comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non pͥlram. qͣms post eam ño eum. resisto .n.
Auerto menteni. nego armta. teneo m̃ib e
Et tñ fio in me ꝗ nolo. ꝗ ño iulo es ler. nolo
S mag̃ ego sum in mente ꝗͣ in tͣrae: qr ego
sum in carne. Ego sum in mente. Ego sum
in regente. mens enĩ regit: caro regitano
regor. quia gͦ magis ego in mente. tincel
stis onĩ qr non hĩtat in ie iter̃ gͦ ĩ meͥ
Andi ꝗsequitur. hoc ẽ in crne mea honũ.
nelie .n. adiacet mͥ. scio. quid scis : qr no
hĩtut in me hoc ẽ in cͣrue mea liruĩ. Iatu¬
dudũ diteras. ꝗ operor ignoro. si ignoras.
qmscis : todo dicis ignoro. modo dicis. scio ego.
quom̃o temtłłigan: nescio. An hocẽ ꝗ ĩtelligo.
yln ir ait ꝙ. oꝑor ignoro. dixit ignoro. põci
appli. non accepto non. mͥ placet. nõ ꝯsentio.
non laudo. Non enĩ et xp̃s eos iguorabit
qmins : dicturus est. non nom uos ꝓrsus
etiam hoc intelligo .q .i. oꝑor ignoro. ꝙ ꝓ. nõ¬

Expanded text:
m. Resisto enim, averto mentem, nego arma, teneo membra; et tamen fit in me quod nolo. Quod non vult lex, nolo sed magis ego sum in mente, quam in carne. Quia enim ego sum in mente, ego sum in regente: mens enim regit, caro regitur: regor. Quia ergo magis ego in mente: Nunc autem  non habitat in me. Iterum ergo in me: audi quod sequitur, hoc est in carne mea bonum. Velle enim mihi adjacet. Scio. Quid scis? Quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum. Jamdudum dixeras, Quod operor, ignoro. Si ignoras, quomodo scis? Modo dicis, Ignoro; modo dicis, Scio: ego quomodo intelligam, nescio. An hoc est quod intelligo? Ubi enim ait, Quod operor, ignoro; dixit ignoro, non approbo, non accepto, non mihi placet, non consentio, non laudo. Non enim et Christus eos ignorabit, quibus dicturus est, Non novi vos . Prorsus etiam hoc intelligo, Quod enim operor, ignoro: quia
Abbreviated transcription (Latin):
Et pdestinatos. uocandos. instificanios. głificanass
ut montes dĩ dicant. si dens ꝓ nob̾ quis cõtͣuos:
misit deus filiũ suũ fñ similitudĩem cͣtuis pcati.
Et de p̾tato dampnetut pͤtatumm cͣrne: ut
etiia legris iniplert᷑ i noħͥ. Non implebat᷑ ꝑse

Expanded text:
edestinatos, vocandos, justificandos, glorificandos: ut montes Dei dicant, Si Deus pro nobis, quis contra nos ? Misit Deus Filium suum in similitudinem carnis peccati, et de peccato damnavit peccatum in carne, ut justitia leg
Abbreviated transcription (Latin):
in nobis msticia dĩ. Modo interim impletur
post concupisdentias tuas non eas.Post cõ¬
cupisdentias tnas. cñ andis. illicitas : Accipe
post contupiscencias ruas non eat. debet impler
ex uoluntate nr̃a adiuta gr̃a dĩ debet ĩpleri
post iñcupiscencias tuat non eas ¶ incͥ n. in

Expanded text:
in nobis justitia Dei. Modo interim impletur, Post concupiscentias tuas non eas . Post concupiscentias tuas, cum audis, illicitas accipe. Post concupiscentias tuas non eas, debet impleri ex voluntate nostra adjuta gratia Dei; debet impleri, Po
Abbreviated transcription (Latin):
linitas mã. srgo si ꝗ nolo hoc ago. Et iõ cõsen¬
cio legi. ꝙ nolo ꝗ non nlt: non qr ago ꝙ
nolo. ip̃m .n. agere. concupiscereest. non
pͤcandisibi qnerat ꝑremp lumrst detmalũ
exomplumi. non ꝗ uolo ago quid̃ em̃ lerdiẽ:
non concupisces. Et ego noto cõcupiscere. se

Expanded text:
mea. Ergo si quod nolo, hoc ago; ideo consentio legi, quia nolo quod non vult, non quia ago quod nolo. Ipsum enim agere concupiscere est, nonpostolo peccandi sibi quaerat exemplum, et det malum exemplum. Non quod volo ago. Quid enim lex dicit? Non concupisces. Et ego no
Abbreviated transcription (Latin):
Miserego hõ. Et si nõ in m̃te ⁊ñ ĩ cłnemi¬
ser homo. non enĩ iñ mente hõ. ⁊ ĩ crͣne
non homo. qs .i. iniꝗͣ cͣcnem suam odio
ht̃ : mũ ego hõ. quis melib̾abit de corꝑe
mortis huiꝰ : qͣnid hoc fr̃es : qr si carere
milt corꝑe. qͥd festinas : si tant̃ ibi ẽ̾. intẽtio
tua ut coꝵpetareas : mors qñ uentura ẽ.
Et te ab ip̃o corꝑe mortis. dies aduemens
ultimꝰ ꝓcul dubio lib̾abit. Quid ẽ ꝓ magno¬
q gemis. qd ẽ ꝙ. dicis. qͥsme libabitde corꝑe¬

Expanded text:
Miser ego homo: etsi non in mente, tamen in carne miser homo. Non enim in mente homo, et in carne non homo. Quis enim unquam carnem suam odio habuit ? Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Quid est hoc, fratres? Quasi carere vult corpore. Quid festinas? Si tantum ibi est intentio tua, ut corpore careas; mors quandoque ventura est, et te ab isto corpore mortis dies adveniens ultimus procul dubio liberabit. Quid est quod pro magno gemis? Quid est quod dicis, Quis me liberabit? Mor
Abbreviated transcription (Latin):
doni aut malis uiae qͥ adm tulit nanis ħ¬
corpus in celo. Si enĩ iam ibi cõu̾sati
sunt.iam aliquid bom egerũt aut mali.
Eꝓmeritis sius ad corꝑa t̾rena diruti sũt
lis pͥus niuant et cõu̾sant᷑. Et illic recipi¬
endorũ corpoꝵ m̾ita assumant. mͦ isti no¬

Expanded text:
it vanis hcorpus in coelo. Si enim ibi jam conversatae sunt, jam aliquid boni egerunt vel mali, et pro meritis suis ad corpora terrena detrusae sunt.lis prius vivant et conversentur, et illic recipiendorum corporum merita assumant, modo isti no
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ dictũ ẽ. Igͥ ipe ego m̃te sino legi dĩ.
utͣrne auc̃ legi pcati. in qͣ cõdusione.
demonstͣmt apłs ad hoc se dixisse q̃ supͣ
dixerat. Iam nõ ego oꝑor illud. s id ꝙ ĩ me hĩtat
p̾ritatum. quia non mente oꝑabatur consenti¬
endo. set tͣrne comcupistendo. hoc ir noĩe pͨca
ti appeliat. imde ornint᷑ cuncta pcata .i. ex
dictis in fr̃i in oogitacõnu. non exoriũt᷑
ti mala cupiditate. son exormnt̾ nͥ exillicita
delectac̃one. Nnis gͦillicte delectõni. si resista¬
mus. si non cansenciamus. si membͣ. uelut
Arma non munstͤmꝰ. non regnac pͨtatã in
nĩn mortali corꝑe. Peccatũ .n. añ regũ ꝑdit.
et sic perit. In has g̃ uita ꝗͣtum ad scõs attmet.
regnũ ꝑdit. In alia perit. hicn. regũ ꝑdic. qñ¬

Expanded text:
dictum est: Igitur ipse ego mente servio legi Dei, carne autem legi peccati. In qua conclusione demonstravit Apostolus, ad hoc se dixisse quae supra dixerat, Jam non ego operor illud, sed id quod in me habitat peccatum ; quia non mente operabatur consentiendo, sed carne concupiscendo. Hoc enim peccati nomine appellat, unde oriuntur cunctdictis, in factis, in cogitationibus, non exoriuntur nisi ex mala cupiditate, non exoriuntur nisi ex illicita delectatione. Huic ergo illicitae delectationi si resistamus, si non consentiamus, si membra velut arma non ministremus; non regnat peccatum in nostro mortali corpore. Peccatum enim ante regnum perdit, et sic perit. In hac ergo vita, quantum ad sanctos attinet, regnum perdit, in alia perit. Hic enim regnum perdit, q
Abbreviated transcription (Latin):
uante mĩa dĩ expon̾e disse̾ndo caritatĩ
ur̃e debitores nos essescio. E actores cos
oẽ sencio q̃ ad̾m nos ut ist.a ꝑcipratis
oramuis. sic et uos orateut ea uob̾ ex¬
plicare ualeamus. si .i. or̃o nr̃a cõcor¬
ded: Et uos facit dens i doneos anditores
et nos debiti huiꝰ fidelissimos reddito¬

Expanded text:
ia Dei, exponere disserendo. Charitati vestrae debitores nos esse scio, exactores vos esse sentio. Quemadmodum nos, ut ista percipiatis, oramus: sic et vos orate, ut ea vobis explicare valeamus. Si enim oratio nostra concordet; et vos faciet Deus idoneos auditores, et nos debiti hujus fidelissimos reddito
Abbreviated transcription (Latin):
cum dixisset apłs. mente s̃mo legi dĩ. cͣrne
aũt legi pcati. non dando membra onnten¬
dis ĩiqͥtatibus. s tantũ cõ cupiscendo. nͨ tñ
ilicite cõcupiscenciemanus dando. Ergo
cum dixisset. m̃te s̃iuo legi dĩ. cͣrne aũt legi
dempnam̃ ẽ. neputares ħoo postea ẽẽ fut᷑um
sõ addidit. nũo. post ea illud expecta ut ne
Scupistencia sit inte cont᷑ ꝗ ͣ contendas.
cũ qua cõfligas. cui non cõsencias. ꝙͣ. fre¬
nes. et domes. bst eipti. quia nͨ ipͣ erit

Expanded text:
cum dixisset Apostolus, Mente servio legi Dei, carne autem legi peccati; non dando membra committendis iniquitatibus, sed tantum concupiscendo, nec tamen illicitae concupiscentiae manus dando: ergo cum dixisset, Mente servio legi Dei, carne autem legi demnatio est. Ne putares hoc postea futurum, ideo addidit, nunc. Postea illud exspecta, ut nec concupiscentia sit in te, contra quam contendas, cum qua confligas, cui non consentias, quam frenes et domes: post exspecta, quia nec ipsa erit.
Abbreviated transcription (Latin):
non in corꝑe. Nam quis ignorat utiq apłm
in corꝑe fuisse fragilera. corꝑe fuisse mortalem
sicut dicit. hẽmustessin thes aur̃ istum in
nasis fictilibus. S indtͥ gͦ cum uasefictili: de
thesaura aliqͥ. loquere. si ałiquid minꝰ hm̃t
sierat ꝗ eiad aurũ insticie possit addi: iuue man
Ip̃m audiamꝰ ne inmriosi eudeamir. Et ne
magnitudine reuelacõnũ m̃ar. Apłs dicit.¬
aplł dicit in magnitudine reuelaiõnĩ
mar̃ ne extollar. Nempe hic agnoscitis.
apłm hñtem magnitudinem reuela cõnũ
Et timentem slacõnis p̾cipiciũ ayt gͦ nou̾is.
quia et ip̃e apłs. qui uolebat Alios saluos facere.
Adhnc curabãtur. ut nou̾is quia et ip̃e adhuc
non me. Ip̃m andi iludi cõfitentem. ut sen cias
dorentem. andi et ne magnitudine reuela cõnũ
mear̃ eccollar. Ecce pou possu dic̾e.apło paulo
ne etollaris sc̃e apłe. Tn ne etollaris adhuc tauẽdi¬

Expanded text:
non in corpore. Nam quis ignorat utique Apostolum in corpore fuisse fragilem, corpore fuisse mortalem, sicut dicit: Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus ? Quid tibi ergo cum vase fictili? De thesauro aliquid loquere. Si aliquid minus habuit, si erat quod ei ad aurum justitiae posset addi, inveniamus. Ipsum audiamus, ne injuriosi existimemur. Et ne magnitudine revelationum mearum, Apostolus dicit: In magnitudine revelationum mearum ne extollar. Nempe hic agnoscitis Apostolum habentem magnitudinem revelationum, et timentem elationis praecipitium. Ut ergo noveris quia et ipse Apostolus, qui volebat alios salvos facere, adhuc curabatur: ut noveris quia et ipse adhuc non me, ipsum audi. Audi confitentem, ut sentias docentem. Audi: Et ne magnitudine revelationum mearum extollar. Ecce jam possum dicere apostolo Paulo: Ne extollaris, sancte Apost
Abbreviated transcription (Latin):
esis nam si recedat spus der pondere suo spĩ
homnis renoluit᷑ in cͣrnem. redit ad fttã
carnalia. redit ad ꝯcupiscencias qͣrũales.
Et srunt illius hom̃is peiora nonissima. qͣ
erit pͥina. Sic gͦ hẽte hb̾m arbit̾am ut
imploretis aitodium non ẽ intͣrne. Et hoc

Expanded text:
estis. Nam si recedat Spiritus Dei, pondere suo spiritus hominis revolvitur in carnem, redit ad facta carnalia, redit ad concupiscentias saeculares: et erunt illius hominis pejora novissima quam erant prima . Sic ergo habete liberum arbitrium, ut imploretis auxilium. Non estis in carne, et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
inam lecłõn̾e. seqͣ q̃ hodie recitata ẽ.
Adhncnͥ sat᷑ ille dificitis et ꝑiculosus locꝰ q̃ nob̾
in adnitorio dm̃ dĩ nr̃i. ꝙdum me religioss
ap̃ eũ adiunatis affectu. ꝓ mrib qͣs ĩbeci
dignat᷑ erpin̾e. et enodaresuiscepiiis. pacĩam
facilem noaem. si .n. sit utͥq difficile. multũ
lato at᷑. st utind̃ ño sine causa laboret᷑.
qa legem nõ cuspat aplł. hesfna die andiẽtib¬

Expanded text:
illam lectio sequitur quae hodie recitata est. Adhuc versatur ille difficilis et periculosus locus, quem vobis in adjutorio Domini nostri, quantum me religioso apud eum adjuvatis affectu, pro viribus quas dare dignatur, exponere et enodare suscepimus. Patientifacilem vocem. Si enim utrumque sit difficile, multum laboratur: et utinam non sine causa laboretur. Quia Legem non culpat Apostolus, hesterno die audientib
Abbreviated transcription (Latin):
pͤtatum: suꝑhabu dauit gr̃ã que deleuit tñcta
nr̃e conantiadiutoriũ słmmittͣut. ut ipͣ uolũ¬
tas nr̃a non in se ip̃a set in domino laudaret᷑.
In deo .n. landabit᷑ tota die. Eti dño landabit᷑
anima nã. audiant mtes e letent᷑. dudiant
mices. nam suꝑbi et lutigiosi non auduio.
Ergo qr̃ non ipͣ est lex dĩdigito scͥpta. q̃ dat
adincorium hoc grẽ de̾ qua loquim᷑. ꝙ̃ qͥa
in tabulis lapideis sc̃ͥpca est. non in tabulis
celebͣtur pascha in necͥi populo sic̃ nostis.
occisione agnoꝵ azimis. ubi occisio ouis

Expanded text:
peccatum, superabundavit gratia : quae delevit cuncta nostrae conanti adjutorium subministravit; ut ipsa voluntas nostra non in se ipsa, sed in Deo laudaretur. In Deo enim laudabimur tota die : et, In Domino laudabitur anima mea; audiant mites, et jucundentur . Audiant mites: nam superbi et litigiosi non audiunt. Ergo quare non ipsa est Lex digito Dei scripta, quae dat adjutorium hoc gratiae, de qua loquimur? Quare? Quia in tabulis lapideis scripta est, non in tabulis Celebratur Pascha in veteri populo, sicut nostis occisione agni cum azymis: ubi occisio ovis
Abbreviated transcription (Latin):
ci perñe. uͦ ea homĩes seq̃rent᷑. nͥ dulcis
esset. ⁊ heat᷑m. sp̃taculum. metͥr lasciua
t᷑pissima catilena. dulcia sut ista cõ cu¬
pulaentie dułtia plane. suaiua. delecta¬
bila s narrauer̃t mͥ ĩrusti dolect iõmes¬

Expanded text:
 nec eam homines sequerentur, nisi dulcis esset. Theatrum, spectaculum, meretrix lasciva, turpissima cantilena, dulcia sunt ista concupiscentiae; dulcia plane, suavia, delectabilia: sed, Narraverunt mihi injusti delectationes
Abbreviated transcription (Latin):
s deus docet. Nõ .ii. b̃s dictꝰ ẽ q̃ docetho.
s ꝙ̃ tu eradieris dymine. Nos plantare
possumꝰ et rigare. s dĩ ẽ incͤment̃ dare
sũa apł spła ꝓposita sit. ad loꝗ̃dũ: ꝗ
difficilis . ꝗͣ. latebͦsa. ꝗͣ si nõ intelligat᷑
dus male intelli gat᷑ ꝑiculosa. puto
et fluctuastis. si adu̾ristis. ant si aliqrit
intellexistis ꝗͣ sit arduũ. sine dubõne
indistis. Hncis᷑q lectõnem. totũ ip ipͫ

Expanded text:
 Deus docet. Non enim beatus dictus est quem docet homo, sed quem tu erudieris, Domine. Nos plantare possumus et rigare: sed Dei est incrementum dare posita sit ad loquendum, quam difficilis, quam latebrosa, quam si non intelligatur aut male intelligatur periculosa; puto,et fluctuastis, si advertistis; aut si aliqui et intellexistis, quam sit arduum sine dubitatione vidistis. Hanc itaque lectionem
Abbreviated transcription (Latin):
quia de corꝑe mortis huiꝰ liba̾beris : respondet
tibi apłs.si sensum enis cepimus ĩmo quia
domino adiirante. sme dubio cepunꝰ.
respondet tibi apłs et dicit. scio quid loqͣt
paganos dicis libare a corꝑe mortis hui ᷑
quiauemet dies ultums inte hmꝰ. et solũcdꝰ
ad tempus a corꝑe mortis hmꝰ. yeniet et dies
qñ om̃s qui in monumentis sunt andient nocẽ
suis. Et ꝓcedent qui bñ fecernnt in resurttõnẽ

Expanded text:
quia de corpore mortis hujus liberaberis? Respondet tibi Apostolus, si sensum ejus cepimus, imo quia Domino adjuvante, sine dubio cepimus; respondet tibi Apostolus, et dicit: Scio quid loquar. Paganos dicis liberari a corpore mortis hujus, quia veniet dies ultimus vitae hujus, et solventur ad tempus a corpore mortis hujus. Veniet et dies, quando omnes qui sunt in monumentis audient vocem ejus; et procedent qui bona fecerunt, in resurrectionem
Abbreviated transcription (Latin):
aliam legem in memb̾s nñs. repugñatẽ legi
mentis mee. Et captinũ me ducentẽ ĩ lege
pͤcati que: ẽ in mẽb̾s meis. Captiuũ. s mn
cͣrne Captiuũ. s exꝑte. Nam mens repugnat
Et condelectat᷑ legi di. sic enĩ intelligere
delomus: si de se ipo apłi loquit᷑. Iam gͦ si
mens non cõsentit p̾cato: ⁊ itillanti. sug¬
gerenti. blandienti. si meus non cõsentit.
gm̃ ht̃ alias int̾uis delectac̃õnes suas. delecta¬
cõnib cͣrins. nullas exꝑde cõferendas. si
gͦ non conseucit: Et est iñ me qͥddã mo
non consentit. Nñquit ipͣ mors nõ ẽ. iñ te:

Expanded text:
in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis: captivum, sed ex carne; captivum, sed ex parte. Nam mens repugnat, et condelectatur legi Dei. Sic enim intelligere debemus, si de se ipso Apostolus loquitur. Jam ergo si mens non consentit peccato titillanti, suggerenti, blandienti; si mens non consentit, quoniam habet alias interius delectationes suas, delectationibus carnis ex nulla parte conferendas: si ergo non consentit, et est in me quiddam mornon consentit. Numquid ipsa mors non est in te?
Abbreviated transcription (Latin):
Atq comsentis. Et quo ducunt: seqͣris. Et
ea que malesuggerunt ꝑpetres. totus
carualis es tu tutu. hsquis talũ. et totꝰ
t̾rnalises. si Aũt concupiscis quidẽ ꝗ lex
netat. cũ dic. niõ cõcupisces. seruas tñ aliud
ꝗitem ler ibet. post nncupiscencias tnas nõ eas.
mente spiritalis es. cͣrne trnalis . Illid ẽ .i. cõ
cupiscere.Alid post cõcupistencias suas nõ
ire. Non concupiscere oĩo ꝑfoct est. post cõcu¬
piscncias suas non ire:pugnantis ẽluctã¬

Expanded text:
 consentias, et quo ducunt sequaris, et ea quae mala suggerunt perpetres; totus carnalis es. Tu, tu quisquis talis es, totus carnalis es. Si autem concupiscis quidem, quod Lex vetat, cum dicit, Non concupisces ; servas tamen aliud quod item Lex jubet, Post concupiscentias tuas non eas : mente spiritualis es, carne carnalis. Aliud est enim, non concupiscere; aliud, post concupiscentias suas non ire. Non concupiscere, omnino perfecti est; post concupiscentias suas non ire, pugnantis est, luctan
Abbreviated transcription (Latin):
hebat non fatio iiurtã apło nõ cͤdo nͥ apło¬
Aluĩ testem ñ o quero. suspudaitẽ ño andio.
uͥ dixisti. non ꝙ nolo ago. s ꝙ odi illud fa¬
tio . existant qͥ dñt. quod aliũ in te nestio ꝗ̃
tͣnffigurau̾s. Laborantem deficientem. inctũ
captiuũ Tn mͥ dit dete. nͥ nemo dubitat qͥr tu
loq̃ris dete. frẽs ait apłt. Ego me ip̃m nõ ar¬

Expanded text:
habebat? Non facio injuriam Apostolium testem non quaero; suspicantem non audio, ubi dixisti, Non quod volo ago; sed quod odi, illud facio; existunt qui dicant, quod alium in te nescio quem transfiguraveris laborantem, deficientem, victum, captivum. Tu mihi dic de te, ubi nemo dubitat quia loqueris de te. Fratres, ait Apostolus, e
Abbreviated transcription (Latin):
hoc cnpus nõ hẽas. hẽbis. siam ño mortis
huiꝰ. Ip̃m erit. s nõ ip̃mi erit. Ip̃m erit. qr ipͣ
caro erit. Non ipͣ erit. qa mortale nõ erit.
Sic. Sic. lib̾aberis a corꝑemorus huiꝰ. ut
mortale hoc: induat ĩ mortalitatẽ. st oos¬

Expanded text:
hoc corpus non habeas. Habebis, sed jam non mortis hujus. Ipsum erit, sed non ipsum erit. Ipsum erit, quia ipsa caro erit: non ipsum erit, quia mortale non erit. Sic, sic liberaberis a corpore mortis hujus, ut mortale hoc induat immortalitatem, et co
Abbreviated transcription (Latin):
bitt. quia nõ eñ dedisti illi a qͦ suspẽ¬
dat᷑. nõ se i ꝯtmeoi᷑ si nõ cõtinet᷑. noli
remau̾e nte. tͣnsaendo et ce. In illote
pone qͥ fecit te. nã si spom urte hũeris:
Aicepta lege pͥuaricatoreris. Inuenit ce
hostis. uudũ rosugio. ĩ uaditto. ue forte
rapiat uelit no et ño siohͥ eruat. Ilccẽ¬
de uba apłi leg̃e laudantis. se aitusantis. r es
sub lege facientis. Et ꝑsoram forte tnã inse tͣus¬
fig lei e sas et dicentis tͥ . Pectat᷑ nõ cognauĩ
s plogem. nam cõcupisaenciam nesaie̾bani

Expanded text:
disti eum illi a quo suspendatur. Non se continet, si non continetur. Noli remanere in te, transcende et te: in illo te pone qui fecit te. Nam si spem in te habueris, accepta Lege praevaricator eris. Invenit te hostis nudum refugio, invadit te: vide ne forte rapiat, velut leo, et non sit qui eruat . Attende verba Apostoli Legem laudantis, se accusantis, reum se sub Lege facientis, et personam forte tuam in se transfigurantis, et dicentis tibi: Peccatum non cognovi, nisi per Legem. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
adiacct. non duit facere. sec ꝑficere.
Non i. nichafãcis: rebellat roncupiltẽ¬
cia. et nori consentis. ⁊helectat uror aliena
⁊ non annuis: mentem Auertił. In secͤta¬
rnm mentis iiras indefors. stfentem
otiustenciam: ꝓfer aduersus eam se¬
tentiam nñdans conscĩam. Nlolomqͥs ño
legi dĩ. scdm nnicĩorera homĩem. quideu
decͣrne tua tumultuaris : quid delectãnes
stultas t̃eꝑales. fluras. nanas. noxias. tinmulte¬
ose suggeris: Et eas qͣi garrulã mͥ narrat.:
narrauerũt mͥ iniꝰte delectõnes. Inae ẽ. Indeẽ.¬
⁊ ista concupsscencia. narratmͥ delectõnes. s
non sicut lextua donie. Condelector .n. logi
dĩ. non de me set de gͣtra dĩ. Tñ concupisdẽcia
in cͦne timultuaris. mentem tͥ ño sb̾dis.
In dõ sꝑabo. non timeba quid faciatmͥ caro

Expanded text:
adjacet. Non dixit, facere; sed, perficere. Non enim nihil facis. Rebellat concupiscentia, et non consentis; delectat uxor aliena, et non annuis, mentem avertis, in secretarium mentis intras. Vides foris strepentem concupiscentiam, profers adversus eam sententiam, mundans conscientiam. Nolo, inquis, non legi Dei secundum interiorem hominem. Quid tu de carne tua tumultuaris? Quid delectationes stultas, temporales fluxas, vanas, noxias, tumultuose suggeris, et eas quasi garrula mihi narras? Narraverunt mihi injusti delectationes. Inde est et ista concupiscentia. Narrat mihi delectationes, sed non sicut lex tua, Domine . Condelector enim legi Dei: non de me, sed de gratia Dei. Tu concupiscentia in carne tumultuaris, mentem tibi non subdis. In Deo sperabo; non timebo quid faciat mihi caro
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Qmdm inquis dicis tu: st tu andi quid sim.
Et noli altum saꝑe. s time. Audi quomõ bnis
agnus ingͦdiatur. ubi aries sic ꝑulitatur. Ne
magitudĩe m̃e nit̾ reuela cõnũ marũ ex¬
tonar. datus ẽ michi stimulus cͣrns uiee.¬
ꝯͥ me collafraet. Nlem tumorem timit.
qͥ mordatissimũ s ꝑithema accepit. Iamgͦ
modo dic. qr tr̃nta in ilo erat iusticia: ꝙ
ẽ m angelis sc̃is. an forte et augelut scõt¬
in celo. in celo. ne exrollatur. accipit stimulũ
sathane. a quo collaphiet᷑: Absit hoc
ad huc in hͣt cͣrne ꝑmanentes nũdũ in celesti

Expanded text:
 inquit, dicis tu? Et tu audi quid sim; et noli altum sapere, sed time. Audi quomodo brevis agnus ingrediatur, ubi aries sic periclitatur. Ne magnitudine, inquit, revelationum mearum extollar, datus est mihi stimulus carnis me me colaphizet. Qualem tumorem timuit, qui mordacissimum epithema accepit? Jam ergo modo dic quia tanta in illo erat justitia, quanta est in Angelis sanctis. An forte et angelus sanctus in coelo, ne extollatur, accipit stimulum angelum satanae, a quo colaphizetur? Absit hoc adhuc in hac carne peregrinantes, nondum in coelesti
Abbreviated transcription (Latin):
calimipnias ab hetir auditas saltim cñ¬
sid̾are in codice cirtinistantiam lectõnis.
ꝗ sifecerit ibi moxinuenet iide ad u̾sa¬
rimmi loqͣdem redargnat. unde hostes legis
rebelles . ꝓst̾uat. Et si eiũ tardũ ẽ ad ĩtelli¬
genda nͥba apłi: maĩfesta ibi laus expͤssa¬

Expanded text:
calumnias ab haeretico auditas, saltem considerare in codice circumstantiam lectionis. Quod si fecerit; ibi mox inveniet unde adversarium loquacem redarguat, unde hostes Legis rebellesque prosternat. Etsi enim tardus est ad intelligenda verba Apostoli, manifesta ibi laus est expressa
Abbreviated transcription (Latin):
Osencto legi qm bona est. Quomͦ ͤ qma
inbec lex. non concupisces. quid uolo es
non concapiserie. uolendo ꝗ ualt lex: con¬
sencio legi qm̃ bona est. si dice̾t sex.ñc
concupisces. Et lgo uellem rõcupildere.
nõ consentirem legi. Et dĩo ab illa uolũ¬
tatis ꝑu̾sirate diu̾sus exsterem. Dicẽte
eñ lege non concupisces. Et łgo uenem cũ¬
cupiscere. non uonsencio logi dei. Quid modo¬

Expanded text:
iam bona est. Quomodo? Quia jubet lex, Non concupisces, Quid volo ego? non concupiscere? Volendo quod vult lex, consentio legi, quoniam bona est. Si diceret lex, Non concupisces, et ego vellem concupiscere; non consentirem legi, et omnino ab illa voluntatis perversitate diversus existerem. Dicente enim lege, Non concupisces, et ego vellem concupiscere; non consentio legi Dei. Quid mod
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bi gr̃a face adutiumi. st faciebat adnlt̾iũ:
nolobat tẽ auarꝰ et frat auarꝰ quis dũt nr̃tu
audeat tali seinduere blasphemia. ut deapło
Aut tn es antine ẽ. autego sum. si gͦ aliqͥs
nr̃m ẽ ip̃m qͣi ae ip̃ andianns. Et nõ irati
nos corrigaiiis. si ant̃ ip̃c est. forte .n. et ip̃cẽ.
nõ sic intelligamꝰ ꝙ dix̃. non ꝗ uolo ago. s
ꝙ odi.: illud facio. tanꝗ nollet esse tastus et
eis adult᷑. Nut uellet et̃ misi̾cors: et cis tͣdelis.
Aut uellet essepuis et słs impiras. Non ad hoc

Expanded text:
m, et faciebat adulterium? nolebat esse avarus, et erat avarus? Quis autem nostrum audeat se induere tali blasphemia, ut de Aposaut tu es, aut ille est, aut ego sum. Si ergo aliquis nostrum est, ipsum quasi de ipso audiamus, et non irati nos corrigamus. Si autem ipse est, forte enim et ipse est; non sic intelligamus quod dixit, Non quod volo ago; sed quod odi, illud facio, tanquam vellet esse castus, et esse adulter; aut vellet esset misericors, et esset crudelis; aut vellet esse pius, et esset impius. Non ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uaritatõ. ꝗd gͦ⁊ qͥs dubitamus ad hoc datt̃
esse legem. nt ĩuerret se homo: qñ .n.
deus nõ ꝓhilebat a malo: larebat se ħo
ires suas languidas nõ ĩuento: nͥ qñ legẽ
ꝓhuibat̾̃õnis acrepit. Inuenit gͦse imalis.
Inuenit sequo fugitse. qͦnĩq in fugert
se: soquit᷑ se. Et qͣuid eipi dest de seqñee

Expanded text:
aricatio . Quid ergo? Quid dubitamus ad hoc datam esse Legem, ut inveniret se homo? Quando enim Deus non prohibebat a malo, latebat se homo: vires suas languidas non invenit, nisi quando legem prohibitionis accepit. Invenit ergo se, in malis invenit se. Quo fugit se? Quocumque enim fugerit se, sequitur se. Et quid ei prodest de se inve
Abbreviated transcription (Latin):
dueret. non cocupisces. Iam mͦ teit̾roge
mͥ. aiala ẽ lex que dicit non cõcupisces:
hoc ne luxuriosus mͥ et neꝗͣ aliqͥs respon¬
det. Et cnĩ tp̃i homĩes flagitiosi qñ re¬
castos lasciuire nõ audent Si gͦ dicis
malam eẽ legem que dicitnõ cõcupis¬
ces. impugne ns concupisd̾e. ilorusas le¬
gem quia ꝑcurit libidinẽ. frẽs m̃i
si nõ au diremꝰ apłm dicentẽ lex pͦcatũ
ẽ absit. sectantñ nͥba legis cõmemorãtẽ.
u̾ dictum ẽ. nõ ꝯcupisdes. eciã legẽ illo ño
laudante nos eam laudare deleremus.
Illam lauaire. nõ acrusare fcre lex fire
desuꝑ tuba diuina clamat homĩ nõ cõ¬
cupisdes ño cõcupisces. repͤhñde si potes.
fac si rep̾ hendere nõ potes. audistis ño
Scupisces rep̾hñde̾ nõ audes qua boũ
malũ culpat ley. a cus malo it ꝓhib

Expanded text:
diceret, Non concupisces. Jam modo interrogo diceret, Non concupisces. Jam modo interrogo ex quae dicit, Non concupisces? Hoc nec luxuriosus mihi et nequam aliquis responderit. Etenim et ipsi homines flagitiosi quando recastos, lascivire non audent. Si ergo malam dicis esse Legem quae dicit, Non concupisces; impune vis concupiscere; accusas Legem, quia percutit libidinem. Fratres mei, si non audiremus Apostolum dicentem, Lex peccatum est? Absit; sed tantummodo verba Legis commemorantem, bi dictum est, Non concupisces: etiam Legem illo non laudante, nos tamen laudare deberemus: illam laudare, nos accusare. Ecce Lex, ecce desuper tuba divina clamat homini, Non concupisces. Non concupisces, reprehende si potes; fac, si reprehendere non potes. Audisti, Non concupisces, reprehendere non audes. Quia bonum Malum culpat Lex, a tuo malo te prohibet
Abbreviated transcription (Latin):
detinebam᷑ ĩ ut siuamꝰ in nouitate sp̃c
et nõ in netustate littͥe. Iactabaste. cla¬
ma bas. dicebas. Andi legẽ. inde ista dixe¬
ras. Et Iam uerso tergo ire cupiebas.
łxpͨta andim te. Andi me ĩmonͤ egote.
nempe dicebas. fac audisti ꝙ dicebas.
audi ꝙ dicas. legẽ dĩpͦcatũ ẽẽ dicebas.
q̃n eam cecͦ et ĩpandus rep̾hendebas łr¬
tiuidit paulus errorẽ tuũ. N dicebas
ip̃e dix̃. Quid gͦ dicimꝰ. lex pͤcatũ ẽ: ꝙ dice¬
bas: hoc dicimꝰ. lexpͤcatũ ẽ. absiti Si
apłi sequebaris anctoritatem:. appẽde
u̾bñ ec cape cõsiliũ. audilex pcat̃ ẽ. absit.¬
sieius auctoritẽ plurimĩ pendis. Andi
absit. st ꝙ senciebas a te: absit. Sd gͦ dm̃s:
quid dicimꝰ. qͥc dixi passiones p̾catoꝵ
q̃ ꝑ legem sunt oꝑabant᷑ in m̃bͥs nr̃is
ut fructũ ferrent morti. quia dixi sua¬
cuati summiꝰ a legemortis in qͣ decmnebam.
pͤcatum inquit non cognoui nͥ ꝑ legẽ
nam concupiscentiam nesciebã nͥ lex

Expanded text:
iamus in novitate spiritus, et non in vetustate litterae. Jactabas te, clamabas, dicebas, Audi, lege, vide: ista dixeras, et jam verso tergo ire cupiebas. Exspecta, audivi te, audi me: imo nec ego te, nempe dicebas. Ecce audisti quod dicebas, audi quod dicas. Legem Dei peccatum esse dicebas, quando eam caecus et improvidus reprehendebas. Errasti: vidit Paulus errorem tuum. Quod dicebas, ipse dixit. Quid ergo dicemus? Lex peccatum est? Quod dicebas, hoc dicimus? Lex peccatum est? Absit. Si Apostoli sequebaris auctoritatem, appende verbum, et cape inde consilium. Audisi ejus auctoritatem plurimi pendis, audi, Absit: et quod sentiebas, a te absit. Quid ergo dicemus? Quid dicemus? quia dixi, Passiones peccatorum quae per Legem sunt, operabantur in membris nostris, ut fructum ferrent morti; quia dixi, Evacuati sumus a Lege mortis, in qua detinebamur; peccatum, inquit, non cognovi, nisi per Legem. Nam concupiscentiam nesciebam, nisi Lex
Abbreviated transcription (Latin):
nesciebam nͥ lex due̾t nõ ꝯcupisces. Il̃
em̃ post cõcupistenciam meam. st qͣi ͣ¬
hebat: cardam. eiꝰq illegbeas blandas
et excaruali suauitate iocundas. magnã
felicitatem arbit᷑uar. laudat᷑ em̃ p̾cator
ait lex in desiderus auime sue. st hͥminͣ
gerit bñdicit᷑. Inuenis homĩem cͤ sna¬

Expanded text:
 Lex diceret, Non concupisces. Ibam enim post concupiscentiam meam, et qua trahebat currebam, ejusque illecebras blandas, et ex carnali suavitate jucundas magnam felicitatem arbitrabar. Laudatur enim peccator, ait Lex, in desideriis animae suae; et qui iniqua gerit, benedicitur . Invenis homin
Abbreviated transcription (Latin):
decinebam᷑. iͣ ut s uiamꝰ in nouitate
det᷑ legeni accusare. atq culpare.
uidit hoc et ip̃e. iudit. sensit se nõ ĩ¬
telligi.Et cõt᷑ obscͥitatẽ u̾boꝵ suoꝵ co¬
gitacõnes homĩ iumoili. Sensit

Expanded text:
detinebamur, ita ut serviamus in novitate detur Legem accusare atque culpare. Vidit hoc et ipse, vidit, sensit se non intelligi, et contra obscuritatem verborum suorum cogitationes hominum commoveri: sensit
Abbreviated transcription (Latin):
de tetigit neruum femoris eius. id
est latitudinẽ femoris. ⁊ aruit ei.
et factus est claudus iacob: Ipse est
ille iutus Tantum potuit uictꝰ:
ut fenuir tangeret et claulum fa¬
ceret Ergo uolens iuctus est: potẽ¬
tatem habuit ponendi iurtutẽ suã:
crucifixus: Nam et benedixit eum
dicens Non uocaberis racob: s isrł
Tu supplantator factus es uidens
dm̃. ⁊ tecigit sicut dixi femur eiꝰ:
et fecit eum claudlicare: Attende in
iacob ppłm uideoꝵ: In illa milia se¬
q̃ntium et p̾cedentium iumentũ dñi
qui iuncti apłis adorabant dm̃ et
clamabant. osanna filio dauid: hene¬
dictus quiuenit in nomine dñi. Etoe
iacob beneditus iam claudus ineis
remansit qui modo iudei sunt: Lati¬
tudo enimfemoris: significat młtitu¬
dinem generis. De quib psalmus cũ
gentes credituras ꝓpħasset: dixit: Po¬
pulus quẽ non cognoui seruiuit mn.
inaucd̃itu auris obediuit mͥ: Nonibi
fui et auditus sum: hicfui ⁊ occisus

Expanded text:
de tetigit nervum femoris ejus, id de tetigit nervum femoris ejus, id est latitudinem Jacob femoris, et aruit ei: et factus est claudus Jacob . Ipse est ille victus. Tantum potuit ille victus, ut et femur tangeret, et claudum faceret. Ergo volens victus est. Potestatem enim habuit ponendi virtutem suam, ucifixus. Nam et benedixit eum, dicens, Non vocaberis Jacob, sed Israel. Tunc supplantator factus est videns Deum. Et tetigit, sicut dixi, femur ejus, et fecit eum claudicare. Attende in Jacob populum Judaeorum, illa millia sequentium et praecedentium jumentum Domini, qui jud; benedictus qui venit in nomine Domini . Ecce Jacob benedictus. Jam claudus remansit in eis, qui modo Judaei sunt. Latitudo enim femoris, significat multitudinem generis. De quibus Psalmus, cum Gentes credituras prophetasset, dicens, Populus quem non cognovi, servivit mihi, in auditu auris obedivit mihi. Non ibi fui, et auditus sum: hic fui, et et occisus
Abbreviated transcription (Latin):
iacob ip̃m esse. et isił Duo sunt no¬
mina: Nam homo unus fuit: Pri¬
mum nom̃ iacob qͣndo natus est ac¬
cepit: quod interp̾tatur supplanta:¬
tor Quando aut̾ illi gemini nati p
or natus est frater esau. ⁊ inuenta
est manus illius minoris in pede ma¬
ioris: Tenebat pedem fratti suo p̾ce¬
denti nascendo postea et ip̃e secutus
est:. Et ꝓpt̾ hoc factum. quia plan¬
tam tenuit fratri suo: appellatus ẽ
iacob. id est supplantator: Postea
uero cum rediret de mesopotamia
luctatus est cum illo angłs iniua
Que uiitus comparari potest ange
nificatio Et cum p̾ualuisset ange¬
lo homo: tenuit tam̃ illum ipse¬
homo. eum quẽ uicerat tenuit:
Et ait illi: Non te climitto: nͥ bene¬
dixeris mͥ Quando iuctor a uicto
benedicebatur: xp̃c figurabatur:
Angłs gͦ ille. qui intelligitur cdñs
iħs: ait ad iacob Iam nõ uocab̾is
iacob: s erit nom̃ tuũ istł: quod¬
est. interp̾tatum uidens dm̃ Dein¬

Expanded text:
Jacob ipsum esse et Israel. Duo sunt noJacob ipsum esse et Israel. Duo sunt nomina: nam homo unus fuit. Primum nomen Jacob, quando natus est, accepit, quod interpretatur Supplantator. Quando autem illi gemini nati sunt, prior natus est frater Esau, et inventa est manus illius minoris in pede majoris. Tenebat pedem fratri suo praecedenti nascendo, postea et ipse secutus est. Et propter hoc factum, quia plantam tenuit fratri suo appellatus est Jacob , id est, Supplantator. Postea vero cum rediret de Mesopotamia, luctatus est cum eo angelus in via. Quae virtus comparari potest angelnificatio. Et cum praevaluisset angelo homo, tenuit illumhomo eum, quem vicerat, tenuit. Et ait illi, Non te dimitto, nisi benedixeris mihi. Quando victor a victo benedicebatur, Christus figurabatur. Angelus ergo ille, qui intelligitur Dominus Jesus, ait ad Jacob, Jam non vocaberis Jacob, sed erit nomen tuum Israel: quod interpretatur, Videns Deum. Dein
Abbreviated transcription (Latin):
noscitis crisma: Agnoscite xp̃m Ip̃e
est enum lapis quẽ reprobauerũt
edificantes ipse factus est incaput
anguliz Ipse est lapis: de quo ipse
dixit: Quicũq offenderit in lapi¬
dem illum: conquassabitira: Suꝑ
quẽ u̾o uenerit lapis ille: cond̾et
eum Offenditur in racentem. ue¬
niet aut̃ suꝑ eum: cum uenerit
de alto iudicare iiuos ⁊ mortuos:
ue uideis: Cum iaceret humiliter
xp̃c: offenderunt in eum: Nonẽ di¬
cunt homo iste a deo: qui soluit
sabbatum: Si filius dei est: descẽ¬
dat de cruce: In sane iacet lapis:et
tu rides:S cum rides: cecus es: sũ
cecus es: offendis: Cum offendis: dõ¬
quassaris: Cum quassatus fueris:
illo modo iacente. postea ueniente
de suꝑ contereris: Ergo unxit lapidẽ
iacob Nunquid ydolum fecit: Sig¬
nificauit: non adorauit: Modo gͦ
aucli istum nathanaelem: attendi¬
te per cuiꝰ occasionem dñs ih̾s expo¬
Nostis qui inscola xp̃i eruditi estis:

Expanded text:
noscitis chrisma: agnoscite et Christum. Ipse noscitis chrisma: agnoscite et Christum. Ipse est enim lapis, quem reprobaverunt aedificantes; ipse factus est in caput anguli . Ipse est lapis, de quo ipse dixit: Quicumque offenderit in lapidem illum, conquassabitur: super quem vero venerit lapis ille, conteret eum . Offenditur in jacentem: veniet autem super eum, cum venerit de alto judicare vivos et mortuos. Vae Judaeis, quia cum jaceret humiliter Christus, offenderunt in eum. Non est, dicunt, homo iste a Deo, qui solvit sabbatum . Si Filius Dei est, descendat de cruce . Insane, jacet lapis, et ideo rides. Sed cum rides, caecus es: cum caecus es, offendis: cum offendis, conquassaris: cum quassatus fueris illo modo jacente, postea veniente desuper contereris. Ergo unxit lapidem Jacob. Numquid idolum fecit? Significavit, non adoravit. Modo ergo audite, Nathanaelem istum attendite, per cujus occasionem DNostis qui in schola Christi eruditi estis,
Abbreviated transcription (Latin):
non est: Et qm̃ sciebat se solum fuiᷤ¬
se sub ficu ubi dñs xp̃s nõ erat. qͣndo
dixit ei. cum eẽs sub arbore ficu: ui¬
dite: et agnouit in illo diuinitatem
et exclamauit: Tues rex isrł̾: Dñs ait.¬
iudebis : Que sunt ista maiora: Et
dixit: Uidebitis celum aꝑtum.⁊ ange¬
los dei. ascendentes. ⁊ descendentes. suꝑ
filium hõis: Recolamus ueterem
istoriam conscriptam in libro sc̃o. id
est ingenesi: qͣndo iacob in loco ob¬
dormiuit. Lapidem ad caput posuit:
et in somnis iuidit scalam a terra ꝑ¬
tingentẽ ad celum usq: et dñs incõ¬
bebat suꝑ eam:. Angeli autẽ ascende¬
bant et descendebant suꝑ eam: Hoc
iudit iacob Sompniũ hõis nõ scri¬
beretur: nisi magnũ in illo aliquod
figuiaretur mysteriũ: et magnum
aliquid ꝓpħatum in illa uisione ĩ¬
telligeretur : Deniq ip̃e iacob quia
intellexit quid uiderit: posuit ibi
lapidem: et ꝑfudit oleo Non ag¬

Expanded text:
non est? Et quoniam sciebat se solum fuisnon est? Et quoniam sciebat se solum fuisse sub ficu, ubi Dominus Christus non erat: quando dixit ei, Cum esses sub arbore fici, vidi te; et agnovit in illo divinitatem, et exclamavit, Tu es rex Israel.majora? Et dixit: Videbitis coelum apertum, et Angelos Dei ascendentes et descendentes super Filium hominis. Recolamus veterem historiam conscriptam in libro sancto, id est, in Genesi. Quando Jacob in loco obdormivit, lapidem ad caput posuit; et in somnis vidit scalam a terra pertingentem usque ad coelum: et Dominus incumbebat super eam; Angeli autem ascendebant et descendebant per eam. Hoc vidit Jacob. Somnium hominis non scriberetur, nisi magnum in illo aliquod figuraretur mysterium, et magnum aliquid prophetatum in illa visione intelligeretur. Denique ipse Jacob quia intellexit quid viderit, posuit ibi lapidem, et perfudit oleo . Nam ag
Abbreviated transcription (Latin):
iathanaeli. si bene intelligamus.
nõ ad ip̃m ꝑtinet solum: Ipse quip¬
pe dñs iħs. sub ficu uidit om̃e genꝰ
humanũ: Isto enm loco intelligit᷑
per arborem fici significasse peccatũ:
son ubiq hoc significat: ẜ hoc lo¬
co ut cdixi. ea scilicet significandi
congruentia. qua nostis pmũ hoĩem
qͣndo peccauit folis ficulneis fuisse
subtetum: Hiis foliis enim pudẽ¬
da texerunt: qͣndo de peccato suo e¬
rubuerunt: et que d̾s illis mẽbra.
ipsi sibi pudenda fecerunt. Non enĩ
erubescendũ est de opere der: s con¬
tulonem qͥcelit causi poratu si
non p̾cessisset iniquitas: nunqͣmeru¬
besceret nuditas: Nudi enim erant:
et non confuidebant᷑: Nonenim cõ¬
miserant: unde confunderentur. Hyc
autẽ clixi Quare: Ut ꝑficum intel¬
ligamus significatũ. esse. peccatum.
Quid est gͦ cumesses sub ficu iudi
te: Cum esses sub peccato uidite Et
ad rem gestam quid̃ respiciens: recor¬
datus est nathanael se fuisse sub ficu

Expanded text:
thanaeli, si bene intelligamus, non ad ipsum pertinet solum. Ipse quippe Dominus Jesus sub ficu vidit omne genus humanum. Isto enim loco intelligitur per arborem fici significasse peccatum. Non ubique hoc significat, sed hoc loco, ut dixi, ea scilicet significandi congruentia, qua nostis primum hominem, quando peccavit, foliis ficulneis fuisse subtectum . His foliis enim pudenda texerunt, quando de peccato suo erubuerunt: et quae Deus illis membra, ipsi sibi pudenda fecerunt. Non enim erubescendum est de opere Dei: sed confusionem praecessit causa peccati. Si non praecessisset iniquitas, nunquam erubesceret nuditas. Nudi enim erant, et non confundebantur. Non enim commiserant unde confunderentur. Hoc autem dixi, quare? Ut per ficum intelligamus significatum esse peccatum. Quid est ergo, Cum esses sub ficu, vidi te? Cum esses sub peccato, vidi te. Et ad rem gestam quidem respiciens, recordatus est Nathanael se fuisse sub ficu,
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝑfic̾itis. Si consi¬
deremus fratres ante
gratiam domini quid fuerimꝰ ⁊ per
gratiam domini quid ẽẽ ceperimꝰ:
profecto iuenimus si cut homĩes
in melius commutantur. ita etiam
terrarum leca que prius contra dei
gratiam fuerunt deigratie dicant᷑.
Que autem hic simulacra fuerũt:
fingi noue non ambulare non noue¬
runt. De ambilat autem in nob̾ ỹ¬
sertia maiestatis: si latitudinem in¬
uenerit caritatis. Ad hoc nos ex hor¬
tans apłsatt. Dilatamini. ne sitis iu¬
gum ducentes cum infidelib. Si
dilatemur: de ambulat in nobis d̾s.
s ut dilatemur: operetur ip̃e deus.
Si enim latitudinem caritatis facit
que non nouit angustias: iuidete qr
deus sibi innobis latitudinem facit
ip̃o dicente apło. caritas diffusa esti

Expanded text:
ni dedicatio. Si consideremus, fratres, ante gratiam Domini quid fuerimus, et per gratiam Domini quid esse coeperimus; profecto invenimus quia sicut homines in melius commutantur, ita etiam terrarum loca quae prius contra Dei gratiam fuerunt, nunc Dei gratiae dedicantur. Quae autem hic simulacra fuerunt, figi noverant, ambulare non noverant. Deambulat autem in nobis praesentia majestatis, si latitudinem invenerit charitatis. Ad hoc nos exhortans Apostolus ait: Dilatamini, ne sitis jugum ducentes cum infidelibus . Si dilatemur, deambulat in nobis Deus: sed ut dilatemur, operetur ipse Deus. Si enim latitudinem charitas facit, quae non novit angustias; videte quia Deus sibi in nobis latitudinem facit, ipso dicente Apostolo, Charitas Dei diffusa est
Abbreviated transcription (Latin):
autem carnalis sum uenundatus
sub peccato. antea sub peccato ue¬
nundati. s post ea gratia liberati.
Post istam captiuitatem domus mo¬
do edificatur. et ut edificatur euã¬
gelizatur. sic enim incipit psalmꝰ
ip̃e. Cantate domino canticum no¬
uum: ⁊ ne putens domum istam ĩ
uno angulo edificari sicut edifi¬
cant scismatici uel heretici: atten¬
de qd sequitur. Cantate domino
tus. testamentum nouum: quia
prius testamentum uetus: nouus
homo ut deponatur homo uetus.
Ex uite uos inquit ueterem hominẽ

Expanded text:
autem carnalis sum, venumdatus autem carnalis sum, venumdatus sub peccato . Antea sub peccato venumdati, sed postea gratia liberati. Post illam captivitatem, domus modo aedificantur; et ut aedificetur, evangelizatur. Sic enim incipit Psalmus ipse: Cantate Domino canticum novum. Et ne putes domum istam in uno angulo aedificari, sicut aedificant schismatici vel haeretici; attende quod sequitur: Cantate Domino, tus, Testamentum novum, quia prius Testamentum vetus: novus homo, ut deponatur vetus homo. Exuite vos, inquit, veterem homine
Abbreviated transcription (Latin):
mortalitate consumpta. ascendit
in celum: quia scriptus de illo e¬
rat. psalmus dedicationis domus.
ideo post passionem dieit. Conuer¬
tisti luctum meum ingaudium mi¬
chi: conscidistis ac eumeum ⁊ acem¬
existime uicunditate. ut psallam
tibi gloria mea ⁊ non conpungar.
facta est ergo illa post passionem de¬
dicati cum resurrectione. srgo ⁊ nr̃a
modo fit edificatio ꝑfidem: ut sit
et ip̃a dedicatio ꝑ isitimam resurre¬
ctionem. Deniq post ip̃m psalmum
dedicationis domus ubi ostenditur
resuscitatio capitis nr̃i. Alius est psal¬
mus. post istum non ante istum. sie
habet titulus. Quando domus edifi¬
cabatur post captiuitatem. Reco¬
lite captiuitatem ubi antea fueri¬
mus: quando totum mundum
uelut massam in fidelium diabo¬
lus possidebat. Propter hane capti¬
uitatem redemptor aduenit:pre¬
cium nosteum sanguinem suũ
fudit. Fuso suo sanguine: captiui¬
tatis nr̃e instrumenta deleuit.
Lex inquit aple spiritalis est: ego

Expanded text:
mortalitate consumpta ascendit mortalitate consumpta ascendit in coelum: quia scriptus de illo erat Psalmus dedicationis domus. Ideo post passionem dicit: Convertisti luctum meum in gaudium mihi, conscidisti saccum meum, et accinxisti me jucunditate; ut psallat tibi gloria mea, et non compungar . Facta est ergo illa post passionem dedicatio in resurrectione. Ergo et nostra modo fit aedificatio per fidem, ut fiat et ipsa dedicatio per ultimam resurrectionem. Denique post istum psalmum dedicationis domus, ubi ostenditur resuscitatio capitis nostri, alius est psalmus post istum, non ante istum, cujus sic habet titulus: Quando domus aedificabatur post captivitatem. Recolite captivitatem, ubi antea fuerimus, quando totum mundum velut massam infidelium diabolus possidebat. Propter hanc captivitatem Redemptor advenit; pretium nostrum sanguinem suum fudit: fuso suo sanguine, captivitatis nostrae instrumenta delevit. Lex, inquit Apostolus, spiritualis est; ego
Abbreviated transcription (Latin):
santur: ut non ea que uusttis faci¬
atis. Gaptizatis dicebat: s templũ
dei edificabat. ad huc nondum de¬
dicabat᷑. uidete fratres mei quẽ¬
admodum cum loca ip̃a terpena
in melius conuertantur: alia di¬
ruuntur. atq franguntur. alia
in meliores usus cominutantur. sic
et nos sumus. opera carnis fuerunt
in nob̾. Audistis cum cominemorã¬
tur. Manifesta autem sunt in qͥt
operacarnis. que sunt. fornicatio¬
nes inmundicie. idolorum seruitꝰ.
ueneficia:. non beneficia. id est nõ ab¬
onis dicta. s auenenis. Contentiões
inimicitie. hereses in uidie. ebrieta¬
tes. ⁊ his similia. deicienda sunt. non
tamqͣm idola frangenda sunt: in
usus aũt meliores uertenda ipsa
nostri corporis membra. ut queser¬
uiebant in mundicie cupiditatis:
seruiant gracie caritatis. s uidete qͥd
dixerit: idiligenter aduertice. Ope¬
rarii dei sumus: ad huc edificatur
templum dei. in capite suo iam
dedicatum est. Qm̃ dominus re¬
surrexit amortius. de uicta morte.

Expanded text:
santur; ut non ea quae vultis faciatis. Baptizatis dicebat: sed templum Dei adhuc aedificabat, nondum dedicabat. Videte, fratres mei, quemadmodum cum loca ipsa terrena in melius convertuntur, alia diruuntur atque franguntur, alia in meliores usus commutantur; sic et nos sumus. Opera carnis fuerunt in nobis. Audistis cum commemorarentur: Manifesta autem sunt, inquit, opera carnis, quae sunt fornicationes, immunditiae, idolorum servitus, veneficia, non beneficia, id est, non a bonis dicta, sed a venenis; contentiones, inimicitiae, haereses, invidiae, ebrietates, et his similia; dejicienda sunt, non tanquam idola frangenda sunt. In usus autem meliores vertenda sunt ipsa corporis nostri membra, ut quae serviebant immunditiae cupiditatis, sedixerit, et diligenter advertite. Operarii Dei sumus, adhuc aedificatur templum Dei. In capite suo jam dedicatum est; quoniam Dominus resurrexit a mortuis, devicta morte,
Abbreviated transcription (Latin):
fac̾ent si lic̾et. Hac qͥppe ĩ tentõne ꝯti¬
nent̾ uiu̾e pars est: ad actipi᷑ illiꝰ q̃ li¬
biꝰ eligit᷑ ꝯtinẽtie pmia. s sufficit ad ca¬
uenda adult̾ia. H at̃ me de utͦq sexu
memineris dr̃e. s maxĩe p̃p̃ uiros qͥ p̃pe¬
a se feĩs sr̃iores et̃ arbitͣnt᷑. Ne pudi¬
cicia ꝑes eẽ se dignẽt᷑. In qͣ ⁊̃ preire de

Expanded text:
ppe intentione continenter uiuere parum est ad accipienda illius quae liberius eligitur continentiae praemia, sed sufficit ad cauenda adulteria. Haec autem me de utroque sexu memineris dicere. sed maxime propter uiros, qui propterea se feminis superiores esse arbitrantur, ne pudicitia pares sese di
Abbreviated transcription (Latin):
co ꝯ aͥd spaciũ linea lineis ue ꝯcludit᷑.
tanqͣ si cͥcłm fac̾es aũ .iiͦii. lineas finibꝰ
suis sibim iugeres. Ita ut nlłiꝰ finis ab
alt̾iꝰ copłatõe lib̃ eẽt. A. Qͥd dicas figu¬
rã iã me uide arbit᷑a s utinã iã usde¬
reꝰ qͦ istã tendant. au ꝙ ex hiis esfcurꝰ
sis ut ego ꝙ de aĩa reqͥro sciã. Augꝰ. M¬
in tnicio te ãmonui ⁊ postlauint paci¬

Expanded text:
co, cum aliquod spatium linea lineisve concluditur, tanquam si circulum faceres, aut quatuor lineas finibus suis sibimet jungeres, ita ut nullius finis ab alterius copulatione liber esset. E. Quid dicas figuram, jam me videre arbitror; sed utinam tam viderem quo ista tendant, aut quid ex his effecturus sis, ut ego quod de anima requiro, sciam. 12. A. Hoc initio te admonui, et postulavi ut pati
Abbreviated transcription (Latin):
cur aĩam ad iuuet.q. młti exiliorib bre.¬
b dã magna mole coͥi ᷤ preditis. ita qm̃
umsores ñ ułłes seniorib plerisq mag̾
ĩdustͥasatq strenuts audemꝰ: ñ usdeo cͦ
putãda sint spacia coiᷤᷤ tp̃ris ĩ etatib ĩ

Expanded text:
cur animam adjuvet, quod multi exilioribus breibusdam magna mole corporis praeditis; ita quoniam juniores nonnullos senioribus plerisque magis industrios atque strenuos videmus, non video cur putanda si
Abbreviated transcription (Latin):
Aput eos qui digne exꝑlent oa q̃ in ip̃is
siit ꝑmanet: Ab hñs u̾o qui manus dugne
Q et in paulo ꝑspiciens. licet adhue alro
uas osectõnis michi est. ut portet nome
racũ coram gentib. ⁊ regib istł et õi pepł¬

Expanded text:
apud eos qui digne explent ea quae in ipsis sunt permanet, ab his vero qui minus digne Quod etiam in Paulo perspiciens, licet alio adhuc vas electionis mihi est, ut portet nomen meum coram gentibus et regibus et omni pop
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. sem au̾tunt. Fieri at̃ ñ pot̃ qͣdam
ter q̃rentib ĩueĩendi facłtas desit
iã recedamꝰ. si plac. ⁊ ad alia tͣnseamꝰ.
Qͥ dqͥ aut̃ de ilł figͦis leq̃ciꝰ a nob̃ for¬
ħ genꝰ discipłims ad sb̃tiliora c̾nenda.
ne luce illoꝵ reꝑtussꝰ ⁊ ea sustine ñ
ualtnis. ĩ easd̾ tenebͣs qͣs fug̾e cupie¬
bat. libent̾ refugiat. ⁊ affert arguiͭ.

Expanded text:
tur, semet avertunt. Fieri autem non potest quadam ter quaerentibus, inveniendi facultas desitjam recedamus, si placet; et ad alia transeamus: quidquid autem de illis figuris loquacius a nobis forhoc genus disciplinarum, ad subtiliora cernenda, ne luce illorum repercussus, et eam sustinere non valens, in easdem tenebras quas fugere cupiebat, libenter refugiat; et affert argumenta,