comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
merito abinimitis meis in anis: ꝑsequatur inimicus
animã mea & comphendat : & conculc& intrauita meam.
& glorium meã inpul uegem dedicat: Ex sur gedñe
surge dned meur in praecepto quod mandasti & sina goga
populorum cuu dabitto: Et propter hanc mn alturegedir

Expanded text:
quatur inimicus animam meam et comprehendat, et conculcet in terra vitam meam, et gloriam meam in pulverem deducat. Exsurge, Dominsurge, Domine Deus meus, in praecepto quod mandasti, et synagoga populorum circumdabit te. Et propter hanc in altum reg
Abbreviated transcription (Latin):
tuum : Longitudinem enim dierum. & an nosuitie
& pacem apponent tibi misericordic & uerits
nonte deserant : Encũ daceus gutturituo & de¬
scribe in tubulis cordistui. & inuenies gatia dis¬
÷ciplinã bonã corãdo & hominibus: Habefiduciã
in dño extoto cord&uo & ne innitaris prudentiueuue
In omnibus uiis tuis cogitaillum : & ipse dirig&
gres sustuos : nesis sapiens apud m& ipsũ time
tuo & inrigatioos sium tuorum : honora dnm
d&ua substantia : & deprimitis omnium frugũ
tuarũ : & implebuntur horreatua saturitate.
& uinotor culcria redundabunt. Disciplinã

Expanded text:
tuum longitutuum longituet pacem apponent tibi. Misericordia et veritas non te deserant, et circumda eas gutturi tuo, et describe in tabulis cordis tui, et inuenies gratiam et disciplinam bonam coram deo et hominibus. habe fiduciam in domino ex toto corde tuo et ne innitaris prudentiae tuae. in omnibus uiis tuis cogita illum, et ipse diriget gressus tuos. ne sis sapiens apud temet ipsum. time tuo, et irrigatio ossium tuorum. Honora Dominum de tua substantia, et de primitiis omnium frugum tuarum: Et implebuntur horrea tua saturitate, et vino torcularia tua redundabunt. Disciplinam
Abbreviated transcription (Latin):
iustitia & iudicium & ae quitatem: &omnem
semitũ bonam: Suntnauerit sapientiacor
tuum & scientia animaetuae placuerit
consilium custodiette & prudentia serua¬
bitte : ut eruicris deuicomada ab homine quiꝑ
uer salo quitur. quiselin quunt iter rectoru
& umbulant ꝑuias tenebrosas. qui la& ant̃
cum male fecerint & exultant im ebus pessimis
quorum uice ꝑuersae & in fames gressus eorũ ut
erucris c̃muli eie cliena : & ab extranea quae
mollitsermones suos & relin quit ducẽ puber¬
tatis succe & pactidi sui oblituẽ: Inclinaticẽ enĩ
ad mortem dom: eius: & ad inferos semiti ceipsius:
Omnes qui in grediuntꝰ adec̃ non e uertentꝰ:
nec adp̃hendera semitas uitaes ut ambules inuic
bona & callesiustorum custo dies qui enimieo r¬
ti sunt habitabunt interra : & simplices ꝑ mane¬
bunt in ea : Impi uero d&erra ꝑdentur: & qui
iniq agunt auferent̾ exea: .F. ilim neobliuis¬
caris legis meae : & prae cepta mea custodiat cor

Expanded text:
iustitiam et iudicium et aequitatem et omnem iustitiam et iudicium et aequitatem et omnem semitam bonam. si intrauerit sapientia cor tuum et scientia animae tuae placuerit, consilium custodiet te et prudentia seruabit te, ut eruaris de uia mala et ab homine qui peruersa loquitur, qui relinquunt iter rectum et ambulant per uias tenebrosas, qui laetantur, cum malefecerint, et exultant in rebus pessimis, quorum uiae peruersae et infames gressus eorum: ut eruaris a muliere aliena et ab extranea, quae mollit sermones suos et reliquit ducem pubertatis suae et pacti Dei sui oblita est inclinata est enim ad mortem domus eius et ad impios semitae ipsius omnes qui ingrediuntur ad eam non revertentur nec adprehendent semitas vitae ut ambules in via bona et calles iustorum custodias qui enim recti sunt habitabunt in terra et simplices permanebunt in ea impii vero de terra perdentur et qui inique agunt auferentur ex ea fili mi ne obliviscaris legis meae et praecepta mea custodiat cor
Abbreviated transcription (Latin):
& angustia: tunc inuoceibunt me & non ex audic
mane consurgent & non inuenient me : eoquod
exosũ habueria disciplinam. &timorem dm̃i nonsus¬
ceperint : Nec ad qui euerint consiliomeo : & detris¬
xerint uniuersae correptioni mece. comedentigitͥ
fructus uicesuae: suisque consilus saturabuntiꝵ.
Auersio paruulorum interfic& eor : & ꝓsperitus
stultorumperdet illos: quiautem me audierit:
absq terrore iequiescet: & abundantia perfru¬
IXII. & mulorũ timore sub latõ: Filimisi susceperis
sermones meos & mandata mea abs conderis
peneste ut audict sapientiã a uristua Inclinacor
tiã inuoca ueris & incdinaueris cortuum pruden¬
tiae: Si quaesieris eam quasi pecuniam. & sicut
thescuros effoderis illam : Tunc intelleges timo¬
rem dñi & scientiã đi inuenies: quia dñs dat
sccpientiam & exore eius scientia & prudentia
cus todiet rettorum sulutem & prote get gra¬
dientes simpliciter seruuns semitas iustitiae
& uius scorum custodiens: Tunc intelleges

Expanded text:
 angustia: Tunc invocabunt me, et non exaudiam: mane consurgent, et non invenient me eo quod exosam habuerunt disciplinam, et timorem Domini non susceperunt, nec adquieverunt consilio meo, et detraxerint universae correptioni meae. Comedent igitur fructus viae suae, suisque consiliis saturabuntur. Aversio parvulorum interficiet eos, et prosperitas stultorum perdet illos: Qui autem me audierit, absque terrore requiescet, et abundantia perfruetur, malorum timore sublato. Fili mi, si susceperis sermones meos, et mandata mea absconderis penes te, ut audiat sapientiam auris tua: inclintiam inuocaueris et inclinaueris cor tuum prudentiae, si quaesieris eam quasi pecuniam et sicut thesauros effoderis illam, tunc intelleges timorem domini et scientiam dei inuenies, quia dominus dat sapientiam et ex ore eius scientia et prudentia. custodiet rectorum salutem et proteget gradientes simpliciter: seruans semitas iustitiae et uias sanctorum custodiens. tunc intelleges
Abbreviated transcription (Latin):
naa. son postuiam quaeducit ad occiden¬
tem insinistro habens ciuitatem seph&:
Cum captus ess& in dieb: salmancssarregis
assiriorum incaptiuitate tamen positus
uium ueritatis non deseruit. Itaut omnia
quue hubere poterut cotidie cũ captiubs
fratrib: quierunt exgenere inꝑtir& :¬
Et cum ess& iunior omnib: intribu nep¬
thalim nihiltamen pueri leges sit in opere:
denique cumirent omnes aduitulos aure¬
os quos hiero boum fecerut rex israbel:
hic solus fugiebut consortiomnium & per¬
gebat adhierusadem ad templũ dnĩ

Expanded text:
Naasson post viam quae ducit ad occidenNaasson post viam quae ducit ad occidentem in sinistro habens civitatem Sephet cum captus esset in diebus Salmanassar regis Assyriorumviam veritatis non deseruit ita ut omnia quae habere poterat cotidie concaptivis fratribus qui erant ex genere inpertiret cumque esset iunior omnibus in tribu Nepthalim nihil tamen puerile gessit in opere denique cum irent omnes ad vitulos aureos quos Hieroboam fecerat rex Israhel hic solus fugiebat consortia omnium et pergebat ad Hierusalem ad templum Domini
Abbreviated transcription (Latin):
prbtind nõ sidutem mirari non desi¬
no excctionis uraẽ instanti amꝰ exigitis eñĩ
ut librum chuldeo sermone conscriptu ad la¬
tinum stilum trabam. Librum utiq tobiue
quem hebraei decathulogo diuinurũ scrip¬
turarũ se tuntes: hisquaeagio graphame¬
morunt manciparuntꝰ fecisitis desiderio
ur̃o nonta men meo studio: Arguunt enim
nos hebraeorũ studia &inputant nobis con¬
trasuum cinonem latinis auribus ista
transferre : sed melius esse iudicans phari¬
seorum displicers iudicio & episcoporum
iussionibus deseruire institi ut potui: & quia
uicinaest chaldeorum lingua sermone
hebriico utriusque linguae peritissimum
lo quacem repperiens: unius diei laboremarripui :
& quicquid ille mihi hebra icis uerbis ex¬
praessit huec ego accito noturio sermonib:
latinis exposui : Orationib: ur̃is mercedem
huius operis compensubo. Cum gratum
uobis didicerome quodiubere estis dignitto¬
ti conplesse:
Nobius extribu & ciuitate nepthulim
quue .ẽ in superioribus gulileae supra

Expanded text:
ino salutem. Mirari non desino exactionis vestrae instantiam: exigitis enim, ut librum Chaldaeo sermone conscriptum, ad Latinum stylum traham, librum utique Tobiae, quem Hebraei de catalogo divinarum Scripturarum secantes, his, quae apocrypha memorant, manciparunt. Feci satis desiderio vestro, non tamen meo studio. Arguunt enim nos Hebraeorum studia, et imputant nobis, contra suum canonem Latinis auribus ista transferre. Sed melius esse judicans pharisaeorum displicere judicio, et episcoporum jussionibus deservire, institi ut potui. Et quia vicina est Chaldaeorum lingua sermoni Hebraico: utriusque linguae peritissimum loquacem reperiens, unius diei laborem arripui: et quidquid ille mihi Hebraicis verbis expressit, hoc ego accito notario, sermonibus Latinis exposui. Orationibus vestris mercedem hujus operis compensabo, cum gratum vobis didicero me, quod jubere estis dignati, complesse. obias ex tribu et civitate Nepthalim quae est in superioribus Galileae supra
Abbreviated transcription (Latin):
one artis  Ac commodantes animam suũ : et
conquirentes inlege altis simi
Sapientiam omnium antiquorum ex quin&¬
scpiens et in prophetis uacabit: Ncrrati¬
onem uirorum nominatorum conseruabit:
Et iuuersutias pantbolarum simul in troibit:¬
Occulta prouerbiorum exquiret: et in ab¬
sconditis par abo larum conuersabitur:
Inmedio macgna corumminrentbit et in conepectupnte¬
sidir cepparebit: Interrã alienarum gentium tran¬
siet : Bona enim et mala in hominib: temptabit:
Corsuum tredet aduigilandum diluculo ad dnm̃
qui fecit illum et in conspectit altirsimi depreta¬
bitur ⁊ A perieto suum inonttione et prodelictis

Expanded text:
one artis adcommodantes animam suam et one artis adcommodantes animam suam et conquirentes in lege Altissimi pientiam omnium antiquorum exquisapiens et in prophetis uacabit. narrationem uirorum nominatorum conseruabit et in uersutias paocculta proverbiorum exquiret et in absconditis parabolarum conversabitur in medio magnatorum ministrabit et in conspectu praesidis apparebit in terram alienarum gentium pertransiet bona enim et mala in hominibus temptavit cor suum tradet ad vigilandum diluculo ad Dominum qui fecit illum et in conspectu Altissimi deprecabitur ap
Abbreviated transcription (Latin):
et incalore fornacir concertatur : Vox mallei
IN Nouat aurem eius: et contra similitu dinem
uas soculus eius : Corsuum dabit in consummationẽ
operum et uigiliasuaor nabit in ꝑfectionẽ : sic fi¬
gulur sedens adopus suum conuertens pedib: suir
rotum qui in sollicitudine positus e semper
propter opus suum: Et in numera ẽ omnis opera¬
tio eius : In brchiosuo formabit lutum: & ante
peder suor curucbituir tutem sucm. Cor suum
dabit ut consũmet li nitionem: &uigilia succ
mundabit fornacem: Omnes hinmanib: suis
spentuerunt: et unus quisq: in arte sua sapiens ẽ
si ne his omnib: non aedificatur ciuitas: et non in¬
habitabunt: Nec in ambu labun. et in ecclesiam
non trensilient : suꝑ sellam iudices non sedebutł
et testamentum iudicii non intellegentꝰ Neq
palam facient dirciplinam etiudicium. et in pac¬
rabolis non inuementur. nec creaturam a eui
confirmabus et deprrecatio illorum in operati¬

Expanded text:
et in calore fornacis concertatur vox mallei et in calore fornacis concertatur vox mallei innovabit aurem eius et contra similitudinem vasi oculi eius cor suum dabit in consummationem operum et vigilia sua ornabit in consummatione sic figulus sedens ad opus suum convertens pedibus suis rotam qui in sollicitudine positus est semper propter opus suum et innumera est omnis operatio eius in brachio suo formabit lutum et ante pedes suos curvabit virtutem suam cor suum dabit ut consummet linitionem et vigilia sua mundabit fornacem omnes hi in manibus suis speraverunt et unusquisque in arte sua sapiens est sine his omnibus non aedificatur civitas et non inhabitabunt nec inambulabunt et in ecclesiam non transilient super sellam iudicis non sedebunt et testamentum iudicii non intellegent neque palam facient disciplinam et iudicium et in parabolis non invenientur sed creaturam aevi confirmabunt et deprecatio illorum in operati
Abbreviated transcription (Latin):
secundum coreius: Nondederis intristic cortuũ
sedrepelle eamte & memento nouis sitnorũ Noli obliuisci
Neq: enim ẽ conuersio & huic nihilproderis etce
ipsum pessimabis: memor esto iudicumei. sic enim
erit ec tuum mihi heri et tibi hodie.: In uequie
mortuire quiercere: fta memoriã eius et conso¬
lareillum in exitus pr̃sui: sapientiã scribe intem¬
pore uacuitatis : Et quiminoratur actus ipientiã
ꝑcipiet quic sapientiareplebitur : qui tenet ara¬
trum & qui gloriabitur in iaculo rtimulo boues
agitat et conuersatur in operib: eorum & narra¬
tio eiur infilus ticurorum: Corsuum debit ad
uerscindor sulcor et uigilic eius in sagina uaccarũ¬
CU DE SINGULIS ARTIFICIBUS
Cic omais ꝑ ABeꝵ & architectus. qui noctẽ tum¬
Aquã diem tronsigit quisculpit signacula sculpti¬
lic : et arsiduitus eius uariat pictu nem: Corsuum
dabit insimilitudinem pictunte: et uigilia suaꝑficiet
derens opurferri : Vapor ignis urgt carnes eius

Expanded text:
secundum cor eius non dederis in tristitia cor tuum secundum cor eius non dederis in tristitia cor tuum sed repelle eam a te et memento novissimorum noli oblivisci neque enim est conversio et huic nihil proderis et te ipsum pessimabis memor esto iudicii mei sic enim erit et tuum mihi heri et tibi hodie in requie mortui requiescere fac memoriam eius et consolare illum in exitu spiritus sui sapientiam scribe in tempore vacuitatis et qui minoratur actu sapientiam percipiet qua sapientia replebitur qui tenet aratrum et non gloriatur in iaculo stimulo boves agit et conversatur in operibus eorum et narratio eius in filiis taurorum cor suum dabit ad versandos sulcos et vigilia eius in sagina vaccaru De singulis artificibus. « Sic omnis faber et architectus, qui noctem tanquam diem transigit, qui sculpit signacula sculptilia, et assiduitas ejus variat picturam: cor suum dabit in similiderans opus ferri vapor ignis uret carnes eius
Abbreviated transcription (Latin):
ILi intua in firmitate non derpererteipsu: al
sed on dnm et ipre cuntbitte : Auerte ade¬
licto et dirigemanus: et abomni deli tomunda
cor tuum : Dasuacuitatem. et mimoriam
similaginis: et in pingua oblationem: et da
locum me dico : et enim illum dñscreauit.
Et non dircedet ãte quedpent eiursunt neces¬
saria. est enim tempus quando inmanus eorũ
incurras ⁊ ipri uero dnr̃a deprtecabuntur
ut dirigat ie qui em eorum : et sanitatem
propter conuers ationem eorumꝰ qui de¬
linquit in̾ conspectueius: qui fecit eum incidat
ili inmor tuum produc lacrimas & quasi
dine pas sur incipe plontre: et recundũ
Quiditium contegecorpus illius. et nondes¬
picier sepultunom illius: ꝓpt̃ delaturã autẽ
amare ferluctum illius unodie et consolare
propter trisatiam: Et fac lutum secundũ
meritum eius uno die uel duobus propter
de tractione: A triratic enim festinat mors & coope¬
ri& uir tutem ec tristiuacor dirflectit ceruicẽ
In abductione ꝑmanet trirata et subsctitic in opis

Expanded text:
ili in tua infirmitate non despicias sed ora ad Dominum et ipse curabit te averte a delicto et dirige manus et ab omni delicto munda cor tuum da suavitatem et memoriam similaginis et inpingua oblationem et da locum medico etenim illum Dominus creavit et non discedat a te quoniam opera eius sunt necessaria est enim tempus quando in manus eorum incurras ipsi vero Dominum deprecabuntur ut dirigat requiem eorum et sanitatem propter conversationem illorum qui delinquit in conspectu eius qui fecit eum incidat ili in mortuum dira passus incipe plorare, et secundum iudicium con- tege corpus picias sepulturam illius. Propter delaturam autem amare fer luctum illius, uno die, et consolare propter tristitiam: et fac luctum secundum meritum ejus uno die, vel duobus propter detractionem. A tristitia enim festinat mors, et cooperiet virtutem et tristitia cordis flectet cervicem in abductione permanet tristitia et substantia inopis
Abbreviated transcription (Latin):
circũ dubit te ueritas eiꝰ : nontimebis atimore notꝰ no
Asagio ta uolante in die anegotio ꝑ ambulan teintene¬
bris : ab in cursu & dae moniomeridicno: CadeNT
non ad propinquabit. Verũ tam oculistuis conside¬
itrbis : & i&ributione peccatorũ uidebis: Qm̃ tues dñe

Expanded text:
on timebis a timore nocturno, et a sagitta volante per diem, a negotio perambulante in tenebris, ab occursu et daemonio meridiano. Cadent non appropinquabit. Verumtamen oculis tuis considerabis, et retributionem peccatorum videbis . Justus e
Abbreviated transcription (Latin):
ntri gloria eius in manu facta mutuuerint
simulaent utrosq &ic̃ similiter ueniã consecu¬
tos ac quciler erreuerissima nttione demonstrat
pntesertim cuminec dẽ lege p̃dictũ & iudue¬
os & gentes codxp̃i fidem uoccindos ortenda
qua m obrem uicis simeos humilians adpcuem

Expanded text:
rati, gloriam ejus in manu facta mutaverint rati, gloriam ejus in manu facta mutaverint simulacra: utrosque etiam, similiter veniam consecutos, aequales esse veracissima ratione demonstrat, praesertim cum in eadem lege praedictum et Judaeos et gentes ad Christi fidem vocandos esse ostendat; quamobrem vicissim eos humilians, ad pacem
Abbreviated transcription (Latin):
homines terra repromissionis intreacrent s ed
quid cntiqua replica mus cũ &iã siilla minime
fecissotis: De boc solo uos nemo dignos uenia
uobis uocib reꝓmirrũ non solũ suscipere noluistis:
s& &ic̃ morte pessima ꝑ emistis quem nos ut
comouim : statim credidim: cũ nobis de eo an¬
te non fuerit p̃dictũ : Vnde probatur quodido¬
lis seruiuimus : non obstinationimentis. sedigno¬
rantice deputundũ: quienĩ agitũ ilicosequi¬
mur. Oliutiq: seq: remur. sianea cognouis se¬
mus sicautem uos de generis nobi litutei cic¬
tatis: quasi non morũ imitatio magis quãc car
pesintminime tamen infilios reputantur
Histaliter alt̃ caaib: a postolur seme dium
inter ponens. ita partiũ dirimit quaestiones
ut neutrum. suc iustitia salutẽ meruir se cpn¬
firmat : ambos uero populos & scient & gnruit
dm̃ in honorint: gentes uero quod eũ cognitũ
decreatura creatorem ut dm̃ debuerint uene¬

Expanded text:
homines terram promissionis intrarent. Sed homines terram promissionis intrarent. Sed quid antiqua replicamus, cum etiam, si illa minime fecissetis, de hoc solo vos nemo dignos veniae vobis vocibus repromissum, non solum suscipere noluistis, sed etiam morte pessima peremistis: quem nos ut cognovimus, statim credidimus, cum nobis de eo non fuerit ante praedicatum. Unde probatur quod si idolis servivimus, non obstinationi mentis, sed ignorantiae deputandum. Qui enim agnitum illico sequimur, olim utique sequeremur, si ante cognovissemus. Sic autem vos de generis nobilitate jactatis, quasi non morum imitatio magis quam carnape sint, minime in filios reputantur. His taliter altercantibus Apostolus se medium interponens, ita partium dirimit quaestiones, ut neutrum eorum sua justitia salutem meruisse ostendat; ambos vero populos et sciente et gravitDeum inhonoraverint; gentes vero quod, cum cognitum de creatura Creatorem ut Deum debuerint vene
Abbreviated transcription (Latin):
locũ exlegis cuuctoritate & consu& udine depute¬
mini & hoc ipsũ non mere bamini nisi quiclarga
dĩ semꝑ clementiauoluit uoscdnnae imitationẽ
admittere: qentes &ic̃ e contntriorerpon
debant : quanenĩ maiont ergauos dĩbe¬
neficia nar raueritis. tanto maioris uos crimi¬
nis reoree monstrabitis: semꝑ enim his omnib:
exstitistis in grati: Ncc ipsis pedib: quib: ccridũ
maretraensistis. lude batis ante idola quae fecistis
& ipsoore quopculo ante obnecem aduersari¬
orũ dño cantauertitis simula era uobis fieripo¬
poscitis illis oculis ueneranda quib dm̃ in nube
uel conspicere sole batis simulacra in tuebami¬
ni: Manna quoq: uobir ftistidio fuit & semꝑ
in deserto contra drum murmunstis. ad cegrp¬
tũ unde uos manuuclida eiecerat redirecupi¬
entes: quid pluntita patres urĩ crebra ꝓuoca¬
tione drum irritauerunt : ut omnes inheremo
mortentur nec plur ex seniorib: eorũ quã duo

Expanded text:
loco ex legis auctoritate et consuetudine deputeloco ex legis auctoritate et consuetudine deputemini; et hoc ipsum non merebamini, nisi quia larga Dei semper clementia voluit vos ad nostram imitationem admittere. Gentes etiam e contrario respdebant: Quanto majora erga vos Dei beneficia narraveritis, tanto majoris vos criminis reos esse monstrabitis. Semper enim his omnibus extitistis ingrati. Nam ipsis pedibus, quibus aridum mare transistis, ludebatis ante idola quae fecistis: et in ipso ore quo paulo ante ob necem adversariorum Domino cantaveratis, simulacra vobis fieri poposcitis: illis oculis. quibus venerando Deum in nube vel igne conspicere solebatis , simulacra intuebamini. Manna quoque vobis fastidio fuit , et semper in deserto contra Dominum murmurastis, ad Aegyptum, unde vos manu valida ejecerat, redire cupientes. Quid plura? ita Patres vestri creba provocatione Dominum irritaverunt, ut omnes in eremo morerentur, nec plures ex senioribus eorum quam duo
Abbreviated transcription (Latin):
Homani sunt qui ex iudeceir gentib q credider̃
hisuꝑba contentione uolebant se alterutrũ suꝑ¬
ponere Na uidcei dicebant: nos sum: populus di
quos abinitio dilexit & fouit. Noscir cũ cisi ex genere
tutib: libenti mare sicco ꝑ trirnsiuimus pedecũ im¬
micos nr̃os grauis simi fluctus in uoluerst nobis
manna pluit dñs in deserto & quasi filus suis
cceleste pabulũ minis trauit : nos die noctuq: in co¬
lũ na nubis ignisq: p̃cersit ut nobis inuia t osten¬
der& atq ut c&ertẽi circanos in mensa benefci¬
atucemus: Nos solidignifuimus di legẽ accipere
& uocẽ dĩ loquentis audire eiusq cognoscere
uo luntate in quale genobis promis susẽ xp̃s tid quos
&ic̃ ipse se uenisse tertatus .ẽ. dicens: Nonuenini¬
sic doues quae perierunt domus isrł Cum uosca¬
nes potius quã homines appellauerit ae quũ ne
ergo hodie idola deserentes quib: cbinitio deser¬
uistis nobis cõpacremini: & non potius in proseltorũ

Expanded text:
Romani sunt qui ex Judaeis et gentibus crediderunt. Hi superba contentione volebant se alterutrum supponere. Nam Judaei dicebant: Nos sumus populus Dei, quos ab initio dilexit et fovit, nos circumcisi ex genere tutibus liberati, mare sicco pertransivimus pede, cum inimicos nostros gravissimi fluctus involverent. Nobis pluit manna Dominus in deserto, et quasi filiis suis coeleste pabulum ministravit. Nos die noctuque in columna nubis ignisque praecessit, ut nobis in invio iter ostenderet. Atque, ut caetera ejus circa nos immensa beneficia taceamus, nos soli digni fuimus Dei legem accipere, et vocem Dei loquentis audire, ejusque cognoscere voluntatem. In qua lege nobis promissus est Christus, ad quos etiam ipse se venisse testatus est, dicens: Non veni nisi ad oves, quae perierunt, domus Irael , cum vos canes potius quam homines appellaverit. Aequum ne ergo est ut hodie idola deserentes, qui bus ab initio deservistis, nobis comparemini, et non potius in proselytorum
Abbreviated transcription (Latin):
Insecundacuero lcuidantur : &ut magis cacmagis
proficiant commonentur. Galatae iamnullius
criminis accuicentur: nisi boctantũ quodccallidis si¬
mis pseudo cipostolis crediderunt: Ephesii sane nulla
ep̃hensione sed mulaalccude sunt digni quiafidem
cipostolicã seruauerua. Philipenses &iã multo
magis conlaudantur : quia nec audire quidẽ stlsas
a postolos uoluerunt: Thes sa lonicenses nihilomi¬
nus in duccb: epistolis omnilaude prose quitur:
Eoquod non solumfidem in concus sã seruacuerun
ueritatis. sed &ic̃ in ꝑsecutione ciuiũ fuerint costan¬
tes inuenti: Colo senses autẽ tacleserant . ut cum
ciba postolouisi corpontliter non fuissent. hac lau¬
de digni hacberentur & sicorpore inquit absensũ
sed spũ uobis cumsũ gaudens &ui densor dinẽ urm̃
De hebreis uero quid dicendue quorũ thessedo¬
nicenses quig plurimũ lccudate sunt. imititores
fcicti eẽ dicuntur. sicut᷑ ipseait: & uos fr̃simitacto

Expanded text:
In secunda vero laudantur, et ut magis ac magis proficiant commonentur. Galatae vero jam nullius criminis arguuntur, nisi hujus tantum quod callidissimis pseudoapostolis crediderunt. Ephesii sane nulla reprehensione, sed multa laude sunt digni, quia fidem apostolicam servaverunt. Philippenses etiam multo magis collaudantur, qui nec audire quidem falsos apostolos voluerunt. Thessalonicenses nihilominus in duabus epistolis omni laude prosequitur, eo quod non solum fidem inconcussam servaverint veritatis, sed etiam in persecutione civium fuerint constantes inventi . Colossenses autem tales erant, ut cum ab Apostolo visi corporaliter non fuissent, hac laude digni haberentur: Etsi corpore, inquit, absens sum, sed spiritu vobiscum sum, gaudens et videns ordinem vestrum . De Hebraeis vero quid dicendum est? quorum Thessalonicenses qui plurimum laudati sunt, imitatores facti esse dicuntur. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tur: romanorũ nãq pleriq tã rudes erent ut non
intellegerent đi segnrtia & non suis meritis et scd¬
uatos & obhocduo interse populi conflictarent
id circo illos indigere aasserit confirmariuitia ger¬
tilitatis priora cõmemorens. Corinthus autẽ
iã dicit suentiae gratiã ebnces sã & nontã ones incre

Expanded text:
tur. Romanorum namque plerique 2 tam rudes erant, ut non intelligerent Dei se gratia et non suis meritis esse salvatos, et ob hoc duo inter se populi conflictarent. Idcirco illos indigere asserit corrigi, vitia gentilitatis priora commemorans. Corinthiis autem jam dicit scientiae gra
Abbreviated transcription (Latin):
correptio quã amor abs conditus meliora
sunt uulnera diligentis: quac fracudalenta
odientis oscula : Anima saturata calcibit
fauum ainimaesuriens & amarum produl se
sum &. sicut auis trans migrans denidosuo. sic uir
qui relinquit locum suumꝰ ungento &uariis odo¬
rib: de lectatur cor. & bonis amici consilus
animadulconatur : Amicumtuum & amicũ
patris tui . nedimi seris: Et domum fratris
tui ne in gredicris indiecfflictionis tucce:
Melior ẽ. uicinus iuxta: quamfrater procul:
Stude sccpientice filimi: & lu&ificcicor meũ
ut possis exprobranti res pondere ser monẽ ::¬
Astutus uidens malum abrcondit ie: puruuli
traons euntes sus tinuere dispendic. Tolle
uestimentum eius qus popondit proextra neo:
& proclienis aufer eipignus : qui benedicet
proximosuo uoce gnandi de nocte consurgens:
male dicenti similis estꝰ tecta ꝑstillanticin

Expanded text:
correptio quam amor absconditus meliora correptio quam amor absconditus meliora sunt vulnera diligentis quam fraudulenta odientis oscula anima saturata calcabit favum anima esuriens et amarum pro dulce sumet sicut avis transmigrans de nido suo sic vir qui relinquit locum suum unguento et variis odoribus delectatur cor et bonis amici consiliis anima dulcoratur amicum tuum et amicum patris tui ne dimiseris et domum fratris tui ne ingrediaris in die adflictionis tuae melior est vicinus iuxta quam frater procul stude sapientiae fili mi et laetifica cor meum ut possim exprobranti respondere sermonem astutus videns malum absconditus est parvuli transeuntes sustinuere dispendia tolle vestimentum eius qui spopondit pro extraneo et pro alienis auferto pignus qui benedicit proximo suo voce grandi de nocte consurgens maledicenti similis erit tecta perstillantia in
Abbreviated transcription (Latin):
subtraeto iurgia conquiescunt : Sicut carbones
ad pruncs &ligna adigne : sic homo incundus
sus citat rixus : Verba susurronis quasi sim¬
plicia & ipsa ꝑueniunt adintima uentris:
Quomodo si crgento sordido ornare uelis ucis
fictile sic labiatumentia cũporsimocor de
sociuta A labiis suis intellegidir inimicus.
cum in corde tractauerit dolos quando sum¬
miserit uocem suã necre dideris ei qm̃ septem
ne quitiuesunt in cor deilliur: qui o perito diũ
fracudalenter: reuelabitur malitiaei in concilio::
Qui fodit fouec̃ incid& in ea: & qui uoluit lapidẽ
reuert&ur adeum lingua ftllax non amat
ueritatem : & or lubricum openctur ruinas :¬
neglorieris incrastinum i gnonens quid suꝑuen¬
tura pariatdies: Lcu date cilienus & non
õrtuum ex traneus & non labiatua graueest
scixum & onero sa harena sedinestulti utroq
gn uior : In non hab& misericordiam net
erum penr furor: & imp&um concituti:
ferre quis poterit : Melior ẽ. manifesta

Expanded text:
subtracto, jurgia conquiescent. Sicut carbones subtracto, jurgia conquiescent. Sicut carbones ad prunas, et ligna ad ignem, sic homo iracundus suscitat rixas. Verba susurronis quasi simplicia, et ipsa perveniunt ad intima ventris. Quomodo si argento sordido ornare velis vas fictile, sic labia tumentia cum pessimo corde sociata. Labiis suis intelligitur inimicus, cum in corde tractaverit dolos. Quando submiserit vocem suam, ne credideris ei: quoniam septem nequitiae sunt in corde illius. Qui operit odium fraudulenter, revelabitur malitia ejus in concilio, Qui fodit foveam, incidet in eam: et qui volvit lapidem, revertetur ad eum. Lingua fallax non amat veritatem, et os lubricum opene glorieris in crastinum ignorans quid supetura pariat dies laudet te alienus et non os tuum extraneus et non labia tua grave est saxum et onerosa harena sed ira stulti utroque gravior ira non habet misericordiam nec erumpens furor et impetum concitati ferre quis poterit melior est manifesta
Abbreviated transcription (Latin):
pidem in aceruum mercurii : itacqui tribuit insipienti
honorem quomodo sispina nascatur inmanu temu¬
lenti : sic parabola in orertultorum: Iudicium
d&erminat caurcs : & quin ponit stulto silentiũ
in trmitigat: Sicut cans qui reuertitur aduo¬
mitum suum : sic in prudens quiiterat stultitiamsuã:
uidistibominem scpientem sibi uideri magis illo
spem habebit stultus: Dicit pigerleo inuialeꝑna
in it nerib: Sicut ostium uertitur in cardinesuo:
itapiger in lecdhuo: Abrcondit piger manus
sub ascellas suas & laborat siud orsuũ eas conuer¬
terit: sapientior sibi piger uid&ur septem uiris
loquentib: sententias : sicut qui adp̃hend& cuirib:
canem : sic qui transit in patiens. Commis c&ur
rixue alteriur: sicut noxius . ẽ. quimittit
lanceas & sagittas in mortem sicuir quifrau¬
dalenter nocet amicosuo: Et cũ fuerit
de prtehensus dicit ludens feci: Cum de fe¬
cerint ligna extingu&ur ignis : & susurrone

Expanded text:
pidem in acervum Mercurii: ita qui tribuit insipienti pidem in acervum Mercurii: ita qui tribuit insipienti honorem. Quomodo si spina nascatur in manu temulenti: sic parabola in ore stultorum. Judicium determinat causas, et qui imponit stulto silentium, iras mitigat. Sicut canis, qui revertitur ad vomitum suum, sic inprudens, qui iterat stultitiam suam. uidisti hominem sapientem sibi uideri? magis illo spem habebit stultus. dicit piger: leaena in uia, leo in itineribus. sicut ostium uertitur in cardine suo, ita piger in lecto suo. abscondit piger manus sub ascella sua et laborat, si ad os suum eas conuerterit. sapientior sibi piger uidetur septem uiris loquentibus sententias. sicut qui adprehendit auribus canem, sic qui transit et inpatiens commiscetur rixae alterius. sicut noxius est qui mittit lanceas et sagittas et mortem, sic uir, qui fraudulenter nocet adeprehensus, dicit: Ludens feci. Cum defecerint ligna, exstinguetur ignis; et susurrone
Abbreviated transcription (Latin):
dissi pat pluuiar. & facies tristis linguã d&ito¬
henton : telius .e. sedere in ungulo domatis:
quã cum muliere litigiosc in domo commu¬
ni: A quac frigidi animaesitienti & nuntius
bonus deterra longinquac: Tonsturbatus pede et
uena corrupta iustus cadens coramimpio Sicut
scrutator .ẽ. maiesta łpprimai a gloriã sicut urbs
patens & absq: murorum ambituitauir qui non po
& pluuice in mere. sic indecens ẽ. stulto gloricꝰ nã
sicut auis adul iatruns uolans & parser quo libet
uudens : sic maledictum frustra prolatũ inquẽ¬
pium suꝑueniet : flagellum equo & chamus asino:
& uir gudor soin prudentium: ne res pondecrstulto
iuxtustultitam suam: ne efficiaris ei similis:
Perpondestulto uxtasculatiam succ̃ nes ibi supiens
esseuideatur: Elcuidur pedib & iniquitatem
bibens. quimittt uerba ꝑnuntium scultum. quo modo
pulchiaor frurtra hab&. claudus tibias. sic indecens ẽ
in ores tultorum parabola : Sicut quimit tt la¬

Expanded text:
dissipat pluvias, et facies tristis linguam detradissipat pluvias, et facies tristis linguam detrahentem. Melius est sedere in angulo domatis, quam cum muliere litigiosa, et in domo communi. Aqua frigida animae sitienti, et nuntius bonus de terra longinqua. Fons turbatus pede, et vena corrupta, justus cadens coram impio. Sicut scrutator est majestatis, opprimetur a gloria. Sicut urbs patens et absque murorum ambitu, ita vir, qui nonet pluviae in messe: sic indecens est stulto gloria. Sicut avis ad alia transvolans; et passer quo libet vadens: sic maledictum frustra prolatum in quempiam superveniet. Flagellum equo, et chamus asino, et virga dorso imprudentium. Ne respondeas stulto juxta stultitiam suam, ne efficiaris ei similis. Responde stulto juxta stultitiam suam, ne sibi sapiens esse videatur. Claudus pedibus, et iniquitatem bibens, qui mittit verba per nuntium stultum. Quomodo pulchras frustra habet claudus tibias: sic indecens est in ore stultorum parabola. Sicut qui mittit la
Abbreviated transcription (Latin):
quȩtur uerbuto intempore suo. Inccuris aureti
& margaritum fulgens: qui arguit sapientẽ
& curem oboedientem: Sicut frigusniuis indie
messis tecclegatus fidelis ei quimisit eũ animam
illiur requi es cerefacit: nuber &uentus & pluuiae
non sequentes: uir gloriosus & promis sa non
complens: Patientia lemetur princeps: & lin¬
gua mollis confring& duritiã mel inuemistco
me de prout sufficit tibi : ne forte saturatus euo¬
Ixluiiii. mas illud: Subtrahe pedemtuũ dedomopro¬
ximitui neforte satiatus oderitte : Iaculũ & gla¬
dius& segitta acuta. homo quiloquit contraꝑ
ximum suum testimonium ftilsum. Dens putri¬
dus &perlursus. quisperat suꝑ infideli indiean¬
gustice: & umittit pallium in diefrigoris Acet ũ
innitro & qui cantat carmina cordipessimo:
Siesurierit inimicus tuus ciba illum: si sitierit
duei cquã bibere : Pruncs enĩ congegabis
suꝑ capudeius & dh̃is redd& tbiuentur cquilo

Expanded text:
quitur verbum in tempore suo. Inauris aurea, quitur verbum in tempore suo. Inauris aurea, et margaritum fulgens, qui arguit sapientem, et aurem obedientem. Sicut frigus nivis in die messis, ita legatus fidelis ei, qui misit eum, animam ipsius requiescere facit. non sequentes, vir gloriosus, et promissa non complens. Patientia lenietur princeps, et lingua mollis confringit duritiam. Mel invenisti, comede quod sufficit tibi, ne forte satiatus evomas illud. Subtrahe pedem tuum de domo proximi tui, ne quando satiatus oderit te. Jaculum, et gladius, et sagitta acuta, homo qui loquitur contra proximum suum testimonium falsum. Dens putridus, et pes lassus, qui sperat super infideli in die angustiae, et amittit pallium in die frigoris. Acetum in nitro, qui cantat carmina cordi pessimo. Si esurierit inimicus tuus, ciba illum: si sitierit, da ei aquam bibere: Prunas enim congregabis super caput ejus, Et Dominus reddet tibi. Ventus aquilo
Abbreviated transcription (Latin):
& maceria lapidum des tructaerat: Quodcũ
ui dirsem posui incor demeo & exemplodi dicidisciplinã¬
dicum dormitabis. ꝑcuxillum manus conseres
ut quies cas: Et ueniet qua sicursor aegestas
tua : & mendicitus quasiuir armactus : hae
quoq: parabolae sc lomonis quas transtule¬
runt uirie zechice regis iuda: Ciloriađi ẽ. ce¬
lacre uerbum & gloriaregum inuertigarefer¬
monemꝰ Ecelum sursum & terra deor sum
& corregum in scrutabile: Auferrubiginem
de argento et ege dietur uaspurissimum . Quser
impi&atem deuulturegis & firmabitur iustitua
thronus eius: Negloriosus cipparecis contmiege
& in loco magnorum nes tecerisꝰ Melius ẽ enĩ
ut dicaitur tibi coscende huc: quã ut humilieris
contm principe. quac euider unt oculitui nepro¬
feras iniurgiocito ne post eaemenda renonpossis.
cum dehonestaueris amicumtuumꝰ. Eausamtuc̃
tracta cum amicotuo & seci&um extra neo nere ueles.
ne forte in sultet tibi cum cudierit : & exprobrare
nonceri&: mala aurea in lectis argente is. quilo¬

Expanded text:
ructa erat. Quod cum vidissem, posui in corde meo et exemplo didici disciplinadicum dormitabis, pauxillum manus conseres, ut quiescas: Et veniet tibi quasi cursor egestas tua, et mendicitas quasi vir armatus. HAE QUOQUE PARABOLAE SALOMONIS, QUAS TRANSTULErunt viri Ezechiae regis Iuda gloria Dei celare verbum et gloria regum investigare sermonem caelum sursum et terra deorsum et cor regum inscrutabile aufer robiginem de argento et egredietur vas purissimum aufer impietatem de vultu regis et firmabitur iustitia thronus eius ne gloriosus appareas coram rege et in loco magnorum ne steteris melius est enim ut dicatur tibi ascende huc quam ut humilieris coram principe quae viderunt oculi tui ne proferas in iurgio cito ne postea emendare non possis cum dehonestaveris amicum tuum causam tuam tracta cum amico tuo et secretum extraneo non reveles ne forte insultet tibi cum audnon cesset. Mala aurea in lectis argenteis, qui lo
Abbreviated transcription (Latin):
multiuo lamne forte incidas in laq: os illur:
cum sal ta tricene as siduussis. nec audius illã:
neforte pereas. in efficatia illius: uirginem ne
conspicias : ne fortercandaliteris indecoreillius:
non der fornicariis animam tuam in nullone ꝑ¬
duste & here ditatem tuamꝰ noli cuntum spi¬
cere inuicis ciuitatis: nec oberraueris inplac¬
teis illius.: Aueste faciem tuã amuliere
compta : Et non circum spitias spetiem celienã
Propterspeciem mulieris multiperierunt:
& ex hoc concupiscentia qua siignis ex ar¬
descetꝰ omnis mulier quae ẽ fornicaria
speciem mulieris cli enae multi ãmirati
reprobi fcictis unt : Can loquium enim illi
suꝑ cubitum : & non alterceris cum illa inui
no: neforte declinet cor tuumadillam:
Et sanguin&uo labaris inꝑditionẽ :¬

Expanded text:
multiuolam, ne forte incidas in laqueos eius. multiuolam, ne forte incidas in laqueos eius. cum saltatrice ne adsine forte pereas in efficacia illius virginem ne conspicias ne forte scandalizeris in decore illius non des fornicariis animam tuam in nullo ne perdas te et hereditatem tuam noli conspicere in vicis civitatis nec oberraveris in plateis illius averte faciem tuam a muliere compta et non circumspicias speciem alienam propter speciem mulieris multi perierunt et ex hoc concupiscentia quasi ignis exardescit omnis mulier quae est fornicaria speciem mulieris alienae multi admirati reprobi facti sunt conloquium enim illiusuper cubitum et non no, ne forte declinet cor tuum in illam, et sanguine tuo labaris in perditione
Abbreviated transcription (Latin):
Ion contra sticiem stes contumeliosine
sedect quasi insidictor orituõ noli
feneroł homini fortiorite: quod sifene¬
neueris quasiꝑ ditum habe: nonsponde as
suꝑ uir tutem tuamꝰ qđ ñ spopon deris quasi
pertituens cogita noniudices contra iudicẽ.
qnm̃ secundum quod dignum ẽ iudicatꝰcum
ccuda non ets inuic: neforte gntu& malasua
inte: Ipseenim secundum uolunta tem suc̃
uacdit & simul cum stultitia illius peries:
Cum intcundo non facies rixam: & cum ccu¬
decce non eus in desertum : qnm quasinihil
est ante illum sanguis: & ubi non ẽ adiutoriũ
elidett cum stctuis ne consilium habeus.
non enim poterunt diligere. nisi quae ipsis
nercis enim quid pari&ꝰ non omni homini
cortuummanifestes : neforte inferat tibi¬
gnaoticns et conuicietur tibi: Nonzeles
mulierem sinurtui: neos tendat suꝑtemalitiã
doctrinae nequam .: non des mulieri potes¬
tatem anima &uae ne in grediatur in uir¬
tut&ua Et confundaris. neres picias mulierem

Expanded text:
 contra faciem stes contumeliosi ne sedeat quasi insidiator ori tuo noli fenerare homini fortiori te quod si feneraveris tamquam perditum habe non spondeas super virtutem tuam quod si spoponderis quasi restituens cogita non iudices contra iudicem quoniam secundum quod dignum est iudicat cum audace non eas in via ne forte gravet mala sua in te ipse enim secundum voluntatem suam vadit et simul cum stultitia illius peries cum iracundo non facias rixam cum audace non eas in desertum quoniam quasi nihil est ante illum sanguis et ubi non est adiutorium elidet te cum fatuis ne consilium habeas non enim poterunt diligere nisi quae ipsis nescis enim quid pariet non omni homini cor tuum manifestes ne forte inferat tibigratiam et convicietur tibi non zeles mulierem sinus tui ne ostendas super te malitiam doctrinae nequam non des mulieri potestatem animae tuae ne ingrediatur in virtute tua et confundaris ne respicias muli
Abbreviated transcription (Latin):
studia indomodnĩ quod possumus laboramꝰ:
Illi int̃p̃tati sunt ante aduentum xp̃i et qđ
Nesciebant dubiis protulere sententiis.
Nospos passionem et resurrectionẽ eius ̃tã
prophetiã quã historiũ scribimus: Alit̃
enim uudita alit̃ uisa narrantur Quod
melius intellegimus melius et proferimus
Audiigitur uemulae obtrectator auscultca
Nondamno Non rep̃hendo septuaginta sed
confidenter cunctis illis a postolis p̃fero.
Peristorũ os mihixp̃s sonat. quos ante pro¬
phetis interspiritalia charismata positos
lego: Inquib ultimũ paene gradũ int̃p̃tei
tenent : quidliuoretor queris: quid inperitorũ¬

Expanded text:
studia, in domo Domini quod possumus, laboramus. studia, in domo Domini quod possumus, laboramus. Illi interpretati sunt ante adventum Christi, et quod nesciebant, dubiis protulere sententiis. Nos post passionem et resurrectionem ejus, non tam prophetiam, quam historiam scribimus. Aliter enim audita, aliter visa narrantur. Quod melius intelligimus, melius et proferimus. Audi igitur, aemule; obtrectator, ausculta: non damno, non reprehendo Septuaginta, sed confidenter cunctis illis apostolos praefero. Per istorum os mihi Christus sonat, quos ante prophetas inter spiritalia charismata positos lego: in quibus ultimum pene gradum interpretes tenent . Quid livore torqueris? quid imperitoru
Abbreviated transcription (Latin):
spũscõ : Aut aliter interpraetati sunt aut
omnino tacuerunt : Vt et regisatis facerent
et arcͥanum fidei nonuulgarent: Et nescio
quis primus auctor septuaginta cellulas
alexandrice mendaciosuo extruxerit. quib diuisi
cudem scriptitarent: cum cristheus eiusdem
ptolomei YΠΗΡACICTC Et multo post
tempore iosephus uihiltade retulerit sed
in una basilica congregitos contulissescribaNt
Non prophetasse  Aliud est enĩ uatem aliud
esse interp̃tem: Ibi sps uentura praedicit
Hic eruditio et uerborum copia eaquae in¬
tellegit truns fest: Nisi forte putandus ẽ.
tullius oeconomicũ xenofontis et platonis pitia¬
gorũ etdemosthenis prothesi fonte afflatus
retborico spũ transtulisse: Aut alit̃ dehisdẽ
libris ꝑseptuaginta int̃praetes. Alit̃ per
apostolos sp̃sscs testimonia texuit. Vt qđ illi
tacuerunT hi scriptum eẽ mentiti suNt : Quidigitꝰ
Dumnamus ueteres minime sed postpriorũ

Expanded text:
Spiritu sancto, aut aliter interpretati sunt, aut Spiritu sancto, aut aliter interpretati sunt, aut omnino tacuerunt; ut et regi satisfacerent et arcanum fidei non vulgarent. Et nescio quis priAlexandrie mendacio suo” extruxit “quibus divisi eadem scriptitarent, cum Aristeus, eiusdem Ptholemei yperapistes, et multo post tempore Iosephus nihil tale retulerint, sed in una basilica congregatos, contulisse scribant, non prophetasse. Aliud est enim vatesse interpretem. Ibi Spiritus ventura praedicit: hic eruditio et verborum copia, ea quae intelligit, transfert. Nisi forte putandus est Tullius Oeconomicum Xenophontis, et Platonis Protagoram, et Demosthenis pro Ctesiphonte, afflatus rhetorico spiritu transtulisse. Aut aliter de eisdem libris per Septuaginta Interpretes, aliter per apostolos Spiritus sanctus testimonia texuit, ut quod illi tacuerunt, hi scriptum esse mentiti sint. Quid igitur? damnamus veteres? minime: sed post priorum
Abbreviated transcription (Latin):
et qnm natureus uocabitur. Et uide¬
bunt inquem confixerunt. et flumina
deuentre eius fluent a quae uiuae.
et quace nec oculus uidit nec auris au¬
diuit uec in cor hominis ascender̃ quae
praeparauit ds̃ diligentibusse. et
multa alia quae proprium
CINTATMA desiderunt : Interrogemus
ergo eos ubihaec scriptasint: Et cum
dicere non potuerint : delibris hebruicis
proferamus: primum testimonium .ẽ.
inosee secundum in iscua. Tertium
intacharico. Quartum in pro uerbus
quintum aeq in isccia: quodmulti
ignorantes a pocryforum delircmenta
sectuntur. Et hiberas nenics libris
authenticis praeferunt: Causas erro¬
ris non .ẽ. meum exponere: Iudiei
prudenti factum dicunt esse consilio.
Neptolomeus unius dĩcultor etium
apud hebrieos duplicem diuinitatem
depraehenderet: quod maxime
idcirco faciebat quia in platonis dogmaa
cadere uidebatur: Deniq ubicumq sacractũ
aliquid scriptura testatur depatre et filio et

Expanded text:
et: Quoniam Nazaraeus vocabitur ; et: Videet: Quoniam Nazaraeus vocabitur ; et: Videbunt in quem compunxerunt ; et: Flumina de ventre ejus fluent aquae vivae ; et: Quae nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascenderunt, quae praeparavit Deus diligentibus se ; et multa alia quae proprium σύνταγμα desiderant. Interrogemus ergo eos, ubi haec scripta sint: et cum dicere non potuerint, de libris Hebraicis proferamus. Primum testimonium est in Osee , secundum in Isaia , tertium in Zaccharia , quartum in Proverbiis , quintum aeque in Isaia . Quod multi ignorantes, apocryphorum deliramenta sectantur; et Iberas naenias libris authenticis praeferunt. Causas erroris non est meum exponere. Judaei prudenti factum dicunt esse consilio, ne Ptolemaeus unius Dei cultor, etiam apud Hebraeos duplicem divinitatem deprehenderet. Quod maxime idcirco faciebant, quia in Platonis dogma cadere videbatur. Denique ubicumque sacratum aliquid Scriptura testatur de Patre et Filio et
Abbreviated transcription (Latin):
ESI DERII MEI
desideraaas aaccepi ep isto¬
las qui quo dacm pnxesa¬
gio futurorum cum dani¬
hele sostitus est nomen. Ob¬
secranꝰs ut trans latum in
latinam lingucm dehebreo
sernone pentałeuchum nostrorum ccuribus
torum latratibus patens: quime csserunt in
septuaginta inter praetum suggillationem
noua proue terebus cudere: Itd ingenium
quisiuinum probantes: Cum ego scepissime
tes tactussim me prouili portione. intaber¬
naculd̃ dĩ offerre quae possim. Nec opes
alterius aliorum pacupertate fedari:
quod ut cuderem origenis mestudium pro¬
uocauit: quieditioni antiquae trans lationẽ
theo docionis miscuit. asterisco x et obelo
id est stella et ueruopus omne distinguens
dum aut in lucescere facit quaeminus
ante fuerant : cut super fluce quaeq:
uigulat et confodit: muxime: quice
euingelis ticrum et apostolorum auc¬
toritus promulguuit: in quibus multa
de ueteri testamento legimus quae in
nr̃is codicibus nonhabentur. Ut est
illud: Ex uegrpto uocaui filium meum.

Expanded text:
esiderii mei desideratas accepi epistolas, qui quodam praesagio futurorum, cum Daniele sortitus est nomen, obsecrantis , ut translatum in Latinam linguam de Hebraeo sermone Pentateuchum, nostrorum auribus tatorum meorum latratibus patens, qui me asserunt in Septuaginta Interpretum suggillationem nova pro veteribus cudere: ita ingenium quasi vinum probantes; cum ego saepissime testatus sim, me pro virili portione in tabernaculo Dei offerre quae possim, nec opes alterius, aliorum paupertate foedari. Quod ut auderem, Origenis me studium provocavit, qui editioni antiquae translationem Theodotionis miscuit, asterisco +, et obelo ÷, id est, stella et veru opus omne distinguens: dum aut illucescere facit quae minus ante fuerant, aut superflua quaeque jugulat, et confodit; maximeque quae evangelistarum et apostolorum auctoritas promulgavit: in quibus multa de veteri Testamento legimus, quae in nostris codicibus non habentur; ut est illud. Ex Aegypto vocavi filium meum ;
Abbreviated transcription (Latin):
Visus ẽ dns abrahae et benedixiteũ et dixitei pere¬
grinum erit sementuum
Venerꝰ angeli in sodomis et manserunT apud loth
Saraa peperit filiũ et uocauit eũ pat̃ciusisa ac
Dix it suraa ad abrahã proice antillã et filiũ eius

Expanded text:
visus est Dominus Abrahae, et benedixit eum, et dixit ei: peregrinum erit semen tuumVenerunt duo angeli in Sodomis, et manserunt apud Lot. Sara peperit filium, et vocavit eum pater ejus Isaac. XL. Dixit Sara ad Abraham: projice ancillam