comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
melius ita dicitur trmitas hec unie dens eoquo onia
per quem omma: in quo omma. ita pater filius et sps
sanctus. et singulus quisq eorum deus et simulonnes
unus deus. ⁊ singlaris quisꝙ hoꝵ plena substantia ⁊ siml
omnes una substantia. pater nec filius est nec spũs ses.
filius nec pater est nec spiritus sanccus: spiricus sanctꝰ
nec pater est nec filius. sed pater tantum pater. et filiꝰ
tantum filius: spiritus ses cantũ spiritus sc̃s. eadem tu¬
bus eternitas. eadem inconnutabilitas: eadem maiestas.
eadem potestas. In patre unitas. in filio equalitas:
in spiritu sancto unitatis equalitatisꝙ concordia. et
tria hec unum Omnia propter patrem. equalia oia
ꝓpter filium. cõnexa ommia propter spiritu sanctum.
Diximnis ne aliquid et souuminis aliquid dignum
deoImmo ueronich me aliud ꝙͣ iam dicere uoluisse
sentio. Si autem dixi non hoc est quod dicere uolui.
hoc unde scio. nisi quia deus meffabilis est. Quod

Expanded text:
ita dicitur trinitas haec unus deus, ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia. ita pater et filius et spiritus sanctus et singulus quisque horum deus et simul omnes unus deus et singulus quisque horum plena substantia et simul omnes una substantia. pater nec filius est nec spiritus sanctus, filius nec pater est nec spiritus sanctus, spiritus sanctus nec pater nec filius est, sed pater tantum pater et filius tantum filius et spiritus sanctus tantum spiritus sanctus. eadem tribus aeternitas, eadem incommutabilitas, eadem maiestas, eadem potestas. in patre unitas, in filio aequalitas, in spiritu sancto unitatis aequalitatisque concordia, et tria haec unum omnia propter patrem, aequalia omnia propter filium, conexa omnia propter spiritum sanctum. Diximusne aliquid et sonuimus aliquid dignum deo ? immo uero nihil me aliud quam dicere uoluisse sentio. si autem dixi, non est quod dicere uolui. hoc unde scio, nisi quia deus ineffabilis est ? quod
Abbreviated transcription (Latin):
tamen id infimat quod accepit. sic etiam qui ea que
in scripturis sunt intelligit. exponit audientibus ta¬
ꝙ luteras quas agnoscit prominciat lectoris officio
Nu autem precipit quomodo intelligendu sit. si¬
milib est tradenti lras. hoc precipienti quomodo sic
incelligendum. ut quomodo ille qui legere nouit
alio lectore non indiget. cum coditem iiemt a quo
aordiat quid serptu sit. Sic iste qui precẽpta
conanur tradere acceꝑit. cum in libris aliquid obscu¬
tatis iuenerit quasdam reglas uelut licteras tenes
intellettorem alium non uequiret per quem sibi qd
dpeatiomotetepatir ed quibusdum uestigms in¬
mgatis ad octultum sensum sine ullo errore ipe perue¬
mete aut certe in absurditatem praue sententie no¬
papeee ips tuappter quãꝙͣ et in ip̃o opere satite  pͦ¬
parere possit. huie officioso laborl ms non pecte ali¬
quen coutradicere tamen si huiusiodi ꝓhenno qui¬

Expanded text:
tamen id insinuat quod accepit. Sic etiam qui ea quae tamen id insinuat quod accepit. Sic etiam qui ea quae in Scripturis intelligit, exponit audientibus, tanquam litteras quas agnoscit pronuntiat lectoris officio; qui autem praecipit quomodo intelligendum sit, similis est tradenti litteras, hoc est praecipienti quomodo sit legendum: ut quomodo ille qui legere novit, alio lectore non indiget, cum codicem invenerit, a quo audiat quid ibi scriptum sit; sic iste qui praecepta quae conamur tradere acceperit, cum in libris aliquid obscuritatis invenerit, quasdam regulas veluti litteras tenens intellectorem alium non requirat, per quem sibi quod opertum est retegatur; sed quibusdam vestigiis indagatis ad occultum sensum sine ullo errore ipse perveniat, aut certe in absurditatem pravae sententiae non incidat. Quapropter, quanquam et in ipso opere satis apparere possit huic officioso labori nostro non recte aliquem contradicere; tamen, si hujusmodi prooemio qui
Abbreviated transcription (Latin):
quasi a seipso existentem sed diuintus traditam
¶Ita eni dei gloriam querit et non suam. Sed cum
legit et nullo sibi hominũ exponente intelligit
cur ip̃e aliis affectat exponere ac non pocius eos re¬
mittit deo ut ipi quoꝙ pͬer homine sed illo intus do¬
cente incelligant. Sed uidelt iuciet ne audiat
mam meam mimulariis. Sicut ergo hi ea que
intellicgnit produnt ceteris uel loquendo uel scri¬
bendo. ita et ego quay si non solum ea que incelligo
sed etiam intelligendo ea que ebseruant prodidero
culpari ab eis profecto non debeo. Quamqͣm nemo
deb̾rat aliquid sic habere quasi suum proprui insi forte
mendatium. NLam omme uerum ab ilło est qui ait
ego sum ueritas. Quid em habennis. quod non accepi¬
mus: Quod si accepimus: quid glorianmo quasi
non acceperimus. Qui legit audientibus. litteras utiq
quas agnoscit enunciat. Qmi autem ipas litteras
tradit: hoc agit ut alii quoq legere nouerint. uterꝙ

Expanded text:
quasi a seipso existentem, sed divinitus traditam; quasi a seipso existentem, sed divinitus traditam; ita enim Dei gloriam quaerit et non suam: sed cum legit, et nullo sibi hominum exponente intelligit, cur ipse aliis affectat exponere, ac non potius eos remittit Deo, ut ipsi quoque non per hominem, sed illo intus docente intelligant? Sed videlicet timet ne audiat niam meam nummulariis . Sicut ergo hi ea quae intelligunt, produnt caeteris vel loquendo vel scribendo; ita ego quoque si non solum ea quae intelligant, sed etiam intelligendo ea quae observent, prodidero, culpari ab eis profecto non debeo: quanquam nemo debet aliquid sic habere quasi suum proprium, nisi forte mendacium. Nam omne verum ab illo est, qui ait: Ego sum veritas . Quid enim habemus quod non accepimus? Quod si accepimus, quid gloriamur quasi non acceperimus ? 9. Qui legit audientibus litteras, utique quas agnoscit enuntiat; qui autem ipsas litteras tradit, hoc agit ut alii quoque legere noverint: uterque
Abbreviated transcription (Latin):
sibiriet ammoru. si homines et ꝑ hommee nichil
legens non incelligebior neq ad apłm angellis umi fit in¬
struendum. nec per angelum id quod non intelligebat
expositum. aut diuinitus in mente sine honmis mi¬
sterio reuelatu est. sed potius suggestione diuina missꝰ
est ad eum seditq cum eo philippus qui nouerat ysaĩã
pphetam. eiq humanis uerbis et lingna quod in scͥpcura
illa tectum erat aperuit. Nonne cum moyse dñs
loquebatur et tamen consilium regendi atq administrã¬
di tam magen populi a socero suo aliengena scilz hoie
et maxime prouidus et mires mimme superbus ac¬
cepit. Nouerat eni ille uir ex quacuq anima ueru
consilium processisset. non ei sed illi qui est ueritas in¬
connitabili deo esse tribuendũ Postremo quisquis muil¬
lis se preceptis instruitu diuino mmere quecuq in
sc̃ͥpturis diuina sunt intelligere gloriatur: bene quide
credit et uerum est non esse illam suam facultatem

Expanded text:
sibimet animorum, si homines per homines nihil sibimet animorum, si homines per homines nihil legens non intelligebat, neque ad angelum apostolus misit, nec ei per angelum id quod non intelligebat expositum, aut divinitus in mente sine hominis ministerio revelatum est; sed potius suggestione divina missus est ad eum, seditque cum eo Philippus, qui noverat Isaiam prophetam, eique humanis verbis et lingua quod in Scriptura illa tectum erat, aperuit . Nonne cum Moyse Deus loquebatur, et tamen consilium regendi atque administrandi tam magni populi a socero suo, alienigena scilicet homine, et maxime providus et minime superbus accepit ? Noverat enim ille vir, ex quacumque anima verum consilium processisset, non ei, sed illi qui est veritas, incommutabili Deo tribuendum esse. 8. Postremo quisquis se nullis praeceptis instructum divino munere quaecumque in Scripturis obscura sunt intelligere gloriatur, bene quidem credit, et verum est, non esse illam suam facultatem
Abbreviated transcription (Latin):
inles tempotacoes superbissimas et periculos issimas.
madieꝙ cogitenus et apłmn ipsum paulus licet diuina
et celesti uoce prostracui et instbuctu ad homñe tamen
missum esse ut sacramenta per aperet atq copularet
ecc̃lie : et centurione cornelium ꝙͣnis exauditas oroes
eurs. elemosmasꝙ respectas ei anglus minciauerit.
petro tamen traditum imbuendu per que non solum
sac̃menta pertiperet. sed etiam quid credendum quid
sperandu quid diligendu esset audiret. Et poterãt
utiq per angelum omĩa fieri sed abiecca esset huma¬
na conditio si per hommes hominib deus uerbri suu
ministrare nolle uideretur. Quomodo em̃ berum
esset quod diccum est. templum eni dei scm̃ est qd
estieuos et ꝓdeus de luumano templo responsa ueddẽt i
atotiu qod discendum hominib tradi ueliet de celo
ats per anglos personaret . Demde ipa baritas q
fibi homines muitem nodo unitatis astringit nõnꝰ
haberet adicum refundendoꝵ et quasi mistendor

Expanded text:
es superbissimas et periculosissimas, magisque cogitemus et ipsum apostolum Paulum, licet divina et coelesti voce prostratum et instructum, ad hominem tamen missum esse, ut sacramenta perciperet, atque copularetur Ecclesiae : et centurionem Cornelium quamvis exauditas orationes ejus, eleemosynasque respectas ei angelus nuntiaverit, Petro tamen traditum imbuendum; per quem non solum sacramenta perciperet, sed etiam quid credendum, quid sperandum, quid diligendum esset, audiret . Et poterant utique omnia per angelum fieri, sed abjecta esset humana conditio, si per homines hominibus Deus verbum suum ministrare nolle videretur. Quomodo enim verum esset quod dictum est, Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos ; si Deus de humano templo responsa non redderet, et totum quod discendum hominibus tradi vellet, de coelo atque per Angelos personaret? Deinde ipsa charitas, quae sibi invicem homines nodo unitatis astringit, non haberet aditum refundendorum et quasi miscendorum
Abbreviated transcription (Latin):
nout conuersi ad fruendum his quibus uti debumus
uossenus cãos uiam fimie. et peruelsa suautebu mpo¬
bicatio a sienauemur a patria cuins suauitas faceret
bearos. sic i hiuus mortalitatis uita peregir mantes
osnonsi redire inpatriam uolunnis nbi becitiantet

Expanded text:
ctaret, conuersi ad fruendum his quibus uti debuimus, ctaret, conuersi ad fruendum his quibus uti debuimus, nollemus cito uiam finire et peruersa suauitate implicati alienaremur a patria, cuius suauitas faceret beatos: sic in huius mortalitatis uia peregrinantes a domino si redire ad patriam uolumus, ubi beati esse
Abbreviated transcription (Latin):
adiuuannu et quasi adminiculamur: ut ad illases
nos beatos faciunt peruenire atq his inherere possi¬
nue. ILos uero qui fruimur et utmmiur. inter utsq
conseituti. si eis quibus utendum est frua uoluer mius
impeditur cuisus ñr. et aliquando etiam deflectit.
ut ab huis uebus quibus fruendu est obtinendis uel
retardenur uel etiam reuotemur inssuoro amore prepe¬
dici . Roui est eni amore inherere aliciu rei propter fe
ipam: uti autem quod in usum uen̾it. ad id quodamas
optinendum ueferre. si tamen amandum est. Nam
usus illicitus ab usus potius uel ab usio nommanda est
puromodo gͦ si essennis peregrmi qui beate uiuere n
in pacria non possemus eaq peregrmatiõne utiq
mrisen et miseriam simre cupientes in patriam rodi¬
ue ellerons. opus esset nel terrestribus ues marmis
uelatulie quibus utendum esset: ut ad paciiam qua
fouendi um erat peruemie ualeremus. uos same¬
ritett es utmeris et ipa gestatio uehiculorum nos dele¬

Expanded text:
adiuuamur et quasi adminiculamur, ut ad illas quae nos beatos faciunt peruenire atque his inhaerere possimus. nos uero, qui fruimur et utimur inter utrasque constituti, si eis quibus utendum est frui uoluerimus, impeditur cursus noster et aliquando etiam deflectitur, ut ab his rebus, quibus fruendum est, obtinendis uel retardemur uel etiam reuocemur, inferiorum amore praepediti. Frui est enim amore inhaerere alicui rei propter ae ipsam, uti autem, quod in usum uenerit ad id quod amas optinendum referre, si tamen amandum est. nam usus inlicitus abusus potius uel abusio nominanda est. quomodo ergo, si essemus peregrini, qui beate uiuere nisi in patria non possemus, eaque peregrinatione utique miseri et miseriam finire cupientes in patriam redire uellemus, opus esset uel terrestribus uel marinis uehiculis, quibus utendum esset, ut ad patriam, qua fruendum erat, peruenire ualeremus; quod si amoenitates itineris et ipsa gestatio uehiculorum nos dele
Abbreviated transcription (Latin):
sed ues per signa discunti. Proprie aute mĩc
res appellaui que non ad significandum aliquid a¬
bentur. sicuti est ligmi. lapis pecus atq hnus mcdi
cetera. Sed non illud signim quod in aquas amaras¬
uoysen misisse legimus. ut amaritudine cauerent. ne qr
ille sapis quem iacob sibi ad caput posuerat neq ilłid pe¬
cus quod pro filio immolauit abraham. He namq
itares sunt: ut aliarum etiam signa sint perum. S.¬
rit aucem alia signa quoyum omnus usus in sigm¬
ficando est: sicuti uerba funt nemo em ucitur uerbie nͥ
aliquid signisicandi gra.L Eo quo intelligitur quid
appellem signa. ues eas uidelicet que ad significandiu
aliquid adhibentur. Quamobrem onme sigm̃i etiã
des aliqua est. Quod eñi nulla res est: omnino ich
est. I ion autem omnis res eciam signum est . et ideo
in hac diuisione uerum atq signorum. cum de uebus
loquimur ita loquennr. Ut eciam si earum alique
adhiberi ad significandum possint: non impediant

Expanded text:
sed res per signa discuntur. Proprie autem nunc sed res per signa discuntur. Proprie autem nunc res appellavi, quae non ad significandum aliquid adhibentur, sicuti est lignum, lapis, pecus, atque hujusmodi caetera. Sed non illud lignum quod in aquas amarasMoysen misisse legimus, ut amaritudine carerent ; neque ille lapis quem Jacob sibi ad caput posuerat ; neque illud pecus quod pro filio immolavit Abraham . Hae namque ita res sunt, ut aliarum etiam signa sint rerum. Sunt autem alia signa quorum omnis usus in significando est, sicuti sunt verba. Nemo enim utitur verbis, nisi aliquid significandi gratia. Ex quo intelligitur quid appellem signa; res eas videlicet quae ad significandum aliquid adhibentur. Quamobrem omne signum etiam res aliqua est; quod enim nulla res est, omnino nihil est: non autem omnis res etiam signum est. Et ideo in hac divisione rerum atque signorum, cum de rebus loquemur, ita loquemur ut etiamsi earum aliquae adhiberi ad significandum possint, non impediant
Abbreviated transcription (Latin):
lecta sunt. De inuemiendo prius. de proferendo postea
disserenus. Oagnum omis et ardiuĩ et si ad su¬
semendum difficile: uereor ne ad suscipiendu teme¬
uarui. ita sane si de nobis ipis presumeremus. Nũc
uero cum i illo sit spes peragendi huius operis. a qͦ
nobis in cogitatione multa de hac re iam tradita te¬
nennis: non est metuendu. ne dare desmat cetera. cu
ea que data sunt ceperimus impendere. Omnis eni
ues que dando non deficit. dum habetur et non datur:
nondum habetur quomodo habenda est Ille aute ait
qui habet dabitur ei. dabit gͦ habentibus. id est cum
bengnitate utentibus ea que acceperunt adimplebit
ati ⁊ unlabit qͦd dedit. Illi quinꝙ et illi septem eiãt
panes anteꝙͣ inciperent dari esurientib. quod ubi fieri
repit: coplmos et sportas saciatis tot hominu milib
impleuerunt. Sicut gͦ ille panis dum frangeretur
gne uit  sit ea que ad õpus hoc aggrediendũm iam
d prebuis cum disputari ceperint eo ipo sugegerete

Expanded text:
ndo prius, de proferendo postea disseremus. Magnum opus et arduum, et si ad sustinendum difficile, vereor ne ad suscipiendum temerarium. Ita sane si de nobis ipsis praesumeremus: nunc vero cum in illo sit spes peragendi hujus operis, a quo nobis in cogitatione multa de hac re jam tradita tenemus, non est metuendam ne dare desinat caetera, cum ea quae data sunt coeperimus impendere. Omnis enim res quae dando non deficit, dum habetur et non datur, nondum habetur quomodo habenda est. Ille autem ait: Qui habet, dabitur ei . Dabit ergo habentibus, id est, cum benignitate utentibus eo quod acceperunt, adimplebit atque cumulabit quod dedit. Illi quinque et illi septem erant panes, antequam inciperent dari esurientibus; quod ubi fieri coepit, cophinos et sportas satiatis tot hominum millibus impleverunt . Sicut ergo ille panis dum frangeretur accrevit, sic ea quae ad hoc opus aggrediendum jam Dominus praebuit, cum dispensari coeperint, eo ipso suggerente
Abbreviated transcription (Latin):
uec Est de corporasibus tempor alibusqs rebus ad eter¬
ca uet spĩt itasia uapereniu Fec iitur quibusfer¬
endumest. pater est et filius et spnitiis sanctugubudem¬
frutrmius una quedam summa res comunisq omĩb¬
si uentibus ea si tamen ues et non omm reri caia

Expanded text:
t de corporalibus temporalibusque rebus aeterna et spiritalia capiamus. Res igitur, quibus fruendum est, pater et filius et spiritus sanctus eademque trinitas, una quaedam summa res communisque omnibus fruentibus ea, si tamen res, et non rerum
Abbreviated transcription (Latin):
fratres ne paruulos ista doceant. quia momento uno
temporis aduemente spu sancto repleci apłi onimũ
genrtium linguis locuti simt. aut cui talia non ꝓue¬
nerint. non se arbitretur esse xpiamm. aut sancau
spuitũ accepisse se dubitet. Immo uero et quod ꝑ
hominem discendum est. sine superbia discati et ꝑ
quem docetur aliis sine fuperbia et sine muidia t̾ra¬
dat quod accepit. Neq temptemus deum qui credidiꝰ
et calibus inimici uersutiis ei peruersitate decepti.
ad ipm quoq audiendum euan geliũ atq discendum¬
nolrmis rre in ecclias aut codicem legere aut legentẽ
predicantereq honine audre. Et expectemꝰ a aipiusq¬
ddi tercium celum sine in corpore siune extra corpus iufꝰ

Expanded text:
fratres, ne parvulos suos ista doceant, quia momento uno fratres, ne parvulos suos ista doceant, quia momento uno temporis adveniente Spiritu sancto, repleti Apostoli omnium gentium linguis locuti sunt; aut cui talia non provenerint, non se arbitretur esse christianum, aut Spiritum sanctum accepisse se dubitet. Imo vero et quod per hominem discendum est, sine superbia discat; et per quem docetur alius, sine superbia et sine invidia tradat quod accepit: neque tentemus eum cui credidimus, ne talibus inimici versutiis et perversitate decepti, ad ipsum quoque audiendum Evangelium atque discendumnolimus ire in ecclesias, aut codicem legere, aut legentem praedicantemque hominem audire; et exspectemus rapi usque in tertium coelum, sive in corpore, sive ext
Abbreviated transcription (Latin):
insuiltar delẽre qr sqrle ulla stcentray tie momaslisp¬
turas diuinas et memoriter audiendo tenuisse. et pru¬
denter cogitando intellexisse predicatur. aut ab illo
seruo barbaro machario xpiano. de quo a grauissiyis
fideq dignissimis uiris iniper accepnmnis. qui ltera
quoq ipas nillo docente homine in plenam notitia
orando ut sibi reuelarentur accepit. triduanis p̃cib
impetrans ut etiam codicem oblatum scupentibus
qui aderans legendo percurreret. Aut si hoc quisq
falsa esse arbitratur non ago pugnatiter. Eeit
n qui cum xpianis nobis res est qui se seripcuras
saictas sine duce homme nosse gaudentt si ita
est uero et non mediotu gaudent bono concedant ne¬
cesse est/ unu queq ñm et ab meunte puericia consu¬
ecudine audiendi linguam suam didicisse ałiam aliqm
uel grecam uel hebream uel quamlibet certaru. aut
sumliter audiendo. aut per hominem preceptore didi¬
asse aut accepisse.Iam eni si placet moneanus oes

Expanded text:
insultari debere, qui sine ulla scientia litterarum Scripturas divinas et memoriter audiendo tenuisse, et prudenter cogitando intellexisse praedicatur; aut ab illo servo Barbaro christiano, de quo a gravissimis fideque dignissimis viris nuper accepimus, qui litteras quoque ipsas nullo docente homine, in plenam notitiam orando ut sibi revelarentur, accepit triduanis precibus impetrans ut etiam codicem oblatum, stupentibus qui aderant, legendo percurreret. 5. Aut si haec quisque falsa esse arbitratur, non ago pugnaciter. Certe enim quoniam cum Christianis nobis res est, qui se Scripturas sanctas sine duce homine gaudent nosse, et si ita est, vero et non mediocri gaudent bono; concedant necesse est unumquemque nostrum et ab ineunte pueritia consuetudine audiendi linguam suam didicisse, et aliam aliquam vel graecam vel hebraeam vel quamlibet caeterarum, aut similiter audiendo, aut per hominem praeceptorem accepisse. Jam ergo si placet, moneamus omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ure. pͥmo ililigenter
onsiderat qͣndo hystori¬
te qͣndo allegorice. qͣndo¬
sapientie filias uocamus. Ad tuius
ad quisitionem cum plena ip̃eo⁊
agritio. tocius qd̃ ei mest secreti
sit manifestatio: nsi illatum pͥ¬
us adquifita cognitione ꝑtingere
neqͥminus. Mat̾ quippe sapiẽna
ꝑhas adoptionis filios pascit. cõ
neris potum in laste hystorie: in
fide autem ꝓficientibus cibum.
in pane allegorie : bonis etiam
tem in sapida refectione tropolo¬
giez illis demq qui et abimis per
contempiuni tertenorum suspẽ
rice contemplationis ebrietatẽ
aꝑtam rerum gestaium ꝗ narꝰ¬
continetut᷑: et sic intelligitur si¬
tut legit᷑. Allegoria n̾o aliquid¬
infiguratis sine dif¬

Expanded text:
re, prius diligenter consideret quando historice, quando allegorice, qsapientiae filias vocamus, ad cujus inquisitionem plena ipsarum agnitio totius, quod ei inest, secretistatio nisi illarum prius inquisita cognitione, pertingere nequimus. Mater quippe Sapientia per hos adoptionis filios pascit, confneris potum in lacte historiae; in fide autem proficientibus, cibum in pane allegoriae; bonis vero etem in sapida refectione tropologiae; illis denique qui et ab imis per contemptum terrenorum suspensricae contemplationis ebrietatem aptam rerum gestarum narcontinetur, et sic intelligitur sicut legitin figuratis sive di
Abbreviated transcription (Latin):
uideł siue in mala significatione
uiͦsta id qd̃ narranonis qm cõte¬
xit series exigit eas acciꝑe debeamꝰ
Cercio opportet ut quib quot ue
nͦus nomina de quib trastat tam
hominum qͣm locorum hebraica.
siue gͥca. interprecari debeant ꝑ¬
quiramus quia magnam nobis
interptationib ꝓpͥm nominum
edificationẽ ꝓponit. De his autem
reram significationib et nõium
int̾p̾tationib mͦ scd̃m duas suas
intelligntias mͦ scd̾ tres. mͦ u̾o scd̾¬

Expanded text:
videlicet sive in mala significatione, videlicet sive in mala significatione, juxta quod narrationis quam contexit series exigit, eas exigere debeamus. Tertio oportet ut quibus quotve modis nomina de quibus tractat, tam hominum quam locorum, Hebraica sive Graeca interpretari debeant, perquiramus, quod magnam nobis interpretationibus propriorum nominum aedificationem proponit. De iis autem rerum significationibus et nominum interpretationibus secundum suas duas intelligentias, modo secundum tres, m
Abbreviated transcription (Latin):
tres. qñ etiam scd̾m omnes simul
qͣtuor intelligi uelit. Cumq pͥmũ
hec omnia. hoc mͦ duce ipsa u̾itate
indagau̾mus: scd̾o necesse ẽ. ut qͥ¬
b quot ue mͦis res de quib tractat
dũ taxat corꝑale ꝯmodũ ⁊ ĩcõmo¬
dũ spectat. ꝓbari. et repbari ualet:
ip̃a mimirum una eadẽq res nõ
solum diu̾sam s et adu̾sam ali¬
qͣndo in satra scriptura significatõ¬
nẽ here p᷑. ut enim exempli cã
demnum̃is tria ꝓferamꝰ: est aqͣ
cuiꝰ flumina fluunt deuentre
demergat. Est item camel qui ꝑfo
ramen atus tnͣsiit: est et camelus de
qͦ tebecta uiso ysaac descendit. Est
qͦ leo qui uicit de tribu usdai. est et¬
leo qui cutuit q̃rens quem deuoret.
Quis enimnelciat qnͣtum hoꝵ tro¬
um significata. ab inuitẽ distent:
cum tamenunum qd̾q significã¬
tium unũ ac sdẽ sit: Qum itaq
sãctam scripturam de reb loq̃ntẽ
ose inspiciamus. et tunc euident̾
scire poterimus qͦmͦ siue in bona

Expanded text:
tres, quando etiam secundum omnes simul quatuor intelligi velit. Cumque primum haec omnia hoc modo, duce ipsa veritate, indagaverimus: secundo necesse est ut quibus quotve modis res de quibus tractat duntaxat corporale commodum et incommodum spectat, et probari et reprobari valet: ipsa nimirum una eademque res non solum diversam, sed et adversam aliquando in Scriptura sacra significationem habere potest. Ut enim, exempli causa, de innumeris tria proferamus: et aquae, cujus flumina fluunt de ventre demergat; et item camelus, qui per toramen acus transit, est et camelus de quo Rebecca, viso Isaac, descendit: est quoque leo qui vicit de tribu Juda; est leo qui circuit, quaerens quem devoret. Quis enim nesciat, quantum horum trium significata ad invicem distent, cum tamen unumquodque significantium unum atque idem sit. Cumque ita sacram Scripturam de rebus loquenteose inspiciamus, et tunc evidenter scire poterimus, qua sive in bona
Abbreviated transcription (Latin):
caͣm mentũ in arcẽ u̾itatis extol¬
lit: dum uo ꝑ anagegie sublimitata
de et̾nis suꝑne patrie gaucdiis disserit:
quodam m testum supponit. dum au¬
tem misticum intropologia intellectũ
ꝑ contemplatõem inuestigat: eret¬
tum hoc de quo loquimur sp̃uale edi¬
ficium diuersis uirtutibus tam his
qui intus ad deum qm his qui extͣ
ꝑtinent ad ꝓximum ꝑmoralitatis
uenustatẽ. qͣi distinctis pultrorum
coloꝵ uarietatib ornat. Cum his gͥ
constet has qͣtuor sacre scripture in¬
telligentias omne qd̾ ei in est secre¬

Expanded text:
icam mentis in amorem veritatis extolicam mentis in amorem veritatis extollit: dum vero per anagogiae sublimitatem de aeternis supernae patriae gaudiis disserit, quodammodo tectum superponit: dum autem mysticum in tropologia, intellectum per contemplationum investigat exercitium, de quo loquimur, spirituale aedificium diversis virtutibus, tam iis quae intus ad Dominum quam quae extra pertinent ad proximum, per mortalitatis venustatem quasi distinctis pulchrorum colorum varietatibus ornat. Cum igitur constet has quatuor sacrae Scripturae intelligentias, omne quod et  F. e
Abbreviated transcription (Latin):
constat. set in hoc ab allegoria dis¬
tat: qd̃ allegoria quidem fidem
tropologia uo edificat mor alita
tem. Anagogia autem siue ue¬
lans. suie aꝑtis dictis de et̾mis sr¬
ne patrie gaudiis trastat. et que
merces uł fidem restam. uł uitara
q ꝑ sc̃orum exempla q̃ narrat
legentem adimuutationem exci¬
tat scĩtatis : Allegoria in reuela¬
tione fidei ad cognitionem u̾itatis:
tropologia in instructione morum
ad amorẽ iurtuns anagogia in
manifestatione suꝑnorum gaudi¬
orum ad deliderium et̾ne felicita¬
tis. In nr̃e gͦ anime domo hystori¬
a fundam̃tum ponit. Allegoria
parietes erigit. Anagogia tectum
suꝑ ponit: tropologia ũo tam inte¬
extenus ꝑ effectum bomi oꝑis ua¬
ris ornatib depingit. Dum enĩ
hoͤc de qͣ loquimur satra script᷑a
uerba hẏstorie simplicit̾ narrat :
qͣr inchoando fundam̃tum: edifi¬
cii iactat: et dum ꝑ allegorie ex̾ci¬
tum fidei misterra pandit: fabͥ¬

Expanded text:
constat: sed in hoc ab allegoria disconstat: sed in hoc ab allegoria distat quod allegoria quidem fidem, tropologia tem. Anagogia autem sive velatis, sive apertis dictis de aeternis supernae patriae gaudiis tractat, et quae merces vel fidem rectam, vel vitam que per sanctorum exempla, quae narrat, legentem ad imitationem excitat sanctitatis; 386 allegoria in revelatione fidei ad cognitionem veritatis; tropologia in instructad amorem virtutis; anagogia in manifestatione sempiternorum gaudiorum ad desiderium aeternae felicitatis. In nostrae ergo animae domo historia fundamentum ponit, allegoria parietes erigit, anagogia tectum supponit, tropologia vero tam inteexterius per effectum boni operis, variis ornatibus depingit. Dum enim haec, de qua loquimur, sacra Scriptura verba historiae simpliciter narrat, quasi inchoando fundamentum aedificii jactat, et dum per allegoriae exercitium fidei mysteria pandit, fabr
Abbreviated transcription (Latin):
ture: pͥmo ililigenter
Confiderat qndo hẏstori¬
ce qͣndo allegorice. qͣndo¬
sapientie filias uocannus. Ad cuius
ad quisitionem cum plena ip̃eo⁊
agnitio. tocius qd̃ ei mest secreti
su manisestatio: insi illarum pͥ¬
us adquifira cognitione ꝑtingere
neqͥminus. Mat̾ quippe sapiẽtia
ꝑ has ad optionis filios pascit. cõ
neris potum in laste hẏstorie: in
fide autem ꝓficientibus cibum.
in pane allegorie : bonis etiam
tem in sapida refectione tropolo¬
gie: illis demq qui et abimis per
contemptuni terrenorum suspẽ¬
desidenium ꝓuesti: sobriam theo¬
rite contemplationis ebrietatẽ
aꝑtam rerum gestanum nar¬
ratõem ꝑtinet. q̃ et insuꝑficie litẽ
continetur: et sic intelligitur si¬
cut legit᷑. Allegoria u̾o aliquid
in se plus continet quia ꝑ id qd̾
dei puritate. et sc̃e eccłie muist̾iã.
siue p̾sentia. siue futura. aliqͣndo
figuratis et uelatis ostendit. Tropo¬
logia quoq et ipsa sicut allegona
infiguratis siue distis. siue factis

Expanded text:
nire, prius diligenter consideret quando historice, quando allegorice, qsapientiae filias vocamus, ad cujus inquisitionem plena ipsarum agnitio totius, quod ei inest, secreti, sic manifestatio nisi illarum prius inquisita cognitione, pertingere nequimus. Mater quippe Sapientia per hos adoptionis filios pascit, confneris potum in lacte historiae; in fide autem proficientibus, cibum in pane allegoriae; bonis vero etem in sapida refectione tropologiae; illis denique qui et ab imis per contemptum terrenorum suspendesiderium sunt provecti, sobriam theoricae contemplationis ebrietatem aptam rerum gestarum narrationem pertinet, quae et in superficie litterae continetur, et sic intelligitur sicut legitur. Allegoria vero aliquid in se plus continet, quod per hoc dei puritate, et sanctae Ecclesiae mysteria, sive praesentia, sive futura, aliud figmentis et velatis ostendit. Tropologia quoque et ipsa, sicut allegoria, in figuratis, sive dictis, sive factis,
Abbreviated transcription (Latin):
tis ydoneum mcrlis potent ⁊ si¬
suero secur̾ sum c nõ ꝑdam ser¬
liabit uiuo desuncto restituet nã
quocumq uado ip̃a it̾ metum se¬
cum ferens depositum ꝙ seruãd̾
acceꝑat ad est pluo mortusi se¬

Expanded text:
is idoneum, nullis patens insisuero, securus sum quia non perdam: servabit vivo, defuncto restituet. Nam quocunque vado ego, ipsa it mecum, secum ferens depositum quod servandum acceperit. Adest vivo, mortuum se
Abbreviated transcription (Latin):
stos nõ tutũ arbitrat᷑ labiis homi¬
num comitt̾e głiam suam arche
sine clane ⁊ sine sera musli q oĩo
clause nocere uolenti nõ tutum pla¬
ne cet stultum set ibi thesaurũ tułi
reꝯde ubi nõ ualeas restituere cat
uolueris si ponis mos meũ iam ĩs
intua set ininea est potertate. cu
utiq ꝓ meo libito uł laudare te
possim uł derogare tibi samum ua

Expanded text:
enim tutum arbitratur labiis hominum committere gloriam suam, arcae utique sine clave, et sine sera, nullique omnino clausae nocere volenti. Non tutum plane, sed stultum, ibi thesaurum tuum recondere, unde non valeas resumere cum volueris. Si ponis in os meum, jam non in tua, sed in mea potestate est, cum utique pro meo libitu vel laudare te possim, ve
Abbreviated transcription (Latin):
haltationib humidis corꝑescit
uentos uehem̃tuis concitatꝰ ig¬
nes et tonimia contractus. mi¬
scłaris. ut in iob. Subito aer coit᷑
suo .i.xͦ. qui sꝑsit p̾dicationẽ ĩ nñ¬
agrum tuum .i. sentes iniquita¬
tum enelle. et corpꝰ ad fiugẽ retͥ¬
butiõis extole. ¶ger bonum opꝰ
ut inob. Agrum ñ suum deme
a sec̾to ꝯtempłois. ad officium
uid̾orum ut ingenesi. Egssus ẽ
ad meditandũ magͦ inclinata
iam die ysaac qi infine mũidi

Expanded text:
halationibus humidis corporescit, t; vehementius concitatus, ignes et tonitrua; contractus, nuaris, ut in Job: « Subito aer cogetur  qui sparsit praedicationem in munagrum tuum, id est, sentes iniquitatum evelle, et corpus ad frugem retributionis excole. Ager bonum opusut in Job: « Agrum non suum demeta secreto contemplationis ad officium Judaeorum, ut in Genesi: « Egressus est ad meditandum in agro inclinato jam die Isaac, » quod in fine mundi
Abbreviated transcription (Latin):
inflore siguiuas quẽad̾ suꝑiorẽ neł
cit set stratum ⁊ frenos sic stultisti¬
mus est qui hoitiem aut ex ueste
aut ex condiccõne quuie uestis inꝰ nob̾
deo istos cru turpe existimant cum ser¬
uo suo cenare iurga minimironse

Expanded text:
nem cit sed stratum eius ac frenos, sic stultissimus est qui hominem aut ex veste aut ex condicione quae nobis vestis modo deo istos, qui turpe existimant cum servo suo cenare. Quare, nisi quia
Abbreviated transcription (Latin):
se laudant a giouerit nõ ignorã¬
cie aut benmolencie laudatoriss
de alris nõ p̾sumat pͥmus incõnẽ¬
tibꝰ rendet inconsiliis pͥmus R¬
det nõ uocat᷑ accedit nõ iussus sẽ
introurntit deordinat ordinata
reficit fc̃ã quidquid ip̃e nõ fec̾it¬
uł ante ordinau̾it nec Recte scm
dicat iudicantes p̾usdicat uidica¬

Expanded text:
se laudatum agnoverit, non ignorantiae aut benevolentiae laudatoris, sed de aliis praesumat? Primus in conventibus residet, in consiliis primus respondet: non vocatus accedit, non jussus se intromittit: reordinat ordinata, reficit facta. Quidquid ipse non fecerit aut ordinaverit, nec recte factum, di
Abbreviated transcription (Latin):
nitas .xͥ. ut in apocł. Et qui se¬
debat similis erat lapidi iaspi
ce assiduitatem orĩonis. S tag¬
num falsa doctrinaut in ysaia
auferam omne stagnum tuu
Stamen est anima hominis. ut
in leuitico q̃ lepram hu̾it insta¬
mine .i. pecc̃i maculam mmñte.
ria. qͣm tolerat homo. S tat̾a
ũsatione tua uictoriam exerces
iutõꝵ. E tatura fortit̃do ut ĩ li.
numeri. Populus quem aspexi¬
mus ꝓcere stature est .i. maxime
strepitu instabilium contempla¬
tionum. qr magnus in ꝑfectõe
nõ erat. S tranis. status uite no¬
stre in quo dudum fuimus ut¬

Expanded text:
isti, ut in Apocalypsi: « Et qui sedebat, similis erat lapidi jaspidexerce assiduitatem orationis. Stannum est falsa doctrina, ut in Isaia: « Et auferam omne stannum tuumStamen est anima hominis, ut in Levitico: « Quae lepram habuerit in stamine, » id est, peccati maculam in mente. ria quam tolerat homo. Statera,versatione tua victoriam exerces vitiorum. Statura, fortitudo, ut in libro Numeri: « Populus quem aspeximus, procerae staturae est, »  . strepitu instabilium cogitationum, quod magnus in perfectione non erat.  Stractus est status vitae nostrae, in quo d
Abbreviated transcription (Latin):
Unoula ẽ ꝑfectio ut iniob. Ter¬
ram urigulam fodit qr p̾dica¬
tor sc̃s duriciam in subiectis ꝑ¬
festione uirtutis emollit. Un¬
gula ultima oꝑa. ut in exodo
nec ultima oꝑa si tamenbona fue¬
re debemus. Ungula fines mun
di ut ingñsi. Mordens ungłas eqͥ¬

Expanded text:
la est perfectio, ut in Job: « Terram ungula fodit, » quod praedicator sanctus duritiam in subjectis perfectione virtutis emollit. Ungula, ultima opera, ut in Exodo: nec ultima opera, si tamen bona fue debemus. Per ungulas, fines hujus mundi, ut in Genesi: « Mordens ungulas eq
Abbreviated transcription (Latin):
focit dan ei codicem ut leg̾et in¬
iret hora nona circũspiciebat il¬
le utrñ quis nocaret eum ad cibũ
nõ habes nc̃ce hanc estam. Nos
est marcha marie. It. Alhas.¬

Expanded text:
m ut legeret, inisset hora nona respiciebat si quis vocaret eum ad cibum,non habes necesse hanc escam; nos est Marta Marie". Et s
Abbreviated transcription (Latin):
uñ. augꝰ faladicus testis tridus ꝑ¬
sonis est obnoxi᷑. pͥmũ deo cuiꝰ p¬
senciam contempuit deiide iudi¬
ci quẽ mentiendo fallit postremo
innocenti quẽ fło testĩo ledit.

Expanded text:
nus: Falsidicus testis tribus est obnoxius. Primum deo, cuius presentiam contemnit; deinde iudici, quem mentiendo fallit; postremo innocenti, quem falso testimonio ledit.
Abbreviated transcription (Latin):
gem omĩa a se st̃flua resecauit ut
nich se hr̃e puret putacione digm̃.
credite michi ⁊ putara repulluia
uit ⁊ effugata redeunt ⁊ resut.¬
cendunt᷑ exincta ⁊ sopita exci¬
tantar parum est gͦ semel putas
sepe putandum est ĩmo si ⁊ł po

Expanded text:
guem omnia a se superflua resecavit, ut nil se habere putet putatione dignum? Credite mihi, et putata repullulant, et effugata redeunt, et reaccenduntur exstincta, et sopita denuo excitantur. Parum est ergo semel putasse; saepe putandum est, imo, si fieri
Abbreviated transcription (Latin):
nim̃tũ sit adilaus fẽsta corpi hanc
utrum cespes erexent an nar la¬
pis gentis auene incħ int̾est scito¬
te tam bũ honines cao qmͣ au¬
ro tegi contempuite om̃ia ques
uacuus labor uenid ornam̃tum ac

Expanded text:
nimentum sit adversus infesta corporis. Hanc utrum caespes erexerit an varius lapis gentis alienae, nihil interest; scitote tam bene hominem culmo quam auro tegi. Contemnite omnia, quae supervacuus labor velut ornamentum ac
Abbreviated transcription (Latin):
uidi anqũ canem nussa a dño fꝰ¬
stra panis aut carnis aꝑto ore ca¬
captantẽ quideruid excepit ꝓtuꝰ
integrũ deuorat ⁊ sꝑ ad spem ue¬
expectantibꝰ nob̾ fortuna ꝓicit id

Expanded text:
uando canem missa a domino frusta panis aut carnis aperto ore captantem ? Quicquid excepit, protinus integrum devorat et semper ad spem veexpectantibus fort
Abbreviated transcription (Latin):
istos epnlantes uelut optimos ro¬
ues st̾t̾e ⁊ sudare intenig̾es istos qͥ
igeime corunt᷑ uoluptates minime
assoqi qui incio gule ialorat patĩ¬
ꝓ deiectacione uinꝰ hore molestiam¬

Expanded text:
istos epulones velut optimos boves stertere et sudare, intelliges eos, qui maxime sequuntur voluptates, minime assequi, qui vitio gule laborant pro delectacione unius hore pati
Abbreviated transcription (Latin):
x. sñ comeditis siue dibitis omĩa
quid manducas ⁊ bibis ad refec¬
sinrdum est nimia saturitate uei¬
le honerare uentrẽ quẽ sdimus deo
placuisse ꝑ ieiuniss. quidã sc̃ĩ nẽ¬

Expanded text:
 Sive comedetis sive bibitis, omnia quid manducas et bibis ad refecsurdum est nimia saturitate honorare uelle martyrem, quem sciamus deo placuisse ieiuniis. ita tibi se
Abbreviated transcription (Latin):
cedebant. Dñ. uir sc̃s inguans cum
demones informa humana a duens¬
cpu de domo erant in lectis fuis ciui¬
scentuꝰ uir sq̃s sinrerit ⁊ demoner
abire nd̃ ꝑmntens excitauit core
nom ut interent an eent sbi t mue¬

Expanded text:
cedebant. Vnde uir sanctus uigilans cum demones in forma humana uenislis de domo in lectis suis quiescentibus uir sanctus surrexit et demones abire non permittens excitauit illos suorum ut uiderent si essent ibi; et inue
Abbreviated transcription (Latin):
ire ipẽ satratus ad pedes abb̃is ⁊ tncor
ndchꝰ fugitius si me eioias c̃e pot̾o.¬
ep̃c u̾o noꝙpͣ ero qui laboranti sugent
michi post mortẽ reneles stanĩ cui o¬
ranti post mortẽ eiꝰ cora altari ap
parint inuisione gałfridus dicens

Expanded text:
ire, ipse, prostratus ad pedes abbatis et clernachus fugitivus, si me eligitis, esse potui laboranti in extrm tuum post mortem michi reveles». Cui oranti post mortem eius coram altari apparuit in visione Galfredus dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
di ⁊ inuida uo lutate cnie deum ho¬
minũ errore letant᷑. set neq apd̾
tultores suos pondus auctoꝵtatis q̃¬
mutant id agunt ut int̾p̾tuꝰ su¬
pa tribuatar ẽ ip̃s decepti fuerĩt
mentiti.¶ It quen qño potuerit

Expanded text:
ndi et inuida uoluntate, qua hominum errore laetantur. sed ne apud cultores suos pondus auctoritatis amittant, id agunt, ut interpretibus supa tribuatur, quando uel decepti fuerint uel mentiti. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
dona donant᷑ qͣi in principio anm
lune solis ne cursum qr qui has
⁊ quascumq diuinaciones aut fa¬
ta ant auguna obseruat aut atiẽ¬
dit aut consencit obseruantitꝰ.

Expanded text:
dona donantur, quasi in principio anni lunae solisque cursum quia qui has, et quascunque divinationes, aut fata, aut auguria observat, aut attendit, aut consentit observantibus
Abbreviated transcription (Latin):
utiq uir iustus ꝑmistisi se adora
ham in refrigeno erat diceret ad
uirũ pestilencie ⁊ dignm ardore
Iehenne cras mecum eris ⁊ suibdit¬
dug̃. hiis duobꝰ titulis subtilitatem
faslicie sue ꝓdidit inꝓuidus satha¬

Expanded text:
utique uir iustus permisisset se adorar qui cum Abraham in refrigerio erat, dicebat ad uirum pestilentiae dignum ardore gehennae: \'cras mecum eris\'? His duobus titulis subtilitatem fallaciae suae prodidit inprouidus sata
Abbreviated transcription (Latin):
tes fieri. ⁊ħ oc ait beda dicens. siqͥ
se. Iti cum quedam cuitas eeͣt obso¬
sa ⁊ dubitaret clerus qui deberet
fugere ⁊ qui man̾e consultus. aug̃
pndit sorte illud eẽ dirimendũ.

Expanded text:
i sortes. Et hoc ait Beda dicens: Si qui se. Item cum quedam civitas esset obsessa et dubitaret clerus, qui deberent fugere, qui manere, consultus Augustinus respondit sorte illud esse dirimendum.
Abbreviated transcription (Latin):
nec hystriones ¶tem nõ debent adiħ¬
ti. ad accõnem. It decent excõitan. It
si post amonicionem uł excõicacidem
uolunt se corrigere si serui sunt debẽt
uerberibꝰ castigari si libi includi in car¬
cere uł utriq sunt de ꝑrochia tipit̾ de¬
honestati .i. tonsorati uł decaluati eici¬
endi ⁊ hoc potest ep̃t sua auctoritate

Expanded text:
bent admitti ad accusationem. Item debent excommunicari. Item si post admonitionem vel excommunicationem noluerint se corrigere, si servi sunt, debent verberibus castigari, si liberi includi in carcerem, vel utique sunt de parochia, turpiter dehonestati, id est tonsurati vel decalvati, eiiciendi et hoc po
Abbreviated transcription (Latin):
gerere mmposibile est alicn nõ er¬
rare. Ad p̾latum aũt ꝑtinet ertã¬
tem argeuere. Set qũo culpam
nõ amputatur. multis u̾o modis¬
fiunt excusaciones inpectatis aut
eĩ dicit qui se excusat nõ feci aut
feci. quid̃ set bñfeci aut si maie
nõ multũ male aut si multũ ma¬
le nõ mala imꝑncione. si aut ⁊

Expanded text:
gerere, impossibile est eum aliquando non errare. Ad praelatum autem pertinet errantem arguere. Sed quomodo culpam non amputatur. Si fiunt excusationes in peccatis. Aut enim dicit qui se excusat, Non feci; aut, Feci quidem, sed bene feci; aut, Si male, non multum male; aut, Si multum male, non mala intentione. Si autem et
Abbreviated transcription (Latin):
a te ciose recedis certe int̾mi
comitis ut quid audes ocłõs leu
re moeni qui peccasti incels̃ tera
intuere ut cognostas te ip̃m tp̃a
te tibi rep̾ssĩgabit qr t̾ra es ⁊ in
cedenti monacħ qui sm negligẽs
alios curiose circũ spicit dum eᷤ¬
dam suspicit suꝑiores quostã de¬
spicit inferiores ⁊ malus quidẽ

Expanded text:
 curiose, recedis? Cui te interim committis? Utquid audes oculos levare ad coelum, qui peccasti in coelum? Terram intuere, ut cognoscas teipsum. Ipsa te tibi repraesentabit, quia terra es, et in enim, qui sui negligens, alios curiose circumspicit, dum quosdam suspicit superiores, quosdam despicit inferiores: et in aliis quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ ternbili d̾i iudicio pͥma fiogicia
impimitas squit᷑ ex ꝑta uoluñtas li¬
bent᷑ repetit᷑ repetita blandicur ꝯcu
ꝯsuetudo trahatur miser inꝓsundũ
maloꝵ traditur captiuus tyrrandiui
oꝵ absortus sue rõis diuini q timo¬
ris oblitus dicat insipiens ⁊ ncorde.
suo nõ est deus Iam indifferent᷑ l¬
bitis ꝓ licitis utit᷑ Iam łicitis cogi¬
tandis patrandis innestigandũ ħrỹ
manus uł pedes nõ ꝓhent᷑. set qd¬
cud incor inbictign ad manũ ueħ¬
it machinatur gaitit roꝑat mali

Expanded text:
 terribili Dei judicio prima flagitia impunitas sequitur, experta voluptas libenter repetitur, repetita blanditur. Conconsuetudo. Trahitur miser in profundum malorum, traditur captivus tyrannidi riorum absorptus, suae rationis divinique timoris oblitus, dicat insipiens in corde suo: Non est Deus . Jam indifferenter libitis pro licitis utitur, jam ab illicitis cogitandis, patrandis, investigandis animus, manus, vel pedes non prohibentur: sed quidquid in cor, in buccam, ad manum venerit, machinatur, g
Abbreviated transcription (Latin):
se laudant a giouerit nõ ignorã¬
cie aut benmolencie laudatoriss
suis meritis ascribit. ¶Septimus¬
de alris nõ p̾sumat pͥmus incõnẽ¬
tibꝰ rendet inconsiliis pͥmus R¬
det nõ uocat᷑ accedit nõ iussus sẽ
introurntit deordinat ordinata
reficit fc̃ã quidquid ip̃e nõ fec̾it¬
uł ante ordinau̾it nec Recte scm
dicat iudicantes p̾usdicat uidica¬

Expanded text:
se laudatum agnoscunt, non ignorantiae aut benevolentiae laudatoris, sed suis meritis ascribunt. Ude aliis praesumat? Primus in conventibus residet, in consiliis primus respondet: non vocatus accedit, non jussus se intromittit: reordinat ordinata, reficit facta. Quidquid ipse non fecerit aut ordinaverit, nec recte factum, di
Abbreviated transcription (Latin):
ogisse. Uñ .b̾. om̃nio pp̃ mansuetudi¬
nera queite p̾dicatur currimꝰ pꝰ
pauꝑem pcc̃orem nõ horreas. nõ hpe¬
ruisti confitentem iatronẽ nõ lat¬
mantem peccatricem nõ supplicatẽ¬

Expanded text:
irtutum . Omnino propter mansuetudinem, quae in te praedicatur, currimus post pauperem, peccatorem non horreas. Non horruisti confitentem latronem, non lacrymantem peccatricem, non Cha
Abbreviated transcription (Latin):
b scindant Rete. ecc̃a in regno
sinistro oꝑe nichil habebit. Le¬
te. peccatum ut iiob. Immisit
in rete pedes suos .i. posuit in pec¬
catum affc̾s suos. Resticula. stͥ
p̾cepta d̾i. ut in regum. Resticu¬
la. xxͣc. cubitorum ambiebat
nant baptismum. E moceros ẽ¬

Expanded text:
bus scindant. Rete, Ecclesia in regno,sinistro opere nihil habebat. Rete, peccatum, ut in Job: « Immisit in rete pedes suos, » id est, posuit in peccatum affectus suos. Resticula sunt praecepta Dei, ut in libro Regum: « Resticula triginta cubitorum ambiebat nant baptismum. Re
Abbreviated transcription (Latin):
demones inm̃tib reꝓboꝵ. Pro¬
infine mundi. reddet unicͥq
uista oꝑa suã. Ptopiciatoriũ
ẽ xp̃e ut in exodo. facies et ꝓpi¬
ciatorium de auro purissimo.

Expanded text:
proin fine mundi reddet unicuique juxta opus suum. Propitiatorium est Christus, ut in Exodo: « Facies et propitiatorium de auro purissimo,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ut et corpꝰ eius ꝑ mortificatio¬
nem mastetur et anima ꝑ cõ¬
templationem in suꝑna ele¬
uet᷑. Lat̾ est łs creator ut in
ꝑaboł. Oculum qui subsãnat

Expanded text:
est ut et corpus ejus per mortificationem mactetur, et anima per contemplationem in supernis elevetur. Pater est Deus creator, ut in Parabolis: « Oculum qui subsannat
Abbreviated transcription (Latin):
uen̾int ad delestationem pecc̃i.
ane. sunt hetici ut in pͦs. Et de¬
dit t̾ra eorum ra. qi conuenticła
cecoꝵ et ignorantium loqͣces ꝓfe
p̾sumptio qd̃ dixit se eqͣlitatẽ
hab̾e cum xͦ. qr naturalit̾ equat
est filius patri. ationale ẽ int̾¬
na mundicia ut mexodo. Ratio
Regi qui fecit nup. filio suo .i.¬

Expanded text:
electationem peccati. Ranae sunt haeretici, ut in Psalmis: « Dedit terra eorum ranas, » quod conventicula caecorum et ignorantium loquaces prose aequalitatem habere cum Deo, quod naturaliter aequalis est Filius Patri. Rationale est interna munditia, ut in Exodo: « RatiRegi, qui fecit nuptias filio suo
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo exiiu ext̾uis. adopꝰ iusticie
extenus hũit ad porram. quia
elestus quisq infide ecc̃e intuẽs
ad exitum suum ab hac uita de¬
sidenum suum extend̾e debet
ut cum xp̃o esse possit. Por.
predicatores ut in ysaia. Et
num mͥ notas facite. Porte oꝑ
de malis oꝑib. ꝑ q̃ fit introitꝰ
inferrent oꝑa onera ꝑportas
suas indie sabbi. qr qͦtqͦt in¬

Expanded text:
ndo exivi exterius ad opus justitiae exterius habuit ad portam, quod electus quisque in fide Ecclesiae vivens ad exitum suum ab hac vita desiderium suum extendere debet, ut cum Christo esse possit. Per portas praedicatores, ut in Isaia: « Erum mihi notas facite. Portae, ode malis operibus, per quae fit introitus inferrent onera per portas suas in die sabbati, » quod
Abbreviated transcription (Latin):
pugnacła munim̃ta scrip¬
sunt hominis corpꝰ. et amima.
ut in exodo. Et ponent de san¬
guine agni suꝑ utiumq pos¬
tem. ut corpꝰ xͥ et ore sumamꝰ :
et m̃te capiamus. Postes li
mus. P otentes sunt sc̃i ui
n mbono fortes ut imob. d̾s
potentes nõ abicit cum ip̃e¬
sit po .i. uiros scõs in bono oꝑe
fortes nõ deserit. Potentes

Expanded text:
pugnacula, munimenta Scripsunt hominis corpus et anima, ut in Exodo: « Et ponent de sanguine agni super utrumque postem, » ut corpus Christi et ore sumamus et mente capiamus. Postes, limus. Potentes sunt viri sancti, in bono fortes, ut in Job: « Deus potentes non  habuit, » id est, viros sanctos in bono opere fortes non deserit  potentes
Abbreviated transcription (Latin):
Pat̾ funri seculi princeps pa
inconscientia tribuit. Prin.
p̾latꝰ quilibet ut in ysaia. Nõ
uocabitur his qui insipiens ẽ
princeps. qr quimnse sapĩam
nõ ht aliis in regimine p̾esse¬

Expanded text:
« Pater futuri saeculi, princeps pacin conscientia tribuit. Princeps, praelatus quilibet, ut in Isaia: « Non vocabitur is qui insipiens est princeps, » quod qui in se sapientiam no