comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Et ille adã om̃snos eramus. quia in adã om̃smoriuntur.. Quod ille audiuit se¬
cutũ ẽ &nos : Non enĩ eramus iumnos. sederamꝰ in adã : Ideo quic quid euenit
ipsi adã secutũ ẽ & nos utmoreremur .: Om̃ quippe in illo fuimus. ea em̃m
peccata parentum non ꝑtinent adfilios. quȩ faciunt parentes iamnatis filiis.
lam enĩfiluinati aclseꝑtinent. &parentes ad sẽꝑtinent: Itaq illi qͣnati sunt
sitenuerint uias parentũ suorũ malas. necesse ẽ ut portent &merita ipsorũ.
Siaũ mutauerint se &non fuerint imitati parentes malos: incipiunt habere
meritum suũ : Non meritũ parentũ suorũ : Vsq: adeo aũ nontibi obẽpecca¬
tũ patristui. site in mutaueris utnec ipsi patrituo obsit sise mutauerit: Sed
iam ql accepit ad mortalitatẽ istã radix nr̃a duxit deadã: Quid eluxit istã
fragilitite carnis. hoc tormentũ dolorũ hanc domũ pauꝑtatis. hoc uin¬

Expanded text:
et Adam ille omnes nos eramus, quia in Adam omnes moriuntur: quod ille audivit, seet Adam ille omnes nos eramus, quia in Adam omnes moriuntur: quod ille audivit, secutum est et nos. Non enim eramus jam nos, sed eramus in Adam: ideo quidquid evenit ipsi Adam, secutum est et nos, ut moreremur; omnes quippe in illo fuimus. Ea enim peccata parentum non pertinent ad filios, quae faciunt parentes jam natis filiis: jam enim natifilii ad se pertinent, et parentes ad se pertinent. Itaque illi qui nati sunt, si tenuerint vias parentum suorum malas, necesse est portent et merita ipsorum: si autem mutaverint se, et non fuerint imitati parentes malos, incipiunt habere meritum suum, non meritum parentum suorum. Usque adeo autem non tibi obest peccatum patris tui, si te mutaveris, ut nec ipsi patri tuo obsit, si se mutaverit. Sed jam quod accepit ad mortalitatem istam radix nostra, duxit de Adam. Quid duxit? Istam fragilitatem carnis, hoc tormentum dolorum, hanc domum paupertatis, hoc vin
Abbreviated transcription (Latin):
tuȩ. &qm̃ lefuturo ista dicuntur. quã uis uerba p̃terita sonent. sequitꝰ
& dic̃: Conuertenos dñẽ sanitat.um nostrarũ: Quo modo narrabat quisi
factũ e&. & quomodo orat ut fiat. nisi quia uoluit ostendere p̃terita uerba
se in ꝓphetia dixisse : Nondũ aut̃ factũ eẽ qđ dicebat iam factũ: hinc osten
orat utfiat : Conuerte nos ds̃ sinitat um nostrarũ:
iracundiã tuã a nobis: Noniam dudũ dicebat : A uertisti captiuitatẽ iacob
Operuistiomnia peccata eorũ: sed astiomnẽ irã tuã ꝯ Auẽrsus es abira in¬
dignationis tuȩ : Quo modo hic ẽ auerte ira cundiã tuã a nobis. Respond&tibi
ꝓpheta: Illa dico quasi facta quia uideo futura: Quia ubro nondũ facta sunt. oro
ceris nobis : Deira enĩ dĩ mortales sumus. & deira di inistã terrã inegestate & la¬
bore uultus nr̃i manducamus panẽ: Hoc enĩ audiuit adam quando peccauit.

Expanded text:
uoniam de futuro ista dicuntur, quamvis verba praeterita sonent; sequitur, uoniam de futuro ista dicuntur, quamvis verba praeterita sonent; sequitur, et dicit: «Converte nos, Domine» «sanitatum nostrarum.» Quod modo narrabat quasi factum esset, quomodo orat ut fiat; nisi quia voluit ostendere praeterita verba se in prophetia dixisse? Nondum autem factum esse quod dicebat jam factum, hinc ostendit, quia orat ut fiat: «Converte nos, Domine sanitatum nosiracundiam tuam a nobis.» Non jamdudum dicebas, «Avertisti captivitatem Jacob; operuisti omnia peccata eorum: sedasti omnem iram tuam; aversus es ab ira indignationis tuae?» Quomodo hic, «Et averte iracundiam tuam a nobis?» Respondet tibi Propheta: Illa dico quasi facta, quia video futura; quia vero nondum facta sunt, oro Non in aeternum irascaris nobis.» De ira Dei enim mortales sumus, et de ira Dei in ista terra in egestate et labore vultus nostri manducamus panem. Hoc enim audivit Adam, quando peccavit ;
Abbreviated transcription (Latin):
Adtendite captiuitatẽ iacob Ad tendite quia hoc ẽ a uertisti captiuita¬
tem nrãm: Non liberando nos ab arbaris inquos non incurrimus. sed
liberando nos ab operib malis apeccatis nr̃is. ꝑquȩ nobis satanas domi¬
nabatur.: Siquis enĩ liberatus fuerit a peccatis suis. non hab& unde ei clomi
Videte quia isti liberatio spiritalis ẽ. uidete quia intus agitur.. Remisis¬
tuinquit iniquitatẽ plebis tuȩ operiusti omnia peccataeorum: Ecce un¬
dẽ auertit captiuitatẽ. quia remisit iniquitatẽ. Iniquitas tenebat cap¬
tiuum. remissa iniquitate liberaris: Confitere ergote eẽ incaptiuitate.
ut dignus sis liberari : Nam qui hostẽ suum non intellegit. quomodo in uocat
liberatorẽ Operuisti omnia peccati eorũ : Quidẽ operuisti: Ut non illa
uideres : Quid ẽ non illa uideres: Vt nonillo uindicares noliustiuide¬
repeccata nr̃a: &ideo nos uidisti. quia ipsa uidere noluisti: Operiustiom¬
nia peccata eorum. Sed asti omnemirĩ tuã: Auertisti abira indignationis

Expanded text:
tendite captivitatem Jacob, attendite quia hoc est, Avertisti captivitatem nostram: non liberando nos a Barbaris, in quos non incurrimus; sed liberando nos ab operibus malis, a peccatis nostris, per quae nobis satanas dominabatur. Si quis enim liberatus fuerit a peccatis suis, non habet unde illi domivitatem Jacob? Videte quia ista liberatio spiritualis est, videte quia intus agitur: «Remisisti,» inquit, «iniquitatem plebis tuae; operuisti omnia peccata eorum.» Ecce unde avertit captivitatem, quia remisit iniquitatem: iniquitas tenebat captivum, remissa iniquitate liberaris. Confitere ergo te esse in captivitate, ut dignus sis liberari: nam qui hostem suum non intellexit, quomodo invocat liberatorem? «Operuisti omnia peccata eorum.» Quid est, «operuisti?» Ut non illa videres. Quid est, ut non illa videres? Ut non in illa vindicares. Noluisti videre peccata nostra; et ideo non vidisti, quia ipsa videre noluisti: «Operuisti omni a peccata eor
Abbreviated transcription (Latin):
mus &unde nos liberi cupimus. ⁊ Paulus a posto lus ꝓcecdat. & ipse illã
dicat.: Sit ipse speculum nrm: ille loquatur. & nos ibi uideamus.
Nemo ẽ enim qui non se hicignoscat. Ait ergo ille beatus apostolus.
Condelector enim legi dĩ secundũ interiorem hominem: Intusme deleo¬
tit lex di: Uideo autẽ aliã legem in membris mers. repugnantem legi
mentis met:. lam audisti legem audipugnã: Captiuitatẽ nondũ
mus enĩ captiuitatẽ: Quis nrĩn ẽ quinolit se deista captiuitate libe¬
rari : : Eunde liberabintur qm̃ hoc cantabnit iste psalmus futurum
auertisti captiuititẽ iacob. Cuidicitꝰ xp̃o sropter infinem . propt̃ filio
cdiore . ille enĩ auertit captiutatẽ iacob. Audi & ipsum paulum con¬
fitente: cũ dicer& setrahi captiuum alege inmembris suis repugnantẽ
legimentis suȩ: Exclamauit subilla captiuitate & ait. Infelixego

Expanded text:
mus, et unde nos liberari cupimus. Paulus apostolus procedat, ipse illam mus, et unde nos liberari cupimus. Paulus apostolus procedat, ipse illam dicat; sit ipse speculum nostrum, ille loquatur, et nos ibi videamus: nemo est enim qui non hic se agnoscat. Ait ergo ille beatus apostolus, «Condelector enim legi Dei secundum interiorem hominem;» intus delectat me lex Dei: «video autem aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae.» Jam audisti legem, audisti pugnam; captivitatem nondum mus captivitatem: quis nostrum est qui nolit se de ista captivitate liberari? Et unde liberabitur? Quoniam hoc cantavit ipse Psalmus futurum: «Avertisti captivitatem Jacob.» Cui dixit? Christo, propter «In finem,» propter filios Core: ille enim avertit captivitatem Jacob. Audi et ipsum Paulum confitentem. Cum diceret se trahi captivum a lege in membris suis repugnante legi mentis suae, exclamavit sub illa captivitate, et ait: «Infelix ego
Abbreviated transcription (Latin):
facti sumus: Illi aut degenerando afide exhereditare meruer
nam ut hoc noueritis. quia ꝑdiderunt illud quod nati erant deabraam.
cũ searroganter iactarent. audiente lño nr̃o ihũ xp̃o. gloriantes de
sanguine &non deuita. & dicerent dño: nos patrẽ habemus ab ra hã:
&ait illis ihs tãquã degenerantib  Si filii abrahȩ estis. facta abrahȩ
facite. Siergo illi propter ea iam non filii. qui non faciebant facta abra¬
hȩ. nos ꝓpter ea filii quia facimus facta abra hȩ.: Quesunt fac¬
ta abrahȩ quȩ facimus. Credidit᷑ a abra ham dõ. &reputatum illi ad
Ergo omnes adia cob ꝑtinemus. imitantes abrahae
fidem: quia credidit dõ. &reputatuẽilli aliustitiã. Que ẽ illa cap¬
tiuitas. undenos uolumus liberari. Puto enĩ neminẽ nr̃m modo
eẽ apud barbaros. nec aliquã gentẽ in ruis se armatam. &captiuos
duxisse nos. seed modo ostendo quandam captiuitatẽ in qua gemi¬

Expanded text:
facti sumus: illi autem degenerando a fide, exhaeredari meruerunt. facti sumus: illi autem degenerando a fide, exhaeredari meruerunt. Nam, ut noveritis quia perdiderunt illud, quod nati erant de Abraham, cum se arroganter jactarent audiente Domino Jesu Christo, gloriantes de sanguine et non de vita, et dicerent Domino, «Nos patrem habemus Abraham;» ait illis Dominus tanquam degenerantibus: «Si filii Abrahae estis, facta Abrahae facite» . Si ergo illi propterea jam non filii, quia non faciebant facta Abrahae; nos propterea filii, quia facimus facta Abrahae. Quae sunt facta Abrahae quae facimus? Credidit autem Abraham Deo, et deputatum est illi ad Ergo omnes ad Jacob pertinemus, imitantes Abrahae fidem, qui credidit Deo, et deputatum est illi ad justitiam. Quae est ergo illa captivitas unde nos volumus liberari? puto enim neminem nostrum modo esse apud Barbaros, nec aliquam gentem irruisse armatam, et captivos duxisse nos. Sed modo ostendo quamdam captivitatem, in qua gemi
Abbreviated transcription (Latin):
uitas: Cuius nomen omnes audiuimus.: hanc ergo terram cum ac¬
cepiss& ille populus ab hostib suis uicinis circum quaque in imi can¬
tib: multas molestias patiebatur . &cum pec cabat in edñ suum dabatur
in captiuitatem. non adinteritum. sed addisplinam: Non damnante
patre : sed flageblante: &cum possessa e& liberabatur. &aliquo¬
dum istos accipimus qđ ait: Auertisti captiuitatem iacob. An forte
intellegimus hĩc aliam captiuitatẽ: dequa omnes nos uolumus libera¬
ri: Nam om̃ ꝑtinemus adia cob siꝑtinemus ad semen abrahȩ. hoc
enĩ dic̃ apostolus. in isaue uocabitur. semen. Ldest non hi quifilu car¬
nis hi filii dĩ. sed filui ꝓmis sionis insemen deputabuntur.: Sifilii ꝓ¬
mis sionis insemen deputantur. offendendo dm̃ udei degeneraue¬
runt. Nos ꝓmerendo dm̃: degenere abrahȩ factiscmus. non ꝑti¬
nentes ael carnẽ secl ꝑtinentes ad fidem: Imitati enĩ fidem. filu

Expanded text:
vitas, cujus nomen omnes audivimus. Hanc ergo terram cum acvitas, cujus nomen omnes audivimus. Hanc ergo terram cum accepisset ille populus, ab hostibus suis vicinis circumquaque inimicantibus multas molestias patiebatur: et cum peccabat in Deum suum, dabatur in captivitatem; non ad interitum, sed ad disciplinam; non damnante patre, sed flagellante. Et cum possessa esset, liberabatur, et aliquoigitur secundum istos accipimus, quod ait, «Avertisti captivitatem Jacob?» An forte intelligimus hic aliam captivitatem, de qua omnes nos volumus liberari? Nam omnes pertinemus ad Jacob, si pertinemus ad semen Abrahae. Hoc enim dicit Apostolus: «In Isaac vocabitur tibi semen; id est, non hi qui filii carnis, hi filii Dei, sed filii promissionis deputantur» «in eneraverunt; nos promerendo Deum, de genere Abrahae facti sumus, non pertinentes ad carnem, sed pertinentes ad fidem. Imitati enim fidem, filii
Abbreviated transcription (Latin):
mea. &suꝑ uestẽ meam miserunt sortem:. Quis legente leccore psal¬
mum. agnoscat euangelium. Ettamen cum dicer&ur inpsalmo: Non
dictum ẽ fossuri sunt manus meas &pecles. sed foderunt manus mea s&
pedes.. Nec dictum ẽ diuisuri sunt uestimenta mea. sedediuiserunt¬
sibi uestimenta mea: hec omnia quȩ futura uidebat ꝓpheta. tam quã
p̃terita indicabat. Sic & hic
enedixisti dñe terram tuam : samquã iamfecerit: Auertisti cap¬
tiuitatem ia cob populus eius antiquus iacob. lacob populus israel. na¬
tus desemine abrahȩ inrepromissione futurus. aliquando heresdi erit
Quiclam ergo ille populus. cui clatum ẽ testamentũ uetus: Seclinuetere¬
testamento figurabatur testamentum nouum. Illa figura erat : hȩc exp̃s¬
sio ueritatis. In illa aut̃ figura secundum quandam ꝓnuntiationẽ
futurorum.: Data ẽ illi populo terra quedã ꝓmissionis. inqua dam
regione : ubi habitauit popcilus iudȩorum. ubi ẽ &iã hierusalem ci¬

Expanded text:
 vestem meam miserunt sortem» . Quis non, legente lectore Psalmum, agnoscat Evangelium? Et tamen cum diceretur in Psalmo, non dictum est, Fossuri sunt manus meas et pedes; sed, «foderunt manus meas et pedes:» nec dictum est, Dinumeraturi sunt ossibi vestimenta mea.» Haec omnia quae futura videbat Propheta, tanquam praeterita indicabat: sic et hic, «Benedixisti, Domine, terram tuam;» tanquam jam fecerit. 4. «Avertisti captivitatem Jacob.» Populus ejus antiquus Jacob, populus Israel, natus de semine Abrahae, in repromissione futurus aliquando haeres Dei. Erat quidem ergo ille populus, cui datum est Testamentum Vetus; sed inTestamento figurabatur Testamentum Novum: illa figura erat, haec expressio veritatis. In illa autem figura secundum quamdam praenuntiationem futurorum, data est illi populo terra quaedam promissionis, in quadam regione ubi habitavit populus Judaeorum; ubi est etiam Jerusalem ci
Abbreviated transcription (Latin):
lus eius ẽ. INFINEM FIUIS CHO RE ESALMUS
Cinẽ non intellegimus. nisi quẽ dic̃ apostolus. finis emĩ legis xp̃s: adius¬
tiriã omni credenti. Ergo primo intitulo psalmi posuit infinem. di¬
rexit cornrũm in xp̃m.: In illum sunten damus nonerrabimus : &ipsa
uerbo hebreo in latinum caluum Ergo filus chore. filiis calui. Quis
est iste caluus: non utrideamus illum. sedutploremus ante illum. Nã¬
& in riserunt illũ quidam. &ademonib: uastatisunt.. Quomodo inrg¬
norum caluum heliseum inridebant pueri. dicebant p̾illum. calue
calue. ꝓcesserunt ursi desilua. & comederunt pueros malȩ ridentes.
&plangendos aparentib suis.. Significauit hoc factũ ꝓphetia quadã.¬

Expanded text:
lus ejus est, «In finem, filiis Core, Psalmus.» Finem non intelligamus, nisi quem dicit Apostolus, «Finis enim Legis Christus, ad justitiam omni credenti» . Ergo cum primo in titulo Psalmi posuit, «In finem;» direxit cor nostrum in Christum. In illum si intendamus, non errabimus; quia ipse verbo hebraeo in latinum Calvus. Ergo «filiis Core,» filiis calvi. Quis est iste calvus? Non ut irrideamus illum, sed ut ploremus ante illum. Nam irriserunt quidam, et a daemonibus vastati sunt: quomodo in Regnorum libro calvum Elisaeum irriserunt pueri, dicebantque post illum, «Calve, calve;» processerunt ursi de silva, et comederunt pueros male ridentes , et plangendos a parentibus suis. Significavit hoc factum prophetia quada
Abbreviated transcription (Latin):
sed alios quoq: psalmos credendum est eẽ cantatos: quam uis alios titulos
acceperint : Quod factum est existimo causa uari&atis. qua fastidium le¬
uar&ur: Non enim solus iste psalmus dignus ẽ habitus ubi responder& cho¬
rus Cumutiq non sit solus dedni passione conserptus: autsi ẽ alia causa cur
tanta sit uari&as tituloꝵ qua possit ostendi: ita spalmos omnes eẽ prȩnotatos.
qui sunt aliteratq aliter prȩnotati. ut nullius titulus ualeat alicui alteri con¬
uenire :Ego eam fateor cum multum conatus eẽm. penetrare non potui: et si
quid dehacre legi ab eis dic tum. qui antenos ista tractauerunt : non satis fe¬
cit expectationi siue tarditati meȩ In quo igitur misterium. dictum mihiu
deatur ꝓchoro ad respondendum : id est ut canenti ꝑchorum respondeatur &x¬
ponam : dnĩ passio proph&atur: Dicit autem a postolus p&rus : xp̃s ꝓnobis pas

Expanded text:
sed alios quoque psalmos credendum est esse cantatos, quamvis alios titulos acceperint; quod factum existimo causa varietatis, qua fastidium levaretur. Non enim solus iste psalmus dignus est habitus, ubi responderet chorus, cum utique non sit solus de Domini passione conscriptus. Aut si est alia causa cur tanta sit varietas titulorum, qua possit ostendi ita Psalmos omnes esse praenotatos, qui sunt aliter atque aliter praenotati, ut nullius titulus valeat alicui alteri convenire; ego eam, fateor, cum multum conotus essem, penetrare non potui: et si quid de hac re legi ab eis dictum, qui ante nos ista tractarunt, non satisfecit exspectationi, sive tarditati meae. In quo igitur mysterio dictum mihi videatur, Pro choro ad respondendum, id est, ut canenti per chorum respondeatur, exponam. Domini hic passio prophetatur. Dicit autem apostolus Petrus, «Christus
Abbreviated transcription (Latin):
Sed modo cum tempus misericordiae est audiant eum :⁊ ubiq.
clamat perlegem. perprophetas. perpsalmos. perepistolas. per
euangelia. Videte quia nontac&. qua parcit. quiu erogat mi¬
sericordiam. Sed cauete quia uenturum est iudicium

Expanded text:
Sed modo cum tempus misericordiae est, audiant eum. Ubique Sed modo cum tempus misericordiae est, audiant eum. Ubique clamat per Legem, per Prophetas, per Psalmos, per Epistolas, per Evangelia: videte quia non tacet, quia parcit, quia erogat misericordiam; sed cavete, quia venturum est judicium
Abbreviated transcription (Latin):
rat parcendi. parcebat cum corda hominum essent occulta. Ui¬
des aliquem male uiuere. toleras illum.: Nescis enim qualis erit
quia nox est. utrum qui hodie male uiuit cras bene uiuit. Etu¬
trum qui hodie bene uiuit. cras malussit.: Nox est enim & om̃s
tolerat ds̃. quia longanimis est.⁊ Tolerat ut conuertantur ad illũ
peccatores. sed qui non se correxerint. in isto tempore misericor¬
diae interficientur.: Et quare interficientur. ut dispergantur
deciuitate dñi. De societate hierusalem. desocietate scõrum. desoci¬
etate ecclesiae.: Quando autem interfientur : In matutinis. quid
est in matutinis: Cum nox trans acta fuerit. quare modo parcit .
quia tempus misericordiae est. Quare non semper parcit: quiu
miseri cordiam et iudicium cantabo tibi dnẽ.⁊ fratres nemo sibi
blandiatur. Interficientur omnes operantes iniquitatem. Inter¬
fici& eos xp̃s inmatutinis. et dis perdet eos deciuitate sua.

Expanded text:
rat parcendi: parcebat, cum corda hominum essent occulta. Virat parcendi: parcebat, cum corda hominum essent occulta. Vides aliquem male vivere, toleras illum: nescis enim qualis erit, quia nox est; utrum qui hodie male vivit, cras bene vivat; et utrum qui hodie bene vivit, cras malus sit. Nox est enim, et omnes tolerat Deus, quia longanimis est. Tolerat, ut convertantur ad illum peccatores. Sed qui non se correxerint in isto tempore misericordiae, interficientur. Et quare interficientur? Ut dispergantur de civitate Domini, de societate Jerusalem, de societate sanctorum, de societate Ecclesiae. Quando autem interficientur? «In matutinis.» Quid est, «In matutinis?» Cum nox transacta fuerit. Quare modo parcit? Quia tempus est misericordiae. Quare non semper parcit? Quia, «Mirericordiam et judicium cantabo tibi, Domine.» Fratres, nemo sibi blandiatur: interficientur omnes operantes iniquitatem; interficiet eos Christus in matutinis, et disperdet eos de civitate sua.
Abbreviated transcription (Latin):
mul mittuntur cum tribula in aream. : Sed num quid timendum est¬
granum . mittit in orreum suum. &aceruum paleae conburet igni
in extinguibili :: Unde dixit hoc: quia diem in spe habemus. ⁊ Dies
nobis in xp̃o deb& esse.⁊ Nam quam diu inter temptationes sumus nox
est In ista nocte parcit ds̃ peccatoribus ut non illos tollat .⁊ flagellat
illos temptationib ut torrigantur. tolerat illos inciuitate sua  Pu¬
tamus sempertolerabit:: Si semper misericors est. non est iudicium
Si autem misericordiam & iudicium cantabo tibi dñe. modo parcit.
tunc iudicabit.⁊ Sed quando iudicabit: Cum transierit nox. Ideo
dixit inmatutinis interfiebam om nes peccatores terrae: quid est
inmatutinis: Cum iam dies uenerit nocte trans acta  Inmatuti¬
nis interfiebam omnes peccatores terrae: Quare eis parcit usq ad
matutinum: Quia nox erat.: Quid est nox erat. quia tempus e¬

Expanded text:
mul mittuntur cum tribula in aream. Sed numquid timendum estmul mittuntur cum tribula in aream. Sed numquid timendum estgranum mittit in horreum suum; et acervum paleae comburet igni inexstinguibili . 13. Unde dixi hoc? Quia diem in spe habemus. Dies nobis in Christo debet esse. Nam quamdiu inter tentationes sumus, nox est. In ista nocte parcit Deus peccatoribus, ut non illos tollat; flagellat illos tentationibus, ut corrigantur; tolerat illos in civitate sua. Putamus semper tolerabit? Si semper misericordia est, non est judicium: si autem, «Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine;» modo parcit, tunc judicabit. Sed quando judicabit? Cum transierit nox. Ideo dixit, «In matutinis inter ficiebam omnes peccatores terrae.» Quid est, «In matutinis?» Cum jam dies venerit, nocte transacta. «In matutinis interficiebam omnes peccatores terrae.» Quare eis parcit usque ad matutinum? Quia nox erat. Quid est, nox erat? Quia tempus e
Abbreviated transcription (Latin):
merito suo in manus temptatoris quia traditisunt forte in concupiscen¬
tias suasi: Nam diabolus nulli noc& nisi acceperit potestatem adõ : Sed
quando: in nocte : Quid est in nocte : in isto tempore . Cum autem
transierit nox etuenerit dies mittuntur mali cum illo inignem aetor¬
num Iusti uero inuitam aeternam : Nullus illic temptator eri quiu
non sunt illie catuli leonum. quiu trans acta est nox. Ideo dñs diser¬
pulis suis ait: Hac nocte postulauit satanas uexare uos sicuttr stcum
Et ego rogaui prote petre nedeficiat fides tua: quid est uexare sicuti¬
ticum : quo modo ab homine triticum non manducatur ni si primo ac¬
tritum utpanem faciat. sic neminem manducat diabolus nesi printo
pertribulationem euerterit. conterit ut manduc& Tu autem quando
tribularis simaneas granum non conturberis nihil tibi contingit:
quo modo boues triturant numquid in solum triticum intrant: Si¬

Expanded text:
merito suo in manus tentatoris, quia traditi sunt forte in concupiscenmerito suo in manus tentatoris, quia traditi sunt forte in concupiscentias suas. Nam diabolus nulli nocet, nisi acceperit potestatem a Deo. Sed quando? In nocte. Quid est, in nocte? In isto tempore. Cum autem transierit nox, et venerit dies, mittuntur mali cum illo in ignem aeternum, justi vero in vitam aeternam . Nullus illic erit tentator, quia non sunt illic catuli leonum; quia transacta est nox. Ideo Dominus discipulis suis ait: «Hac nocte postulavit satanas vexare vos sicut triticum; et ego rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua» . Quid est, «vexare sicut triticum?» Quomodo ab homine triticum non manducatur, nisi primo attritum, ut panem faciat; sic neminem manducat diabolus, nisi primo per tribulationem everterit. Conterit, ut manducet: tu autem quando tribularis, si maneas granum, non conturberis; nihil tibi contingit. Quomodo quando boves triturant, numquid in solum triticum intrant? Si
Abbreviated transcription (Latin):
mouid& cor: quia nox est : In ista nocte inqua temptationes abundant
quasi deipsa nocte dixit psalmus. posuisti tenebras & facta est mnorra bnient
pertransibunt omnes bestiae siluȩ. Catuli leonum rugientes utrapiant.
et quaerant adõ escam sibi: In nocte quaerunt escam catuli leonum oque
sunt catuli leonum : principum & potestatum aeris huius .. Daemones
& angelidiaboli. quomodo sibi quaerunt escam:ͦ quando temptant
Sed quia non accedunt nisi eis ds̃ dederit potestatem. Ideo dictum est
quaerentes adõ escam sibi: petit iob tem ꝑtandum. qualem escam. Opu¬
lentam pinguem iustumdĩ. Cui ipse ds̃ testimonium perhibutr dunt
homo sine quaerela uerus dĩ cultor fuit petiuit illum temptandum
quaerentes adõ escam. & accepit temptandum sed non ob primendum
purgandum uero non euertendum: Aut forte nec purganduro seil
probandum : Tamen et quitemptantur aliquando traduntur oceubro

Expanded text:
mo videt cor? Quia nox est. In ista nocte tentationes abundant. mo videt cor? Quia nox est. In ista nocte tentationes abundant. Quasi de ipsa nocte dixit psalmus: «Posuisti tenebras, et facta est nox; in ea pertransibunt omnet quaerant a sunt catuli leonum? Principum et potestatum aeris hujus, daemones et angeli diaboli . Quomodo sibi quaerunt escam? Quando tentant. Sed quia non accedunt, nisi Deus eis dederit potestatem; ideo dictum est, «Quaerentes a Deo escam sibi.» Petiit Job tentandum. Qualem escam? Opulentam, pinguem, justum Dei, cui ipse Deus testimonium perhibuit, et ait: «Homo sine querela, verus Dei cultor fuit.» Petivit illum tentandum, quaerens a Deo escam: et accepit tentandum, sed non opprimendum ; purgandum, non evertendum; aut forte nec purgandum, sed probandum. Tamen et qui tentantur, aliquando traduntur occulto
Abbreviated transcription (Latin):
quid est ante tempus .E ante diem: audi quia ante diem dixerit donec
uenut dñs & in lumin& abscondita tenebrarum & manifest& cogitatio¬
nes cordis. & tunc lauserit unicuique a dõ. : Nam modo quam diu nonuides
cormeum & non uideo cortuum nox est: Nesuo quid ab homine petisti
non accepisti. Contemni teputas. & forte non contemneris : Corenim non
uides & cito blas phemus.: In nocte danda est tibi uenia erranti.: Dili¬
git te homo nescio quis. et putas quia oditte. aut oditte & putas quia di¬
ligitte: Sed quod lib& sit . nox est noli timere presume in xp̃o in illo
habeto diem. non est quid mali deillo sentias. quia securi sumus & certi su¬
mus quia falli non potest. amat nos. Denobis autem in uicem nondum certi
sumus. Ds̃ enim nouit dilectionem nram in in uicem Nos autem sidiligi¬
mus nos inuicem quis uid& quadispensatione a nobis fiant ista. Quare ne¬

Expanded text:
Quid est, «ante tempus?» Ante diem. Audi quia ante diem dixit: «Donec Quid est, «ante tempus?» Ante diem. Audi quia ante diem dixit: «Donec veniat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis; et tunc laus erit uniruique a Deo» . Nam modo, quamdiu non vides cor meum et non video cor tuum, nox est. Nescio quid ab homine petisti; non accepisti, contemni te putas: et forte non contemneris; cor enim non vides: et cito blasphemas; in nocte danda est tibi venia erranti. Diligit te homo nescio quis, et putas quia odit te; aut odit te, et putas quia diligit te: sed quodlibet sit, nox est. Noli timere, praesume in Christo, in illo habeto diem: non est quid mali de illo sentias, quia securi sumus, et certi sumus quia falli non potest; amat nos. De nobis autem invicem nondum certi sumus. Deus enim novit dilectionem nostram in invicem: nos autem etiamsi diligimus nos invicem, quis videt qua dispensatione a nobis fiant ista? Quare ne
Abbreviated transcription (Latin):
aduertere. ⁊ lam finis psalmi est.: In matutinis interficiebam omnes pec¬
catores terrae. Quure : Vt disperderem deciuitate dnĩ omnes operan¬
tes iniquitatem. Sunt ergo inciuitate dnĩ operantes iniquitater
quasi parcitur eis modo. quure : quiu miseri cordiae tempus est. sed ue¬
ni& &udicii quiu sic coepit psalmus. Miseri cordiam & iudicium canta¬
bo tibi dnẽ  Iam enumerauit superius quia non alli ad heserunt ni si
boni ⁊ malis non ad hȩsit . nec delectabatur acpulis iniquitatis corũ
qui sibi ministrabant non dnõ id est sua quaerebant. et quasi dicere¬
tur illi.: etut quid tales inciuitate tua tanto tempore tolerastiꝰ tẽ¬
pus miscricordiae est: Quid est tempus miseri cordiae : Ad huo non¬
dum reuelatum est iudicium nox est. apparebit dies apparebit uidi¬
cium: Audi a postolum: Itaque nolite ante tempus quicquam iudicare :

Expanded text:
advertere: jam finis Psalmi est. «In matutinis interficiebam omnes pecadvertere: jam finis Psalmi est. «In matutinis interficiebam omnes peccatores terrae.» Quare? «Ut disperdam de civitate Domini omnes operantes iniquitatem.» Sunt ergo in civitate Domini operantes iniquitatem, et quasi parcitur eis modo. Quare? Quia misericordiae tempus est: sed veniet et judicii; quia sic coepit Psalmus, «Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine.» Jam enumeravit superius quia non illi adhaeserunt nisi boni. Malis non adhaesit, nec delectabatur epulis iniquitatis eorum qui sibi ministrabant, non Domino, id est, sua quaerebant. Et quasi diceretur illi, Et utquid tales in civitate tua tanto tempore tolerasti? Tempus misericordiae est, ait. Quid est, tempus misericordiae? Adhuc nondum revelatum est judicium: nox est; apparebit dies, apparebit judicium. Audi Apostolum: «Itaque nolite ante tempus quidquam judicare.»
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiant euangelium. alii seruantur alupuniuntur: Dictum est enĩ.
quae dicunt facite. quae autem faciunt facere nolite .: Non timeus ergo
quando amalis audis euangelium. uae illi qui sibi ministrat. id est
qui sua ibi quaerit tu xpĩ accipe.⁊ ambulans inuiu in maculata hic mi
Reuerte ad domum illam id est adcor. non habitabat incorde meo faci¬
ens superbiam .⁊ Nullus talis habitabat incorde meo : resiliebat enimin¬
de Nemo habitabat incordemeo nisimitis & quietus. Su perbus non il¬
lic habitabat .⁊ non enim habitabat incorde iusti. in iustus. Siate iustus
remotus nescio quot milibus & mansionibus simulhabitatis. si unum cor
habebitis. Non habitabit in medio domus meae. faciens superbiam.:
Loquens in iqua non direxit in conspectu oculorum meorum: Haeo est
uia in maculata. ubi intellegimus quando ad nos ueniat dñs.: In matuti

Expanded text:
nuntiant Evangelium, alii salvantur, illi puniuntur. Dictum est enim: nuntiant Evangelium, alii salvantur, illi puniuntur. Dictum est enim: «Quae dicunt, facite; quae faciunt, facere nolite» . Non timeas ergo quando a malo audis Evangelium. Vae illi qui sibi ministrat, id est, qui sua ibi quaerit: tu. Christi accipe. «Ambulans in via immaculata, hic mieae faciens superbiam.» Referte ad domum illam, id est, ad cor. Non habitabat in corde meo faciens superbiam: nullus talis habitabat in corde meo; resiliebat enim inde. Nemo habitabat in corde meo; nisi mitis et quietus; superbus non illic habitabat. Non enim habitat in corde justi injustus. Sit a te justus remotus nescio quot millibus et mansionibus; simul habitatis, si unum cor habetis. «Non habitavit in medio domus meae faciens superbiam. Loquens iniqua non direxit in conspectu oculorum meorum.» Haec est via immaculata, ubi intelligimus quando ad nos veniat Dominus. 12. «ve
Abbreviated transcription (Latin):
pasti sunt. capti sunt. quomodo enim aues ad muscipulam aut pisces ad
imum pascuntur sed capiuntur. sic &ipsi.: Habent er
etsitiunt iustitiam. quia ipsi saturabuntur.: Siergo pius pascitur cibo ius¬
tiae & in pius superbiae. Non mirum si insatiabilis corde pascitur cibo ini¬
quitatis. Noli pasci cibo iniquitatis & nontibi conuescitur superbus oculos
rent hi mecum Dñ s̃ dicit oculi mei super fideles terrae ut consederent hi
mecum id est ut mecum sederent. Quomodo sederent: Sedebitis superxii
thronos iudicantes xii tribus israhel. ⁊ Iudicant fideles terrae tequibus
dicitur. nescitis quia angelos iudicabimus. Oculi mei superfideles terrȩ
ut consederent himecum. Ambulans inuia in maculata hicmihi minis¬
trabat. mihi ait nonsibi: multi enim ministrant eu angelium sed
ministrare : ea quae xp̃i sunt quaerere ⁊ Equidem quando mali ad¬

Expanded text:
Pasti sunt, capti sunt. Quomodo enim aves ad muscipulam, aut pisces ad Pasti sunt, capti sunt. Quomodo enim aves ad muscipulam, aut pisces ad hamum pascuntur, sed capiuntur; sic et ipsi. Habent ergoet sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur» . Si ergo pius pascitur cibo justitiae, et impius superbiae; non mirum si insatiabilis corde. Pascitur cibo iniquitatis: noli pasci cibo iniquitatis, et non tibi convescitur superbus oculo econsiderent hi mecum.» Dominus dicit, «Oculi mei super fideles terrae, ut considerent hi mecum:» id est, ut mecum sederent. Quomodo sederent? «Sedebitis super duodecim thronos, judicantes duodecim tribus Israel» . Judicant fideles terrae, quibus dicitur: «Nescitis quia angelos judicabimus» ? «Oculi mei super fideles terrae, ut considerent hi mecum. Ambulans in via immaculata, hic mihi ministrabat. Mihi» ait, non sibi. Multi enim ministrant Evangelium, sed  Christo ministrare? Ea quae Christi sunt quaerere. Et quidem quando mali an
Abbreviated transcription (Latin):
lis alienis pascitur unde dicit a postolus. Si mordetis & comedetis inui¬
cem. uidete neab inuicem consumamini: Videtis ergo comedentes no¬
lite his conuesci. fugite tale conuiuium.: Neque enim sefaciant gaudendo¬
demalis alienis. Quia insatiabili cordesunt. Caue ne capiaris in epulis eorũ
laqueo diaboli: Cibis talibus pascebantur iudaei quando cruci fixerunt dnm̃
Sed quia pascebantur tamquam depoena dnĩ. Nam & nos decruce dnĩ pascimur.
corpus ipsius manducamus.: Dicebant enim cum uidere¬
incruce insultantes quia insatiabiles corde erant. Dicebant ergo: Si filius
dĩ est decendat decruce.: alios saluauit sesaluare non potest.: Pasceban¬
tur cibo crudelitatis suae. &ille pascebatur cibo miseri cordiȩ suae:: Pater
inquit ignosce illis quia nesciunt quid faciunt.⁊ Illi ergo habebant alias ȩpu¬
las ille alias: Sed quid dictum sit demensa superborum audite. Fiat men¬
sa eorum coram ipsis inmuscipulam. & in retributionem & in scandalum.

Expanded text:
lis alienis pascitur. Unde dicit Apostolus: «Si mordetis et comeditis invicem; videte ne ab invicem consumamini» Videtis ergo comedentes; nolite his convesci, fugite tale convivium; neque enim se de malis alienis, quia insatiabili corde sunt. Cave ne capiaris in epulis eorum laqueo diaboli. Cibis talibus pascebantur Judaei, quando crucifixerunt Dominum: sed quia pacorpus ipsius manducamus. Habent ergo impiin cruce, insultantes, quia insatiabiles corde erant; dicebant ergo: «Si Filius Dei est, descendat de cruce; alios salvavit, se salvare non potest» . Pascebantur cibo crudelitatis suae, et ille pascebatur cibo misericordiae suae. «Pater,» inquit, «ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . Illi ergo habebant alias epulas, ille alias. Sed quid dictum sit de mensa superborum, audite: «Fiat mensa eorum coram ipsis in muscipulam, et in retributionem, et in scandalum» .
Abbreviated transcription (Latin):
quod ipse a saph intellexerat. anfigurate intellegeidum quo ereadem
synagoga. hocest idem populus intellexerit cui diatur. adtenditei
populus meus legemmeam. Quidest ergo quodedem populo per
ꝓprophetam increpatdicens. Israhel autem menon cognouit. et po¬
pulus menon intellexit. Sed profecto erantetum in illo populo
quuntellegerent habentes fidem quae postea reuelata est. non ad le¬
gis litteras sed ad gratiam sp̃s pertinentem. Non enim sine ipsa
ro etiam qui prophetas fideliter audiebant. Eadem ad iuua
gratia. ut intellegerent quod audiebant: Sedutiq sacra
iregni caelorum uelabatur inuetere testamento. quod ple

Expanded text:
quod ipse Asaph intellexerit; an figurate intelligendum, quod eadem Synagoga, hoc est, idem populus intellexerit, cui dicitur, Attendite, populus meus, legem meam? Quid est ergo quod eumdem populrepat, dicens: Israel autem me non agnovit, et populus meus non intellexit ? Sed profecto erant etiam in illo populo qui intelligerent, habentes fidem quae postea revelata est non ad Legis litteram, sed ad gratiam Spiritus pertinentem. Non enim sine ipsa vero etiam qui Prophetas fideliter audiebant, eadem adjuvabantur gratia, ut intelligerent quod audiebant. Sed utique sacramentum regni coelorum velabatur in Veteri Testamento, quod ple
Abbreviated transcription (Latin):
exilla gente hȩreditas dĩ : non illi dequib: paulopost dicit. cȩteriuero
excecati sunt. Istaigitur electio istȩ reliquiȩ ista plebs dĩ quã nou

Expanded text:
ex illa gente haereditatis Dei; non illi de quibus paulo post dicit: « Caeteri vero ex illa gente haereditatis Dei; non illi de quibus paulo post dicit: « Caeteri vero excaecat
Abbreviated transcription (Latin):
dicentem : Hic ergo nequis quã male intellegens uniuersum illũ populũ cri¬
mine incredulitatis. et contradictionis arbitretur eẽ damnatũ : Continuo
subiecit : Dico ergo numquid reppulit dr̃ plebem suam: absit : Nam et
ego israhelitasum. exgenere isrł . tribu beniamin: hic ostendit. quam
plebem dixerit : Vtiq: populi prioris: Quam sitotã ds̃ reprobasset
atq: dampnasset : non utiq ipse xp̃i eẽt apostolus. israhelita ex semi¬
ne abrahã tribubeniamin:: Adhibet aũ ualde necessariũ testimoniũ.
dicens : An nescitis. inhelia quid dicit scriptur& quem ad modũ inter¬
pellat dm̃ aduersum isrł: Dñe. prophetas tuos occiderunt. altaria
tua suffoderunt. etego relictus sum solus. et quȩrunt animã meã :
qui non curuauerunt genua anteba al Sicergo et in hoc tempore.
reliquiȩ perelectionẽ gratiȩ. saluȩ factae sunt:: Istȩ reliquiȩ sunt

Expanded text:
dicentem . Hic ergo ne quisquam male intelligens, universum illum populum cridicentem . Hic ergo ne quisquam male intelligens, universum illum populum crimine incredulitatis et contradictionis arbitretur esse damnatum, continuo subjecit: Dico ergo, Numquid repulit Deus plebem suam? Absit. Nam et ego Israelita sum ex genere Israel, de tribu Benjamin. Hic ostendit quam plebem dixerit, utique populi prioris, quam si totam Deus reprobasset atque damnasset, non utique ipse Christi esset apostolus, Israelita ex semine Abraham, de tribu Benjamin. Adhibet autem valde necessarium testimonium, dicens: « An nescitis in Elia quid dicit Scriptura, quemadmodum interpellat Deum adversus Israel? Domine, Prophetas ttua suffoderunt, et ego relictus sum solus, et quaerunt animam meam. Squi non curuauerunt genua ante Baal." Sic ergo et in hoc tempore reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt. » Istae reliquiae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
aduesperum diuidens escas: id est prius rapiens persecutor ad mortẽ : Post¬
ea pas cens prȩdicator aduitam: hi erant ex illo populo hȩreditas dĩ unde
ait et ipse minimus a postolorũ doctor gentiũ : Dico ergonumquid reppy¬
lit ds̃ plebem suã : absit: nam e tego is rahelita sum ex semine isrł. tribu
beniamin : Non reppulit ds̃ plebem suã quam prȩsciuit: haec plebsquȩ
exgente xp̃i corpori accessit: hȩreditas dĩ est: Nam quod ait apłs. non
reppulit ds̃ plebem suam quam prȩsciuit : Illi psalmo utique respondit
ubi scriptumẽ . quõ non repellet dñs plebemsuam ⁊ Ibi aut̃ sequitur. et
hȩreditatẽ suam non dere linquet : Vbi euidenter apparet. talẽ plebẽ
eẽ hȩreditatem dĩ : Vt enim hoc diceret & apłs. supra commemorauerat
propheticũ testimonium deprȩnuntiata futura incredulitate populi
urł : Tota die expandi manus meas ad populũ non credentem & contru¬

Expanded text:
ad vesperum dividens escas , id est, prius rapiens persecutor ad mortem, postad vesperum dividens escas , id est, prius rapiens persecutor ad mortem, postea pascens praedicator ad vitam. Hi erant ex illo populo haereditas Dei. Unde et ait ipse minimus Apostolorum , doctor Gentium: « Dico ergo, Numquid repulit Deus plebem suam? Absit. Nam et ego Israelita sum ex semine Israel, de tribu Benjamin. Non repulit Deus plebem suam quam praescivit. » Haec plebs quae ex illa gente Christi corpori accessit, haereditas Dei est. Nam quod ait Apostolus, Non repulit Deus plebem suam quam praescivit, illi psalmo utique respondet, ubi scriptum est, Quoniam non repellet Dominus plebem suam: ibi autem sequitur, Et haereditatem suam non derelinquet ; ubi evidenter apparet, talem plebem esse haereditatem Dei. Ut enim hoc diceret Apostolus, supra commemoraverat propheticum testimonium de praenuntiata futura incredulitate populi Israel: Tota die expandi manus meas ad populum non credentem et contra
Abbreviated transcription (Latin):
tiapłi. hinc nathanael in quo dolus nonerat Hinc alius io seph. qui ex¬
spectabat &iam ipse regnũ dĩ : Hinc tanta illa multitudo.quȩ precede¬
bat et sequebatur iumentũ eius dicens. Be nedictus quiuenit in nomi¬
nedñĩ : In quaerat et congregatio puerorum: inquibus dixit impletum:
Exore infantium et lactantiũ perfecisti laudem: Hinc etiã illi postreiꝰ
resurrectionẽ quorũ die unatria. et alio quinq: milia baptizata sunt.
in animam unã etcorunũ caritatis igne conflati: quorũ nemodicebat
aliquid proprium. sed erant illisom̃a communia: Hinc scĩdiaconi.
deae quȩ inxp̃o erant. quibus erat facie paulus ignotus. Notus aut̃
seuitia famosissima : sed notior xp̃i misericordissimagratia:. Hinc
et ipse secundũ prȩmissam dese prophetiã. lupus rapax. manerapiens. et

Expanded text:
noverunt : hinc beati Apostoli: hinc Nathanael in quo dolus non erat : hinc alius Joseph qui exnoverunt : hinc beati Apostoli: hinc Nathanael in quo dolus non erat : hinc alius Joseph qui exspectabat etiam ipse regnum Dei : hinc tanta illa multitudo quae praecedebat et sequebatur jumentum ejus, dicens, Benedictus qui venit in nomine Domini ; in qua erat et congregatio puerorum in quibus dixit impletum, Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem . Hinc etiam illi post ejus resurrectionem, quorum die uno tria, et alio quinque millia baptizati sunt , in animam unam et cor unum charitatis igne conflati; quorum nemo dicebat aliquid proprium, sed erant illis omnia communia : hinc sancti diaconi, e Judaeae quae in Christo erant, quibus erat facie Paulus ignotus , notus autem saevitia famosissima, sed notior Christi misericordissima gratia: hinc et ipse secundum praemissam de se prophetiam, Lupus rapax, mane rapiens, et
Abbreviated transcription (Latin):
prophetia quis quã nr̃m eam uastationẽ hierus alem intellegendã putaue¬
modo dicipotuerit lam ille populus hȩreditas dĩ non tenens xp̃m: quorepro¬
bato etocciso factus ẽ reprobus qui in eum nec posteius resurrectionẽ cre¬
dereuoluit. et insuper martyres eius occidit : Ex illo enim popula isrł qui¬
cumq: in xp̃m crediderunt : quibus facta ẽ xp̃i prȩsentatio : Et quodã modo
promissi redditio salubris atq: fructuosa de quibus et ipse dñs dicit : Non sũ
mis susnisi adoues quȩ perierant domus isrł. Ipsi ex illis sunt filii promis¬
sionis ipsi deputantur insemine : Ipsi pertinent adhȩreditatem dĩ : Hinc
fu it ioseph homo iustus. et uirgo mariu quȩ peperit xp̃m: Hinciohannes
baptista. amicus sponsi. et parentes cius. ⁊ acharias et elis abeth Hinc
symeon senex etanna uidua. qui xp̃m non loquentem sensu corporis
udierunt. sed adhuc infantem. loquentem sp̃u cognou

Expanded text:
prophetia quisquam nostrum eam vastationem Jerusalem intelligendam putavemodo dici potuerit jam ille populus haereditas Dei, non tenens Christum, quo reprobato et occiso factus est reprobus, qui in eum nec post ejus resurrectionem credere voluit, et insuper martyres ejus occidit. Ex illo enim populo Israel quicumque in Christum crediderunt, quibus facta est Christi praesentatio, et quodammodo promissi redditio salubris atque fructuosa, de quibus et ipse Dominus dicit, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel , ipsi ex illis sunt filii promissionis, ipsi deputantur in semine , ipsi pertinent ad haereditatem Dei. Hinc sunt Joseph, homo justus, et virgo Maria quae peperit Christum : hinc Joannes Baptista, amicus sponsi, et parentes ejus Zacharias et Elizabeth : hinc Simeon senex et Anna vidua, qui Christum non loquentem sensu corporis audierunt; sed adhuc infantem non loquentem, spiritu cog
Abbreviated transcription (Latin):
legem in commutabilẽ consulunt : Et isteergo homodĩ dicit dõ qđ discat adõ.
tam quã discipulus magistro. non ignoranti. sed iudicanti : Ac sic aut ađ pro¬
banti quod docuit. aut quod non docuit. reprehendenđi.: Maxime quia spe¬
cie prȩsenti prophetat: eos in setrans figurans. quitunc futuriessent. quan¬
do iftaueniebant .: Solent aũ in orationem dicidõ. quȩ uindicans fecerit:
Et adiungi petitio: utiam misereatur et parcat: hoc modo et hic dicuntir
aquo prȩdicuntur : tamquã ab eis dicantur quib: acciderunt: It ipsa de¬
ploratio atq precatio prophetatio ẽ: Ds̃ uenerunt gentes inheredita

Expanded text:
legem incommutabilem consulunt. Et iste ergo homo Dei dicit Deo quod discat a Deo, legem incommutabilem consulunt. Et iste ergo homo Dei dicit Deo quod discat a Deo, tanquam discipulus magistro non ignoranti, sed judicanti; ac sic, aut probanti quod docuit, aut quod non docuit reprehendenti: maxime quia specie precantis Propheta eos in se transfigurat, qui tunc futuri essent quando ista ventura. Solent autem in oratione dici Deo quae vindicans fecerit. et adjungi petitio ut jam misereatur et parcat. Hoc modo et hic dicuntur a quo praedicuntur, tanquam ab eis dicantur quibus acciderunt; et ipsa deploratio atque precatio, prophetatio est. 2. « Deus, venerunt
Abbreviated transcription (Latin):
NTITULO PSALMI HUIUS TAM BRE UI
et simplici. immorandum eẽ ñpcto : Prophetiã uero quã hic prȩmis¬
sam legimus euidenter scimus impletã : Cum enĩ ista canerentur tem¬
porib: regis dauid: nihiltale adhuc contigerat ex aduersitate gentiũ.
ciuitati hierus alẽ nec templo dĩ. qđ nec aedificatũ ad huc fuit Post
mortem quippedđ. filium eius salomonẽ dõ templũ fecis sequis nes
etiã illud est prophetatũ dedñi passione : Dederunt in escãmea et in
sitimeta potauerunt me aceto : Et aliaquȩ in eodem psalmo uentura uelut
facta narrantur : Nec illud mirandũ ẽ quod dõ ista dicuntur : Non enĩ nes¬
centi indicantur : quo reuelante prȩsciuntur. sed amã cũ dõ loqui pietatis
affectu quȩ nouit ds̃ : Nam & angeli quae hominibus nuntiant. nescientibus
nuntiant: quae aũ dõ nuntiant. scienti nuntiant: Quando illiofferunt
orationes nr̃as : et in effabilimodo deactibus suis ae ternam ueritatẽ . tamquã

Expanded text:
titulo psalmi hujus tam brevi et simplici immorandum esse non puto. Prophetiam vero quam hic praemissam legimus, evidenter scimus impletam. Cum enim ista canerentur temporibus regis David, nihil tale adhuc contigerat ex adversitate Gentium civitati Jerusalem, nec templo Dei, quod nec aedificatum adhuc erat. Post mortem quippe David, filium ejus Salomonem Deo templum fecisse quis nescetiam illud est prophetatum de Domini passione, Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto ; et alia quae in eodem psalmo ventura velut facta narrantur. Nec illud mirandum est, quod Deo ista dicuntur. Non enim nescienti indicantur, quo revelante praesciuntur; sed anima cum Deo loquitur pietatis affectu quem novit Deus. Nam et Angeli quae hominibus nuntiant, nescientibus nuntiant; quae autem Deo nuntiant, scienti nuntiant, quando illi offerunt orationes nostras, et ineffabili modo de actibus suis aeternam veritatem, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
reppulit ds̃. hȩreditas eius dicit᷑ : In illo aũ isrł qui hor non ẽ consecutus.
illis cȩteris excȩcatis : non eratiã hȩreditas dĩ dequa diciposset. postxp̃i
in caelis glorificationem tempore titi imperatoris : Ds̃ ueneruntgentes
inhȩreditatẽ tuã : et cȩteraquȩ illius populi et templi et ciuitatis uas¬
tatione. uidentur in hoc psalmo eẽ prȩdicta : Pro inde. autea debemus
intellegere. quae facta sunt ab aliis hostibus. antequã xp̃suenis set in

Expanded text:
epulit Deus, haereditas ejus dicitur. In illo autem Israel qui hoc non est consecutus, in illis caeteris excaecatis, non erat jam haereditas Dei de qua dici posset, post Christi in coelis glorificationem, tempore Titi imperatoris, Deus, venerunt Gentes in haereditatem tuam, et caetera quae de illius populi et templi et civitatis vastatione videntur in hoc psalmo esse praedicta. 3. Proinde aut ea debemus intelligere quae facta sunt ab aliis hostibus, antequam Christus venisset in
Abbreviated transcription (Latin):
synagoga interpretetur. quae est congregatio : Id que nomen usitatius in¬
sederit genti iudȩorum : Tamen ecłam istam possedici congregationẽ.
et illum ueterẽ populum dictũ eẽ ecclesiã iam in alio psalmosatis aperteq:
monstrauimus : Haec igitur aecta. hȩc hereditas dĩ excircũ cisione et prȩ¬
putio congregata ẽ : idestex populo isrł et excȩteris gentibus perlapidẽ quẽ
re probauerunt aedificantes et factus ẽ in caput anguli : in quo angulo
tamquã duo parietes de diuerso uenientes copularentur : Ipse ẽ enĩ pax nra
qui fecit utraq: unũ ut duos conderet in se in unũ hominem nouũ faciens

Expanded text:
Synagoga interpretetur, quae est congregatio, idque nomen usitatius insederit genti Judaeorum; tamen et Ecclesiam istam posse dici congregationem, et illum veterem populum dictum esse Ecclesiam, jam in alio psalmo satis aperteque monstravimus. Haec igitur Ecclesia, haec haereditas Dei ex circumcisione et praeputio congregata est, id est ex populo Israel et ex caeteris Gentibus, per lapidem quem reprobaverunt aedificantes, et factus est in caput anguli ; in quo angulo tanquam duo parietes de diverso venientes copularentur. Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum, ut duos conderet in se in unum novum hominem, faciens