comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nice sectȩ relinqueret᷑. Quẽ admodũ .ii. credi posset ex se m¬
ueri aĩã. si constaret uicħ ẽẽ q̃ ex se possit morieri: In hac aũt
aristotelica argum̃tatione hułsmõi diuisionis oido ꝯtexit᷑. Ex
õib q̃ mouentur inqͥt alia ꝑse mouent᷑ alia ex accidenti. E
ex accidenti inqͥt inouent᷑ que cũ ipsa ñ morieant᷑. in eo tñ
st̃ qd̃ mouet᷑. ũ in naui sarcina seu uector quiescens. Aut ⁊̃
cũpars mouet᷑ quiescente integritate. u si qͥs stans pedem
his qͥ q̃ ex accidenti mouent᷑ nulla dubitatio ẽ. qͥn ab alio mo
a causa scilicet q̃ in ipsis latet. Nã causã motꝰ ab eo qͥ moue¬
tut ratio sequestrat. Alia uͦ apte ab alio mouent᷑ .i. aut ii.
aut nat᷑a. & ui moueri diñs õe iaculũ. qͥ cũ de manu
iaculantis recesserit suo ꝗͤ motu ferri uidetur. S origo
uent᷑ ł grauia cũ ꝑ se deorsũ. P leuia cũ sursũ ferunt᷑.

Expanded text:
nicae sectae relinqueretur. Quemadmodum enim credi posset ex se mnicae sectae relinqueretur. Quemadmodum enim credi posset ex se moueri animam si constaret nihil esse quod ex se possit moueri? In hac autem Aristotelica argumentatione huius modi diuisionis ordo contexitur: «Ex omnibus quae mouentur», inquit, «alia per se mouentur, alia ex accidenti. Et ex accidenti», inquit, «mouentur quae, cum ipsa non moueantur, in eo tamen sunt quod mouetur, ut in naui sarcina seu uector quiescens, aut etiam cum pars mouetur quiescente integritate, ut si quis stans pedem his quidem quae ex accidenti mouentur, nulla dubitatio est quin ab alio moua causa scilicet quae in ipsis latet nam causam motus ab eo quod mouetur ratio sequestrat; alia uero aperte ab alio mouentur, id est aut ui aut natura. Et ui moueri dicimus omne iaculum, quod, cum de manu iaculantis recessit, suo quidem motu ferri uidetur, sed origo uentur uel grauia cum per se deorsum, uel leuia cum sursum feruntur;
Abbreviated transcription (Latin):
aut oĩa qͣ st̃ ĩmobilia ee̾. aut oiã moueri. aut aliqͣ ex hi̾ mo¬
ueri. aliqͣ ñ moueri. Itẽ sidamꝰ ait. & motũ ⁊ quietẽ. necee ẽ
aut alia sẽp moueri. ⁊ alia ñꝗͣ moueri. Aut oĩa simul nẽ qͥes¬
cere. nc̃ moueri. De his inqͥt qͥd migis uerũ sit requiramus.
mus. Si nec oia are possum mͥ motũ pati. m ee siue motu. qr s̃ qͦ¬
rũ ppetuũ motũ uidem ũ de celestib nulla dubitatio:. Re¬
stat gͥ ait. u sic̃ aliqͣ semꝑ mouent᷑ ita sit aliqͥd semꝑ ĩmobile.
Ex his u collectũ sit e̾e̾ aliqͥd ĩmobile millꝰ obiuat ł refellit. Nã
⁊ uera diuisio ẽ ⁊ secte platonice ñ repugnat. neq si qͥd ẽ ĩmobi¬
le. seqr ii ħ sit aĩa. Nec qͥ dic aiãm ex se moueri ia moueri uni¬
uersa ꝯfirmat. s modũ astruit qͦ aĩa mouet᷑. Si qͥd uͦ ÷ aliud im¬
mobile. nicħ ad s qͥ de aia astruct᷑ ꝓtinebit. Qd̾ ⁊ ipse aristoteles
ab alio moueri. Qd̾ si uere ꝓbasset. incħ ad patrocintũ plato¬

Expanded text:
aut omnia quae sunt immobilia esse, aut omnia moueri, aut aliqua ex his moueri, aliqua non moueri. Item si damus», ait, «et motum et quietem, necesse est aut alia semper moueri et alia numquam moueri, aut omnia simul nunc quiescere, nunc moueri. De his», inquit, «quid magis uerum sit requiramus. mus. Sed nec omnia dicere possumus modo motum pati, modo esse sine motu, quia sunt quorum perpetuum motutur», ait, «ut, sicut aliqua semper mouentur, ita sit aliquid semper immobile.» Ex his ut collectum sit esse aliquid immobile, nullus obuiat uel refellit. Nam et uera diuisio est, et sectae Platonicae non repugnat. Neque enim siquid est immobile, sequitur ut hoc sit anima, nec qui dicit animam ex se moueri, iam moueri uniuersa confirmat, sed modum adstruit quo anima mouetur. Si quid uero est aliud immobile, nihil ad hoc quod de anima adstruitur pertinebit. Quod et ipse Aristoteles ab alio moueri. Quod si uere probasset, nihil ad patrocinium Plato
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ moueri ñꝗͣ amotu cessant. qr sint eentia sua e̾ẽ ñ posst̃. Sic̃
ferrũ amittit calore. ignis uͦ cilere ñ desut. Abse gͦ mouet
uã licet ⁊ aĩalia ł arbores ꝑse uideant᷑ morieti. S illis qui¬
utĩ latens alia tñ causa id÷ aia ł nat᷑a motũ ministrat. Iõ⁊
amittunt ħ qͥ aliunde sũpsert̃. Aĩa uͦ ita ꝑse mouet᷑ ũ ignis ꝑ
se calet. nulla aduenticia causa ł illũ calefaciente ł hanc
mouente. Nã cũ ignẽ calidũ dm̃s ñ duo diu̾sa ꝯcipimꝰ. unũ
ꝗͥ calefac̃. alt̾m qdͥ calefit. s. totũ calidũ nat᷑ã suã uocamꝰ. Cũ

Expanded text:
 moueri, numquam a motu cessant, quia sine essentia sua esse non possunt, sicut ferrum amittit calorem, ignis uero calere non desinit. Ab se ergo mouetur anima, licet et animalia uel arbores per se uideantur moueri; s natura, motum ministrat. Ideo et amittunt hoc quod aliunde sumpserunt. Anima uero ita per se mouetur ut ignis per se calet, nulla aduenticia causa uel illum calefaciente uel hanc mouente. Nam cum ignem calidum dicimus, non duo diuersa concipimus, unum quod calefacit, alterum quod calefit, sed totum cal
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ sibi ꝯtraria intelligant᷑. Nã sic̃ ÷ q̃ mouetur ⁊ ñ mouet.
ita ẽ in quit qͥ mouet ⁊ ñ nõ mouetur. ꝓpt̃ q̃ diximus
qr cũ oẽ q̃ mouet᷑ ab alio moueat᷑. si qd̾ mouet ⁊ ipsũ motiet᷑.
queremꝰ semꝑ motꝰ huiꝰ nec unꝗͣ inueniemꝰ exordium.
Deiñ si qͥd se mouere dicatur. nece̾e̾ ÷ inqͥt u̾ aut totũ ato¬
to. aut partẽ a parte. Aut partẽ a toto. aut totũ a par¬
te existimemꝰ moueri. & tñ motꝰ ille sex a toto seu a par¬
te ꝓcedat. alterũ sui postulabit auctorẽ. Ex his oĩb in
unũ aristotelica ratiocinatio tota colligit᷑ ħ mͦ. Om̃e qͥ
ab alio ⁊ ipsũ mouet᷑. S si ab alio iã ñ pot̃ ħ pͥmũ uoca¬
ri ⁊ semꝑ qͥd pͥmũ moueat requiremꝰ. Restat ustare di¬
catur. Stat gͥ qͥ pͥmũ mouet. Contͣ platonẽ gͦ qͥ dicit
aĩã motꝰ e̾e̾ principiũ in hẽ modũ oponit᷑ sillogisinus.¬

Expanded text:
uetur et non mouet, ita est», inquit, «quod mouet et non mouetur; propter quod diximus quia, cum omne quod mouetur ab alio moueatur, si quod mouet et ipsum mouetur, quaeremus semper motus huius nec umquam inueniemus exordium. Deinde siquid se mouere dicatur, necesse est», inquit, «ut aut totum a toto, aut partem a parte, aut partem a toto, aut totum a parte existimemus moueri; et tamen motus ille, seu a toto seu a parte procedat, alterum sui postulabit auctorem.» Ex his omnibus in unum Aristotelica ratiocinatio tota colligitur hoc modo: «Omab alio et ipsum mouetur. Sed si ab alio, iam non potest hoc primum uocari, et semper quod primum moueat requiremus. Restat ut stare dicatur. Stat igitur quod primum mouet.» Contra Platonem ergo, qui dicit animam motus esse principium, in hunc modum componit
Abbreviated transcription (Latin):
Dein̾ subt̃ mectiã fere regionẽ sol optinet dux ⁊ pͥnceps et
mod̾ator luminũ reliqu̾oꝵ. mens mundi ⁊ tẽꝑatio tanta
magnitudine.u cuncta sua luce lustret ⁊ compleat. hũc
u comites consecunt᷑ ueneris alt̃. alt̃ merturii cursꝰ. In ĩfi¬
moq arbe luna rattis solis accensa conu̾tit᷑. Infra aũ iani
nicħ ÷ nͥ mortale ⁊ eaducũ. p̃ter asos munert doꝵ hõi mĩ
generi datos. Supͣ lunã st̃ et̾na oĩa. Nã ea q̃: media ⁊ nona
tellꝰ neq mouet᷑. ⁊ infima ẽ. ⁊ in eã ferunt᷑ oĩa mtu suo¬

Expanded text:
ceps et moderator luminum reliquorum, mens mundi et temperatio, tanta magnitudine, ut cuncta sua luce lustret et compleat. Hunc ut comites consequuntur Veneris alter, alter Mercurii cursus, in infimoque orbe luna radiis solis accensa convertitur. Infra autem iam nihil est nisi mortale et caducum praeter animos munere deorum hominum generi datos, supra lunam sunt aeterna omnia. Nam ea, quae est media et nona, tellus, neque movetur et infima est, et in eam ferunt
Abbreviated transcription (Latin):
hẽ quẽ cernis cnscendere poruit. ł illũ gangen tͣnsnatare:
Qͥ s in reliquis orientis aut obeuntis solis ulcimis. aut aqͥlonis
aust ue partib tuũ nom̃ audiet: uib amputatis cer¬
nis ꝑferto qͣitis in angustuis ur̃a segła dilatare uelit:
psi aũ qͥ de nob loquent᷑. ꝗͣ loquent᷑ diu: Qn ⁊̃ si cupiat ꝓ

Expanded text:
hunc, quem cernis, transcendere potuit vel illum Gangen tranatare? Quis in reliquis orientis aut obeuntis solis ultimis aut aquilonis austrive partibus tuum nomen audiet? quibus amputatis cernis profecto quantis in angustiis vestra se gloria dilatari velit. Ipsi autem, qui de nobis loquuntur, quam loquentur diu
Abbreviated transcription (Latin):
uent᷑ arbores quaꝵ ⁊si ñ uidet᷑ agitator anat̾a tñ eas intiꝰ la¬
cente ꝯstat agitari. S plato ita alã dic̃ ex se moueri ũ ñ aliam
causã ł extrinsecꝰ accidentẽ ł interiꝰ latentẽ huiꝰ motꝰ dicat
auctorẽ. ħquẽ admodũ incipiendũ sit insttuemꝰ. Ignẽ cilidũ uo¬

Expanded text:
uentur arbores, quarum etsi non uidetur agitator, a natura tamen eas interius lauentur arbores, quarum etsi non uidetur agitator, a natura tamen eas interius latente constat agitari. Sed Plato ita animam dicit ex se moueri ut non aliam causam, uel extrinsecus accidentem uel interius latentem, huius motus dicat auctorem. Hoc quemadmodum accipiendu
Abbreviated transcription (Latin):
posse aliqͥd ex se moueri. et aĩã ħ eẽ clarescat. In pͥmis gͥ il¬
liꝰ disionis opoitet nos cauere p̃stigias. inqͣ enumerans aliqua
q̃ ex se mouent᷑ ⁊ ostendens illa qͦ: ab alio moueri .i. a causa int̾i
latente. uidet᷑ fibi ꝓbasse oia . q̃ mouent᷑ ⁊̃ si ex se moueri dicat᷑
ab alio tã moreri. huiꝰ ti rei pars uera ÷ .s : falsa ꝯclusio. Nã
eisse aliqͣ q̃ cũ ex se moue. ri uid̾eant᷑ ab alio cñ istet mouer.
nec nos diffitemꝰ. Nõ tũ omĩa qͣ ex se mouent᷑ ħ sustinent ũ ab
alio ea moueri necẽẽ sit. Plato ti. cũ dic̃ aĩã exse moueri id ẽ
cũ axto Ritit toti uocat. ñ uult eã int̾ ea numari que ex se
Q uident᷑ moueri s a causa q̃ int̾ se latet mouent᷑. ut morien¬
tur aĩalia. auctore ꝗͥ alio s. occtilto. Nã aĩa mouent᷑. aut u mo¬

Expanded text:
posse aliquid ex se moueri et animam hoc esse clarescat. In primis igitur ilposse aliquid ex se moueri et animam hoc esse clarescat. In primis igitur illius diuisionis oportet nos cauere praestigias, in qua enumerans aliqua quae ex se mouentur et ostendens illa quoque ab alio moueri, id est a causa interius latente, uidetur sibi probasse omnia quae mouentur, etiamsi ex se moueri dicantur, ab alio tamen moueri. Huius enim rei pars uera est, sed est falsa conclusio. Nam esse aliqua quae, cum ex se moueri uideantur, ab alio tamen constet moueri, nec nos diffitemur. Non tamen omnia quae ex se mouentur hoc sustinent, ut ab alio ea moueri necesse sit. Plato enim, cum dicit animam ex se moueri, id est cum αὐτοκίνητον uocat, non uult eam inter illa numerari quae ex se quidem uidentur moueri, sed a causa quae intra se latet mouentur, ut mouentur animalia, auctore quidem alio sed occulto nam ab anima mouentur, aut ut mo
Abbreviated transcription (Latin):
ut eandẽ ⁊ ee̾ ⁊ ñ ẽẽ dicamꝰ. Si uͦ se ipsa ꝯsumit ñ erit ĩmor¬
talis. Qd̾ si se aut auget aut minuit endẽ sumil ⁊ maior se ⁊
minor repperiet᷑. & ex his talẽ colligit fillogismũ. Si aĩa se mo¬
uet aliqͦ motꝰ gne̾ se mouet. Nullũ aũ motꝰ genꝰ qͦ se moueat
les argum̃tationes attingendũ ÷ Scdm sectatores platonis qui
inceptũ qͦ aristotiles tã uerã tãq ualidã diffinicionẽ magist᷑
sauciare tẽptauerat. subruert̃. Neq uͦ tã ĩmemor mei. aut
ita male aĩa tꝰ sũ. u ex ingenio meo ł aristoteli resistã ł adsim
platoni. S ũ qͥsq magnoꝵ uiroꝵ qͥ se platonicos dici głabant᷑.
aut singła aut bina defensa ad ostentationẽ suoꝵ oꝑũ reliquer̃.
collerta ħ in uinũ ꝯtinue defensionis corpꝰ coaceruaui ad iecto si¬
qͥd pꝰ illos aut sentire fas erat. aut audere ĩ intellectũ licebat.

Expanded text:
ut eandem et esse et non esse dicamus; si uero se ipsa consumit, non erit immorut eandem et esse et non esse dicamus; si uero se ipsa consumit, non erit immortalis. Quod si se aut auget aut minuit, eadem simul et maior se et minor reperietur.» Et ex his talem colligit syllogismum: «Si anima se mouet, aliquo motus genere se mouet. Nullum autem motus genus quo se moueat les argumentationes accingendum est secundum sectatores Platonis, qui inceptum, quo Aristoteles tam ueram tamque ualidam definitionem magistri sauciare temptauerat subruerunt. Neque uero tam immemor mei aut ita male animatus sum ut ex ingenio meo uel Aristoteli resistam uel adsim Platoni, sed, ut quisque magnorum uirorum qui se Platonicos dici gloriabantur aut singula aut bina defensa ad ostentationem suorum operum reliquerunt, collecta haec in unum continuae defensionis corpus coaceruaui, adiecto siquid post illos aut sentire fas erat aut audere in intellectum licebat.
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ rurs egredit᷑. ⁊ ħ frequent̃ exercet. S ħ uidemꝰ fieri
ũ posse ñ gͦ mouet᷑. his qͦ addit. Si aĩa se mouet necee
e ũ aliq̃ motꝰ gen̾e̾ se moueat. Ergo aut in loco se mou
aut se ipsã pariendo se mouet. aut se ipsã ꝯsum̃do. aut
loco se mouet aut in rectã lineã se mouet. aut speri¬
co motu in orbẽ rotat᷑. S recta linea infinita nulla ẽ. Nã
quecũq in nat᷑a intelligat᷑ linea qͦcũq fine sine dubio
Nã cũ ad finẽ uenit᷑ ⁊ iñ rursꝰ in ex ordiũ redit᷑ necee ÷ int̾¬
sticiũ motꝰ fieri in ipsa ꝑmutatione rederndi. S nec in
orbẽ rotari pot̾ q om̃is spera circa aliqͥd ĩmobile qd̾ cen¬
trũ uocamꝰ mouet᷑. Si gͦ ⁊ aĩa sic mouiet. aut int̾ se ht̃
qd̾ ĩmobile ÷ ⁊ ita fit uͥ ñ tota moueat᷑. Aut si ñ int̾ sequetur
Aliud ñ minꝰ absurdũ u centron foris sit qͥ ẽẽ ñ pot̾it. Constat
gͦ ex his ait qͥ in loco se ñ moueat. S si ipsa se parit. sequituar

Expanded text:
s egreditur, et hoc frequenter exercet. Sed hoc uidemus fieri non posse. Non igitur mouetur.» His quoque addit: «Si anima se mouet, necesse est ut aliquo motus genere se moueat. Ergo aut in loco se mouet, aut se ipsam pariendo se mouet aut se ipsam consumendo, aut loco se mouet, aut in rectam lineam se mouet aut sphaerico motu in orbem rotatur. Sed recta linea infinita nulla est: nam quaecumque in natura intellegitur linea quocumque fine sine dubio nam cum ad finem uenitur et inde rursus in exordium reditur, necesse est interstitium motus fieri in ipsa permutatione redeundi. Sed nec in orbem rotari potest, quia omnis sphaera circa aliquid immobile quod centron uocamus mouetur. Si ergo et anima sic mouetur, aut intra se habet quod immobile est, et ita fit ut non tota moueatur, aut si non intra se, sequetur aliud non minus absurdum, ut centron foris sit, quod esse non poterit. Constat ergo ex his», ait, «quod in loco se non moueat. Sed si ipsa se parit, sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
cta ẽ. alterũ. ad. usq ad lineã. qͣ in .ẜ. ducta÷ intelli¬
gant᷑ pruina obrigiusse ꝑpetua. Est ii. suꝑior septẽto¬
nalis. inferior australis extremitas. Mlediũ uͦ ab .ti. usq al
In L. zona sit toirida. Restat uͥ cingulꝰ abi. usq ad .ti. ẜ¬
de subiecto calore ⁊ suꝑiore frigore tẽperetur. Rursus
ut zona que ẽ int̃ .l. if. accipiat de superiecto ca¬
lore et subdito rigore tem pe ri eos.

Expanded text:
cta est, alterum a D usque ad lineam quae in F ducta est, intellecta est, alterum a D usque ad lineam quae in F ducta est, intellegantur pruina obriguisse perpetua: est enim superior septentrionalis, inferior australis extremitas. Medium uero, ab N usque in L, zona sit torrida. Restat ut cingulus ab I usque ad N de subiecto calore et superiore frigore temperetur, rursus ut zona quae est inter L et F accipiat de superiecto calore et subdito rigore temperiem.
Abbreviated transcription (Latin):
redimitt᷑. S ambitu breues. qͣsi extrema cingentes. hoꝵ
itt᷑q habitationis impatiens ÷ qr torpor ille glatialis nec
animali nec frcigi uitã ministrat. Illo⁊i. aere corpꝰ alit.
qͦ herba nutritur. Aletdꝰ cingulꝰ ⁊ iõ maximꝰ. et̾no affla¬
tu otinui caloris ustꝰ spatiũ qd̾ ⁊ lato ⁊ ambitu ꝓlixiꝰ oc¬
cupauuit nimietate feruoris facit in habitabile uictu¬
ris. Int̾ extremos uͦ ⁊ mediũ duo maiores ultimis. medio
minores ex utriꝰq uicinitatis intẽꝑiȩ tẽpant᷑. In hisq tã¬
tũ uitales auras nat̾a dedit incolis carpere. & qr animo
t̃re cui ascͥpta s̃. a .b.c. d. ⁊ circa .a. adscribant᷑ .N.⁊l.
circa .b. aũ. m.⁊ k. & circa .c. g ⁊ .i. & circa .a. e.⁊f.
& ducant᷑ recte linee a signis. ad signa que dm̃s idẽ
a .g. in.i. ab.in.in.n. a.R. in .l. abe in .f. Spatia gͥ
duo adriersa sibi.i. unũ. ac. usq ad lineã. q̃ in .i. du¬

Expanded text:
redimitur, sed ambitu breues quasi extrema cingentes. Horum redimitur, sed ambitu breues quasi extrema cingentes. Horum uterque habitationis impatiens est, quia torpor ille glacialis nec animali nec frugi uitam ministrat: illo enim aere corpus alitur quo herba nutritur. Medius cingulus, et ideo maximus, aeterno adflatu continui caloris ustus, spatium quod et lato et ambitu prolixius occupauit nimietate feruoris facit inhabitabile uicturis. Inter extremos uero et medium, duo maiores ultimis, medio minores, ex utriusque uicinitatis intemperie temperantur, in hisque tantum uitales auras natura dedit incolis carpere. Et quia animo terrae cui adscripta sunt A B C D; et circa A, adscribantur N et L; circa B autem M et K; et circa C, G et I; et circa D, E et F; et ducantur rectae lineae a signis ad signa quae dicimus, id est a G in I, ab M in N, a K in L, ab E in F. Spatia igitur duo aduersa sibi, id est unum a C usque ad lineam quae in I du
Abbreviated transcription (Latin):
contͣriã retulisse ratione ꝓcedente disputatione constabit.
S uͥ oĩa que ħ loco ex plananda recepimꝰ liquere possint. ha¬
bendꝰ ÷ pͥmũ sermo de cingulis. qͥ asitu eoꝵ añ oculos loca¬
to cet̾a erunt intellectui ꝓ mora. Priꝰ aũ qualit̃ t̾rã coronẽt
D einde quẽ admodũ celũ teneant. explicandũ ÷. Terra no¬
na ⁊ ultima spera ÷. Hanc diuidit horizon .i. finalis cir
lo. qͥ dũ uoluit᷑ adea loca que ad nos uident᷑ inferiora
deseendit. In medio .ti. locata. ex omi sui parte celu su¬
spe cit. Huiꝰ gͥ ad celũ breuitas cui punctũ: ad nos
uͦ imm̃sa globositas distinguit᷑ locis int̾ se uicisst̃ p̃ssit᷑.
nimietate. ł frigoris ł caloris. geminã nacta int̾ diu̾sa
tẽperiẽ. Nã ⁊ sptẽ trionalis ⁊ austialis extremitas. ꝑpe tua
odriguerunt pruina. & hi uelut duo s̃ eingłi. qrub t̃ra

Expanded text:
contrariam rettulisse rationem procedente disputatione constabit. contrariam rettulisse rationem procedente disputatione constabit. Sed ut omnia quae hoc loco explananda recepimus liquere possint, habendus est primum sermo de cingulis, quia, situ eorum ante oculos locato, cetera erunt intellectui proniora. Prius autem qualiter terram coronent, deinde quemadmodum caelum teneant explicandum est. Terra nona et ultima sphaera est. Hanc diuidit horizon, id est finalis circlo quod, dum uoluitur, ad ea loca quae ad nos uidentur inferiora descendit: in medio enim locata ex omni sui parte caelum suspicit. Huius igitur ad caelum breuitas, cui punctum est, ad nos uero immensa globositas, distinguitur locis inter se uicissim pressis nimietate uel frigoris uel caloris, geminam nacta inter diuersa temperiem. Nam et septentrionalis et australis extremitas perpetua obriguerunt pruina, et hi uelut duo sunt cinguli quibus terra
Abbreviated transcription (Latin):
p̃senti oꝑi apta ductꝰ ad t̾rã usq descͥpsit. ipsiꝰ iã terrę
descͥptionẽ uerboꝵ parcꝰ. rerũ fecũdꝰ absoluit. & .ti ma¬
culas habitationũ. ac de ipsis habiratorib alios int̾ruptoᷤ
re globositatẽ tmͣ ñ colorib pinxit. Illud qͦ ñ sine ꝑfecti¬
one doctrine ÷ qͥ cũ aliis nos pͣatit᷑ errare. qͥ t̾rã semel
cingi occeano crediderunt. Nã si dixisset. oĩs t̾ra parua
quedã ÷ insula circũfusa illo mari. unũ oceani ambi¬
tũ dedisset. intelligi. S. adiciendo que colit᷑ auobis
uerã eiꝰ duusionẽ de qͣ paulo pꝰ disseramꝰ nosse cupientib:
intelligendã reliquit. De qͥnq aũ cingulis ne queso
estimes duoꝵ romane facundie parentũ moronis ⁊
tullii dissentire doctrinã. cũ hic ipsis cingulis t̾rã redi¬
mittã dicat. ille isoẽ quas greco noĩe zonas uocat asse¬
rat cȩlũ teneri. Utrũq tr incorruptã uerãq nec alteri

Expanded text:
t, ipsius iam terrae descriptionem uerborum parcus, rerum fecundus absoluit. Et enim maculas habitationum ac de ipsis habitatoribus alios interruptorae globositatem tantum non coloribus pinxit. Illud quoque non sine perfectione doctrinae est, quod cum aliis nos non patitur errare qui terram semel cingi Oceano crediderunt. Nam si dixisset «omnis terra... parua quaedam est insula circumfusa illo mari...», unum Oceani ambitum dedisset intellegi; sed adiciendo «quae colitur a uobis...», ueram eius diuisionem, de qua paulo post disseremus, nosse cupientibus intellegendam reliquit. De quinque autem cingulis ne quaeso aestimes duorum Romanae facundiae parentum, Maronis et Tullii, dissentire doctrinam, cum hic ipsis cingulis terram redimitam dicat, ille isdem quas Graeco nomine zonas uocat adserat caelum teneri. Vtrumque enim incorruptam ueramque nec alteri
Abbreviated transcription (Latin):
talis ÷. S har oiũ ratiotinacionũ ap̃ eũ pot̾ postrema .ꝯclusio
de aĩe ĩmortalitate ꝯstare. qͥ pͥmã ꝓpositionẽ id ex se moueri
aĩam ñ refellit. Hac ti. infide ñ recepta. debilia fiunt oĩa que
sequunt᷑.S. hui stoicoꝵ qͥde accedit ascensio. Aristotiles uͦ adeo
ñ adqͥescit uͥ aĩã ñ solũ ex se ioueri. s ne moueri qͥde̾ penitus
conet᷑ asserere. Ita ti. callidis argumtationib astruit incħ ex se
moueri. ũ ⁊ si aliqͥd ħ facere ꝯcedat. aĩa tñ ħ ñ ẽe ꝯfirmet. Si

Expanded text:
um potest postrema conclusio de animae immortalitate constare, qui primam propositionem, id est ex se moueri animam, non refellit; hac enim in fidem non recepta, debilia fiunt omnia quae sequuntur. Sed huic Stoicorum quidem accedit adsensio. Aristoteles uero adeo non adquiescit, ut animam non solum ex se non moueri, sed ne moueri quidem penitus conetur adserere. Ita enim callidis argumentationibus adstruit nihil ex se moueri ut, etsi aliquid hoc facere concedat, animam tamen hoc non esse
Abbreviated transcription (Latin):
amorte defendit᷑. Ex hns pͥor modꝰ ad aĩe. scdo id mũdi ĩmortali¬
tatẽ refert᷑. Illa .i suapte nat᷑a aꝯditione mortis aliena ÷ inũdꝰ
uͦ aĩę bñficio in hac uite ppetuitate retinet᷑. Rarsꝰ sẽp mo¬
ueri duiplicit᷑ accipit᷑. Hoc .i. dr̃ ⁊ de eo qd̾ ex qͦ ÷ sẽp mouetur.¬
his p̃missis iã qͥb sillogissnis de ĩmortalitate aĩe diu̾si sectatores
platonis rationati s̃. oportet aꝑiri. St̃ .N qͥ ꝑ grad̾ sillogismoꝵ
ad unũ finẽ ꝓbationis euadunt. Certã sibi ꝓpositionẽ sequentis
ex antecedentis ꝯcluisione facientes. apd qͦs ħ pͥor÷. Aĩa ex se mo¬

Expanded text:
nditur. Ex his prior modus ad animae, secundus ad mundi immortalitatem refertur. Illa enim suapte natura a condicione mortis aliena est, mundus uero animae beneficio in hac uitae perpetuitate retinetur. Rursus semper moueri dupliciter accipitur. Hoc enim dicitur et de eo quod His praemissis, iam quibus syllogismis de immortalitate animae diuersi sectatores Platonis ratiocinati sint oportet aperiri. Sunt enim qui per gradus syllogismorum ad unum finem probationis euadunt, certam sibi propositionem sequentis ex antecedentis conclusione facientes. Apud quos hic prior es
Abbreviated transcription (Latin):
tis. ad tͣctatũ m̃suraꝵ quas ꝓmisit oratio reu̾tat᷑. Eui¬
cdentissimis ⁊ inclubitalib dim̾sionib ꝯistitit: uniu̾se t̾re
milia ducenta qͥnqͣginta duo. Cũ gͦ cm̃ ambitꝰ teneat: si¬
ne dubio octoginta milia stadioꝵ ł ñ multo ampłiꝰ dia¬

Expanded text:
tis, ad tractatum mensurarum quas promisit oratio reuertatur. Euitis, ad tractatum mensurarum quas promisit oratio reuertatur. Euidentissimis et indubitabilibus dimensionibus constitit uniuersae terrae milia ducenta quinquaginta duo. Cum ergo tantum ambitus teneat, sine dubio octoginta milia stadiorum uel non multo ampli
Abbreviated transcription (Latin):
tum e partis sue. m̃surã facit circuli quo orbis includit᷑.
idẽ si unͦtias uii. teneat diametͥ longitudo. ⁊ uelis ex ea
nosse qͦt unctias orbis ipsiꝰ circulꝰ teneat. tͥplicabis uii. ⁊
faciunt iugunti unũ. His addicies septimã partẽ. ħ÷¬
unũ. ⁊ ꝓnũtiabis uiginti ⁊ duab unctiis. huiꝰ cireuli ẽe
m̃suram. cuiꝰ diametros.uii. unctiis extendit᷑. Hec oĩa
geometricis. euidentissimisq rõib ꝓbare possemꝰ. nͥ ⁊ ne¬
mine de ipsis dubitare arbitraremut. ⁊ caueremꝰ iusto ꝓ¬
lixiꝰ uolum extend̾e̾. Sciendũ ⁊ ħ qͥ unbra t̾re quã
sol pꝰ occasũ in inferiore hemisperio eurrens. sursũ co¬
gie emitti. ex qͣ suꝑt̾rã fit obscuritas que nox uocat᷑.
metros ht̃. E hac longitudine ad ipsũ circulũ ꝑ quẽ sol
currit erepͤta exclusione luminis tenebras in t̾rã refun¬
dit. Prodensũ ÷ gͥ quanta diametros t̾re sit. ũ constet
quid possit sexagies multiplicata collig̾e. Uñ his pͣliba¬

Expanded text:
timae partis suae, mensuram facit circuli quo orbis includitur; id est, si uncias septem teneat diametri longitudo et uelis ex ea nosse quot uncias orbis ipsius circulus teneat, triplicabis septem, et faciunt uiginti unum; his adicies septimam partem, iginti et duabus unciis huius circuli esse mensuram cuius diametros septem unciis extenditur. Haec omnia geometricis euidentissimisque rationibus probare possemus, nisi et neminem de ipsis dubitare arbitraremur et caueremus iusto prolixius uolumen extendere. Sciendum et hoc, quod umbra terrae quam sol post occasum in inferiore hemisphaerio currens sursum cogit emitti, ex qua super terram fit obscuritas quae nox uocatur,  διάμετρος habet, et hac longitudine ad ipsum circulum per quem sol currit erecta, exclusione luminis tenebras in terra refundit. Prodendum est igitur quanta διάμετρος terrae sit, ut constet quid possit sexagies multiplicata colligere; unde, his praeliba
Abbreviated transcription (Latin):
Que pͥmũ bñ incipiens in inuidiã latent̾̃ euadit. & ex hac iã
nasctt᷑. qͥcqͥd genꝰ hõiũ pꝰ sequentib scłis exꝑit᷑. Hec ÷ gͦ. q̃¬

Expanded text:
quae primum bene incipiens in inuidiam latenter euadit, et ex hac iam quae primum bene incipiens in inuidiam latenter euadit, et ex hac iam nascitur quicquid genus hominum post sequentibus saeculis experitur. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
gn̾e sepe int̾cidat ⁊ reducta tẽꝑie rurs mouet᷑. Nũꝗͣ tũ
seu eluuio sey exustio õs t̾ras. aut om̃e hoĩũ genꝰ ł omĩo
operit ł penitꝰ exurit. Egipto certe ũ plato in tuneo fate¬
tur. ñꝗͣ nimietas humoris nocuit. ł caloris. Uñ ⁊ infinita
annoꝵ milia in solis egyptioꝵ monum̃tis librisq relegun¬
tur. Cert̾e gͥ t̾raꝵ parces int̾necioni suꝑstiees seinmariũ in¬
staurando generi humano fiunt. Atq ita ꝯtingit. uͥ ñ rudi
miłido rades hoĩes ⁊ cultꝰ insci cuiꝰ memoriã intercepit in¬
teritꝰ t̾ris oberrent. & asꝑitatẽ paulatĩ uage feritatis exusti
conciliabula ⁊ cetꝰ nat᷑a instituente patiant᷑. Sitq pͥmũ
uit̾ eos mali nescia ⁊ adhuc astucie in exꝑta simplicitas.
q̃ nom̃ auri pͥmis scłis prestat. Inde qͦmagis ad cultũ rerũ
atq arciũ usꝰ ꝓmouet tanto faciliꝰ in aĩos serpit ȩmulatio.

Expanded text:
genere saepe intercidat, et reducta temperie rursus nouetur. Numquam tamen genere saepe intercidat, et reducta temperie rursus nouetur. Numquam tamen seu eluuio seu exustio omnes terras aut omne hominum genus uel omnino operit uel penitus exurit. Aegypto certe, ut Plato in Timaeo fatetur, numquam nimietas uel humoris nocuit uel caloris; unde et infinita annorum milia in solis Aegyptiorum monumentis librisque releguntur. Certae igitur terrarum partes, internecioni superstites, seminarium instaurando generi humano fiunt; atque ita contingit ut non rudi mundo rudes homines et cultus inscii, cuius memoriam intercepit interitus, terris oberrent et, asperitatem paulatim uagae feritatis exuti, conciliabula et coetus, natura instituente, patiantur, sitque primum inter eos mali nescia et adhuc astutiae inexperta simplicitas, quae nomen auri primis saeculis praestat. Inde quo magis ad cultum rerum atque artium usus promouet, tanto facilius in animos serpit aemulatio,
Abbreviated transcription (Latin):
riri. de humore nutrimenta s derib qui ob hoc echio¬
pas reges ȩpulaꝵ celestiũ dix̃. qm̃ citta oceam oram
ñ nͥ ethiopes habitant qͦs uicinia solis usq ad spetiẽ i¬
gri coloris exurit. Cũ gͦ calor uuttiat᷑ humore. hec uici¬
situdo ꝯtingit. uͥ mͦ calor mͦ humor exuberet. Euenit t
ũ ignis usq ad maximũ enutritꝰ augm̃tũ haustũ uin¬
cat᷑ humorẽ. Ac sic aeris mutata tẽꝑies licenciã prestet
incendio. ⁊ t̾ra penitꝰ flagrantia immissi ignis urat᷑. S.
mox impetu caloris absũpto paulat̾i uires reuertuntur
humori. cũ magua pars ignis incendiis erogata minꝰ iã de
renascente humore ꝯsumat. Ac rarsꝰ longo tp̃oꝵ tͣctu ita
crescens huimor altiꝰ uincit. ui t̾ris infundat᷑ eluuio. Rur¬
sus calor pꝰ ħ uites resumit. & ita fit ũ manente mundo
int̃ exuꝑantes caloris humorisq uices. traꝵ cult̾ cũ hõiũ

Expanded text:
riri de humore nutrimenta sideribus, qui ob hoc Aethioriri de humore nutrimenta sideribus, qui ob hoc Aethiopas reges epularum caelestium dixit, quoniam circa Oceani oram non nisi Aethiopes habitant, quos uicinia solis usque ad speciem nigri coloris exurit. Cum ergo calor nutriatur humore, haec uicissitudo contingit ut modo calor, modo humor exuberet. Euenit enim ut ignis, usque ad maximum enutritus augmentum, haustum uincat humorem ac sic aeris mutata temperies licentiam praestet incendio, et terra penitus flagrantia inmissi ignis uratur; sed mox, impetu caloris absumpto, paulatim uires reuertuntur humori, cum magna pars ignis, incendiis erogata, minus iam de renascente humore consumat. Ac rursus longo temporum tractu ita crescens humor altius uincit ut terris infundatur eluuio, rursusque calor post hoc uires resumit, et ita fit ut, manente mundo inter exsuperantis caloris humorisque uices, terrarum cultus cum hominum
Abbreviated transcription (Latin):
S i quide̾ tp̃s añ mũdũ e̾e̾ ñ potuit. cũ nicħ aliud cẽpora.
nͥ cursꝰ solis efficiat. Res uͦ humane ex parte maxima
sepe occidunt manente mũdo ⁊ rursꝰ oriuntur ł elu¬
uione uicissĩ ł exustione redeunte. Cuiꝰ uicissitudinis
causa ł necessitas talis ẽ. Ignẽ ęthereũ phisici tdidert̃ hu¬
more nutriri. Adserentes so sub zona cęli pusta. qͣ uia
solis .i. todiacꝰ occupauit oceanũ. sic̃ supra descripsimꝰ
anat᷑a locatũ u oĩs latitudo ꝗͣ sol cũ .u. uigis ⁊ luna
ult᷑ citͦq discurrunt. habeat subiecti humoris alimo¬
niã. Et ħ ee̾ uolunt. qd homerꝰ diuinaꝵ om̃iũ inuen¬
tionũ fons ⁊ origo sub poetici nube figmͣti uerũ sapi¬
entib intelligi dedit. iouẽ cũ dis cet̾is .i. cũ stellis ꝑ¬
fectũ in oceanũ ȩthiopib eũ ad ępulas inuitantib
E ꝗͣ imaginẽ fabtilosã homerũ significasse uolunt hau¬

Expanded text:
si quidem tempus ante mundum esse non potuit, cum nihil aliud tempora si quidem tempus ante mundum esse non potuit, cum nihil aliud tempora nisi cursus solis efficiat. Res uero humanae ex parte maxima saepe occidunt manente mundo, et rursus oriuntur, uel eluuione uicissim uel exustione redeunte. Cuius uicissitudinis causa uel necessitas talis est. Ignem aetherium physici tradiderunt humore nutriri, adserentes ideo sub zona caeli perusta, quam uia solis, id est zodiacus, occupauit, Oceanum, sicut supra descripsimus, a natura locatum, ut omnis latitudo, quam sol cum quinque uagis et luna ultro citroque discurrunt, habeat subiecti humoris alimoniam. Et hoc esse uolunt quod Homerus, diuinarum omnium inuentionum fons et origo, sub poetici nube figmenti uerum sapientibus intellegi dedit, Iouem cum dis ceteris, id est cum stellis, profectum in Oceanum, Aethiopibus eum ad epulas inuitantibus. Per quam imaginem fabulosam Homerum significasse uolunt hau
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ milia de excellenti reꝵ gestaꝵ memoria ne greca quidẽ
exstet historia : Nã sup̃ ninũ aqͦ semitamis scđm q̾sdam
credit᷑ ꝓcreata. nicħ p̃clarũ in libros relatũ: Siti. ab initi¬
o. inmo ante iuitiũ fuit mũdꝰ ut philosophi uolunt.
cur ꝑ innumerabiliũ seriẽ scłoꝵ ñ fuerat cultꝰ qͦ nẽ uti¬
mur inuentꝰ. ñ litt̾aꝵ uisꝰ quo solo memorie fulert᷑ etnitã.
curdeniq multaꝵ rerũ exꝑientia ad aliqͣs gentes recenti
etate ꝑuenit. uͥ ecce galli uitẽ. ł cultũ olee roma iã ado¬
lescente didicert̃. Alie uͦ gentes adhuc multa nesciunt q̃
nob̾ inuenta placuert̃. Hec oĩa uident᷑ et̾nitati rerũ re¬
pugnare. dũ opinari nos faciunt. certo inũdi pͥncipio
paulatim singula queq cepisse.S mundũ ꝗͥ fuisse sẽ¬
ꝑ philosophia auctort. Conditore quide dõ. s nõ ex tp̃r

Expanded text:
rum milia de excellenti rerum gestarum memoria ne Graeca quidem rum milia de excellenti rerum gestarum memoria ne Graeca quidem exstet historia? Nam supra Ninum, a quo Semiramis secundum quosdam creditur procreata, nihil praeclarum in libros relatum est. Si enim ab initio, immo ante initium fuit mundus, ut philosophi uolunt, cur, per innumerabilium seriem saeculorum, non fuerat cultus quo nunc utimur inuentus, non litterarum usus, quo solo memoriae fulcitur aeternitas? Cur denique multarum rerum experientia ad aliquas gentes recenti aetate peruenit, ut ecce Galli uitem uel cultum oleae Roma iam adolescente didicerunt, aliae uero gentes adhuc multa nesciunt quae nobis inuenta placuerunt? Haec omnia uidentur aeternitati rerum repugnare, dum opinari nos faciunt certo mundi principio paulatim singula quaeque coepisse. Sed mundum quidem fuisse semper philosophia auctor est, conditore quidem deo, sed non ex tempore,
Abbreviated transcription (Latin):
tur. q̃ multoꝵ cogitationẽ de ambigenda mũdi ęt̃nitate
sollicitat. Nã qͥs facile mũdũ semꝑ fuisse ꝯsentiat. cũ ⁊
ipsa hi storiaꝵ fides multaꝵ reꝵ cultũ em̃dationẽq uel
inuentionẽ ipsã. recentẽ ẽẽ fateatur : Cũq rudes pͥmũ
boiẽs ⁊ incuria sil uestri ñ multũ aferaꝵ aspitate dissi¬
nules meminerit. ł fabulet᷑ antiqͣs tradatq nec hc eis qͦ
nc̃ citinur. uictũ fuisse. S glande pꝰ ⁊ bacis altos sero spe¬
rasse de sulicis alimoniã. Cũq ita ex ordiũ rerũ ⁊ ipsi us
humanȩ nationis opinem᷑. ũ aurea pͥmẽi scła fusse
credamꝰ. & inde natura ꝑ metalla iuliora degenerans fer¬
ro scła postrema fecdauerit. Ac ne totũ uideam̃ de fa¬
bulis mutuari. qͥs ñ hinc estimet mundũ q̃ndoq cepis¬
se. ⁊ nec longã retro eiꝰ ętatẽ cũ abhinc ultͣ duo retro anno¬

Expanded text:
tur, quae multorum cogitationes de ambigenda mundi aeternitate tur, quae multorum cogitationes de ambigenda mundi aeternitate sollicitat. Nam quis facile mundum semper fuisse consentiat, cum et ipsa historiarum fides multarum rerum cultum emendationemque uel ipsam inuentionem recentem esse fateatur, cumque rudes primum homines et incuria siluestri non multum a ferarum asperitate dissimiles meminerit uel fabuletur antiquitas, tradatque nec hunc eis quo nunc utimur uictum fuisse, sed glande prius et bacis altos, sero sperasse de sulcis alimoniam, cumque ita exordium rerum et ipsius humanae nationis opinemur, ut aurea primum saecula fuisse credamus, et inde natura, per metalla uiliora degenerans, ferro saecula postrema foedauerit? Ac ne totum uideamur de fabulis mutuari, quis non hinc aestimet mundum quandoque coepisse et nec longam retro eius aetatem, cum abhinc ultra duo retro anno
Abbreviated transcription (Latin):
infundere nepoti. aitor ÷ u contentꝰ ꝯscientie p̃mio głau
ñ requirat. In qͣ appetenda qm̃ duo s̃ maxime que pͥoptari
possint. ũ ⁊ ꝗͣ latissime uaget᷑. ⁊ ꝗͣ dutissime pseue̾ret. pꝰ ꝗͣ
suꝑiꝰ de habitationis nr̃e angustiis disserendo totiꝰ t̾re que
ad celũ puncti locũ obtinet. minimã qͣndã docuit nr̃i
cendere caurasũ romani nõis fama ñ ualuit. spẽ ꝗͣ de
ꝓpaganda late gła ante oc ulos ponendo nr̃i oibis angrna¬
as amputauit. uult ⁊ diuturnitatis auferre. ũ plene a¬
nimo nepotis cõcẽptũ głe ꝯpos dissuasor insinuet. & ait.
Hec inhac ipsa parte inꝗͥ sapientis ⁊ fortis uiri nom̃ serpe¬
re pot̃ ȩt̾nitatẽ noĩs posse durare. Cũ mͦ exustione. mͦ elu¬
uone t̾raꝵ. diuturnitati rerii int̾cedat occas. Qd qͣle sit
disserem̃. In hac .i. parte tͣctatꝰ illa questio latent᷑ absolui¬

Expanded text:
infundere nepoti, auctor est ut, contentus conscientiae praemio, gloriam infundere nepoti, auctor est ut, contentus conscientiae praemio, gloriam non requirat. In qua appetenda quoniam duo sunt maxime quae praeoptari possint, ut et quam latissime uagetur et quam diutissime perseueret, postquam superius de habitationis nostrae angustiis disserendo totius terrae, quae ad caelum puncti locum obtinet, minimam quandam docuit a nostri cendere Caucasum Romani nominis fama non ualuit, spem quam de propaganda late gloria ante oculos ponendo nostri orbis angustias amputauit, uult et diuturnitatis auferre, ut plene animo nepotis contemptum gloriae compos dissuasor insinuet. Et ait nec in hac ipsa parte, in quam sapientis et fortis uiri nomen serpere potest, aeternitatem nominis posse durare, cum modo exustione, modo eluuione terrarum diuturnitati rerum intercedat occasus. Quod quale sit disseremus. In hac enim parte tractatus illa quaestio latenter absolui
Abbreviated transcription (Latin):
ano ingressũ negent. Nec dubiũ ÷ in illã qͦ australis generis
tẽpatã mare de oceano similtt̃ influere .S. deseribi hoc nr̃a
longior e tͦpie circ̾ septẽtrionali circo. tanto cona uerti¬
ci q̃ latib angustior ẽ. ꝙr fũmitas ei in arcũ extremi cingu¬
li breuitate ꝯtrabit᷑. Deductio aũ laterũ cũ longitudine
des. Nam licet apꝰnos athlanticũ mare. licet magnũ uocet᷑.
decelo tñ despicientib ñ pot̾ magriũ urderi. cũ ad cęlũ t̾ra
signũ sit qd diuidi ñ possit in partes. Io aũ t̾re breuitas tã¬
diligent̃ assertt̾. u parupendũ ambitũ fame uir dĩ ĩtel¬
ligat. q̃ in tã paruo magna ẽe ñ poterit. Qd doctrine ꝓ¬
positũ. ñ minꝰ in sequentib apparebit. Qn ÷ si cupiet pro¬
les futuroꝵ hõiũ deinceps laudes uniꝰ cuiꝰq nr̃m accep
entia ponit. minꝰ ꝑfectꝰ in gła. Uñ scipio ꝑfectionẽ cupien

Expanded text:
ano ingressum negent. Nec dubium est in illam quoque australis generis ano ingressum negent. Nec dubium est in illam quoque australis generis temperatam mare de Oceano similiter influere, sed describi hoc nostra longior est tropicus circus septentrionali circo, tanto zona uerticibus quam lateribus angustior est, quia summitas eius in artum extremi cinguli breuitate contrahitur, deductio autem laterum cum longitudine des». Nam licet apud nos Atlanticum mare, licet Magnum uocetur, de caelo tamen despicientibus non potest magnum uideri, cum ad caelum terra signum sit, quod diuidi non possit in partes. Ideo autem terrae breuitas tdiligenter adseritur ut parui pendendum ambitum famae uir fortis intellegat, quae in tam paruo magna esse non poterit. Quod doctrinae propositum non minus in sequentibus apparebit: «quin etiam si cupiat proles futurorum hominum deinceps laudes uniuscuiusque nostrum acceptentia ponit, minus perfectus in gloria; unde Scipio, perfectionem cupiens
Abbreviated transcription (Latin):
mi finib qͦs oceanũ nc̃ uocamꝰ eueniunt. qr nr̃m mare
ex illis influit. Ceterũ uerior ũ ita dicã eiꝰ aluieus ten&
zonã ꝑustã ⁊ tã ipse qͥ eqͥnoctialẽ ꝗͣ sinꝰ ex eo nati qͥ orizon¬
tẽ circulũ ambitu suę flexionis initant᷑. om̃em terrã
quadrifidã diuidunt: ⁊ fingulas u supͣ diximꝰ habitatioẽs
insulas faciunt. Nã int̾ nos ⁊ australes hoiẽs means ille
ꝑ calidã totãq cingens. terut sꝰ utriꝰq regionis extrema
sinib suis ambiens binas in suꝑiore atq inferiore t̾rȩ
sula. qr ⁊ single de uiͦi habitationib parue quedã efficiunt᷑
uisule. occano bis eas ũ diximꝰ ambiente. Omĩa ħ añ oculos
locare pot̾ descͥptio substituta. ex q̃ ⁊ nr̃i maris orginẽ que
tori una e orubri atq indici ortũ uidebis caspuiq mare
uñ orut inuenies. Licet ñ ignorẽ eẽ ñnullos. qui ei de oce¬

Expanded text:
ani sinibus quos Oceanum nunc uocamus, eueniunt, quia nostrum mare ani sinibus quos Oceanum nunc uocamus, eueniunt, quia nostrum mare ex illis influit. Ceterum uerior, ut ita dicam, eius alueus tenet zonam perustam, et tam ipse, qui aequinoctialem, quam sinus ex eo nati, qui horizontem circulum ambitu suae flexionis imitantur, omnem terram quadrifidam diuidunt et singulas, ut supra diximus, habitationis insulas faciunt. Nam inter nos et australes homines means ille per calidam totamque cingens et rursus utriusque regionis extrema sinibus suis ambiens, binas in superiore atque inferiore terrae uia et singulae de quattuor habitationibus paruae quaedam efficiuntur insulae, Oceano bis eas, ut diximus, ambiente. Omnia haec ante oculos locare potest descriptio substituta, ex qua et nostri maris originem, quae totius una est, et Rubri atque Indici ortum uidebis, Caspiumque mare unde oriatur inuenies, licet non ignorem esse nonnullos qui ei de Oce
Abbreviated transcription (Latin):
narũ. erit ingeri singuloꝵ inuenire qͥd possit ampliꝰ
ꝓ absoluenda hec questione ꝯfiteri. his qͦ u arbitror
His enĩ quẽ solũ oceanũ plures opinant᷑. de sinib ab illo ori¬
ginal refusis. scđm ex necessitate ambitũ fec̃. Ceterum
uͥor eiꝰ corrona ꝑ zonã t̾re calida meat. suꝑiora t̾raꝵ et
inferiora cingens. flexũ circi e quinoctialis imitata.
Aboriente uͦ duos sinꝰ refundit. unũ ad extremitatẽ sep¬
tẽtrionis ad australis alterũ. Rursꝰq ab occidente duo
parit enascunt᷑ sinꝰ. qͥ usq ad ambas quas suy diximꝰ ex¬
tremitates refusi occurrunt ab oriente de missis. & dũ ui
sũma ⁊impetu inmaniore miscent᷑ inuicẽq se feriunt.
ex ipsa aquarũ collisione nascit᷑ illa famoia oceani ac¬
cessio parit̃̾ ⁊ recessio. Ec uͥẽq in nr̃o mari ꝯtingit idem
ł in angustis fretis ł in planis forte littorib ex ipsis oce¬

Expanded text:
narum, erit ingenii singulorum inuenire quid possit amplius narum, erit ingenii singulorum inuenire quid possit amplius pro absoluenda hac quaestione conferri. His quoque, ut arbitror, Is enim, quem solum Oceanum plures opinantur, de sinibus ab illo originali refusis secundum ex necessitate ambitum fecit. Ceterum prior eius corona per zonam terrae calidam meat, superiora terrarum et inferiora cingens, flexum circi aequinoctialis imitata. Ab oriente uero duos sinus refundit, unum ad extremitatem septentrionis, ad australis alterum, rursusque ab occidente duo pariter enascuntur sinus, qui, usque ad ambas quas supra diximus extremitates refusi, occurrunt ab oriente demissis. Et dum ui summa et impetu immaniore miscentur in uicemque se feriunt, ex ipsa aquarum collisione nascitur illa famosa Oceani accessio pariter et recessio, et ubicumque in nostro mari contingit idem, uel in angustis fretis uel in planis forte litoribus, ex ipsis Oce
Abbreviated transcription (Latin):
ex ut᷑q fines ꝑuste in eo s̃ suriles temꝑatis qͥ se patiunt᷑
habitari. An forte poetica licentia parciculam ꝑsimili
pene particula posuit. ⁊ ꝓ stibambas dr̃e mnaluit ꝑ ãbas:¬
t am reuera ductꝰ rodiaei sub ambas tẽpatas ultꝰ citto q¬
ꝑuenit. ñ tã pambas. Scimꝰ aũ ⁊ homerũ ppsũ ⁊ in om̃ib
imitatorẽ eiꝰ maronẽ. sepe cales mutasse particulas. An qd̃
acꝰ .ti. int̾ ambas temꝑatas uoluct᷑ ñ ꝑ ambas. Familiarit᷑
morem fluminis arctos. Neq em̃ anguis sidereus ar¬
ctos secat. Sidũ ⁊ amplectit᷑ ⁊ int̾uenit. circũ eas et
int̾ eas uoluit᷑. ñ ꝑ eas. Gͤ pot̾ ꝯstare nobis intellectꝰ si ꝑ
ambas ꝓ int̾ ambas more ipsiꝰ poetȩ dictũ existimemꝰ. No¬
bis aliud ad clefensionẽ ultͣ hec ꝗͣ diximꝰ ñ occurrit. Ue¬
rũ qm̃ in medio posuimꝰ quos fines ñꝗͣ uia solis excedat.
Manifestũ : aũ om̃ib qͥd maro lix̾it quẽ ꝯstat erroris ig¬

Expanded text:
e parte fines perustae in eo sunt similes temperatis, quod se patiuntur habitari? An forte poetica licentia particulam pro simili paene particula posuit et pro «sub ambas» dicere maluit «per ambas»? Nam re uera ductus zodiaci «sub ambas» temperatas ultro citroquenit, non tamen «per ambas»; scimus autem et Homerum ipsum et in omnibus imitatorem eius Maronem saepe tales mutasse particulas. An, quoacus enim inter ambas temperatas uoluitur, non per ambas. Familiaritermorem fluminis Arctos. Neque enim Anguis sidereus Arctos secat, sed dum et amplectitur et interuenit, circum eas et inter eas uoluitur, non per eas. Ergo potest constare nobis intellectus si «per ambas» pro «inter ambas», more ipsius poetae, dictum existimemus. Nobis aliud ad defensionem ultra haec quae diximus non occurrit. Verum quoniam in medio posuimus quos fines numquam uia solis excedat, manifestum est autem omnibus quid Maro dixerit, quem constat erroris ig
Abbreviated transcription (Latin):
Hullũ in animũ corpꝰ suo motu moueri manifestiꝰ ÷ ꝗͣ u̾ as¬
serendũ sit. Nicħ ÷ aut̃ qͥ dũ ĩmobile sit aliud possit mo¬
uere. sͥ corpꝰ hõiẽ ñ mouet. Uidendũ ne forte aĩe ⁊ corꝑis
ipsa ꝑmixtio hẽ sibi motũ ministrent. S qr constat mo¬
tũ corꝑi ñ e̾e̾ si nec aĩe in ÷ ex duab reb motu carentib
nullꝰ motꝰ efficit᷑. sic̃ nec ex duab dulcib a maritudo. nec
ex duab amaris dulcedo ꝑueniet: nec ex gemino frigore
calor. aut frigꝰ ex gemino calore nascet᷑. Omĩs .i. gemina
ta qualitas crescit. Nũꝗͣ ex duplicatis similib contͣrietas
emergit. Gͦ nec ex duab ĩmobilib motꝰ erit. hõiẽ gͥ per¬
mixtio ñ mouebit. hinc in expugnabilis sillogismꝰ ex cõ¬
fessarũ reꝵ indubitabili luce colligit᷑. Aĩal mouetur.
Iotũ aũ aĩali aut aĩa prestat. aut corpꝰ. aut ex utͦq ꝑ

Expanded text:
Nullum inanimum corpus suo motu moueri, manifestius est quam ut adNullum inanimum corpus suo motu moueri, manifestius est quam ut adserendum sit. Nihil est autem quod, dum immobile sit, aliud possit mouere. Igitur corpus hominem non mouet. Videndum ne forte animae et corporis ipsa permixtio hunc sibi motum ministret. Sed quia constat motum corpori non inesse, si nec animae inest, ex duabus rebus motu carentibus nullus motus efficitur, sicut nec ex duabus dulcibus amaritudo nec ex duabus amaris dulcedo proueniet, nec ex gemino frigore calor aut frigus ex gemino calore naseetur. Omnis enim qualitas geminata crescit; numquam ex duplicatis similibus contrarietas emergit. Ergo nec ex duabus immobilibus motus erit. Hominem igitur permixtio non mouebit. Hinc inexpugnabilis syllogismus ex confessarum rerum indubitabili luce colligitur: «Animal mouetur. Motum autem animali aut anima praestat aut corpus aut ex utroque
Abbreviated transcription (Latin):
& alia mouet. & pͥor ad aĩã. ad oĩa uͦ coipa scd̃s refertur.
Hi gͦ duo motꝰ ⁊ differentia seꝑant᷑. ⁊ societate uinguntur.
qͥ ille ase ħͥ ab alio mouet᷑. Ex his õib q̃ eruta de plato¬
nicoꝵ sensuũ fecunditate collegimꝰ constitit ñ ẽe̾ uerũ.
oĩa q̃ mouent᷑ ab alio moueri. Gͦ nec pͥncipiũ motꝰ ad
dep̃candã alt̾iꝰ mouentis necesfitatẽ stare dicet᷑. qr pot̾ se
ipsũ ũ diximꝰ mor̾ie alio ñ mouente Eneruatꝰ ⁊ gͦ sillogis¬
mꝰ quẽ ꝓmissa uaria ⁊ multiplici diuisione collegerat᷑ .i.
lio ñ mouente aĩa ħ ẽẽ doceat᷑. Qd facile docebit᷑ si de mi¬
infestis ⁊ indubitabilib argum̃ta sumamꝰ. hõĩ motũ aut
aĩa prestat aut corpꝰ. aut de utͦq ꝑmixtio. & qr tria sunt
de qͥb: inqͥsicio ista ꝓcedit. cũ neq a corꝑe neq aꝑmixtio¬
ue prestari ħ posse constiterit. restat u aĩa moueri hoĩem
nulla dubitatio sit. Nẽ de singłis ac pͥmũ de corꝑe loqͣmͦ.

Expanded text:
 alia mouet.» Et prior ad animam, ad omnia uero corpora secundus refertur. Hi ergo duo motus et differentia separantur et societate iunguntur. quod ille a se, hic ab alio mouetur. Ex his omnibus quae eruta de Platonicorum sensuum fecunditate collegimus, constitit non esse uerum omnia quae mouentur ab alio moueri. Ergo nec principium motus ad deprecandam alterius mouentis necessitatem stare dicetur, quia potest se ipsum, ut diximus, mouere alio non mouente. Eneruatus est ergo syllogismus quem praemissa uaria et multiplici diuisione collegerat, id elio non mouente, animam hoc esse doceatur; quod facile docebitur, si de manifestis et indubitabilibus argumenta sumamus. Homini motum aut anima praestat aut corpus aut de utroque permixtio. Et quia tria sunt de quibus inquisitio ista procedit, cum neque a corpore neque a permixtione praestari hoc posse constiterit, restat ut ab anima moueri hominem nulla dubitatio sit. Nunc de singulis ac primum de corpore loquamur.
Abbreviated transcription (Latin):
romul ⁊ duob qͥ int̾ sominiũ ⁊ ꝯsũmatũ bellũ fuerunt qͥngen¬
ti septuaginta tres. adiscessu romuli ad sõniũ usq remanebit̃t
Sͦ rationabilit̃ uereq signauit. nec dũ mũdan anni uicesimã pͣr¬
tẽ e̾e ꝯuersam. Nã uicesume parti qͦt anni suꝑsĩt afine romu¬
li ad africanã mliciã scipionis qͦs diximꝰ annos fuisse qͥngentos
septuaginta tres. quisquis indigitos mittit inueniet. Tu uͦ
enitere ⁊ sic habeto ñ ẽẽ te mortale. s corpꝰ ħ. Hec enĩ tu is es
qse forma ista declarat. s mens cuiꝰ q̃ is est qͥsq ñ ea figura

Expanded text:
Romuli et duobus qui inter somnium et consummatum bellum fuerunt, quingenRomuli et duobus qui inter somnium et consummatum bellum fuerunt, quingenti septuaginta tres a discessu Romuli ad somnium usque remanebunt. Ergo rationabiliter uereque signauit necdum mundani anni uicesimam partem esse conuersam. Nam uicesimae parti quot anni supersint a fine Romuli ad Africanam militiam Scipionis, quos diximus annos fuisse quingentos septuaginta tres, quisquis in digitos mittit inueniet. «Tu uero enitere et sic habeto non esse te mortalem, sed corpus hoc. Nec enim tu is es quem forma ista declarat,