comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Non amiãt pͥncipte insi sius mou̾bꝰ congruẽtes Ruẽ uero legiiꝰ
aut regibꝰ aut imꝑatoribꝰ aut ceteris dominãtibꝰ honore. opibus
dignitate ãplificatũ fuisse excellẽti doct̾na uirũ quid augustꝰ in
romane historie patrẽ. Uir clo eloquẽtissimꝰ quĩtilianꝰ iome pablitã
scholã unde uiueret tenuit. Lactãtiꝰ furmanꝰ uir prestãt doctrina
et arte dicc̃di qui cuspũ constãtini imꝑatoris filiũ litteris truddnit
adeo pauꝑ uixit Et plerũq necessaris egeret. Hec cura p̃stãtissimos
doctuna unorũ Imꝑatoribꝰ fuit. Sed quid ego antiquiora recensio:
Tulit etas suꝑior tres uiros preclarissimos: qui sapie̾tia et doct̾ua
magnũ lumẽ Italie attulerãt. Prior dontes illuxit Ingenio sui¬
gulari tuiꝰextat porina si preciarũ neq si lũs latits cõstaret
ulla ex parte portis suꝑioribꝰ postponendũ. Is patria ob tuulte
factiones pulsus cũ nichil secũ preter uitutẽ aspoitasset cd̃tulit

Expanded text:
Non amant principes nisi suis moribus congruentes. 64 Quem vero legimus a regibus aut imperatoribus aut ceteris dominantibus honore, opibus, dignitate amplificatum fuisse excellenti doctrina virum? Quid Augustus in Romane patrem? Vir eloquentissimus Quintilianus Rome publicam scholam unde viveret tenuit. Lactantius Firmianus, vir prestans doctrina et arte dicendi, qui Crispum Costantini imperatoris filium litteris erudivit, adeo pauper vixit, ut plerumque necessariis egeret. Hec cura prestantissimorum doctrina virorum imperatoribus fuit. 64 Sed quid ego antiquiora recenseo? Tulit etas superior tres viros preclarissimos, qui sapientia et doctrina magnum lumen Italie attulerunt. Prior Dantes eluxit ingenio singulari, cuius extat poema preclarum neque, si litteris Latinis constaret, ulla ex parte poetis superioribus postponendum. Is, patria ob civiles factiones pulsus, cum nihil secum preter virtutem asportasset, contulit
Abbreviated transcription (Latin):
acceptũ ac fauuliare. hos inter pͥmas ꝑes adulatores tenent
hostes qui mẽtie do blãdiẽ daꝑ adeo pͥncipũ mẽtes infatuãt
ut parũ distat ab insanis. Consilia pͥncipis cõmedãt qͣnus ꝑn

Expanded text:
acceptum ac familiare. Hos inter primas partes adulatores tenent acceptum ac familiare. Hos inter primas partes adulatores tenent veri dicendi hostes, qui mentiendo blandiendoque adeo principum mentes infatuant ut parum distent ab insanis. Consilia principis comendant, quan
Abbreviated transcription (Latin):
insad ltrens ⁊a queb̃ ade bonatũ actũd uigẽt stedia at hiniõ
solũ aiõ amãt. p pares. si cũ eis repugnã di grã armus ac¬
malĩt. s. quẽ metudi et oderũt ueteri seic̾tia Itaq nłł apud
ipsos amiritie locꝰ est. Rimiti quippe est ex aĩo eruera loqui at
illi ueritati st̃ omueno infesti. tũ nichil insi quod librat expauas
patiãt᷑. Scd uidciuꝰ inquies multos amicoiũ nõ ulła p̃bero osfi¬
tia. Id quidẽ ułlo fa pͥncipis amore s ob utilitatẽ pͥuatã. sectãt
ciũ quẽ septꝰ oderũt. s utilitas suꝑat maliuolẽtiã concurrit xnĩ
ad eos taꝙͣ ad aurifodinã questꝰ et lucri cansa nõ igit᷑ amãtia
ẜ uenerãt᷑ ac metuuĩt᷑. satis eis est laudari coliq ab adulatorib
et his quos ueluti canes ad latrãdũ alũt. bonos et ueritatis
cultores printꝰ respuñt: cũ aliena sit eis uirtꝰ suspecta. Cup̃¬
eiũ let pͥncipũ felicitatẽ cognostatis gcuꝰ honinũ ẽ eis maxa

Expanded text:
gent studia: at ii non solum non amant pares, sed cum eis regnandi gratiamalunt. Sed quem metuunt et oderunt, veteri sententia. Itaque nullus apud ipsos amicitie locus est. 58 Amici quippe est ex animo et vera loqui, at illi veritati sunt omnino infesti, cum nihil nisi quod libeat eorum aures patiantur. Sed videmus, inquies, multos amicorum nonnulla prebere officia. Id quidem nullo fit principis amore, sed ob utilitatem privatam. Sectantur enim quem sepius oderunt, sed utilitas superat malivolentiam. Concurritur enim ad eos tanquam ad aurifodinam, questus et lucri causa. Non igitur amantur, sed venerantur ac metuuntur. Satis eis est laudari colique ab adulatoribus et iis quos veluti canes ad latrandum alunt. Bonos et veritatis cultores penitus respuunt, cum aliena sit eis virtus suspecta. im, ut principum felicitatem cognoscatis, genus hominum est eis maxime
Abbreviated transcription (Latin):
asse ta touiboꝰ sipan ueutatẽ horreãt. dui aũ studio sapiẽtie
dediti ueri cultores adulatiom ut uitiũ pessinũ asꝑguĩtie
necess est ut aut reiciãt᷑ aut pereãt. Iam dixi calist henẽ ab
alexandri temeritate obsanas moiitiones caidelissime necatã
P laro uir sanctissimꝰ a dyxnisio sicilie tyrãno ꝑ doctrine speciẽ¬

Expanded text:
assentatoribus stipati, veritatem horreant, viri autem studio sapientie dediti, veri cultores, adulationem ut vitium pessimum aspernentur, necesse est ut aut reiciantur aut pereant. 62 Iam dixi Callisthenem ab Alexandri temeritate ob sanas monitiones crudelissime necatum. Plato vir sanctissimus, a Dionisio Sicilie tyranno per doctrine specie
Abbreviated transcription (Latin):
neq tñ ad ullã sapic̃̾tie cognitionẽ ꝑuonire posst̃ quibꝰ ab
asfetatoribꝰ ꝑsuasuo est iã se ad sapictiã ꝑuenisse. obsessi ab
adulatorilꝰ onui ueritatis cognitiont p̾nãdt᷑. Nã siquẽ Iniuria
pͥnceps affecit pro sidma iustitia assẽsatores cõprobãt. Luxu¬
riã dicũt oblectationẽ naturalẽ usu et ꝯsuctudine gẽ̾tiũ ꝑousso¬

Expanded text:
ullam sapientie cognitionem pervenire possunt quibus ab assentatoribus persuasum est iam se ad sapientiam pervenisse. Obsessi ab adulatoribus, omni veritatis cognitione privantur. Nam, si quem iniuria princeps affecit, id pro summa iustitia assentatores comprobant. Luxuriam dicunt oblectationem naturalem, usu et consuetudine gentium
Abbreviated transcription (Latin):
ł dormiũt uitã pleriq more pecorũ agenter. Infanis
upditatibꝰ et uame ãbitionibꝰ acti. mitũ de untutibꝰ
ant saprentia aut alqua benenuẽdi arte sileraiũ agñt
Ut us̃ printipũ aut feliciũ / fed portentorũ suit nomine
appellandi. ne q de nostris tatũ feculis queror que nestra
ictigio ⁊e ddedit muitior. soꝑ etiã pristre tomporbꝰ eiusie di
mioies cogieationesꝙ dominatiũ extitetũt ut año uideat᷑ mitũ

Expanded text:
tes. Insanis cupiditatibus et variis ambitionibus acti, mirum de virtutibus aut sapientia aut aliqua bene vivendi arte silentium agunt, ut non principum aut felicium, sed portentorum sint nomine appellandi. Neque de nostris tantum seculis queror, que nostra religio reddidit mitiora: semper etiam priscis temporibus eiusmodi mores cogitationesque d
Abbreviated transcription (Latin):
dĩe letũ demũ cogitabat quo magnitudinẽ suã exueret.
Exꝑtꝰ erat ꝙͣtũ illa bona ꝑ omes terras fulgetia sudorie
expͥmerẽt. quãtũ occultarũ solicitudinũ regerẽt. hec soneaa.
qui deinde labores aupretatesꝙ quibꝰ etiã senex agitabut᷑
Describit. Ut omumno Infelicẽ uitã ꝑ omẽm etatẽ egifse uide at᷑.
Hec tã multa de angusto retuli utex beatissimo pͥncipũ sumnat᷑¬
exẽplcaf ominũ comectura. Nã si quĩ fe̾sꝰ homunũ pro
fe licissimo atq duxit optimo adeo agendorũ mole p̃mebat᷑.
ut nichil sibi magis ꝙͣ ea uita dispde displice uideret᷑. quid
de alus cenfendũ estͥ qui ad augusti uirtutẽ et laudes lõga
ind̾pedine accesserũt: nẽpt infclices fuisse dicemiꝰ. ułlaꝵ ĩ loco
ninꝰ reptari uitã felitẽ ꝙͣ ub maxinne esse putat᷑ nã si inter
bonot non uersatur nec in malis quidẽ reꝑiet᷑. refugit tĩ

Expanded text:
diem letum demum cogitabat quo magnitudinem suam exueret. diem letum demum cogitabat quo magnitudinem suam exueret. Expertus erat quantum illa bona, per omnes terras fulgentia, sudoris exprimerent, quantum occultarum solicitudinum tegerent. /. 45 Hec Seneca, qui deinde labores anxietatesque, quibus etiam senex agitabatur, describit, ut omnino infelicem vitam per omnem etatem egisse videatur. Hec tam multa de Augusto retuli, ut ex beatissimo principum sumatur omnium coniectura. Nam si quem consensus hominum pro felicissimo atque optimo duxit adeo agendorum mole premebatur, ut nihil sibi magis quam ea vita displicere videretur, quid de aliis censendum est, qui ad Augusti virtutem et laudes longa intercapedine accesserunt? Nempe infelices fuisse dicemus nulloque in loco minus reperiri vitam felicem quam ubi maxime esse putatur. Nam si inter bonos non versatur, nec in malis quidem reperietur. Refugit enim
Abbreviated transcription (Latin):
disutiamꝰ atripite quod ui sapiẽtissimꝰ feneta de m̃ felicitat
fenserit. In eo libro quẽ scripsit de bũtate uite. Potetissiꝰ
Inquit et in altũ sublatis hodbꝰ cexcidere uoces uidebis quitꝰ
otiũ optãt omnibꝰ suis boro bonis preferit. cupiãt intcrd ex
illo suo fastigio si tuto licrat destende. Nã ut nchil ultra
lacescat aut quatrat magna in scipã fortuna ruit. Diuus.
angustꝰ cui dii plia ꝙͣ ulli prestitorũt nõ desut quiẽtẽ sibi
pritari et uatationẽ a re. pu. petere ominns tiꝰ ẜuno adhoc
seꝑ reuolutꝰ est ut speraret otiũ. Hoc labores suos enãd si
falso dulci tñ oblectabat solatio. aliqn se bicturũ sibi d̃qda
ad senatũ epistola cũ sibi otiũ politeret᷑ enã ex uborum
dul cedie se uoluptatẽ ꝑtiꝑe affirmabat. tãta ocu cupido
incesserat ut illud qr usu nõ poterat cogitatione p̃sumeret. etqͥ
om̃nia uidebat ex se pendẽtia qui getibꝰ fortimã dalut/ illũ

Expanded text:
discutiamus, accipite quid vir sapientissimus Seneca de eius felicitate senserit in eo libro quem scripsit De brevitate vite: potentissimis - inquit - et in altum sublatis hominibus excidere voces videbis, quibus otium optent, omnibus suis bonis preferant, cupiant interim ex illo suo fastigio, si tuto liceat, descendere. Nam, ut nihil extra lacessat aut quatiat, magna in se ipsa fortuna ruit. Divus Augustus, cui dii plura quam ulli prestiterunt, non desiit quietem sibi precari et vacationem a re publica petere. Omnis eius sermo ad hoc semper revolutus est, ut speraret otium. Hoc labores suos etiam si falso, dulci tamen oblectabatur solatio, aliquando se victurum sibi. In quadam ad senatum epistola, cum sibi otium polliceretur, etiam ex verborum dulcedine se voluptatem percipere affirmabat. Tanta otii cupido incesserat ut illud, quia usu non poterat, cogitatione presumeret, et qui omnia videbat ex se pendentia, qui gentibus fortunam dabat, illum
Abbreviated transcription (Latin):
a natura neq etiã ulla infelicitas trbuẽ da ẜ hu potiꝰ qͥ
ꝑ abusĩ rem optimã ad uitia detorquẽt et Inunã cettron̾̃d.
lã quid unliꝰ ꝙ quid optabiliꝰ tubuit nob̵ deꝰ quid ad uõnt̃
egcercitia propensiꝰ ꝙͣrã facultatẽ potestatẽq qua libcralto
esse. benefici magnifiai qua multorũ cõmoda procinare et
tũ in hoies tũ in ipsos deor pretatẽ eoterce ͤ ualeanꝰꝰ: hac
dat᷑ protegere oppressos/ afflictos crigẽ. subomistiare egtuis
opẽ ferre amicis. p̃mia tribuere birtuti. prodesse ꝙͣplurinus
Quare nequaꝙͣ ãpliꝰ dixcris aut malũ natira esse
pͥncipatũ cũ tãta assit bent agendi facultareãt ꝰusli¬

Expanded text:
a natura, neque etiam ulla infelicitas tribuenda, sed iis potius qui a natura, neque etiam ulla infelicitas tribuenda, sed iis potius qui per abusum rem optimam ad vitia detorquent et iniuriam ceterorum. Nam quid utilius, quid optabilius tribuit nobis deus, quid ad virtutum exercitia propensius, quam eam facultatem potestatemque qua liberales esse, benefici, magnifici, qua multorum commoda procurare et tum in homines, tum in ipsos deos pietatem exercere valeamus? Hac datur protegere oppressos, afflictos erigere, subministrare egenis, opem ferre amicis, premia tribuere virtuti, prodesse quam plurimis. Quare nequaquam amplius dixeris aut malum natura esse principatum, cum tanta assit beneagendi facultas, aut infeli
Abbreviated transcription (Latin):
Indicat᷑. Cernis natura ipã duce gestire ammiũ nostũd ac
betari cũ ieliquos etiã bonarũ artud̃ tertamine ãtecellit.
ettiũ extolliu᷑ gloria quedã / si prudẽtia tõsilio doctrna uł
arte egregia teteris prestamꝰ. cũ eĩ id scue uidem᷑ ꝙalios
fugiat tũ maxiine erigim᷑ ad laudis cupiditatẽ Itaq hi
singulis in rebꝰ Insitꝰ nobis est pteeminẽtit appetitio et
cupiditas Imꝑãdi. Que autẽ nat᷑a nõb insũt oñ tulpa
et repre hẽsionc uac̾ãt / neq etiã mala appellari decet cibicũ
et potꝰ uenereorũq appetitꝰ cũ a natura prodeat nullomode
est uitiosꝰ. ẜ quĩ admodũ horũ usꝰ nõ necessariꝰ si ad uolup¬
tatẽ referat᷑ nõ caret t̾mine Ita si quis prĩtipatu abutat᷑
qñ labit᷑ ab ordine rationis datur uitio. Nullũ igit᷑ t̾mie̾
nullũ delictũ ascribendũ est pritipatiu cũ sit ciꝰ appetitio

Expanded text:
iudicantur. Cernis natura ipsa duce gestire animum nostrum ac iudicantur. Cernis natura ipsa duce gestire animum nostrum ac letari cum reliquos etiam bonarum artium certamine antecellit: et enim extollimur gloria quadam, si prudentia, consilio, doctrina vel arte egregia ceteris prestamus. Cum enim id scire videmur quod alios fugiat, tum maxime erigimur ad laudis cupiditatem. Itaque singulis in rebus insita nobis est preeminentie appetitio et cupiditas imperandi. Que autem natura nobis insunt, omni culpa et reprehensione vacant neque etiam mala appellari decet. 36 Cibi enim ac potus venereorumque appetitus, cum e natura prodeat, nullo modo est vitiosus. Sed, quemadmodum horum usus non necessarius, si ad voluptatem referatur, non caret crimine, ita, si quis principatu abutatur, quando labitur ab ordine rationis, datur vitio. Nullum igitur crimen, nullum delictum ascribendum est principatui, cum sit eius appetitio
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ dixistis malis. quomã ut Iustmꝰ affirmat tprãnos seꝑ
uitus abudare. Idcoq et esfe infelicos necesse ist at uero
teterord qui recto Iustoq Inditio pro coi Rotilitate regnãt
longe alia uidet᷑ esse conditio. qui tũ sit legũ at Iustaie
minstri nec pͥuato fed publico cõmodo det oꝑã tũ parc̃
colãt. cupiditatibꝰ statuãt modũ. biros doctos amẽt cũ¬
quasi parẽtes corũ quibꝰ presũt appellari mercat᷑ quid hie
abest quin et dici et esse felices quẽãt. slã et ꝙ ed arbitiaris
natura malũ esse pͥncipatũ uide ne longiꝰ ꝙ̃ ratio fuadeat
a uero feducaris. natira insitũ nobis pͥncipãdi appetitid
ticero noster tradit. Et anmꝰ bene a natura iustitutꝰ et subese
nolit aet cupiat preesse. Indidit eñ nobis siue deꝰ sine paret
natura desideriũ laudis et glorre. quã maximã confequint
prestãtia et Imꝑus / quibꝰ cenincẽtia quedã aniiniq excelletia

Expanded text:
tinus affirmat tyrannos semper vitiis abundare; ideoque et esse infelices necesse est. At vero ceterorum, qui recto iustoque iudicio pro communi utilitate regnant, longe alia videtur esse conditio, qui, cum sint legum ac iustitie ministri, nec privato, sed publico commodo dent operam, cum pacem colant, cupiditatibus statuant modum, viros doctos ament, cuquasi parentes eorum quibus presunt appellari mereantur, quid his abest quin et dici et esse felices queant? 35 Nam quod arbitraris natura malum esse principatum, vide ne longius quam ratio suadeat a vero seducaris. Natura insitum nobis principandi appetitum Cicero noster tradit, ut animus bene a natura institutus et subesse nolit et cupiat preesse. Indidit enim nobis sive deus sive parens natura desiderium laudis et glorie, quam maximam consequimur prestantia et imperiis, quibus eminentia quedam animique excellentia
Abbreviated transcription (Latin):
Insudãt. legebꝰ enã quibꝰ Inmnoderate cupiditates hominũ frenãt᷑
parere cogũt᷑. adde quod inter e qualto libtuore quadad lirẽtia
Ioqui di utũt᷑. quaat anutorũ errata reprehrade et i. Inauis¬
cos Inuchere queũt. Accedũt ad hec uistitutiones/ quas uetts
illi clarissumq pocte de uita et monbꝰ tradiderũt. Het orma
pͥnatorũ mẽter ad meliorẽ bitã Inducũt quibꝰ adiuinc̃tis¬

Expanded text:
insudant. Legibus etiam, quibus immoderate cupiditates hominum frenantur, insudant. Legibus etiam, quibus immoderate cupiditates hominum frenantur, parere coguntur. Adde quod inter equales liberiore quadam licentia loquendi utuntur, qua et amicorum errata reprehendere et in inimicos invehere queunt. Accedunt ad hec insititutiones quas veteres illi clarissimique poete de vita et moribus tradiderunt. Hec omnia privatorum mentes ad meliorem vitam inducunt, quib
Abbreviated transcription (Latin):
Adeat regẽ ui doctꝰ et saprẽt numꝰ pete̾s. cõteninet᷑. adeat
fatuꝰ / ridiculꝰ aut histris uestibꝰ donabit᷑ atq auro. Non
honestis uiris aut egenis tribuũt s procacibꝰ imꝓbis ĩ portums
Itaq dũ liberalititis nour̃e assequi uolũt in temerarie effusi¬
onis culpã prolabũt᷑. Uirtutes igit᷑ ferme omnes tals ꝓscrpte
regũ ac dominãtiũ animos reliquerũt. feseq ad humuilic res hõĩs
contulerũt. FRationibꝰ ista hucusq a nobis actast / adiciamꝰ
si placet et auctoritatẽ. Isocrates grauissim auctor testisq
religiosꝰ n eo libro quẽ de regno ad incode̾m scapsit ꝑ malta
P Inquit que pͥuatos hoics tadicãt indurãt d bone honestoꝵ
unc̃dũ. In pͥnus quidẽ illorũ uita nõ otio nõ luxu non diuitus
frãgit᷑. supro quotidiano uictu cõparãdo laboribꝰ ac uigilue

Expanded text:
Adeat regem vir doctus et sapiens, munus petens: contemnetur; adeat Adeat regem vir doctus et sapiens, munus petens: contemnetur; adeat fatuus, ridiculus aut histrio: vestibus donabitur atque auro. Non honestis viris aut egenis tribuunt, sed procacibus, improbis, importunis. Itaque, dum liberalitatis nomen assequi volunt, in temerarie effusionis culpam prolabuntur. Virtutes igitur ferme omnes, tanquam proscripte, regum ac dominatium animos reliquerunt seseque ad humiliores homines contulerunt. Rationibus ista hucusque a nobis acta sunt: adiciamus si placet et auctoritatem. 50 Isocrates, gravissimus auctor testique religiosus, in eo libro quem de regno ad Nicoclem scripsiant ad bene honesteque vivendum. In primis quidem illorum vita non otio, non luxu, non divitiis frangitur, sed pro quotidiano victu comparando, laboribus ac vigiliis
Abbreviated transcription (Latin):
Prudẽtia plures uidentur gocellere. qm̃ que aduersꝰ inferiones
machinãt᷑ posst ꝑficere. Uersu tos ego callidos astutos m̃lt
audini prudẽtee uero nullos. si quidẽ prudẽtia est reliqͣꝵ Rtut̃
moderatux et belun quidẽ auriga ẜ cũ relique uirtutes ꝓtul
absunt ab torũ bita et prudẽtia quoq deerit. Sapic̃tia ucio
que potest ⁊ egibiꝰ ac pͥncipibꝰ Inesse qui neq łrĩs neq doitima
ullã ꝑcipiũt: neq sapic̾tũ preceptis ireq doctorũ hominũ uocibꝰ
neq bonorũ ꝯsuetudine iq Integritate uite satis illi ex ma¬
gnitudine imꝑii sesiꝑe arbitiat᷑ ꝑtim temoraru atq insulsiꝑt̃
feminis molliores. Multosliberales uulgꝰ. poistunauit: qñi nulu
multis condonarũ̃t. et hi stultitie potiꝰ ꝙͣ libeitatis laudẽ inta¬
cĩt. Inconsulta eiũ clargitis et pecumarũ temeraria effusio
uituꝑãda est. In liberalitate quidẽ loci uĩporis ꝑsone ratio hẽt .

Expanded text:
Prudentia plures videntur excellere, quoniam que adversus inferiores machinantur, possunt perficere. Versutos ego, callidos, astutos multos audivi, prudentes vero nullos, si quidem prudentia est reliquarum virtutum moderatrix et veluti quidam auriga. Sed cum relique virtutes procul absint ab eorum vita, et prudentia quoque deerit. Sapientia vero que potest regibus ac principibus inesse, qui neque litteris neque doctrina illam percipiunt neque sapientum preceptis neque doctorum hominum vocibus neque bonorum consuetudine neque integritate vite? Satis illi ex magnidine imperii se sapere arbitrantur, partim temerarii atque insulsi, partim feminis molliores. Multos liberales vulgus existimavit, quoniam multa multis condonarunt. At ii stultitie potius quam liberalitatis laudem meruerunt. Inconsulta enim elargitio et pecuniarum temeraria effusio vituperanda est. In liberalitate quidem loci, temporis persone ratio habetur.
Abbreviated transcription (Latin):
Interuallo birtutes a uitus superet᷑. Neq hoc tm̃i natura ho¬
minũ ꝙͣtũ ipsiꝰ cuent uitio prĩcipatꝰ. nã cũ natura faigi¬
bes sumꝰ atq Imbetilles qui facillime ad lascimã et uitia
labam᷑ tũ prĩcipatꝰ re ip̃a et licẽtia malꝰ est: maloriĩq opisi
et mituster. Sed̃ In hac nostra omni disputationt predictum
ueli me nichil aduersus ꝑfonas s de re ipsa fentire quod
loquor. que cũ pluenna uitia fecĩ trahat / neresfe est etiã
bonos uiros aut corenpat aut defatiget/ adeo ut nullam
felicitatẽ de gustare queat. Sũt tñd in regno qued̃ talpͣ
etate adolestẽtiũ ac fenũ natura insita uitra. que qui tallit
aut inatrgat diuino potiꝰ fugit᷑ munede ꝙͣ suo. Sicut eiũ
ignis quicquid illi heret aut talefacit aut unt Ita ci Iꝑiũ
quor apprehendit aut malor uedda aut erte deteuioreo. Sełi

Expanded text:
oc natura hominum, quantum ipsius evenit vitio principatus. Nam tum natura fragiles sumus atque imbecilles, qui facillime ad lasciviam et vitia labamur, tum principatus re ipsa et licentia malus est malorumque opifex ac minister. Sed in hac omni nostra disputatione predictum velim me nihil adversus personas, sed de re ipsa sentire quod loquor, que, cum plurima vitia secum trahat, necesse est etiam bonos viros aut corrumpat aut defatiget, adeo ut nullam felicitatem degustare queant. Sunt enim in regno quedam tanquam in etate adolescentum ac senum natura insita vitia, que qui tollit aut mitigat divino potius fungitur munere quam suo. Sicut enim ignis, quicquid illi heret, aut calefacit aut urit, ita et imperium, quos apprehendit, aut malos reddit aut certe deteriores. Deli
Abbreviated transcription (Latin):
contrmmo / a quibus ad ostentationẽ ommia. pancissima ad
ueram laudem et gloriam fu̾it. nulla enĩ parna admodũ
his bonarũ artiũ cura cest nulla doctrine. nuilla sapiẽtũ
ac doctorũ uirorũ nulla uirtutis. sinulata in quibusd
quedẽ signa uirtutis apparẽt. nuilla impressa uestigia.
Sufcepit hic me intuens olmi diligentiaui et laborẽ ꝑagͣnde
alamãure librorũ perquirendorũ gratia qui In cergastulis
apud illos reclusi dotinẽtur in tenebris et carcere ceco. qua
In re multũ profuit latinis musis eiꝰ industria. nã octo
ticceronis orationts Integrũ quĩtilianũ collumellã qͥ a̾tea
detrũtati ac deformes apud nos erãt / et ꝯtem lucretii ꝑtẽ
pluresq alios latine lingne auctores preclaros restituit nob.
pluraq ex diris tarcenbus quibꝰ Inuti obsobetiq oppͥnũt᷑¬
cruissit sunt anĩ multi unicłis et fido tarcete abstrusi

Expanded text:
contemno, a quibus ad ostentationem omnia, paucissima ad contemno, a quibus ad ostentationem omnia, paucissima ad veram laudem et gloriam fiunt. Nulla enim vel parva admodum his bonarum artium cura est, nulla doctrine, nulla sapientum ac doctorum virorum, nulla virtutis. Simulata in quibusdam quedam signa virtutis apparent, nulla impressa vestigia. 14 Suscepit hic - me intuens - olim diligentiam et laborem peragrande Alamanie librorum perquirendorum gratia, qui in ergastulis apud illos reclusi detinentur in tenebris et carcere ceco, qua in re multum profuit Latinis Musis eius industria. Nam octo Ciceronis orationes, integrum Quintilianum, Columellam, qui antea detruncati ac deformes apud nos erant, et item Lucretii partem pluresque alios Latine lingue auctores preclaros restituit nobis. Plures quoque ex diris carceribus, quibus inviti obsoletique opprimunteruisset - sunt enim mult
Abbreviated transcription (Latin):
appellari posse. Illud quaꝵ michi concedes opinor illos qui
Domestiai torũ uocantur. ese huiusmodi felicitatis participos
Fieri cni nequit ut qui cũ felice ac beato ui  faguiliarĩ uinãt
suit exꝑtes cius quo cũ degant felicitatie. Longe aliter
se res habet atq cexistimas incolaus Inqpuit ꝙͣuis te mecũ
Iotari arbitrer et socratica irona uti. Nain hec que modo
sanctitatis ac beatitudins nomina retulisti et pleraq alia ꝑ
q̃ adulãliũ turba in põtifices et reliquos excelsos biros cõgessia
ad aucupandam principum beniuolentiam ab his conficta
atq admuc̃ta sũt quibus ea res ars questui est / qui ꝑ adulan¬
oncm optimã regũ conciliatit̃ ẽ applaudere illis et qͣtificiat
querũt / adcoq hec Inoleuit abusio ut non his uirborũ p̃sti¬
gns uti turpe ac nefas putctur. sed ego hos uestros siue
pontifices siue quosus alios dominos corũq fucata nomina

Expanded text:
appellari posse. Illud quoque michi concedes, opinor, illos qui appellari posse. Illud quoque michi concedes, opinor, illos qui domestici eorum vocantur esse huiusmodi felicitatis participes. Fieri enim nequit ut qui cum felice ac beato familiarius vivant sint expertes eius quo cum degant felicitatis». 12 «Longe aliter se res habet atque existimas», Nicolaus inquit «quamvis te mecum iocari arbitrer et socratica ironia uti. Nam hec que modo sanctitatis ac beatitudinis nomina retulisti et pleraque alia, que adulantium turba in pontifices et reliquos excelsos viros congessit ad aucupandam principum benivolentiam, ab his conficta atque adinventa sunt quibus ea ars questui est, qui per adulationem, optimam regum conciliatricem, applaudere illis et gratificari querunt. Adeoque hec inolevit abusio, ut non his verborum prestigiis uti turpe ac nefas putetur. 13 Sed ego hos nostros sive pontifices sive quosvis alios dominos eorumque fucata nomina
Abbreviated transcription (Latin):
minone degustent᷑. Formicis inquit cosunt Indicis uot am̃t
suuibes. ese principte dine/ que suo labore aurũ go aiena
esfo drentce alus ꝑcipieudũ atq utendũ badĩt ipse omm
usu funictuq auri destitute .l ddiculũ quippe uiditur eor
qui Imꝑent infelites qui uero ẜuiũt / felurr pntare. Eqͥd
si michi detur optio/ mallẽ illo pacto Infelix/ ꝙͣ hoc ut putas
felix asfe/ mã si qua est in nobie felicitas ea magis pͥncipũ
ꝙ̃ reliquorũ uadetur familiarie. Mic karolus ut omittãtur
Iuquit in de quibꝰ aliquid ad dubitari potest de põtifiribus
saltar terte dire ancolat opportet ut uere dici possut felites.
Ed tĩ stissum ac bratissimi appellentur / nemo autem non
solu beatissimꝰ s ne bortus quidem possit ese nõ selyo cõsetamiõ
uidetur pontifirs onnue qũi bñi felip est uita cc̃le felics

Expanded text:
minime degustentur». 10 «Formicis» inquit Cosmus «Indicis, ut aiunt minime degustentur». 10 «Formicis» inquit Cosmus «Indicis, ut aiunt similes esse principes dicis, que, suo labore aurum ex harena effodientes, aliis percipiendum atque utendum tradunt, ipse omni usu fructuque auri destitute. Ridiculum quippe videtur eos qui imperent infelices, qui vero serviunt felices putare. Equidem, si mihi detur optio, mallem illo pacto infelix quam hoc, ut putas, felix esse. Nam si qua est in nobis felicitas, ea magis principum quam reliquorum videtur familiaris». 11 Hic Carolus: «Ut omittantur» inquit «ii de quibus aliquid addubitari potest, de pontificibus saltem concedas, Nicolae, oportet, ut vere dici possint felices. Cum enim sanctissimi et beatissimi appellentur, nemo autem non solum beatissimus, sed ne beatus quidem possit esse non felix, consentaneum videtur pontifices omnes, quoniam beati felix est vita, recte felices
Abbreviated transcription (Latin):
felicitatit. Sllor qui astant pͥncipibꝰ. qui latꝰ tutũdãt
qui aures ocruput. qui uendunt. aliqua ex ꝑte dixcã
porsan felires: tũ ho soli laborũ prdcipũ factus ꝑcipiãt
do hos tm̃ solicitudo. tuie. tnnores. anetas. pericula
deftendũt. illi questui uacãt et uoluptatibus ad cõthedas
opes ac diuitias intent. et tinꝙ̃ muste ad mel at aduolee
ta isti ad goplendar dauas tupiditatce ad antalar apũ
ac principũ concuriũt. rar hominẽ plurimi fortunam
seqũs St licior itaq bidet᷑ ac brater alior cedea
quiipfe pre teteris est infelix. Dla si quasorãduae
rqut oblectatio si qua quice si qua dolupts si qua rerus¬
io uest principatui eam illi deciperũt maxnne qui sarito
pamtipiouis griti. quitquid urio labord̃ molestiarũ dolorĩ
angoris principatus affert / ꝙ solid printipihus horeet herei
uoluptares ⁊ ne. et que ttuã ab animus curarũ mole oppressis

Expanded text:
felicitatis. Illos qui adstant principibus, qui latus circundant, felicitatis. Illos qui adstant principibus, qui latus circundant, qui aures occupant, qui vendunt, ex aliqua parte dixerim forsan felices, cum ii soli laborum principum fructus percipiant. Ad hos enim solicitudo, cure, timores, anxietas, pericula descendunt, illi questui vacant et voluptatibus, ad contrahendas opes ac divitias intenti, et tanquam musce ad mel advolant, ita isti ad explendas varias cupiditates ad aulas regum ac principum concurrunt. Rari hominem, plurimi fortunam sequuntur. Felices itaque videtur ac beatos alios reddere qui ipse pre ceteris est infelix! Nam si qua iocunditas, si qua oblectatio, si qua quies, si qua voluptas, si qua remissio inest principatui, eam illi decerpunt maxime qui sunt principibus grati. Quicquid vero laborum, molestiarum, dolorum, angoris principatus affert, id solum principibus heret, voluptates rare et que etiam ab animis curarum mole oppressis
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uolũt duobꝰ tãtũ uerbis felices reddere ac fortimatos
slã cũ om̃es principee magna existimo felicitate frui. tũ
uero maxinre põtifices. cid nulla cuea. nullo labore ułla
opera. nullo ꝑrculo. tũ statũ ad ipiscũt᷑ qui habet᷑ maximꝰ
Inter mortales. absq ullo ꝑatur negotio. nullo sudore ret¬
netur quãdouunidẽ pro armns auctoritate sopĩ et signo cruas
utĩdtur. quod est tutissimũ si eo interẽtur propugnatulũ
ueibit om̃ ꝙͣ fetro tutiores esse consueuerãt. Itaq felicco
protuldubio cenftudi sãt hi quibus datue parua industra
tdtũ adipisti imperiũ inmore partũ retiere. Uide Inͥ¬
ncolaus ne longe te fallat opino ꝙꝙͣ existnno het a te
collapẽdi gratia inter nos diti. tu felites appellas et
pontificer et eos qui degũt in pr̃cipatu ego fecus sentieno
eiusmodi hominte muistror duco. neq ulliuis uere cõpare

Expanded text:
cum volunt, duobus tantum verbis felices reddere ac fortunatos. cum volunt, duobus tantum verbis felices reddere ac fortunatos. Nam tum omnes principes magna existimo felicitate frui, tum vero maxime pontifices, cum nulla cura, nullo labore, nulla opera, nullo periculo cum statum adipiscuntur qui habetur maximus inter mortales: absque ullo paratur negotio, nullo sudore retinetur, quandoquidem pro armis auctoritate Christi et signo crucis utuntur, quod est tutissimum, si eo uterentur, propugnaculum. Verbis enim quam ferro tutiores esse consueverunt. Itaque felices procul dubio censendi sunt ii quibus datur parva industria tantum adipisci imperium, minore partum retinere». 9 «Vide» incolaus «ne longe te fallat opinio, quanquam existimo hec a te colloquendi inter nos gratia dici. Tu felices appellas et pontifices et eos qui degunt in principatu. Ego, secus sentiens, eiusmodi homines miseros duco neque ullius vere compotes
Abbreviated transcription (Latin):
Infelites cud quoddmodo sumꝰ iuꝙͣ quibꝰ nõ dit᷑ bno d̾ loco
residere diutiꝰ. s mutare regiones rogniue. et barias d̾ diẽ
tãꝓͣ nouis colonis sedes querere. Nã cũ orns adnos
Iam ampliꝰ quatuor et trig̾ita fuerĩ romane curie incola
nũꝙͣ Integrũ triẽmũ una in uorbe egunꝰ. uagi sẽꝑ ac
loca uaria ꝑagrãtes. Hic subridons paulũ harolus tu inqͥt
eam dãnas uitã poggi quã multos sũmo studio appett̃
In qua maxima laboris et industue proposita esse prena
uidemꝰ qui felipo pre tcteris esse uidet᷑/. tũ multa uolip¬
tatibus et cõmodis referta. tũ hos molestus turisq uana
quibus teteri affligũt᷑. Ego eñ et te et reliquos qui
pontificibus obfequidtur quãtũ assequor comectura beitoe
Iudico procul ab his nostris tensus et taibuti continua
diis adorãt et item qui tos fequũtue: quos illi confueneu̾̃t

Expanded text:
7 «Infelices enim quodam modo sumus», inquam «quibus non datur uno in loco 7 «Infelices enim quodam modo sumus», inquam «quibus non datur uno in loco residere diutius, sed mutare regiones cogimur et varias in diem tanquam novi coloni querere. Nam cum annos iam amplius quatuor et triginta fuerim Romane curie incola, nunquam integrum trienium una in urbe egimus, vagi semper ac loca varia peragrantes». 8 Hic subridens paulum Carolus: «Tu» inquit « eam damnas vitam, Poggi, quam multos summo studio appetere, in qua maxima laboris et industrie proposita esse premia videmus, que felix pre ceteris esse videtur, tum multis voluptatibus et commodis referta, tum iis molestiis curisque vacua quibus ceteri affliguntur. Ego enim et te et reliquos qui pontificibus obsequuntur, quantum assequor coniectura, beatos iudico, procul ab his nostris census et tributi continua diis adorant, et qui eos sequuntur, quos illi consueverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ullat scubrra / lanor tre fatultas hat nostra ueluti ꝓueta¬
tone tubueretur.
UM ex mea consuetudine qua pͥmũ estite
pontifex eugemꝰ ex urbe florẽtiam couressit
meridic ad elicissimũ uirũ itcolaũ inicolũ cuiꝰ donum
o doctissimorũ hominũ diuersoriũ erat me cõtulissũ
doctissimĩs ibi latinis grensq litteris uirũ offendi carolũ
urtinro et item cosmũ de meditio tũ in hic md̾ re pallia
grerũ pͥncipr̃. tũ optinũ at prestãtissimũ uetã tuem.
Hos eo peholome geographiã iuspitette tid inpͥio ut
enes est consalutassẽ una in nicolai bibliotheca considi.
it sunul td illi quo in statu nr̃e tũ publice tũ pͥuate ues
ice isent percontarẽtur tepi pauluõ de temporũ tonditieus
toĩq calauntate tũd uero etĩd mea qui paulo antra e p̃dom̃
manibus euasissẽ quea ceterorũ uitã nostre preferens qui
scytarũ mote scmper Instarerur instabilos uaguremur

Expanded text:
vellent scribere, latior eis facultas hac nostra veluti provocavellent scribere, latior eis facultas hac nostra veluti provocatione tribueretur. 6 Cum ex mea consuetudine, qua primum estate pontifex Eugenius ex urbe Florentiam concessit, meridie ad clarissimum virum Nicolaum Nicolum, cuius domus commune doctissimorum hominum diversorium erat, me contulissem, doctissimum ibi latinis grecisque litteris virum offendi Carolum Aretinum et item Cosmum de Medicis, cum in hac nostra re publica egregium principem, tum optimum ac prestantissimum civem. Hos ego Ptolemei Geographiam inspicientes cum in primis, ut mos est, consalutassem, una in Nicolai biblioteca consedi et simul, cum illi quo in statu nostre cum publice, tum private res essent percontarentur, cepi paulum de temporum conditione communique calamitate, tum etiam mea, qui paulo antea e predonum manibus evasissem, queri, ceterorum vitam nostre preferens, qui Scytharum more semper instabiles vagaremur.
Abbreviated transcription (Latin):
gñe cõparadꝰ. ne quaꝙͣ. est consetaneũ ut pluris fortune dona
facrar ꝙͣ uirtutẽ. ꝙ aut ullã statuas felicitatẽ que sit al honesti
ratione scũcta. Id aut̃ maxit̃ mouit ut tibi hoc opusculĩ
dicarẽ ꝙ sicut ex uita et uerbis tuis sepiꝰ cognoni uideris
noster plꝰ adimẽti ad benenuũ dñ ꝙͣ in ullis his que
atoꝑe gxpetud̃s dignitatibꝰ tontineri. Siquid̃ he nithil
send presidii ad uirtut̃ ferũt. potuisq rupiditit̃ et bolupeatũ
uartatrices ꝙͣ ministre tõtiuẽtie et honestatis ese consueuerãt.
Ohilosophue ueero hot est sapiẽtre studia fortuũd cõtẽlieaa iactã
alioñ duc̃ uonũ di fequi / rebꝰ modr̃ imponere animi detes
omob  AImporis anteferre docẽt. at ad utũ ꝑdiuũt felicitat̃.
Sant autem disputationt̃ olo anter doctissimor unos habitã
nut panlid ociosus litteris tradidi. ut si qui de his lobeuora

Expanded text:
genere comparandus, nequaquam est consentaneum ut pluris fortune dona genere comparandus, nequaquam est consentaneum ut pluris fortune dona facias quam virtutem aut ullam statuas felicitatem que sit ab honesti ratione seiuncta. Id autem me maxime movit, ut tibi hoc opusculum dicarem, quod, sicut ex vita et verbis tuis sepius cognovi, videris noster, plus adiumenti ad bene vivendum quam in ullis his que tantopere expetuntur dignitatibus contineri, siquidem he nihil secum presidii ad virtutem ferunt, potiusque cupiditatum et voluptatum irritatrices quam ministre continentie et honestatis esse consueverunt, philosophie vero, hoc est sapientie, studia fortunam contemnere, rectam rationem ducem vivendi sequi, rebus modum imponere, animi dotes omnibus imperiis anteferre docent et ad veram perducunt felicitatem. 5 Hanc autem disputationem, olim inter doctissimos viros habitam, nunc paulum otiosus litteris tradidi ut, si qui de his uberiora
Abbreviated transcription (Latin):
cũ aĩo est cõe ad illecebris corporis deflexa In his solũ que
fortue temeritati parẽt / felicitatẽ sitã esse ubitatur. hos
ego fallarẽ opmionẽ tũ pro coi botilitate tũ pro ueritate tuẽdi
pailũ mnͥ reprir ẽ dã existimani docẽdũq id quod lure clauꝰ est
nichil uere solideq felicitatis euisio di bonis inesse / fedillã
queri a bouis anii oportere. que sola nostra st et nec aufera
possũt dũ uitã agimuꝰ et mortuos nõ derelinquũt. Ed te
Autẽ ni thoma quẽ scio pro sapiẽtra tua mecũ aduersus
uulgarẽ temeritatẽ pro uirtutis causa sentire/ hoc opuscudũ
Inscupsi. ut habeat te fuũ apud eos qui contea fentiũt defẽsciẽ.¬
Nã tũ ad philosophiã atq ad optimarĩ actĩ studia / quibꝰ
ab adolescẽtia imbutꝰ fuisti addiderte theologie sciã .d. Ita
ut illie priscis doctissius uirie sis proculdubio om̃i doctnanũ

Expanded text:
cum animo est commune, ad illecebras corporis deflexa, in iis solum que cum animo est commune, ad illecebras corporis deflexa, in iis solum que fortune temeritati parent felicitatem sitam esse arbitratur. Horum ego fallacem opinionem, tum pro communi utilitate, tum pro veritate tuenda, paulum mihi reprimendam existimavi, docendumque id quod luce clarius est, nihil vere solideque felicitatis eiusmodi bonis inesse, sed illam queri a bonis animi oportere, que sola nostra sunt et nec auferri possunt, dum vitam agimus, et mortuos non derelinquunt. 4 Ad te autem, mi Thoma, quem scio pro tua sapientia mecum adversus vulgarem temeritatem pro virtutis causa sentire, hoc opusculum inscripsi ut habeat te suum apud eos qui contra sentiunt Nam cum ad philosophiam atque optimarum artium studia, quibus ab adolescentia imbutus fuisti, addideris theologie scientiam, ita ut illis priscis doctissimis viris sis procul dubio omni doctrinarum
Abbreviated transcription (Latin):
Sitio sibi sapie̾tis at prudete Iueffe uel potiꝰ suꝑesse ducẽtre
Sõ mod et asequat que preclara ar fpeniosa unigo publica
usama fecit. Sid pars mapumna nostre infelicitatie stuluitia est
enore labat᷑ Nos ueco ques doctrmnã sapiẽtum unox fequi
atqz torad paeptis obtẽpꝑare ditcet longe aliter a tõr stultitia
fentire uitari feliãr / non ifortune arbituo fõd in bictalis
presidio constituere debemꝰ. Non tud rebus extams et
fortuitis fian bonis felicitas tribuenda est cuiquidem
sentẽtie mł̃ti excellẽter ingrino uiri Inherẽtes abiectis ꝓprus
fortuius philosophie studio bacarũt ut uerã felicitatem
assequerẽt᷑. Et certe sicubi ea est In unror̃ doctrina ⁊ sapiẽta
prescãtiũ domicilio reꝑit᷑ qui procul a cupiditatibꝰ nichil
aliem appctẽtes etatẽ suã in uictutis tdcc̃ione posuerũt. Sd
ceta mẽt hominũ qͥbꝰ nichil est pensi uõtutis iter / quibꝰ inchl

Expanded text:
satis sibi sapientie ac prudentie inesse, vel potius superesse, ducentes, dummodo ea assequantur que preclara ac speciosa vulgo publica insania fecit. Sed pars maxima nostre infelicitatis stultitia est, rore labatur. 3 Nos vero, quos doctrinam sapientum virorum sequi atque eorum preceptis obtemperare decet, longe aliter a communi stultitia sentire vitamque felicem non in fortune arbitrio, sed in virtutis presidio constiuere debemus. Non enim rebus externis et fortuitis, sed animi bonis felicitas tribuenda est, cui quidem sententie multi excellentes ingenio viri inherentes, abiectis propriis fortunis, philosophie studio vacarunt, ut veram felicitatem assequerentur. Et certe, sicubi ea est in virorum doctrina et sapientia prestantium domicilio reperitur, qui procul a cupiditatibus, nihil alieni appetentes, etatem suam in virtutis contentione posuerunt. Sed ceca mens hominum, quibus nihil est pensi virtutis iter, quibus nihil
Abbreviated transcription (Latin):
Imꝑãdi cupiditas regnat. Ibi pacis aut otii ratio esse nõ pt̃
Cũ uero luxuria et libidines uaue ̃ cũ enã doctissimos ac
sapiẽtes uiros quq ab offitio decliuare coegeade quid d̃ p̾ncip¬
ꝯ uiriũ atq auctoritatis habere putatis. In quibꝰ licẽtia
cũ stultitia admuscet᷑. qui fensur̃ uoluptatibꝰ petiꝰ ꝙ rationi

Expanded text:
perandi cupiditas regnat, ibi pacis aut otii ratio esse non potest. perandi cupiditas regnat, ibi pacis aut otii ratio esse non potest. Tum vero luxuria et libidines varie, que cum etiam doctissimos ac sapientis viros quandoque ab officio declinare coegerint, quid in principibus virium atque auctoritatis habere putatis, in quibus licentia cum stultitia admiscetur, qui, sensuum voluptatibus potius quam rationi
Abbreviated transcription (Latin):
rogatis unũ ꝑ e tubꝰ liberis sibi reliqui. plusꝙ̃ peteret
pollicitꝰ se datinũ om̃is tresᵈ riꝰ ꝯspectu occisos obiecit
erses cud gretis gesturꝰ bellã paĩoli qudq filioꝵs unius
batationẽ petẽti ira motꝰ quẽ uellet eligẽdi potestate ꝯcessa
eũ qut̃ delegerat /In duas ꝑtes confectũ ab utroꝙꝵ uie que
gotertit tradsituu Ierat latere suspendi Iusa Trad̃seo nostioe
pidcipes. ne quẽ mea notet oiatio attanẽ riquirebat młtorũ
sĩlꝰ llorũ fuisse paulũ ab ira remissiores. Cuperẽ In hoc
uno tãtũ urgeret᷑ malo. s młtã illã uitia ꝯfequãt᷑. Piuc̃ñ
uesama adbitio malꝰ offitii ig̃r: qui tos sẽꝑ ãplid̃di ꝓferẽ diq
Domimiq cupiditate incensos in aliorũ ꝑuitiẽ stragẽ irritat
atq ꝯmpellit: huit cũ uicins bella hdc cedes Incẽ dia. nationũ
populationee et ꝓuitiarũ uastitas descc dũt. ubi ciũ infrãd¬

Expanded text:
rogantis unum e tribus liberis sibi relinqui, plusquam peteret rogantis unum e tribus liberis sibi relinqui, plusquam peteret pollicitus se daturum, omnis tres in eius conspectu occisos obiecit. Xerses, cum Grecis gesturus bellum, parenti quinque filiorum inius vacationem petenti, ira motus, quem vellet eligendi potestate concessa, cum quem delegerat, in duas partes confectum, ab utroque vie, qua exercitus transiturus erat, latere suspendi iussit. Transeo nostros principes, ne quem mea notet oratio, at tamen requirebat multorum salus illos fuisse paulum ab ira remissiores. 55 Cuperem ut hoc uno tantum urgerentur malo. Sed multa illam vitia consequuntur. Primum vesana ambitio, malus officii magister, que eos, semper; ampliandi proferendique dominii cupiditate incensos, in aliorum perniciem stragemque irritat atque impellit. Hinc cum vicinis bella, hinc cedes, incendia, nationum populationes et provinciarum vastitas descendunti. Ubi enim im
Abbreviated transcription (Latin):
ore nõ poterãt. oculis exhuiserũt. hoc affirmare ausi.
nullũ teterius maiũ nullũ scelestiꝰ nullũ ꝑiculoseꝰ ꝓtuliss
natinã. At qui hec pestis nefaria in regibꝰ ac pͥncipibꝰ pͥao¬
p̃cipnũ donnciliũ collocauit. pueribis st̃ ad Natũdiã faciliores.
quicquid eorũ aninos offendit scelestũ Inditãt. nefas ducunt
torũ cupiditatibꝰ aut dictis contrairi. ꝑuulo excitato bẽto incẽdd
Ita ad hominũ cuiciatꝰ. Fortune enĩ beneficio tuundi cũ appetita
pro ratione utãt᷑ atiã In rebꝰ ꝑuulis ꝓfudũtorã Nã tomitẽ
fortume felicis Iracũdiã esse uiri sapiẽtes tradũt et magnã fortu¬
nõd maiorẽ dra testãt᷑ fequi Piculosa ac turbulẽta st̃ pͥncipũ
prestaterqi scribit seuera. Pare funditꝰ oĩa ubi p̃t̃ iai suadet
fortura ꝓnttit. dariꝰ ꝓsaꝵ rex bellũ adutrsuo scrtas motice
offensur ortobari nobilie seme precib In folatiũ senectutis

Expanded text:
erunt. Hoc affermare ausim, nullum tetrius malum, nullum scelestius, nullum periculosius protulisse naturam. Atqui hec pestis nefaria in regibus ac principibus precipue domicilium collocavit. Puerulis sunt ad iracundiam faciliores. Quicquid eorum animos offendit, scelestum iudicant, nefas ducunt eorum cupiditatibus aut dictis contrairi. Parvulo excitato vento, incenduntur ira ad hominum cruciatus: fortune enim beneficio tumidi, cum appetitu pro ratione utantur, etiam in rebus parvulis profundunt iram. Nam comitem fortune felicis iracundiam esse viri sapientes tradunt et magnam fortunam maiorem iram testantur sequi. Periculosa ac turbulenta sunt principuprestanterque scribit Seneca perire funditus omnia, ubi quantum ira suadet, fortuna permittit. Darius, Persarum rex, bellum adversus Scythas moturus, offensus Ortobazi nobilis senis precibus in solacium senectutis
Abbreviated transcription (Latin):
alii s ipsimet de sua felicitate existimẽt oportet. Expe̾damꝰ
illũ ipsũ angustũ quẽ uet felicissimũ omnia sclã celebrarũt et
qua uixerit felicitate consideremꝰ. Prima illiꝰ etas In cuuli
bello duitiꝰ bocrsata nulli peꝑcit crudelitats. terte trud uirum
ultimꝰ proscribẽdis cirbꝰ modũ statui passꝰ est. nõnullos
etiã prostribendos nominatĩ curauit ad eorũ expilãds
domos. Donet subłitis his qui rẽ publicã saluã uellẽt qͥs
suis cupiditatibꝰ obstabat cũ ãthono et lepido libertatõ
cripuit ciutati. Non refero patrie proditionẽ aqua armatꝰ
Impioq preter cetatẽ titeronio oꝑa potitꝰ et arma et amꝑm̃
In pature ꝑnitrẽ at uistera tõnertit. Eid sosiorũ alboro senat¬

Expanded text:
iment oportet. Expendamus illum ipsum Augustum, quem, ut ais, felicissimum omnia secula celebrarunt, et qua vixerit felicitate consideremus. Prima illius etas, in civili bello diutius versata, nulli pepercit crudelitati. Certe triumvirum ultimus proscribendis civibus modum statui passus est. Nonnullos etiam proscribendos nominatim curavit ad eorum expilandas domos, donec, sublatis iis qui rem publicam salvam vellent quique suis cupiditatibus obstabant, cum Antonio et Lepido libertatem eripuit civitati. Non refero patrie proditionem, a qua armatus imperioque preter etatem Ciceronis opera potitus, et arma et imperium in patrie perniciem a
Abbreviated transcription (Latin):
aut ctiã ut uultis bomi potiterũt. Idita ꝑraro ꝯtingit bt patẽi
loco haberi possit. Nã fepiꝰ mõstra homniũ terra ꝙͣ bonos pͥacipes
produxit. Natꝰ est nuꝑ infas boius capite. alter uero cati hic
mãtꝰ manu orit᷑ alter digitis iłtiplicatis. que om̃ia longr a
natura honcinũ distãt. E ode pacto cũ p̾ncipatꝰ natura sit
malꝰ. Innẽti tñ longo Interuallo st̃ aliqui qui paulũ discistent
ab illiꝰ nature Institutis: ẜ. mõstas ac portetis rariores. neq
uero hoc ipsos felires fuisse indico. si uituos felicitate. Noncĩ

Expanded text:
aut etiam, ut vultis, boni extiterint, id ita perraro contingit, ut portenti aut etiam, ut vultis, boni extiterint, id ita perraro contingit, ut portenti loco haberi possit. Nam sepius monstra hominum terra quam bonos principes produxit. Natus est nuper infans bovis capite, alter vero cati, hic mancus manu oritur, alter digitis multiplicatis. Que omnia longe a natura hominum distant. Eodem pacto, cum principatus natura sit malus, inventi tamen longo intervallo sunt aliqui, qui paulo disciscerent ab illius nature institutis, sed monstris ac portentis rariores. 41 Neque vero hos ipsos fel
Abbreviated transcription (Latin):
Ue flurxit Itaq tũd pͥuriputꝰ possessio si ueteribꝰ historue si
ratiom tedm possessores ꝯmprobos ifficere soleat / et pͥncipatũ
quaq malã rẽ ese pntãdũ est. Nonue cosiꝰ Inquit ab hoc
tuo decieto eocipis nultos/ quos felires ar bonos sua etas
existimauit ut burburot missos facianꝰ diũ angustum
uespasianũ titũ. anthoniũ pm̃.m. aureliũ alepãdũ
seuriũ. traianũ optimos ac instissimos p̾ncipes quorũ bita
merito felix dici potest. Augusti quidẽ felicitatẽ onures histo¬
riti om̃os ãuales decãtãt pare ꝑ uiiueisũ ꝓ orbẽ terra marq
parte: quare huic saltẽ felicitatẽ tribuas necesse est. netidea¬
illos quorũ flagitia ac scebera ꝑlures mortales et regna cõqͣs¬
sarũt. Uerũ nichil affert mouiõne̾ti momẽti quĩ dici debãt
omnes Infelices pancorũ si qua ea fuit uirtꝰ. Qna enĩ
hirũdo ut di uer nõ designat. si eñ si qui paulo tolerabiliciee

Expanded text:
luxit. Itaque, cum principatus possessio, si veteribus historiis, si rationi credimus, possessores improbos efficere soleat, et principatum quoque malam rem esse putandum est». 39 «Nonne» Cosmus inquit «ab hoc tuo decreto excipis multos, quos felices ac bonos sua etas existimavit? Ut barbaros missos faciamus, divum Augustum, Vespasianum, Titum, Antoninum Pium, M. Aurelium, Alexandrum Severum, Traianum, optimos ac iustissimos principes, quorum vita merito felix dici potest. Augusti quidem felicitatem omnes historici, omnes annales decantant, pace per universum orbem terra marique parta: quare huic saltem felicitatem tribuas necesse est, ne videaillos, quorum flagitia ac scelera plures mortales et regna conquassarunt. Verum nihil affert momenti, quin dici omnes debeant infelices. Paucorum, si qua ea fuit, virtus. Una enim hirundo, ut dicitur, ver non designat. Sed tamen, si qui paulo tolerabiliores
Abbreviated transcription (Latin):
obũbrata est. Inuemes quosd humanos si lipouriosos.
alios pendẽtes ẜ crudeles. hoc iustos si deditos auaertre nõ ułło
magnificos s raptores. quosd liberales ẜ ira feruidos ⁊ q̃potetts
yta quoq uorteris nichil purũ. nichil sincorũ in eis reꝑies.

Expanded text:
obumbrata est. Invenies quosdam humanos, sed luxuriosos, obumbrata est. Invenies quosdam humanos, sed luxuriosos, alios prudentes, sed crudeles, hos iustos, sed deditos avaritie, nonnullos magnifcos, sed raptores, quosdam liberales, sed ira fervidos et impotentes. Ita quoquo verteris, nihil purum, nihil sincerum in eis re