comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
libelli huius edoceat. De his
autem quȩ apud eum contra¬
ria ssibi. inueniuntur. quid
cause sit: inultimo breui adiec
tione docuimus. Nos autem
sicut traditum est a scĩs patri
bus ita tenemus: quod scã tri¬
nitas coet̾na sit. et unius natu¬
re. uniusq urtutis: atque
substantie. Et quod filius dĩ
in nouissimo tempore homo
factus est: Et ꝓpeccatis nris
passus est. et inea ipsa carne
inqua passus est resurrexit.
a mortuis. propter quod et resur¬
rectionis spem humano generi
tribuit: Carnis uero resurrectionẽ
non ꝑaliquas prestigias sicut ñ¬
nulli calumniantur dicinus.
s hanc ipsam carnem inqua
corpus. nec corpus aliud: quam
huius carnis dicimus. Siue er¬
go corpus resurrecturum dicimꝰ.
nomine usus est ille: siue carnẽ
dicimus scđm traditionem sim¬
buli confitemur. Stulta enun
adinuentio calumnie est: corpꝰ
humanum aliud putare ẽẽ qͣ
carnem: Siue ergo carro scđm
comunem fidem. corpus scđm¬

Expanded text:
libelli hujus edoceat: « De his autem quae apud eum contraria sibi inveniuntur, quid caussae sit, in ultimo brevi adjecta assertione docebimus. Nos autem sicut traditum est nobis a sanctis Prophetis ita tenemus: quod sancta Trinitas coaeterna sit, et ut unius virtutis atque substantiae: et quod Filius Dei in novissimo tempore homo factus est, et pro peccatis nostris passus est, et in ea ipsa carne, in qua passus est, resurrexit a mortuis: propter quod et resurrectionis spem humano generi tribuit. 318 Carnis vero resurrectionem, non per aliquas praestigias, sicut nonnulli calumniantur, dicimus: sed hanc ipsam carnem, in quneque corpus aliud, quam hujus carnis dicimus. Sive ergo corpus resurrecturum dicimus,nomine usus est ille. Sive carnem dicimus, secundum traditionem Symboli confitemur. Stulta enim adinventio calumniae est, corpus humanum aliud putare esse quam carnem. Sive ergo carnem secundum communem fidem, sive corpus s
Abbreviated transcription (Latin):
saltem contemplari debuerant.
quantam ridendi materiam
gentilib. quautamq hereticis
prebeant: cum eos quos asser¬
tores xp̃iani dogmatis et de¬
fensores putant. confutari nẽ
uideant. et refelli a propriis:
et uelud ciuili bello gaude¬
ant impugnatum. quem
ipsi hostiliter impugnare non

Expanded text:
 contemplari debuerant quantam ridendi materiam gentilibus quantamque haereticis praebeant, cum eos quos assertores Christiani dogmatis et defensores putant confutari nunc videant et refelli a propriis et velut civili bello gaudeant impugnatum quem ipsi hostiliter impugnare non
Abbreviated transcription (Latin):
non posse corpus intellegi
din scđm luminis intellec¬
tum: similis quoq ratio &iã¬
de igne consumenti dabit᷑.
Quid enim consumit ds̃. scđm
hoc quod Nignis est Nũqͥd¬
namputabitur consumere
materiam corporalem. ut ẽ
Lignem. uel fenum. uel stipu¬
lamͦ Et quid in hoc dignũ
de dĩ laudibus dicitur. sids̃
ignis est. hiruiscemodi mate¬
rias consumens: S si conside¬
mus quia ds̃ consumit qͥdẽ
et excerminat: s consumit
malas mentium cogitatio¬
nes: consumit gesta turꝑia:
consumit desidia peccati.
cum se credentium mentib¬
e inserit: et eas animas que
uerbi euis ac sapientie effi¬
ciuntur capaces. una cum
filio suo in habitans. scđm
quod dictum est ego et pat̾
ueniemus. et mansionem
apud eum faciemus: omĩb
eorumuitiis passionibusq
consumptis: purum sibi eas.
seq dignũ effiẽ templũ. S et his
qui ꝑ hoc quod dictum est

Expanded text:
non posse corpus intelligi non posse corpus intelligi Deum secundum luminis intellectum, similis quoque ratio de igne consumente dabitur. Quid enim consumet Deus secundum hoc quod ignis est? Numquidnam putabitur consumere materiam corporalem, ut est lignum, vel fœnum, vel stipula? Et quid in hoc dignum Dei laudibus dicitur, si Deus ignis est hujusmodi materias consumens? Sed consideremus quia Deus consumit quidem et exterminat, sed consumit malas mentium cogitationes, consumit gesta turpia, consumit desideria peccati, cum se credentium mentibus inserit, et eas animas quæ verbi ejus ac sapientiæ efficiuntur capaces, una cum Filio suo inhabitans, secundum quod dictum est: «Ego et Pater veniemus, et mansionem apud eum faciemus,» omnibus eorum vitiis passionibusque consumptis purum sibi eas seque dignum efficit templum. Sed et his qui per hoc quod dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
quod scriptum est. quia ds̃ lux
est: sicut iohannes in epła sua dic̃.
ds lux est. et tenebre non sunt
meo. Ista nempe lux est. que
illuminat omnem sensum eoꝵ.
qui possunt capere ueritatem:
mo dicitur. In lumine tuo: uide¬
biinus lumen: Quid enim aliuo
lumen dĩ dicendum est. in quo
qui uideñdum est lumen. nisi
uirtusis di: ꝑquam quiꝰ inlumi¬
natus uel ueritatem rerum omĩ¬
um ꝑuidet. uel ipsum dm̃ cog¬
noscit qui ueritas appellatur.
Cale est ergo quod dicitur. in lumi¬
ne tuo uidebimus lumen: hoc¬
I est inuerbo tuo et sapientia tua
quȩ est filius tuiis. in ipso te uide¬
bimus patrem. Num quid nam
quia liunen est nominatur:
simile putabitur solis huiuus lu¬
mini: E quomodo uel leuis
aliquis dabitur intellectus. ut
ex isto qui corporali lumi ne¬
causam scientie capiat. et
ueritatis inueniat intellec¬
tum: Si ergo adquiescunt
huic assertioni nr̃ȩ quam
de natura luminis ipsa ra¬
tio demonstrauit. et fatent᷑

Expanded text:
quod scriptum est, quia Deus lux quod scriptum est, quia Deus lux est, sicut Joannes in epistola sua dicit: «Deus lux est,» et tenebræ non sunt in eo.» Ista nempe lux est, quæ illuminat omnem sensum eorum qui possunt capere veritatem, mo dicitur: «In lumine tuo videbimus lumen.» Quid enim aliud lumen Dei dicendum est, in quo quis vide lumen, nisi virtus Dei, per quam quis illuminatus vel veritatem rerum omnium noscit qui veritas appellatur? Tale est ergo quod dicitur: «In lumine tuo videbimus lumen;» hoc est, in verbo et sapientia tua, qui est Filius tuus, in ipso te videbimus Patrem. Numquidnam quia lumen nominatur, simile putabitur solis hujus lumini? Et quomodo vel levis aliquis dabitur intellectus, ut ex isto quis corporali luminecausam scientiæ capiat, et veritatis inveniat intellectum? II. Si ergo acquiescunt huic assertioni nostræ quam de natura luminis ipsa demonstravit ratio, et fatentur
Abbreviated transcription (Latin):
satis in mani festo designatur.
De sole autem. et luna. et stellis.
utrum animantia sint: an sine
anuna: manifeste non traditur.
Oportet igitur uelut elementis
uel fundamentis huuis modi
uti. seđm mandatum quodidi¬
cit. inlluminate uob̃ lumen sci¬
entie. omnem qui cupit seriem
quamdam et corpus ex horum
omnium ratione ꝑficere: ut ma¬
nifestis et necessariis afisertioni¬
b de singulis quibusq quid sit
Linuero rimetur: & unum ut
Adiximus corpus efficiat. exẽ¬
Iplis et asfirmationib uel
Hi&quas in scĩs scripturis in¬
nerit: uel quas excon¬
se¬
Aquentia ipsius indagine
ac recti tenore repperit:
quidam &iam scđm scripturas
nras dicere dm̃ corpus eẽ. qm̃ in
ueniunt scriptum eẽ apud mo¬
ẏsen quidem. ds̃ nr̃ ignis con¬
sumens est. in euangłio uero
et eos qui adorant eum. inspu et
ueritate oporcet adorare: Ignis uero.
sp̃s. non aliud apud eos: quam cor.¬
pus eẽ putabitur. Quos interroga¬
re uolo qui dam qur dicant de eo

Expanded text:
satis in manifesto designatur. satis in manifesto designatur. De sole autem et luna et stellis utrum animantia sint, an sine anima, manifeste non traditur. Oportet igitur velut elementis ac fundamentis hujusmodi uti secundum mandatum quod dicit: «Illuminate vobis lumen scientiæ, omnem qui cupit seriem quamdam et corpus ex horum omnium ratione perficere ut manifestis et necessariis assertionibus de singulis quibusque quid sit in vero rimetur, et unum, ut diximus, corpus efficiat exemplis et affirmationibus, vel his quas in sanctis Scripturis innerit, vel quas ex consequentiæ ipsius indagine ac recti tenore repererit.quidam etiam secundum Scripturas nostras dicere Deum corpus esse, quoniam inveniunt scriptum esse apud Moysen quidem: «Deus noster ignis consumens est 2;» in Evangelio vero et eos qui adorant eum, in spiritu» et veritate oportet adorare.» Ignis vero et spiritus non aliud apud eos, quam corpus esse putabitur. Quos interrogare volo quid dicant de eo
Abbreviated transcription (Latin):
in corporeũ asimpliciorib ł ĩꝑi¬
tiorib nominat᷑: uelut siquis ae-¬
rẽ istũ quo fruim᷑ in corpore dicat:
qm̃ qͥdẽ non ẽ tale corpus. ut com¬
prehendi ac teneri possit. urgẽ¬
tiq resistere. queremꝰ tam̃ si uel
alio nomine res ipsa ꝗͣ greci fi¬
losophi asomatũ idẽ incorporeũ
dicunt: in scĩs scͥpturis inue¬
ntt. Os qͦ ipse quomodo ĩtelli¬
gidebeat reqͥrẽdũẽ: corporeus.
et sccłm aliquem babitũ
deformatus: an alteruis natu¬
rȩ.quam corpora sunt: quoo
utiq in predicatione nr̃a
manifeste non designatur.
Eadem quoq etiam de xp̃o et
de spu scb̃ requirenda sunt.
s et de omni anuna. atq:
omni rationabili natura
nichilominus requirendũ.
est. ¶ Est etiam illud in ec¬
cłiastica predicatione. eẽ an¬
głos di quosdam. et uirtutes
bonas. qui ei ministrant ad
salutem hominum consumman¬
dam: s quando isti creati sint. uel
quales. aut quomodo sint. non

Expanded text:
incorporeum simplicioribus vel imperiincorporeum simplicioribus vel imperitioribus nominatur: velut si quis aërem istum quo fruimur incorporeum dicat, quandoquidem non est tale corpus ut comprehendi ac teneri possit, urgentique resistere. IX. Quæremus tamen si vel alio nomine res ipsa quam Græci philosophi ἀσωμάτου, id est incorpoream, dicunt, in Scripturis quoque ipse quomodo intelligi debeat inquirendum est, corporeus, et secundum aliquem habitum deformatus, an alterius naturæ quam corpora sunt, quod utique in prædicatione nostra manifeste non designatur. Eadem quoque etiam de Christo et de Spiritu sancto requirenda sunt: sed et de omni anima, atque omni rationabili natura nihilominus requirendum est. X. Est etiam illud in ecclesiastica prædicatione, esse Angelos Dei quosdam, et virtutes bonas qui ei ministrant ad salutem hominum consummandam: sed quando isti creati sint, vel quales, aut quomodo sint, non
Abbreviated transcription (Latin):
sum demoni¬
um incorpo¬
reũpͥmo: res¬
pondendũ
inter libros ecchiasticos non ha¬
bentur: et ostendendum. qr
neq petri est ipsa scriptura:
neq alterius cuiusquam. qͥ
spũ dĩ fuerit inspiratus Qđ
etiam si ipsum concederetur:
non idem sensus ibi existo ser¬
mone asomati indicatur: qui
agrecis et gentilib auctorib
ostenditur. cum de incorporea
natura a pħilosophis dispu-¬
tatur: In hoc enim libello in¬
corporeum demonium dixit.
pro eo quod ille ipse quicũq
est habitus uel circiunscriptꝰ
demonici corporis. non est
similis huic nr̃o crassiori et
uisibili corpori: s scd̾m sensũ
euis qui composuit illam
scripturam: intellegendum
est quod dixit: idest non se
tale corpus quale habent de¬
mones. quod ẽ naturaliter
subtile qułddam. et uelut
aura tenue. et propter hoc
uel putatur a multis uel
dicitur in cor¬
poreum: s ha¬
bere se corpꝰ
solidum. et
palpabile.
In consuedu¬
dine uero
hominum
omne quod tale non fuerit:

Expanded text:
sum» dæmonium incorporeum:» primo respondendum inter libros ecclesiasticos non habetur; et ostendendum quia neque Petri est ipsa scriptura, neque alterius cujusquam qui Spiritu Dei fuerit inspiratus. Quod etiamsi ipsum concederetur, non idem sensus ibi ex isto sermone ἀσωμάτου indicatur, qui a Græcis et Gentilibus auctoribus ostenditur, cum de incorporea natura a philosophis disputatur. In hoc enim libello incorporeum dæmonium dixit, pro eo quod ipse ille quicumque est habitus, vel circumscriptio dæmonici corporis, non est similis huic nostro crassiori et visibili corpori: sed secundum sensum ejus qui composuit illam scripturam, intelligendum est quod dixit; id est non se tale corpus quale habent dæmones, quod est naturaliter subtile et velut aura tenue, et propter hoc vel putatur a multis vel dicitur incorporeum, sed habere se corpus solidum et palpabile. In consuetudine vero hominum omne quod tale non fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
pondendum est. Consue¬
tudo est scripture sc̃ẽ. cum
aliquid contrarium corpori
hilic crassiori et solidiori de¬
signari uult. sp̃m nominare.
sicut dicit. littera enim occi-¬
dit sp̃s autem uiuificat.
inquo sine dubio ꝑ litterã
corporalia significat. ꝑ spin
intellec tualia: que et spiri¬
talia dicimus. Apłs quoq
dicit. Ita. Ussq in hodier¬
num autem cum legitur
moyses: uelamen est positũ
suꝑ coreorum. Eum autem
conuersus quis fuerit ad
dominum: auferetur uela¬
nien. Ubi autem domini
sp̃s: ibi lib̾tas. Donec enini

Expanded text:
pondendum: Consuetudo est Scripturæ sanctæ cum aliquid contrarium corpori huic crassiori et solidiori designare vult, spiritum nominare, sicut dicit: «Littera occidit, spiritus autem vivificat.» In quo sine dubio per litteram corporalia significat, per spiritum intellectualia, quæ et spiritualia dicimus. Apostolus quoque dicit: «Usque in hodiernum cum legitur Moyses velamen est positum super cor eorum: cum autem conversus fuerit quis ad Dominum, auferetur velamen: ubi autem Spiritus Domini, ibi libertas.» Donec eni
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Loquitur paulus. Grati¬
oni insistite uigilantes in ea.
& in alio loco. Inuigiliis frequen¬
ter. dormiat itaq uigilantiꝰ.
&ab exterminatore. egipti cũ
egiptiis dormiers suffocetur
Nos dicamus. cum dauid. Hlon
dormitab̾it neq dormiet. qui
custodit isrł ut ueniat ad nos
sc̃s & his qui interpretatur
uigil. Et si quando propter
peccata nostra dormierit. dica¬
mus adeum: Exurge ut quid
dormis domi ne : Excitemusq
illum & nauicula fluctuante
clamemus. Magister saluos fac
perimus Pura dicta reuolue¬
rem. si non epistolaris breuitas
pudorem nob̃ tacendi impone¬
ret. Et si tu librorum ipsius ad
nos uolusses mutere cantile¬
nas ut scire possemus atq res¬
ctbere deberemus. Nunc autẽ
aerem uerberamus et cã
illius infidelicatem quȩ
omĩb patet quam nt̃am
fidem apperuimus. Ceterũ
si uolueris longiorem nos
aduersum eum librum
scribere mitte nenias illiꝰ
et in eptias ut iohannem
baptistam audiat predi¬

Expanded text:
ntur. loquitur Paulus: oratintur. loquitur Paulus: orationi insistite uigilantes in ea et in alio loco: in uigiliis frequenter. donniat itaque Uigilantius et ab exterminatore Aegypti cum Aegyptiis dormiens suffocetur; nos dicamus cum Dauid: non dormitabit neque obdormiet, qui custodit Israhel, ut ueniat ad nos sanctus et Hir, qui interpretatur \'uigil\'. et si quando propter, peccata nostra dormierit, dicamus ad eum: exsurge, ut quid dormitas, domine? excitemusque illum et nauicula fluctuante clamemus: magister, saluos nos fac, perimus. Plura dictare uolueram, si non epistolaris breuitas pudorem nobis tacendi inponeret et si tu librorum ipsius ad nos uoluisses mittere cantilenas, ut scire possemus, ad quae rescribere deberemus. I nunc autem aerem uerberauimus et non tam illius infidelitatem. I quae omnibus patet, quam nostram fidem aperuimus. ceterum, si uolueris longiorem nos aduersum eum librum scribere, mitte nemas illius et ineptias, ut Iohannem Baptistam audiat praedi
Abbreviated transcription (Latin):
sistentem eterna cecitate dam na¬
ret: Non est crudelitas pro deo
pietas et unde in lege dicitur. Si
fratsir tuus et amicus et uxor. que
ẽ insinu tuo deprauare te uolue¬
tint a ueritate. sit manus cua suꝑ
eos et effunde sanguinem eorum.
et auferes malum de medio isrł.
terum dicam: Etgo martirium in¬
munde sunt ieliquie: Et
quid passi sunt apłi ut inmun¬
dum stephani corpus tanta fu¬
neris ambitione precederent et
facerent ei planctum magnum
ut illorum luctus in nr̃m gaudi¬
um u̾terentur: Nam quod dicis
eum iugilias execrari facit et hoc
lit oormire uigilantius et non
audiat saluatorem dicentem: Sic
non potusti una honͣa uigilare
mecum: Uigilate et orate ut non
uitretis in temtationem: Sp̃s ꝓmi¬
tus caro infirma E in alio loco:¬
Propħa oecantat Media nocte
noctasse. Et apłos clausos
carcere tota nocte uigisasse.
ut illis psallentib terra quate¬
retur. custos carceris crederet
magistratus et ciuitas terrere¬

Expanded text:
sistentem aeterna caecitate damnasistentem aeterna caecitate damnauit. non est crudelitas pro deo pietas. unde et in lege dicitur: si frater tuus et amicus et uxor, quae est in sinu tuo, deprauare te uoluerit a ueritate, sit manus tua super eos et effundes sanguinem eorum et auferes malum de medio Israhel. iterum dicam: ergo martyrum inmundae sunt reliquiae ? et quid passi sunt apostoli, ut inmundum Stephani corpus tanta funeris ambitione praecederent et facerent ent ei planctum magnum, ut illorum luctus in nostrum gaudium uerteretur? nam quod dicis eum uigilias execrari, facit et hoc lit dormire Uigilantius et non audiat saluatorem dicentem: sic non potuistis una hora uigilare mecum? uigilate et orate, ut non intretis in temptationem. spiritus propheta decantat: media nocte legimus pernoctasse et apostolos clausos carcere tota nocte uigilasse, ut illis psallentibus terra quateretur, custos carceris crederet, magistratus et ciuitas terrere
Abbreviated transcription (Latin):
res pertulerunt: Ioseph autem qͥ
intipo precessit domini saluatoris
sceleratus fuit quia canta ambi¬
tione iacob in ebron ossa portauit
ut in mundum patrem auo &
athauo sociaret inmundis et mor¬
tuum mortuis copularet: Preciden¬
da lingua a medicis imo insanũ
curandum caput. ut qui loqui
nestit. discat aliquando reticere.
Ego ego uidi hoc aliquañdo portentũ
et cestimoniis scripturarum. qͣsi
uinculis hipocratis: uoluit ligare
furiosum: s. abiit. excessit. euasit.
erupit: Et inter adrie fluctus cot¬
tu que regis alpes in nos declaman¬
do clamauit: Quicquio enim ameis
loquitur uociferatio et clamor. est
appellandus: Tacita me forsitan co¬
gitatione reprehendas.cur in absen¬
tem inuehar fateor. tibi dolorem
meum sacrilegium tantum patien¬
ter audire non possum: Legi enim
suomusten finees. austeritatem
heliȩ. Telum sẏmonis cananei. petri
seueritatem ananiam et saphiram
trucidantis pauliq constantiam
qui eliam magum uiis domini re¬

Expanded text:
res retulerunt? Ioseph quoque res retulerunt? Ioseph quoque in typo praecedens domini et saluatoris nostri sceleratus fuit, quia tanta ambitione Iacob in Chebron ossa portauit, ut inmundum patrem auo et atauo sociaret inmundis et mortuum mortuis copularet? praecidenda lingua a medicis, immo insanum curandum caput. ut, loqui qui nescit, discat aliquando reticere. ego, ego uidi hoc aliquando portentum et testimoniis scripturarum quasi uinculis Hippocratis uolui ligare furiosum, sed abiit, excessit, euasit, erupit et inter Adriae fluctus Cottiique regis Alpes in nos declamando clamauit. quidquid enim amens loquitur, uociferatio et clamor est appellandus. Tacita me forsitan cogitatione reprehendas, cur in absentem inuehar. fateor tibi dolorem meum: sacrilegium tantum patienter audire non possum. legi enim siromasten Finees, austeritatem Heliae, zelum Simonis Chananaei, Petri seueritacem Ananiam et Sapphiram trucidantis Paulique constantiam, qui Elymam magum uiis domini re
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur adquiescere furori eius.
et non uirga apłica uurgaq fer¬
rea confringere uas inutile et tra¬
dere ininteritum carnis ut sp̃s
saluus fiat. Meminerit illius
dicti: uidebas furem et currebas
cum eo Et cum adulteris por.¬
cionem tuam ponebas: Et in
alio loco. In matutino int̾fici¬
ebam om̃s peccatores terre
ut disꝑderem de cuitate
domini omnes oꝑantes ini¬
quitatẽ Et iterum: Nonne odi¬
entes te domine odio habui
et suꝑ mimicos tuos tabesce¬
banx᷑. perfecto odio oderam illos:
Si non sunt hon orandȩ reliqͥe
martirum quomꝰ legimus preti¬
osa in conspectu domini mofs
scõꝵ eius Si ossa eorum pollu¬
unt contingentes quo mͦ heli¬
seus mortuus mortuum susci¬
tauit. et uitam deuit. Quod
iuxta uigilantium iacebat inmun¬
dum: Eigo omnia castra isrłitici
exercitus et popłi di fuere inmun¬
da quia ioseph et patriarcharum
corpora portabant insolitudine
et ad scãm terram in mundos cine¬

Expanded text:
esse presbyter dicitur, adquiescere furori eius esse presbyter dicitur, adquiescere furori eius et non uirga apostolica uirgaque ferrea confringere uas inutile et tradere in interitum carnis, ut spiritus saluus fiat. meminerit illius dicti: uide bas furem et con currebas cum eo et cum adulteris portionem tuam ponebas. et in alio loco: in matutino interficiebam omnes peccatores terrae, ut disperderem de ciuitate domini omnes operantes iniquitatem, et iterum: nonne odientes te, domine, odio habui et super inimicos tuos tabescebam? perfecto odio oderam illos. si non sunt honorandae reliquiae martyrum, quomodo legimus: pretiosa in conspectu d omini mors sanctorum eius? si ossa eorum polluunt contingentes, quomodo Heliseus mortuus mortuum suscitauit et dedit uitam, quod iuxta Uigilantium iacebat inmundum? ergo omnia castra Israhelitici exercitus et populi dei fuere inmunda, quia Ioseph et patriarcharum corpora portabant in solitudine et ad sanctam terram inmundos cine
Abbreviated transcription (Latin):
tires adoremus: honoramus
seruos. ut honor. seruorum ad
dominum qui ait. qui uos sus¬
cipit me suscipit: Ergo petri
et pauli. in munde sunt reli¬
quiȩ: Ergo moysi corpusculũ
inmundum erte. quod iuxta
hebraicam ueritatem abipso
sepultum ẽ domino: Et quoti¬
enscumq apłorum et propħa
et omnium martirum basilicas
ingredimur totiers idolorum
templa ueneramur accensiq
ante tum estos eorum cerei ido¬
latrie insignia sunt: Psfis
quid dicam quod cedundet in
auctoris capud et in sanum cele¬
brum uel sanet aliquan do uel
deleat. ne tantis sacrilegis supli¬
tium animȩ conuertantur: Er¬
go et domini corpus insepul¬
chro positum inmundum fu¬
it & angłi qui candidis ues¬
tib utebantur mortus cada¬
ueri atq polluto prebebant
excubias ut post multa scła dormi¬
tantius somniaret immo eructa¬
ret inmundissimam crapulam.
et cum iuliano ꝑsecutore scõꝵ
basilicas aut destrueret aut in
templa conu̾teret: Miror scm

Expanded text:
tyres, adoremus, honoramus tyres, adoremus, honoramus seruos, ut honor seruorum redundet ad dominum, qui ait: qui uos suscipit, me suscipit. ergo Petri et Pauli inmundae sunt reliquiae? ergo Moysi corpusculum inmundum erit, quod iuxta Hebraicam ueritatem ab ipso sepultum est domino? et quotienscumque apostolorum et prophetarum et omnium martyrum basilicas ingredimur, totiens idolorum templa ueneramur accensique ante tumulos eorum cerei idolatriae insignia sunt ? plus aliquid dicam, quod redundet m auctoris caput et insanum cerebrum uel sanet aliquando uel deleat, ne tantis sacrilegiis simplicum animae subuertantur. ergo et domini corpus in sepulchro positum inmundum fuit et angeli, qui candidis uestibus utebantur, mortuo cadaueii atque pollute praebebant excubias, ut post multa saecula Dormitantius somniaret, immo eructuaret inmundissimam crapulam et cum Iuliano, persecutore sanctorum, basilicas aut destrueret aut in templa conuerteret? Miror sanc
Abbreviated transcription (Latin):
non respondere suꝑbiȩ est
respondere temerittis: de his enim
rebus interrogas quȩ et proferre
& audire sacrilegum ẽ. his uigi¬
hoc uocatur nomine nam dormi¬
tantiusn rectius diceretur os feti¬
dum rursus apperire & sputorẽ
spurcissimum contra scorum mrm
proferre reliquias et nos qui eos
suscepimus appellare cinerarios
et idolatras qui mortuorum homi¬
num ossa ueneremur: O infelicẽ
hominem et omi lacriinarum fon¬
te plangendum qui hec dicens
non se intellegit eẽ samaritanum
et iudeum qui corpora mortuoꝵ.¬
hominum ꝓ inmundis habent
et etiam uasa quȩ in eadem domo
fuerint pollui suspicantur seq̃n¬
tes occidentem litteram et non
sp̃m uiuificantem: Nos autem ñ
dico mr̃m reliquias s ne solem
quidem & iunara non angłos
non archangłos non seraphin nͥ
cherubin. et omẽ nomen quod
nominatur in presenti scło et uiꝰ
futuro colunus ce adoramus ne
seruianus creaturȩ potius quã
creatori qui ẽ benedictus in
scła. honoramus autem mar

Expanded text:
non respondere superbiae est, respondere temeritatis. de his enim rebus interrogas, quae et proferre et audire sacrilegium est. ais Uigihoc uocatur nomine — nam Dormitantius rectius diceretur — os fetidum rursus aperire et putorem spurcissimum contra sanctorum martyrum proferre reliquias et nos, qui eas suscipimus, appellare cinerarios ex idolatras, qui mortuorum hominum ossa ueneremur. o infelicem hominem et omni lacrimarum fonte plangendum, qui haec dicens non se intellegit esse Samaritam et Iudaeum, qui corpora mortuorum pro inmundis habent et etiam uasa, quae in eadem domo fuerint, pollui suspicantur sequentes occidentem litteram et non spiritum uiuificantem. nos autem non dico martyrum reliquias, sed ne solem quidem et lunam, non angelos, non archangelos, non seraphim, non cherubim et omne nomen, quod nominatur et in praesenti saeculo et in futuro, colimus et adoramus, ne seruiamus creaturae potius quam creatori, qui est benedictus in saecula. honoramus autem reli
Abbreviated transcription (Latin):
eusebii cesariensis ep̃i neces¬
saruis. tantã bibliotheçȩ di¬
uine amore flagrauit. et
maximam partem grigenis
uoluminum. sua manu des¬
cripserit: quȩ usq hodie in
cesariensi bibliotheca haben
exarata repꝑt Que tanto am¬
plector. et seruo gaudio: ut chroe¬
qe esi habere me credam: Si enim
leticia est unam epłam habere
martiris: quantomagis tot milia
uersuum. que michi uidetur. sui
sanguinis signasse uestigiis: scrip¬
sit antequam eusebius scriberet
apologeticum proorigene: et pas¬
sus est cesaree palestine. subꝑse¬

Expanded text:
iensis episcopi necessarius, tanto Bibliothecae divinae amore flagravit, ut maximam partem Origenis voluminum sua manu descripserit, quae usque hodie in Caesariensi bibliotheca habentexarata reperi, quae tanto amplector et servo gaudio, ut Croesi opes habere me credam. Si enim laetitia est, unam epistolam habere Martyris, quanto magis tot millia versuum, quae mihi videtur sui sanguinis signasse vestigiis! Scripsit, antequam Eusebius Caesariensis scriberet, Apologeticum pro Origene, et passus est Caesareae Palaestinae sub perse
Abbreviated transcription (Latin):
etiam ipsum: habita eius uide¬
tur opinio: cum uerbo đi uel
ratione: ereata eẽ omnia confi¬
tentur. Nos uero scđm fidẽ
doctrine eius quam diuinitꝰ
ad spiratam procerto habemꝰ.
eminentiorem diurnoremq:
rationem de filio đi nullius
alterius possibilitatis eẽ credimꝰ
ex ponere: atq in hominum cog¬
nitionem proferre: nisi eius
solius scripture que ab spũscõ
inspirata est. Io ẽ euangłicȩ atq:
apłicȩ: nec non legis ac propħa

Expanded text:
etiam ipsorum habita ejus videetiam ipsorum habita ejus videtur opinio, cum verbo Dei, vel ratione creata esse omnia confitentur. Nos vero secundum fidem doctrinæ ejus, quam divinitus aspiratam pro certo habemus, eminentiorem divinioremque rationem de Filio Dei, nullius alteris possibilitatis esse credimus exponere, atque in hominum cognitionem proferre, nisi ejus solius Scripturæ quæ a Spiritu sancto inspirata est, id est, Evangelicæ atque Apostolicæ, nec non Legis ac Prop
Abbreviated transcription (Latin):
uerdo siqua alia bona in
scripturis dicuntur. uel
angłs. uel homo. uel ser¬
uus. uel thesaurus. uel cor.
bonum. uel arbo bona:
hȩc omnia abusiua dicun¬
tur: accidentem. non sub¬
stantialem in se continen¬
tia bonitatem. Mulcum
autem est et alteruis uel
oꝑis uel temporis. congre¬
gare omnes filii d̃i appella¬
tiones. Uerbi causa. quomͦ
uel lumen uerum est. uel
ostium. uel iusticia. uel sc̃i¬
ficatio. uel redemptio. et
alia innumera: et quib
causis unum quoq horũ
nominetur ex ponere: s contem¬
ti his de quib suꝑius disserui
ut de spi sc̃o quam possumus
breuiter requiramus. et om̃s
quidem qui quonio do proui¬
dentiam eẽ sentiunt: dm̃ eẽ
ingenitum qui uniu̾sa creau̾
atq disposuit confitentur. ẽũq
parentem unuisitatis agnosẽt.
huic tamen ẽc filium non nos
soli ꝓnuntiamus. quam uis sa¬
tis hoc et mirum et incredu¬
lum uideatur his. qui apud
grecos et beirbaros philo sopha-¬
ri uidentur. Camen non nult

Expanded text:
vero si qua alia bona in vero si qua alia bona in Scripturis dicuntur, vel Angelus, vel homo, vel servus, vel thesaurus, vel cor bonum, vel arbor bona, hæc omnia abusive dicuntur, accidentem, non substantialem in se continentia bonitatem. Multum autem est, et alterius vel operis vel temporis, congregare omnes Filii Dei appellationes verbi causa, quomodo vel lumen verum est, vel ostium, vel justitia, vel sanctificatio, vel redemptio, et alia innumera; et quibus causis unumquodcumque horum nominetur, exponere. Sed contenti his de quibus superius disseruimut de Spiritu sancto quam possumus breviter requiramus. Et omnes quidem qui quoquomodo providentiam esse sentiunt, Deum esse ingenitum qui universa creavit atque disposuit, confitentur, eumque parentem universitatis agnoscunt. Huic tamen esse Filium: non nos soli pronuntiamus; quamvis satis hoc et mirum et incredulum videatur iis qui apud Græcos et Barbaros philosophari videntur: tamen a nonnullis
Abbreviated transcription (Latin):
dicet᷑. Nõ enĩ alia aliqͣ scdã bo¬
nitas existit infilio: pret̾eã
que est in patre. Unde et rec¬
de ipse saluator in ęuanglio
dicit. quoniam nemo bonꝰ
nisi unus deus pater: quo
scilicet ꝑ hoc intellegatur
filius non eẽ alterius boni¬
tatis. s illius solius quȩ in
patre est.cuius recte ima¬
go apellatur:. Q uia neq
aliunde est nisi ex ipsa
principali bonitate: ne altã
bonitas quam ea que inpa¬
cre est uideatur infilio: ne¬
q aliqua dissimilitudo aut
distantia bonitatis infilio
est. Propter quod non de¬
bet uelut blasphemie
aliquod genus putari in eo
quod dictum est. quia bo¬
nemo bonus nisi solus ds̃ pa¬
ter: ut propterea putetur
quod bonus sit: s ut suꝑiꝰ
diximus principalis bonitas
indeo patre sentienda est.
ex quo uel filius natus uel
sp̃s sc̃s procedeis sine dubio
bonitatis eius naturam in
se refert: que est in eo fonte
de quo uel natus est filius:
uel procedit sp̃s sc̃i. Iam

Expanded text:
dicetur. Non enim alia aliqua secunda bodicetur. Non enim alia aliqua secunda bonitas existit in Filio præter eam quæ est in Patre. Unde et recte ipse Salvator in Evangelio dicit quoniam «nemo bonus nisi unus Deus Pater:» quo scilicet per hoc intelligatur Filius non esse alterius bonitatis, sed illius solius quæ in Patre est: cujus recte imago appellatur, quia neque aliunde est, nisi ex ipsa principali bonitate; ne altera bonitas quam ea quæ in Patre est, videatur in Filio. Neque aliqua dissimilitudo, aut distantia bonitatis in Filio est. Propter quod non debet velut blasphemiæ aliquod genus putari in eo quod dictum est: «Nemo bonus nisi unus Deus Pater» ut propterea putetur,quod bonus sit; sed ut superius diximus, principalis bonitas in Deo sentienda est Patre ex quo vel Filius natus, vel Spiritus sanctus procedens, sine dubio bonitatis ejus naturam in se refert, quæ est in eo fonte de quo vel natus est Filius, vel procedit Spiritus sanctus. Jam
Abbreviated transcription (Latin):
Quoniam eigo in nullo prorsus filiꝰ
a patre uirtute operum immu¬
tatur ac differt: nec aliud est opꝰ
filii quam patris. s at unus atq
idem ut ita dicam etiam mnotꝰ
in omnib est: idcirco speculũeũ
immaculatum nominauit: ut
ꝑ hoc nulla omnino dissimilitu¬
Ido filii intellegatur. patre. Ea sane
quȩ scđm similitudinem uel imi¬
tationem discipuli ad magistrũ:
a quibusdam dicta sunt. uel qͦd
ĩmateria corporali ea filio fiant.
quȩ a patre insubstantiis sp̃ita¬
lib prius fuerint deformata: con¬
uenire quomͦ possunt: cum in
euangłio filius dicatur non si¬
milia facere. s eadem similit̾
.UIII.
facere: Suꝑ est quid sit imago
bonitatis eiꝰ inqͥrere. in quo eadẽ
ut opinor intelligi conuenit.
que superius de imagine ea qͤ
ꝑ speculum deformatur expressi¬
mꝰ Principalis namq bonitas sñ
dubio ex qua filius natus qͥ ꝑ
om̃ia imago est patͥs: proculdu¬
bio ⁊̃ bonitatiᷤ eiꝰ ꝯuenient̾imago

Expanded text:
Quoniam ergo in nullo prorsus Filius Quoniam ergo in nullo prorsus Filius a Patre virtute operum immutatur ac differt, nec aliud est opus Filii quam Patris, sed unus atque idem, ut ita dicam, etiam motus in omnibus est; idcirco speculum eum immaculatum nominavit, ut per hoc nulla omnino dissimilitudo Filii intelligatur ad Patrem. Ea sane quæ secundum similitudinem vel imitationem discipuli ad magistrum a quibusdam dicta sunt, et quod in materia corporali ea a Filio fiant, quæ a Patre in substantiis spiritualibus prius fuerint deformata, convenire quomodo possunt, cum in Evangelio Filius dicatur non similia facere, sed eadem similiter XIII. Superest quid sit imago bonitatis ejus inquirere: in quo eadem, ut opinor, intelligi convenit quæ superius de imagine ea quæ per speculum deformatur, expressimus. Principalis namque bonitas, sine dubio, ex qua Filius natus: qui per omnia imago est Patris, procul dubio etiam bonitatis ejus convenienter imago
Abbreviated transcription (Latin):
tio. nisi ut diximus ab ipso deo.
¶S et speculumim maculatum.
sapientia nominatur. Ergo in-¬
oꝑatio uirtutis dĩ que sit. priꝰ
intellȩgenda est:quȩ est uigor
quidam ut itadixerim. ꝑ quem
inoꝑatur pater uel cum creat.
uel cum prouidet. uel cum iu¬
dicat: uel cum singula queq
intempore suo disponit. atq dis¬
pensat. Sicut ergo in speculo
omnib motib quibus his qͥ
culum intuetur mo¬
uetur uel agit .Hisdem
ipsis etiam ea imago que
ꝑspeculum deformatur ac¬
tib et motib cõmouet᷑ur. uel
agit in nullo prorsus declinans:
ita sapientia etiam de se uult in-¬
tellegi: cum speculum im macu¬
latum paterne uirtittis inoꝑa¬
tionisq nominatur: sicut et
dominus ihe xp̃c qui est sapien¬
tia di de semet ipso pronuntiat:
dicets. Quia opera que facit pat̾:
hec etiam filius facit similiter:
Et iterum dicit Quoniam non
potest a se filius facere quicquã:
nisi quod uidit patrem facientẽ.

Expanded text:
tio, nisi, ut diximus, ab ipso Deo. tio, nisi, ut diximus, ab ipso Deo. XII. Sed et speculum immaculatum Sapientia nominatur. Ergo inoperatio virtutis Dei quæ sit, prius intelligenda est, quæ est vigor quidam, ut ita dixerim, per quem inoperatur Pater, vel cum creat, vel cum providet, vel cum judicat, vel cum singula quæque in tempore suo disponit atque dispensat. Sicut ergo in speculo omnibus motibus quibus is qui speculum intuetur, movetur vel agit, iisdem ipsis etiam ea imago quæ per speculum deformatur, actibus et motibus commovetur vel agit, in nullo prorsus declinans; ita etiam Sapientia de se vult intelligi, cum speculum immaculatum paternæ virtutis inoperationisque nominatur: sicut et Dominus Jesus Christus qui est sapientia Dei, de se ipso pronuntiat, dicens, quia «opera quæ facit Pater, hæc etiam Filius facit similiter.» Et iterum dicit, quoniam non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem.»
Abbreviated transcription (Latin):
Sapientia uero dĩ qui est uni-¬
genitus filius euis. quonia
in omnib inconuertibilis est
et in commutabilis. et substan
idcirco pura eiuis ac sincera
sapientia eẽ splendor. lucis
eterne: cuius rei uirtutem
iam in precedentib ex posui¬
mus. cum solis similitudi¬
nem et radiorum eius splen¬
dorem introduximus: et
pro uirib nostris osten¬
dimus. quomo hoc deberet
intellȩgi: addemus tamen
etiam hoc unum. Sempit᷑¬
num uel ȩternum propͥe
dicitur: quod neq initrũ
ut eet habuit. neq cessare.
umquam potest eẽ. quoᷤ est:
Hoc autem designatur apud io¬
hannem cum dicit: qm̃
ds lux est. Splendor autẽ
lucis eius: sapientia sua est: non
solum scđm quod lux est. s
scđm quod sempiterna lux est:
ita ut eternus et ȩternitatisa
splendor sit sapientia sua est.
Quod si integre intelligatur: ma¬
nifeste declarat. quia subsistentia
filii ab ipso patre descendit. s ñ
temporaliter neq abullo alio ini¬

Expanded text:
Sapientia vero Dei, qui est uniSapientia vero Dei, qui est unigenitus Filius, quoniam in omnibus inconvertibilis est et incommutabilis, et substantidcirco pura ejus ac sincera Sapientia esse splendor lucis æternæ: cujus rei virtutem jam in præcedentibus exposuimus, cum solis similitudinem, et radiorum ejus splendorem introduximus, et pro viribus nostris ostendimus quomodo hoc deberet intelligi. Addemus tamen etiam hoc unum. Sempiternum vel æternum proprie dicitur quod neque initium ut esset habuit, neque cessare unquam potest esse quod est. Hoc autem designatur apud Joannem cum dicit quoniam Deus lux est. Splendor autem lucis ejus sapientia sua est, non solum secundum quod lux est, sed et secundum quod sempiterna lux est, ita ut æternus, et æternitatis splendor sit sapientia sua. Quod si integre intelligatur, manifeste declarat quia subsistentia Filii ab ipso Patre descendit, sed non temporaliter, neque ab ullo alio ini
Abbreviated transcription (Latin):
głȩ. Ut autẽ manifestius intel¬
ligatur quȩ sit gloria omĩpo¬
tentiȩ: etiam hȩc addimus. ds
pater omnipotens est eo quod
potentatũ om̃iũ tenet: idẽ cȩ¬
li et terrȩ. solis. ilunȩ:⁊ stellarũ.¬
& omnium quȩ meis sunt:
Horum autem potentatum
gerit per uerbum suum
su: sine dubio ihesus est eui
subiecta sunt omnia᷑. patri et
ipse ẽ qͥ potentatũ ag̃ inoĩb et
ꝑ quẽ subiecta oĩa patrif sap̃iam
subiectasunt. E ideoin eoipso
ne et sapientia. non uiac ne¬
cessicate: cuncta subiecta sũt:
purissima uero ac limpidis¬
sima gła sapientie. satis con¬
uenienter dictum est: addis¬
tinctionem eius głe que ñ
pure nec sincere gła dicitur.
Omnis uero natura que con¬
uertibilis est et cõnmutabił.
oeiam si glificatur in oꝑib
iusticie: uel sapientie: ꝑ hoc
ipsum quod accidentem
habet iusticiam. uel sapien¬
tiam. et quod accidit. &iam
decidẽ potest: gła eius sincera
ac limpidissima  non potest.

Expanded text:
æ. Ut autem manifestius intelæ. Ut autem manifestius intelligatur quæ sit gloria omnipotentiæ, etiam hoc addimus. Deus pater omnipotens est, eo quod potentatum omnium tenet, id est cœli et terræ, solis et lunæ et stellarum, omniumque quæ in ipsis sunt. Horum autem potentatum gerit per Verbum suum, su, sine dubio Jesus est cui subjecta sunt omnia, et ipse est qui potentatum agit in omnibus, et per quem subcuncta subjecta sunt. Et ideo in eo ipso ne et sapientia, non vi ac necessitate, cuncta subjecta sunt. Purissima vero ac limpidissima gloria Sapientiæ, satis convenienter dictum est ad distinctionem ejus gloriæ, quæ non pure nec sincere gloria dicitur. Omnis vero natura, quæ convertibilis est et commutabilis, etiamsi glorificatur in operibus justitiæ vel sapientiæ, per hoc ipsum tamen quod accidentem habet justitiam vel sapientiam, et quod accidit etiam discedere potest, gloria ejus sincera ac limpida dici non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
idem q est cum patre dset
dominus: audi hoc modo iohannẽ
in apocalipsi dicentem. Hec dicit do¬
minus ds. qui est. et qui erat: et qui
uenturus est omnipotens. Qui enim
uenturus est:qui est alius. nisi
xp̃c: Et sicut nemo debet offendi
cum ds̃ sit pater. quod etiam salua¬
tor. ds est : ita cum omnipoters di¬
citur pater: nullus debet offendi.
quod etiam filius dĩ omp̃s dicitur.
hoc namiq modo uerum erit illuo
quod ipse dixit ad patrem. quia
omia mea tua sunt. et tua mea:
et głificatus sum in eis. Siuͦ om̃ia
quȩ patrissunt. xp̃isunt: inter om̃ia
uͦ quȩ ẽ pater. est etiã omp̃s. sine dubio
etiam unigenitus filius ẽẽ debet omps:
ut om̃ia q̃ ħt pater: etiam filius ħat
& glorificatus sũ inquit mneis. In noĩe
enĩ iħu om̃e genit flectatur celestiũ.
tergestriũ. ⁊ infernoꝵ: & om̃is lingua
confitebit᷑. qm̃ dñs ihesus xp̃e
in gła est dei patris. Igit᷑
ipsa sa pientia est: glorificatam
quã aporroeam omnipotentiȩ tal

Expanded text:
idem est cum Patre Deus et Dominus; audi hoc modo Joannem in Apocalypsi dicentem, Haec dicit Dominus Deus, qui est, qui erat, et qui venturus est, Omnipotens . Qui enim venturus est, quis est alius nisi Christus? Et sicut nemo debet offendi cum Deus sit Pater, quod etiam Salvator Deus est: ita et cum omnipotens dicitur, Pater, nullus debet offendi quod etiam Filius Dei omnipotens dicitur. Hoc namque modo verum erit illud quod ipse dicit ad Patrem, quia Omnia mea tua sunt, et tua mea, et glorificatus sum in eis . Si ergo omnia quae Patris sunt Christi sunt, inter omnia vero quae est Pater, est etiam omnipotens; sine dubio etiam unigenitus Dei Filius esse debet omnipotens, ut omnia quae habet Pater, etiam Filius habeat. Et glorificatus sum, inquit, in eis: in nomine enim Jesu omne genu flectetur, coelestium, terresconfitebitur quia Dominus Jesus» in gloria est Dei Patris.» Igituipsa Sapientia est, glorificata tanquam aporrhoea omnipotentiæ, vel
Abbreviated transcription (Latin):
in epła iohannis cum dicit. Siquis
nr̃m peccauerit. paraclitum habemꝰ
ad patrem iħm xp̃m iustum. et ipse
est repropitiatio pro peccatis nr̃is: con¬
sidemus ne forte aliud hõc significet
hȩc appellatio paracliti de saluatore:
aliud de sp̃u sc̃o. Uidetur enim de
saluatore paraclitus dici de precator:
utrũq enĩ significat ingreco parachy¬
eum gͦ qui subsequit᷑ sermonẽ qͦ ait
quia ipse est repropitiatio ꝓ pec̃cis
nr̃is. magis insaluatore nom̃ para¬
clyti ꝓ deprecatore intelligendum
uidetur. Deprecari enĩ patrẽ propec
tor debet intelligi: ꝓ eo quod ꝯsolatio¬
nem prestat animabus. quib aꝑte
reuelat sensum scientiȩ spiritalis. d̃ anima:

Expanded text:
in Epistola Joannis cum dicit: «Si quis in Epistola Joannis cum dicit: «Si quis nostrum peccaverit, paracletum habemus apud Patrem Jesum Christum justum, et ipse est propitiatio pro peccatis nostris» consideremus ne forte aliud hic significet hæc appellatio paracleti de Salvatore, aliud de Spiritu sancto. Videtur enim de Salvatore paracletus dici deprecator: utrumque enim significat in græco paracleeum ergo qui subsequitur sermonem, quo ait: «Et ipse est repropitiatio pro peccatis nostris,» magis in Salvatore nomen paracleti pro deprecatore intelligendum videtur; deprecari enim Patrem pro pector debet intelligi, pro eo quod consolationem præstat animabus, quibus aperte revelat sensum scientiæ spiritualis. CA
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. et que non licet homini
loqui. idest quȩ indicari huma¬
no sermone non possunt.Quod
autem ait. non licet: pro eo quod
non potest. dictum sentiamus apło::
sicut et ibi ait. Omnia licent. s
non omnia expediunt: Omnia
licent. s non omnia edificant.
Ea enim quorum potestas nob̾ẽ.
propter quod habere ea possum᷑.
consolatio appellati: Siquis nãq
de sp̃u sc̃o participare meruit.
cognitis ineffabilib sacramentis. con¬
solationẽ sine dubio et leticiam cordis
aqsumit. Cum enim rationes omiũ
quȩ fiunt. quare. uel qualiter fiant
spu indicante cognouerit᷑. In nullo
namq conturbari eius anima pote¬
rit. Aut nullum sensum meroris ac¬
cipere: nec inaliquo terretur. cum
uerbo dĩ et sapientiȩ eius inherens.
dominum iħm dicit in sp̃u sco. ue¬
rum qm̃ paraditi fecimus mentionẽ:
et pro uiribus nostris qualiter de eo
sentiri debeat exposuimus. dicitur au¬
tem etiam saluator noster paraclitus.

Expanded text:
sunt, et «quæ non licet homini sunt, et «quæ non licet homini loqui,» id est quæ indicari humano sermone non possunt. Quod autem ait non licet, pro eo quod non potest, dictum sentimus ab Apostolo, sicut et ibi ubi ait: «Omnia mihi licent, sed non omnia expediunt: omnia mihi licent, sed non omnia ædificant.» Ea enim quorum potestas nobis est, propter quod habere ea possumus,consolatio appellatur. Si quis namque de Spiritu sancto participare meruerit, cognitis ineffabilibus sacramentis, consolationem sine dubio et lætitiam cordis assumit: cum enim rationes omnium quæ fiunt, quare vel qualiter fiant, Spiritu indicante cognoverit, in nullo utique conturbari ejus anima poterit, aut ullum sensum mororis accipere: nec in aliquo terretur, cum verbo Dei et sapientiæ ejus inhærens, Dominum Jesum dicit in Spiritu sancto. Verum quoniam Paracleti fecimus mentionem, et pro viribus nostris qualiter de eo sentiri debeat, exposuimus; dicitur autem etiam Salvator noster paracletus
Abbreviated transcription (Latin):
potentiȩ ac maiestatis ostendit:
ut dicat apłos non posse caꝑe
adhuc ea que uolebat eos docẽ
saluator. nisi cum aduenerit
sp̃s scs. qui se eorum animab
infundens. illuminare eos pos¬
set de ratione ac fide trinitatis:
isti uero pro imꝑitia intellectꝰ¬
sui qua non solum ipsi quod
rectum est consequenter non
ualent exponere. s ne his qͥdẽ
quȩ a nob̃ dicuntur possunt
audientiam commodare: mi
num sentientes. erroribus se ac
deceptionibus tradidetunt: errati¬
C magis sp̃ũ oeprauati. quam scĩ
sp̃s insticutionibus eruditiꝰ. scđm
quod apłs dixit. Doctrinam sp̃u¬
um demoniorum sequentes. ꝓhi¬
bentium nubere. ad interitum
et riunam multorum: et impor-¬
tune se abstinere a cibis: ut ꝑosten¬
tationem acrioris obseruantiȩ.
seducant animas innocentum.
Oportet ergo nos scire quia para¬
clitus est sp̃s sc̃s docens maiora
quam uoce proferri possunt: et
ut ita dixerim quȩ in effabilia

Expanded text:
potentiæ ac majestatis ostendit, potentiæ ac majestatis ostendit, ut dicat Apostolos non posse capere adhuc ea quæ volebat docere eos Salvator, nisi cum advenerit Spiritus sanctus, qui se eorum animabus infundens illuminare eos possit de ratione ac fide Trinitatis. Isti vero pro imperitia sui intellectus, quia non solum ipsi quod rectum est consequenter non valent exponere, sed ne his quidem quæ a nobis dicuntur possunt audientiam commodare, minvinitate sentientes, erroribus se ac deceptionibus tradiderunt, erratico magis spiritu depravati, quam sancti Spiritus institutionibus eruditi, secundum quod Apostolus dixit: «Doctrinam spirituum dæmoniorum sequentes prohibentium nubere ad interitum» et ruinam multorum, et importune se abstinere a cibis, ut per ostentationem acrioris observantiæ seducant animas innocentum.» IV. Oportet ergo nos scire quia Paracletus est Spiritus sanctus, docens majora quam voce proferri possunt, et, ut ita dixerim, quæ ineffabilia
Abbreviated transcription (Latin):
uis sapientia sit. non tamen inomĩ¬
bus sapientiȩ agit. aut optinet ium.
nisi inhis qui in ipsa sapientia stu¬
dent. Neq cum medicus dicatur.
erga omnes quasi medicus agit.
s erga illos tantum qui egritudinis
sue intellectio langore confugiunt
ad misccł̃iam eius. ut possint conse¬
qui sanitatem: ita arbitror etiam
de sp̃u sc̃o. in quo omnis est natura
donorum. Aliis namq prebetur
ꝑ sp̃m sermo sapientiȩ: ali sermo
scientiȩ: aiiis fides: et ita ꝑ sin-¬
gulos qui eum capere possunt
hoc efficitur. uel hoc intelligitur
ipse sp̃s quo indiget ule qui
eum participare meruttͭ: quas
diuisiones ac differentias. non
aduertentes hi qui paraclitum
eum ineuangłio audiunt no¬
minari: neq considerantes ex
quo oꝑe uel actu paraclitus
nominetur: uilibus eum nes¬
cio quibus spiritib comparant.⁊
et ꝑhoc conturbare conati sunt
eccłias xp̃i: ita ut dissensiones
sribus non modicas generarent.
Euangłium ueto tantȩ eum

Expanded text:
vis sapientia sit, non tamen in omnivis sapientia sit, non tamen in omnibus sapientiæ agit aut obtinet vim, nisi in his qui in ipso sapientiæ student; neque cum medicus dicatur, erga omnes quasi medicus agit, sed erga illos tantum qui ægritudinis suæ intellecto languore confugiunt ad misericordiam ejus, ut possint consequi sanitatem: ita arbitror etiam de Spiritu sancto in quo omnis est natura donorum. Aliis namque præbetur per Spiritum sermo sapientiæ, aliis sermo scientiæ, aliis fides; et ita per singulos qui eum capere possunt, hoc efficitur, vel hoc intelligitur ipse Spiritus, quo indiget ille qui eum participare meruerit. Quas divisiones ac differentias non advertentes hi qui eum Paracletum in Evangelio audiunt nominari, neque considerantes ex quo opere vel actu Paracletus nominetur, vilibus eum nescio quibus spiritibus compararunt, et per hoc conturbare conati sunt Ecclesias Christi, ita ut dissentiones fratribus non modicas generarent. Evangelium vero tantæ eum