comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
repbare: Ueritatis gͥ lumen tenebͣs
qͣs reprobat ignorat. HSathane in¬
nera quia iudicans dampnat: dig¬
num est ut qͣsi nesciens requirat.
Hinc est qͦd ade peccanti ꝯditoris no¬
ce dicit᷑. Ubies: Neq enim diuina.
potentia nesciebat: post culpam.
seruus adque latibula fugerat. S
qr uidit in culpa lapsumz. iam sub
pectato uelut ab oculis u̾itatis abs¬
conditum. qr tenebras erroris eiꝰ nõ
approbat: quasi ubi sit peccator ig¬
norat. eumq ⁊ uocat. ⁊ requirit di¬
cens. Adam ubi es: Per hoc qͦd uo¬
cati signum dat: qr ad penitentiã
reuocat. Per hoc qͦd requirit aꝑte ĩ¬
sinuat: quia peccõres iure damp¬
nandos ignorat. Sathan gͦ dominꝰ
non uocat: sed tamen requirit dicẽs.
¶Inde uenis: Quia nimirũ deus apo¬
statam sp̃m ad penitentiã neqͣqͣm
reuocat: seduias suꝑbie eius nesci¬
ens dampnat. Igitur dum Sathan
de itinere suo discutit᷑. elesti angeli
requirendi unde ueniant non stꝰ:

Expanded text:
reprobare? Veritatis igitur lumen tenebras, reprobare? Veritatis igitur lumen tenebras, quas reprobat, ignorat; et Satanae itinera, quia judicans damnat, dignum est ut quasi nesciens requirat. Hinc est quod Adae peccanti conditoris voce dicitur, Adam ubi es? Neque enim divina potentia nesciebat, post culpam servus ad quae latibula fugerat; sed quia vidit in culpa lapsum, jam sub peccato velut ab oculis veritatis absconditum, quia tenebras erroris ejus non approbat, quasi ubi sit peccator ignorat; eumque et vocat, et requirit, dicens, Adam ubi es? Per hoc quod vocat, signum dat quia ad poenitentiam revocat. Per hoc quod requirit, aperte insinuat, quia peccatores jure damnandos ignorat. Satan ergo Dominus non vocat, sed tamen requirit, dicens: Unde venis? quia nimirum Deus apostatam spiritum ad poenitentiam nequaquam revocat; sed vias superbiae ejus nesciens, damnat. 41 Igitur dum Satan de itinere suo discutitur, electi angeli requirendi unde veniant non sunt:
Abbreviated transcription (Latin):
solis ꝑsunditur: s tamen lum̃ non.
udet quo illustrat᷑. Ita gͦ etiam int̾
angłos inconspectu dñi Sathan affu¬
it: quia uis diuina que intuendo pe¬
netrat omnia. non se uidentẽ ĩmun¬
dum spm̃ uidit. Quia enim ⁊ ip̃a q̃
dnm fugiunt latere ñ possunt: dum
tuncta nuda sunt suꝑno ꝯspͨtui satã.
affuit absens presenti. sequit᷑. Cui¬
dix̃ dominꝰ. Unde uenis: Quid ẽ qͦd
uenientib electis angłis nequaqͣm
dicitur unde uenitis: Sathan uͦ unde
ueniat ꝑcunstat᷑. Non enim requiri¬
mus: nisi utq que nescimꝰ. Nescire
autem dei: reprobare est.. Unde qͥb¬
dam in fine disturus est: nescio uoᷤᷤ
unde sitis: discedite a me omnes ope¬
rarii inqͥtatis. Sicut ⁊ nescire men¬
tiri urr uerax dicitur: qui labi per
mendacium dedignatur. non quo
ꝯi mentiri uelit nesciat. sed quo fal¬
sa loqui ueritatis amore ꝯtempnat¬
cere: nsi uias illius quasi incognitaᷤᷤ

Expanded text:
solis perfunditur, sed tamen lumen non solis perfunditur, sed tamen lumen non videt quo illustratur. Ita ergo etiam inter angelos in conspectu Domini Satan adfuit; quia vis divina, quae intuendo penetrat omnia, non se videntem immundum spiritum vidit. Quia enim et ipsa, quae Deum fugiunt, latere non possunt, dum cuncta nuda sunt superno conspectui, Satan adfuit absens praesenti. Sequituid est, quod venientibus angelis electis nequaquam dicitur, Unde venitis? Satan vero unde veniat percontatur? non enim requirimus, nisi utique quae nescimus. Nescire autem Dei, reprobare est. Unde quibusdam in fine dicturus est: Nescio vos unde sitis, discedite a me, omnes operarii iniquitatistiri vix verax dicitur qui labi per mendacium dedignatur, non quo si mentiri velit nesciat, sed quo falsa loqui veritatis amore contemnatnisi vias illius quasi incognitas
Abbreviated transcription (Latin):
Alde querendũ est. quomͦ int̾
electos angłos Sathan adẽe po-¬
tuerit: qui ab eorum sorte exigente
suꝑbia dudum damꝑnatꝰ exiuit. S
recte inter eos affuisse describitu
qr ⁊ si bĩtudinem perdidit. nat᷑am
tamen eis similẽ non amisit. Et ꝯi
m̃itis p̃grauat᷑ ꝯditione nature sb̃¬
tilis aitollitir. Inter dei gͦ filios co¬
ram dño affuisse dicitur : qr eo in¬
tuitx quo omp̃ d̃s cuncta spũalia
conspicit. enam sathan in ordine na¬
ture sb̃tilioris uidit. attestante scͥp¬
tura q̃ dicit: oculi dñi ꝯtemplant᷑ bo¬
nos ⁊ malos. Sz hoc quod affuisse Sa¬
than coram dño dicitur: in graui
nobis questione uersatur. Scriptũ
quippe est. Beati mundo corde : qͦ¬
uiam ip̃i deum uidebunt. Sathan¬
uͦ qui mundo corde ẽẽ non potest.
quomͦ uidendo dño affuisse potest:
nit quippe ut uideretur: non ut ui¬
deret. ip̃e inconspettu dñi. Non autẽ
inconspectu eius dominꝰ fu̾it: sic̃ cecꝰ
cum in sole consistit. Ir̃e quidẽ radus

Expanded text:
alde quaerendum est quomodo inter electos angelos Satan adesse potuerit, qui ab eorum sorte, exigente superbia, dudum damnatus exivit. Sed recte inter eos adfuisse describitur, quia etsi beatitudinem perdidit, naturam tamen eis similem non amisit; et si meritis praegravatur, conditione naturae subtilis attollitur. Inter Dei ergo filios coram Domino adfuisse dicitur; quia eo intuitu, quo omnipotens Deus cuncta spiritalia conspicit, etiam Satan in ordine naturae subtilioris videt, attestante Scriptura, quae dicit: Oculi Domini contemplantur malos et bonos . Sed hoc, quod adfuisse Satan coram Domino dicitur, in gravi nobis quaestione versatur. Scriptum quippe est: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum , qui mundo corde esse non potest, quomodo videndo Domino affuisse potest? rhibetur. Venit quippe, ut videretur, non ut videret. Ipse in conspectu Domini, non autem in conspectu ejus Dominus fuit: sicut caecus cum in sole consistit, ipse quidem radiis
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ temꝑa temptatiõi congruant. ¶t
quippẽ dyabolus temptandi tempꝰ
elegit: quando beati ⁊ob filios incon¬
uiuium inuenit. Neq enim solũmͦ
intuet᷑ hostis quid faciat: sed etiã
qͣndo faciat. Nam qͣmuis potestatẽ
acceꝑit. aptum tamen ad sb̾mersi¬
onem tempꝰ exquisiuit: ut uideli
cet nobis deo dispensante ꝓderet᷑.
quia p̃nuntia tbulatõis est. leticia
satietatis. Intuendũ uero est: qͣm
callide ip̃a dampna que in lata sũt
nuntiant᷑. Non enim dicitur. bonẽ
a sabeis ablati sunt: s quando a¬
blan sunt. Boues arabant. ut ui¬
delicet memorato fructu oꝑis causa
crescat doloris. Unde ⁊ aꝑud grecos
non solum asine. sed fe te asine
rapte referunt᷑. Ut dum minima
animalia audientis anintũ minꝰ
ex sui qͣlitate ꝑcuterent: amplitiᷤᷤ
ex fecunditate uulnerarent. Et q
cõ magis aduersa animũ ferunt.
quo cum multa sint etiam subdi¬
ta nuntiant᷑: aucta ẽ mensura ge¬
mituũ. eniam per articula nuntior.

Expanded text:
quae tempora tentationibus congruant. Tunc quippe diabolus tentandi tempus elegit, quando beati Job filios in convivio invenit. Neque enim solummodo intuetur hostis quid faciat, sed etiam quando faciat. Nam quamvis potestatem acceperit, aptum tamen ad subversionem tempus exquisivit; ut videl cet nobis Deo dispensante proderetur, quia praenuntia tribulationis est laetitia satietatis. Intuendum vero est, quam callide ipsa damna, quae illata sunt, nuntiantur. Non enim dicitur, boves a Sabaeis ablati sunt: sed qui ablati sunt, boves arabant; ut videlicet memorato fructu operis, causa crescat doloris. Unde et apud Graecos non solum asinae, sed fetae asinae raptae referuntur; ut dum minima animalia audientis animum minus ex sui qualitate percuterent, amplius ex fecunditate vulnerarent. Et quia eo magis adversa animum feriunt, quo cum multa sunt, etiam subita nuntiantur, aucta est mensura gemituum, etiam per articula nuntiorum.
Abbreviated transcription (Latin):
diuidere ei certamina ꝯtra hostem
uolebat: ut quamiuis robusto bel¬
latori uictoria in cunctis suppeteret:
prius tamen de yno certamine ho-¬
stis ad dñm uictus rediret. Tuncq
ei aliud iterũ uincendo concederet :
qͣtinus fidelis famulus eo mirabiliꝰ
iuctor existeret: quo uictꝰ hostis se
tont᷑ illum iterũ ad noua bella re¬
facie dñi egressus dicitur: Qyo e¬
nim exitur ab eo qui ubiq est. Hĩc
naniq ait. Celum ⁊ terram ego im¬
pleo.Hinc est qͦd sapientia illius
dicit. Oyrum celi circuiui sola. Hĩc
de eius spiritu scͥptum est. Sp̃c dnĩ¬

Expanded text:
dividere ei certamina contra hostem dividere ei certamina contra hostem volebat; ut quamvis robusto bellatori victoria in cunctis suppeteret, prius tamen de uno certamine hostis ad Dominum victus rediret: tuncque ei aliud iterum vincendo concederet, quatenus fidelis famulus eo mirabilius victor existeret, quo victus hostis se contra illum iterum ad nova bella refacie Domini egressus dicitur? Quo enim exitur ab eo qui ubique est? Hinc namque ait: Coelum et terram ego impleo . Hinc est, quod Sapientia illius dicit: Gyrum coeli circuivi sola . Hinc de ejus Spiritu scriptum est: Spi
Abbreviated transcription (Latin):
mitat ⁊ retinet.: relaxat ⁊ refre¬
nat. Alia ad temꝑtandũ dat: s
ab aliis religat. Qniuersa que
ht̃ in manu tua sunt: tm̃ ne in
eum excendas manũ tuam. Sub¬
stantiam ꝑdit: s tamen corpus
ꝑtegit. ¶ uod quidem postmo dũ
temptatori traditurus est: s tn
ñ sunul ad omnia relaxat hostẽ.:
ne undiq feriens frangat cinem.
slala enim cum multa elestis eue¬
nunt: mim ꝯditoris grã ex temꝑe
dispensant᷑. ut que coacerbata ꝑi¬
merent. possint diuisa tolerari
Hinc paulus ait. Fidelis d̾s qui nõ
patiet᷑ uos temptari supra qm po
testis: sed faciet cum temptatõẽ
etiam exitum ut possitis sustine¬
re. Hinc dauid ait. Proba me dñe
⁊ tempta me. Ac si aperte dicat.
Prius uires inspice: ⁊ tunc ut fer¬
te ualeo temptari ꝑmitte. Hoc tñ
qͦd dicit᷑. ecce uniu̾sa que ht̃ in ma¬
nutua sunt: tantũ in eo ne exten-¬
das manũ tuam. intelligi ⁊ aliter
potest. quia fortem qͥdem pugnato¬
rem suum dñs nouerat. s tamen

Expanded text:
mittit, et retinet; relaxat, et refrenat. Alia ad tentandum dat, sed ab aliis religat. Universa quae habet, in manu tua sunt, tantum in eum ne extendus manum tuam. Substantiam prodit, sed tamen corpus ejus protegit, quod quidem postmodum tentatori traditurus est; sed tamen non simul ad omnia relaxat hostem, ne undique feriens frangat civem. Mala enim cum multa electis eveniunt, mira conditoris gratia ex tempore dispensantur; ut quae coacervata perimerent, possint divisa tolerari. Hinc Paulus ait: Fidelis Deus, qui non patietur vos tentari supra id quod potestis, sed faciet cum tentatione etiam exitum, ut possitis sustinere . Hinc David ait: Proba me, Domine, et tenta me . Ac si aperte dicat: Prius vires inspice, et tunc ut ferre valeo, tentari permitte. Hoc tamen quod dicitur: Ecce universa, quae habet, in manu tua sunt, tantum in eum ne extendas manum tuam, intelligi et aliter potest, quia fortem quidem pugnatorem suum Dominus noverat, sed tamen
Abbreviated transcription (Latin):
apostata angłs possit inuidere. Di¬
cere dei est. ecce uniuersa q̃ ht̃ ĩma¬
nutua sunt: ad ꝓbatõem fidelium
contra eos occult᷑ani. iicursũ illũ
sue malicie relaxare. Dicere dei ẽ.
tantũ in eum ne extendas manũ
tuam: ab immoderate temptatoĩs
imipeto. eum etiam ꝑmittendo res¬
tringere. Dicere autem dẏaboliẽ.
circiuui terram ⁊ ꝑambulaui eã
sagatitatem sue malicie inuisibi¬
lib eius oculis occultare ñ posse.
Sicere dyaboli est. numqͥd frustra
iob timet deum contͣ bonos intͣ
cogitatonũ suarum latibula conqͥ¬
ri. eorumq prouestib mui dere:
atq inuidendo reꝓbationis rimaᷤᷤ
exquitere. Dicere dyaboli est. exten¬
de paululum manũ tuam. ⁊ tan¬
ge tincta que possidet. ad affuti¬
onem bonor malicie estib anhe¬
lare. Cro enim eorum cẽptatoem
inuidens appetit: coillor qͣsi pro¬
batõem deprecans petit. Qyia gͥ t̃
t̾narum locutionũ modos suctinc¬

Expanded text:
apostata angelus possit invidere. Diapostata angelus possit invidere. Dicere Dei est, Ecce universa quae habet in manu tua sunt, 44 ad probationem fidelium, contra eos occulta vi incursum illum suae malitiae relaxare. Dicere Dei est, Tantum in eum ne extendas manum tuam, ab immoderatae tentationis impetu eum etiam permittendo restringere. Dicere autem diaboli est, Circuivi terram, et perambulavi eam, sagacitatem suae malitiae invisibilibus ejus oculis occultare non posse. Dicere diaboli est, Nunquid frustra Job timet Deum? contra bonos intra cogitationum suarum latibula conqueri; eorumque provectibus invidere, atque invidendo reprobationis rimas exquirere. Dicere diaboli est, Extende paululum manum tuam, et tange cuncta quae possidet , ad afflictionem bonorum, malitiae aestibus anhelare. Quo enim eorum tentationem invidens appetit, eo illorum quasi probationem deprecans petit. Quia igitur internarum locutionum modos succinc
Abbreviated transcription (Latin):
do pmitat: sicut dicit. Etce yniu̾sa
q̃ ht̃: in mani tua sunt. Qurs̃ q
eum atẽptatione ꝓhibet: tancũ
dicit. Tantum in eum ne extẽdas¬
manum tuam. Hrib autem mo¬
dis loquit᷑ dyabolus ad deum: cũ
uel uias suas insinuat. uel elector
innocentiã fictis criminib accu¬
sat: uel temptandã eandem inno¬
centiã postulat. Uias quippe suas
insinuat: qui ait. Circuiui t̾ram:
⁊ perambulaui eam. Electoꝵ inno¬
tentiã accusat: quia dicit. Numqͥd
frustra iob timet deum. Nõne
to uallasti eum ac domũ eius: u¬
niuersamq sõstantiã per circiutũ:
Temptandã eandẽ innocentiã po¬
stulat: cum dicit. Extende manũ
tuam ⁊ tange cuncta q̃ possidet:
nisi in faciem benedixerit tibi.
S. dicere dei est. unde uenis sicut
supra insinuauimꝰ: in sue iusti¬
ge itinera malicie eius increpare.
Dicere dei est. ꝯsiderasti seruum
meum iob quod ñ sit ei similis ẜu¬
per terram: tales elestos suos iu¬
stificando facere. qualib nmirũ

Expanded text:
tit, sicut dicit: Ecce universa quae habet in manu tua sunt . Rursusque eum a tentatione prohibet, cum dicit: Tantum in eum ne extendasmanum tuam . Tribus autem modis loquitur diabolus ad Deum, cum vel vias suas insinuat, vel electorum innocentiam fictis criminibus accusat, vel tentandam eamdem innocentiam postulat. Vias quippe suas insinuat, qui ait: Circuivi terram, et perambulavi eam. Electorum innocentiam accusat: quia dicit: Nunquid frustra Job timet Deum? Nonne tu vallasti eum, ac domum ejus, universamque substantiam per circuitum? Tentandam eamdem innocentiam postulat, cum dicit: Extende manum tuam, et tange cuncta quae possidet, nisi in faciem benedixerit tibi. Sed dicere Dei est, Unde venis? sicut et supra insinuavimus, vi suae justitiae itinera malitiae ejus inerepare. Dicere Dei est, Considerasti servum meum Job, quod non sit ei similis super terram? tales electos suos justificando facere, qualibus nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
tamen unum quẽq aduersis ꝓba¬
riueriꝰ sciens temptandũ huncͨ expe¬
tit: ut qui per diem ꝓsꝑitatis in of¬
fenso gressu incesserat. Caltem in no¬
cte aduersitatis inpingeret: ⁊ ante
laudatoris sui oculos offensione in¬
patientiȩ ꝑstratus iaceret. ¶nde sb̃¬

Expanded text:
tamen unumquemque adversis probatamen unumquemque adversis probari verius sciens, tentandum hunc expetit; ut qui per diem prosperitatis inoffenso gressu incesserat, saltem in nocte adversitatis impingeret, et ante laudatoris sui oculos offensione impatientiae prostratus jaceret. Unde s
Abbreviated transcription (Latin):
modo nos ꝓsꝑis in modo in adu̾sis
accusabiles ostendere ꝯtendit. In die
accusat: cum ꝓsperis male nos ug
insinuat. In nocte accusat: cum in
aduersis nos non habere patientiã.
demonstrat. Beatum gͦ iob ꝙr flagel
la nec dum attingerant: quasi ad¬
huc unde in nocte accusare possit:
omnim non habebat. Quia mͦ in ꝑᷤ¬
peris magna sanitate uiguerat: p
eisdem ꝓsꝑis bona illum egisse st¬
mulat. uersuta assertione menti¬
ens: qł ñ ad usum dñi sb̃stantiã
possideret: sed ad usum sb̃stantie
dñm coleret. Sunt enim ñ nulli qͥ
ut fruant᷑ deo: dispensatorie utut᷑
hoc scł̃o. Et sunt nonnulli qui ut̾
fruant᷑ hoc scl̃o: transitorie uti uo¬
lunt deo. Cum gͥ bona diuini mr¬
neris narrat: putat qͦd facta for¬
tis operarii lenigat: ut cuius uitã
rep̃hendere de oꝑib non ualet. eius
mentem quasi ex cogitationib ad¬
dicat: mentiens qͦd non amori dm̃.
uxit. Uires gͦ bear iob nesciẽs: sed

Expanded text:
modo nos in prosperis, modo in adversis modo nos in prosperis, modo in adversis accusabiles ostendere contendit. In die accusat, cum prosperis male nos uti insinuat. In nocte accusat, cum in adversis 45 nos non habere patientiam demonstrat. Beatum ergo Job quia necdum flagella attigerant, quasi adhuc unde in nocte accusare posset, omnino non habebat. Quia vero in prosperis magna sanctitate viguerat, pro eisdem prosperis bona illum egisse simulabat: versuta assertione mentiens quod non ad usum Domini substantiam possideret, sed ad usum substantiae Dominum coleret. Sunt enim nonnulli qui ut fruantur Deo, dispensatorie utuntur hoc saeculo. Et sunt nonnulli qui ut fruantur hoc saeculo, transitorie uti volunt Deo. Cum igitur bona divini muneris narrat, putat quod facta fortis operarii leviget; ut cujus vitam reprehendere de operibus non valet, ejus mentem quasi ex cogitationibus addicat; mentiens quod non amori Dominvixit. Vires ergo beati Job nesciens, sed
Abbreviated transcription (Latin):
in estu uirides conspitit: quasi uꝰ¬
mem ponere ad raditem querit. Nã
dicit.
Unquid frustra iobtimet de¬
um : Nonne ty uallasti eum ac do¬
nium eius. uniuersamq sb̃stanti¬
eius benedixisti: ⁊ possessio illius
creuit interra. Ac dĩ aperte dicat.
Oui tot bona in terra retipit: qͥdnt
mirũ est si pro eis sese innocentẽ
gerit.: Innocens uere ess: Si bonuᷤᷤ
inter aduersa persisteret. Cur aũt
magnus dicitur. quem merces fyz
unius cuiusq oꝑis. tanta rerum
multiplicitate comitat᷑. Astutus
quippe aduersarius. cum scm̃ uirũ
inter prosꝑa bene egisse considerat:
repbare apud iudicem per aduersa
festinat. Unde recte in apocalyꝑsi uo¬
ce angłica dicitur. Proiectus est accy¬
sator fratrum nr̃orꝰ qui accusabat
illos ante conspectum dei nr̃i die ac
nocte Scriptura autẽ satra sepe di¬
em pro ꝓsperis. noctem autẽ pro ad¬
uersis ponere consueuit. In die gͦ ⁊
in nocte accusare non desinit:qr

Expanded text:
in aestu virides conspicit, quasi verin aestu virides conspicit, quasi vermem ponere ad radicem quaerit. Nam dicit: Nunquid frustra Job timet Deum? Nonne tu vallasti eum, ac domum ejus, universamque substantiejus benedixisti, et possessio ejus crevit in terra? - Ac si patenter dicat: Qui tot bona in terra recipit, quid mirum est si pro eis sese innocenter gerit? Innocens vere esset, si bonus inter adversa persisteret. Cur autem magnus dicitur, quem merces sui uniuscujusque operis tanta rerum multiplicitate comitatur? Astutus quippe adversarius, cum sanctum virum inter prospera bene egisse considerat, reprobare apud judicem per adversa festinat. Unde recte in Apocalypsi voce angelica dicitur: Projectus est accusator fratrum nostrorum, qui accusabat illos ante consIX.  Scriptura autem sacra saepe diem pro prosperis, noctem autem pro adversis ponere consuevit. In die ergo et nocte accusare non desinit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
mone tractatum ẽ: qr dẏabolus ñ
contra iob sed contͣ dnm certamen
ꝓposuit. Materia uero certaminis
beatꝰ iob in medium fuit: ⁊ in ser¬
monib suis dicimus iob inflagel¬
la deliquisse: qͦd sentire nefas est.
Deum dicimus: in sua ꝓpositione ꝑ¬
didisse. Nam ecce ⁊ in hõc loco intuẽ¬
dum est: qr non prius dyabolus be¬
atum iob a dño pecut : sed eum do¬
minꝰ in dyaboli despectu laudauit:
et nisi in sua iusticia ꝑmansurũ noᷤ¬
set. non utiq pro illo ꝓponeret. nec
periturum in temptatione concede¬
ret. de quo ante temptatoẽm ex dei
laudib intemꝑtatoris mente in¬
uidie fuerant faces extitate. S an-
mala mñuenit: ip̃a ad malum in¬
flectere bona q̃rit. Cum de oꝑib m̃¬
citur: ad accusanda uerba nr̃a ꝑ
scrutat᷑. Cum nec in uerbis accusa-¬
tionem reperit intentionẽ cordis
suscare contendit: damqͣm bona
fca bono animo non fiant. ⁊ socir¬
co perpendiꝰ iudice bona non debe¬
ant. Quia enim fructꝰ arboris eẽ ⁊

Expanded text:
mone tractatum est, quia diabolus non contra Job, sed contra Deum certamen proposuit; materia vero certaminis beatus Job in medio fuit. Et si in sermonibus suis dicimus Job inter flagella deliquisse, quod sentire nefas est, Deum dicimus in sua propositione perdidisse. Nam ecce et in hoc loco intuendum est, quia non prius diabolus beatum Job a Domino petiit, sed eum Dominus in diaboli despectum laudavit. Et nisi in sua justitia permansurum nosset, non utique pro illo proponeret. Nec periturum in tentatione concederet, de quo ante tentationem, ex Dei laudibus, in tentatoris mente invidiae fuerant faces excitatae. 14. Qumala, non invenit, ipsa ad malum inflectere bona quaerit. Cumque de operibus vincitur, ad accusandum verba nostra perscrutatur. Cum nec in verbis accusationem reperit, intentionem cordis fuscare contendit; tanquam bona facta bono animo non fiant, et idcirco perpendi a judice bona non debeant. Quia enim fructus arboris esse et
Abbreviated transcription (Latin):
nisti mditii ⁊ iniusta illius uoluntaᷤᷤ
seruit. Panlulum uͦ manũ postulat
extendi: q exteriora sunt que expe¬
in anima sauciat. ut ab illa patͥa
feriens reuocet: aqua ip̃e longe te¬
lo sue suꝑbie ꝓstratus iacet. Sn¬
Ed quid est qͦd ait. nͥ infaciem
benedixerit tibi: Nos uempe
Qamamꝰ respicimꝰ: quod uͦ auersa¬
ri uolumus. ab eo faciem dedinamꝰ.
Quid itaq dei facies: nsi respestuᷤ
eius grͣe prebetur intelligi. Ait gͦ.
Extende paululum manũ tuam. ⁊
cange cuncta que possidet: nisi infa¬
ciem benedixerit tibi. Ac si aperte
dicat: Ea que delisti: subtrahe. Nã
Si accepta ꝑdiderit: respestum tue
gr̃e ablatis reb temꝑalib ñ reqͥtit.
Sienim ea in quib delectatur non
habuerit: fauorem tuum etam.
maledicendo ꝯtemꝑnit. Cuiꝰ peci¬
tione callida nequaqͣm ꝑuocata.
ueritas uincit᷑. s ad deceptõem bo¬
am hosti concedit᷑: quod fideli fa¬
mulo ad augm̃itum muneris suftͤ¬

Expanded text:
justi judicii et injusta illius voluntas justi judicii et injusta illius voluntas servit. Paululum vero manum postulat extendi, quia exteriora sunt quae expein anima sauciat, ut ab illa patria feriens revocet, a qua ipse longe telo superbiae suae prostratus jacet. Sed quid est quod ait: Nisi in faciem benedixerit tibi? Nos nempe quod amamus respicimus; quod vero aversari volumus, ab eo faciem 46 declinamus. Quid itaque Dei facies, nisi respectus ejus gratiae praebetur intelligi? Ait ergo: Extende paululum manum tuam, et tange cuncta quae possidet, nisi in faciem benedixerit tibi. Ac si aperte dicat: Ea quae dedisti subtrahe; nam si accepta perdiderit, respectum tuae gratiae, ablatis rebus temporalibus, non requiret. Si enim ea in quibus delectatur non habuerit, favorem tuum etiam maledicendo contemnet. Cujus petitione callida nequaquam provocata Veritas vincitur, sed ad deceptionem suam hosti conceditur, quod fideli famulo ad augmentum muneris suffr
Abbreviated transcription (Latin):
tit. ⁊ tamen dño yt manũ suam ex¬
tendere debeat dicit: ualde notãdũ
est. qr feriendi uires nec ip̃e sibi tri¬
buit: qui contra auctorem omniũ
qͦdlibet agere ex semetip̃o non suffi¬
ct: qr nec per semetip̃m in eo qͦd ẽ
sp̃c exiftit. Hinc est quod in euim¬
głio expellenda de homine legio dice¬
bat. Si eitis nos: mitte nos in gregẽ
porcor ¶i enim per semetipm ire
in porcos non poterat: quid mirũ
si sine austoris manu sci uiri domũ
ꝯtingere non ualebat. Sciendũ uͦ¬
est: qr Sathane uolitas semꝑ mi¬
qua est: s numqͣm potestas ĩniu¬
sta: qr a semetip̃o uoluntatẽ habet.:
s a dño potestatem. Quod enim ip̃e
fatere inique apꝑetit: hoc d̃s fieri
ñ nisi iuste ꝑmicat. Unde bene in
delicet per licentiam potestaus iu¬
ste: malus autẽ per desid̾ium uolũ¬
tatis imuste. Formidari gͥ non debet:
qui nachil nisi ꝑmissus ualet. So
lagͥ uis illa timenda est: que cum
hostem seuire ꝓmiserit: ei ad usũ

Expanded text:
no, ut manum suam extendere debeat, dicit; valde notandum est quia feriendi vires nec ipse sibi tribuit, qui contra auctorem omnium  diabolus, quia quodlibet agere ex semetipso non sufficit, quia nec per semetipsum in eo quod est spiritus existit. Hinc est quod in Evangelio expellenda de homine legio dicebat: Si ejicis nos, mitte nos in gregem porcorum . Qui enim per semetipsum ire in porcos non poterat, quid mirum si sine auctoris manu, sancti viri domum contingere non valebat?  Vet. as semper iniqua est, sed nunquam potestas injusta, quia a semetipso voluntatem habet, sed a Domino potestatem: quod enim ipse facere inique appetit, hoc Deus fieri non nisi juste permittit. Unde bene in : Domini videlicet, per licentiam potestatis justae; malus autem, per desiderium voluntatis injustae. Formidari igitur non debet qui nihil nisi permissus valet. Sola ergo vis illa timenda est quae, cum hostem saevire permiserit, ei ad usus
Abbreviated transcription (Latin):
ãbolum: aliter dyabolus ad deum.
Loqui enim dei est ad dẏabolum:
uias eius ac negocia ammadu̾sione
octulte districtionis increꝑare: sicut
hic dicitur. Unde uenis: Syaboli aũ
respondere est: omnipotenti maie¬
statieius nil posse celare. Unde hic
Ait. Cntuiui terram: ⁊ ꝑambulaui
eam. Qasienini dicere eius est. qͥd
egent: scire qͦd actus suos illius ocłis
occultare ñ possit.
ciendum uero est: qr sicut hoc
loco discimus. qͣtuor modis lo¬
quit ds ad dẏabolum: trib dyabo¬
lus addeuni. Catuor modis loqͥt᷑
ds ad chyabolum: qr ⁊ iniustas ma
eius arguit. ⁊ electoꝵ suoꝵꝰ contra
ullum iusticiã ꝓponit. ⁊ temptandã
eor innocentiam ei concedendo per¬
mitait: & aliqͣndo eum ne tempta¬
re audeat phibet. Iniustas enim
uias eius redarguit: sicut iam dic¬
tum est. Unde uenis. Electoꝵ suoꝵ
contra illum iusticiam ꝓponit: sic̃
ait. Considasti seruũ meuni iob:
qͣd non sit e similis suꝑt̾ram. Dep̃

Expanded text:
abolum, aliter diabolus ad Deum. abolum, aliter diabolus ad Deum. Loqui enim Dei est ad diabolum, vias ejus ac negotia animadversione occultae districtionis increpare, sicut hic dicitur: Unde venis? Diaboli autem ei respondere, est omnipotenti majestati ejus nihil posse celare. Unde hic ait, Circuivi terram, et perambulavi eam. Quasi enim dicere ejus est quid egerit, scire quod actus suos illius oculis occultare non possit. Sciendum vero est, quia sicut hoc loco discimus, quatuor modis loquitur Deus ad diabolum; tribus modis diabolus ad Deum. Quatuor modis loquitur Deus ad diabolum; quia et injustas vias ejus arguit, et electorum suorum contra illum justitiam proponit, et tentandam eorum innocentiam ei concedendo permittit, et aliquando eum, ne tentare audeat, prohibet. Injustas enim vias ejus redarguit, sicut jam dictum est: Unde venis? Electorum suorum contra illum justitiam proponit, sicut ait: Considerasti servum meum Job, quod non sit ei similis
Abbreviated transcription (Latin):
le nouerunt. De ip̃o gͦ bibunt qͦd ab
ip̃o sitiunt: ⁊ modo nob̃ adhut incõ¬
p̃hensibili. in hoc qͦd petendo esuri¬
unt. p̃sciendo satiant᷑. Discordarẽt
gͦ a uoluntate conditoris: Si que eũ
uident uelle non peterent. eiq mi¬
nus inhererent: Si uolentem dare
desiderio pigriori pulsarent. Quib
responsum diuinitꝰ dicitur: requi¬
escite temp᷑ adhuc modicũ : donec cõ¬
pleatuir numerꝰ ꝯseruor ⁊ fr̃m ur̃or
Desid̾antib amiinab requiestite ad¬
hut modicũ dicere est: inter ardorẽ
desiderũ ex ip̃a p̾scientia solatium
ꝯsolationis aspirare: ut ⁊ animarũ
uox sit hoc qd̾ amantes desid̾ant:
⁊ respondentis dei sermo sit hoc qͦd
eas retributionis certitudine inter
desideria ꝯfirmat. Respondere gͦ eiꝰ
est. ut collectõem fratrum expectare
debeant. eorum mentib libenter ex¬
pestandi. moras infundere: ut cũ
carnis resurrectionẽ appetunt. etiã
ex colligendor fratrum augmento

Expanded text:
le noverunt. De ipso ergo bibunt, quod ab le noverunt. De ipso ergo bibunt, quod ab ipso sitiunt, et modo nobis adhuc incomprehensibili in hoc quod petendo esuriunt, praesciendo satiantur. Discordarent ergo a voluntate Conditoris, si quae eum vident velle non peterent, eique minus inhaererent, si voluntatem ejus desiderio pigriori pulsarent. Quibus responsum Divinitatis dicitur: Requiescite tempus adhuc modicum, donec compleatur numerus conservorum et fratrDesiderantibus animabus, requiescite adhuc modicum dicere, est inter ardorem desiderii ex ipsa praescientia solatium consolationis aspirare: ut animarum vox sit, hoc quod amantes desiderant, et respondentis Dei sermo sit hoc quod eas retributionis certitudine inter desideria confirmat. Respondere ergo ejus, est ut collectionem fratrum exspectare debeant, eorum mentibus libenter exspectandi moras infundere; ut cum carnis resurrectionem appetunt, etiam ex colligendorum fratrum augmento
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est enim animas uindicte pe¬
titionem dicere: nisi diem extremi
iudicii ⁊ resurrectõem extinctor cor¬
porum desiderare. Mlagnus quippe
earum clamor: magnum ẽ desid̾iũ.
Tanto enim qͥsq minus clamat: ꝙͣ¬
to minus desiderat. Et tanto maiõ¬
rem uocem in aures incircum scͥpti
sp̃c exprimit: quanto se in eius de-¬
siderium plenius fundit. Animareꝰ
gͥ uerba: ip̃a sunt desideria. Nam si
desiderium sermo non eẽt. ꝓph̾a nõ
diceret. Desidium cordis eius: exau¬
diuit auris tua. S cum aliter moue¬
re soleat mens que petit. alirerq que
ꝑetitur: ⁊ scõrum anime ita in int̾ni
secreti simi deo inhereant. ut inhe¬
rendo requiescant: quomͦ dicunt᷑ pe¬
tere qͣs abinterna uoluntate ꝯstat᷑
nullatenus discrepare: Quom dicũ¬
tur petere: qͣs ⁊ uoluntatẽ dei certũ
est. ⁊ ea que futura sunt ñ ignorare:
S in ip̃o posite. ab ip̃o aliquid petere
inherent. eõ etiam de ip̃a accipiant:
ut ab ip̃o petant qͦd eum facere uel¬

Expanded text:
Quid est enim animas vindictae petitionem dicere, nisi diem extremi judicii, et resurrectionem exstinctorum corporum desiderare? Magnus quippe earum clamor, magnum est desiderium. Tanto enim quisque minus clamat, quanto minus desiderat; et tanto majorem vocem in aures incircumscripti spiritus exprimit, quanto se in ejus desiderium plenius fundit. Animarum igitur verba ipsa sunt desideria. Nam si desiderium sermo non esset, Propheta non diceret: Desiderium cordis eorum audivit auris tua . Sed cum aliter moveri soleat mens quae petit, aliterque quae petitur, et sanctorum animae ita in interni secreti sinu Deo inhaereant, ut inhaerendo requiescant; quomodo dicuntur petere, quas ab interna voluntate constat nullatenus discrepare? quomodo dicuntur petere, quas et voluntatem Dei certum est, et ea quae futura sunt, non ignorare? Sed in ipso positae, ab ipso aliquid petere inhaerent, eo etiam de ipso accipiunt, ut ab ipso petant, quod eum facere vel
Abbreviated transcription (Latin):
uox se quasi per distincta uerba ex¬
plicat: dum sese per innumeros
modos admirationis format. Qs
gͦ angłis loquit᷑ cum eius uolun¬
tas eius intima uidendo manife¬
statim. Angłi autem loquunt᷑ dño:
cum per hoc qͦd suꝑ semecip̃os res¬
piciunt. immotũ admiratoĩs sur¬

Expanded text:
vox se quasi per distincta verba exvox se quasi per distincta verba explicat, dum se per innumeros modos admirationis format. Deus igitur angelis loquitur, dum eis voluntas ejus intima videndo manifestatur. Angeli vero loquuntur Domino, cum per hoc, quod super semetipsos respiciunt, in motum admirationis sur
Abbreviated transcription (Latin):
adherent uenite: qr nimirũ hoc ip̃¬
sum nuniqͣm a diuina ꝯtemplatõe
decrescere: in diuina ꝯtemplatione
semꝑ accrescere ẽ.⁊ numqͣm corde
recedere: quasi quodam stabili mo¬
Ix ẽ semper uenire. Quib ⁊ dicit.
Descendamꝰ ⁊ ofundamꝰ linguas eoꝵ
Ascendunt angł: in eo quod trea
torem ꝯspiciunt. Descendunt ange¬
li: in eo qͦd treaturam sese in illicitiꝰ
erigentem ex amine districtionis
p̃munt. Dicere gͦ est. descendamꝰ. ⁊
ofundamꝰ linguas eorum in seip̃o
eis hoc qͦd recte agitur ostendere:⁊
per uim incerne uisionis eorꝰ m̃ti¬
sicut per iohannis apocalypsi
dicunt. Dignus est agnus qui occi¬
sus est accipere uirtutẽ ⁊ dininitatẽ
et sapientiam. Uox namq angłor
ẽ in laude conditoris: ip̃a admiratõ
intime contẽplatõis. Uirtutis diui¬
ne miracula obstupuisse dixisse est.
qr excitatus cum reuerentia motꝰ
cordis. magnus est ad aures incur¬
tumscͥpti sp̃c clamor uocis. Que

Expanded text:
adhaerent, Venite; quia nimirum hoc ipadhaerent, Venite; quia nimirum hoc ipsum nunquam a divina contemplatione decrescere, in divina contemplatione semper accrescere est; et nunquam corde recedere, quasi quodam stabili motu est semper venire. Quibus et dicit: Descendamus et confundamus linguam eorum. Ascendunt angeli, in eo quod torem conspiciunt; descendunt angeli in eo quod creaturam sese in illicitis erigentem examine districtionis premunt. Dicere igitur Dei, descendamus, et confundamus linguas eorum, est in seipso eis hoc quod recte agitur ostendere, et per vim internae visionis, eorum mentisicut et per Joannis Apocalypsim dicunt: Dignus est Agnus, qui occisus est, accipere virtutem, et divinitatem, et sapientiam . Vox namque angelorum in laude Conditoris, est ipsa admiratio intimae contemplationis. Miracula divinae virtutis obstupuisse, dixisse est; quoniam excitatus cum reverentia motus cordis, magnus est ad aures incircumscripti spiritus clamor vocis. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
cum manifestare nosmetip̃os cupꝰ¬
mus: quasi per lingue ianam egs¬
dimiu. ut quales sumus inriñ¬
secus oftendamus. Spũalis antẽ
natura non ita ẽ: que ex mente ⁊
corꝑe composita dupliciter non ẽ.
S tursum sciendum ẽ: quia ip̃a
etiam natura incorporea cum loqd
dicitur: eius loquutio nequaqͣm
una atq eadem qͣlitate format᷑.
Aliter enim loquit᷑ deus ad anglo.
aliter angli ad deum. Aliter ds̃ ad
scõrum animas: aliter scõrum aĩe
sp̃uali nature ex corporea opposiuio¬
ne nil obstat: loquitur d̾s ad scõs
angłos. eo ip̃o quo eorum cordib oc¬
culta sua inuisibilia. ostentati Ut
quicqͥd agere debeant. in ip̃a con¬
templatione u̾itatis legant: et
uelut q̃dam p̃cepta uosis sint ip̃a
gaudia ꝯtẽplationis. Quasi enim
audientib dicitur: qͦd inidemib ĩ
spirat᷑. Unde cum eorꝰ cordib deuꝰ
uersionem ultionis infunderetꝰ.
ibi linguas eorum. Bicitur. eis qͥ

Expanded text:
cum manifestare nosmetipsos cupicum manifestare nosmetipsos cupimus, quasi per linguae januam egredimur, ut quales sumus intrinsecus ostendamus. Spiritalis autem natura non ita est, quae ex mente et corpore composita dupliciter non est. Sed rursus sciendum est quia ipsa etiam natura incorporea cum loqui dicitur, ejus locuuna eademque qualitate formatur. » Aliter enim loquitur Deus ad angelos, aliter angeli ad Deum, aliter Deus ad sanctorum animas, aliter sanctorum animae spiritali naturae ex corporea oppositione nihil obstat, loquitur Deus ad angelos sanctos eo ipso, quo eorum cordibus occulta sua invisibilia ostentat: ut quidquid agere debeant, in ipsa contemplatione veritatis legant, et velut quaedam praecepta vocis sint ipsa gaudia contemplationis. Quasi enim audientibus dicitur, quod videntibus 42 inspiratur. Unde cum eorum cordibus, Deus versionem ultionis infunderet, ibi linguam eorum . Dicitur eis qui
Abbreviated transcription (Latin):
a malo: Hoc qͦd diuina uoce bs̃ iob
simplex ⁊ rectus timens deum ac
recedens a malo dicit᷑. quia sb̾tilit̾
membratĩq supra exposuimꝰ: repli¬
care que diximus deuitamꝰ. ne dum
discussa repetimus: tardius adin
uel qͦd Sathan dño respondere per¬
hibetur. Siscussienda quippe est
que nam sit ista locutio. Neq enĩ¬
uel a dño qui summꝰ atq incirtũ¬
scriptus est sp̃c. uel a sathan qui
nulla est carnea natura uestitus:
humano modo aerius flatus folle
uentris attrahitur.: Ut ꝑ organum
guituris. uocis exp̃ssione reddatur.
Sed dum nature inuisibili. natura
incomp̃hensibit loquit᷑. dignũ ẽ
ut mensurã qͣlitatem corporee locu¬
tionis excedens. ad sublimes atq ĩ¬
cognitos modos locutionis intime
suspendat᷑. Nos namq ut ea que sẽ¬
timus intnsetꝰ extͥnsetus expͥmant᷑:
hec per organum gutguris. perso¬
num uocis eicimus. Alienis qͣppe
oculis inira setretum mentis. qua¬
si pt parietem corꝑis stamus. S

Expanded text:
 --Hoc quod divina voce beatus Job simplex et rectus, ac timens Deum, et recedens a malo dicitur, quia subtiliter membratimque supra exposuimus, replicare quae diximus devitamus; ne dum discussa repetimus, tardius ad invel quod Satan Domino respondere perhibetur. Discutienda quippe est quaenam sit ista locutio. Neque enivel a Domino, qui summus atque incircumscriptus est spiritus, vel a Satan, qui nulla est carnea natura vestitus, humano modo aereus flatus folle ventris attrahitur, ut per organum gutturis, vocis expressione reddatur. Sed dum naturae invisibili natura incomprehensibilis loquitur, dignum est ut mens nostra qualitatem corporeae locutionis excedens, ad sublimes atque incognitos modos locutionis intimae suspendatur. Nos namque ut ea quae sentimus intrinsecus extrinsecus exprimamus, haec per organum gutturis, per sonum vocis ejicimus. Alienis quippe oculis intra secretum mentis, quasi post parietem corporis stamus; sed
Abbreviated transcription (Latin):
interra. Eum quippe ac domũ eiuꝰ
a deo uallatam dicit: qr temptãdo
eius ꝯscientiã penetrare non potu¬
it. Substantiam eius uallatã asse¬
rit: qr electos eius inuadere non
presumit. Eperib manuũ ciꝰ bñdi¬
xisse dm̃i: et possessionem eius excres¬
tere interra querit᷑: qr scilicet tabes¬
cens uidit qͦo fides eius innoniciam.
hominũ predicantib apł̃is multi¬
plicet᷑. Possessio quippe eius trescere
dicitir : dum laborantib p̃dicatorib
fidelium cotidie numerꝰ auget᷑. Hec
itaq Satan deo dixisse est.: taliai¬
idendo sensisse. het satan deo dixis¬
se est.: de his tabescendo doluisse. Se

Expanded text:
it. --Eum quippe ac domum ejus a Deo vallatam dicit; quia tentando ejus conscientiam penetrare non potuit. Substantiam ejus vallatam asserit, quia electos ejus invadere non praesumit. Operibus manuum ejus benedixisse Deum, et possessionem ejus excrevisse in terra queritur: quia scilicet tabescens videt, quod fides ejus in notitiam hominum, praedicantibus apostolis, multiplicatur. Possessio quippe ejus crescere dicitur, dum laborantibus praedicatoribus, fidelium quotidie numerus augetur. Haec itaque Satan Deo dixisse est, talia invidendo sensisse. Haec Satan Deo dixisse est, de his tabescendo, doluisse. Se
Abbreviated transcription (Latin):
culum oppo¬
nitur: ut in¬
terna nr̃a fa¬
deatur. Ibi ⁊ enim feda ibi pulchra
nr̃a cognoscimus: ibi sentimus qͣn¬
tum proficimus: ibi aꝑfectu qͣm lõ¬
ge distamus. Narrat autem gesta
fortium: ⁊ ad imitatõem corda pro¬
uocat infirmor. Dumq illoꝵ uic¬
tricia fcã ꝯmemorat: cont᷑ uitioꝵꝰ
p̃lia debilia nr̃a confirmati ficq uer-¬
bis illius ut eo minus mens inter
certamina treꝑidet: quo ante posi¬
tos tot uirorꝰ fortium triumphos
uidet. Non numqͣm uͦ non solum
nob̾ eor uirtutes asserit: s euam ca¬
sus innotescit. nͭ et ĩuictoria fortiũ
deamꝰ in lapsib quod timere. Etce
enim iob describitur temptatõe aue¬
tus. sed dauid temptatione ꝓstratꝰ
ut ⁊ maior uirtꝰ rem nr̃amͣ foueat.
⁊ maior casus ad cautelam nos hy¬
militatis accingat: quatinꝰ dum̃ il¬
la gaudentes subleuant. ista mety¬
entes premant: ⁊audientis animꝰ
illinc sꝑei fiducia. hic humilitate
timoris eruditus. ne temeritate sy-¬

Expanded text:
culis apponitur, ut interna nostra fadeatur. Ibi etenim foeda; ibi pulchra nostra cognoscimus. Ibi sentimus quantum proficimus; ibi a profectu quam longe distamus. Narrat autem gesta virorum, et ad imitationem corda provocat infirmorum. Dumque illorum victricia facta commemorat, contra vitiorum praelia debilia nostra confirmat. Fitque verbis illius, ut eo minus mens inter certamina trepidet, quo ante se positos tot virorum fortium triumphos videt. Nonnunquam vero non solum nobis eorum virtutes asserit; sed et casus innotescit, ut et in victoria fortium deamus in lapsibus, quod timere debitur tentatione auctus, sed David tentatione prostratus; ut et majorum virtus spem nostram foveat, et majorum casus ad cautelam nos humilitatis accingat; quatenus dum illa gaudentes sublevant, ista metuentes premant; et audientis animus illinc spei fiducia, hinc humilitate timoris eruditus, nec temeritate sup
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ unde exterius ambiens. in de intetiꝰ
replens: sine inquietudine suꝑius
regens: sine labore inferius susti-¬
nens: interius sine extenuatõe pe¬
netrans. exterius sine extensione cir¬
cumdans. Est itaq inferior ⁊ suꝑi¬
or sine loco. Et amplius sine lassi¬
tudine: ⁊ subtilis sine excenuatõe.
Quo gͥ exitur ab eo qui dum per mo¬
lem corporis nus qͣm est: per incir
tumscriptam substantiam nusqͣm
deest. S qͣmdiu satan pressus ma-¬
iestatis potentia. appetitum sue ma¬
licie exercere non ualuit: qͣsi ante
faciem dñi stenit. Afacie autem do¬
mini exiit: quia relaxatus diuinz¬
tus ab interne retentionis angusti¬
a ad sui desiderii effectum uenit. A
facie dñi exiit: qr diu uinculis diͤ¬
cipline religata. quandoq uoluntaᷤᷤ
noxia ad opus processit. ¶um enĩ
sicut distum est. id quod uoluit im¬
plere ñ ualuit: qͣsi ante faciem dñĩ
stetit: qr illum ab effecty malicie sy¬

Expanded text:
et unde exterius ambiens, inde interius et unde exterius ambiens, inde interius replens; sine inquietudine superius regens, sine labore inferius sustinens; interius sine extenuatione penetrans, exterius sine extensione circumdans. Est itaque inferior et superior sine loco; est amplus sine latitudine, est subtilis sine extenuatione. Ubi ergo dicitur venire, qui dum per molem cocumscriptam substantiam nusquam deest? Sed qjestatis potentia, appetitum suae malitiae exercere non valuit, quasi ante faciem Domini stetit. A facie autem Domini exiit, quia relaxatus divintus ab internae retentionis angustia, ad sui desiderii effectum venit. A facie Domini exiit, quia diu vinculis disciplinae religata quandoque voluntas noxia ad opus processit. Cum enim, sicut dictum est, id quod voluit implere non valuit, quasi ante faciem Domini stetit; quia illum ab effectu malitiae su
Abbreviated transcription (Latin):
orꝰ. Rursumq de eo scͥtum ẽ. Ce¬
lum metit᷑ palmo: ⁊ omnẽ terrã
pugillo condudit. Sedi quippe cui
presidet interior. ⁊ suꝑior manet̾:
celum palmo metiens ⁊ terram.
pugillo concludens. ostendit᷑ qͦd ip̃e
sit circum qͣq cunctis reb qͣs crea¬
uit exterior. Id namq qͦd interius
supͣq per pugillum quo continet
exterius. subterq signatur. QUia
enim ip̃e manet intra omnia. ip̃e
extra omnia. ip̃e supra omnia. ip̃e
infra omĩa. ⁊ suꝑior ẽ per potẽtiã.
⁊ infi̾or per sustentationẽ. ⁊ ext̾ior
per magnitudinem ⁊ int̾ior per sb̃¬
tilitatem: Sursum regens. deorsum
ꝯtinens: extra circumdans. interiꝰ
penetrans: nec alia ex parte suꝑior
alia inferior: aut alia ex parte exte¬
rior. atq ex alia manet int̾ior: sed¬
unus idemq totus ubiq p̃sidendo
sustinens: sustinendo presidens.
cirtumdando penet᷑ns. penetrando
tircumdans. Unde superius p̃sidẽs.
inde inferius subsistens sustinens:

Expanded text:
. Rursumque de eo scriptum est: Coelum metitur palmo et omnem terram pugillo concludit . Sedi quippe, cui praesidet, interior et exterior manet. Coelum palmo metiens, et terram pugillo concludens ostenditur, quod ipse sit circumquaque cunctis rebus, quas creavit, exterior. Id namque quod interius supraque; per pugillum, quo continet, esse exterius subterque signatur. Quia enim ipse manet intra omnia, ipse extra omnia, ipse supra omnia, ipse infra omnia; et superior est per potentiam, et inferior per sustentationem; exterior per magnitudinem, et interior per subtilitatem: sursum regens, deorsum continens; extra circumdans, interius penetrans; nec alia ex parte superior, alia inferior, aut alia ex parte exterior, atque ex alia manet intunus idemque totus ubique praesidendo sustinens, sustinendo praesidens; circumdando penetrans, penetrando circumdans; unde superius praesidens, inde inferius sustinens,
Abbreviated transcription (Latin):
tredituros diceret. premisit dicens.
Hyemps autem erat. Scriptum nã
hyemis curauit tempꝰ expͣmere: Ut
in eẽ auditor cordib malicie frigus
indicareti. Hinc est qͦd negaturo pe¬
tro premitatur qr frigus erat: ⁊ stãs
ad primas calefaciebat se. Iam ña¬
q intus a caritatis calore torpue
Estuante recalebat. Aqͣlitate quo¬
q temꝑis finis exprimit᷑ accionis
scut non rediturus adueniã. ad tͣ¬
dicionis ꝑfidiam noc̾te iudas exisse
ꝑhibetur: cum egrediente illo ab
enungłista dicitur. Erat autẽ nox.
Hinc enim ⁊ iniquo diuiti dicitur.
Hac nocte repetunt animã tuam
abs te. Anima quippe que ad tene.¬
bras ducitur: non in die repeti s
in nocte memorat᷑. Hinc est quõd
Salomon qui sapĩam non perseue¬
raturus accepit: in sompnis hãt¬
⁊ noc̾te accepisse describitur. Hinc
ẽ qͦd angłi ad abraham metidie ue¬
niunt: punituri autẽ sodomam.
ad eam uepere uenisse memorãt᷑.¬

Expanded text:
credituros diceret, praemisit dicens: credituros diceret, praemisit dicens: Hyems autem erat. Scriptum namqcirco hyemis curavit tempus exprimere, ut inesse auditorum cordibus malitiae frigus indicaret. Hinc est, qtro praemittitur quia frigus erat, et stans ad prunas calefaciebat se. Jam namque intus a charitatis calore torpuer in firmitate aestuante recalebat. A qualitate quoque temporis, finis exprimitur actionis; sicut non rediturus ad veniam, et ad traditionis perfidiam nocte Judas exisse perhibetur, cum egrediente illo ab evangelista dicatur: Erat enim nox . Hinc enim et iniquo diviti dicitur: Hac nocte repetunt animam tuam abs te . Anima quippe quae ad tenebras ducitur, non in die repeti, sed in nocte memoratur. Hinc est quod Salomon, qui sapientiam non perseveraturus accepit, in somnis hanc et nocte accepisse describitur. Hinc est quod angeli ad Abraham meridie veniunt; punituri autem Sodomam, ad eam vespere venisse memorant
Abbreviated transcription (Latin):
sathan. Intueri libet quom satra
eloquia in exordiis rationum uar¬
qͣlitates exprimunt t̾minosq car¬
sarum. Aliquando namq a positi-¬
one loci:aliquando apositone cor¬
poris: aliqͣndo a qͣlitate aeris: ali¬
quando a qualitate temporis sig¬
uant: quid de uentura actione fy-¬
biciant. Apositone quippe locorꝰ
diuina scriptura expͥmit subsequẽ¬
tium merita finesq cansar. sicut
de ifri dicit: quia uerba dei in mõ¬
te audire non potuit. sed p̾cepta ĩ
campestrib acceꝑit.ꝰ subsequentẽ
nimirum infirmitatẽ ppłi indicãs.
qr ascendere ad summa non ualu¬
it: s semetip̃m in insimis negligẽ¬
ter iuuendo laxauit. Apositionẽ
corꝑis futura denuntiat: sicut in
adextris uiitutis sedet: stantem se
iudisse manifestat. Stare quippe:
adiuuantis est. Et recte stare cerni-¬
tur: qui in bello certaminis oꝑitu¬
latur. Aqͣlitate aeris res subseq̃ñs
demonstrat᷑: sicut eiumgłista cum
p̃dicante dño. nullos tunc ex uidea

Expanded text:
s. Intueri libet quomodo sacra eloquia in exordiis narrationum qualitates exprimunt terminosque causarum. Aliquando namque a positione loci, aliquando a positione corporis, ali quando a qualitate aeris, aliquando a qualitate temporis signant quid de ventura actione subjiciant. A positione locorum divina Scriptura exprimit subsequentium merita finesque causarum: sicut de Israele dicit quia verba Dei in monte audire non potuit, sed praecepta in campestribus accepit; subsequentem nimirum infirmitatem populi indicans, quia ascendere ad summa non valuit, sed semetipsum in infimis, neglecte vivendo, laxavit. A positione corporis futura dena dextris virtutis sedet, stantem se vidisse manifestat . Stare quippe adjuvantis est. Et recte stare cernitur qui in bello certaminis opitulatur. A qualidemonstratur, sicut Evangelista, cum praedicante Domino, nullos tunc ex Iudaeis
Abbreviated transcription (Latin):
¶ybanus namq intͥnsecus ardet.
is uͦ qui ab igne deuorat᷑. ab exte¬
riori incipit parte concremari. Ut
eos ⁊ ab igne deuorati.⁊ sicut cly¬
banum poni testant᷑: ut perignẽ
crucientur in corꝑe.⁊ per dolorem
ardeant in ment̾e. CInde hie quoq¬
rapuit ⁊ non edificanit cam: nͥ
est satiatꝰ uenter eius. Domum
pauꝑis ꝯfringit et nudat: quia¬
eum quem per potentiã conterit.
expoliare quoq per auarinã non
erubescit. Rapit eam: ⁊ non edi¬
ficat. Ac si aperte diceret᷑. Q ui
hanc edificare debuit: insuper
rapit. Uenturꝰ namq in iudicio
dominꝰ : dicturus est reꝑbis. Esuri¬
ui enim et non dedistĩs michi mã¬

Expanded text:
banus namque intrinsecus ardet; is vero, qui ab igne devoratur, ab exteriori incipit parte concremari. Ut eos et ab igne devorari, et sicut clibanum poni testantur, ut per ignem crucientur in corpore, et per dolorem ardeant in mente. In temporapuit et non aedificavit eam, non est satiatus venter eius. Domum pauperis confringit et nudat, quia quem per potentiam conterit, expoliare quoque per avaritiam non erubescit. Rapit eam et non aedificat. Ac si aperte diceretur: Qui hanc aedificare debuit, insuper rapit. Venturus namque in iudicio dominus dicturus est reprobis: Esurivi et non dedistis mihi man
Abbreviated transcription (Latin):
quo hoc dicit᷑ deuorabit eum igniᷤᷤ
qui non succendit᷑: quia omĩpotẽ¬
tis iusticia futurorꝰ prescia. ab ip̃o
mundi origine gehenne ignem cre¬
auit: qui in pena reꝓborꝰ ẽẽ semel
inciperet. sed ardorem suum etiam
sine lignis numqͣm finiret. Sciẽ:¬
dum uero est qͦd omnes reprobi. qͥ
illic in anima ⁊ carne pariter cru¬

Expanded text:
iniquo dicit, Devorabit eum ignis iniquo dicit, Devorabit eum ignis qui non succenditur, quia omnipotentis justitia, fumundi origine gehennae ignem creavit, qui in poena reproborum esse semel inciperet, sed ardorem suum etiam sine lignis nunquam finiret. Sciendum vero est quod omnes reprobi, quiillic in anima et carne pariter cru