comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
regnodĩ eruditur scriba illae qui ꝓfret d& hes¬
aurosuo noua &u& era: dequo supra locuti su¬
mus: & de ecclesia collecturi sunt hizania
messores illi: quȩ ꝑmisit cũ tritico simul cresce¬
re usque ad messem: Quod & ponens ait .
Messis est finis seculi: messores aut̃ angeli
sunt: Sicut ergo colliguntur si hania &g¬
ni conburuntur. sic erit in consum matione
seculi. Mit tet filius hominis angelos suos.
& colligent deregno eius omnia scandala:¬
Nũquid deregno illo: ubi nulla sunt scandala:
Deisto ergo regno eius quod est hic ec clesia
colligentur: ltem dicit : Qui soluerit unum
demandatis istis minimis & do cuerit sic ho¬
mines minimus uocabitur in regno caelorũ:¬
Qui aut secerit & sic docuerit: magnus uocabi¬
tur in regnocȩlorum : Vtrumque dicit in reg¬
no cȩlorum: & qui non facit mandata quȩdo
c& hoc soluere : non seruare : non facere : & illũ
qui facit & sic doc&: sed istũ minimũ illum
magnum.: Et continuo secutus ad unxit

Expanded text:
regno Dei eruditur scriba ille, qui profert de thensauro suo noua et uetera, de quo supra locuti sumus; et de ecclesia collecturi sunt zizania messores illi, quae permisit cum tritico simul crescere usque ad messem; quod exponens ait: Messis est finis saeculi, messores autem angeli sunt. Sicut ergo colliguntur zizania ni conburuntur, sic erit in consummatione saeculi. mittet filius hominis angelos suos, et congregabunt de regno eius omnia scandalaNumquid de regno illo, ubi nulla sunt scandala? De isto ergo regno ejus, quod est hic Ecclesia, colligentur. Item dicit, Qui solverit unum de mandatis istis minimis, et docuerit sic hominesqui autem fecerit et sic docuerit, magnus uocabitur in regno caelorum. Utrumque dicit in regno caelorum, et qui non facit mandata quae docet hoc est enim soluere: non seruare, non facere, et illum qui facit et sic docet; sed istum minimum, illum magnum. Et continuo secutus adiungit:
Abbreviated transcription (Latin):
ducitur satis indicat. Ait namq domino
suo. Quanto satius est te idclare operam
quo istum amorem exanimo amoueas tuo
Quam id loqui quo magis libido frustra
accendatur tua: Gaudium uero eos & inma¬
lo posuisse. ille ipse uirgilianus testis ẽ ũsus.
ubi has quattuos perturbationes. sum ma bre¬
uitate. complexus ẽ. hinc metuunt cupiunt

Expanded text:
ducitur, satis indicat. Ait namque domino suo: Quanto satius est, Te id dare operam, qui istum amorem ex animo amoueas tuo, Quam id loqui, quo magis libido frustra accendatur tua? Gaudium uero eos et in malo posuisse ille ipse Vergilianus testis est uersus, ubi has quattuor perturbationes summa breuitate conplexus est: Hinc metuunt cupiunt
Abbreviated transcription (Latin):
sam considerata natura. dat artifici suo glo¬
riam: Sic est & natura ignis a&erni. sine
ulla dubitatione laudabilis. quam uis dam¬
natis impiis futura poenalis: Quidenim
est igneflam mante. uigente atq lucente
pulchrior: quid calefaciente. curante. co¬
quente utilius: quamuis conihilsit urente
molestius: Idemigitur ipsealiter appositus
pernitiosus. qui conuenienter adhibitus
commodissimus inuenitur. Nam eius inu¬
niuerso mundo utilitates. uerbis explicare
quis sufficit: Nec audiendi sunt qui lau¬
dant in ignelucem. ardorem autem uitu pe¬
rant. uidelic& non & uinaturae. uel & suo
commodo uel in commodo.: Videre enim uo

Expanded text:
sam considerata natura dat artifici suo glosam considerata natura dat artifici suo gloriam. Sic est et natura ignis aeterni sine ulla dubitatione laudabilis, quamuis damnatis inpiis futura poenalis. Quid enim est igne flammante uigente lucente pulchrius? quid calfaciente curante coquente utilius? quamuis eo nihil sit urente molestius. Idem igitur ipse aliter adpositus perniciosus, qui conuenienter adhibitus commodissimus inuenitur. Nam eius in uniuerso mundo utilitates uerbis explicare quis sufficit? Nec audiendi sunt, qui laudant in igne lucem, ardorem autem uituperant, uidelicet non ex ui naturae, sed ex suo commodo uel incommodo. Videre enim uo
Abbreviated transcription (Latin):
apte decenterq conueniunt. sentire non
possumus.: Vnde nobis in quibus eam con¬
tem plari minus idonei sumus. rectissime cre¬
denda practipitur prouidentia conditoris.
netanti artificis opus inaliquo reprehende¬
re. uanitate humanae temeritatis audeamus:
Quamquam &utia rerum terrenarum non uo¬
luntaria neq poenalia naturas ipsas. quarum
nulla omnino est cuius non sit auctor & condi¬
tor ds̃. si prudenter attendamus eadem rati¬
one commendant. quia &ineis hoc nobis per
uitium tolli dis plic&. quod innatura plac&.
nisi quia hominibus &iam ipsae naturae
plerumq displicent. cum eis fiunt noxiȩ
non eas considerantibus sed utilitatem suam.
sicutilla animalia quorum abundantia ae¬
gẏptiorum superbia uapulabat: Sedisto
modo possunt & solem uitu perare quõ quidã
peccantes uel debita non reddentes puni a
iudicibus iubentur ad solem: Nonitaq
ex commodo uel in commodo nr̃o. sed perseip¬

Expanded text:
apte decenterque conueniunt, sentire non apte decenterque conueniunt, sentire non possumus. Unde nobis, in quibus eam contemplari minus idonei sumus, rectissime credenda praecipitur prouidentia Conditoris, ne tanti artificis opus in aliquo reprehendere uanitate humanae temeritatis audeamus. Quamquam et uitia rerum terrenarum non uoluntaria neque poenalia naturas ipsas, quarum nulla omnino est, cuius non sit auctor et conditor Deus, si prudenter adtendamus, eadem ratione commendant, quia et in eis hoc nobis per uitium tolli displicet, quod in natura placet; nisi quia hominibus etiam ipsae naturae plerumque displicent, cum eis fiunt noxiae. non eas considerantibus, sed utilitatem suam, sicut illa animalia, quorum abundantia Aegyptiorum superbia uapulauit. Sed isto modo possunt et solem uituperare, quoniam quidam peccantes uel debita non reddentes poni a iudicibus iubentur ad solem. Non itaque ex commodo uel incommodo nostro, sed per se ip
Abbreviated transcription (Latin):
turae cuimens in est. capax intellegibilis lucis
qua discernitur iustum ab iniusto .: C&erum¬
uitia petorum . & arborum. aliarumq: rerum
mutabilium atq mortalium. uel intellectu. uel
sensu. uel uita omnino carentium. quib: eo¬
rum dissolubilis natura corrum pitur. damna¬
bilia putare ridiculum est. Cum istȩ creaturȩ
eum modum nutu creatoris acceperint : utce¬
dendo ac succedendo peragant infimam pul¬
chritudinem temporum ingenere suo istius
mundi partib congruentem : Neq: enim
caelestibus fuerant terrena coequanda. auti¬
deo uniuersitati deesse ista debuerunt. quõ sunt
illa meliora.: Cumergo in his locis ubiesseta¬
lia competebat. aliis alia deficientibus oriuntur
& succumbunt minora maioribus atq inqua¬
litates superantium superata uertuntur. rerũ
est ordo transeuntium .⁊ Cuius ordinis decus
propter ea nos nondelectat. quõ partieius
pro conditione mortalitatis nrãe intexti. un iuer¬
sum cui particulae quaenos offendunt. satis

Expanded text:
turae, cui mens inest capax intellegibilis lucis, qua discernitur iustum ab iniusto. Cuitia pecorum et arborum aliarumque rerum mutabilium adque mortalium uel intellectu uel sensu uel uita omnino carentium, quibus eorum dissolubilis natura corrumpitur, damnabilia putare ridiculum est, cum istae creaturae eum modum nutu Creatoris acceperint, ut cedendo ac succedendo peragant infimam pulchritudinem temporum in genere suo istius mundi partibus congruentem. Neque enim caelestibus fuerant terrena coaequanda, aut ideo uniuersitati deesse ista debuerunt, quoniam sunt illa meliora. Cum ergo in his locis, ubi esse talia conpetebat, aliis alia deficientibus oriuntur et succumbunt minora maioribus adque in qualitates superantium superata uertuntur, rerum est ordo transeuntium. Cuius ordinis decus nos propterea non delectat, quoniam parti eius pro condicione nostrae mortalitatis intexti uniuersum, cui particulae, quae nos offendunt, satis
Abbreviated transcription (Latin):
fieret. Huius porro malae uoluntatis causa
efficiens siquęratur. nihil inuenitur.: Quid
est enim quod facit uoluntatem malam. cum
ipsa faciat opus malum. Ac perhoc mala uo¬
luntas efficiens est operis mali. mala e aũt uo¬
luntatis efficiens nihilest: Quõ sires aliqua
tem.: Si hab& bonam profecto hab& aut

Expanded text:
fieret. huius porro malae uoluntatis causa fieret. huius porro malae uoluntatis causa efficiens si quaeratur, nihil inuenitur. quid eat enim quod facit uoluntatem malam, cum ipsa faciat opus malum ? ac per hoc mala uoluntas efficiens est operis mali, malae autem uoluntatis efficiens nihil est: quoniam si res aliqua quam; si habet, aut bonam profecto habet aut
Abbreviated transcription (Latin):
esseposset. siab illo facta nonesset. nec ullorũ
uitiorum offensione uituperandus. &omniũ
natura rum consideratione laudandus est :
Pro indecausa beatitudinis angelorum bonorum
ea uerissima repperitur. quodei adhęrent
qui sum meest. Cum uero causa miscriae ma¬
lorum angelorum quȩritur ea merito occur¬
rit. quod ab illo qui sum meest auersi ad se
ipsos conuersi sunt. qui non sum menon sunt .:
Ethoc uitium. quid aliud quam superbia nun¬
cupatur. : Initium quippe omnis peccati su¬
perbia. : Noluerunt ergo ad illum custo dire
fortitudinem suam. & quimagis essent. siciqui
sum meest adhęrerent. seilli praeferendo id
quod minus est practulerunt. hic primus de¬
fectus & prima in opia primumq uitium eius
naturae quaeita creata est. ut nec sum meess&
& tamen adbeatitudinem habendam. eo qui
sum me est frui poss&. a quo auersa. non quidẽ
nulla sed tamen minus esset. atq ob hoc misera

Expanded text:
esse posset, si ab illo facta non esset — nec ullorum esse posset, si ab illo facta non esset — nec ullorum uitiorum offensione uituperandus et omnium naturarum consideratione laudandus est. Proinde causa beatitudinis angelorum bonorum ea uerissima reperitur, quod ei adhaerent qui summe est. cum uero causa miseriae malorum angelorum quaeritur, ea merito occurrit, quod ab illo qui summe est auersi ad se ipsos conuersi sunt qui non summe sunt: et hoc uitium quid aliud quam superbia nuncupatur? initium quippe omnis peccati superbia. noluerunt ergo ad illum custodire fortitudinem suam et qui magis essent, si ei qui summe est adhaererent, se illi praeferendo id quod minus est praetulerunt. hic primus defectus et prima inopia primumque uitium eius naturae, quae ita creata est, ut nec summe esset et tamen ad beatitudinem habendam eo qui summe est frui posset, a quo auersa non quidem nulla, sed tamen minus esset atque ob hoc misera
Abbreviated transcription (Latin):
lunt. ardere nolunt. Sed parum atten¬
dunt eam ipsam lucem quaecerte & illis pla¬
c& oculis infirmis per in conuenientiam no¬
cere. & in illo ardore quieis displic& non nul¬
la animalia perconuenientiam salubriter
& ideo habent modum suum. speciem suam.
& quandam secum pacem suam. profecto bo¬
naesunt.: Etcumibi sunt. ubiesse pernatu¬
rae ordinem debent. quantum acceperunt.
suum esse custodiunt.: Et quae semper esse
non acceperunt. prousu motuq rerum quib
creatoris lege subcduntur. in melius deterius ue
mutantur. in eum diuina prouidentia tenden¬
tes xitum. quem ratio gubernande uniuersita¬
tis inludit. It& utnetanta corruptio. quan¬
ta usq ad interitum naturas mutabiles morta¬
lesq perducit. sic faciat nonesse quoderat.
ut non inde fiat consequenter quodesse debe¬
bat.: Quaecumita sint . ds̃ qui summae est at¬
q obhoc ab illo facta est omnis essentia quae¬
non sum meest: quia neq: illi aequalis essede¬
beret quaedemihilo facta esset. neq: ullo modo

Expanded text:
lunt, ardere nolunt. Sed parum attendunt eam ipsam lucem, quae certe et illis placet, oculis infirmis per inconvenientiam nocere; et in illo ardore, qui eis displicet, nonnulla animalia per convenientiam salubriter  ideo habent modum suum, speciem suam, et quamdam secum pacem suam, profecto bonae sunt. Et cum ibi sunt, ubi esse per naturae ordinem debent, quantum acceperunt, suum esse custodiunt. Et quae semper esse non acceCreatoris lege subduntur, in melius deteriusue mutantur, in eum diuina prouidentia tendentes exitum, quem ratio gubernandae uniuersitatis includit; ita ut nec tanta corruptio, quanta usque ad interitum naturas mutabiles mortalesque perducit, sic faciat non esse quod erat, ut non inde fiat consequenter quod esse debebat. Quae cum ita sint, Deus, qui summe est adque ob hoc ab illo facta est omnis essentianon summe est — quia neque illi aequalis esse deberet, quae de nihilo facta esset, neque ullo modo
Abbreviated transcription (Latin):
ql uerũ ẽ affirmet dicere uoliuisse.
quod id uerum eẽ affirm& dicere uoluisses. Indu¬
cit enim hominem reuixisse &narras sequaedam.
quȩ platonicis disputationibus congruebant.
Labeo &iam duos dicit uno die fuisse defunctos. et
occurrisse inuicem in quodam compito: deinde ad
corpora sua iussos fuisse remeare & constituisse
inter se amicosse eẽ uicturos: atq ita eẽ factum
donec post ea morerentur.: Sedisti auctores talẽ
resurrectionem corporis factam fiusse narrarunt.
qualis fuerat eorum quos resurrexisse nouimus:

Expanded text:
 verum esse affirmet, dicere voluisse quam quod id verum esset affirmando dicere noluisse. Inducit enim hominem revixisse et narrasse quaedam quae Platonicis disputationibus congruebant. Labeo etiam duos dicit uno die fuisse doccurrisse inuicem in quodam compito, deinde ad corpora sua iussos fuisse remeare et constituisse inter se amicos se esse uicturos, atque ita esse factum, donec postea morerentur. sed isti auctores talem resurrectionem corporis factam fuisse narrarunt, quales fuerunt eorum, quos resurrexisse nouimus
Abbreviated transcription (Latin):
quitur. quia uelut percorpus loquitur. & uelut
interposito corporalium locorum interuallo:
multum enim similia sunt talia uisa corporib:

Expanded text:
quitur, quia uelut per corpus loquitur et uelut interposito corporalium locorum interuallo; multum enim similia sunt talia uisa corporib
Abbreviated transcription (Latin):
sic loquitur tamquam define saeculi
atque illo die iudicii nouissimo & magno
loquatur : Ita ut dinosci nom possit omnino.
nisi ea quaeapud tres euangelistas ma¬
theum marcum & lucam: dehac re simi¬
liter dicta sunt. Inter se omnia confe¬
rantur : Quaedam quippe alter ob¬
scurius alter explicat planius. ut ea quȩ
adunam rem pertinentia dicuntur ap¬
pareat unde dicantur: Quod facere
ut cumque curaui inquadam epistola.
quam rescripsi adbeatae memoriae uirũ
esycium salonitanȩ urbis episcopum: cu¬
ius epistolȩ titulus est: define saeculi:
ro inde: lam illud hic dicam quod in
Leuangelio secundum matheum desepa¬
ratione bonorum &malorum legitur:
periudicium prȩsentissimum atque no¬
uissimum xp̃i: Cum autem uenerit
inquit filius hominis inmaiestate sua &

Expanded text:
sic loquitur, tamquam de fine saeculi sic loquitur, tamquam de fine saeculi atque illo die iudicii nouissimo et magno loquatur, ita ut dinosci non possit omnia, nisi ea quae apud tres euangelistas Matthaeum, Marcum et Lucam de hac re similiter dicta sunt inter se omnia conferantur. quaedam quippe alter obscurius, alter explicat planius, ut ea quae ad unam rem pertinentia dicuntur appareat unde dicantur. Quod facere utcumque curaui in quadam epistula, quam rescripsi ad beatae memoriae uirum Hesychium, Salonitanae urbis episcopum, cuius epistulae titulus est: De fine saeculi. Proinde iam illud hic dicam, quod in euangelio secundum Matthaeum de. separatione bonorum et malorum legitur per iudicium praesentissimum adque nouissimum Christi. Cum autem uenerit, inquit, filius hominis in maiestate su
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: Nescitis quia angelos iudicabi¬
mus: De ipsis quoque iudicandis In hoc nu¬
mero duodenario similis causa est
Non enim quia dictum est iudicantes
duo decim tribus israhel tribus leui
quae tertia decima est ab eis ludican¬
da nonerit: aut solum illum populum:
non &iam gentes cȩteras iudicabunt:
Quod autem ait inregeneratione pro¬
cul dubio mortuorum resurrectionẽ:
nomine uoluit regenerationis intel¬
legi: Sic enim caro nostra regene¬
rabitur per in corruptionem : quemad¬
modum est anima nostra regenerata
perfidem: Multa prȩter eo quȩ deul¬
timo iudicio ita dici uidentur. ut dili¬
genter considerata repperiantur am¬
bigua : uel magis ad aliud pertinentia:
siue scilic& ad eum saluatoris aduentũ.
quo pertotum hoc tempus inec clesia sua
uenit hoc est inmembris suis particula¬
tim atque paulatim: quo tota corpus ẽ
eius siue ad excidium terrenȩ hierusalẽ:
quia & de illo cum loquitur plerumque

Expanded text:
dicit: nescitis quia angelos iudicabidicit: nescitis quia angelos iudicabimus? de ipsis quoque iudicantes in hoc numero duodenario similis causa est. non enim quia dictum est: iudicantes duodecim tribus Israhel, tribus Leui, quae tertia decima est, ab eis iudicanda non erit aut solum illum populum, non etiam gentes ceteras iudicabunt. quod autem ait: in regeneratione, procul dubio mortuorum resurrectionem nomine noluit regenerationis intellegi. sio enim caro nostra regenerabitur per incorruptionem, quemadmodum est anima nostra regenerata per fidem. multa praetereo, quae de ultimo iudicio ita dici uidentur, ut diligenter considerata reperiantur ambigua uel magis ad aliud pertinentia, siue scilicet ad eum saluatoris aduentum, quo per totum hoc tempus in ecclesia sua uenit, hoc est in membris suis particulatim atque paulatim, quoniam tota corpus est eius, siue ad excidium terrenae Hierusalem, quia et de illo cum loquitur, plerumque
Abbreviated transcription (Latin):
discimus. cum suis discipulis iudicaturum
ihm unde & alibi iuda eis dixit: Siego
inbelzebub eicio de monia. filii uestri
in quo eiciunt: Ideo ipsi iudices erunt ues¬
tri: Nec quõ super duodecim sedes
sessuros esse ait : duodecim solos homines.
cum illo iudicaturos putare debemus .:
Duo denario quippe numero uniuersa
quaedam significata est iudicantium mul¬
titudo: propter duas partes numeri sep¬
teriarii : quo significatur plerumque uni¬
uersitas: Quaeduȩ partes. Id est tria &
quatuor : altera per alteram multiplicatȩ
duo decim faciunt : Nam & quatuor ter
&tria quater : duo decim sunt. & siqua alia
huius dudenarii numeri qua eadhoc ualeat
ratio repperitur: Alioquin quõ in locũ
iudae traditoris a postolum mathiam
legimus ordinatum : a postolus paulus.
quiplus omnibus illis laborauit : ubi ad
iudicandum sedeat non habebit: Qui
profecto cumaliis sanctis. adnumerum
iudicum se pertinere de monstrat cum

Expanded text:
discimus cum suis discipulis iudicaturum discimus cum suis discipulis iudicaturum Iesum. unde et alibi Iudaeis dixit: si ego in Beelzebub eicio daemonia filii uestri in quo eiciunt? ideo ipsi indices erunt uestri. nec quoniam super duodecim sedes sessuros esse ait, duodecim solos homines cum illo iudicaturos putare debemus. duodenario quippe numero uniuersa quaedam significata est iudicantium multitudo propter duas partes numeri septenarii, quo significatur plerumque uniuersitas: quae duae partes, id est tria et quattuor, altera per alteram multiplicatae duodecim faciunt. nam et quattuor ter et tria quater duodecim sunt, et Si qua alia huius duodenarii numeri quae ad hoc ualeat ratio reperitur. alioquin quoniam in locum Iudae traditoris apostolum Matthian legimus ordinatum, apostolus Paulus, qui plus illis omnibus laborauit, ubi ad iudicandum sedeat non habebit. qui profecto cum aliis sanctis ad numerum iudicum se pertinere demonstrat, cum
Abbreviated transcription (Latin):
hominis ager autem est mundus: bonum
uero semen hi sunt filii regni Fitania autẽ:
filii sunt nequam: Inimicus autem qui semina
uit ea est diabolus: Messis uero consum¬
matio sȩculi est : messores autẽ angeli sunt :
Sicut ergo colliguntur zizania &igni
conburuntur : sic erit in consummatione
sȩculi: Mit t& filius hominis angelos suos.
& colligent deregno eius omnia scandala.
& eos quifaciunt iniquitatem: &mit
tent eos incaminum ignis. ibi erit fle¬
tus & stridor dentium: Tunc iusti
fulgebunt sicut sol inregno patris
eorum: qui hab& aures audiat: Hic
iudicium quidem uel diem iudici non
nominauit : sed eum multo clarius ip
sis rebus expressit : & infine sȩculi fu¬
turum esse prȩdixit: Item discipulis
suis amen inquit dico uobis quoduos qui
secuti estis me inregeneratione. cumse¬
derit filius hominis insede maiestatis
suae : sed ebitis & uos super sedes duodecim:
iudi cantes duodecim tribus israhel: Hic

Expanded text:
hominis; ager autem est mundus: bonum hominis; ager autem est mundus: bonum uero semen hi sunt filii regni; zizania autem filii svit ea: est diabolus. Messis vero consummatio seculi est. Messores autem Angeli sunt. Sicut ergo colliguntur zizania: et igne comburuntur: sic erit in consummatione seculi. Mittet filius hominis Angelos suos: et colligent de regno ejus omnia scandala: et eos qui faciunt iniquitibi erit fletus et stridor dentium. Tunc iusti fulgebunt sicut sol in regno patris eorum. Qui habet aures, audiat. Hic iudicium quidem uel diem iudicii non nominausis rebus expressit, et in fine saeculi futurum esse praedixit. Item discipulis suis: Amen, inquit, dico vobis, quod vos qui secuti estis me in regeneratione, cum sederit Filius hominis in sede majestsuae, sedebitis et uos super sedes duodecim iudicantes duodecim tribus Israhel. hic
Abbreviated transcription (Latin):
iniudicio cumgeneratione ista & con¬
dempnabunt eam : quia paeniten¬
tiam egerunt in praedicatione lo¬
nae : & ecce plus quam iona hic: Re¬
gina austri: surget in iudicio cumge¬
neratione ista & condemnabit eam.
quia uenit afinibus terrae audire
sapientiam salomonis: & ecce plus quã
salo monhic: Duas res hoc loco dis¬
cimus : &uenturum esse iudicium: &
cum mortuorum resurrectione uen¬
turum: Denineuitis enim & regina¬
austri quando ista dicebat: demortu¬
is sine dubio loquebatur: quos tamen in
die iudicii resurrecturos esse prȩdixit :
Nec ideo dixit condemnabunt quia ip¬
si iudicabunt : sed quia exipsorum conpa¬
ratione isti merito damnabuntur :
Rursus alio loco: cum de hominum bono¬
rum &malorum nunc permixtione post¬
ea separatione qua eutique die iudicui
futura est loqueretur: adhibuit similitu¬
dinem detritico seminato & super seminatis
zitaniis : eamque suis exponens discipulis:
Quiseminat inquit bonum semen est filius

Expanded text:
n iudicio cum generatione ista et conn iudicio cum generatione ista et condemnabunt eam; quia paenitentiam egerunt in praedicatione Ionae, et ecce plus quam Iona hic. Regina Austri surget in iudicio cum generatione ista et condemnabit eam; quia uenit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis, et ecce plus quam Salomon hic. Duas res hoc loco discimus, et uenturum esse iudicium et cum mortuorum resurrectione uenturum. De Nineuitis enim et reginaAustri quando ista dicebat, de mortuis sine dubio loquebatur, quos tamen in die iudicii resurrecturos esse praedixit. Nec ideo dixit: \'Condemnabunt1, quia ipsi iudicabunt; sed quia ex ipsorum conparatione isti merito damnabuntur. Rursus alio loco, cum de hominum bonorum et malorum nunc permixtione, postea separatione, quae utique die iudicii futura est, loqueretur, adhibuit similitudinem de tritico seminato et superseminatis zizaniis, eamque suis exponens discipulis: Qui seminat, inquit, bonum semen, est filius
Abbreviated transcription (Latin):
ihũ xp̃i in omnes quicredunt: Haec iusti¬
tia dĩ adnouum pertin& testamentum.
& testimonium hab& a ueteribus libris hoc
est lege ac prophetis: Prius igitur ipsa¬
causa ponenda est & postea testes hitro¬
ducendi: Hunc &ipse xp̃s ihs̃ ordinem
seruandum esse demonstrans. scriba in¬
quit eruditus inregno dĩ : similis est uiro
patri familias proferenti dethesauro suo
noua & uetera: Nondixit uetera & no¬
ua: quodutique dixiss& nisi maluiss&
meritorum ordinem seruare. quamtẽ¬
porum : Ergo ipse saluator. cumobiur
gar& ciuitates. inquibus uirtutes mag
nas fecerat : neque crediderant: & eis
alienigenas ante poner&: uerum tamen
inquit dico uobis tyro & sidoni remissius
erit indie iudicii quam uobis: & paulõ post.
alteri ciuitati: amen inquit dico tibi qui¬
a terrȩ sodomorum remissius erit indie
iudicii quamtibi : Hic euidentissime pre¬
dicat diem iudicii esse uenturum: Eta¬
lio loco : uiri nini uitae inquit surgent

Expanded text:
Iesu Christi in omnes qui credunt. Haec iustiIesu Christi in omnes qui credunt. Haec iustitia Dei ad nouum pertinet testamentum et testimonium habet a ueteribus libris, hoc est lege ac prophetis. Prius igitur ipcausa ponenda est, et postea testes introducendi. Hunc et ipse Christus Iesus ordinem seruandum esse demonstrans: Scriba, inquit, eruditus in regno Dei similis est uiro patri familias proferenti de thesauro suo noua et uetera. Non dixit: \'Vetera et noua\', quod utique dixisset, nisi maluisset meritorum ordinem seruare quam temporum. garet ciuitates, in quibus uirtutnas fecerat, neque crediderant, et eis alienigenas anteponeret: Verumtamen, inquit, dico vobis, Tyro et Sidoni remissius erit in die judicii quam vobis. Et paulo post alteri civitati: Amen, inquit, dico vobis, quia terrae Sodomorum remissius erit in die iudicii quam tibi hic euidentissime praedicat diem iudicii esse uenturum ; et alio loco: Viri Nineuitae, inquit, surgent
Abbreviated transcription (Latin):
manens insimilitudine uanitatis:
Quia omne hoc opus idest quod ab
homine fit in hac uita siue bonum si
ue malum. ds̃ adduc& iniudicium: in
omni dispecto: id est in omni &iam qui
contemptibilis hic uidetur.: &ideo nec
uidetur quõ ds̃ &ipsum uid& : nec eũ
despicit : nec cum iudicat. pręterit:
uius itaque ultimi iudicu dĩ testi¬
monia : descripturis scĩs quae ponere
institui . prius eligenda sunt de libris
instrumenti noui: postea deueteris:
Quam uis enim uetera priora sint
tempore : noua tamen ante ponenda
sunt dignitate : quo illa uetera preconi¬
a sunt nouorum: Noua igitur ponen¬
tur prius : quaeut firmius probemus as¬
sumentur &uetera : Inueteribus ha¬
bentur lex & prophetȩ. In nouis euan¬
gelium & a postolicae litterȩ: Ait au¬
tem a postolus: Perlegem enim cognitio
peccati: nunc autem sine lege iustitia dĩ
manifestata est : testificata perlegem &
prophetas : iustitia autem dĩ perfidem

Expanded text:
manens in similitudine uanitatis. manens in similitudine uanitatis. Quia omne hoc opus, id est, quod ab homine fit in hac uita, siue bonum ue malum deus adducet in iudicium in omni despecto, id est in omni etiam, qui contemtibilis hic uidetur et ideo nec uidetur; quoniam deus et ipsum uidet nec eum despicit nec cum iudicat praeterit. Huius itaque ultimi iudicii Dei testimonia de scripturis sanctis, quae ponere institui, prius eligenda sunt de libris instrumenti noui, postea de ueteris. Quamuis enim uetera priora sint tempore, noua tamen anteponenda sunt dignitate, quoniam illa uetera praeconia sunt nouorum. Noua igitur ponentur prius, quae ut firmius probemus, adsumentur et uetera. In ueteribus habentur lex et prophetae, in nouis euangelium et apostolicae litterae. Ait autem apostolus: Per legem enim cognitio peccati. Nunc autem sine lege iustitia Dei manifestata est, testificata per legem et prophetas; iustitia autem Dei per fidem
Abbreviated transcription (Latin):
hoc sole sedueritatem sub illo qui fecit
hunc solem : In hac ergo uanitate : numquid
nisi iusto dĩ rectoque iudicio similis eidẽ
uanitati factus uanescer& homo : Indieb
tamen uanitatis suae Inter est pluri¬
mum utrum resistat an optemper&
ueritati : & utrum sit expers uerae
pietatis an particeps. non propter ui¬
tae huius. uel bona adquirenda. uel
mala uitanda uanescendo transeun¬
tia. sed propter futurum iudicium.
perquod erunt & bonis bona. & malis
mala sine fine mansura: Denique
iste sapiens hunc librum sic conclusit
ut dicer& : Dm̃ time & mandata eius
custodi : quia hoc est omnis homo: qui¬
a omne hoc opus ds̃ adduc& in iudici¬
um. in omni dispecto siue bonum siue
malum : Quid breuius uerius salu¬
brius dici potuit: dm̃ inquit time &
mandata eius custodi. quia hoc est
omnis homo: qui cumque enim est . hic
est custos utique mandatorum dĩ: quõ
qui hoc non est: nihil est: Non enim
adueritatis imaginem reformatur : re¬

Expanded text:
hoc sole, sed ueritatem sub illo qui fecit hoc sole, sed ueritatem sub illo qui fecit hunc solem, — in hac ergo uanitate numquid nisi iusto Dei rectoque iudicio similis eidem uanitati factus uanesceret homo? In diebus tamen uanitatis suae interest plurimum, utrum resistat an obtemperet ueritati, et utrum sit expers uerae pietatis an particeps; non propter uitae huius uel bona adquirenda uel mala uitanda uanescendo transeuntia, sed propter futurum iudicium, per quod erunt et bonis bona et malis mala sine fine mansura. Denique iste sapiens hunc librum sic conclusit, ut diceret: Deum time et mandata eius custodi, quia hoc est omnis homo; quia omne hoc opus Deus adducet in iudicium in omni despecto, siue bonum siue malum. Quidbreuius, uerius, salubrius dici potuit? Deum, inquit, time et mandata eius custodi, quia hoc est omnis homo. Quicumque enim est, hoc est, custos utique mandatorum Dei; quoniam qui hoc non est, nihil est; non enim ad ueritatis imaginem reformatur, re
Abbreviated transcription (Latin):
solidum nihil stabile retinetur: In ea
rerum uanitate subsole: illud &iam
deplorat quodammodo quod cumsit a¬
bundantia sapientiae super insipien¬
tiam sicut habundantia lucis super te¬
nebras : sapientis que oculi sint incapite
ipsius & stultus intenebris ambul& unus
tamen incursus incurrat omnibus utique
in hac uita quae subsole agitur.: Signifi¬
cans uidelic& ea mala quaebonis
& malis uidemus esse communia:
Dicit &iam illud quod & bomi patian¬
tur mala tamquam malisint: & mali
tam quam bonisint ad ipiscantur bona.
ita loquens: Est inquit uanitas quae
facta est super terram quia sunt iusti
super quosuenit sicut factum impiorũ:
& sunt impii super quosuenit sicut fac¬
tum iustorum: Dixi quõ hoc quoque
uanitas: In hac uanitate cui quantum sa¬
tis uisum est intimandae : totum istum
librum uir sapientissimus deputauit.
nonutique ob aliud nisi ut eam uitam de¬
si deremus : quaeuanitatem non hab& sub

Expanded text:
solidum, nihil stabile retinetur: in ea solidum, nihil stabile retinetur: in ea rerum uanitate sub sole illud etiam deplorat quodam . modo, quod, cum sit abundantia sapientiae super insipientiam, sicut abundantia lucis super tenebras, sapientisque oculi sint in capite ipsius et stultus in tenebris ambulet, unus tamen incursus incurrat omnibus, utique in hac uita quae sub sole agitur, significans uidelicet ea mala, quae bonis et malis uidemus esse communia. Dicit etiam illud, quod et boni patiantur mala, tamquam mali sint, et mali, tamquam boni sint, adipiscantur bona, ita loquens: Est, inquit, uanitas, quae facta est super terram, quia sunt iusti, super quos uenit sicut factum inpiorum, et sunt inpii super quos uenit sicut factum iustorum. Dixi quoniam hoc quoque uanitas. In hac uanitate, cui quantum satis uisum est intimandae totum istum librum uir sapientissimus deputauit non utique ob aliud, nisi ut eam uitam desideremus, quae uanitatem non habet sub
Abbreviated transcription (Latin):
uenerimus cuius tempus iam propri¬
e dies iudicii: & aliquando dies dñi nun¬
cupatur : non solum quaecumque tunc
iudicabuntur uerum &iam quaecũ¬
que abinitio iudicata & quae cumque
usque adillud tempus adhuc iudicanda
sunt. apparebunt esse iustissima:
Ubi quoque hoc manifestabitur : quam
iusto iudicio dĩfiat: ut nunc tam mul¬
ta ac pęne omnia iusta ludicia dĩ.
lateant sensus mentesque mortalium :
cumtamen inhacre: piorum fidem
non lateat : iustum esse quod lat&: TIII:
empe salomon: sapientissimus rex
is rahel : qui regnauit in hierusalem: li¬
brum qui uocatur ecclesiastes: & aiu¬
deis quoque habetur insacrarum ca¬
none litterarum. sic exorsus est :
Vanitas uanitatium dixit ecclesi¬
astes : uanitas uanitatium omniauean
uanitas: Quae abundantia homini.
in omni labore suo quo laborat sub
sole : Etcum ex hac sententia conec¬
ter& cetera : commemorans aerumnas
errores que uitae huius: & uanescentes
interea temporum lapsus: ubi nihil

Expanded text:
uenerimus, cuius tempus iam propriuenerimus, cuius tempus iam proprie dies iudicii et aliquando dies domini nuncupatur, non solum quaecumque tunc iudicabuntur uerum etiam quaecumque ab initio indicata et quaecumque usque ad illud tempus adhuc iudicanda sunt, apparebunt esse iustissima. ubi hoc quoque manifestabitur, quam iusto iudicio dei fiat, ut nunc tam multa ac paene omnia iusta iudicia dei lateant sensus mentesque mortalium, cum tamen in hac re piorum fidem non lateat iustum esse quod latet. empe Salomon, sapientissimus rex Israel, qui regnauit in Hierusalem, librum, qui uocatur ecclesiastes et a Iudaeis quoque habetur in sacrarum canone litterarum, sic exorsus est: Vanitas uanitantium, dixit ecclesiastes; uanitas uanitantium, omnia uanitas. Quae abundantia homini in omni labore suo, quo laborat sub sole? Et cum ex hac sententia conecteret cetera, commemorans aerumnas erroresque uitae huius et uanescentes interea temporum lapsus, ubi nihil
Abbreviated transcription (Latin):
tos. temporalibus uel deciperentur proma¬
litia sua: uel prodĩ misericordia consola¬
rentur bonis: & qui nonerant passuri
& erna tormenta: temporalibus uel pro
suis quibus cumque & quantulis cumque pec¬
catis affligentur uel propter implendas
uirtutes exercerentur malis:¬
Nunc uero quando nonsolum inmalo sunt
boni & in bono mali : quod uidetur iniustũ:
uerum &iam plerumque & malis mala uȩ¬
niunt : & bonis bona proueniunt: magis in
scrutabilia fiunt iudicia dĩ & inuestigabiles
uiae eius: Quamuis ergo nesciamus: quo
iudicio ds̃ ista uel faciat uel fierisinat: a¬
pud quem summa uirtus est & sum ma sa¬
pientia summa iustitia: nulla infirmitas.
nulla temeritas: nulla iniquitas. salu¬
briter tamen discimus: non magni pen¬
dere. seu bona. seu mala : qua e uidemus¬
esse bonis malisque communia: & illa
bona quaerere quaebonorum: atq illa
maxime fugere quae propria sunt ma¬
lorum : Cum uero ad illud dĩ iudicium

Expanded text:
tos, temporalibus uel deciperentur pro matos, temporalibus uel deciperentur pro malitia sua, uel pro Dei misericordia consolarentur bonis, et qui non erant passuri aeterna tormenta, temporalibus uel pro suis quibuscumque et quantuliscumque peccatis adfligerentur, uel propter inplendas uirtutes exercerentur maliNunc uero, quando non solum in malo sunt boni et in bono mali, quod uidetur iniustum, uerum etiam plerumque et malis mala eniunt et scrutabilia fiunt iudicia dei et inuestigabiles uiae eius. quamuis ergo nesciamus, quo iudicio deus ista uel faciat uel fieri sinat, apud quem summa uirtus est et summa sapientia, summa iustitia, nulla infirmitas, nulla temeritas, nulla iniquitas, salubriter tamen discimus non magni pendere seu bona seu mala, quae uidemus bonis malisque esse communia, et illa bona quaerere, quae bonorum, atque illa mala maxime fugere, quae propria sunt malorum. cum uero ad illud dei iudicium
Abbreviated transcription (Latin):
solum impuriitus. uerum &iam uindicatus
insult&. Impius optime ualeat : pius languo¬
re tabescit: Latrocinentur sanissimi iu¬
uenes : & quinec uerbo quemquam laede¬
re potuerunt: diuersa morborum atro¬
citate affligantur Infantes. utiles rebus
humanis inmatura morte rapiantur:
& quiui detur nec nasci debuisse: diutissime
insuper uiuat. Plenus criminibus subli¬
metur honoribus : & hominem sine quere¬
la tenebrae ignobilitatis abscondant. Et
cȩtera huius modi: quȩ quis colligit: quis e¬
numerat᷑: quae sihaberent in ipsa uelut
absurditate constantiam: &in hac uita
inqua homo sicut sacer psalmus eloqui¬
tur. uanitati similis factus est & dies eius
uelut umbra prȩtereunt: nonnisi mali
ad ipiscerent᷑ transitoria bona ista. atq
terrena: nec nisiboni talia paterentur
mala : poss& hoc referri adiudicium iustũ
dĩ. siue &iam benignum : ut quinonerant
ad secuturi bona a &erna quae faciunt bea¬

Expanded text:
solum inpunitus. uerum etiam uindicatus solum inpunitus. uerum etiam uindicatus insultet; inpius optime ualeat, pius languore tabescat; latrocinentur sanissimi iuuenes, et qui nec uerbo quemquam laedere potuerunt, diuersa morborum atrocitate adfligantur infantes; utilis rebus humanis inmatura morte rapiatur, et qui uidetur nec nasci debuisse, diutissime insuper uiuat; plenus criminibus sublimetur honoribus, et hominem sine querella tenebrae ignobilitatis abscondant, et cetera huius modi, quae quis colligit, quis enumerat? Quae si haberent in ipsa uelut absurditate constantiam, ut in hac uita, in qua homo, sicut sacer psalmus eloquitur, uanitati similis factus est et dies eius uelut umbra praetereunt, nonnisi mali adipiscerentur transitoria bona ista adque terrena, nec nisi boni talia paterentur mala: posset hoc referri ad iudicium iustum Dei siue etiam benignum, ut, qui non erant adsecuturi bona aeterna, quae faciunt bea
Abbreviated transcription (Latin):
mortuos: Iste quippe dies iudicii propri¬
elam uocatur: eo quod nullus ibi erit im¬
peritȩ querelȩ locus : cur iniustus illesit
felix : & cur ille iustus infelix: Omnium
namque tunc: non nisi bonorum uera &
plena felicitas : & omnium non nisi malorũ.
digna & summa infelicitas apparebit: FII:¬
unc autem & mala ȩquo animo ferre
discimus quȩ patiuntur & boni : & bona
non magni pendere quaeadipis cuntur
& mali : Ac per hoc &iam in his rebus. in
quibus non appar& diuina iustitia salu¬
taris est diuina doctrina: Nescimus enĩ
quo iudicio dĩ: bonus illesit pauper: malus
ille sit diues. Iste gaudeat quem prosuis¬
perditis moribus cruciari debuisse mero¬
ribus arbitramur : contristetur ille quem
uita laudabilis gaudere debuisse ꝑsuad&
exeat deiudicio non solum inultus uerũ
&iam damnatus in nocens: aut iniquitate
iudicis pressus aut falsis obrutus testimoniis.
econtrario scelestus aduersarius eius non

Expanded text:
mortuos. Iste quippe dies judicii proprimortuos. Iste quippe dies judicii proprie jam vocatur, eo quod nullus ibi erit imperitae querelae locus, cur injustus ille sit felix, et cur ille justus infelix. Omnium namque tunc nonnisi bonorum vera et plena felicitas, et omnium nonnisi malorum digna et summa infelicitas apparebit. unc autem et mala aequo animo ferre discimus, quae patiuntur et boni; et bona non magnipendere, quae adipiscuntur et mali. Ac per hoc etiam in his rebus, in quibus non apparet divina justitia, salutaris est divina doctrina. Nescimus enim quo judicio Dei bonus ille sit pauper, malus ille sit diperditis moribus cruciari debuisse maeroribus arbitramur, contristetur ille, quem uita laudabilis gaudere debuisse persuadet; exeat de iudicio non solum inultus, uerum etiam damnatus innocens, aut iniquitate iudicis pressus aut falsis obrutus testimoniis, e contrario scelestus aduersarius eius non
Abbreviated transcription (Latin):
&iã non solum uniuersaliter degene¬
re daemonũ atq hominum utmiserisint.
ꝓpter primorum meritũ peccatorum:
sed &iam desingulorũ operibus ꝓpriis quae
gerunt arbitrio uoluntatis: Nam&
daemones ne torqueantur p̃cantur nec
utiq iniusta ł parcitur eis uel prosua
quique in probitate torquentur : et homines¬
plerumque aperte : semper occulte
luunt prosuis factis diuinitus poenas: si¬
ue in hac uita siue post mortem: Quam¬
uis nullus hominum agat recte nisi diui¬
no adiuuetur auxilio: nullus daemonum
aut hominum agat inique nisi diuino eo¬
demque iustissimo iudicio permittatur:
Sicut enim ait apostolus non est iniqui¬
tas apud dm̃: &iam sicut ipse alibi dicit:
inscrutabilia sunt iudicia eius: & inuestiga¬
biles uiȩ eius: Non igitur in hoc libro de
illis primis nec deistis mediis dĩ iudiciis :
sed deipso nouissimo iudicio quantum ipse
tribuerit disputabo quando xp̃s de
cȩlo uenturus est uiuos ludicaturus &

Expanded text:
etiam non solum uniuersaliter de geneetiam non solum uniuersaliter de genere daemonum adque hominum, ut miseri sint propter primorum meritum peccatorum; sed etiam de singulorum operibus propriis, quae gerunt arbitrio uoluntatis. Nam et daemones ne torqueantur precantur, nec utique iniuste uel parcitur eis uel pro sua quique inprobitate torquentur; et hominesplerumque aperte, semper occulte, luunt pro suis factis diuinitus poenas sine in hac uita siue post mortem: quamuis nullus hominum agat recte, nisi diuino adiuuetur auxilio; nullus daemonum aut hominum agat inique, nisi diuino eodemque iustissimo iudicio permittatur. Sicut enim ait apostolus, non estiniquitas aput Deum; etiam sicut ipse alibi dicit, inscrutabilia sunt iudicia eius et inuestigabiles uiae eius. Non igitur in hillis primis, nec de istis mediis Dei judiciis, sed de ipso novissimo judicio, quantum ipse tribuerit, disputabo, quando Christus de coelo venturus est vivos judicaturus et
Abbreviated transcription (Latin):
ultimum diem dicimus. Id est nouissi¬
mum tempus : Nam per quot dies hoc
iudicium tendatur. Incertum est: sed
scripturarum more s antorum diem po
ni protempore : nemo quiillas litteras
quam lib& neglegenter legerit: nescit:
Ideo autem cumdiem iudicii dicimus ad¬
dimus ultimum uel nouissimum: quia
& nunc iudicat : & abhumani generis ini¬
tio iudicauit dimittens deparadiso & a
ligno uitae separans primos homines. pec¬
cati magnii perpetratores: Immo &iam.
quando angelis peccantibus non pe¬
percit : quorum princeps. homines
ase ipso subuersus. Inuidendo subuer¬
tit: procul dubio ludicauit: Hec sine
illius alto lustoque ludicio: & in hoc
aerio caelo & interris & daemonũ & ho¬
minum miserrima ẽ uita erroribus ae¬
rumnis que plenissima. Herum & sine mo
peccass& non sine bono rectoque iudicio
uniuersam rationalem creaturã perse¬
uerantissime sibi suo dño cohȩrentem in
&erna beatitudine remaner&. Iudicat

Expanded text:
ultimum diem dicimus, id est nouissiultimum diem dicimus, id est nouissimum tempus. Nam per quot dies hoc iudicium tendatur, incertum est; sed scripturarum more sanctarum diem poni solere pro tempore nemo, qui illas litteras quamlibet neglegenter legerit, nescit. Ideo autem, cum diem iudicii Dei dicimus, addimus ultimum uel nouissimum, quia et nunc iudicat et ab humani generis initio iudicauit dimittens de paradiso et a ligno uitae separans primos homines peccati magni perpetratores; immo etiam quando angelis peccantibus non pepercit, quorum princeps homines a se ipso subuersus inuidendo subuertit, procul dubio iudicauit; nec sine illius alto iustoque iudicio et in hoc aerio caelo et in terris et daemonum et hominum miserrima est uita, erroribus aerumnisque plenissima. Verum etsi nemo peccasset, non sine bono rectoque iudicio uniuersam rationalem creaturam perseuerantissime sibi suo Domino cohaerentem in aeterna beatitudine retineret. Iudicat
Abbreviated transcription (Latin):
EDIE ULTIMI IUDICII DI QUODIESE
donauerit locuturi eumque ad ser¬
turi aduersus impios & incredulos: tam¬
quam in aedificii fundamento prius pone¬
re testimonia diuina debemus. quibus qui
nolunt credere. humanis ratiunculis.
falsis atque fallatibus. contra uenire conan¬
tur: ad hoc ut aut aliud significare conten¬
dant. quod adhibetur testimonium de
litteris sacris: aut omnino diuinitus esse
dictum negent: Nam nullum existimo
esse mortalium qui cum ea sicut dicta sunt
intellexerit : & a summo ac uero dõ perani¬
mas scãs dicta esse crediderit: non eis ce¬
dat atque consentiat: siue id &iam ore
fateatur siue aliquo uitio fateri erubescat.
aut metuat : uel &iam peruicatia simillima
insaniae id quod falsum esse nouit aut cre¬
dit contra id quoduerum esse nouit aut
credit &iam contentiosissime defendere
moliatur : Quod ergo inconfessione acpro¬
fessione ten& omnis ecclesia dĩ ueri . xp̃m
decaelo esse uenturum ad uiuos & mor¬
tuos iudicandos. Hunc diuini ludicu

Expanded text:
die ultimi iudicii Dei quod ipse donauerit locuturi eumque adserturi aduersus inpios et incredulos tamquam in aedificii fundamento prius ponere testimonia diuina debemus: quibus qui nolunt credere, humanis ratiunculis falsis adque fallacibus contrauenire conantur, ad hoc ut aut aliud significare contendant quod adhibetur testimonium de litteris sacris, aut omnino diuinitus esse dictum negent. Nam nullum existimo esse mortalium, qui cum ea, sicut dicta sunt, intellexerit et a summo ac uero Deo per animas sanctas dicta esse crediderit, non eis cedat adque consentiat, siue id etiam ore fateatur siue aliquo uitio fateri erubescat aut metuat, uel etiam peruicacia simillima insaniae id, quod falsum esse nouit aut credit, contra id, quod uerum esse nouit aut credit, etiam contentiosissime defendere moliatur. Quod ergo in confessione ac professione tenet omnis ecclesia Dei ueri Christum de caelo esse uenturum ad uiuos ac mortuos iudicandos, hunc diuini iudicii
Abbreviated transcription (Latin):
Propter istos ergo impietate & iniqui¬
tate in anima mortuos: uenit inquit ho¬
ra & nunc est quando mortui audient uo¬
cem filii dei : & quiaudierint uiuent: Qui
audierint dixit qui o boedierint quicre¬
diderint &usque infinem perseuerauerint :
Nec fecit hic ullam differentiam bono¬
rum &malorum: Omnibus enimbonũ
est audire uocem eius & aduitam uiuere

Expanded text:
Propter istos ergo inpietate et iniquiPropter istos ergo inpietate et iniquitate in anima mortuos: Venit, inquit, hora, et nunc est, quando mortui audient uocem filii Dei; et qui audierint, uiuent. Qui audierint dixit qui oboedierint, qui crediderint et usque in finem perseuerauerint\\ Nec fecit hic ullam differentiam bonorum et malorum. Omnibus enim bonum est audire uocem eius et uiuere
Abbreviated transcription (Latin):
quia qui uerbum meum audit &
credit ei quimisit me: hab& uitam
a &ernam: & iniudicium non ueni&.
sed transit amorte inuitam: Ecce
hic dixit fideles suos iniudicium non
uenire : Quomodo ergo periudi¬
cium separabuntur amalis & ad eius
dexteram stabunt: nisi quia hoc
loco iudicium: prodamnatione
posuit: Intale quippe iudicium
non uenient : qui audiunt uerbum
amen dico uobis : quia uenit hora
& nunc est : quando mortui audient
uocem filii dĩ : & qui audierint uiuent:
Sicut enim pater hab& uitam inse¬
m&ipso : sic dedit & filio habere uitam
insem& ipso : Non de secunda resur¬
rectione. Id est corporum loquitur.
quae in fine futura est sed de prima quae
nunc est: Hanc quippe ut distingue¬
r& ait. uenit hora & nunc est non
autem ista corporum sedanimarum
est: Habent enim & animae mortẽ
suam inimpietate. atque peccatis: Se
cundum quam mortem mortui sunt:
de quibus idem dñs ait: Sine mortuos
sepelire mortuos suos : ut scilic& In ani¬
ma mortui Incorpore mortuos sepelirent:

Expanded text:
m meum audit et credit ei qui misit me, habet uitam aeternam, et in iudicium non uenit, sed transiit a morte in uitam. Ecce hic dixit fideles suos in iudicium non uenire. Quo modo ergo per iudicium separabuntur a malis et ad eius dexteram stabunt, nisi quia hoc loco iudicium pro damnatione posuit? In tale quippe iudicium non uenient, qui audiunt uerbum amen dico uobis, quia uenithora etnunc est, quando mortui audient uocem filii Dei, et qui asicut enim pater habet uitam in semet ipso, sic dedit et filio habere uitam in semet ipso. nondum de secunda resurrectione, id est corporum, loquitur, quae in fine futura est, sed de prima, quae nunc est. hanc quippe ut distingueret, ait: uenit hora et nunc est; non autem ista corporum, sed animarum est. habent enim et animae mortem suam in impietate atque peccundum quam mortem mortui sunt, de quibus idem Dominus ait: Sine mortuos sepelire mortuos suos; ut scilicet in anima mortui in corpore mortuos sepelirent.
Abbreviated transcription (Latin):
cos ueteres asserit uarro : auctore antiocho:
magistro ciceronis & suo: Quẽ sane cicero inplu
ribus fuisse stoicũ quã ueterẽ achademicũ uult
uideri: Sed quid ad nos qui potius dereb: ipsis iudi¬
care debemus quã ꝓmagno de hominib: quid quis¬
que senserit scire.⁊ TIIII:
singulis interrogata respondeat : ac primum
definibus bonorũ malorũq quid sentiat. Respon¬
debit : ȩ ternã uitã esse summũ bonũ : Eter

Expanded text:
cos veteres, Varro asserit, auctore Antiocho, cos veteres, Varro asserit, auctore Antiocho, magistro Ciceronis et suo, quem ribus fuisse Stoicum quam ueterem Academicum I unIt uideri. Sed quid ad nos, qui potius de rebus ipsis iudicare debemus, quam pro magno de hominibus quid quisque senserit scire? CAPUT singulis interrogata respondeat, ac primum de finibus bonorum malorumque quid sentiat, respondebit aeternam vitam esse summum bonum, aeter