comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt de mille. Benignã ego ñ du¬
bitauerĩ uob̾ ẽẽ diuinitatẽ. cui de
tanta raritate int̾ mortales ñ uñ.
s duos. ip̃osq idoneos satis in dul¬
⁊ ut facile adsint cõpiunciales.
ut gͣtis. debitores iure subiecti¬
onis. Hoꝵ acqͥescendo cõsiliis. nͨ
p̃ceps eritis insententia: nͨ uehe¬
mẽs in undicta. Non in corrigẽ¬
dis remissior: ñ seuerior ĩparcen¬
dis: ñ pusillanimis in expectau¬
dis. Nec sr̃fluꝰ inuictu: nͨ nota¬
bił in nestitu. Non citꝰ ad ꝓmit¬
tendũ: ñ ad reddendũ tardus: nͨ
ꝑdigꝰ dator. Isti cõsiliũ longe
semꝑ faciet a uob̾ malũ tẽꝑi ue¬
tus s cupidati nouũ. symoniã:
et matrẽ etits auariciã: q̃ est y¬
doloꝵ seruitꝰ. Qut breui omĩa
sermone cõcludã.si his credide¬
ritis in oĩb exẽplo apli honorifi¬
cabitis minist̾iũ ur̃m. Ministi̾¬

Expanded text:
inquit, de mille. Benignam ergo non duinquit, de mille. Benignam ergo non dubitaverim vobis essse divinitatem, cui de tanta raritate inter mortales, non unum, sed duos, ipsosque idoneos satis indulet, ut facile adsint, comprovinciales; ut gratis, debitores jure subjectionis. Horum acquiescendo consiliis, nec praeceps eritis in sententia, nec vehemens in vindicta; non in corrigendis remissior, non severior in parcendis, non pusillanimis in expectandis; nec superfluus in victu, nec notabilis in vestitu; non citus ad promittendum, non ad reddendum tardus, nec prodigus dator. Istorum consilium longe semper faciet a vobis malum tempori vetus, sed cupiditati novum, simoniam; et matrem ejus avaritiam, quae est idolorum servitus. Et ut brevi omnia sermone concludam, si his credideritis, in omnibus, exemplo Apostoli, honorificabitis ministerium vestrum : minist
Abbreviated transcription (Latin):
Ue nr̃o generi ab imꝑfectionesu¬
a.uix in młtitudine hoĩm unũ
reꝑias: in utͣq gr̃a cõsũmatũ.
Haud facile siquidẽ uł pruden¬
ti beniuolenciã: uł fideli in ẽẽ
sapientiã dep̃hendas.Sine nu¬
mero aũt st̃: qͦs utͥusq muneriᷤ
ex ꝑtes ẽẽ cõstiterit. Prudent̾ gͥ
cogitastis sac̾dotale onꝰ. ep̃ale opꝰ.
curãq pastoralẽ. digne ñ posse
ãministrari.sñ cõsilto. Hĩc ip̃a
castoꝵ cõsilioꝵ mat̾ sapĩa. de se
ip̃a loquẽs: ego sapientia inqͥt
habito incõsilio. S qͣli cõsilioͤ
Nunqͥd inqͣlicũq: Et eruditis
ait int̾sum incogitationib. S
⁊ quod infida cõsilia declinãda
fint: ꝑ os salomonis talit̾ monet.
Cansam tuã tracta cũ amiꝯ tuo:
et secretũ extraneo ne reueles. Pul¬
chre qͦ ꝑ aliũ qͦndã sapientẽ. cũ sũ
cõsilio nil agendũ consulat iiroꝵ
tũ consilii intuens paucitatẽ: ita
loqͥtur. Multi sint tͥ amici: unꝰ
aũt sit tͥ consiliarius de mille. Unꝰ

Expanded text:
Vae nostro generi ab imperfectione sua! Vix in multitudine hominum unum reperias in utraque gratia consummatum. Haud facile siquidem vel prudenti benevolentiam, vel fideli inesse sapientiam deprehendas. Sine numero autem sunt, quos utriusque muneris expertes esse constiterit. 3. Prudenter igitur cogitastis sacerdotale onus, episcopale opus, curamque pastoralem digne non posse administrari sine consilio. Hinc ipsa castorum consiliorum mater Sapientia de se ipsa loquens: Ego Sapientia, inquit, habito in consilio. Sed quali consilio? nunquid in qualicunque? Et eruditis, ait, intersum cogitationibus . Sed et quod infida consilia declinanda sint, per os Salomonis taliter monet: Causam tuam tracta cum amico tuo, et secretum extraneo ne reveles . Pulchre quoque per alium quemdam Sapientem, cum sine consilio nil agendum consulat, virorum tamen consilii intuens paucitatem, ita loquitur: Multi sint tibi amici, unus autem sit tibi consiliarius de mille . Unus,
Abbreviated transcription (Latin):
ma sapientie. Pudeat ⁊ collo cir¬
cũtexereᷤ
esd̾ honestius atq
sunt hec: q̃ isti mr̃m
exemplo
circũ ferane ĩ corꝑe
suo. Muliebria positius eẽ nos¬
cunt᷑ in signia: q̃ utiq curiostꝰ
et sumptuosius ille s p̃parare
cõsueuer̃t̃: cogitantes nuirũ q̃
sũt mundi. qͥmͦ placeant uiris.
uerũ tu sacͥdos dĩ altissimi: cui
ex his place̾ gestis: Mundo. an
dõSi mundo: cur sac̾dos: Si do̾ ͭ
cur qͣlis ppłs. talis ⁊ sae̾dos: Nã
si place̾uis mũdoł qͥd tͥ ꝓdest sa¬
cdotiũ : Nec enim potes duob dñi¬

Expanded text:
ma sapientiae. Pudeat et collo cirma sapientiae. Pudeat et collo circumtexere, quod honestius atqusunt haec, quae isti martyrum exemplo circumferant in corpore suo. Muliebria potius esse noscuntur insignia, quae utique curiosius et sumptuosius illae sibi praeparare consueverunt, cogitantes nimirum quae sunt mundi, quomodo placeant viris. 5. Verum tu, sacerdos Dei altissimi, cui ex his placere gestis, mundo, an Deo? Si mundo, cur sacerdos? Si Deo, cur qualis populus, talis et sacerdos? Nam si placere vis mundo, quid tibi prodest sacerdotiu
Abbreviated transcription (Latin):
ministium. Honorificabitis aũ
ñ cultu uestĩ. ñ equoꝵ factu. ñ
amplis edificiis: S ornatis mo
lis sacerdotib uestiũ cultꝰ plurimꝰ.
uͥtutũ ant nullus. aut exiguꝰ.
Quib ego si rememoree illud
aplicũ. ñ inueste p̃ciosa ͥ uereor
ne indignent᷑: dũt nimitũ ĩdig¬
nũ ducant in se assũptã senten¬
tiam. qm pͥus inuiliorẽ sexum
⁊ ordinẽ ꝓ latã fuisse recognoue¬
rĩt. Qͣ uͦ ñ eodem utant᷑ medi¬
ci ferro. secandis regib. quo et
ppłarib hoĩb: aut capiti fiat ĩ¬
uiria. si ipĩs forp̃icib capilli ex¬
crescentes detondeant᷑. qͥb ⁊ un¬
guiũ fuerĩt resecata suꝑ flua.
At tam̃ si dedignant᷑ pari cũ
muliercłis: ñ qͥdẽ ame. s ab a¬
pło feriri sententia: dedignen¬
t᷑ ⁊ cũ ip̃is eadem in uolui culpa.
Despiciant iã textͥcũ siue pellifi
gulas uocãt manib eucũdare
sacratis. et sacrantib trem̃da
mist̾ia. Respuant ⁊ appon̾e pec¬
tori: qd̾ decentius ornat gem¬

Expanded text:
4. Honorificabitis autem non cultu vestium, non equorum fastu, non amplis aedificiis, sed ornatis morllis sacerdotibus vestium cultus plurimus; virtutum aut nullus, aut exignus. Quibus ego si rememorem illud apostolicum, Non in veste pretiosa , vereor ne indignentur, dum nimirum indignum ducant in se assumptam sententiam, quam prius in viliorem sexum et ordinem prolatam fuisse recognoverint. Quasi vero non eodem utantur medici ferro secandis regibus, quo et popularibus hominibus: aut capiti fiat injuria, si ipsis forcipibus capilli excrescentes detondeantur, quibus et unguium fuerint resecata superflua. Attamen si dedignantur pari cum mulierculis, non quidem a me, sed ab Apostolo feriri sententia, dedignentur et cum ipsis eadem involvi culpa. Despiciant jam textricum sive pellificgulas vocant, manibus circumdare sacratis, et sacrantibus tremenda mysteria. Respuant et apponere pectori, quod decentius ornat gem
Abbreviated transcription (Latin):
fidele constltũ refutabat respõ¬
dens imꝑuido. ñ sapis q̃ d̾i st̃.
⁊ maliuolis nos ascendite ad diẽ
festum hũc ego aũt ñ ascendam.
Nec istoꝵ malicie. nͨ illiꝰ impru¬
dentie: se creclendũ putauit. Q¬
tens deniq cui se crede̾ debeat. cui
tuto sua cõmutat dispensanda mi¬
stia. ⁊ qͣi difficile inuentẽs: sub
ad miratione int̾rogat. Quis pu¬
tas est fideł seruus ⁊ prudẽs: quẽ
cõstituit dñs sr̃ familiã suã. Cͦ¬
orbẽe ⁊ petro curã ouiũ credit᷑s.¬

Expanded text:
at, respondens improvido, Non sapis quae Dei sunt ; et malevolis, Vos ascendite ad diem festum hunc, ego autem non ascendam . Nec istorum malitiae, nec illius imprudentiae se credendum putavit. Quaerens denique cui se credere debeat, cui tuto sua committat dispensanda mysteria, et quasi difficile inveniens, sub admiratione interrogat: Quis putas est fidelis servus et prudens, quem constituit Dominus super familiam suam? Quamobrem et Petro curam o
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ de eo qͣd ñ est: sius magisꝙͣ
dĩ landib delectat᷑. His ita pre¬
nussis: aptemꝰ tam cõtraria hu¬
militati᷑ singła fĩguł opponen¬
tes. SHumilitas ẽ cõtẽptus ꝓpͥe
excellentie. Contẽptus. opponit᷑
appetitui Duab qͦ suꝑbie speci¬
eb ᷤ due nicho minꝰ humilitatiᷤ
opponunt᷑. Cont᷑ cecam: ut qui
de se nouerit sentire humilit̾.
Cont᷑ uanã: nͨ cõsentire. alit̾ sẽ¬
tientib. Nempe qͥ de se ip̃o sen¬
tire humilit̾ nouit: in neutro
ip̃ius de se uiditiũ falli potest¬
st uidelicet ut auit maiꝰ aliqͥd
putet se ẽe qmͣ sit: aut a se ẽẽ
qd̾ sit. Q ido patient̾ carens
qd̃ s̃ nouit de ẽẽ: humilit̾ de
eo qd̃ certus ẽ ad eẽ ñ in se. s¬
in dño glat᷑. porro adu̾sus hoc
ut de se altius se aliquid senti¬
at: solet ne insolescat uerus
humił illud sͥ iugi meditatõe
reuolu̾e. ⁊fon alta sapientes:
s humilib cõsentientes. Qib

Expanded text:
m de eo quod non est, suis magis quam Dei laudibus delectatur. His ita praemissis, aptemus jam contraria humilitati, singula singulis opponentes. Humilitas est contemptus propriae excellentiae. Contemptus opponitur appetitui. Duabus quoque superbiae speciebus, duae nihilominus humilitatis opponuntur: contra caecam, ut quis de se noverit sentire humiliter; contra vanam, nec consentire aliter sentientibus. Nempe qui de se ipso sentire humiliter novit, in neutro ipsius de se judicium falli potest, videlicet ut aut majus aliquid putet se esse quam sit, aut a se esse quod sit. Et ideo patienter carens quod sibi novit deesse, humiliter de eo quod certus est adesse, niatur. 20. Porro adversus hoc, ut de se altius se aliquid sentiat, solet, ne insolescat, verus humilis illud sibi jugi meditatione revolvere: Non alta sapientes, sed humilibus 469 consentien
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ fit a corde infert caritas de qua
loqͥtur sponsa in canticis. Wl¬
nerata caritate ego sũ. fõitis
qͥppe ẽ ut mors dilectio: ⁊ mor¬
tẽ in nob̾ ñ uitã occidit. Uñ
⁊ audactar minat᷑. O mors e¬
ro mors cua. Peccatũ extinguit
qd̃ aĩe uitã expulerat: aĩame
restituit innocentie. Uerũ si p̃¬
ualet morti caritas. ita ut illam
in cõgressu ꝑ in̾e possit. cur drͦ¬
d si iã nõ tibi uiue̾ studeas s ei qui
ꝙ te mortud ẽ. Bene mortuus ẽ
a corde qui dicit

Expanded text:
quae fit a corde, infert charitas, de qua loquitur sponsa in Canticis: Vulnerata charitate ego sum . Fortis quippe est ut mors dilectio , et mortem in nobis, non vita audacter minatur: O mors, ero mors tua . Peccatum exstinguit, quod animae vitam expulerat; animamque restituit innocentiae. 11. Verum, si praevalet morti charitas, ita ut illam in congressu perimere possit, cur , si jam non tibi vivere studeas, sed ei qui pro te mortuus est. Bene mortuus est a corde, qui dicit
Abbreviated transcription (Latin):
seuntia. sute ditina bñficia ad
hoĩes. siue hoũm uota ad dnñ.
colũbino intitens ocło: nichil
sͥ retentat ex om̃ib. Nec ppłi
reqͥrit datũ. s lucrũ: nec dĩglo¬
riã utstrpat sͥ. Acceptũ ta¬
lentũ ñ ligat insudario. s par¬
iudas: ñ dentq sicut nec ma¬
ria locũ indisorio. Imitat᷑
ꝓfecto illũ qui ñ habebat iͥ
reclinaret caput̾ fẽs in p̃senci¬
ꝓculdubio fut᷑m uas in hono¬
rẽ ⁊ ñ incontumeliam. Deiq
ꝑdit aiãm suam in hoc mũdo.
ut in uitã eternã custodiat eã.

Expanded text:
euntia, sive divina beneficia ad homines, sive hominum vota ad Deum, columbino intuens oculo, nihil sibi retentat ex omnibus. Nec populi requirit datum, sed lucrum, nec Dei gloriam usurpat sibi. Acceptum talentum non ligat in sudario, sed parJudas; non denique, sicut nec Maria, locum in diversorio. Imitatur profecto illum qui non habebat ubi rectinaret caput; factus in praesentiprocul dubio futurum vas in honorem, et non in contumeliam. Denique perdit animam suam in hoc mundo, ut in vitam aeternam cust
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uiclicabã ut assolet. magis qͥppe
ad cõpassionẽ me ꝓuocabat huiꝰ¬
scem̾i cogitatio. Sĩ inqͣm tẽptatio
putas ꝑiclis patet uita pontificis.
cui õtm nͣecesse ẽ ferre tẽptatões:
Sigͦ latens in cauarna. ⁊ qͣi sub
modio. ñ quidẽ lucẽs s fumigãs
uencoꝵ tñ impetꝰ ñ sic declinare
sufficio. s cõtinuis tẽptatõmina¬
riisq fatigatꝰ impulsib instar
tento agitate arundinis. hac il¬
lacq circũ feror: qͥd positꝰ supra
montẽ. positꝰ sr̃ candelabrũ. Solꝰ
mͥ seruandꝰ. solꝰ tũ ip̃e mͥ sũ scan¬
dalo. solus teclio. solus oneri ates
⁊ ocło scandaliranti. freq̃nt̾ trasei
oporteat. Quib gͦ molestiis angit᷑
qͥb lacessit᷑ in iuriis: cui etiã ⁊ si
ꝓpͥa cessent. nũꝙͣ tñ de alienis de¬
sunt foris pugne. intꝰ timores:
Nuꝑ aũt nob̾ a utt̃is ꝑtibi. flare
cepit aura scͥcdior. Rumorib si qͥ¬

Expanded text:
non judicabam, ut assolet; magis quippe non judicabam, ut assolet; magis quippe ad compassionem me provocabat hujuscemodi cogitatio: Si, inquam, tentatio putatis periculis patet vita pontificis, cui omnium necesse est ferre tentationes? Si ergo latens in caverna, et quasi sub modio, non quidem lucens, sed fumigans, ventorum tamen impetus nec sic declinare sufficio, sed continuis tentationum variisque fatigatus impulsibus, instar vento agitatae arundinis, hac illacque circumferor: quid positus supra montem, positus supra candelabrum? Solus mihi servandus, solus tamen ipse mihi sum scandalo, solus taedio, solus oneri atque et oculo scandalizanti frequenter irasci oporteat. Quibus ergo molestiis angitur, quibus lacessitur injuriis, cui etiam, etsi propria cessent, nunquam tamen de alienis desunt foris pugnae, intus timores? 2. Nuper autem nobis a vestris partibus flare coepit aura secundior. Rumoribus siqui
Abbreviated transcription (Latin):
obeliamꝰ epĩs Uñ dare inde
⁊ negare cõpellor. qd̾ pastulor.
Sebere tante altitudiui supra
me ẽ. ⁊ eidẽ ñ obedire contͣme.
ĩmininere uidet᷑. si ñ obediero.
Hac itaq exiens. qͣ minꝰ apparet:
facio qd̃ iubetis. Dat quippeati¬
sum tp̃iꝰ dignitatis dignant᷑ in¬
dulca familtaritas: et excusat p̃¬
sũptionẽ auctoritas ĩꝑantis.I¬
gͣ ex quoregni celoꝵ clanes deo
auctore uob̾ tiaclitas suscepistis.
ac iuxta ritũ fortis illius mulie¬
ris manũ mitt̾e̾ cepistis ad fortia:
si qua uos aut egisse q̃ ñ deb̾etis.
aut ꝑtulisse q̃ nolletis auduumꝰ
et illa egentẽ doluimꝰ. ⁊ cõdolummꝰ
hec patienti. Int̾ ħ̾ autẽ ego recor¬
dabar illoꝵ uersicłoꝵ. Q̾ descendt̃
mare in nauib facientes oꝑatio¬
ne inaquis młtis: ascendt̃ usq ad
celos ⁊ descendt̃ nsq ad abyssos aĩa
eoꝵ in malis thabescebat. Turba¬
ti st̃ ⁊ moti sunt sic̃ eb̾tis: et om̃is
sapientia eoꝵ deuorata ẽ. Q idõ

Expanded text:
pis? Unde dare, inde et negare compellor quod postulor. Scribere tantae altitudini, supra me est: et eidem non obedire, contra me. imminere videtur, si non obediero. Hac itaque exiens qua minus apparet, facio quod jubetis. Dat quippe ausum ipsius dignitatis dignanter indulta familiaritas, et excusat praesumptionem auctoritas imperantis. ex quo regni coelorum claves Deo auctore vobis traditas suscepistis, ac juxta ritum fortis illius mulieris, manum mittere coepistis ad fortia , si qua vos aut egisse quae non deberetis, ant pertulisse quae nolletis audivimus, et illa agentem doluimus, et condoluimus haec patienti. Inter haec autem ego recordabar illorum versiculorum: Qui descendunt mare in navibus, facientes operationem in aquis multis, ascendunt usque ad coelosat; turbati sunt; et moti sunt sicut ebrius, et omnis sapientia eorum devorata est . Et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
ste leuitatis arguam ĩ ut est ⁊ ñ esse a¬
pud te euident᷑ ostendam: sicq erxorẽ
tuũ iam tandem agnoscens et erubes¬
cens. uł serodiseas ab aplo. ñ om̃i spiu
credere: discas asalomone multos qui¬
dem amicos. unum aũt habere consi¬
liariũ demille: discas p̃cursoris dñi ex¬
emplo. ñ solum mollib ñ ueftiri: s
nec in modũ uento agitate arundi-¬
nis circumferri om̃i uento doc̃trine:
discas ex enugłio. domũ tuam supra
petram fundare: discas ⁊ cũ discipłis.
serpentis ñ obliuisci prudentiam. cũ
simplicitate columbe: ⁊ tam exhis
quam exaliis atq aliis scripturarũ
testimoniis. hanc colligas sumniã.
quantũ tibi uidelicet usq mͦ mille¬
formis ille seductor elusit: qui cum
in te boni initium ñ ualuit p̃pedire:
inuidit ꝑseuantie. hoc nimirũ sue
posse susficere malicie. iudieans: si
hanc posset auferre tibi. quam solam
uirtutũ nouerat coronari. Obsecro

Expanded text:
stae levitatis arguam, ut Est et Non esse astae levitatis arguam, ut Est et Non esse apud te evidenter ostendam: sicque errorem tuum jam tandem agnoscens et erubescens, vel sero discas ab apostolo, non omni spiritui credere ; discas a Salomone multos quidem amicos, unum autem habere consiliarium de mille ; discas Praecursoris Domini exemplo, non solum mollibus non vestiri, sed nec in modum vento agitatae arundinis circumferri omni vento doctrinae; discas ex Evangelio domum tuam supra petram fundare ; discas et cum discipulis serpentis non oblivisci prudentiam cum simplicitate columbae : et tam ex his, quam ex aliis atque aliis Scripturarum testimoniis hanc colligas summam, quantum tibi videlicet usque modo milleformis ille seductor illusit, qui cum in te boni initium non valuit praepedire, invidit perseverantiae: hoc nimirum suae posse sufficere malitiae judicans, si hanc posset auferre tibi, quam solam virtutum noverat coronari. Obsecro
Abbreviated transcription (Latin):
Ua m̃ satis cõꝑtahumilitas etĩ¬
stantis ꝑ iculi necessitas. p̃bet
infiduciam. conneniendite a¬
crius.: et arguendi liberuis. O insen¬
sate: quis te fascinauit tam citore¬
cedere ab illo saluberrimo consilio.
in quo dudum tibi pariter⁊ m. dõ
solo teste conuentum est: Cogita in¬
sipiens uias uas: et conu̾te pedes
tuos intestimonia dñi. Non recor¬
daris qd̃ primo inmaiori monasten¬
o. tue conu̾sasiomis inicia dedicastiz
scdõ apud fusmacũ. nr̃e te qualicũ¬
q ꝓuidentie cõmendasti: t̾cio in
morimundo. stabilitatem tuam fir¬
masti: qͣrto. mecum rursus inito
consilio. suggeste tͥ ab albe arnaldo
ꝑegrinationi immo uagationi in¬
genueab renunciasti: ip̃ius quoq
tibi consortiũ. si ñ ipselicite pesset
abire illicitum udicasti: Quid enĩ:
Licite ne dices illum recedere qͥ et sibi
cõmissis lacumabile scandalum reli¬
qͥt: nec cõmissoris licentiam expecta¬
uit: S quorsum inquiestendunt hec
q̃ sic retractare uoliusti. Ut te manife¬

Expanded text:
ua mihi satis comperta humilitas, et instantis periculi necessitas praebet mihi fiduciam conveniendi te acrius, et arguendi liberius. O insensate! quis te fascinavit tam cito recedere ab illo saluberrimo consilio, in quo dudum tibi pariter et mihi, Deo solo teste, conventum est? Cogita, insipiens, vias tuas, et converte pedes tuos in testimonia Domini. Non recordaris, quod primo in Majori-Monasterio tuae conversionis initia dedicasti; secundo apud Fusniacum, nostrae te qualicumque providentiae commendasti; tertio in Morimundo stabilitatem tuam firmasti; quarto mecum rursus inito consilio, suggestae tibi ab abbate Arnoldo peregrinationi, imo vagationi, ingenue abrenuntiasti; ipsius quoque tibi consortium, si non ipse licite posset abire, illicitum judicasti? Quid enim? Licitene, dices, illum recedere, qui et sibi commissis lacrymabile scandalum reliquit, nec commissoris licentiam exspectavit? 2. Sed quorsum, inquies, tendunt haec, quae sic retractare voluisti? Ut te manife
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m quoq anglm de celo. si aliud
cis eiũgłi⁊ auerit. dubitare ñ op¬
porteat aplica auctoritate anathe¬
ma dice̾: et ab ip̃o doceant᷑ apło̾. se
ab om̃i frẽ inquiete ambulante
deb̾e subtͣhere. Qui uos qͦ doceat ñ
suꝑbe saꝑe: nͨ sꝑare in incerto diui¬
tiarum: donec om̃ib abrenunci-¬
antẽ probatum sib̃i xp̃c uendi-¬
tet discipulum. Ualete. A¬

Expanded text:
ipsum quoque angelum de coelo, si aliud ipsum quoque angelum de coelo, si aliud eis evangelizaverit, dubitare non oporteat apostolica auctoritate anathema dicere : et ab ipso doceantur Apostolo, se ab omni fratre inquiete ambulante debere subtrahere . Qui vos quoque doceat, non superbe sapere, nec sperare in incerto divitiarum , donec omnibus abrenuntiantem, probatum sibi Christus vindicet discipulum. Valete.
Abbreviated transcription (Latin):
roris assumpsit. Int̾ quos tres qͦꝵ
nos inaxime ablatione turbauit.
ausus est etiam seducere ⁊ secum
nostis: nobisemq illum puerũ
conradum: quem ⁊ p̾dẽñ sine scan¬
dalo tulerat de colonia. Quos tñ
si oꝑani dare uolueritis. nr̃a con¬
fidimꝰ posse reuoeari industria. Nã
de ip̃iꝰ arnoldi reuocatione. quia iã
in plurib eiꝰ inflexibilis animi ob¬
stinationẽ ꝓbauimꝰ: incassum la-¬
borareꝰ uos nolumus. Andiuimꝰ aũt
euerardũ ⁊ adam. ⁊ ñ nullos eiꝰdẽ
cõsortii alios frẽs: iniuris adhueꝑ
tib demorari. Qd̾ si uerũ est: opor¬
tet uos cos ꝑuos interun si digna¬
mini conuenire: flectere p̃cib. ra¬
tione conuince̾: et columbinã eoꝵ
simplicitatẽ prudentia instruere
serpentina. ne putent obedientia.
in obedienti adherere : nelicite seqͥ
se posse confidant uagantẽ illicite:
ne seducant᷑ deserere ꝓfessum ezdi¬
nem ꝓpt̾ in ordinatũ hominẽ: cũ

Expanded text:
roris assumpsit. Inter quos, tres quorum roris assumpsit. Inter quos, tres quorum nos maxime ablatione turbavit, ausus est etiam seducere, et secum nostis, nobilemque illum puerum Conradum, quem et pridem non sine scandalo tulerat de Colonia. Quos tamen, si operam dare volueritis, vestra confidimus posse revocari industria. 2. Nam de ipsius Arnoldi revocatione, quia jam in pluribus ejus inflexibilis animi obstinationem probavimus, incassum laborare vos nolumus. Audivimus autem Evrardum et Adam, et nonnullos ejusdem consortii alios fratres, in vestris adhuc partibus demorari. Quod si verum est, oportet vos eos per vos interim, si dignamini, convenire, flectere precibus, ratione convincere, et columbinam eorum simplicitatem prudentia instruere serpentina; ne putent obedientiam inobedienti adhaerere, ne licite sequi se posse confidant vagantem illicite, ne seducantur deserere professum Ordinem propter inordinatum hominem; cum
Abbreviated transcription (Latin):
nardus albas dictus declara ualle
salutem: et siquid potest peceatoris
oratio. Exquo dudum remis nr̃i in¬
oblitum. Q ob hoc ñ timide tanqͣm
adextraneũ. s fidentis sime scribo ad
uos. q̃ cimq uolo: ut ad notum et fami¬
liarem nr̃m Arnollꝰ abbas morimũ¬
densis ingͣue totius nr̃i ordinis scan¬
dalum. suũ nuꝑ monasteriũ. satis
in ordinate deseruit. Quippe qui nͦ
coabbatum suoꝵ. in tam scrupriloso
facto. expectauit consiliũ: ñ ip̃ius cui
p̃cipuam debebat subiectionem: ab¬
batis scilicet cist̾cienfis licentiam
ul assensum. S cum ẽẽc homo sub
potestate. habens ⁊ ip̃e sub semilite̾
potestatis impatiens suꝑioris. alie¬
num quidem uigum. a ꝓpͥa cetiuce
suꝑbus abiecit. suum aũt suꝑbor in
subiectos retinuit. Si qui dem de ma¬
gna mltitudine monachoꝵ quos
curũiens mare et aridam manit᷑
modum. hisq simpliciorib acre¬
missiorib relictis desolatis: melio¬
res quosq et ꝑfectiores sui socios er¬

Expanded text:
NARDUS abbas dictus de Clara-Valle, salutem, et si quid potest peccatoris oratio. 1. Ex quo dudum Remis nostri inoblitum. Et ob hoc non timide tanquam ad extraneum, sed fidentissime scribo ad vos quaecumque volo, ut ad notum et familiarem nostrum. Arnoldus abbas Morimundensis, in grave totius nostri Ordinis scandalum, suum nuper monasterium satis inordinate deseruit: quippe qui nec coabbatum suorum in tam scrupuloso facto exspectavit consilium; nec ipsius, cui praecipuam debebat subjectionem, abbatis 17 scilicet Cisterciensis, licentiam vel assensum: sed cum esset homo sub potestate, habens et ipse sub se milites, potestatis impatiens superioris, alienum quidem jugum a propria cervice superbus abjecit, suum autem superbior in subjectos retinuit. Siquidem de magna multitudine monachorum, quos circuiens mare et aridam inaniter modum, hisque simplicioribus ac remissioribus relictis desolatis, meliores quosque et perfectiores sui socios er
Abbreviated transcription (Latin):
dauid sernũ suũ. ⁊ suscẽpit e¬
ũ de gregib ouiũ. de pꝰtferã¬
tes accepit eũ: ita inqͣm ita
⁊ de nr̃o eugenio. in bñplaci¬
to dñi potuit ꝯtigisse. Non
licatus ẽ. ⁊ tenera ue̾cundia
euis. assueta potius otio ⁊ qͥ¬
eti. qm tͣctandis que foris
sunt: tim̃dumq ne ñ ea au¬
ctoritate qua õportuerit sui
apłatus officia exeqͥ at᷑. Qd
putatis gerece animi nũe
hominẽ illum. quĩ de secreto
int̾ne cõtẽplationis. ⁊ amica so¬
litudine cordis. tanꝙͣ infans
eg̾mio et sinu matris. subito
ꝓt᷑batus tractũ se ad mediũ
uidet  ⁊ quasi oue ad uictimã.
ductum ad tã in sueta ⁊ ĩsu¬
auia; Nisi dñs supponat ma¬
nũ suam. heu necesse ẽ obru¬
atur. ⁊ oppͥmat᷑ honore in sue¬
to ⁊ nimio: qd̾ ⁊ gygantinis
ut aiunt uł ip̃is quoq an¬
bq obseqͥis sollicite ꝯfoueri.
qd̾ ur̃is manib cõstat elabo-¬
ratũ. Si qua gͦ ꝯsolatio ĩ uo¬
bis. siqua uirtꝰ caritatis in

Expanded text:
id servum suum, et suscepit eum de gregibus ovium, de post fetantes accepit eum ? Ita, inquam, ita et de nostro Eugenio in beneplacito Domini potuit contigisse. 3. Non licatus est, et tenera verecundia ejus, assueta potius otio et quieti, quam tractandis quae foris sunt: timendumque ne non ea auctoritate, qua oportuerit, sui apostolatus officia exsequatur. Quid putatis gerere animi nunc hominem illum, qui de secreto internae contemplationis et amica solitudine cordis, tanquam infans e gremio et sinu matris subito perturbatus, tractum se ad medium videt, et quasi ovem ad victimam ductum ad tam insueta et insuavia? Nisi Dominus supponat manum suam, heu! necesse est obruatur et opprimatur onere insueto et nimio, quod et gigantinis, ut aiunt, vel ipsis quoque anbusque obsequiis sollicite confoveri, quod vestris manibus constat elaboratum. Si qua ergo consolatio in vobis, si qua virtus charitatis in
Abbreviated transcription (Latin):
inice̾ manꝰ:⁊ excussa e ma¬
nib securi ⁊ ascia. uł ligone
in palatiũ tͣhere. leuare in
cathedram. induere purpu¬
ra ⁊ bysso: accinge̾ gladio ad
faciendam uindictã in naci¬
onib. in crepationes ĩ ppłis:
ad alligandos reges eoꝵ ĩ cõ¬
pedib. ⁊ nobiles eoꝵ ĩ mani¬
cis ferreis : Sic ñ erat int̾ uos
sapiens et exercitatus. ciui po¬
tius ista ꝯuenirent. Ridicł̾m
ꝓ fcõ uidet᷑ pannosũ homũti¬
onẽ assumi ad p̾sidendũ pͥn¬
cipib ad imꝑandũ epĩs: ad
regna ⁊ ĩperia disponenda. Ri¬
dicl̃man miracłme Olane unũ
hoꝵ. Non nego. ñ diffido. pos¬
se fuisse hoc ⁊̃ opus di. qui fa¬
cit mirabilia magna solus. p̾¬
sertim cũ audiam usiꝵqͣ ex

Expanded text:
injicere manus, et excussa e mainjicere manus, et excussa e manibus securi et ascia vel ligone, in palatium trahere, levare in cathedram, induere purpura et bysso, accingere gladio ad faciendam vindictam in nationibus, increpationes in populis, ad alligandos reges eorum in compedibus, et nobiles eorum in manicis ferreis? Sic non erat inter vos sapiens et exercitatus, cui potius ista convenirent? Ridiculum profecto videtur, pannosum homuncionem assumi ad praesidendum principibus, ad imperandum episcopis, ad regna et imperia disponenda. Ridiculum, an miraculum? Plane unum horum. Non nego, non diffido posse fuisse hoc etiam opus Dei, qui facit mirabilia magna solus: praesertim cum audiam usquequaque ex
Abbreviated transcription (Latin):
reuendis cardinalib oe
epĩs om̃ib qui sunt de cu¬
ria: puer scĩtatis eoꝵ. Par¬
cat uobis d̾s: qd̾ fecistis: Se¬
pultũ hominẽ. reuocastis ad
homines: fugitantẽ curas ⁊
turbas. curis denuo ĩpliciusti.
⁊ ĩmiscuistis t̾bis. Fecistis no¬
uissimũ pͥmũ: ⁊ ecce nouissi¬
ma hominis illius ꝑiculo
do: et qui elegerat abiectus
esse in domo dĩ sui: ipm̃ uos
in dñm om̃im elegistis. Cur
ꝯsiliũ in opis ꝯfudistis: Cur
pauꝑis hominis ⁊ indici⁊ cõ¬
pũcti corde iuditiũ ꝑ t̾bastis:
Eurrebat bene. Quid uob̾ ui¬
sum est sepire uias euis: au̾te¬
re semitas. gressus ĩuolueres
sic mneidit in latrones: E qui
nib carnis illecebris. ⁊ głe̾ se¬
culi potent̾ excusserat : ñ tñ
ualuit effugere manꝰ ur̃as.
Nũ iocirco pisam deseruit:
ut reciꝑet romã: Nũ qui ĩ
una ecclia ñ sustinuit uçe¬
requirebat: Quid gͥ ratoĩs.
seu ꝯsilii hũit defuncto sum¬
mo pontifice repente iriuere
in homin̾e rusticanũ: latẽti

Expanded text:
rendis, cardinalibus, et episcopis omnibus qui sunt de curia, puer Sanctitatis eorum. 1. Parcat vobis Deus; quid fecistis? Sepultum hominem revocastis ad homines; fugitantem curas et turbas curis denuo implicuistis, et immiscuistis turbis. Fecistis novissimum primum, et ecce novissima illius periculodo: et qui elegerat abjectus esse in domo Dei sui, ipsum vos in dominum omnium elegistis. Cur consilium inopis confudistis? cur pauperis hominis, et mendici, et compuncti corde judicium perturbastis? Currebat bene: quid vobis visum est saepire vias ejus, avertere semitas, gressus involvere? sic incidit in latrones: et quinibus, carnis illecebris, et gloria saeculi potenter excusserat, non tamen valuit effugere manus vestras. Num idcirco Pisam deseruit, ut reciperet Romam? Num qui in una Ecclesia non sustinuit vicerequirebat? 2. Quid igitur rationis seu consilii habuit, defuncto summo Pontifice repente irruere in hominem rusticanum, latenti
Abbreviated transcription (Latin):
uos reputatis: ⁊ humiles in¬
uenti estis. Recta facere ⁊ in¬
utilem se reputars. apud pau¬
cos inuenit᷑. ⁊ ed̾o multi ad mi¬
rant᷑. Hoc in qͣm hoc ꝓrsus uo̾
de illustrib reddiclit illustrio¬
res : sanctiores de scĩs. Et uͥcũq
diuulgatꝰ est sermo iste: reꝑłe¬
liis. om̃i deniq corꝑali exer¬
citio: tanqm uere pietas q̃
ad om̃ia ualet. Qm leto sinu
collegit uos multitudo eist̾cu¬
ensis: qm alacri uultu spee¬
tauit hoc anglica selsitudo.
Nouert̃ siquidẽ illi spc̃ oĩpotẽ

Expanded text:
vos reputatis, et humiles invos reputatis, et humiles inventi estis. Recta facere, et inutilem se reputare, apud paucos invenitur, et ideo multi admirantur. Hoc, inquam, hoc prorsus vos de illustribus reddit illustriores, sanctories de sanctis. Et ubicumque divulgatus est sermo iste, repleliis, omni denique corporali exercitio, tamquam vere pietas quæ ad omnia valet. Quam læto sinu collegit vos multitudo Cisterciensis, quam alacri vultu spectavit hoc angelica celsitudo ! Noverunt siquidem i
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ sol: et luna stecit in or¬
dine suo. Sol est ille ꝑ quẽ
alpensis cong̃gatio illustus
ubiq reddit᷑ tanqͣm luna
ꝑ solem. Elouato itaq illo ste¬
mꝰ nos in ordine nr̃o: qͥcũꝙ
elegimꝰ abiecti ẽẽ in domo dĩ
nr̃i. magisqͣm habitare intha¬
bernacłis pcc̃oꝵ. Ordo ne ab
iectio ẽ. obedientia. pax. gau¬
sub magistro sub abbe. sub re¬
gula. sub disciplina. Ordo nr̃
ẽ studere silentio. ex̾ceri ieumi¬
is. iugliis. orationib. oꝑe ma¬
niũ: et suꝑ omĩa excellentio¬
rem uiam tenere. q̃ est caritas.
Corro in his oĩb ꝓfice̾ de clie ĩ
diem: ce in ipis ꝑseuerare ul¬
ꝙ ad ultimũ cłiem. Et hec q¬
dem assidue uos confilimꝰ
actitart. Cetm̃ unũ opꝰ fecis¬
tis. et õs mirant᷑: qd̾ cũ scĩ e̾ẽ¬
tis. ñ reputantes urãm sel¬
tatem. alienã ꝑcicipare cu¬
uastis: ut eẽtis sanctõres. Im¬
pletũ est qd̃ legit᷑ in cuuigłio.
Cum feceritis oĩa q̃ manda¬
iui inuciles sumꝰ. Inutiles

Expanded text:
TUS EST SOL ET LUNA STETIT IN ORDINE SUO. Sol est ille, per quem Alpensis congregatio illustris ubique redditur, tamquam luna per solem. Elevato atque illo, stemus nos in ordine nostro, quicumque elegimus abjecti esse in domo Dei nostri magis quam habitare in tabernaculis peccatorertas est, obedientia, pax, gausub magistro, sub abbate, sub regula, sub disciplina. Ordo noster est studere silentio,, exerceri jejuniis, vigiliis, orationibus, opere manuum; et super omnia, excellentiorem viam tenere, quae est charitas porro in his omnibus proficere de die in diem, et in ipsis perseverare usque ad ultimum diem. Et haec quidem assidue vos confidimus actitare. 2. Caeterum unum opus fecistis, et omnes mirantur: quod cum sancti essetis, non reputantes vestram sanctitatem, alienam participare curastis, ut essetis sanctiores. Impletum est quod legitur in Evangelio : CUM FECERITIS OMNIA QUÆ MANDAVI INUTILES SUMUS. Inutiles
Abbreviated transcription (Latin):
tit᷑ ⁊̃ hocꝰ factũ. humilitatẽ re¬
dolere:. Que ꝙͣ accepta sit di¬
une maiestati. docet ille qͥ
dicit. Suꝑbis d̃s resistit. hu¬
milib aũt dat grãm. Osten¬
dit ⁊ ip̃e humilitatis magist̾.
ꝑ semet ipm̃ clicens. Discite a
me. quia mitis sũ et humil
corde. Quid dicam de nr̃o
pusillo grege clare ualł. cui
specialius adhesistis. quan¬
te uos ⁊ qm speciali cõplecta¬
t᷑ affectu : Non potest dici u̾¬
bo qd̾ de mutua caritate int̾
nos ⁊ uos spũalis infusio mi
eligere patrem. Esam si me ex¬
pectaretis. uereor ne aduentꝰ
nrͣ differat᷑ in longũ: ⁊ illa di¬
latio eet ꝑiculosa. S uocate
⁊ in hoc sicut in aliis impleat
forte illoꝵ quos ip̃e ꝓ se mise¬
rit si uenire ñ pocit. necñ ⁊
patris u̾rb. Garini. calem ꝑso¬
nam eligatis: de qua ⁊ d̾s ho¬
norẽ habeat. ⁊ uos salutẽ. Mhe¬
mores mei. estote fẽs¬

Expanded text:
tiam hoc factum humilitatem redolere: quae quam accepta sit divinae majestati, docet ille qui dicit, Superbis Deus resistit, humilibus autem dat gratiam : ostendit et ipse humilitatis Magister per semetipsum dicens : DISCITE A ME, QUIA MITIS SUM ET HUMILIS CORDE. Quid dicam de nostro pusillo grege Clarævallis, cui specialus adhæsistis, quanto vos et quam speciali complectatur affectu ? Non potest dici verbo quod de mutua caritate inter nos et vos spiritualis infusio mirmaturetis vobis eligere patrem. Nam si me exspectaretis, vereor ne adventus noster differatur in longum, et illa dilatio esset periculosa. Sed vocate in hoc, sicut in aliis, impleat forte illorum, quos ipse pro se miserit, si venire non poterit, necnon et Patris vestri Guarini, talem personam eligatis, de qua et Deus honorem habeat, et vos salutem. Memores mei estote, fr
Abbreviated transcription (Latin):
testimonio qd̾ ei ꝑhibes.
de templo. nͨ ñ et eos deho¬
spitali. ꝑ te in dño saluta¬
mꝰ inclusos qͦ et scõs om̃s
ad ques oportune loqui po¬
tis. ꝑte in dño salutantes.
eoꝵ nos orationib cõmen¬
damꝰ. Esto ꝓ me ad eos. Girar¬
dũ nr̃m qui in domo nr̃a
salutamus.

Expanded text:
testimonio quod ei perhibes. testimonio quod ei perhibes. de Templo, nec non et eos de Hospitali, per te in Domino salutamus. Inclusos quoque et sanctos omnes, ad quos opportune loqui poteris, per te in Domino salutantes, eorum nos orationibus commendamus. Esto pro me ad eos. Girardum nostrum, qui in domo nostrsalutamus.
Abbreviated transcription (Latin):
rius p̃dicaris: ut de tua absen¬
tia ñ mediocris illi dosolati¬
o ĩminere credat᷑. Itaq qd̾
mandare ñ audeo. opto tñi
ut te uideam añqͣm morida.
Tu melius idiudere et cog¬
noscẽ potes : si quom sñ dãp¬
no.⁊ sñ scandalo illuis gen¬
tis uenire possis. E fieripos¬
s: qd̾ aduentꝰ tiuis omĩno
ñ ẽẽt inutilis Force fauente
d̾o ñ deee̾nt qui te seq̃rent᷑
reu̾tentẽ ad subueniendũ ec¬
clie d̾i: qm̃ om̃ib notus es.
⁊ dilectus. Potest fac̾e̾ ds. ut
⁊ tu cũ scõ patriarcha iacob
loquaris. In bacło meo trart¬
siui iordanẽ istum. ⁊ ecce cũ
trib turmis reg̃dior. unũ
dico. si uenturꝰ es. ne tarda¬
ueris: ne forte uenias oe ñ
inuenias. Ego enim iam de¬
libor: nec puto me longũ face
suꝑ terram. Quis mͥtribuat
tua in uoluntate dñi amabi¬
li ce dulei p̾sentia uł paulu¬
lum refrigerari. pͥusqͣm a¬
beam. Regine scripsi sicut
uoliusti: et gaudeo debono

Expanded text:
rius praedicaris, ut de tua absenrius praedicaris, ut de tua absentia non mediocris illi desolatio imminere credatur. Itaque quod mandare non audeo, opto tamen ut te videam antequam moriar. Tu melius id videre et cognoscere potes, si quo modo sine damno, et sine scandalo illius gentis venire possis. Et fieri posset quod adventus tuus omnino non esset inutilis. Forte favente Deo non deessent qui te sequerentur revertentem ad subveniendum Ecclesiae Dei, quoniam omnibus notus es et dilectus. Potest facere Deus ut et tu cum sancto patriarcha Jacob loquaris: In baculo meo transivi Jordanem istum, et ecce cum tribus turmis regredior . Unum dico: si venturus es, ne tardaveris, ne forte venias, et non me invenias. Ego enim jam delibor, nec puto me longum facere super terram. Quis mihi tribuat tua, in voluntate Domini, amabili et dulci praesentia vel paululum refrigerari, priusquam abeam? Reginae scripsi, sicut voluisti, et gaudeo de bono
Abbreviated transcription (Latin):
uniũso labore quo ip̃e labo¬
rat sub sole: Ergo ascendamꝰ
in celis sit: iã m̃te p̾cedentes
quo sumꝰ ce corꝑe secuti. Ibi
mi andrea ibi fructus la¬
boris tui: ibi retͥbutio tua.
Sub sole militas: s seclenti
suꝑ solem. Hic militantes:
inde donatiua expectemus.
Merces militie nr̃e ñ de t̾ra.
ñ de deorfum ẽ: ꝓcul ⁊ ab ul¬
timis finib p̃cium eius.
Sub sole petiuria est: suꝑso
lem habundantia ẽ. Mensu¬
ram bonã ce cõfertã. et coa¬
gitatẽ. et sẽ effluentẽ dabt̃
in sinus nr̃os. Desideras me
uidere: ⁊ de meo ut scͥbis arbi¬
tͥo. desiderii cui pendet effectꝰ
Nam mandatũ sr̃ hoc meũ
te indicas erepectare. Q qͥd
dicam tͥ: E cupio ut uenias.
ce timeo ne uenias. Ita irter
uelle ce nolle positꝰ coartor e
duob: ⁊ quiꝰ eligam ignoro.
uniũ ne uidł tuo satisfatiam
desiderio. ⁊ meo parit̾. ancre¬
clam magis celeb̾ de te opi¬
nioni. qua t̾re ita ꝑ necessa¬

Expanded text:
universo labore suo, quo ipse labouniverso labore suo, quo ipse laborat sub sole? Ergo ascendamus in coelis sit, jam mente praecedentes, quo sumus et corpore secuturi. Ibi, mi Andrea, ibi fructus laboris tui; ibi retributio tua. Sub sole militas, sed sedenti super solem. Hic militantes, inde donativa exspectemus. Merces militiae nostrae non de terra, non de deorsum est: procul et ab ultimis finibus pretium ejus. Sub sole penuria est: super solem abundantia est. Mensuram bonam, et confertam, et coagitatam, et supereffluentem dabunt in sinus nostros . 2. Desideras me videre; et de meo, ut scribis, arbitrio desiderii tui pendet effectus. Nam mandatum super hoc meum te indicas exspectare. Et quid dicam tibi? Et cupio ut venias, et timeo ne venias. Ita inter velle et nolle positus, coarctor e duobus; et quid eligam, ignoro. Unum, ne videlicet tuo satisfaciam desiderio, et meo pariter: an credam magis celebri de te opinioni, qua terrae ita pernecessa
Abbreviated transcription (Latin):
tue quas nouissime tns¬
misisti: inuenert̃ melectu¬
lo decũbentẽ. Accepi eas ob¬
uiis manib. libent̾ legi. li¬
benter relegi: s libentius te
udissem. Legi in illis deside¬
riũ tuũ uidendi me. legi q
dñs sua p̃sentia honorauit.
ꝑicło cuutatis qͣm suo san¬
guine dedicauit. Ue pͥncipi¬
b nris In t̾ra dñi nichil bo¬
ni fecer̃t: in sius ad quas
uelocit̾ redierũt. incredibi¬
lem exercent maliciam: ce
ñ cõpatiunt᷑ suꝑ cõtritione
ioseph. Potentes sunt ut fa¬
ciant mala: bonũ aũ facẽ
qͥa ñ repellet dñs plebem
suam: ce hereditatẽ suam
ñ delinquet. Porro dexterain
dñi faciet uͥtutẽ ce brachi¬
um suũ auciliabit᷑ ei : ut cog¬
noscant om̃s qr bonũ est sꝑa¬
re in dño. ꝙ sꝑare in pͥncipi¬
b. Bene facis: formice te cõ¬
ꝑans. Quid enim aliud qͣm
formice quiq t̾rigene ⁊ filii
hominũ sumꝰ : reb in utilib
atq manib insudantes: Qͤ
aũ abundantia homini. de

Expanded text:
tuae, quas novissime transmisisti, invenerunt me in lectulo decumbentem. Accepi eas obviis manibus; libenter legi, libenter relegi, sed libentius te vidissem. Legi in illis desiderium tuum videndi me, legi et sentia honoravit; periculo civitatis, quam suo sanguine dedicavit. Vae principibus nostris. In terra Domini nihil boni fecerunt: in suis, ad quas velociter redierunt, incredibilem exercent malitiam, et non compatiuntur super contritione Joseph. Potentes sunt ut faciant mala, bonum autem facequia non repellet Dominus plebem suam, et haereditatem suam non derelinquet. Porro dextera Domini faciet virtutem, et brachium suum auxiliabitur ei: ut cognoscant omnes quia bonum est sperare in Domino, quam sperare in principibus. Bene facis formicae te comparans. Quid enim aliud quam formicae quique terrigenae et filii hominum sumus, rebus inutilibus atque inanibus insudantes? Quae autem abundantia homini de
Abbreviated transcription (Latin):
delabrũ: ut sit luc̾na ardens
⁊ lucens. S sane uͥ ñ p̾ualeat
uis uencoꝵ: ne forte qd̃ absit
extinguat᷑. Siqͥdem in solenti¬
a lonbardoꝵ. ⁊ inqͥetudo eoꝵ.
cui s̃ est nota᷑ Aut cui mag̾
qm uobis : Nob̾ meliꝰ nostis.
qm sit ille ep̃atꝰ dissipatꝰ: qmͣ¬
q domꝰ exasꝑans. Quid puta¬
mꝰ ẽẽ factur᷑ iuuenẽ iurib cor¬
poris fractũ. ⁊ qͥetis heremi
assuetũ: inpplo barbaro. tu¬
multuoso. ꝓcelloso: Nñ potit
ꝯuenire tante scĩtati. ⁊ tante
ꝑu̾sitatiᷤ tante smplicitati.⁊
tante dolositati : Reseũet si pla¬
cet ꝯgruentioriloco. atq alti
ppło. cui sic p̾sit ut ꝓsit: ⁊ festi¬
natoẽ ñ ꝑeat fructus. ꝙ̃ poterit
clericis aurelianentib. clu

Expanded text:
t sit lucerna ardens et lucens: sed sane ubi non praevaleat vis ventorum, ne forte quod absit! exstinguatur. Siquidem insolentia Lombardorum et inquietudo eorum cui non est nota? aut cui magis quam vobis? Nobis melius nostis, quam sit ille episcopatus dissipatus, quamque domus exasperans. Quid putamus esse facturum juvenem, viribus corporis fractum, et quieti eremi assuetum, in populo barbaro, tumultuoso, procelloso? Quando poterit convenire tantae sanctitati, et tantae perversitati; tantae simplicitati, et tantae dolositati? Reservetur, si placet, congruentiori loco, atque alteri populo: cui sic praesit, ut prosit; et festinatione non pereat fructus, quem poterit CLERICIS AURELIANENSIBUS. U
Abbreviated transcription (Latin):
cle portis pat̾ uenerande
uocatõe ur̃a cogi ad opꝰ ⁊ onꝰ e¬
pãle audiuimꝰ. ꝓbabilis res
ac digna plane ur̃o apłatu.
pone inlumine lum̃ abscon¬
cditsi: ne s soli uiuat qui ⁊ ali¬
os ad uitã tͣhere possit. Usqͦs nã¬
q latet ⁊ ardet totũ mͦ. qͥ ⁊ lucẽ

Expanded text:
de Portis, Pater venerande, vocatione vestra cogi ad opus et onus episcopale audivimus. Probabilis res, ac digna plane vestro apostolatu, ponere in lumine lumen absconditum; ne sibi soli vivat, qui et alios ad vitam trahere possit. Usquequo namque latet et ardet t
Abbreviated transcription (Latin):
petunt in hoc sełõ. nos ꝑ ꝯtra¬
rium fugimus & quod ipĩ
fugiunt. nos appetimus: Qso
fursum erectis p̃t̾ humanũ
usum stant manib uł ince¬
dunt: o sic in se om̃iũ ocłos
defigunt. Nonẽ hic ludus
ꝑuerilis. ñ est de theatro. qui
femineis fedisq amfractibus
ꝓuocet libidinem: actus sordi¬
dos rep̃sentet. S ẽ ludus io¬
cundus. honestus. gͣuis. spec¬
zabilis: qui celestium specta¬
torũ delectare possit aspectus.
Noc casto & religioso lũdo: su¬
debat qui diceb̾at. Spectacłm
facti sumus angłis ⁊ hominibꝰ.
Hoc ludo &e nos int̾im ludamꝰ
ut illudamur: ꝯfundam᷑. hu¬
miliem᷑. donet ueniat qui po¬
tentes deponit & exaltat hu¬
miles. qui nos letificet. głifi¬
cet. met̾num exaltet.
dem lxxxuiii.

Expanded text:
petunt in hoc saeculo, nos per contrapetunt in hoc saeculo, nos per contrarium fugimus; et quod ipsi fugiunt, nos appetimus? Moresursum erectis, praeter humanum usum stant manibus vel incedunt, et sic in se omnium oculos defigunt. Non est hic ludus puerilis, non est de theatro, qui femineis foedisque anfractibus provocet libidinem, actus sordidos repraesentet: sed est ludus jucundus, honestus, gravis, spectabilis, qui coelestium spectatorum delectare possit aspectus. Hoc casto et religioso ludo ludebat qui dicebat: Spectaculum facti sumus Angelis et hominibus . Hoc ludo et nos interim 94 ludamus, ut illudamur, confundamur, humiliemur, donec veniat qui potentes deponit, et exaltat humiles; qui nos laetificet, glorificet, in aeternum exaltet. OLA LXXXVIII
Abbreviated transcription (Latin):
existimet supͣ id quod uidet
in me: aut dudiat aliquid
ex me. Qmͣ pulchre dixit
parco. Non parcit s arro
tuum suoꝵ: qui uł s̃ arrogã
qd̃ ẽt ul m̃titur de se quod
ñ est. Solus qui uere humi¬
lis ẽ. parcit amme sue. qui
ne pũtaur quod ñ est. sem¬
ꝑ qͣntum inse ẽ uult nesciri
audire quẽꝙͣ de se. supͣ qm
sentit inse. Quis dabit m
apd̾ homines tantum de ue¬
ris digne humiliari: qͣnͣtũ
uł de falsis datum ẽ inligne
exaltari: Illam mͥ uocẽ ꝓpłu¬
cam iure assumerẽ. Ex altat᷑
aũt humiliatus sum ⁊ con¬
tutrbatus. Ꝙ illud. Uudam
& ulior fiam. Laidam scił:
ut illudar. Bonus ludꝰ. quo
michol irascit᷑. ⁊ d̾s delectat᷑
Bonus ludꝰ qui hominibus
quidẽ ridicłm: s angłis pul¬
cherrimum spectacłin p̃bet
bonus inꝙͣ lũd̃. quo effici¬
mur obꝓbriũ habundãti¬
bꝰ: ⁊ despectio suꝑbis. Ram
reuera quid aliud scl̃arisꝰ ꝙͣ
ludere uidemur.cum qd̃ ip̃i ap¬

Expanded text:
existimet supra id quod videt existimet supra id quod videt in me, aut audit aliquid ex me . Quam pulchre dixit, parco. Non parcit sibi artuum suorum, qui vel sibi arrogat quod est, vel mentitur de se quod non est. Solus qui vere humilis est, parcit animae suae: qui ne putetur, quod non est, semper quantum in se est, vult nesciri audire quemquam de se supra quam sentit in se. Quis dabit mihi apud homines tantum de veris digne humiliari, quantum vel de falsis datum est indigne exaltari? Illam mihi vocem propheticam jure assumerem: Exaltatus autem, humiliatus sum et conturbatus ; et illud: Ludam, et vilior fiam . Ludam scilicet ut illudar. Bonus ludus, quo Michol irascitur, et Deus delectatur. Bonus ludus, qui hominibus quidem ridiculum, sed Angelis pulcherrimum spectaculum praebet. Bonus, inquam, ludus, quo efficimur opprobrium abundantibus, et despectio superbis. Nam revera quid aliud saecularibus quam ludere videmur, cum, quod ipsi ap
Abbreviated transcription (Latin):
de. Beniq et sitͥ nullãm ꝯfe¬
rat utilitatem: uł mnͥ ꝑficiet
ad humilitatẽ. Stultꝰ quippe
dum ñ loquit᷑. saꝑiẽs putat᷑
Nam qd̃ ñ loquitur: ñ sensꝰ
inopia. s humilitatis ẽẽ cus¬
todia creditur. Ego itaq si ad¬
huc siluissem: sapiẽs diceret.
s ñ eẽm. Nunc aũt alii insi¬
pientem meridebunt: alii sb̃¬
sannabũt idiotam: alii p̃sump¬
tori mnelignabunt᷑. Sutas ne
paruum hoc mͥ cõferat religi¬
onis anolum̃tum: cum hu¬
militas. ad qmͣ utiq ducit hu¬
miliatõ. totius sit sp̃alis fabri¬
ce fũdamentum: Si quidẽ hu¬
miliatio. uia ẽ ad humilita¬
tem. sicut patientia ad pacẽ:
sicut lectio ad scientiam. Si
uirtutem appetis humilitatis:
uiam ñ refugias humiliationi
Aam siñ ꝑateris humiliari:
n poteris ad humilitatẽ ꝓ uehi.
ꝓ dest itaq m meam insipiẽ
entib in iuste laudari. Terxeͭ
meapłs: qui et iꝑ̃e t̾ritus di¬
cit. Sarco aũt ne quis me

Expanded text:
di. Denique etsi tibi nullam confedi. Denique etsi tibi nullam conferat utilitatem, vel mihi proficiet ad humilitatem. Stultus quippe dum non loquitur, sapiens putatur : nam quod non loquitur, non sensus inopia, sed humilitatis esse custodia creditur. Ego itaque si adhuc siluissem, sapiens dicerer, sed non essem. Nunc autem alii insipientem me ridebunt, alii subsannabunt idiotam, alii praesumptori indignabuntur. Putasne parum hoc mihi conferat religionis emolumentum, cum humilitas, ad quam utique ducit humiliatio, totius sit spiritualis fabricae fundamentum? Siquidem humiliatio via est ad humilitatem, sicut patientia ad pacem, sicut lectio ad scientiam. Si virtutem appetis humilitatis, viam non refugias humiliationis. Nam si non pateris humiliari, non poteris ad humilitatem provehi. Prodest itaque mihi meam insipiententibus injuste laudari. Terret me Apostolus, qui et ipse territus dicit: Parco autem, ne quis me
Abbreviated transcription (Latin):
aquã insicco. Exemplo illius
ewangłice uidue. de ꝑauꝑtate
mea totum quod hãbui misi
Quid u̾ecundaris.. Quid uul¬
tum demittis: Tu me coegisti.
Sermonem quesisti: sermonẽ
habes . Sermonẽ inꝙͣ habes.
iam satis longum. s mutum.
u̾b̾ plenum sensib uacuum.
ñ quo ut petieras incorde tuo
caritas ordinetur: s quo mea
insentia publicet᷑. Fłam uñ
iam poti̾t excusari: Possem
forsitan dicẽ. quod febre t̾tia¬
na laborãs. quodͤ officio meo
curis occupatus hec dicta ue¬
rim: cumsqͥtũ sit. Saꝑienti¬
am scͥbe in ocio. S̃ ed hec recte
pretenderẽ: si gr̃ade aliquodatq
oꝑosum opꝰ aggressus fuissẽ.
Nunc autẽ in tantillo opus¬
culo. ut occasionib me ñ ex¬
possum. qmͣ ut sepe iam dixi
nnullam mẽe ꝯfusionis ꝯso¬
lationem. Nam ⁊ si ñ feci ut
petieras. si ñ misi quod sꝑaue¬
tas: agnoscis certe qui a uolui.
Sufficiet aũt uoluntas xbi
deesse uides facultatẽ expen¬

Expanded text:
aquam in sicco? Exemplo illius aquam in sicco? Exemplo illius evangelicae viduae, de paupertate mea totum quod habui, misi . Quid verecundaris? quid vultum dimittis? Tu me coegisti. Sermonem quaesisti; sermonem habes. Sermonem, inquam, habes jam satis longum, sed mutum; verbis plenum, sensibus vacuum: non quo, ut petieras, in corde tua charitas ordinetur, sed quo mea inscitia publicetur. Nam unde jam poterit excusari? Possem forsitan dicere, quod febre tertiana laborans, quod pro officio meo curis occupatus haec dictaverim, cum scriptum sit: Sapientiam scribe in otio . Sed haec recte praetenderem, si grande aliquod atque operosum opus aggressus fuissem. Nunc autem in tantillo opusculo, ut occasionibus me non expossum, quam, ut saepe jam dixi,nnullam meae confusionis consolationem. Nam etsi non feci ut petieras, si non misi quod speraveras; agnoscis certe quia volui. Sufficiet autem voluntas, ubi deesse vides facultatem explen