comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a romanis ꝓpt̾ ꝑfidiam ciuium
capta atq d estructa ẽ: ꝓpt̾ quam
tercia edificata ẽ urbs quȩ usq¬
hodie ꝑmanet. Sichem samariȩ
urbem quȩ latine & grece sicima
uocatur edificauit emor. appel¬
lauitq eam nomine sichem filii
sui. Ipsa ẽ nunc neapolis ciui¬
tas samaritanoꝵ. Bethel urbem
samarie condiderunt iebusei q̃
prius uocabatur luza. s pꝰqmͣ
sa nomen locus accepit bethel.
.i. domus di. Quando autẽ ibi¬
ab iheroboam uituli aurei fabri-¬
cati sunt uocata ẽ bethauen.
.i. domus idoli: quȩ antea uocaba-¬
tur domus di. Bethleem iuda
ciuitas dauid quȩ mundi genuit
saluatorem. a iebuseis condita
fertur. & uocata primũ effrata.
Quando autẽ iacob ibi pecora sua
pauit. eidem loco beth leem
nomen quodam uaticinio fut᷑i
imposuit quod domus panis in¬
terpietatur : ꝓpter eum panem
qui ibi de cęlo descendit. Ebron
ciuitas iudee que quondã uocabat᷑
arbe. ibidem condita ẽ agigantibꝰ

Expanded text:
a Romanis, propter perfidiam civium a Romanis, propter perfidiam civium capta atque destructa est; propter quam tertia aedificata est urbs, quae hodieque permanet. Sichem Samariae urbem, quae Latine et Graece Sichima vocatur, aedificavit Emor, appellavitque eam nomine Sichem filii sui. Ipsa est nunc Neapolis, civitas Samaritanorum. Bethel urbem Samariae condiderunt Iebusaei, quae prius vocabatur Luza; sed postqsa nomen locus accepit Bethel, id est domus Dei. Quando autem ibi Ieroboam vituli aurei fabricati sunt, vocata est Bethaven, id est domus idoli, quae antea vocabatur domus Dei. Bethleem Iuda, civitas David, quae mundi genuit salvatorem, a Iebusaeis condita fertur et vocata primum Euphrata. Quando autem ibi Iacob pecora sua pavit, eidem loco Bethleem nomen quodam vaticinio futuri inposuit, quod domus panis interpretatur, propter eum panem qui ibi de caelo descendit. Chebron civitas Iudaeae, quae quondam vocabatur Arbe, condita est a gigantibus
Abbreviated transcription (Latin):
rex ꝑsarum thesauros suos posu¬
it. cum bellum egiptiis intulisset.
ꝑ sarum enim lingua. thesaurꝰ
gata nominatur. Philistiim ur¬
bem condiderunt allophili. ip¬
sa ẽ ascalon. dequa suꝑuis me¬
morauimꝰ : nuncupata ex noĩe
cesloim. qui fuit nepos cham. et
filius mesraim. Dor urbs fuit qͦn¬
dam potentissima. & uersa uice
stratonis turris. postea abherode
rege uideȩ in honorem cesaris
augusti cesarea nuncupata est.
Inqua cornelii domũ xp̃i uidit
eccłia & philippi ediculas. & cubi¬
culum quatuor uirginũ ꝓpħaꝵ
Ioppe oppidum palestĩnȩ mariti-¬
mum idem palestini edificauert̾̃.
ubi saxum ostenditur qͦ uincłoꝵ
andromade uestigia ad huc reti¬
nentur. Cuius beluȩ forma emi¬
nentior elephantis fuit. Iherico
a iebuseis condita traditur: aqͥ¬
b & nomen traxisse ꝑhibetur.
hanc subuertit iħc. postea con¬
struxit aliam oram de bethel:
extribu effraim. S & hȩc eo tem¬
pore quo ihrłm oppugnabatur

Expanded text:
rex Persarum thensauros suos posurex Persarum thensauros suos posuit, cum bellum Aegyptiis intulisset; Persarum enim lingua thesaurum 'gaza' nominatur. Philistim urbem condiderunt Allophyli; ipsa est Ascalon, de qua superius memoravimus, nuncupata ex nomine Cesloim, qui fuit nepos Cham et filius Mesraim. Dor urbs fuit quondam potentissima; et versa vice Stratonis turris, postea ab Herode, rege Iudaeae, in honorem Caesaris Augusti Caesarea nuncupata. In qua Corneli domum Christi vidit Ecclesia, et Philippi aediculas, et cubiculum quattuor virginum prophetarum. Ioppe oppidum Palaestinae maritimum idem Palaestini aedificaverunt; ubi saxum ostenditur quod vinculorum Andromedae vestigia adhuc retinet; cuius beluae forma eminentior elephantis fuit. Iericho a Iebusaeis condita traditur, a quibus et nomen traxisse perhibetur. Hanc subvertit Iesus. Post quam instruxit aliam, Ozam de Bethel ex tribu Ephraim. Sed et haec eo tempore quo Hierusalem obpugnabatur
Abbreviated transcription (Latin):
struxit & calanne quȩ postea
uerso nomine a seleueo rege dicta
ẽ seleutia. Phila delfiam urbem
arabie condidit raphaim gens
antiquissima. quam interfecert̃
filui loth. Seleucus unus expueris
alexandri post mortẽ eiꝰdẽ ale¬
xandri. occupato regno orientis
urbem insiria condidit eamq¬
ex nomine antiochi patris sui an¬
cupauit. & siriȩ caput instituit.
Ipse quoq laoditiam & seleutiam.
Ipse apamiã & edissam. urbes con¬
struxit. Damascum siriȩ conditã
& nuncupatã. adamasco dispensa¬
tore abrahe filio. Hȩc antea mom̃
siria tenuit principatũ. Necdum
florebant ibi antiochia. laodotia.
& appannia. quas urbes pꝰ alexan¬
drum constructas ẽẽ cognoscimus.
Hic ẽ damascus quem abram futu¬
rum sibi heredem dixerat. anteqmͣ¬
ꝓmissus illi eẽt ysaac. Gazam op¬
pidum palestine: condidert̃ euei.
in qua habitauerunt capadoces.
pristinis cultorib interfectis. Uo¬
cata autẽ gaza eo quod ibi cambi.ses

Expanded text:
struxit et Chalannen, quae postea struxit et Chalannen, quae postea verso nomine a Seleuco rege dicta est Seleucia. Philadelphiam urbem Arabiae condidit Raphaim, gens antiquissima, quam interfecerunt filii Loth. Seleucus, unus ex posteris Alexandri, post mortem eiusdem Alexandri occupato regno orientis urbem in Syria condidit, eamque ex Antiochi patris sui ncupavit, et Syriae caput instituit. Ipse quoque Laudiciam et Seleuciam, ipse Apamiam et Edessam urbem construxit. Damascum Syriae conditam et nuncupatam a Damasco dispensatoris Abrahae filio. Haec antea in omni Syria tenuit principatum; necdum enim florebant ibi Antiochia, Laudicia et Apamia, quas urbes post Alexandrum constructas esse cognoscimus. Hic est Damascus quem Abraham futurum sibi heredem dixerat, antequam esset illi promissus Isaac. Gazam oppidum Palaestinae condiderunt Evei, in qua habitaverunt Cappadoces pristinis cultoribus interfectis. Vocata autem Gaza eo quod ibi Cambyses
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsi polim urbem caput ꝑsici reg¬
ni ꝑseus adane filuis condidit:
famosissimã confertissimãq opib
aquo & ꝑsida dicta ẽ. Hinc & thesi¬
fontem quoq parchi apud parthiã
condiderunt: inemulatione babi¬
lone urbis. Susis oppidum ꝑsidȩ:
aiunt mennonis frẽm constituisse.
Dictũ ẽ autẽ susis: quod immineat
suse fluuio. Ibi ẽ regia cyri lapide
candido & uario cum columnns
aureis & lacunarib gemmisq
dictincta. continens etiã simula¬
chrum celi. stellis micantib pre¬
signatũ & cetera humanis mentib
incredibilia. Bactrum oppidum
bactriani condiderunt. exꝓprio
amne eũ cognominantes quibac¬
trus uocatur. Carra ciuitas me¬
sopotamiȩ transedissam condita
a parthis. ubi quondã romanus
cesus ẽ exercitus: & crassus dux
captus. Edissam mesopotamiȩ¬
urbem condidit nenbrot filius
chus postqmͣ de babilone migra¬
uit inqua & regnauit quȩ antea
larex cognominata ẽ. Ipse con¬

Expanded text:
Persepolim urbem caput Persici regPersepolim urbem caput Persici regni Perseus Danaes 195 filius condidit famosissimam, confertissimamque opibus, a quo et Persida dicta est. 9. Ctesiphontem quoque Parthi apud Parthiam condiderunt, in aemulationem Babyloniae urbis. 10. Susis oppidum Persidae aiunt Memnonis patrem constituisse. Dictum autem Susis, quod immineat Susae fluvio. Ibi est regia Cyri lapide candido et vario cum columnis aureis, et lacunaribus gemmisque distincta, continens etiam simulacrum coeli, stellis micantibus praesignatum, et caetera humanis mentibus incredibilia. 11. Bactrum oppidum Bactriani condiderunt, ex proprio amne eum cognominantes, qui Bactrus sopotamiae trans Edessam condita a Parthis, ubi quondam Romanus est caesus exercitus, et Crassus dux captus. Edessam urbem Mesopotamiae condidit Nembroth, filius Chus, postquam de Babylone migravit, in qua et regnavit; quae antea Arach cognominata est. Ipse con
Abbreviated transcription (Latin):
cocto latere fecit. Uocabulũ autẽ
sumpsit a confusione. eo quod ibi
confuse sint atq cominixtȩ lingͣ
edificantium tuxim. Iudei assert̃
sen filiũ noe quem dicunt mel-¬
chi sedech primũ pꝰ diluuium
insiria condidisse urbem salem:
in qua regnum fuit eiꝰdem melchi¬
sedech. hanc postea tenuerunt
iebusei ex quib sortita ẽ uocabulũ
iebus. sicq duob nominib copu¬
latis ieb & salem uocata ẽ iħrłm.¬
lima nuncupata. & post modum
In ipsa ẽ & syon quȩ hebraice inter¬
pretat᷑ speculatio. eo quod insubli
mi sit constructa. ut delonge ue¬
nientia contempletur. Ihrłm autẽ
pacifica innr̃o sermone tranffert᷑.
Oppida autẽ nobilia qui uel quȩ
constituerunt. Dionisuis qui &
lib̾ pater cum indiam uictor per¬
ambulasset nisam urbem ex suo
nomine iuxta indum fluium
condidit: &. quinquaginta milib
hominũ impleuit. Medus autẽ
egei filius. mediã construxit: uñ
& regio eiꝰ mediȩ nomen sortita ẽ.

Expanded text:
cocto latere fecit. Vocabulum autem cocto latere fecit. Vocabulum autem sumpsit a confusione, eo quod ibi confusae sint atque permixtae linguae aedificantium turrem. Iudaei asserunt Sem, filium Noe, quem dicunt Melchisedech, primum post diluvium in Syria condidisse urbem Salem, in qua regnum fuit eiusdem Melchisedech. Hanc postea tenuerunt Iebusaei, ex quibus et sortita vocabulum est Iebus; sicque duobus nominibus copulatis Iebus et Salem vocata est Hierlim nuncupata, et postmodum in ipsa est et Sion, quae Hebraice interpretatur speculatio, emi constructa sit, et de longe venientia contempletur. Hierusalem autem pacifica in nostro sermone transfertur. Oppida nobilia qui, vel quae constituerunt. 6. Dionysius qui et Liber pater, cum Indiam victor perambulasset, Nysam urbem ex suo nomine juxta Indum fluvium condidit, et quinquaginta millibus hominum adimplevit. 7. Medus autem Aegaei filius Mediam construxit, unde et regio ejus Mediae nomen sortita est. 8.
Abbreviated transcription (Latin):
e aue¬
torib
conli¬
tarũ
urbiũ
plerũq
dissen¬
siom
adeo
ut nec urbis quidem rome origo.
possit diligenter agnosci. Nam sa¬
lustius dicit. urbem romã sicuti
ego accepi condere atq habuere
initio troiam. & cum his habuisse¬
originem. Alii dicunt abeuandro
auspiciis illa inclita roma. Si gͥ
tantȩ ciuitatis certa ratio ñ appa¬
ret. ñ mirũ in aliarũ opinioe dubi¬
tatur. Un de nec hystoricos nec cõ¬
m̃tatores uaria dicentes imꝑite.
condemnare debemus. quia an¬
tiquitas ipsa creauit errorem.
Sane quasdam de quib aut scẽ
scripture. aut historiȩ gentium
certam originem referunt. pau¬
cis ad modum uerbis retexere o¬
portet. Primus ante diluuium
cam ciuitatẽ enoch ex nomine filii
sui inindia condidit: qmͣ urbẽ.
sola multitudine suȩ posteritatis
impleuit. Primus post diliuuũ
nembrot gigas. babilonem urb̃e
mesopatamie fundauit. Hanc
semi ramis regina assirioꝵ ampli-¬
auit: murũq urbis bitumine &.

Expanded text:
e auctoribus, conditarum urbium plerumque dissensio adeo ut nec urbis quidem Romae origo possit diligenter agnosci. Nam Sallustius dicitCat. 6: 'Urbem Romam, sicuti ego accepi, condere atque habitare initio Troiani et cum his Aborigines.' Alii dicunt ab Evandroauspiciis illa inclita Roma. Si igitur tantae civitatis certa ratio non apparet, non mirum si in aliarum opinione dubitatur. Unde nec historicos nec commentatores varia dicentes imperite condemnare debemus, quia antiquitas ipsa creavit errorem. Sane quasdam, de quibus aut sanctae Scripturae aut historiae gentium certam originem referunt, paucis admodum verbis retexere oportet. Primus ante diluvium Cain civitatem Enoch ex nomine filii sui in Naid condidit, quam urbem sola multitudine suae posteritatis implevit. Primus post diluvium Nembroth gigans Babylonem urbem Mesopotamiae fundavit. Hanc Semiramis regina Assyriorum ampliavit, murumque urbis bitumine et
Abbreviated transcription (Latin):
anta celeritate spera cęli dicitur
currere. ut nisi adu̾sus p̃cipitem
eus cursũ astra currerent. quȩ eam
remorarentur: mundi ruinã faceret.
trionalis linea recta: quȩ ꝑ me¬
diam pilam sperȩ dendit. Et dicta axis.
quod in ea spera ut rota uoluatur:
uel quia ibi plaustrum est.

Expanded text:
anta celeritate sphaera caeli dicitur currere ut, nisi adversus praecipitem eius cursum astra currerent, quremorarentur, mundi ruinam facerent. est septentrionalis linea recta, quae diam pilam sphaerae tendit; et dicta axis, eo quod in ea sphaera ut rota volvitur, vel quia ibi plaustrum est.
Abbreviated transcription (Latin):
metu humana coherceret᷑ audacia: tu¬
taq sit int imꝓbos innocentia. & in
ipsis impbis formidato supplicio refre¬
netur nocendi facultas.
rit enĩ lex honesta debi
iusta. possibilis. scdm naturam.
scđdm consuetudinẽ. patrie loco tempo¬
riq conueniens. necessaria. utilis.
Manifesta quoq. ne aliquid ꝑ obscu
ritatem in cautione contineat. nullo
pͥuato cominodo. s ꝓ communi cuuũ
utilitate conscripta. xxii. De causi
ragnia grecũ est: quod latine di¬
citur causa. Unde & pragmatica
negocia dicuntur: & auctor causaꝵ
&e negocioꝵ praginaticus ñcupatur.

Expanded text:
mana coerceatur audacia, tutaque sit inter improbos innocentia et in ipsis improbis, formidato supplicio, refrenetur nocendi facultas. Erit autem lex honesta, iusta, possibilis secundum naturam, secundum consuetudinem patrie, loco temporique conveniens, necessaria, utilis, manritatem in cautione contineat, nullo privato commodo, sed pro communi civium utilitate conscripta. CAPUT XXII. De causis. 1. Pragma Graecum est, quod Latine dicitur causa; unde et pragmata negotia dicuntur, et actor causarum et negotiorum pragmaticus nuncupatur.
Abbreviated transcription (Latin):
& plautꝰ ait. Malo hunc alliga
ia. Ed sit ꝓblema.
roblema dicta ẽ ꝓpositio
incapite libri questionalit̾
posita. unde & demostenes pro
philippo ait. S nequid te grecum
turbet exemplũ egoꝓhoc tibi la¬
tinũ feram. Ait enĩ. ꝓblematis au¬
tentiũ gradũ tradamꝰ astanti.
eui nr̃a subsequens occurset
oratio. Nam & tertullianꝰ in libro
quem defato scͥpsit. ita ait. Reo¬
de huic fir̃i pͥmũ ꝓblematis mã¬
cipatum.

Expanded text:
to ait: ‘Malo hunc alligarid sit problema. Problema dicta est propositio in capite libri quaestionaliter posita; unde et Demostenes pro Philippo ait — sed ne quid te Grecum turbet exemplum, ego pro hoc tibi Latinum feram — ait enim: ‘Problematis autenticum gradum tradamus astanti, cui nostra subsequens occurset oratio’. Nam et Tertullianus in libro quem de fato scripsit ita ait: ‘Redde huic fratri primum problematis mancipatum’.
Abbreviated transcription (Latin):
otas etiam litterarũ iit se uet̾es
faciebant: ut qͥcquid occulte in¬
uicem ꝑscripturas significare uellent:
mutue scriberent: Testis ẽ brutus. qui
in his litteris ea que acturus erat no¬
tabat: ignorantib aliis quid sibi uel¬
lent he litterȩ. Cesar quoq augustꝰ
ad filiũ. qm̃ inquit innumerabilia
incidunt assidue quȩ scribere alteru¬
trum oporteat. & ẽẽ secreta: habeamꝰ
uit nos notas si uis tales. ut cũ aliqͥd
notis scribendum erit. ꝓ unaquaq
littera scribamꝰ sequentem hoc mͦ. ꝓ
.a.s. ꝓ.s.c. &e deinceps eadem ratione¬
&e ceteras. ꝓ .x. autẽ littera redeun¬
dum erit ad duplex aa. Quida etĩã
uersis uerbis ita scribunt
De notis

Expanded text:
otas etiam litterarum inter se veteres faciebant, ut quidquid occulte invicem per scripturas significare vellent, mutue scriberent. Testis est Brutus, qui in his litteris ea quae acturus erat notabat, ignorantibus aliis quid sibi vellent haec litterae. Caesar quoque Augustus ad filium, 'quoniam' inquit, 'innumerabilia accidunt assidue quae scribi alterutro oporteat et esse secreta, habeamus inter nos notas si vis tales ut, cum aliquid notis scribendum erit, pro unaquaque littera scribamus sequentem hoc modo, pro a b pro b c et deinceps eadem ratione ceteras; pro z autem littera redeundum erit ad duplex a a'. Quidam etiam versis verbis scribunt. De notis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbabilis: splendens lenis & mũ¬
da. C reandarũ arboꝵ natura¬
liter tria sunt genera. Aut
enim sua sponte nascuntur. aut
ex seminib fortuitu iacentibus
surgunt. aut ex radicib pullu¬
lant. Nam cetera usus inuenit
fauente natura. O m̃ĩa poma la¬
tini neutri generis ẽẽ dicunt.
Arbores autẽ feminini fere suił
generis exceptis paucis. ut hic
oleaster. hoc siler. Uirgilius.
Molle siler. Item hoc buxum.
licet & hȩc buxus dicat᷑. Nam
suꝑfluam quid̾a uolunt facere
discretionẽ. ut hȩc buxus de ar¬
bore dicamus. buxum uͦ de li-¬
gno composito.

Expanded text:
probabilis splendens, laevis et munprobabilis splendens, laevis et munda. 73. Creandarum arborum naturaliter tria sunt genera; aut enim sua sponte nascuntur, aut ex seminibus fortuitu jacentibus surgunt, aut ex radicibus pullulant. Nam caetera usus invenit, favente natura. 74. Omnia poma Latine neutri generis esse dicuntur; arbores autem feminini sunt generis, exceptis paucis, ut hic oleaster, hoc siler, ut Virgilius: Molle siler. Item hoc buxum, licet et haec buxus dicatur. Nam superfluam quidam volunt facere discretionem, ut haec buxus de arbore dicamus, buxum vero de ligno composito.
Abbreviated transcription (Latin):
ta .i. quod ab oleo se mergat. &
fex sit eius. Hanc greci amurcen
uocant. ex latina lingͣ tͣhenteᷤ uoca¬
bulũ. G umaen grecũ nomen ẽ.
hoc enim gomi illi dñt. Resinã
ae quicquid manat. Est enim
lacrima sudore exhalata lignoꝵ
ut erasi. lentisci. balsami. ł reliqͣꝵ
arboꝵ siue uirgultoꝵ que su¬
dare ꝓduntur sicut & odorata
orientis li gna. sicut guta bal¬
sami. ac ferularũ. ł succinorũ.
cuiꝰ lacria durescit ingenimã.
Prima ẽ resina terebintina om¬
niũ prestantior. affert᷑ ex arabie
patria. atq udea. & siria. cipro
& affrica. ex insulis quoq cicla¬
dib. Scda ẽ lentiscina que
mastix uocatur. ħ exchio insu¬
la deportatur. Cercia pinalis
tirrena colofonia. uñ etiam no¬
men colofonia resinarũ sũpsit.
Pix grecũ nomen ẽ. qmͣ ill i pis¬
sa uocant. Alii uolunt expino
picem uocari. ħ agrecis appel¬
latur elodonia. quam nos ra¬
malẽ dicere possumus. Cuiꝰ

Expanded text:
id est, quod ab oleo se mergat et id est, quod ab oleo se mergat et faex sit eius. Hanc Graeci ἀμόργην vocant ex Latina lingua trahentes vocabulum. Gummi Graecum nomen est; hoc enim illi κόμμι dicunt. Resinam  quidquid manat. Est enim lacryma sudore exhalata lignorum, ut cerasi, lentisci, balsami, vel reliquarum arborum, sive virgultorum, quae sudare produntur, sicut et odorata Orientis ligna, sicut gutta balsami, ac ferularum, vel succinorum, cujus lacryma durescit in gemmam. Prima est resina terebinthina omnium praestantior. Affertur autem ex Arabia Petraea, atque Judaea, et Syria, Cypro, et Africa, ex insulis quoque Cycladibus. Secunda est lentiscina, quae mastix vocatur: haec ex Chio insula deportatur. Tertia pinalis. Tyrrhena Colophonia. Unde etiam nomen Colophonia resina sumpsit. 72. Pix Graecum nomen est, quam illi πίσσαν vocant. Alii volunt ex pino picem vocari; haec a Graecis appellatur clonia; nos ramalem dicere possumus, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
dioꝵ. Pafie apafo insula dictȩ.
unde sunt prius allatȩ. lucinie
eo quod optimũ dent lumen.
Nam licinis lumen ẽ unde &
lignum nomen accepit. quia
aptum ẽ flaminis & luminib
Pausia qmͣ corrupte rustici pusi¬
am uocant. uiridi oleo .&. sua¬
ui apta: & dicta pausia quod
paueatur .i. tundatur. unde et
pauimentũ. Siria dicta ꝓ eo
quod desiria ẽ allata: siue̾ quia
nigra ẽ. ¶ rustumia eadẽ & uo¬
lemis dicta eo quod uolam cõ¬
pleat magnitudine hoc ẽ mediã
manũ: unde & inuolare dicimus.
Quidam autẽ uolemũ gallica lin¬
gua bonũ & magnũ intelligit. Co¬
limbades appellate. Oleum aut̃
ab olea nominatũ. Nam ut dixi¬
mus olea ẽ arbor. unde diriuatio
fit oleum. S quod ex albis fui̾t
oluus expresum uocat᷑ spanũ:
autẽ ex fulius & nondũ mat᷑is
fuĩt expressum: uiride appella¬
tur. Quod uͦ ex nimiũ matis
commune dr̃. Exhis adusum
tercium cõmune. Amurea olei
pars a quosa ab emergendo dic

Expanded text:
diorum. Paphiae a Papho insula dictae, diorum. Paphiae a Papho insula dictae, unde prius adlatae sunt. Lyciniae, eo quod optimum dent lumen; nam λυχνίς lumen est. Unde et lignum nomen accepit, quia aptum est flammis et luminibus. Pausia, quam corrupte rustici pusiam vocant, viridi oleo et suavi apta. Et dicta pausia quod paviatur, id est tundatur; unde et pavimentum. Syria dicta pro eo quod de Syria est adlata, sive quia nigra est. Crustumia idem et volemis dicta, eo quod volam conpleat magnitudine, hoc est mediam manum; unde et involare dicimus. Quidam autem volemum Gallica lingua bonum et magnum intellegunt. Colymbades appellatae . . . Oleum autem ab olea nominatum: nam, ut diximus 62, olea est arbor, unde derivatio fit oleum. Sed quod ex albis fuerit olivis expressum vocatur Hispanum, autem ex fulvis et nondum maturis fuerit expressum, viride appellatur; quod vero ex nimium maturis, commune dicitur. Ex his ad usum tertium commune. Amurca olei pars aquosa ab emergendo dicta,
Abbreviated transcription (Latin):
uocant. asꝑum nimis & spinosũ.
Sentix dicta asitu quod ẽ t̾ra
inculta. inqua sentices spinȩq
nascuntur. Maiores autẽ nr̃i
omnẽ arborẽ spinosã ueprem di-¬
cebant. quod ui prendat. O lea-¬
ster dictus qd̾ sit folisoliue simi¬
lib. s latiorib. arbor inculta atq
siluestris. amara atq in fructu¬
osa. cui insertus oliue ramus.
ium mutat r̃adicis. & mutat
eam in ꝓpͥam qualitatẽ. Lacri-¬
ma oleastri arboris duplex. Alia
enim gũmi similat si ne ullo
qualitatis morsu. Alia ãmonia¬
ci guttã extillatione collectã.
ac remordentẽ. Oliua grece o¬
leon dir ex quo inlatinũ tractum
ẽ. ut oliuia dicatur. O lear autẽ
arbor ipsa ẽ: fructus oliua. sucꝰ
oleum. Est autẽ arbor pacis in¬
signis. cuius fructus diuersis
nominib appellat᷑. Orcades oli¬
ue greca ethimologia asimilitu¬
dine testituloꝵ uocate. quos gre¬
ci orcos uocant. Radiole ꝓeo
quod oͥlonge sunt in modumra¬

Expanded text:
appellant, asperum nimis et spinosum. appellant, asperum nimis et spinosum. Sentix dicta a situ, quod est terra inculta in qua sentices spinaeque nascuntur. Maiores autem nostri omnem arborem spinosam veprem dicebant, quod vi prendat. Oleaster dictus quod sit foliis olivae similibus sed latioribus, arbor inculta atque silvestris, amara atque infructuosa; cui insertus olivae ramus vim mutat radicis et vertit eam in propriam qualitatem. Lacrima oleastri arboris duplex. Alia enim gummi simulat sine ullo qualitatis morsu, alia ammoniaci guttam ex destillatione collectam ac remordentem. Oliva Graece ἔλαιον dicitur, ex quo in Latinum tractum est ut oliva dicatur. Olea autem ipsa arbor est; fructus oliva; sucus oleum. Est autem arbor pacis insignis, cuius fructus diversis nominibus appellatur. Orchades olivae Graeca etymologia a similitudine testiculorum vocatae, quos Graeci ὄρχεις vocant. Radiolae pro eo quod oblongae sunt in modum ra
Abbreviated transcription (Latin):
rosa arbor uenenata. Interficit
enim animalia. & medetur ser¬
pentiũ uexationes. herbitum
uocauerunt pastores. eo qd̃ uce
herbȩ prebeatur pecorib ubi
pascua desunt. Turbiscus quod
de uno cespite eius multa iur¬
gulta surgunt quasi turba. Sa¬
pa uocata ꝓpter quod ex ea stipent᷑
tecta. Hinc & stipula ꝑdiminutio¬
nẽ. Darundo dicta quod cito arescat.
Hanc ueteres cannã uocauerunt.
harundinẽ postea uarro dixiti Sci¬
endũ sane quod latinũ canna de
lingua hebrea nomen sumpsit. A-¬
pud eos enim calamus. canna dr.
Eicuta autẽ ẽ. quod ẽ int̾ cannarũ
nodos. dicta quod lateat. Inindicis
stagniᷤᷤ nasci harundines calamiq
dñr. ex quoꝵ radicib expressũ-
suauissimũ succũ bibunt. Unde
& uarro ait. Indica ñ magnum
in arbore crescit harundo. Illius
& lentis premit᷑ radicib humor.
Dulcia cui nequeant succo cutũ¬
dare mella. Sambucus mollis
& ꝑ uia arbor. Ramnus genus ẽ
rubi. qmͣ uulgo senticemursinã

Expanded text:
rosa; arbor venenata. Interficit rosa; arbor venenata. Interficit enim animalia, et medetur serpentum vexationes. Herbitum vocaverunt pastores eo quod vice herbae praebeatur pecoribus, ubi pascua desunt. Turbiscus, quod de uno cespite eius multae virgultae surgunt, quasi turba. Spa vocata propter quod ex ea stipentur tecta. Hinc et stipula per diminutionem. Arundo dicta quod cito arescat. Hanc veteres cannam vocaverunt; arundinem postea Varro dixit. Sciendum sane quod Latinum canna de lingua Hebraea sumpsit; apud eos enim calamus 'canna' dicitur. Cicuta autem est quod est inter cannarum nodos; dicta quod lateat. In Indicis stagnis nasci arundines calamique dicuntur, ex quorum radicibus expressum suavissimum sucum bibunt; unde et Varro ait 20: Indica non magna in arbore crescit arundo; illius et lentis premitur radicibus humor, dulcia cui nequeant suco contendere mella. Sabucus mollis et pervia arbor. Rhamnus genus est rubi, quam vulgo senticem ursinam
Abbreviated transcription (Latin):
excisa atq in humo fixa radicibꝰ¬
sese ipse dęmergat. Mirice qmͣ
latini tramaritiã uocant. ex a¬
maritudine nominata. Gustꝰ
enim eiꝰ nimis amarus ẽ. hec
arbor insolitudine & saxosa hu¬
mo nascitur. ex qua etiam arbo
concitari dñr. Mirtus amari dicta
eo quod magis littorea sit arbor.
Unde uirgilius. Littora mirtetis
letissima & amantes lutora mir¬
te. hinc ẽ quod agrecis mirtete
dñr. Medicoꝵ autẽ libri. hanc
arborem aptam scribunt mulie¬
rum necessitatib plurimis. Len¬
ticus. quod cuspis ipsius lentus
sit & mollis. Nam lentũ dicimus.
oleum desudat: cortex resinam q̃
mastix appellatur. Cuiꝰ plurima¬
& melior inchio insula gignitur.
Terebintus arbor grecũ nomen ge¬
nerans resinã omniũ resinarum
prestantiorẽ. Buxus ẽ grecum
nomen exparte alatinis corruptũ.
Pixos enim appellatur apud eos
Rodandarũ quod corrupte uulgo
laurandiũ uocatur. quod sit
lauri foliis similib. flore ut

Expanded text:
excisa, atqexcisa, atqsese ipsa demergat. 49. Myricae, quam Latini tamaricem vocant, ex amaritudine nominata. Gustus enim ejus nimis amarus est. Haec arbor in solitudine et saxosa humo nascitur, ex qua etiam arborodia concitari dicuntur. 50. Myrtus a mari dicta, eo quod magis littorea arbor sit. Unde et Virgilius: Littora myrtetis laetissima; et: Amantes littora myrtos. Hinc edicitur. Medicorum autem libri hanc arborem aptam scribunt mulierum necessitatibus plurimis. Lentiscus, quod cuspis ipsius lentus sit et mollis: nam lentum dicimus oleum desudat, cortex resinam, quae mastix appellatur; cuius plurimaet melior in Chio insula gignitur. Terebinthus arbor, Graecum nomen, generans resinam omnium resinarum praestantiorem. Buxus Graecum nomen est, ex parte a Latinis corruptum; πύξος enim appellatur apud eos.Rhododendron, quod corrupte vulgo lorandrum vocatur, quod sit foliis lauri similibus, flore ut
Abbreviated transcription (Latin):
ex qͣ tabule tegulis affixe flaminã
repellunt: neq carbonẽ ex se am¬
buste efficiunt. Populus dicta
quod ex eius calce multitudo nas-¬
catur. ouiꝰ genus duplex ẽ. Nam
altera ẽ alba. altera nigra. Alba
autẽ ppłs dicta. quia folia eiꝰ una
parte sunt alba. altera iuridia.
hec arbor bicolor. habens quasi no¬
ctis & diei notas: quȩ tempora
ortu solis ocasuq constant. Genãt¬
enĩ resinam cura heridanũ flu-¬
uium. ł ut alii memorant infi¬
nib syriȩ. Tiliam dnt uoca¬
tam. eo quod utilis sit ad usum
telorum nitore & leuitate iacu¬
landi. Est enim genus mat̾ie
dicta quod celeriter saliat. hoc ẽ
uelocit̾ crescat. arbor lenta uitibꝰ
habilis iuntiendis. Cuiꝰ seminis
hanc dnt eẽ naturã. ut siquis il¬
lud in poculo hauserit lib̾is careat.
s & feminas infecundas effici¬
at. Populus aut̃ & salix & tiliũ.
molł matĩe sunt. & ad sculptu
facta abluatur iures cat. deinde

Expanded text:
ex qua tabulae tegulis adfixae flammam ex qua tabulae tegulis adfixae flammam repellunt, neque ex se carbonem ambustae efficiunt. Populus dicta quod ex eius calce multitudo nascatur. Cuius genus duplex est: nam altera est alba, altera nigra. Alba autem populus dicta quia folia eius una parte sunt alba, altera viridia. Haec ergo bicolor, habens quasi noctis et diei notas, quae tempora ortu solis occasuqetiam resinam circa Eridanum fluvium, vel, ut alii memorant, in finibus Syriae. 46. Tiliam dicunt vocatam, eo quod utilis sit ad usum telorum nitore et levitate jaculandi. Est enim genus materiae dicta, quod celeriter saliat, hoc est velociter crescat, arbor lenta vitibus habilis vinciendis. Cujus seminis hanc esse naturam dicunt, ut si quis illud in poculo hauserit, liberis careat, sed et feminas infecundas efficit. Populus autem, et salix, et tilia mollis materiae sunt et ad insculpturfacta abluatur, virescat, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
durasse. Huius fructus galla ap¬
pellatur. exquib una agrestis hon¬
faticis dicta. parua forma. s fir¬
mo corpore atq nodoso. quȩ me¬
dicaminib & in caustis adhibet᷑.
alt̾a balanis. lenis. ac leuis. et
nimiũ ꝑforata. lucernarũ tantũ
usib necessaria. Fraxinus uocari
fertur quod mag̾ inter asꝑa loca
montanaq fraga nascatur. Hinc
ꝑ diriuationẽ fraxinus. sic̃ amon¬
te montanus. De qua ouidius.
& fraxinus utilis hastis. Taxus
uenaenata arbor unde & toxica
in arcus. stireos autẽ dicit particos
acer colorib impar. Robur autẽ
generalit̾ dr ex om̃i mat̾ia quic¬
quid ẽ firmissimũ. Alnus uocat᷑
quod alatur amne. Proximo enĩ
a quȩ nascitur. nec facile extra un¬
das uiuit. hinc & tenera & mollis.
quia inhumecto loco nutritus
Ulmus nomen accepit. qd̾ uligi¬
nosis locis & humidis melius
ꝓficit. Nam inmontanis. & asꝑis
minus leta ẽ. Larex cui hoc no¬
men a castello laricino indi tũ ẽ

Expanded text:
durasse. Huius fructus galla apdurasse. Huius fructus galla appellatur. Ex quibus una agrestis ὀμφακίτης dicta, parva forma, sed firmo corpore atque nodoso, quae medicaminibus et incaustis adhibetur; altera βάλανος, lenis ac levis et nimium perforata, lucernarum tantum usibus necessaria. Fraxinus vocari fertur quod magis in aspera loca montanaque fraga nascatur. Hinc per derivationem fraxinus, sicut a monte montanus. De quo Ovidius Metam. 10, 93: Et fraxinus utilis hastis. Taxus venenata arbor, unde et toxica in arcus. Ityraeos autem dicit Parthicos. Acer coloribus inpar. Robur autem generaliter dicitur ex omni materia quidquid est firmissimum. Alnus vocatur quod alatur amne; proxime enim aquae nascitur, nec facile extra undas vivit. Hinc et tenera et mollis, quia in humecto loco nutritur. Ulmus nomen accepit quod uliginosis locis et humidis melius proficit; nam in montanis et asperis minus laeta est. Larex, cui hoc nomen a castello Laricino inditum est,
Abbreviated transcription (Latin):
ethiopia nascitur. qui cesus durescit
in lapidem. Cuiꝰ lignũ nigrum ẽ
& cortex lenis ut lauri. S indicũ
maculosũ ẽ inparuulis distinctio¬
nib albis ac fuluis. ethiopicũ uͦ
quod prestantius accipit᷑ innullo
ẽ maculatũ. s ẽ nigrũ. lene & corneũ.
Est autẽ mareotica palus inindia
unde euenus uenit. lucanus. Pue¬
nus merotica inquit. Euenus aut̃¬
increpundiis illigatur. ut infan-¬
tem nisu nigra non terreant. Fla-
uł quod ipsa arbor patula sit &.¬
ampla. Nam platos greci latum
uocant. Ex pressit huiꝰ arboris scͥp¬
tura. & nomen & formam dicens.
Quasi platanus dilatata sum in
plateis. Est autẽ tenerrimis folus¬
ac mollib. & uitium similis. Quer¬
cus siue quernus quod ea soliti
erant dii gentiũ querentib res¬
ponsa precanere. arbor multum
annosa. sicut legitur de quercu
manbre subqua habidauit abra¬
ham quȩ fertur usq ad constanti¬
ni regis imꝑium ꝑ multa scła ꝑ¬

Expanded text:
ethiopia nascitur, qui caesus durescit ethiopia nascitur, qui caesus durescit in lapidem. Cuius lignum nigrum est et cortex levis, ut lauri; sed Indicumaculosum est in parvulis distinctionibus albis ac fulvis. Aethiopicum vero, quod praestantius accipitur, in nullo est 336 maculatum, sed est nigrum, leve et corneum. Est autem Mareotica palus in India, unde ebenus venit. Lucanus: Ebenus Mareotica, inquit. Ebenus autem crepundiis illigatur, ut infantem visu nigra non terreant. 37. quod ipsa arbor patula sit et ampla; nam platos Graeci latum vocant. Expressit hujus arboris Scriptura et nomen et formam, dicens: « Quasi platanus dilatata sum in plateis. » Est autem tenerrimis folac mollibus et vitium similis. Quercus, sive quernus, quod ea soliti erant dii gentium quaerentibus responsa praecanere, arbor multum annosa; sicut legitur de quercu Mambre, sub qua habitavit Abraham, quae fertur usque ad Constantis regis imperium per multa saecula per
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinẽ respondent. Lignũ
uͦ iocundi odoris ẽ. & diudurans:
ex hoc ligno lacunaria fiunt. huiꝰ
ligni resina cedria dr quȩ inconser¬
uandis libris adeo utilis ẽ. ut ꝑ¬
liniti exea nec tineas patiantur.
nec tempore consenescant. Nascit᷑
inereta. affrica atq siria. Ci¬
pressus grece dr. quod caput eiꝰ
arotunditate in acumen erigitur.
ditas. Hinc & fructus eius conꝰ.
trabib aptũ. impetrabili soliditate
nunqmͣ oneri cedit. S ea qua in pͥn-¬
cipio fuerat firmitate ꝑseuerat. An¬
tiqui cipressi ramos ꝓpe rogũ consti¬
tuere solebant. ut odorem cadauerũ
dum urerentur opprimerent iocũ¬
ditate odoris sui.Iumꝑus grece
dicta siue quod ab amplo inangus¬
dũ finit ut ignis. siue quod concep¬
tũ dui teneat ignẽ. adeo ut siprunȩ
ex eiꝰ cinere fuerint oꝑte. usq ad an¬
nũ ꝑueniant. Pir enĩ apud grecos
ignis dr. Iumꝑus autẽ alia parua.
alia magna ẽ. Euenus inindia &¬

Expanded text:
similitudinem respondent. Lignum similitudinem respondent. Lignum vero iucundi odoris est et diu durans, tatem ex hoc ligno lacunaria fiunt. Huius ligni resina cedria dicitur, quae in conservandis libris adeo est utilis ut perliniti ex ea nec tineas patiantur nec tempore consenescant. Nascitur in Creta, Africa atque Syria. Cyparissus Graece dicitur quod caput eius a rotunditate in acumen erigitur. ditas. Hinc et fructus eius conus, trabibus aptum, inpenetrabili soliditate numquam oneri cedit, sed ea qua in principio fuerit firmitate perseverat. Antiqui cypressi ramos prope rogum constituere solebant, ut odorem cadaverum, dum urerentur, opprimerent iucunditate odoris sui. Iuniperus Graece dicta sive quod ab amplo in angustum finit, ut ignis, sive quod conceptum diu teneat ignem; adeo ut si prunae ex eius cinere fuerint opertae, usque ad annum perveniant; πῦρ enim apud Graecos ignis dicitur. Iuniperus autem alia parva, alia magna est. Ebenus in India et A
Abbreviated transcription (Latin):
xilon quippe dicunt lignum.
licon dulce. Huius arboris pomo
succus expressus: acatia agrecis
đr. Pistacia quod cortex pomi eiꝰ.
nardi pistici odorem referat. Pinꝰ
arbor picea ab acumine folioꝵ
uocata. ꝑinum enĩ antiqui acu¬
tum nominabant. Pinũ autẽ
uocant. qmͣ nos piceam dicimus.
eo quod desudet picem. Nam &
sp̃e sibi aifferunt. Ingermaniȩ aũ
insulis huiꝰ arboris lacrima ele¬
ctrum gignit. Guta enĩ defluens.
rigore uł tepore insoliditate du¬
rescit & geminã facit. de qualita¬
te sua nomen accipiens .i. succinũ.
eo quod succus sit arboris. Pi nus
creditur ꝓdesse cunctis quȩ sub
ea seruãtur: sicut ficus nocere
om̃ib. Abies dicta: quod pre
ceteris arborib longe eat. & in
excelsum ꝓmineat. Cuius natura
exꝑs ẽ terreni humoris. ac ꝓinde
habilis atq leiuis habetur. Heqͣ
quia ex eanaues fiunt. Hanc qͥdã
gallicum uocant. ꝓpt̾ candorem.
Bst autẽ sine nodo. Cedrus
mor ardentis. cuiꝰ folia ci pressi

Expanded text:
Χύλον quippe dicunt lignum, Χύλον quippe dicunt lignum, γλυκὺ dulce. Huius arboris pomo sucus expressus acacia a Graecis dicitur. Pistacia, quod cortex pomi eius nardi pistici odorum ruferat. Pinus arbor picea ad acumine foliorum vocata; pinnum enim antiqui acutum nominabant. Pinum autem vocant, quam nos piceam dicimus, eo quod desudet picem. Nam et specie differunt. In Germaniae autem insulis huius arboris lacrima electrum gignit. Gutta enim defluens rigore vel tepore in soliditatem durescit et gemmam facit, de qualitate sua et nomen accipiens, id est sucinum, eo quod sucus sit arboris. Pinus creditur prodesse cunctis quae sub ea seruntur, sicut ficus nocere omnibus. Abies dicta quod prae ceteris arboribus longe eat et in excelsum promineat. Cuius natura expers est terreni humoris, ac proinde habilis atque levis habetur. De ququia ex ea naves fiunt. Hanc quidam Gallicum vocant propter candorem. Est autem sine nodo. Cedrus,mor ardentis, cuius folia ad cypressi
Abbreviated transcription (Latin):
pellantur. eo quod circa ponti¬
cum mare abunclant. Casta¬
neam latim. agreco appellant
uocabulo. Hanc enim greci ca¬
eius gemini in modũ testiculoꝵ
intra folliculũ reconditi sunt.
qui dum eiciuntur quasi castran¬
tur. Hȩc arbor simul ut excisa fu̾it.
tamqmͣ silua expullulare consuenit.
Ilex abelecto uocata. Huiꝰ enĩ arboris
fructũ hoĩes pͥmũ sͥ ad uictũ elege¬
runt. Unde & poeta. Mortales pri¬
mi ructabant pectore glandem.
Prius enim qmͣ frumenti usus eẽt.
antiqui homines glande iuxert̃.
Subies arbor ex qua lialidissimus
cortex natatorius extrahit᷑. & id̾o
appellata sub̃ies. eo quod fructus
eius sues edunt. Porcoꝵ enĩ st̃
alimenta non hominũ. & dicta
sub̾ies quasi sub edies. Fagus
& esculus arbores glandifere iõ
homines olim uxerunt. cibumq
sumpserĩt. escamq habuerint.
slam esculus abesca dicta. fagꝰ
ideo agrecis tale nomen accepit.
eo quod ligni eiꝰ fructus sit dulcis.

Expanded text:
pellantur, eo quod circa Pontipellantur, eo quod circa Ponticum mare abundant. Castaneam Latini a Graeco appellant vocabulo. Hanc enim Graeci καeius gemini in modum testiculorum intra folliculum reconditi sunt, qui dum eiciuntur quasi castrantur. Haec arbor simul ut excisa fuerit, tamquam silva expullulare consuevit. Ilex ab electo vocata; huius enim arboris fructum homines primum ad victum sibi elegerunt. Unde et poeta: Mortales primi ructabant gutture glandem. Prius enim quam frumenti usus esset, antiqui homines glande vixerunt. Suberies arbor, ex qua validissimus cortex natatorius extrahitur. Et ideo appellata suberies, eo quod fructus eius sues edunt. Porcorum enim sunt alimenta, non hominum; et dicta suberies, quasi subedies. Fagus et esculus arbores glandiferae ideo homines vixerunt cibumque sumpserunt escamque habuerunt. Nam esculus ab esca dicta; fagusideo a Graecis tale nomen accepit, eo quod ligni eius fructus sit dulcis.
Abbreviated transcription (Latin):
dium folioꝵ eius ꝓximis arbo¬
rib noceat. Hanc alio nomine
latini iuglandẽ uocant. quasi
iouis glandem. Fuit enĩ ħ arbor
consecrata ioui. Cuius pomũ
tantam ium ħt. ut missũ inter
suspectos herbarũ uel fungoꝵ
cibos quicquid in eis iurulentũ
ẽ exudet. rapiat atq extinguat.
Nuces autẽ generalit̃ dñr om̃ia
poma tecta corio duriore ut pu¬
niee nuces auellane. glandes. ca¬
stanee. amigdale. Hinc & nuclei
dicti quod sint duro corio tecti.
At contra poma omia mollia. ma¬
la dicta. s cum adiectione t̾rarũ
inquib antea nata sunt. ut ꝑsi¬
ca. punica.matiana. cidonia. et
cetã. Amigdala grecũ nom̃ ẽ. que
latine nux longa uocatur. hanc
alii nucidã uocant: quasi mi¬
Cum se nux plurima silius in¬
duit inflorem. Cunctis enim
arborib prior se flore uestit. &
adinferenda poma arbusta se¬
quentia preuenit. Ab ellane
ab ab ellano campanie oppido
ubi abundant cognominate
sunt. hee agrecis pontice ap¬

Expanded text:
dium foliorum eius proximis arbodium foliorum eius proximis arboribus noceat. Hanc alio nomine Latini iuglandem vocant, quasi Iovis glandem; fuit enim haec arbor consecrata Iovi. Cuius pomum tantam vim habet ut missum inter suspectos herbarum vel fungorum cibos, quidquid in eis virulentum est, excudat, rapiat atque extinguat. Nuces autem generaliter dicuntur omnia poma tecta corio duriore; ut pineae nuces, Abellanae, glandes, castaneae, amygdalae. Hinc et nuclei dicti, quod sint duro corio tecti. At contra poma omnia mollia mala dicta, sed cum adiectione terrarum in quibus antea nata sunt: ut Persica, Punica, Matiana, Cydonia, et cetera. Amygdala Graecum nomen, quae Latine nux longa vocatur. Hanc alii nuciclam vocant, quasi mieorg. 1, 187: Cum se nux plurima silvis induet florem. Cunctis enim arboribus prior se flore convestit, et ad inferenda poma arbusta sequentia praevenit. Abellanae ab Abellano Campaniae oppido, ubi abundant, cognominatae sunt. Haec a Graecis Ponticae ap
Abbreviated transcription (Latin):
naturȩ qñ madefactũ debuit
humoris pondere residere. Antea
athlete ficis alebantur. priꝰqmͣ
eos pitagoras exercitator. ad carnis
usum qui fortior cib ẽ transtulisset.
rugas eoꝵ fert᷑ distendere. Cauros
quoq ferocissimos ad fici arborem
colligatos. repente mansuescere
dñt. Caprificus appellata eo qd̾
parietes quib innascit᷑ carpit.
Rumpit enĩ & ꝓdit ex latebris
quib concepta ẽ. Alii caprificũ
putant dictum. quod ficus arbor
eiꝰ remedio fecundetur. Morus
agrecis uocata qmͣ latini rubũ
appellant. eo quod fructus uł uir¬
gulta eiꝰ rubent. Est enĩ mora
siluestris fructus afferens. quib
indeserto pastoꝵ fames. ac penu¬
ria confouetur. huiꝰ folia suꝑia¬
cta serpenti. fert᷑ int̾imi. Sicomo¬
rus sicut & morus. greca nomina
sunt. Dicta autẽ sicomorus. eo qd̾
sit foliis similis moro. Hanc lati¬
ni celsam appellant abaltitudine.
quia non ẽ breuis ut morus. Nux
appellata quod umbra ł stillici¬

Expanded text:
naturae, quando madefactum debuit naturae, quando madefactum debuit humoris pondere residere. Antea athletae ficis alebantur, priusquam eos Pythagoras exercitator ad carnis usum, qui fortior cibus est, transtulisset. rugas eorum fertur distendere. Tauros quoque ferocissimos ad fici arborem conligatos repente mansuescere dicunt. Caprificus appellata eo quod parietes quibus innascitur carpit; rumpit enim et prodit ex latebris quibus concepta est. Alii caprificum putant dictum quod ficus arbor eius remedio fecundetur. Morus a Graecis vocata, quam Latini rubum appellant, eo quod fructus vel virgulta eius rubet. Est enim mora silvestris, fructus adferens, quibus in deserto pastorum fames ac penuria confovetur. Huius folia superiactata serpenti, fertur interemi eum. Sycomorus, sicut et morus, Graeca nomina sunt. Dictus autem sycomorus eo quod sit folia similis moro. Hanc Latini celsam appellant ab altitudine, quia non est brevis, ut morus. Nux appellata quod umbra vel stillici
Abbreviated transcription (Latin):
appellata quod pillule formam
habeant eius poma. Pirus
uocata uidetur quod inignis spe¬
ciem deformata ẽ. Nam hoc genꝰ
pomi ab amplo incipit. & inan¬
gustũ finit sicut ignis. Pirus
autẽ arbor: fructus eiꝰ pirum ẽ.
Cuius multȩ species ex quibus
crustumia sunt. pira exparte ru¬
bentia: ab oppido crustumio no¬
minata. Poma piriiumentis
imposita. uel si pauca: uehem̃ter
so urbe ponti uocata. Nam luculꝰ
cum cerasũ ciuitatẽ ponti delesset
hoc genus pomi inde aduexit. &
aciuitate cerasium appellauit.
Arbor autẽ cerasus: pomũ cerasi
erat initalia s dura. Unde & cor¬
cunditate uocatur. feratior enĩ
ẽ arboribꝰ ceteris. Nam t̾q quat̾q
ꝑ singulos annos generat fructũ.
atq altero maturescente alt̾ obo¬
ritur. hinc & carice a copia no¬
minate. Ficus egiptia fecundior
fertur. cuiꝰ lignũ in aqua missũ
ilico mergitur. & cum in limo a¬
li qͣmdiũ iacuerit. deinde insu¬
ꝑficiem extollitur. uersa uice

Expanded text:
appellata, quod pilulae formam appellata, quod pilulae formam habeant ejus poma. 15. Pyrus vocata videtur, quod in ignis speciem deformata est, nam hoc genus pomi ab amplo incipit, et in angustum finit, sicut ignis. Pyrus autem arbor, fructus ejus pyrum est: cujus multae species, ex quibus Crustumia sunt pyra ex parte rubentia, ab oppido Crustumio nominata. Poma pyri jumentis imposita, vel si pauca, vehementer so urbe Ponti vocata. Nam Lucullus, cum Cerasum civitatem Ponti delesset, hoc genus a civitate cerasium appellavit: nam arbor cerasus, pomum cerasiuerat in Italia, sed durum, et cora fecunditate vocatur; feracior est enim arboribus ceteris. Nam terque quaterque per singulos annos generat fructum, atque altero maturescente alter oboritur. Hinc et caricae a copia nominatae. Ficus Aegyptia fecundior fertur, cuius lignum in aquam missum ilico mergitur, et cum in limo aliquandiu iacuerit, deinde in superficiem sustollitur versa vice
Abbreviated transcription (Latin):
fructũ ferens cõmestibilem. maio¬
rem piꝑe. gustu suauem. unde &
mella uocata ẽ. Coquimella
qmͣ latini obcolorem prunũ uo¬
cant. alii amultitudine enixi
fructus. nixam appellant. Cuiꝰ
generis damascina melior. ada-¬
masco oppido unde prius asporta¬
ta ẽ dicta. Cuius solum pomum.
stomacho mederi ꝓbatur. Nã ceta
noxia ꝑhibentur. Hec sola arbor
gũmi glutinosũ & compactiuum¬
distillat. quo & medici & scͥptores
utuntur. Oleomella nascitur in
palmaria sirie ciuitate. ex eo ita
appellata quod extrunco oleum
defluat. incrassitudine mellis
sapore suaui. Pomelida sorbo
similis mediocris arbor. & flore
candiculo dicta: quod dulcedo
eiꝰ sit fructus. & acuto sapore com¬
mixta. Hȩc arbor etate durat exi¬
gũa. Melofos arbor inaffrica pu¬
nica lingua uocata exqua ꝓfluit
lentus succus. qui a loco ammoni¬
acus appellatur. Mespila arbor
spinosa fructus similitudine ma¬
loꝵ. s paulo breuiore. Unde et

Expanded text:
fructum ferens comestibilem, maiofructum ferens comestibilem, maiorem pipere, gustu suavem, unde et mella vocata est. Coccymela, quam Latini ob colorem prunum vocant, alii a multitudine enixi fructus nixam appellant. Cuius generis Damascena melior, a Damasco oppido, unde prius asportata est, dicta. Cuius solum pomum stomacho mederi probatur; nam cetera noxia perhibentur. Haec sola arbor gudistillat, quo et medici et scriptores utuntur. 11. Elaeomeli nascitur in Palmyra Syriae civitate, ex eo ita appellata, 330 quod ex trunco oleum defluat in crassitudine mellis, saporis suavis. 12. Epimelis sorbo similis, mediocris arbor, et flore candidulo, dicta, quod dulcedine sit ejus fructus, et acuto sapore commistus. Haec arbor aetate durat exigua. 13. Melopos arbor in Africa Punica lingua vocata, ex qua profluit lentus succus, quia a loco Ammoniacus nominatur. 14. Mespilus arbor spinosa, fructu similis malorum, sed paulo breviore, unde et
Abbreviated transcription (Latin):
a quorem referat. Armeniacum
đr quodprimũ genus eiꝰ ab ar¬
menia sit aduectum. ꝑ sicum
uocatũ quod eã arborẽ primus
inegipto seuerit ꝑsius. a quo se¬
oriundos ptholomei ferebant. ħ
inꝑsida fructũ generat int̾fectori-¬
um: apud nos autẽ iocundum &.
suaue. Horum autẽ aliud p̃cox
aliud uocat᷑ estiuũ. Medica
arbor cuiꝰ nom̃ etiam̃ in carminib
mantuanis inclaruit asportata
primũ amedis. unde & uocabu¬
lum sumpsit. Hanc greci cedro¬
melã. latini citriam uocant. quod
eiꝰ pomũ ac folia cedri odorem re¬
ferant. Malũ eiꝰ inimicũ uenenis
& hoc ẽ quod idem poeta intelli¬
gi uoluit. cum tradit ex illa foue¬
ri animam. Hȩc arbor pene omĩ
tempore plena ẽ pomis. quȩ inea
partim matura. partim accerba.
partim adhuc inflore sunt posita.
quod incet̾is arborib rarũ ẽ. Mel¬
la qm greci loton appellant. quȩ
uulgo ꝓpt̾ formã & colorem faba
sirica dicit᷑. Arbor ẽ enim magna

Expanded text:
acorem referat. Armeniacum acorem referat. Armeniacum dicitur quod primum genus eius ab Armenia sit advectum. Persicum vocatum, quod eam arborem primus in Aegypto severit oriundos Ptolemaei ferebant. Haec in Perside fructum generat interfectorium, apud nos autem jucundum, ac suavem. Horum aliud praecox, aliud vocatur aestivum. 8. Medica arbor cujus nomen etiam in carminibis Mantuanis inclaruit, asportata primum a Medis, unde et vocabulum sumpsit. Hanc Graeci κεδρὸμηλον, Latini citriam vocant, quod pomum ejus ac folia cedri odorem referant. Malum ejus inimicum venenis, et 329 hoc est, quod idem poeta intelligi voluit, cum tradat ex illo foveri animam. Haec arbor omni pene tempore plena est pomis, quae in ea partim matura, partim acerba, partim adhuc in flore sunt posita; quod in ceteris arborum rarum est. Mella, quam Graeci loton appellant, quae vulgo propter formam et colorem faba Syrica dicitur. Arbor est enim magna,