comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Fagus & esculus arbores
glandifere. ideo uocatȩ
credunt᷑ : qđ harũ fructib:
homines iuxerint: cibũq
sũpserint: escãq habuerint
Nã esculus: ab ȩsca dicta ẽ:
Fagus uͦ: agreco uocabulum
Fallacẽ & mendacẽ. Omnis
homo fallax id agit. unde
quisq fallat᷑ non aũ om̃is Iagli
uult & fallere qui menti¬
tur : sicut mimi & come Idgłs
diȩ. & multa poemata: Vbi
mendaciũ. delectandi potiꝰ
studio: quã fallendi uolun¬
tate scribitur nã & om̃s
ferȩ qui iocant: mentiunt᷑:¬

Expanded text:
Fagus et aesculus arbores glandiferae ideo vocatae creduntur, quod harum fructibus olim homines vixerint, cibumque sumpserint, escamque habuerint. Nam aesculus ab esca dicta, fagus vero a Graeco vocabulum fallacem et mendacem. Omnis homo fallax id agit ut quisque fallatur; non autem omnis homo uult fallere qui mentitur. Sicut mimi et comoediae et multa poemata, ubi mendacium delectandi potius studio quam fallendi uoluntate scribitur. Nam et omnes fere qui iocantur mentiunt
Abbreviated transcription (Latin):
guitur. tactũ dicimus qui
non est editus. & intra uen¬
trẽ iacet : partũ qͥ genitus. ẽ¬
Factus. illa res dicitur : & Iacer
factus illã rem : ut sidicas
effectus est. & effectus est
carnẽ: sed melius nomina¬
tiuo. quã accusatiuo.

Expanded text:
um. Fartum dicimus qui non est editus et intra uentrem iacet, partum qui editus eFactus illa res dicitur et factus illam rem, ut si dicas ‘effectus est caro’ et ‘effectus est carnem’. Sed melius nominatiuo quam accusatiuo.
Abbreviated transcription (Latin):
alarica est. telũ ingens torno
factũ. habens ferreũ cubi¬
tale : & rotonditatẽ deplũ¬
bo. inmodũ spherȩ in ipsa
sũmitate. dicit᷑ etiã &ignẽ
habere affixũ. Hoc aũ telo
pugnat᷑ deturribus : quas
dici falas manifestũ est. Iuue¬
colũnas. A falis igit᷑ dicta est
falarica: sic̃ amuro muralis.
Sane falaricã. lucanus dicit
nerius mitti tortilib: & quadã

Expanded text:
alarica est telum ingens torno factum, habens ferrum cubitale et rotunditatem de plumbo in modum sphaerae. In ipsa summitate dicitur etiam et ignem habere adfixum. Hoc autem telo pugnatur de turribus, quas dici manifestum est. Iuveinorumque columnas. A falis igitur dicta est falarica, sicut a muro muralis. Sane falaricam Lucanus dicit nervis mitti tortilibus et quada
Abbreviated transcription (Latin):
gemino cursu cũ sole con¬
& die uidetur lungunt
enĩ unũ equũ nigrum.
alterũ candidũ:¬
cuntur. quȩ exdiuersis degbs
nascunt᷑ ut mulus ex
eq̃ua & asino. burdo ex
equo & asina. ibridȩ ex
apris & porcis. titurus ex
oue & hirco. musmo ex
capra & ariete. Est enĩ
dux gregis
conceptũ. quos exercitus
recepit. unde & sĩgna
receptus canere dicunt᷑¬

Expanded text:
gemino cursu cum sole connocte videtur: jungunt enim unum equum nigrum, alterum candiducuntur que ex diversis generibus nascuntur, ut mulus ex equa et asino, burdo ex equo et asina, ybride ex apris et porcis, titirus ex ove et hyrco, musmo ex capra et ariete: est enim dux gregisdicitur, quo se exercitus recipit: unde et signa receptui canere dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
Bigas. duos equos iunctos
ter siue sinister pars
est bigerũ. unũ uͦ eoꝵ
quoquomodo se habeat
ad alterũ bigas non ddi¬
cimus. sed ambos sinul

Expanded text:
icut duos equos junctos ter, sive sinister, pars est bigarum, unum vero eorum quoquo modo se habeat ad alterum, bigas non dicimus, sed ambos simul
Abbreviated transcription (Latin):
łr Buccogarrulus. qđ cȩteros
oris loquacitate non sen¬
su exuperet.
Bucolicũ carm̃ idiẽ. pasto¬
rale carm̃ pleriq firacu¬
sis primũ cõpositũ apa¬
storib opinant᷑ non nul¬
li a lacedemonȩ Nanq
transeunte ingreciam
xerxe rege ꝑsarum. cũ
spartane uirgines sibho¬
stili metu neq egredi
de more exercerent
turba pastoꝵ ne reli¬
gio prȩteriret eundẽ¬
uium in conditis cantib
celebrarunt. Appellat᷑
aut̃ bucolicũ abub de
quãiuuis opilionũ caprari¬
orũq sermones in his &
cantica inserantur.
Bucolicũ constat exame¬
tro catalecto. itatam̃
ut quartus pes cdactilus
partẽ terminet orationis
ut est hoc. Rustica sil¬
uestrem resonat bene
fistula cantũ¬

Expanded text:
 Bucco, garrulus, quod ceteros oris loquacitate, non sensu exsuperet.Bucolicum, id est, pastorale carmen plerique Syracusis primum compositum a pastoribus opinantur, nonnulli Lacedaemone. Namque transeunte in Graeciam Xerxe rege Persarum, cum Spartanae virgines, sub hostili metu, neque egredi de more exercerent, turba pastorum, ne religio praeteriret, eumdem inconditis cantibus celebrarunt. Appellatur autem Bucolicum a bubus, de quamvis opilionum caprariorumque sermones in iis et cantica inserantur.bucolicum constat hexametro catalectico, ita ut quartus dactylus partem determinet orationis, ut est hoc: rustica siluestres resonat bene fistula cantu
Abbreviated transcription (Latin):
arbor cuiꝰ lacrima me¬
lior arabica: Est enim
lucida. subalbida. leuis.
pinguis. ȩqualiter cerea.
& quȩ facile molliatur.
neq: ligno uł terrȩ com¬
mixta. amara. odoris
boni Nã exindia sordido
est & nigra & maiori Nsidr̃¬
gleba. Adulteratur aut̃
admixto gumini. qui saugu¬
non ita amarificat
gustũ¬

Expanded text:
arbor, cuius lacrima melior Arabica. Est enim lucida, subalbida, levis, pinguis, aequaliter cerea, et quae facile molliatur, neque ligno vel terrae commixta, amara, odoris boni. Nam ex India sordida est et nigra et maiore gleba. Adulteratur autem admixto gummi, qui non ita amarificat gustu
Abbreviated transcription (Latin):
morib ini titutũ quod ꝓ
lege suscipit᷑. cũ deficit᷑
lex. nec differt scriptu¬
ra anratione consistat.
quando & legem ratio
cõmendat. Porro si rati¬
one lex constat. lex erit
om̃e iã quod ratione con¬
stiterit. dumtaxat qđ
religioni congruat. qđ
disciplinȩ conueniat. qđ
saluti ꝓficiat Uocata
aut̃ consuetudo. quia
incõmuni. ẽ. usũ
do. ẽ. solitȩ rei huius con¬
sensũ duoꝵ plurimorũq
factus Ritus uͦ adiusti¬
tiam pendet. quasi re¬
ctũ ex quo pium ȩquũ¬

Expanded text:
moribus institutum, quod pro lege suscipitur cum deficit lex. Nec differt scriptura an ratione consistat, quando et legem ratio commendat. Porro si ratione lex constat, lex erit omne quod ratione constiterit, dumtaxat quod religioni congruat quod discipline conveniat, quod saluti proficiat. Vocata autem consuetudo, quia in communi est usu. do est solitae rei usus consensu duorum plurimorumque factus. Ritus uero ad iustitiam tendet, quasi rectum, ex quo pium, aequu
Abbreviated transcription (Latin):
Conuulsus dicit᷑ cui sũa ui
aliqua adimunt᷑. Unde
& conuulsa nauis. cui emi¬
nentia ui tempestatis
adimunt᷑. Unde uirgilius
Uix septẽ conuulsȩ undis

Expanded text:
Convulsus dicitur, cui sua, vi aliqua adimuntur. Unde et convulsa navis, cujus eminentia vi tempestatis adimuntur; unde et Virgilius: Vix septem convulsae undis
Abbreviated transcription (Latin):
Conubiũ non anupta sed
anubendo formatũ Dicitͦ
aut̃ conubiũ. cũ ȩquales
innuptias coeunt. ut pu¬
ta ciues romani pari
utiq: dignitate: Conubiũ
aut non. ẽ. cũ ciuis roma¬
nus cũ latina ungitur
Quotiens aut̃ conuibium
non. ẽ. filu patrẽ non

Expanded text:
utem non a nupta, sed a nubendo formatum. Dicitur autem conubium, cum aequales in nuptias coeunt, ut puta cives Romani, pari utique dignitate. Conubium autem non est, cum civis Romanus cum Latina iungitur. Quotiens autem conubium non est, filii patrem
Abbreviated transcription (Latin):
Conuincibiłe.ẽ. quod eui¬
denti ratione conuincit᷑.
sicut fecit cicero ꝓmilone
Eius gͥ mortis sedetis ulto¬
res. cͦuiꝰ uitã sĩputetis p
uos restitui posse. nolitis

Expanded text:
Conuincibile est quod euidenti ratione conuincit, sicut fecit Cicero pro Milone: 'Eius igitur mortis sedetis ultores, cuius uitam si putetis per uos restitui posse, nolitis
Abbreviated transcription (Latin):
ta ciceronẽ aut simplex. ẽ.
aut iuncta. Et siuinc ta
erit: considerandũ. ẽ. utrũ
explurib quȩs tionib iun¬
Eta sit. an exaliqua compa¬
ratione. Contro uersia sim y¬
plex. ẽ. quȩ absolutã conti¬
net unã quȩstionem hoc
modo Chorintiis bellũ in¬
dicamus annon liuncta.ẽ Ilacidi
explurib: questionib inquascicr̃
plura quȩrunt᷑ hoc pacto
Vtrũ carthago diruatur.
ancarthaginensib: reddat᷑. Vrgł
an eo colonia deducatur.
aut quid potissimũ quȩritur
adhunc modũ Vtrũ exer lsich¬
citus inmacedoniã contra
phulippũ mitatur. qͥ sociis
sit auxilio. anteneat᷑ in
italia. ut quã maximȩ con¬
tra annibalẽ copiȩ sint

Expanded text:
ta Ciceronem aut simplex est, aut iuncta. Et si iuncta erit, considerandum est utrum ex pluribus quaestionibus iuncta sit, an ex aliqua conparatione. Controversia simplex est, quae absolutam continet unam quaestionem hoc modo: Corinthiis bellum indicamus, an non? Iuncta est ex pluribus quaestionibus, in qua plura quaeruntur hoc pacto: Utrum Carthago diruatur, an Carthaginensibus reddatur, an eo colonia deaut quid potissimum quaeritur, ad hunc 81 modum: Utrum exercitus in Macedoniam contra Philippum mittantur, qui sociis sit auxilio; an teneatur in Italia, ut quam maximae contra Annibalem copiae sint?
Abbreviated transcription (Latin):
Inconcione enĩ sententia
promitur ꝑquã tumultu¬
osa turbȩ seditio compri¬
mitur. & cũ multi diuer¬
sa sentiunt ꝑ concionantis
rationẽ ad unã sententiã
ꝑducuntur¬
Concionator. multitudinis

Expanded text:
In concione vero sententia promitur, per quam tumultuosae turbae seditio comprimitur. Et cum multi diversa sentiant, per concionantis rationem ad unam sententiam perducunturconcionator dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Conuexa cęli. extrema
eiꝰ sunt acuruitate dicta
ut. ẽ. illud. Conuexum
quotiens claudit nox
humida cȩlũ. Conuexũ
enĩ curuum. ẽ. quas con¬
uersum seu inclinatũ. &.
admodũ circuli flexum

Expanded text:
utem caeli extrema eius sunt, a curvitate dicta, ut est illud: Convexum quotiens cludit nox humida caelum. Convexum enim curvum est, quasi conversum seu inclinatum, et in modum circuli flexum
Abbreviated transcription (Latin):
Contũ ferrũ non habet.
sed tantũ cuspide acuto. ẽ.
Vrgilius. Ferratosq trudes
a acuto cuspide contos.
Contũ aut̃ quasi conatum:
Est enĩ contũ acuta ro¬
tunditas

Expanded text:
Contus ferrum non habet, sed tantum cuspide acuta est. Virgilius: Ferratasque trudes, et acuta cuspide contos. Contus autem quasi conitus: est enim conus acuta rotunditas
Abbreviated transcription (Latin):
Consules appellati a con¬
sulendo. si cut reges are
gendo. sicut leges alegen¬
do Nã cũ romani regũ
suꝑbam dominationem
non ferrent. annua im¬
peria binosq consules
sibi fecerunt. Nam fastũ
regiũ non beniuolentia
consulentis. sed suꝑbia do¬
minantis erat. Hinc
consules appellati. ł a con¬
sulendo ciuib uł aregen¬
do cuncta conuilio &uos
tam̃ idõ mutandos per
annos singulos elegeruis.
ut nec insolens diu ma¬
neret. & moderatior eito
succurreret. Inde autẽ
duo pares. qr unus rem
ciuilem. alter aut̃ mili¬
tarẽ adminis trabat. Regsdes¬
nauerunt aut̃ annis quã

Expanded text:
Consules appellati a consulendo, sicut reges a gendo, sicut leges a legendo. Nam cum Romani regum superbam dominationem non ferrent, annua imperia binosque consules sibi fecerunt. Nam fastum regium non benivolentia consulentis, sed superbia dominantis erat. Hinc igitur consules appellati, vel a consulendo civibus, vel a regendo cuncta consilio. Quos tamen ideo mutandos per annos singulos elegerunt, ut nec insolens diu maneret, et moderatior cito succurreret. Inde autem duo pares, quia unus rem civilem, alter rem militarem administrabant. Regnaverunt autem ann
Abbreviated transcription (Latin):
Continens non solũ in casti¬
tate dicitur. sed & incibo¬
xatione mentis. sed & de¬
trahendi libidine. Et con¬
tinens. quod se amultis
malis abstineat

Expanded text:
Continens, non solum in castitate dicitur, sed et in ciboxatione mentis, et detrahendi libidine. Et continens, quod se a multis malis abstineat
Abbreviated transcription (Latin):
romani quanta mala ꝑ
ducentos quadraginta Idegłi
illa regũ dominatione
ꝑtulerint. non solũ unius
regis expulsio. uerũ etiam
& iuratio regii nominis
& potestatũ os tendit
Nã siunius tantũ suꝑbia
fuisset inculpa. ipsũ solũ
oportuisset expelli. serua¬
ta regia dignitate.
Meliorib g regib urbe
ꝓpulsis romani binos con¬
causa creati. ut si unus
malus. eẽ. uoluisset. alter
habens potes tatẽ similẽ¬
eũ choerceret. Et placu¬
it ne imꝑium longius
quã annũ haberent. ne
diuturnitate potes tatis
insolentiores redlerent᷑.
sed ciuiles semꝑ essent
qui se post annũ scirent
futuros. ẽẽ. priuatos

Expanded text:
Romani quanta mala per ducentos quadraginta et illa regum dominatione pertulerint, non solum unius regis expulsio, verum etiam ejuratio regii nominis et potestatis, ostendit. Nam si unius tantum superbia fuisset in culpa, ipsum solum oportuisset expelli, servata regia dignitate melioribus. Igitur regibus Urbe propulsis, Romani consulencausa creati ut, si unus malus esse voluisset, alter eum, habens potestatem similem, coerceret. Et placuit, ne imperium longius quam annuum haberent, ne per diuturnitatem potestatis insolentiores redderentur, sed civiles semper essent, qui se post annum scirent futuros esse privatos
Abbreviated transcription (Latin):
conuiuiũ amultitudine con¬
uescentiũ: Nã pͥuata m̃sa
uictus. ẽ: conuiuiũ non. ẽ.
Conuiiui triplex.ẽ. modus
piscumbendi. edendi & bi¬
bendi: Discumbendi. ut
thoris ius ñ discumbere
pictis Edendi a bibendi.
ut postquã prima quies Icicen¬
ȩpulis menseq remotȩ
crateras magnos statu¬
unt & uin& coronant¬

Expanded text:
itudine convescentium: nam privata mensa victus est, convivium non est. Convivii triplex est modus: discumbendi, edendi, et bibendi: discumbendi, ut: Toris jussi discumbere pictis. Edendi et bibendi, ut: Postquam prima quies epulis, mensaeque remotae, Crateras magnos statuunt, et vina coronan
Abbreviated transcription (Latin):
ancros uocari quia con¬
chȩ sunt crura haben Illaci¬
tes. inimica ostreis ani¬
malia. Eoꝵ enĩ carnib
uiuunt miro ingenio
Nã qr ualidã testam eius Iniđr¬
aperire non potest : ex¬
plorat quando ostrea
claustra testarũ apiat
Tunc cancer latenter
lapillũ inicit : atq impe¬
carnes erodit. Tradunt
quidã decẽ cancris cum srirłC¬
ocimi manipulo alligatis
om̃s qui ibi sunt scorpi¬
ones adeũ locũ coituros
Duo sunt aut̃ genera can¬
croꝵ fluiales & marini

Expanded text:
anchros vocari, quae conchae sunt, crura habentes, inimica ostreis animalia. Eorum enim carnibus vivunt miro ingenio. Quae cum validam testam ejus aperire non potest, explorat, quando ostrea claustra testarum aperiat, tunc cancer latenter lapillum injicit, atque impecarnes erodit. Tradunt quidam, decem cancris cum ozimi manipulo alligatis, omnes, qui ibi sunt, scorpiones ad eum locum coituros. Duo sunt autem genera cancrorum: fluviales et marini
Abbreviated transcription (Latin):
dr Cancer asimilitudine ma¬
ritim animalis uocatũ
uulnus sicut medici di¬
cunt nullis medicam̃tis
sanabile: Aut gͦ prȩcidi
solet acorpore membrũ
ubi nascitur: aut ut ali¬
inde mortẽ quãlibet Ides¬
tardus affuturã¬
Cancriestus melius dicit᷑
putet quasi putescat
ipsa cancer

Expanded text:
r. Cancer a similitudine maritimi animalis vocatum. Vulnus sicut medici dicunt nullis medicamentis sanabile. At ergo praecidi solet a corpore membrum, ubi nascitur, ut aliinde mortem, quamlibet tardius, adfuturaaestus melius dicitur putet quasi putescat ipse cancer
Abbreviated transcription (Latin):
chananei appellati de
chanaan filio chan. quoꝵ
terrã iudei possederunt᷑
excuuiꝰ origine fuit emor
pater sichem a quo amor¬
rei funt nuncupati

Expanded text:
Chananaei appellati de Chanaam filio Cham, quorum terram Judaei possederunt. Ex cujus origine fuit Emor pater Sichem, a quo Amorrhaei sunt nuncupati
Abbreviated transcription (Latin):
Canticũ moyses primũ
inuenit. quando ꝑcus¬
& pharaone submerso
ris itinera ad desertũ
gratulando egres sus
est dicens. Cantemus

Expanded text:
tunc Moyses primus invexit, quando, percust Pharaone submerso,ris itinera ad desertum gratulabundus egressus est, dicens: Cantemus
Abbreviated transcription (Latin):
inde dixerunt. eo qđ ad
eũ signũ monse iumo sol¬
dũ uenerit retro gra¬
diatur inmodũ cancri.
breuioresq dies facit
hoc enĩ animal incertã
habet primã partẽ. Ueniq
ad utranq partẽ gressũ
dirigit. ita ut prior pars
sit posterior. & posterior

Expanded text:
inde dixerunt, eo quod cum ad id signum mense Iunio sol venerit, retrograditur in modum cancri, brevioresque dies facit. Hoc enim animal incertam habet primam partem, denique ad utramque partem gressum dirigit, ita ut prior pars sit posterior et posterior
Abbreviated transcription (Latin):
Annos uocamus uł istos su¬
citatos solis anfractus
non cũ adorientẽ quod
cotidie facit. sed cũ ad
eadẽ loca syderũ redit
quod non facit nasi per¬
actis trecentis sexagin¬
horis idẽ quadrante
totius diei. quȩ pars
quater ducta cogit int̃¬
poni unũ diem. quod ro¬
mani bissextũ uocant.
ut ad eundẽ circuitum
redeatur uł etiã maiores
&. occultiores annos. nam
completis alioꝵ syderum
spaciis maiores anni fie¬
ridicuntur
rnus.e. solis anfrac tus
cũ ꝑactis trecentis sexa¬
ginta quinq dieb ad
eadẽ loca sẏderũ redit
Annus aut̃ dictus quia
Sic enĩ apud egyptios
indicabatur ante inuen¬
tas litteras picto dra¬
cone caudam suã mor¬
dente. quia inse recurrit
Abii annũ dicunt. Ani¬

Expanded text:
annos uero uel istos usitatos solis anfractus, non cum ad orientem, quod cotidie facit, sed cum ad eadem loca siderum redit - quod non facit nisi peractis trecentis sexaginhoris, id est quadrante totius diei, quae pars quater ducta cogit interponi unum diem, quod Romani bissextum uocant, ut ad eundem circuitum redeatur, uel etiam maiores et occultiores annos; nam conpletis aliorum siderum spatiis maiores anni fieri dicuntur nus est solis anfractus, cum peractis trecentis sexaginta quinque diebus ad eadem loca siderum redit. Annus autem dictus quia Sic enim apud Aegyptios indicabatur ante inventas litteras picto dracone caudam suam mordente, quia in se recurrit. Alii annum dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
Digiti nuncupati: uł qr decẽ st̃
uł qr decent̃ iuncti existant.
Nã habent inse. & numerum
ꝑfectũ : & ordinẽ decentissi¬
mũ. Primus pollex uocatus :
eo qđ int̾ ceteros. polleat uir¬
tute & potestate. Scđs. index sisi¬
& salutaris. seu de monstra¬
torius: qr eo fere salutamus.
Tercius impudicus: qđ plerũq
ꝑeũ probri insectatio ex¬
primit᷑. Quartus anularis
eo qđ in ipso anulus geritur.
Idem & medicinalis: qđ eo
trita colliria a medicis colli¬
guntur. Quintus auricula:¬
ris: proeo qđ aurẽ scalpimꝰ¬

Expanded text:
Digiti nuncupati, vel quia decem sunt, vel quia decenter iuncti existunt. Nam habent in se et numerum perfectum et ordinem decentissimum. Primus pollux vocatus, eo quod inter ceteros polleat virtute et potestate. Secundus index et salutaris seu demonstratorius, quia omne fere salutamus Tertius inpudicus, quod plerumque per eum probri insectatio exprimitur. Quartus anularis, eo quod in ipso anulus geritur. Idem et medicinalis, quod eo trita collyria a medicis colliguntur. Quintus auricularis, pro eo quod eo aurem scalpim
Abbreviated transcription (Latin):
fusa. festia. fenicusa. euoni¬
mons tripodes sonores. qm̃
noc te ardent. a eoliȩ siue
uulcaniȩ dicunt᷑. Ex his
quȩdã ab initio non fuerunt.
postea mari ȩditȩ usq ad
numc ꝑmanent.

Expanded text:
aestia, Phaenicusa, Euonymos, Tripodes, Sonores, quoniam nocte ardent, Aeoliae sive Vulcaniae dicuntur. Ex his quaedam ab initio non fuerunt; postea mare editae usque ad nunc permanent.
Abbreviated transcription (Latin):
Deoliȩ. insulȩ siciliȩ appella¬
tȩ ab ȩolo yppotes filio
quẽ poctȩ finxer̃ regẽ iniđr¬
fius se uentoꝵ. sedut uar¬
ro dicit rector fuit ista¬
rũ insularũ. & qr ex carũ
nebulis & fumo futuros
p̃dicebat flatus uentoꝵ.
ab imꝑitis uisus.ẽ. uentos
E edẽ insulȩ & uulcamȩ uo u
cant᷑. qđ & ipsȩ sic̃ ethna
ardeant Sunt aũ nouẽ uirg̃
habentes ꝓpria nomina.
Quarũ pͥmam liparus quidã
liparem uocauit. qui eam Pacidi¬
ante a colũ rexit. Altera cicer̃¬
aera uocat᷑. qđ sit collib

Expanded text:
Siciliae appellatae ab Aeolo Hippotae filio, quem poetae finxerunt regem fuisse ventorum, sed, ut Varro dicit, rector fuit istarum insularum, et quia ex earum nebulis et fumo futuros praedicebat flatus ventorum, ab imperitis visus est ventos Eaedcantur, quod et ipsae sicut Aethna ardeant. Sunt autem novem habentes propria nomina. Quarum primam Liparus quidam Liparen vocavit, qui eam ante Aeolum rexit; altera Hiera voca
Abbreviated transcription (Latin):
A equimanus appellat᷑. qui
utraq manu gladiũ incun¬
ctanter utitur.
spacio ȩ quali consistunt.
Duo sunt aũ ȩquinoctia.
unũ uernale. & aliud au¬
uneyac uocant. Sunt
aut̃ hȩc ȩquinoctia die
&octauo kalendarũ octo¬
briũ qr annus olim induas an¬
hoc. ẽ. inestiuũ & hiemale
solsticiũ. & induo
emisperia.

Expanded text:
Aequimanus appellatus qui utraque manu gladio incunctanter utspatio aequali consistunt.duo sunt aequinoctia: unum vernale, et aliud auμερίας vocant. Sunt autem haec aequinoctia die et octavo Kalend. Octob., quia annus olim in duas hoc est, in aestivum et in hiemale solstitium, et in duo hemisphaeria.
Abbreviated transcription (Latin):
Aepulȩ abopulentia rerum
dictȩ. Epulȩ aũ simplices
induo necessaria diuidunt᷑.
flua quȩ terrȩ & mari
uescendi causa exquirunt᷑.
Dapes aut̃ regũ sunt. ȩpulȩ¬

Expanded text:
Epulae ab opulentia rerum dictae. Epulae autem simplices in duo necessaria dividuntur, erflua, quae terra et mari vescendi causa exquirunt. Dapes autem regum sunt, epul
Abbreviated transcription (Latin):
nis tres tanquã uentri
Unus anterior ante fa¬
ciem. a quo sensui homi¬
nii alter posterior
ad ceriucẽ aquo motus
hominũ. tertius inter
utrunq: in quo memoria

Expanded text:
 tres tanquam ventricntur: unus anterior ad faciem, a quo sensus omnis. Alter posterior ad cervicem, a quo motus mnis. Tertius inter utrumque, in quo memoria
Abbreviated transcription (Latin):
÷ Ceraunioꝵ lapidũ duo
genera sunt. unũ quẽ
germania mittit cristal¬
lini similẽ splendore tam̃
ceruleo. Et si sub diuo po¬
situs fuerit. fulgorem
rapit sydereũ: cerauniũ
alterã hispania inlusita¬
nis litorib gignit cum
colore piropo rubenti &
qualitas ut ignis . Hec
aduersus ium fulgorum
opitulari fertur. si credi¬
mus picta aut̃ ceraunia
qm̃ alibi non inuenitur
quã in loco fulmine icto
ꝓximo. Grece enĩ fulm̃
libris apponit᷑. quotiens
nec ꝑsingulos obolantur Iau

Expanded text:
 Cerauniorum duo genera sunt. Unum, quod Germania mittit, crystallini simile, splendet tamen caeruleo, et si sub divo positum fuerit, fulgorem rapit siderum. Ceraunium alterum Hispania in Lusitanis litoribus gignit, cui color e pyropo rubenti, et qualitas ut ignis. Haec adversus vim fulgurum opitulari fertur, si credimus. Dicta autem ceraunia quoniam alibi non inveniatur quam in loco fulmine icto proximo; Graece enim fulmen ium ponitur quotiens per singulos obolatur;
Abbreviated transcription (Latin):
hi abnegant xp̃m natũ
passũ fiusse uł mortuũ
sed simulasse passionẽ
existimant. idem duo
principia contraria di¬
cunt. asserentes dm̃ le¬
gis non. ẽẽ. patrem xp̃i
nec bonũ sed iustũ. patrẽ
uͦ xp̃i bonũ. Idem resur¬
rectionẽ simul & legẽ

Expanded text:
i negant Christum natum passumque fuisse uel mortuum, sed simulasse passionem existimant. Idem duo principia contraria dicunt, adserentes Deum legis non esse patrem Christi nec bonum, sed iustum, patrem uero Christi bonum. Idem resurrectionem simul et lege
Abbreviated transcription (Latin):
Cȩp ȩ oculis quidẽ ꝓsunt
sed corpori inutiles sunt¬
ꝓpt̃ calorem & acrimo¬
niam. quȩ nec egerunt᷑
nec nutriunt corpus
oblioc inutiles. nam &
calidi facientes ficcant

Expanded text:
Caepe oculis quidem prosunt, sed corpori inutiles propter calorem et acrimonia quia nec egeruntur, nec nutriunt corpus, ob hoc inutiles. Nam et calefacientes siccant
Abbreviated transcription (Latin):
Ceratim. oboli pari media
.ẽ. habens seliquã unam
iẽmis hanc latinitas se¬
miobolũ uocat. Ceratĩ
aut̃ grece. latine siliqͣ
cornuũ int̃pretatur

Expanded text:
Ceratum oboli pars media est, habens siliquam unam et semis: hunc latinitas semiobolum vocat: ceratum autem Graece, Latine siliqua cornu interpretatur
Abbreviated transcription (Latin):
ra uentrẽ restringit.
stomachũ confortat.
accida idicat flegma¬
te abundantius stoma¬
chooportuna. Nã magis
siccant ac crassitudinẽ
densioris humoris inci¬
dunt. Dulcia ftomacho

Expanded text:
 uentrem constringant, stomachum uero confirment. Acida iudicat flegmate abundantibus stomacho oportuna. Nam magis siccant et crassitudinem densioris humoris incidunt. Dulcia stomacho
Abbreviated transcription (Latin):
Centuriones dicti eo qđ
sicut quinquagenarii
qui incapite sunt quin¬
quaginta militũ.¬
exercitus incentenos
milites duusas. Unde
& qui his prȩsunt cen¬
turiones dicunt᷑. Ergoides
subeenturiati sunt non
qui in prima sed qui in
scđa centuria sunt
quasi sub prima centu¬
ria. Tam̃ structi etiam
ipsi inspeculis positi in
bello sunt. ut si primi
primis subueniant. Vn¬
de & ad indĩdiatium pe¬
nitus succenturiatos
quasi armis dolosis inftru leene caep¬

Expanded text:
Centuriones dicti eo quod sicut quinquagenarii, quia in capite sunt quinquaginta milituexercitus in centenos milites divisa. Unde et qui his praesunt centuriones dicuntur. Subcenturiati vero sunt, non qui in prima, sed qui in secunda centuria sunt, quasi sub prima centuria: tamen structi etiam ipsi et in speculis positi in bello sunt; ut si prima primis subveniunt. Unde et ad insidiandum ponitur subcenturiatus, quasi armis dolosis instructus. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
Censura animi. ẽ. non cor¬
poris. Ideo membris me¬
lius decorem aut pul¬
cliritudinẽ dicimus quã
censurã. Tam̃ qr inusu

Expanded text:
Censura animi est, non corporis. Ideo melius membrorum decorem aut pulchritudinem dicimus quam censuram. Tamen quia in usu
Abbreviated transcription (Latin):
Cerastes serpens dictus.
eo qđ incapite cornua lno¬
habeat similia arietũ.
Cerasta enĩ greci cornua
uocant. Sunt aut̃ illi
quadrigemina cornicu¬
la. quoꝵ ostentatione
citata animalia perimit
Totũ enĩ corpus tegit
harenis. nec ullũ indiciũ¬
sui prebet. nisi exea
parte qua inuitatas aues
uł animalia capit. Est
enĩ flexuosus plusquã
alii serpentes. ita ut
sp̃inã non habere uideat᷑¬

Expanded text:
Cerastes serpens dictus, eo quod in capite cornua habeat similia arietis. Cerasta enim Graeci cornua vocant. Sunt autem illi quadrigemina cornicula, quarum ostentatione citat, et animalia perimit. Totum enim corpus tegit arenis, nec ullum sui indicium praebet, nisi ex ea parte qua invitatas aves vel animalia capit. Est autem flexuosus plusquam alii serpentes ita ut spinam non habere videat
Abbreviated transcription (Latin):
Cerasus arbor aceraso urbe
ponti uocata Nã luculus
cũ cerasum urbem ponti
delesset.. hoc genus pomi
inde aduexit᷑. & aciuta¬
te cerasiũ appellauit
Arbor aut̃ cerasus. pomũ
ceranum dicit᷑. hoc etiã Ilsu¬
& ante luculũ erat in
italia. sed durũ. Unde
& cornũ appellatũ est
Est aut̃ arbor apta ha¬
stilib Unde & ĩurgilius
Bona bello cornus

Expanded text:
Cerasus a Ceraso urbe Ponti vocata. Nam Lucullus, cum Cerasum civitatem Ponti delesset, hoc genus pomi inde avexit, et a civitate Cerasum appellavit. Arbor autem Cerasus, pomum cerasum dicitur. Hoc etiam et ante Lucullum erat in Italia, sed durum, unde et Cornum appellatum est. Est autem arbor apta hastilibus, unde et Virgilius: Bona bello cornus
Abbreviated transcription (Latin):
Aduerbiũ dictũ. ẽ. eo qđ uerbis
accidit᷑ ut puta. bene legi. cio¬
bene aduerbiũ. ẽ. legi uerbũ:
hide gͦ dic tũ ad uerbiũ quod
semꝑ uerbo iunctũ adim¬
pleat᷑. Uerbũ enĩ solũ sensum
implet. ut scribo Ad uerbiũ
aũ sine uerbo ñ habet plenã¬

Expanded text:
Adverbium dictum est eo, quod verbis accedat, ut puta, 'bene lege'. 'Bene' adverbium est, 'lege' verbum. Inde ergo dictum adverbium, quod semper verbo iunctum adinpleatur. Verbum enim solum sensum inplet, ut 'scribo'. Adverbium autem sine verbo non habet plena
Abbreviated transcription (Latin):
A dolescentior. non utiq magis
adolescens sedminus. utꝰ se¬
nior minus senex. ubi cõpau¬
ratiuuus gradus minus signi¬
ficat apositiuo. Ergo senior
intra pauperẽ:

Expanded text:
Adolescentior non utique magis adolescens, sed minus; ut senior minus senex; ubi comparativus gradus minus significat a positivo. Ergo senior intra juvenem,
Abbreviated transcription (Latin):
ȩdem appellauerunt. alii
aelem ab edendo quidem
sumpsisse nom̃ existimant
dantes exemplũ de plauto.
si uocassem uos inedem ad
prandiũ: Minc. ẽ. & ȩdificiũ
eo qđ fuerit prius ad ȩden¬
dum factũ.
A edentẽ. manducantẽ.
Aedere. manducare.
Aedere. ꝓducere. ꝓcrtare.
A edes. templũ ł domꝰ paganoꝵ
A edes. ȩdificia urbana.
Aedes. domus uł templa.¬
A edicula. domus modica.

Expanded text:
em appellaverunt. Alii aedem ab edendo quidem sumpsisse nomen existimant, dantes exemplum de Plauto: Si vocassem vos in aedem ad prandium. Hinc et aedificium, eo quod fuerit prius ad edendum factum. aedem ab edendo quidem sumpsisse nomen existimant, dantes exemplum de Plauto: Si vocassem vos in aedem ad prandium. Hinc et aedificium, eo quod fuerit prius ad edendum factum.
Abbreviated transcription (Latin):
A dolescens dic tus ab adolen¬
do atq crescendo. Unde &
quidã de agricultura loquens uir Adultos nutritos¬
maturescentẽ fructũ. ad oles¬
centẽ uocauit.

Expanded text:
Adulescens autem dictus ab adolendo atque crescendo. Vnde et quidam, de agricultura loquens, maturescentem fructum adulescentem uocauit.
Abbreviated transcription (Latin):
ebdomadis ꝓpt̃ intellectũ
& ultionẽ quȩ duo nondũ
erant in pueris. & porrigit᷑
hec ȩtas a quinto decimo
anno usq inincesimũ octauũ.

Expanded text:
ebdomadibus propter intellectum et rationem. Quae duo nondum erant in pueris, et porrigitur haec aetas a quinto decimo anno usque ad uicesimum octauum.
Abbreviated transcription (Latin):
agebant. quos greci
comas uocant. siue a co¬
me satione. Solebant.
enĩ post cibũ homines
ad eos audiendos uenire.
Sed comici priuatorũ
hominũ p̃dicant acta
tragici uͦ res publicas
& regũ historias. ltem
tragicoꝵ argumenta
ex reb luc tuosis sunt.
comicoꝵ exreb lȩtis
Duo sunt aũ genera
comicoꝵ. id.ẽ. ueteris
& noui. Ueteres qui
& ioco ridiculares exti¬
terunt ut plautus ac¬
tius. terentius. Noui
qui & satirici ex quib
generalit̃ uicia carpun¬
tur ut flactius. ꝑsius.
iuuenalis uł aliiꝰ hi
enĩ uniuersorũ delicta
corripiunt. nec uttaba¬
tur eis pessimum
quenq describere. nec
cuius libet᷑ peccata mo¬
resq reprehendere Un¬
de & nudi pinguntur.
eo qđ ꝑ eos uicia singula
denudent᷑¬

Expanded text:
quos Graeci κώμας vocant, sive a comessatione. Solebant enim post cibum homines ad eos audiendos venire. Sed comici privatorum hominum praedicant acta, Tragici vero res publicas, et regum historias; item tragicorum argumenta ex rebus luctuosis sunt, comicorum ex rebus laetis. 7. Duo sunt autem genera comicorum, id est, veteres et novi. 367 Veteres, qui et joco ridiculares exstiterunt, ut Plautus, Actius, Terentius. Novi, qui et Satyrici a quibus generaliter vitia carpuntur, ut Flaccus, Persius, Juvenalis, et alii; hi enim universorum delicta corripiunt; nec vetabatur eis pessimum quemque describere, nec cujuslibet peccata moresque reprehendere. Unde et nudi pinguntur, eo quod per eos vitia singula denudent
Abbreviated transcription (Latin):
idoromedia . ẽ. quȩ res priua¬
toꝵ & humiliũ ꝑsonarũ
comprehendit. non tam
alto ut tragedia stilo.
sed mediocri & dulci

Expanded text:
omoedia, quae res priuatorum et humilium personarum comprehendit, non tam alto ut tragoedia stilo, sed mediocri et dulci
Abbreviated transcription (Latin):
đr c ometes stellaiẽ. dicta.
eo qđ comas luminis ex
se fundat. Quod genus
syderis quando apparu¬
erit. aut pestilentiam
aut famẽ. aut bellũ
latine crinitȩ appellan¬
tur. qr in modũ criniũ sCicer̃¬
flammas spargunt
Quas stoici dicunt. eẽ. Idegł
ultra triginta. quarũ
nomina & effectus qui¬
dam astrologi scripser̃¬

Expanded text:
 Cometes stella est dicta, eo quod comas luminis ex se fundat. Quod genus sideris, quando apparuerit, aut pestilenciam aut famem aut bella Latine crinite appellantur, quia in modum crinium flammas spargunt, quas Stoyci dicunt esse ultra triginta, quorum nomina et effectus quidam astrologi scripser
Abbreviated transcription (Latin):
Comedi sunt qui pͥuatoꝵ
hominũ acta dictis acldeg
gesta cantabant. atq:
stupra uirginũ & mores
meretricũ insuis fabulis
exprimebant

Expanded text:
Comedi sunt, qui privatorum hominum acta, dictis aut gestu cantabant et stupra virginum et amores meretricum in suis fabulis exprimebant
Abbreviated transcription (Latin):
qr circũ pagos agebant
quos greci comas uocan.
sue acõmessatione. So¬
lebant enĩ post cibum
homines ad eos audien¬
dos uenire. Sed prior¬

Expanded text:
quia circum pagos agebant, quos Graeci κώμας vocant, sive a comessatione. Solebant enim post cibum homines ad eos audiendos venire. Sed co
Abbreviated transcription (Latin):
capilli. & est grecus
caymos a secando nomi¬
nant. Unde & ciri ton¬
dere dicunt. inde &
cirri uocantur. qđ etiã
idem greci mallonem

Expanded text:
capilli et est grecus camos a secando nominant. Vnde et scirin tondere dicunt, a quo cirri vocantur, quod et Greci mallonem
Abbreviated transcription (Latin):
ultra consuetudinẽ. uł diu¬
turnitatẽ. uł magnitudinẽ
redundant. multaq proster¬
nunt: & ipsa diluuiũ dicun. Iđgđs¬
tus. Sciendũ aũ. flumina cũ
supͣ modũ crescunt. nontan lisiđi¬
tũ ad prȩsens inferre damna:
sed etiã & aliqua significare
futura¬

Expanded text:
ultra consuetudinem, vel diuultra consuetudinem, vel diuturnitatem vel magnitudinem, redundant multaque prosternunt, et ipsa diluvium dicuntur. Sciendum autem, flumina cum supra modum crescunt, non tantum ad praesens inferre damna, sed etiam et aliqua significare futura
Abbreviated transcription (Latin):
Columbaria. in sũmis late¬
rib nauiũ loca concaua
ꝑquȩ eminent remi.
dicta credo qđ fint si¬
milia latibulis colum¬
barũ in quib nidificant
Columbȩ dictȩ qđ earũ
colla adsingulas conuer¬
sationes coloresq mutent᷑
Aues mansuetȩ & in ho¬
minũ multitudine con¬
uersantes. ac sine felle
quas antiqui uenerias
nuncupabant. eoquod
nidos frequentant. &¬
osculo amorẽ concipiunt

Expanded text:
Columbaria, in summis lateribus navium loca concava, per quae eminent remi, dicta, credo, quod sint similia latibulis columbarum, in quibus nidificantColumbae dictae, quod earum colla ad singulas conversiones colores mutent, aves mansuetae, et in hominum multitudine conversantes, ac sine felle, quas antiqui venerias nuncupabant, eo quod nidos frequentent, et osculo amorem concipiant
Abbreviated transcription (Latin):
animo animo accipimꝰ.
columẽ corpore Colu¬
men aũ sanitas uł su¬
stenculũ. ẽ. qr acolum¬
na factũ .ẽ. unde et
acu men. unde et
aculmus

Expanded text:
m animo accipimus, columem corpore. Columen autem sanitas uel sustentaculum est quia a columna factum est, unde et culmen, unde et culmus
Abbreviated transcription (Latin):
columnȩ ꝓ longitudine
& rotunditate uocatae.
in quib: totius fabricae
pondus erigitur. Antiqua
ratio erat columnarũ
altitudinis tertia pars

Expanded text:
Columnae pro longitudine et rotunditate vocatae, in quibus totius fabricae pondus erigitur. Antiqua ratio columnarum erat altitudinis, tertia pars
Abbreviated transcription (Latin):
uina. magno labore quȩrunt᷑.
abincolendo uocata: Diuitiȩ
enĩ antiquoꝵ. in his duob: erant¬
Cultura. agricinisaratio. in¬
t̃missio inceisio stipularũ
stercoratio. ocatior uncatio

Expanded text:
magno labore quaeruntur, ab incolendo vocata. Divitiae enim antiquorum in his duobus erantCultura agri cinis, aratio, intermissio, incensio stipularum, stercoratio, occatio, runcatio
Abbreviated transcription (Latin):
Criminatorẽ & criminantẽ
hoc int̃ se differt. Orbilius
putat qđ criminator sit
qui alteri crimen infert.
quis magis noxius uid eat᷑
ut a framus. Nonsũ inquit
tã criminosa quantũ uipera:
gannire adaurẽ nunquã di¬

Expanded text:
criminatorem et criminantem hoc interesse Orbilius putat, quod criminator sit qui alteri crimen inferat quis magis noxius uideatur. Vt Afranius: «Non sum» inquit «tam criminosa quam tu, uipera: gannire ad aurem numquam di
Abbreviated transcription (Latin):
Cuspes hastile amentatũ
acespide dictus. qđ est uir¬
gultũ. uirgilius. Et pasto¬
ralẽ prȩfixa cuspide myrtũ.
Proprie aũ cuspis. posterior
pars hastȩ. est
Cutis. ẽ. quȩ incorpore prima
.ẽ. appellata : qđ ipsa corpori
suꝑposita incisionẽ prima
patiat᷑. Cutis enĩ grece : incisio
dicit᷑. Id ẽ & pellis: quȩ ex¬
t̃nas iniurias corporis. tegen¬
do pellat: pluuiasq: & uen¬
tos solisq ardores ꝑferat.
Pellis aũ detracta : subacta
iã coriũ dicit᷑. Coriũ aũ p
diriuationẽ caro appellat᷑.
qđ eo tegat᷑: sed hoc inbru¬
tis animalib propriũ¬

Expanded text:
Cuspis hastile amentatum, a cespite dicta, quod est virgultum. Virgilius: Et pastoralem praefixa cuspide myrtum. Proprie autem cuspis, posterior pars hastae estCutis est quae in corpore prima est, appellata quod ipsa corpori superposita incisionem prima patiatur: κυτις enim Graece incisio dicitur. Idem et pellis, quod externas iniurias corporis tegendo pellat, pluviasque et ventos solisque ardores perferat. Pellis autem mox detracta: subacta iam corium dicitur. Corium autem per derivationem caro appellavit, quod eo tegatur: sed hoc in brutis animalibus propriu
Abbreviated transcription (Latin):
Cuneus . ẽ: collecta inuno
militũ multitudo. unde
propt̃ qđ inunũ coit. ipsa
coitio inunũ. cuneus nomina¬
Cuniculi genꝰ qđdã agrestiũ
animaliũ. qđ canũ indagine
excludi consueuit speluncis.

Expanded text:
Cuneus est collecta in unum militum multitudo. Unde propter quod in unum coit, ipsa coitio in unum cuneus nominaCuniculi, genus quoddam agrestium animalium, quod canum indagine excludi consueuit speluncis.
Abbreviated transcription (Latin):
de &currũ quasi cursum.
Quadrigarũ uͦ currus duplice
oli temone erant: ꝓpetuoq̃ Iagł¬
& qui omnib equis iniceret᷑
iugo Primꝰ ceres uł ennes mo¬
nius. tantũ medios iugauit.
rios uocant: a genere uinculi.
quo priꝰ alligabant᷑. Crictoniꝰ
aũ qui regnauit athenis. pri¬
mꝰ quattuor equos iunxisse
fertꝰ : sic̃ uirgilius auctor ẽ
dicens. Primus erictonius
currus & quattuor ausus:
ungere. quos rapidisq rotis
insistere uictor. tuit aũ mi¬
neruȩ & uulcani filius: de
caduc a int̾rã libidine ut
fabulȩ ferunt procreatus.
portentũ dȩmonicũ immo
diabolus. qui primo iunoni
currũ dedicauit. Tali auctore
quadrigȩ productȩ sunt.

Expanded text:
 carrum quasi currum. Quadrigarum vero currus duplici olim temone erant perpetuoque et qui omnibus equis iniceretur iugo. Primus Clisthenes Sicyonius tantum medios iugavit, funarios vocant, a genere vinculi, quo prius alligabantur. autem, qui regnavit Athenis, primus quatuor equos junxisse fertur, sicut Virgilius auctor est dicens: Primus Ericthonius currus, et quatuor ausus Jungere equos, rapidisque rotis insistere victor. 2. Fuit autem Minervae et Vulcani filius de caduca in terram libidine, ut fabulae ferunt, procreatus, portentum daemonicum, imo diabolus, qui primo Junoni currum dedicavit. Tali auctore quadrigae productae sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
romani. aquã & ignẽ int̃dice¬
bant quibusdã dãnatis: quia
aer & aqua cunctis patet &
hominib data ẽ: ut illi non
fruerent᷑ qđ hominib ꝑna
turã concessũ est.
Culex abaculeo dictus: qđ san¬
guinẽ sugit. Habet enĩ inores
fistulã in modũ stimuli: quo
carnẽ terebrat ut sanguinẽ
bibat. Dequo quidã. Parue¬
culex pecudũ. custos tibi

Expanded text:
Romani aquam et ignem interdicebant quibusdam damnatis, quia aer et aqua cunctis patent et omnibus data sunt; ut illi non fruerentur quod omnibus per naturam concessum esCulex ab aculeo dictus, quo sanguinem sugit. Habet enim in ore fistulam in modum stimuli, qua carnem terebrat, ut sanguinem bibat. ScinifesCulex ab aculeo dictus, quo sanguinem sugit. Habet enim in ore
Abbreviated transcription (Latin):
Culleus. genere masculino. ge¬
minato .l. dicit᷑. Est aũ uter
excorio factus : in quo parrici¬
dȩ cũ simia gallo. & serpente
inclusi inmari p̃cipitabãtur.
Culleus tunica exsparto in
cludebant᷑ parricidȩ cũ simia
serpente. & gallo. insuta
mittebant᷑ inmari: ut con¬
tendentib int̃se ipsis animan¬
tibus homo maiorib pęnis

Expanded text:
Culleus genere masculino geminato l dicitur. Est autem uter ex corio factus, in quo parricidae cum simia et gallo et serpente inclusi in mare proiciuntur. Culleus, tunica ex sparto in includebantur parricidae cum simia, serpente et gallo: insuta mittebatur in mare; et contendentibus inter se animantibus, homo majoribus poenis
Abbreviated transcription (Latin):
Crustumia sunt prra expar¬
te rubentia: ab oppido cru¬
stumio nominata.
etuolemis dicta eo qđ uolã
cõpleat magnitudine. hoc
.ẽ. mediam manũ : unde &
inuolare dicimꝰ. Quidã aũ
uolemũ gallica lingua bo¬
nũ & magnũ intelligunt.

Expanded text:
Crustumia sunt pira ex parte rubentia, ab oppido Crustumio nominata.et volemis dicta, eo quod volam compleat magnitudine, hoc est, mediam manum, unde et involare dicimus. Quidam autem volemum Gallica lingua bonum et magnum intelligunt.
Abbreviated transcription (Latin):
re. effusus uͦ cruor sit. Cruor
aũ acruditate uocatus: unde
& crudelitas dicta . & crudus.
Alu dicunt cruorẽ uictimarũ.
esse sanguinẽ hominũ : ut
uirgilius. sanguine placastis
uentos & uirgine cȩsa : id ẽ
sanguine uirginis occisȩ¬

Expanded text:
re, effusus uero cruor fit. Cruor autem a cruditate uocatur, unde et crudelitas dicta et crudus. Alii dicunt cruorem uictimarum esse, sanguinem hominum, ut Virgilius; «Sanguine placasti uentos et uirgine caesa», id est sanguine uirginis occis
Abbreviated transcription (Latin):
Cronica grece dicit᷑ quȩ lati¬
ne tẽporũ series appellat᷑
qualẽ apd grecos. eusebius
cesariensis ep̃s edidit & hie¬
ronimus prbt in latinã lin¬
guã conuertit.
ronos eni grece. latine tẽpus iurs

Expanded text:
Cronica Grece dicitur, que Latine temporum series appellatur. Qualem aput Grecos Eusebius Cesariensis edidit, et Ieronimus presbyter in Latinam linguam convertit; cronos enim Grece, Latin
Abbreviated transcription (Latin):
Crudelis. hoc ẽ crudus. quẽ
greci omon appellant. per
trans lationẽ dictus quasi
non coctus. nece sui abilis:
est enĩ asper & durus.

Expanded text:
Crudelis, hoc est crudus, quem Graeci ὠμὸν appellant per translationem, quasi non coctus nec esui habilis. Est enim asper et durus.
Abbreviated transcription (Latin):
Crissoberillus. lapis dictus eo
qđ pallida eiꝰ uiriditas in au¬
reũ colorẽ resplendeat. hunc
india mictit.
cta qđ uena eiꝰ aurũ habere
tradit᷑. Hȩc & in armenia
nascit᷑: sed ex macedonia pro¬
babilis uenit. Fodit᷑ aũ ex me¬
tallis ȩris: cuiꝰ inuentio. argen¬
tũ atq indicũ prodit. Nã uenę
Crisocula gignit᷑ in india : ubi
formicȩ edunt aurũ. Est aũ
auro similis & habet naturã dgłs¬
magnetis: nisi qđ augere aurũ
tradit᷑ unde & nuncupatur.

Expanded text:
Chrysoberyllus dictus eo quod pallida eius viriditas in aureum colorem resplendeat. Et hunc India mittit. cta quod vena eius aurum habere traditur. Haec et in Armenia nascitur, sed ex Macedonia probabilis venit. Foditur enim ex metallis aeris, cuius inventio argentum atque Indicum prodit. Nam veChrysocolla gignitur in India, ubi formicae eruunt aurum. Est autem auro similis et habet naturam magnetis, nisi quod augere aurum traditur; unde et nuncupatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Crocodillus. acroceo colore
Gignit᷑ innilo. animal quadru¬
pes in terra &inaquis ualens:
longitudine plerũq uiginti
cubitoꝵ. dentiũ & unguiũ
immanitate armatũ : tantaq:
cutis duricia : ut quã uis for¬
tiũ ictus lapidũ tergo re¬
Nocte inaquis die humo qui¬
escit : oua interra fouet.
masculus & femina uices
serratã habentes cristã
tenera uentriũ desecantes:
interimunt. Solus exanima¬
libus: superiorẽ maxillã mo
Croco magma expressis aro¬
matib crocim unguenti atq saga
informato sedmine in panni¬
culis fit: & ideo sic appellat᷑¬

Expanded text:
Crocodilus a croceo colore dictus. Gignitur in Nilo, animal quadrupes in terra et in aquis valens, longitudine plerumque viginti cubitorum, dentium et unguium immanitate armatum, tantaeque cutis duritia, ut quamvis fortium ictus lapidum tergo reNocte in aquis, die humi quiescit. Ova in terra fovet, masculus et femina vices serratam habentes cristam, tenera ventrium desecantes, interimunt. Solus ex animalibus superiorem maxillam moCrocomagma, expressis aromatibus crocini unguenti, atque informato sedimine in pannusculos fit, et ideo sic appellat
Abbreviated transcription (Latin):
Cristallus resplendens &
aquosus colore. tradit᷑ qđ
nix sit glacie durata ꝑ annos:
unde & nom̃ ei greci deder̃
Gignit᷑ aũ in asia &cipro maxi¬
me inseptentrionũ alpib
ubi nec ȩstate soluentissimꝰ
inuenitꝰ. Ideoq: ipsa diutur¬
na & annosa duricia. reddit
hanc speciem quȩ cristallus
dicit᷑ hic appositus radus
solis adeo rapit flãmã : ut
aridis fungis aut solis ignẽ foliis¬
prebeat. Vsus eiꝰ etiã ad po¬
cula destinat᷑ Nichil aũ ali¬
ud quã frigidũ. ee potest

Expanded text:
Crystallus resplendens et aquosus colore traditur, quod nix sit glacie durata per annos, unde et nomen ei Graeci dederunt. Gignitur autem in Asia et Cypro: maxime in septentrionum Alpibus, ubi nec aestate sol ferventissimus invenitur: ideoque ipsa diuturna et annosa duritia reddit hanc speciem, quae crystallus dicitur. Hic oppositus radiis solis adeo rapit flammam, ut aridis spongiis vel foliis ignem praebeat. Usus ejus etiam ad pocula destinatur: nihil autem aliud quam frigidum pati potest.
Abbreviated transcription (Latin):
isiđr Creta uocata ab insula cre¬
ta. ubi melior est.
Cretati molia. candida est
acimea italiȩ insula dicta:
quarũ altera. uestimentoꝵ
preciosos colores emollit. siureł¬
& contristatos sulphure.
quodã nitͥore exhilarat: splaciã¬
altera gemmis nitorem seg̃łi¬
prȩstat
Creta argentaria & ipsa
candida appellata : eo qđ
nitorẽ argento reddat.

Expanded text:
sunt. Creta ab insula Cresunt. Creta ab insula Creta, ubi melior est. Creta cimolia candida est, a Cimaea Italiae insula dicta, quarum altera vestimentorum pretiosos colores emollit, et contristatos sulphure quodam nitore exhilarat, altera gemmis nitorem praestat. Creta argentaria, et ipsa candida appellata, eo quod nitorem argento reddat.
Abbreviated transcription (Latin):
oceano sitȩ. ad eo fȩcundȩ
copia metalloꝵ. ut pleriq
eas aureã suꝑficiẽ & argen¬
teã habere ꝓdiderint : unde
& uocabulũ sortitȩ sunt
auro. Sed incolorẽ electri
uergens matutino tantũ as sag łs¬
pectu iocundus. rapacissimꝰ
igniũ : & si uta fuerit celer sccer̃¬

Expanded text:
Oceano sitae, adeo fecundae copia metallorum ut plerique eas auream superficiem et argenteam habere prodiderint; unde et vocabula sortitae suntauro, sed in colorem electri vergens, matutino tantum aspectu iucundus, rapacissimus ignium, et, si iuxta fuerit, celer
Abbreviated transcription (Latin):
d Culmina dicta sunt: quia apđ
antiquos tecta culmo tege¬
bant᷑ ut nunc rustica. in nc
tecti sũmitas. culm̃ dicitur.
Culmꝰ ẽ ipse calamꝰ spicȩ qui
aradicib eiꝰ nascit᷑ : & dictus
culmus quasi calamꝰ.

Expanded text:
 Culmina dicta sunt quia apud antiquos tecta culmo tegebantur, ut nunc rusticani. Hinc tecti summitas culmen dicitur. Culmus est ipse calamus spicae, qui a radicibus nascitur; et dictus culmus, quasi calamus.
Abbreviated transcription (Latin):
Crocũ dictũ ab oppido ciliciȩ
qđ uocat᷑ coriciũ quaquã &
alibi nascat᷑: sed non tantũ uł
tale quale incilicia. Unde &
a potiori parte nom̃ accepit.
Nã multȩ res nomina supser̃ Ee
longitudinis integrũ & neq
in fragmentis cõminutum:
inspiratione bona & cũ car¬
pitur manu inficiens. & le¬
uit̃ acre. Qđsi eius modi non
fuerit : aut uetustũ. aut in¬
fusũ agnoscit᷑. Adulteratõr
aũ admixto crocomagmate.
augendi quoq ponderis
causa. spuma argenti con¬
trita adicit᷑ : & proditur.
si puluerentũ reperit᷑ atq sc̃
decoctũ  abodore proprio
fuerit lapsũ.

Expanded text:
Crocum dictum ab oppido Ciliciae quod vocatur Coricium, quanquam et alibi nascatur, sed non tantum, vel tale, quale in Cilicia. Unde et a potiore parte nomen accepit. Nam multae res nomina sumpserunt longitudinis, integrum, et neque in fragmenta comminutum, inspiratione bona, et cum carpitur, manus inficiens, et leviter acre. Quod si ejusmodi non fuerit, aut vetustum, aut infusum agnoscitur. Adulteratur autem admisto crocomagmate. Augendi quoque ponderis causa spuma argenti contrita adjicitur, et proditur, si pulverulentum reperitur, atque decoctum ab odore proprio fuerit lapsum.
Abbreviated transcription (Latin):
placdđ. Cucumis. generis ẽ. masculini.
huiꝰ cucumeris: sed et cucu¬
mer dicit᷑ nichilominꝰ huiꝰ
cucumeris : faciens ut uomis
& uomer

Expanded text:
am. Cucumis generis masculini, huius cucumeris. Sed et ‘cucumer’ dicitur nihilo minus huius cucumeris faciens, ut uomis et uomer