comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
humerde decuro & hiacincto acpurpura
coccoq btincto & brssoretorta operepoli¬
mito : Qm̃ in humeris onera portare solemꝰ
quid ꝑ suꝑ humerade pontificis nisi labores
bonoꝵ operũ quȩ iugiter corã dño ferre
debet ostendunt᷑ & apte primo desuꝑ¬
humerale faciendo p̃cipitur: Quia quis¬
quis ad sac̃ dotiũ magis teriũq populi dĩ.¬
ꝓmouend ÷ primũ cĩ debent opera cognosq
utdum hoc qđ forꝗs omnib pat& in rep̃¬
hensibile paruerit conuenient̃ extẽpore
& integritas cordis eiꝰ & fidei sincertitts
scrutetur. Eit aut̃ idẽ suꝑ humerale de
auro & hiacinctho acpurpura coccoq
btincto & brsso recorta. Detuiro uidelic&:
ut anteomã in habitus sacerdotis intellectꝰ
scpientiȩ principaliter emic&. Cũ autem
hacinctus quia erio colore resplend&
adiungitur . ut ꝑ omne qđ intellegendo
penetrat n ad stiuores infimos. sedad
amorẽ cccelestiũ surgat : nedũ suis in¬
cautius laudib pascitur. Ipso&iã ueri¬

Expanded text:
de auro et hyacintho ac purpura coccoque bis tincto et bysso retorta, opere polymito . Quoniam in humeris onera portare solemus, quid superhumerale pontificis, nisi labores bonorum operum, quae jugiter coram Domino ferre debet, ostenduntur? Et apte primo de superhumerali faciendo praecipitur, quia quisquis ad sacerdotium magisteriumque populi Dei promovendus est, primum ejus debent opera cognosci, ut dum hoc quod foris omnibus patet, irreprehensibile paruerit, convenienter ex tempore, et integritas cordis ejus, et fidei sinceritas scrutetur. Fit autem idem suauro et hyacintho, ac purpura, coccoque bis tincto, bysso retorta. De auro videlicet, et ante omnia in habitu sacerdotis intellectus sapientiae principaliter emicet. Cui autem hyacinthus, qui aerio colore resplendet, adjungitur; ut per omne quod intelligendo penetrat, non ad favores infimos, sed ad amorem coelestium surgat; ne dum suis incautius laudibus pascitur, ipso etiam veri
Abbreviated transcription (Latin):
enim quia sicut duodenarius a postoloꝵ
numerꝰ episcopalis gradũ dignitatis
gradũ sacerdotu minoris quinunc p̃s¬
biteratꝰ uocat᷑. sua electione signarunt :
ticȩ qđ etide fides &operatio iustitiȩ.¬
uniuersum e& mundũ aberroꝵ tenebris
aduerã lucẽ ꝑductura Tres nc̃q dies ac
noctes habent horas Lxxducos Etquia
uicib circuit : apte hicnumerꝰ tintinna¬
buloꝵ & maloꝵ diuersitate coloris tunicȩ
pontificis inditus ÷ ad docenidũ figura¬
turꝰ uniuersũ : eiq donum p̃bitur & uerȩ¬

Expanded text:
enim quod sicut duodenarius apostolorum enim quod sicut duodenarius apostolorum numerus epgradum sacerdotii minoris, qui nunc presbyteratus vocatur, sua electione signarunt. Ptice, quod fides et operatio justitiuniversum esset mundum ab errorum tenebris ad veram lucem perductura. Tres namque dies ac noctes habent horas septuaginta duas. Et quia vicibus circuit; apte hic numerus tintinnabulorum et malorum diversi coloris, tunicae pontificis inditus est, ad docendum figuraturus universum, eique donum p
Abbreviated transcription (Latin):
hracintinȩ tunicȩ firme infix: operuq̃ q
ipsius sublimitate audientiũ m̃tib cõm̃datus
łiuntq bina malae circũ singula tintinna¬
bula: & cirtũ singulu malabina tinnabu¬
la cum &omnia quȩ loquitur binis con¬
firmantur actib atq in auditoꝵ astius
corde figuntur : & uniuersa quȩ aigit
quam sint rationabilia discreco sermo
nis sonitu ꝓduntur. Benecuit̃ sequitur
& ues tietur e aaron in officiũ minis¬
teru ut cudiatur sonitus qnđ ingredit᷑¬
&egreditur scũ arium in conspectudñ
& nonmoriatur Sacerdos nãq Ingre¬
diens ułegrediens moritur sideco sonit᷑
ñ auditur quia irã contrast occultiiu¬
dicis exigit : sisine p̃dicationis sonitu
incedit. Qđ sio sephi uerb intendere
uoluerimꝰ quib: dt̃ mala intunica ponti
tinnabula: congruit hoc figuris myste¬
rioꝵ: ut sicut in humoro acpectore a¬
postolicum ferre numerũ iuss÷ ita
num erũ ad signatũ haber&. Constat

Expanded text:
hyacinthinae tunicae firme infixus, operum quoque hyacinthinae tunicae firme infixus, operum quoque ipsius sublimitate, audientium mentibus commendatur. Fiuntque bina mala circum singula tintinnabula, et circum singula mala, bina tintinnabula, cum et omnia quae loquitur, bonis confirmantur actibus, atque in auditorum arctius corde figuntur, et universa quae agit, quam sint rationis sonitu produntur. Bene autem sequitur: Et vestietur ea Aaron in officium ministerii, ut audiatur sonitus, etum in conspectu Domini, et non moriatur . Sacerdos namque ingrediens vel egrediens moritur, si de eo sonitus non auditur, quia iram contra se occulti judicis exigit, si sine praedicationis sonitu incedit. Quod si Josephi verbis intendere voluerimus quibus dicit, mala in tunica pontiftinnabula, congruit hoc figuris mysteriorum, ut sicut in humpostolicum ferre numerum jussus estnumerum adsignatum haberet. Constat
Abbreviated transcription (Latin):
uersctionis sacerdos ꝑuenerit : utnilin illo
aliud quã spleridor & gratia flosq utta
dixerimuarus bonoꝵ operum uideatur.
nil ab illo aliud cumos aperuit quã suauis¬
sim̃ horũ sonꝰ audiatur: Quia enĩ in malo
punico multa interius grana uno foris
corticȩ tegunt᷑: recteꝑmala punica mul¬
tifcria uistutũ operatio: uno caritatis mu¬
nimine undiq uersum tecta de signatur
His uero in medio tintinnabula ꝑmiscent᷑.
cũneq op̃ sacerdotis unquã a sonitu uerbi
qđ loquitur discrepat: neq a rectitudine
operis territus: aduersũ linguȩ sonitus
dissentit. U bi pulchre additur: ita uttin¬
tinnabulũ sit aureũ & malũ punicũ : rarsũq̃
tintinnabulũ aliud aureũ & malũ punicum
Aurea quippe tintinnabula hiacinctinȩ
pontificis tunicȩ inferuntur &omni expar¬
te circũdantur : cũ omnis sermo eiꝰ darita¬
tẽ suꝑ ne lucis resonat: Citdẽ sonitus uelit

Expanded text:
versationis sacerdos pervenerit, ut nil in illo versationis sacerdos pervenerit, ut nil in illo aliud quam splendor et gratia, flosque ut ita dixerim varius bonorum operum videatur: nil ab illo aliud cum os aperuit, quam suavissimus horum sonus audiatur. Quia enim in malo punico multa interius grana uno foris cortice teguntur, recte per mala punica, multifaria virtutum operatio, uno charitatis munimine undique versum tecta designatur. His vero in medio tintinnabula permiscentur, cum neque opus sacerdotis unquam a sonitu verbi quod loquitur discrepat, neque a rectitudine operis, territus adversis, linguae sonitus dissentit. Ubi pulchre additur: Ita ut tintinnabulum sit aureum et malum punicum: rursumque tintinnabulum aliud aureum, et malum punicum. Aurea quippe tintinnabula hyacinthinae pontificis tunicae inseruntur, et omni ex parte circumdantur, cum omnis sermo ejus claritatem supernae lucis resonat; et idem sonitus velut
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotis ꝑ grrum uestit &ornat : qnđo
rectoris fiduciã loquendi subdit: ac predi¬
nonsolum in p̃cursuuitȩ suȩ recteuixerit
sedipsum quoq ex ordiũ a rectitudineto e¬
perit Tuni caergo sacerdotis hiacine¬
tina hab& horam inpͣitio textilẽ sicut
in extremis uestiũ pastib fierisol&:
cũ doctor quisq ogregius atanta ꝑfec¬
tione op̃uirtutũ incipit: ad quantã
qui libet alius diutissime laboraens uix
aliquando ꝑuenit: cũttinto timore fa¬
mulatus omnihora iuxta sermonem
ꝓphete sollicitus ambulat cũ dño dõ
suo : quantũ alius quis uł moriturus
&adiudiciũ dni sii ultimũ ingressu¬
rus uix habere sufficit. Deor sumuero ad
pedescius dem tunicȩ ꝑcir cuitũ qua sima¬
lapunica facies ex hiacincto & purpura
& coccobtincto: mixtis inmedio tintinna¬
bulis. dcor sũ nãq ad pedes tunicȩ fiunt
quasi mala punica & trntrnnabula ꝑgrrũ :
quando acdtantã excellentiã deuotedõ cor¬

Expanded text:
sacerdotis per gyrum vestit et ornat, quando sacerdotis per gyrum vestit et ornat, quando rectori fiduciam loquendi subdit, ac praedinon solum in procursu vitae suae recte vixerit, sed ipsum quoque exordium a rectitudine coeperit. Tunica ergo sacerdotis hyacinthina habet oram in capitio textilem, sicut in extremis vestium partibus fieri solet, cum doctor quisque egregius, a tanta perfectione opus virtutum incipit, ad quantam quilibet altius diutissime laborans, vix aliquando pervenit, cum tanto timore famulatus, omni hora juxta sermonem Prophetae, sollicitus ambulat cum Domino Deo suo, quantum alius quis vel moriturus, vel ad judicium Domini sui ultimum ingressurus vix habere sufficit. Deorsum vero ad pedes ejusdem tunicae per circuitum, quasi mala punica facies ex hyacintho et purpura, et cocco bis tincto, mistis in medio tintinnabulis. Deorsum namque ad pedes tunicae fiunt quasi mala punica et tintinnabula per gyrum, quando ad tantam excellentiam devotae Deo con
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ uidelicet tunica sicut & bissina ad
pedes usq ꝑtingebat. unde utraq grecȩ
poderis dicta ÷ utostenderet᷑ nil in sacer¬
dotaliuita infimũ acsordidũ remanere :
sedomne qđ ageret q̃si aetherio colore
speciosis simur̃ uniuersa m̃ braeiꝰ a capite
usq ad pedes gratia uistitis contexta
cẽ debere. Ite tunica talari sacerdos tota
hiacrnctina uesiitur : ut ad moueat᷑ opus
cȩleste non inchoandũ tantu modo uerum¬
&iam usq: in finẽ cos ee. ꝑscuerandũ om¬
nibus quisalui eẽ. uoluerint: Incuius me¬
dio supraerit capitium &ora ꝑgirũeius
textilis: sicut fieri solet In extremis ues¬
tium pastib nefacile rumpatur Capiti¬
um quippe tunicȩ hiacinctinȩ firmis si¬
mam hab& horam & ex sese textam peft¬
cile rumpatur cũ primordium bonȩ nr̃ae
actionis forti radiae timoris diuitii s ub¬
nixum: & contraom̃s insidias antiqui
ꝓbatur. eẽ munitũ. Talis nãq hora collũ

Expanded text:
Quae videlicet tunica sicut et byssina ad Quae videlicet tunica sicut et byssina ad pedes usque pertingebat, unde utraque Graece poderis dicta est; ut ostenderetur nil in sacerdotali vita infimum ac sordidum remanere, sed omne quod ageret, quasi aethereo colore speciosissimum, per universa membra ejus, a capite usque ad pedes, gratia virtutum contectam esse debere. Item tunica talari sacerdos tota hyacinthina est vestitus, ut admoneatur opus coeleste non inchoandum tantummodo, verumetiam usque in finem in eo esse perseverandum omnibus, qui salvi esse voluerint. In cujus medio supra, erit capitium, et ora per gyrum ejus texilis, sicut fieri solet in extremis vestium partibus, ut facile rumpantur. Capitium quippe tunicae hyacinthinae firmissimam habet oram, et ex sese textam ne facile rumpatur: cum primordium bonae nostrae actionis, forti radice timoris divini subnixum, contra omnes insidias hostis antiqui probatur esse munitum. Talis namque collum
Abbreviated transcription (Latin):
Etgestaibit iudicium filioꝵ isrł in pectore
filiorumisrł In pectoresuo inconspectu
dnĩ gestat cũ subditoꝵ causas ꝓ sola int̃ni
iudicis intentionediscutit: ut niħ scei hu¬
militatis admisceat: in eo qđ diuina posi¬
tus uice dis pensat. Facies & tunicã
dicit suꝑ humerelis cuius pars nonmini¬
ma suꝑ humerale togebat᷑: ad distincti¬
onem tunice queerañt interioris linct
Quarũ parit̃ meminit superius dicens:
hȩc aut̃ er̃ uestim̃ta quȩ facient: rationa¬
le et suꝑ humerale : tunicã & lineã strictã
Interior aut̃ erat linea siuebissina: qđ lini
eẽ. genꝰ nobilissimũ constat. Exterior uero
tunica tota hiacinctina niħ omnino coloris
alterius adnittens: cuius speciȩ unifor¬
mi manifeste uita sacerdotalis qualis. cẽ
debeat docetur: Hoc .ẽ. suꝑnis solũ deside¬
riis inces santer intenta : & conuersatio¬
nem iuxta apłm habens incȩlis ac sui salua¬
toris indesiderant̃ ex spectans aduentũ

Expanded text:
Israel in pectore filiorum Israel in pectore suo in conspectu Domini gestat, cum subditorum causas pro sola interni judicis intentione discutit, ut nihil se eis humanitatis admisceat, in eo quod divina positus vice dispensat. CAPUT VI. Tunica dicitur superhumeralis cujus pars non minima superhumerali tegebatur, ad distinctionem tunicae quae erat interius linea; quarum pariter meminit superius dicens: Haec autem erunt vestimenta quae facient: rationale et superhumerale, tunicam et lineam strictam. Interior autem erat linea sive byssina, quod lini esse genus nobilissimum constat; exterior vero tunica tota hyacinthina nil omnino coloris alterius admittens, cujus specie uniformi, manifeste vita sacerdotis qualis esse debeat, docetur, hoc est, supernis solum desideriis incessanter intenta, et conversationem juxta Apostolum habens in coelis, ac sui Salvatoris indesideranter exspectans adventum.
Abbreviated transcription (Latin):
Nã rationale qđ m̃ sura palmi in altitudine
sicut & in latitudine habuit: Nmulto ã plus
quã pectus trgere sufficiebat: Suꝑ hume¬
relcautẽ usq ad cingulũ ꝑtingebat: sicut
in posteriorib: manists ꝗs simeo stenditur:
ubi scriptum .ẽ. Hȩc & ante & retro itai
conueniebant sibi : ut suꝑ humerade & rti¬
tionale mutuo nec terentur stricta adbal

Expanded text:
Nam rationale quod mensuram palmi in altitudine, Nam rationale quod mensuram palmi in altitudine, sicut et in latitudine habuit, non multo amplius quam pectus solum tegere sufficiebat. Superhumerale autem usque ad cingulum pertingebat, sicut in posterioribus manifestissime ostenditur, ubi scriptum est: Haec et ante et retro ita conveniebant sibi, ut superhumerale et rationale mutuo nect
Abbreviated transcription (Latin):
eregione suꝑ humeralis sunt Anuli enim
illi qui inultimis & infimis erant angulis
rationalis. habebant contrase inutroq
latere suꝑ humeralis ȩque anulos alios: qͥb
ipsiuitus ligantib iungerentur. De quib
subsequenter adiungitur. Nec ñ & alios
duos anulos aurcos qui ponendis In utroq
latere suꝑ humeralis deor sũ qđ respicit
comntra faciem iuncture inferioris utap¬
tari possit cũ suꝑ humerali: Contra faciem
dt̃ iuncture inferiors: quia deuinctura
superiore queerant suꝑ sca pulas antedixe¬
rat Inter quas uidelicet iuncturas hoc
distabat : qđ superior: his catenulis: Infe¬
rior uero erat uitus facta ligantibus
Vnde a ꝑte subiungitur. Ctinstringetur
rationale anulis suis cũanulis suꝑ hume¬
ralis uitta hiacinctina ut mancat iunctu¬
rt fabre Fcta: & ascinuicẽ rationale & su¬
ꝑ humerede nequetint separari N aut̃ pu¬
tandũ ÷ utrũq indum̃tũ simul. eẽ t̃minatũ

Expanded text:
e regione superhumeralis sunt. Annuli enim e regione superhumeralis sunt. Annuli enim illi qui in ultimis et infimis erant angulis rationalis, habebant contra se in utroque latere superhumeralis aeque alios annulos, quibus ipsi vittis ligantibus jungerentur: de quibus subsequenter adjungitur: Nec non alios duos annulos aureos, qui ponendi sunt in utroque latere superhumeralis deorsum, quod respicit contra faciem juncturae inferioris, ut aptari possit cum superhumerali. Contra faciem dicit juncturae inferioris, quia de junctura superiore quae erat super scapulas, ante dixerat. Inter quas videlicet juncturas hoc distabat, quod superior his catenulis, inferior vero erat vittis facta ligantibus. Unde apte subjungitur: Et instringetur rationale annulis suis cum annulis superhumeralis vitta hyacinthina, ut maneat junctura fabrefacta, et aqueant separari. Non autem putandum est, utrumque indumentum simul esse terminatum.
Abbreviated transcription (Latin):
utraq rationalis sumitate: catenasq aure¬
as iunges anulis quisunt inmarginib eius:
& ipsarũ catenarũ extrema duob copula¬
bunt᷑ uncinis. inutroq latere suꝑ humeralis
qđ rationale respicit. Ordo operis quantũ
nobis uidetur hic fuit. Duoerant uncinis
supra induob suꝑ humeralis angulis in po¬
seti : & duon anuli in duob rationalis a nu¬
lis sursũ : equib pendebant due cateneau¬
reae. q̃tep̃ore induendi inserebantur uncinis
qui in suꝑ humerodis angulis eminebant
ut insequentib aꝑtius scriptum ÷ ut suꝑ hu¬
merale &rationale mutuo nec terentur
Quoꝵ superior conexio hucusq scripta :
sequitur autẽ deinferiori queerat subtus
as cellas scriptura ita subiciers Facies &¬
& duos anulos aurcos quos pones in sũmitati¬
b rationalis & mnoris quee regionesunt suꝑ¬
dicit & inoris quee regione sunt suꝑhume¬
rtlis hoc ÷ in oris rationalis quȩ uidelic&ore

Expanded text:
utraque rationalis summitate, catenasque aureutraque rationalis summitate, catenasque aureas junges annulis, qui sunt in marginibus ejus, et ipsarum catenarum extremae duobus copulabuntur uncinis, in utroque latere superhumeralis quod rationale respicit. Ordo operis quantum nobis videtur, hinc etenim fuit. Duo erant uncini supra in duobus superhumeralis angulis impositi, et duo contra annuli in duobus rationalis annulis sursum; e quibus pendebant duae catenae aureae, quae tempore induendi inserebantur uncinis, qui in superhumeralis angulis eminebant, ut in sequentibus apertius scriptum est: ut superhumerale et rationale, mutuo necterentur, quorum superior connexio hucusque scripta est. Sequitur autem de inferiori quae erat subtus ascellas, Scriptura ita subjiciens: Facies et duos annulos aureos quos pones in summitatibus rationalis, et in oris quoris illis, quae e regione sunt superhumeralis: hoc est in oris rationalis, quae videlicet ore
Abbreviated transcription (Latin):
chini suꝑ humercdi eodem . duo denario e¬
rant patrũ numero sculpti: utdoctrinã
lic& &gentiũ ꝓfuturã eẽ designareNT:
iuxta qđ cidem intellectuali hierusalẽ
te promisit dicens: Addexterã enim &
ad leuam penetrab̾: & sem̃tuũ gentes
heredittbit Qđ aut̃ onix rubri festur
tẽ. boloris. singulos uidelic& habens alb
cingentib tonis qͥuis nonuideat qđ uł ardo ẽ
caritatis uellucem designet scientiȩ comi¬
tante zona castitatis: Cuius modi lapidib
inscripta patrum uocabula gestat sacerdos :
cũex secutus p̃cedentiũ iustoꝵ caritati casti¬
tati humilitati doctrinȩ. ceterisq uistutũ
operib iuge studium Inpendit: Et hoc in
utroq numero : ut siue iudeus quis seude
gentib ad sit. claritatẽ seꝑ Indoctore ue¬
ritatis & pictatis. ꝑ quã ipse ad meliora ꝓ¬
fice Taspectet łacies in rationali cate¬
nulas sibi inuicẽ coherentes ex auro puris¬
simo & duos anulos aurȩos quos pones in

Expanded text:
chini, in superhumerali, eodem duodenario echini, in superhumerali, eodem duodenario erant patrum numero sculpti, ut doctrinam licet et gentium, profuturam esse designarent. Juxta quod eidem intellectuali Hierusalem,te promisit, dicens: Ad dexteram enim, et ad levam penetrabis, et semen tuum gentes haereditabit . Quod autem onyx rubri ferturesse coloris, singulos videlicet habens albis cingentibus zonis quis non videat, quod vel ardorem charitatis, vel lucem designet scientiae comitante zona castitatis? Cujusmodi lapidibus inscripta patrum vocabula gestat sacerdos, cum exsecutus praecedentium justorum charitati, humilitati, doctrinae, caeterisque virtutum operibus, juge studium impendit. Et hoc in utroque humero, ut sive Judaeus quis seu de gentibus adsit, claritatem semper in doctore veritatis et pietatis per quam ipse ad meliora profecerit, aspectet. Facies in rationali catenulas sibi invicem cohaerentes ex auro purissimo, et duos annulos aureos, quos pones in
Abbreviated transcription (Latin):
quia multiplex ẽ. uarietas & gratia bono¬
rum operum: quib p̃ fata scoꝵ fides spes
& caritas confirmata refulget. Qđ autẽ
inrationali quattuor ordines fuerint¬
& horum singuli quiq tres habuere lapi¬
des quid nob̵ intimatur trpicȩ nisi utir
uistutib quedis tinguntur iiii. principa¬
les. fidẽ sc̃ȩ trinitatis ñ fictã tenea mus
Pos sumꝰ sane inuario decore lapidũ non
solum claritatẽ multistriã sacerdo talis
actus & cogitatꝰ uerũ &iam sp̃ĩtalium
accipere charismata uistutũ ac miracu¬
la sanitatũ : dequib ipsed ñs a postolis:
infirmos inquit curate : mortuos suscitate :
leprosos mundate : demones cicite &iter
Signa autẽ cos quic rediderint hȩc sequent
In nominemeo demonia eicient : linguis
loquentur nouis: serpentes tollent
Etsi mortiferum quidbiberint: ñcospo¬
cebit. Verum siuehoc siue illud siue utrũ¬
q designent: recte &iã duo lapides onr¬

Expanded text:
quia multiplex est varietas et gratia bonoquia multiplex est varietas et gratia bonorum operum, quibus praefata sanctorum fides, spes et charitas confirmata refulget. Quod autem in rationali quatuor ordines fuerunt, et horum singuli quique tres habuere lapides, quid nobis intimatur typice, nisi ut in virtutibus quae distinguuntur quatuor principales, fidem sanctae trinitatis non fictam teneamus? Possumus sane in vario decore lapidum, non solum claritatem multifariam sacerdotalis actus et cogitationis, verumetiam spiritualium accipere charismata virtutum ac miracula sanitatum: de quibus ipse Dominus apostolis: Infirmos, inquit, curate, mortuos suscitate, leprosos mundate, daemones ejicite . Et iterum: Signa autem eos qui credunt haec seeo daemonia ejicient, linguis loquentur novis, serpentes tollent, et si mortiferum quid biberint, non eis nocebit. Verum sive hoc sive illud, utrumque designant. Recte etiam duo lapides ony
Abbreviated transcription (Latin):
tstus In quasto chrisolitus onichrnus &
berillus Indusiauro erunt ꝑordines suos :
habebuntq nomina filioꝵ isrł: Xii. no¬
uariarũ iustutũ gratiã designat : quȩ
concordiseriȩ disposita insacerdotis de¬
bet corde seꝑ aparere. Singuliaut̃ lapi¬
des singulis patrũ nominib inscribuntur:
xime uistutũ operib floruerunt. sedula
inquisitione scrutatur: & hȩx cuncta¬
in abditis suipec toris meditando colli¬
gere. atq: operando ꝓferre satagit
Nequeenim sine cestiratione sacrameNi.
licutraq uestis lapidib p̃tiosis redimita
acpatrũ nominib insignita ÷ utipsa noma
in suꝑ humerali quidẽ duob lapidib unius
patres in lapidib p̃ttosis unius atq dissi¬
milis generis sculpti sunt significat aꝑte
qđ una fides indm̃ etdem caritas cõmunis
spes uitȩ cȩlestis omniu corda patrã re¬
pleret Qđ uero diuersi generis lapidib
idem inscriptisunt denuntiat figurate

Expanded text:
thystus. In quarto chrysolithus, onychinus et thystus. In quarto chrysolithus, onychinus et beryllus. Inclusi auro erunt per ordines suos, habebuntque nomina filiorum Israel duovariarum virtutum operationem designat, quae concordi serie disposita in sacerdotis debet corde semper apparere. Singuli autem lapides singulis patrum nominibus inscribuntur, xime virtutum operibus floruerunt, sedula inquisitione scrutatur, et haec cuncta abditis sui pectoris meditando colligere atque operando proferre satagit. Neque enim sine certi ratione sacramenti, ita utraque vestis lapidibus pretiosis redimita, ac patrum nominum insignita est, ut ipsa nomina in superhumerali quidem duobus lapidibus unius patres in lapidibus pretiosis, unius atque indissimilis generis sculpti sunt, significat aperte, quod una fides in Deum eadem charitas, communis spes vitae coelestis, omnium corda patrum repleret. Quod vero diversi generis lapidibus iidem scripti sunt, denuntiat figurate,
Abbreviated transcription (Latin):
congruant. studiose cogitare: Duplex
aut̃ factũ ÷ rationale lit facilius lapidũ
ponđ sustiner&: Sedhȩc duplicatioues¬
tis in legadis pectore sacerdotis: trpicȩ
nos ad mon& utrationẽ nr̃i ex aminis
& inuisibilis intus arbit̃ ꝓbet: & nũquã
humana foris existimatio merito ⁊dẽpne:
qđ aut̃ m̃surã palmehabebat ꝑ quadrũ :
conatũ infatigabilẽ ac ꝑpetuũ pie inten¬
tionis ostendit: Quienim palmo aliquio
mettur: sũmo conamine dispan¬
sis digitis manũ extendit : ut possito ñħ¬
surã qusquerit plenȩ &absq scrupđbo
dubietatis tenere: Vnde merito sicuoper
manum operatio: utt ꝑpalmũ exprimitur
ipsa in floxibilis contentio boneoparatio¬
nis : dum suamquisq dexterã uniuersa
quaeualet insignia uistutũ dilatare sata¬
git Pones q inco quattuor orcdines lepi
In primo uersuerit lapis sardius & tobatius
et sma racdus In scđo carbunculus saphir̾
&iaspis Intestio ligirius a chates &ame¬

Expanded text:
congruant, studiose cogitare. Duplex congruant, studiose cogitare. Duplex autem factum est rationale, ut facilius lapidum pondus sustineret. Sed haec duplicatio rationalis, in legalis pectore sacerdotis, typice nos admonet, ut rationem nostri examinis, et invisibilis intus arbiter probet, et nunquam humana foris existimatio, merito contemnet. Quod autem mensuram palmi habebat per quadrum, conatum infatigabilem ac perpetuum piae intentionis ostendit. Qui enim palmo aliquid metitur, summo utique conamine dispansis digitis manum extendit, ut possit mensuram qui quaerit, plene et absque scrupulo dubietatis tenere. Unde merito sicut per manum operatio, ita per palmum exprimitur ipsa inflexibilis contentio bonae operationis, dum suam quisque dexteram in universa quae valet insignia virtutum, dilatare satagit. Ponesque in eo quatuor ordines lapidum. In primo versu erit lapis sardius et topazius et smaragdus. In secundo carbunculus, sapphirus et jaspis. In tertio ligurius, achates et ame
Abbreviated transcription (Latin):
derent duȩ catenȩ aurcȩ quas in seruerunt
uncinis : quuinsuꝑ humeralis angulis emi¬
nebant: Dequoꝵ figure melius in rationa
suꝑ humerclis. ex auro hia cinctho & purpu¬
ra coccoq btincto & brsso retorta. Qua¬
tgulũ erit & duplex m̃ surã palmi ha¬
bit tã in longitudine quã in latitudine:
O polimito: opere multi fario dicti
Sicut autẽ insuꝑ humeradi operũ ꝑfectio:
ita in rationali iudicii quo pectꝰ sacerdo¬
tis tegebatur. simul &ornabat᷑. & cordis
& cogitationũ eiꝰ casuttis exprimitur:
Etbene posthumerede. rationa le iudicu¬
sequitur : uttũ ante homines quis in nocens
manib apparuerit. multomagis in cons¬
pectu sũmuudicis munđ corde adsistere
contendat: Omnia agens industria :
ut quie quid foris erga ꝓximos agit aut
iudicat: totũ ex regula interne ratio¬
nis ꝓbatum: ac suo conditori placitum
fulgeat: Itemratione iudicii sacerdos
in pectore ferre p̃cipitur : quia deb&

Expanded text:
derent duae catenae, quos inseruerunt derent duae catenae, quos inseruerunt uncinis, qui in superhumeralis angulis eminebant. De quorum figura melius in rationalsuperhumeralis, ex auro hyacintho, et purpura, coccoque bis tincto, et bysso retorta. Quadrangulum erit et duplex. Mensuram palmi habebit, tam in longitudine, quam in latitudine . Opere polymito, opere multifario dicitur. Sicut autem in superhumerali operum perfectio, ita in rationali judicii, quo pectus sacerdotis tegebatur simul et ornabatur, cordis et cogitationum ejus castitas exprimitur. Et bene post superhumerale, rationale sequitur judicii, ut cum ante homines quis innocens manibus apparuerit, multo magis in conspectu summi judicis mundus corde assistere contendat, omni agens industria, ut quidquid foris erga proximos agat aut judicet, totum ex regula internae rationis probatum, ac suo conditori placitum fulgeat. Item rationale judicii sacerdos in pectore ferre praecipitur, quia debet
Abbreviated transcription (Latin):
uersis & pros peris uistutũ seꝑ ornam̃to
munti᷑ : quatinꝰ iuxta uocẽ pauli ꝑ arma
iustitiȩ adextris &asinistris gradies cũ
ad sola quȩ anteriora s̃ nititur Innullo de¬
lotationis infime latere flectatur:
Facies & uncinos ex auro & duas catepui¬
las ex auro puris simo sibi inuitẽ cohereni¬
tes: quas in seres uncinis Vncinos quos dic̃
in sup̃mis erant angulis suꝑ humerodis fabre
ad fixi : Catenuletuitẽ quas subiungit nop
in ipso suꝑhumereli sed potius in ratio nali
hoc ÷ insuperiorib ciꝰ angulis ꝑ anulos aureos
uident᷑ fuisse adnexe : cu indueret᷑ ponti¬
fex catenulȩ quederationali pendebant. pos¬
sent cuuncinis suꝑ humeralis ad necti: qua¬
tinꝰ utraq sibi mituo firma positione cohe¬
rerent: Scriptũ nãq ÷ aꝑtius in posterio¬
rib: fecer̃ in rationali & catenulas sibi inuicẽ
coherentes deccuro puris simo: & duos unci
nos totideq̃ anulos aureos: Porro a nulos
posuer in utroq latere rationalis. equib per¬

Expanded text:
prosperis virtutum semper ornamento est munitus; quatenus juxta vocem Pauli, per arma justitiae a dextris et sinistris gradiens, cum ad sola quae altiora sunt nititur, in nullo delectationis infimae latere flectatur. Facies et uncinos ex auro, et duas catenulas ex auro purissimo, sibi invicem cohaerentes, quas inseres uncinis. Uncinos quos dicit, in supremis erant angulis superhumeralis fabre affixi. Catenulae autem quas subjungit, non in ipso superhumerali, sed potius in rationali, hoc est in superioribus ejus angulis, per annulos aureos videntur fuisse annexae; ut cum indueretur pontifex, catenulae quae de rationali pendebant, possent cum uncinis superhumeralis annecti, quatenus utraque sibi mutuo firma positione cohaererent; scriptum namque apertius est in posterioribus: Fecerunt in rationali et catenulas sibi invicem cohaerentes, de au Porro annulos posuerunt in utroque latere rationalis, equibus pen
Abbreviated transcription (Latin):
horuq sedulus imitator existens. aptũ se
diuinis exhibere. cur& aspectib Itẽ nom̃a
filioꝵ isrł aa ron suꝑpect̾ suũ memori ale
corãdnõ portat incternũ: qnđ p̃ sulquisq
fidelis nũquã coꝵ quib p̃ latus ÷ curã inmittit
habere : seduitã iugiter illoꝵ ex ortando in¬
crepando consolando ipsecofortare : & con¬
fortundã tutundãq dñõ crebris inoratio¬
nib cõm̃ dare satagit. Pones aut̃ in rationa¬
le iudicii : doctrinã & ueritatẽ : queer̃ in
pectore aa ron qnđ ingreditur coram dño
Ideo doc trina etueritas in rationaletudicu
siue litteris &inp̃ssa seu nominis uteadẽ
trine & ueritatis inquirendis: Ñaut̃ curan¬
dis mirandisq sȩcularib negotiis ꝑ accep¬

Expanded text:
horumque sedulus imitator existens, aptum se horumque sedulus imitator existens, aptum se divinis exhibere curet aspectibus. Item nomina filiorum Israel, Aaron super pectus suum memoriale coram Domino portat in aeternum, quando praesul quisque fidelis, nunquam eorum quibus praelatus est, curam intermittit habere, sed vitam jugiter illorum et exhortando, increpando, consolando ipsos confortare, et non confortandam tutandamque Domino crebris in orationibus commendare, satagit. Pones autem in rationali judicii doctrinam et veritatem, quae erunt in pectore Aaron, quando ingredietur coramIdeo doctrina et veritas in rationali judicii sive litteris impressa, seu nominis tantum strinae et veritatis inquirendis, non autem curandis rimandisque saecularibus negotiis
Abbreviated transcription (Latin):
studemꝰ. Qđ aut̃ suꝑ humerale strictũ erat
balteo. utin sequentib ubi pontifex in duebat᷑
a ꝑtius indicat᷑. & desuꝑ humerede Inquit in¬
posuit qđ stringens balteo aptauit rationili
quis nonuideat qđ custos bonoꝵ operũ fi¬
delissima uistus ẽ continentia: de quadñs
in eugło: sint inquit lumbi urĩ p̃cincti &
lucerne ardentes. Lumbi uidelicet p̃cincti
ꝑ continentiã: Iucernȩ uero ardentes ꝑ o
perationem uistutũ. Portabitq aa ron no¬
mina filioꝵ is rł Inratio nale iudicu suꝑ
pectus suũ qnđ ingreditur scuã riũ memo
rialecor amdño ineternum. Semꝑ quid copor¬
tet sacerdotẽ memoriã patrũ inpectoresuo
ferre : sed ꝑ ma xime tunc qnđ minis traturꝰ
corã dnõ ad alttre ascendit: Vt quosa cra¬
tius ẽ. ministerium : eosollestius toto seꝑ
mundans studio. tota industria mentis ex¬
or nans etcor poris scõꝵ exempla respiciat:

Expanded text:
studeamus. Quod autem superhumerale strictum erat studeamus. Quod autem superhumerale strictum erat baltheo, ut in sequentibus ubi pontifex induebatur, apertius indicatur, et superhumerale, inquit, imposuit, quod stringens baltheo, aptavit rationali: quis non videat, quod custos bonorum operum fidelissima virtus est continentia, de qua Dominus in Evangelio: Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes . Lumbi videlicet praecincti, per continentiam; lucernae vero ardentes, per operationem virtutum. Portabitque Aaron nomina filiorum Israel in rationali judicii super pectus suuriale coram Domino in aeternum. Semper quidem oportet sacerdotem memoriam patrum in pectore suo ferre, sed permaxime tunc, quando ministraturus coram Domino, ad altare ascendit, ut quo sacratius est ministerium, eo solertius toto se semper mundans studio, tota industria mentis exornans et corporis, sanctorum exempla respiciat,
Abbreviated transcription (Latin):
studii inipsius simul & ꝓximi amore firmari
Inserunt ergo seuncini suꝑ humeralis cate¬
nulis aureis quederationalis sũmitatib offe¬
runtur: cuẽti q̃ mens rationabilit̃ deint̃ na
luce caritatis degustat. mox alacritas bene
operandi libenter amplexata suscipit : pe
fortecitius habitus rationalis pulcherrimus
a pectore sacerdotał relabatur: si ñ eũ ad ce¬
lertins bonioperis uncinꝰ qui contineat ad p̃¬
hendat. Subrogentur eis de catenulis in au¬
xilium & uittȩ hia cintinȩ. quib ut̃q sac̃ dotis
habitꝰ adinuicẽ copulet᷑: iđ ligature deside¬
rii celestis fortissimȩ. quȩ t nulis aureis inmis¬
sȩ suꝑ humerale cũ rationali constringunt:
cũ agnittilucȩ patriȩ ꝑennis. in illã Ineffabi¬
lẽgloriam suspira m: utiq utadhanc intrare
meret m̃ concordi seꝑ fide & uita opere & pro¬
fessione. intab naculo p̃sentis ecłȩ dñõ seruire

Expanded text:
studii in ipsius simul et proximi amore firmari. studii in ipsius simul et proximi amore firmari. Inserunt ergo se uncini superhumeralis catenulis aureis, quae de rationalis summitatibus offeruntur; cum ea quae mens rationabiliter de interna luce charitatis operandi libenter amplexata, suscipit ne forte citius habitus rationalis pulcherrimus, a pectore sacerdotis relabatur, si non eum accelerans boni operis vicinus qui contineat apprehendat. Subrogantur eisdem catenulis in auxilium, et vittae hyacinthinae, quibus uterque sacerdotis habitus ad invicem copuletur, id est, ligaturae desiderii coelestis fortissimae, quae annulis aureis immissae, superhumerale cum rationali constringunt, cum agnita luce patriae perennis, in illam ineffabilem gloriam suspiramus, utque ad hanc intrare mereamur, concordi semper fide et vita, opere et professione, in tabernaculo praesentis Ecclesiae Domino servire
Abbreviated transcription (Latin):
Nonirritat᷑: noncogitat malũ : ñiga udet
suꝑ iniquitatẽ: congaudet autẽ ueritati
Omnia suffest: omnia credit: omã sperat:
om̃a sustinet Habeait & anulos aurȩos qui¬
b ecedem catene pendeant: iđ iuge memo¬
riam ꝑpetue & nũquã finierde claritatis
incȩlesti patria. ex qua solũ memoria fieri
sueuit ut continua nob̵ pos sint uincula
caritatis manere Habeat duos uncinos
in suꝑ humercilis angulis eminentes quibus
in serantur catenȩ : hoc ẽ. in ipso exordio
cuiusq bone actionis. habeat firmã dõ
placendi intentionẽ. quȩ apta sit ꝑ omnia
suscipiendȩ & continende insedilectionis
dĩ e ꝓximi ita ut siue seda siue a duerse
queq occurrerint: nũquã saluberrima piae
dcuotionis retinacula lax &: Hoc ẽ. nãque
sacerdotẽ inutroq humero uncinos. quicatenu¬
las rationalis excipiant habere : &inꝑspe¬
riscum &inas peris rerũ cuidentib fixũ dõ
placenidistudiũ gerere: & huius intentione

Expanded text:
gaudet super iniquitatem; congaudet autem veritati, omnia suffert, omnia credit, omnia sperat, omnia sustinet . Habeat autem et annulos aureos, e quibus eaedem catenae pendeant; id est, jugem memoriam perpetuae et nunquam finiendae claritatis in coelesti patria, ex qua solum memoria fieri consuevit, ut continua nobis possint vincula claritatis manere. Habebat duos uncinos in superhumeralis angulis eminentes, quibus inserantur catenae, hoc est in ipso exordio cujusque bonae actionis habeat firmam Deo placendi intentionem, quae apta sit per omnia suscipiendae et continendae in se dilectioni Dei et proximi; ita ut sive prospera seu adversa quaeque occurrerint, nunquam saluberrima piae devotionis retinacula laxet. Hoc est namque sacerdotem in utroque humero uncinos, qui catenulas rationalis excipiant, habere; et in prosperis eum, et in asperis rerum eventibus fixum Deo placendi studium gerere, et hujus intentione
Abbreviated transcription (Latin):
holo caustoꝵ ł ꝯsumatione dominicȩ passi¬
onis ułceste ꝑfectionẽ exprimit uistutis
lati ipsa iambona opera finire : & ad ꝑci¬
pienda operũ p̃mia in&nã uitã rapime¬
ruer̃ Qđut manifestius fiat: ui deccmꝰ
quid dec inerib holo causti morses dicat
Hec ÷ inquit lex holocausti. Cremabitur
in altari tota nocte usq mane. Ignis ex
codem altarierit uestietur sacerdostu.¬

Expanded text:
e passionis, vel certe perfectionem exprimit virtutis lati, ipsa jam bona opera finire, et ad percipienda operum praemia in aeternam vitam rapi meruerunt. Quod ut manifestius fiat, videamus quid de cineribus holocausti Moyses dicat: Haec est, inquit, lex holocausti: cremabitur in altari tota nocte usque mane. Ignis ex eodem altari erit. Vestietur sacerdos tu
Abbreviated transcription (Latin):
cidaris Decebat enim ut quo maiore quis
gradocet̃ in signis : eo pluriorib &uistutũ
actib admirandis fulger&. Cuncta autẽ
fiunt deauro p̃ciosisq colorib qr nil uile
acsordidum in sacerdotis oreuelopere deb&
apparere : sed cuncta quȩ agit uniuersa
quȩ loquitur omña q̃ cogitat. & corã homi¬
nib p̃clara & inconspectu interni arbitris

Expanded text:
cidaris. Decebat enim, ut quo majore quis cidaris. Decebat enim, ut quo majore quis gradu esset insignis, eo pluribus et virtutum actibus admirandis fulgeret. Cuncta autem fiunt de auro, pretiosisque coloribus; quia nihil vile ac sordidum in sacerdotis ore vel opere debet apparere; sed cuncta quae agit, universa quae loquitur, omnia quae cogitat, et coram hominibus praeclara, et in conspectu i
Abbreviated transcription (Latin):
utsa cerdotio fungant᷑ mͥ Accipientq au¬
rũ & hie aginctum & purpurã coccũq bistinc¬
tũ t exa  b̵sũ. Quomodo hȩç facta sint
plenius insequentib explicat᷑ Rati¬
onale autẽ pectoris habitus: suꝑ humera¬
le e humerorum : tunica & linea stricta ÷
iđ camisia : totũ corpꝰ operiunt: cidaris
humerale artius ad corpꝰ aptat. Quib sex
indum̃tis inferius septimum iungit᷑ &octauũ :
feminalia uidelicet linea ad cooperiendũ
carnẽ turpitudinis : & lã mina aurea suꝑ
cidarim: quȩ titulo nominis dni ceteris al¬
tior omnib eminebat. Lineam autẽ stric¬
tam dicit qm̃ adherebat corpori: &ita asta
erat adstrictis manicis ut nulla ei omnino
ruga in e&̃ A scendebat aut̃ usq ad eli ra
unde & grecȩ poderis id thalaris uo cabatur
Hlis octo generib uestium pontifex tepore
sacrificii solebat induis equib erant quattuor
&minoris ordinis sacerdotib ꝯcessa: femi¬
nalia uidelicet lintea tunica & balteus &

Expanded text:
 accipientque aurum et hyacinthum, et purpuram, coccumque bis tinctum, et byssum . Quomodo haec singula facta sint, plenius in sequentibus explicatur. Rationale autem pectoris habitus, superhumerale est humerorum tunica et linea stricta, id est, camisia, totum corpus operiunt. Cidaris ul et superhumerale, artius ad corpus aptat. Quibus sex indumentis, inferius septimum jungitur et octavum: feminalia videlicet linea, ad cooperiendam carnem turpitudinis, et lamina aurea super cidarim, quae titulo nominis Domini, caeteris altior omnibus, eminebat. Linea autem stricta dicitur, quoniam adhaerebat corpori, et ita arcta erat astrictis manicis, ut nulla ei omnino ruga inesset. Descendebat autem usque ad crura: unde et Graece poderis, id est, talaris vocabatur. His octo generibus vestium pontifex tempore sacrificii solebat indui. E quibus erant quatuor et minoris ordinis sacerdotibus concessa, feminalia videlicet, linea stricta, et baltheus, et
Abbreviated transcription (Latin):
botibi & uidebo: non iamultra lucerna libroꝵ
indigemus apparente & in lus trante
nos uera luce mundi dequodicit & ꝓpħta
uob̾ autẽ tim̃tib nom̃ meũ orietur solius¬
titę. Perpetuus erit cultus ꝑ successor escoꝵ
a filus isrł. Quomodo enim iuxta litterã
ꝑpetuus eẽ. poterit cultus officii sacerdo¬
talis ubi & ipsum sacerdotium & tab̵naculũ
in quo gerebatur & popuł cui gerebantur
iamdudũ eẽ cessauer̃ : Vnde constat hoc
inscã ecła uerbum . eẽ complendũ: ubi suc¬
cedentib siueꝑ ordinem doctorib simul&
auditorib ueritatis pum quã deer̃ sp̃itales¬
& filiusrł qui in domũ dñi dona pi&atis
offerunt : & filii aaron iđ ueris acerdotis
nr̃i quullis lucẽ uerb ministrent : donec
conpleto scłi huius statu & ipso qqͣ tabna¬
culodĩ toto iđ uniuersa electorũ multitu¬
dine ad regnum cȩlȩste trans lata : nẽr̃

Expanded text:
bo tibi et videbo , non jam ultra lucerna librorum bo tibi et videbo , non jam ultra lucerna librorum indigemus, apparente et illustrante nos vera luce mundi, de quo dicit et Propheta: Vobis autem timentibus nomen meum, orietur sol justitiae. Perpetuus erit cultus per successiones eorum a filiis Israel . Quomodo enim juxta litteram perpetuus esse poterit cultus officii sacerdotalis, ubi et ipsi in sacerdotium et tabernaculum in quo gerebatur, et populus cui gerebantur, jam dudum esse cessaverunt? Unde constat hoc in sancta Ecclesia verbum esse complendum, ubi succedentibus sibi per ordinem doctoribus simul et auditoribus veritatis, nunquam deerunt spirituales filii Israel, qui in domum Domini dona pietatis offerant, et filii Aaron, id est, veri sacerdotis nostri, qui illis lucem verbi ministrent: donec completo saeculi hujus statu, et ipso quoque tabernaculo Dei toto, id est universa electorum multitudine ad regnum coeleste translata, non erunt
Abbreviated transcription (Latin):
suorum. hoc ad incenđ a thimia matha ora¬
tionum suarum. Beneautẽ dr̃ ut ardeat lu¬
cerna semꝑ intabnaculo testimonii : qui a
benter excipiat immo & sollerter inqͥrat
de ee. Beneadditur ex trauelũ qđ appen¬
sum .ẽ. testimonio. Non enim intra uelũ
celi opus habemꝰ lucerna scripturarum
ubi archa .c. dñi &cherubin gloriȩ ꝓpitia¬
torium obumbrant : iđ agmina cȩlestis mi¬
litiȩ gloriam in carnati filiidi que posuit
ds̃ ꝓpitiationem ꝓpeccatis nr̃is consona
uoce p̃dicant. Benes equitur. & conlocabt̃
tam aaron & filii eius: quia nĩ omnium . ẽ.
sacram̃ta fidei p̃dicare inpopulo: sedcoꝵ
solũmodo qui & castitate fidei exsecutio¬
ne bonioperis ad filios sumi sacerdotis
dnĩ uidelicet & saluatoris nr̃ĩ ꝑtinere ꝓ¬
bantur B eneautẽ adhuc additur. &usq
mane luceat coramdño: Cum enim trans¬
acta noctȩ scłi huius mane futurũ sȩculi
claruerit dequodicit ꝓph&a. maneadsta¬

Expanded text:
suorum; hoc, ad incendenda thymiamata orasuorum; hoc, ad incendenda thymiamata orationum sanctarum. Bene autem dicitur: Ut ardeat lucerna semper in tabernaculo testimonii, quia nubenter excipiat, imo et solerter inquirat, deesse. Bene additur: Extra velum quod oppansum est testimonio. Non enim intra velum coeli opus habemus lucerna scripturarum, ubi arca est Domini, et cherubim gloriae propitiatorium obumbrant, id est, agmina coelestis militiae, gloriam incarnati filii Dei, quem posuit Deus propitiationem pro peccatis nostris, consona voce praedicant. Bene sequitur: Et collocabunt eam Aaron et filii ejus. Quia non omnium est sacramenta fidei praedicare in populo, sed eorum solummodo, qui et castitate fidei, et exsecutione boni operis, ad filios summi sacerdotis, Domini videlicet et Salvatoris nostri, pertinere probantur. Bene autem adhuc subditur. Et usque mane luceat coram Domino. Cum enim transacta nocte saeculi hujus, mane futurum saeculi claruerit, de quo dicit Propheta, Mane asta
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ deb& accendi Sc̃s enim sp̃s disciplinȩ ef¬
fugi& fictum. Offerant ergo filu ls rł oleũ
adlucernamdĩ nonqualecũq sed delignisoli¬
uarum. & hoc puris simũ piloq: contusum
Offerant boniauditores spiritalib docto¬
rib: conscientiã puram &caritatis gratia
foccundam piloq sedulȩ ꝓbationis ab omni
nequitiȩ cõmixtione ꝑmundatã : quȩ sola
uidelicet intentione placendi & seruiep¬
di dño uerba eius audire delectet Offerat
aaroncum filiis suis ignem non alienũ sed
desuꝑmissumꝰ accendendam lucernam:
sicut &iã ad consum̃da holocausta acre¬
dolenda thimia matha. Predicent uerbũ
doctores non suum sed dni ꝓtestantes cum fi¬
ducia: Nonenim sumꝰ sicut plurimi adulte¬
rantes uerbũ dĩ sed ex sinceritate sed ex dõ
sicut coramdõ in xp̃o loquim᷑ Hocigne
utantur ad inlustranda cognitione fidei
corda audientium: hoc ad ꝑficienda acdõ
consecranda holo causta bonorũ operum

Expanded text:
Dei debet accendi. Sanctus enim spiritus disciplinae efDei debet accendi. Sanctus enim spiritus disciplinae effugiet fictum. Offerant ergo filii Israel oleum ad lucernam Dei non qualecunque, sed de lignis olivarum, et hoc purissimum piloque contusum. Offerant boni auditores spiritualibus doctoribus, conscientiam puram et charitatis gratiam fecundam, piloque sedulae probationis ab omni nequitiae commistione permundatam, quae sola videlicet intentione placendi et serviendi Domino, verba ejus audire delectet. Offerat Aaron cum filiis suis, ignem non alienum, sed desuper missum ad accendendam lucernam: sicut etiam ad consumenda holocausta ac redolenda thymiamata. Praedicent verbum doctores non suum, sed Domini, protestantes cum fiducia. Non enim sumus sicut plurimi, adulterantes verbum, sed ex sinceritate, sed ex Deo, sicut coram Deo in Christo loquimur. Hoc igne utantur ad illustranda cognitione fidei corda audientium: hoc, ad perficienda ac Deo consecranda holocausta bonorum operum
Abbreviated transcription (Latin):
go lucis indomodĩ: opera sunt iustorum:
que mentes intuentium suis exemplis in¬
luminent Verum diligentius intueridũ
qđ ut lucerna semꝑ in tabnaculodĩ possit
ardere : filii quidemisrł olcum offerre.
aa ron aute & filii eius ipsã lucernã col¬
locare iubentur. Que . ẽ. ergo hȩc dis¬
tinctio ut ad nutriendã populus oleũ
offerat lucẽ indomo dñi. & sacer dotes
lucernam conponant: nisi forte hoc figurate
imperatur : ut fideles & religiosi auditor es
prompta. ad oboediendum fidei corda adfe¬
rant : doctores uero eis ignem uerbi caelestis
quo & in luminentur adagnostendum & in¬
flãmentur ad diligendum dm̃ p̃dican domi¬
nistrent: Notandum autẽ qđ nonin diffe¬
renter oleum offerre filii isrł sed cũ distinc¬
tione oleum dearborib oliuarũ p̃cipiuntur
& insuꝑ additur puris simum piloq contusũ
sicut nec ignis alius quamqui decelo des¬
cendit uł in lucernis scĩs ardere uł in altare

Expanded text:
go lucis in domo Dei, opera sunt justorum, go lucis in domo Dei, opera sunt justorum, quae mentes intuentium suis exemplis illuminant. Verum diligentius intuendum, quod ut lucerna semper in tabernaculo Dei possit ardere, filii quidem Israel oleum offerre, Aaron autem et filii ejus, ipsam lucernam collocare jubentur. Quae est haec distinctio, ut ad nutriendam populus oleum offerat lucem in domo Domini, et sacerdotes lucernam componant, nisi forte hoc figurate imperatur, ut fideles et religiosi auditores, prompta ad obediendum fidei corda afferant: doctores vero, eis ignem verbi coelestis quo et illuminentur ad cognoscendum, et inflammentur ad diligendum Deum, praedicando ministrent? Notandum autem, quod non indifferenter oleum offerre filii Israel, sed cum distinctione, oleum de arboribus olivarum praecipiuntur, et insuper additur, purissimum piloque contusum. Sicut nec ignis alius qui de coelo descendit, vel in lucernis sanctis ardere, vel in altari
Abbreviated transcription (Latin):
sui operis mirificum qđ inuolatun equiuera N¬
XUIII cunctis longe latoq demonstrent Praeci¬
pe filiis isrł utofferant tibi oleũ dearbo¬
ribus oliuarum puris simum piloq contu¬
sum: ut ardeat lucerna semꝑ in tab naculo
testimonii extrauelum qđ appensũ : testi¬
monio: & conlocabt̃ cam a aron & filii eiꝰ
Dis posito omnior natutab̾ naculiꝯ sequent᷑
&iã lum̃ lucerne p̃uidetur: ut decor eius
rad mirabilis sicut inter diu lumine solari
ita &iã noctu lucernalib: flã mis inlus¬
tretur Nequeumquã indomodĩ aliquis
ten ebra rum locus aliqua umbrarũ pos sit
hora suppetere. Iuxiauero mysticos sen¬
sus quid significet lum̃ lucernȩ dñs ine¬
uugło declarat: quicũ ꝑ parabolã dixis¬
set neq: accendunt lucernã & ponunteã
sub modio. sed suꝑ candelubrum ut luceat
omnib qui indomodi sunt: moxa ꝑtesub
iunxit: sic luceat luxuera corã homini¬
b utuideaent opera ur̃a bona. Lucerna er¬

Expanded text:
sui operis mirificum, quod involuta nequiveransui operis mirificum, quod involuta nequiverant, cunctis longe lateque demonstrentpe filiis Israhel ut adferant tibi oleum de arboribus olivarum purissimum piloque contusum ut ardeat lucerna semper in tabernaculo testimonii extra velum quod oppansum est testimonio et conlocabunt eaDisposito omni ornamento tabernaculi, consequenter etiam lumen lucernae praevidetur, ut decor ejus admirabilis, sicut interdiu lumine solari, ita etiam noctu lucernalibus flammis illustretur; ne unquam in domo Dei aliquis tenebrarum locus, aliqua umbrarum possit hora subrepere. Juxta vero mysticos sensus, quid significet lumen lucernae, Dominus in Evangelio declarat; qui eum per parabolam dixisset: Neque accendunt lucernam, et ponunt eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo suntjunxit: Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona. Lucerna er