comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gelistaꝵ similia dixerunt assumes. adiacentem
numerum capituli. ⁊ requires ip̃m mũm insuo
canone ꝗͣ indicat. ibiq inuenies qd̃ ⁊ qͥ dixeit
⁊ ita demnum incorpere inquisita loca que exip¬
sis num̃is indicantur. ꝑ singula in euangelio
de hisdem dixisse muenies.
nuncupat᷑. Regula autem dicta: qd recte
dicit. nec aliqͣndo aliorsum trahit. Alii dixer̃t
regulam dictam eo qd̃ regat. uł qd̃ normam rec¬
te uiuendi p̃beat. ł qd̾ distortum prauumq qͥd
corrigat. Canones aut̃ gen̾alium ꝯcilioꝵ atem¬
porib ꝯstantim ceꝑunt. In p̃cecilentib namꝙ
annis ꝑsecutione feruente docendarum plebiũ
minime dabatur facultas. In de x̾anitas indiu̾¬
sas hereses scissa ẽ. quia ñ erat licentia epĩs inunũ
conuenire. nͥ tp̃r supͣdicti imꝑatoris. Ipse enim
declit facultatem xͥanis lib̾e cong̾gari Sed hec

Expanded text:
gelistarum similia dixerunt, adsumes adiacentem gelistarum similia dixerunt, adsumes adiacentem numerum capituli, et requires ipsum numerum in suo canone quem indicat, ibique invenies quot et qui dixerint; et ita demum in corpore inquisita loca, quae ex ipsis numeris indicantur, per singula Evangelia de eisdem dixisse invenies.nuncupatur. Regula autem dicta quod recte ducit, nec aliquando aliorsum trahit. Alii dixerunt regulam dictam vel quod regat, vel quod normam recte vivendi praebeat, vel quod distortum pravumque quid corrigat. Canones autem generalium conciliorum a temporibus Constantini coeperunt. In praecedentibus namque annis, persecutione fervente, docendarum plebium minime dabatur facultas. Inde Christianitas in diversas haereses scissa est, quia non erat licentia episcopis in unum convenire, nisi tempore supradicti imperatoris. Ipse enim dedit facultatem Christianis libe
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmus ep̃s excogitauit. Iuem pꝰea euse¬
bius cesariensis secutus: pleniꝰ. ex pͥosuit. qui
ideo facti sunt ut ꝑ eos inuenire ⁊ scire possumꝰ.
qͥ reliquoꝵ euuangłistarũ similia aut ꝓpͥa dixe¬
rnt. Sunt aut̃ mimero decem. Quoꝵ pͥmꝰ ꝯtinet
nimeros inqͥb .iiii. ead̾ dixerunt. Matheus.
marcus. Lucas. Ioħes.
Secundis inqͥb tres matheus mareꝰ. lucas.
Tercius in quib tres matheus. lucas. iohannes.
Qrtus inqͥb tres matheus. marcus. iohannes.
Iͥntus inquibus duo matheus lucas
Sextus in quibus duo matheus marcus
Septimꝰ in quibus duo matheus iobannes.
Octauus in qͥb duo lucas marcus.
omis inquibus duo lucas iohannes.
etimꝰ inquib siguli eoꝵ ꝓpria quedam dixert̃.
quoꝵ expositio hec ẽ ꝑsingulos enĩ euangłistas¬
numeris subdita ÷ aera quedam minionota ta
que indicat in quoto canone positus sit num̾us
cuiꝰ subiecta ÷ era. u̾bi gͣtia. siẽ erapͥma. In pͥmo
bet euangelio placuerit scire. qui reliquoꝵ euan¬

Expanded text:
primus excogitavit, quem postea Eusebius Caesariensis secutus, plenius 263 composuit. Qui ideo facti sunt, ut per eos invenire et scire possimus qui reliquorum evangelistarum similia aut propria dixerunt. 2. Sunt Matthaeus, Marcus, Lucas, Iohannes. Secundus, in quibus tres: Matthaeus, Marcus, Lucas. Tertius, in quibus tres: Matthaeus, Lucas, Iohannes. Quartus, in quibus tres: Matthaeus, Marcus, Iohannes. Quintus, in quibus duo: Matthaeus, Lucas. Sextus, in quibus duo: Matthaeus, Marcus. Septimus, in quibus duo: Matthaeus, Iohannes. Octavus, in quibus duo: Lucas, Marcus. Nonus, in quibus duo: Lucas, Iohannes. Decimus, in quibus singuli eorum propria quaedam dixerunt. Quorum expositio haec est. Per singulos enim Evannumeris subdita est aera quaedam minio notata, quae indicat in quoto canone positus sit numerus cui subjecta est aera. 5. Verbi gratia: si est aera prima, in primo bet Evangelio, placuerit scire qui reliquorum Evan
Abbreviated transcription (Latin):
aiborum. siue quia ex follib sunt .i. expellib qͥ
de occisis pecudib de trahi solent. Cuiꝰ partes pa¬
gine dicuntur eo qd sibi inuicẽ compingu̾ntur.
Uersus uulgo uocati. qi sic seribebant antiqui.
sicut aratur t̾ra. a simstra enĩ pͥmum adclex¬
ore ꝯuertebant᷑ ⁊ rursus ad dexteram uersus.

Expanded text:
arborum, seu quia ex follibus fiunt, id est ex pellibus, qui de occisis pecudibus detrahi solent; cuius partes paginae dicuntur, eo quod sibi invicem conpingantur. Versus autem vulgo vocati quia sic scribebant antisicut aratur terra: a sinistra enim ad dextur ab inferiori et rursus ad dexteram versus.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aplicam scdm post apłos symbolum tͣdide¬
runt. int̾ cet̾a aut̃ ꝯcilia .iiͦii. eẽ uen̾abiles sy¬
nodos que totam pͥncipalit̾ fidem complectun
nane ꝑfidie ꝯdempnata blasphemia quãde
inequalitate scẽ tͥnitatis id̾ arrius asserebat
trum subtheodosio semore ꝯstantino polym
cong̾gata ⁊÷ que macedonium sp̃m scm dm̃eẽ
iuniore theudosio augusto edita que nesto¬
rium duas ꝑsonas inxp̃o asserentẽ iusto
anathemate ꝯdempnauit. ostendens man̾e
induab naturis. unã domini nr̃i iħuxͥꝑͣ
sorem dioscorum quẽdam alexandrinũ ep̃m et¬
ipsum rursus nestorium cũ reliqͥs hereticiᷤ u¬
na patrum sententia p̃dampnauit. Predicans
tuor si nodi pͥncipales fidei doctrinam plenissi
toritatem om̃imanent stabilitare. uigore qͦꝵ
gesta in hoc oꝑe ꝯtracta ꝯtinent᷑. Synodus
aut̃ exg̾co int̾pretari comitatum ł cetum.
Concilii uͦ nomen tracꝰtum ex more romano. tp̃t
enĩ quo cause agebant᷑ ꝯueniebant om̃s in unũ

Expanded text:
licam, secundum post Apostolos symbolum tradiderunt. Inter cetera autem concilia quattuor esse venerabiles synodos, quae totam principaliter fidem conplectunt, ianae perfidiae condemnata blasphemia de inaequalitate sanctae Trinitatis, id est, Arius asserebat trum sub Theodosio seniore Constantinopolim congregata est, quae Macedonium Episcopum, iuniore Theodosio Augusto edita, quae Nestorium duas personas in Christo adserentem iusto anathemate condemnavit, ostendens manere in duabus naturis unam Dominsorem Dioscorum Alexandrinum ipsum rursus. Nestorium cum reliquis haereticis, una Patrum sententia praedamnavit; praedicans atuor synodi principales fidei doctrinam plenissimtoritatem, omnium manent stabilita vigore: quorum gesta in hoc opere condita continentur. Synodum novimus ex Graeco interpretari comitatum vel coetum. Concilii vero nomen tractum ex more Romano. Tempore enim quo causae agebantur, conveniebant omnes in unum,
Abbreviated transcription (Latin):
uersib cũ scandimꝰ. littera enĩ pͥmi u̾bi se¬
q̃ntis extremã pͥoris u̾bi ueniens excludit et
dicit᷑ hebiaice osanna qd̃ int̃pretat᷑ saluifica
subaudiendo. id ppłm tuum uł totum mun¬
dum. offertorium tali excausa sumpsit uo¬
cabulum fertum enĩ dr̃ oblatio que malta¬
ri offertur. ⁊ sac̾ficat᷑ apontisicib a qͦ offertoriũ
nominat᷑. qĩ ꝓpterfertum: oblatio uocatur:
munera dñtur obseqͥa. que pauꝑes diuitibꝰ
loco mun̾um soliunt. Itaq munus hõĩ datur.
donum dõ. Uñ ⁊̃ intemplis donariadicimꝰ. Mu¬
nera aut̃ uocant᷑: qr manib ł accipiunt᷑ uł
dantur. Duo sunt aut̃ que offeruntur donũ
qualibet alia spetre efficit᷑. Sacͥficium autẽ
ẽ uictima. ⁊ quecumq mara cremant᷑ seu
ponunt᷑. ome aut̃ qd deo datur aut cleclicat᷑
aut ꝯsecratur. qd deticatur: dicendo datur. uñ
⁊appellatur. uñ errant qͥ ꝯsecrationẽ dedi¬

Expanded text:
versibus cum scandimus. Littera enim prima verbi seversibus cum scandimus. Littera enim prima verbi sequentis extremam prioris verbi veniens excludit, et dicitur Hebraice osanna, quod interpretatur salvifica, subaudiendo vel: populum tuum, vel: totum mundum. Offertorium tali ex causa sumpsit vocabulum. Fertum enim dicitur oblatio quae altari offertur et sacrificatur a pontificibus, a quo offertorium nominatum, quasi propter fertum. Oblatio vocatur munera dicuntur obsequia, quae pauperes divitibus loco munerum solvunt. Itaque munus homini datur, donum Deo. Unde etiam in templis donaria dicimus. Munera autem vocantur quia manibus vel accipiuntur vel dantur. Duo sunt autem quae offeruntur: donum que aut qualibet alia specie efficitur. Sacrificium autem est victima et quaecumque in ara cremantur seu ponuntur. Omne autem quod Deo datur, aut dedicatur aut consecratur. Quod dedicatur, dicendo datur; unde et appellatur. Unde errant qui consecrationem dedi
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ icantatur tẽ ÷ hynnꝰ. cui ꝯtrarium ÷ tre¬
Aueliua duoꝵ u̾boꝵ int̾pretatio÷ hoc ÷ lausdei.
⁊ t̃ hebreum. ya enĩ unũ ÷ dedeceni nominibꝰ
qͥb apud hebreos ds̃ uocatur. Amen sigc̾at u̾e
siue fidelit̾ qd̵ ⁊ ipsum hebreum ÷ que duo
ũba ⁊ am̃ ⁊ alleluia nec grecis nec lati¬
nis nec hebreis nec barbaris licet ĩ¬
suam linguã tͣnsferre. uł alia lin
gua enuntiare. Nam qͣmuis int̃¬
p̃tari pꝰsunt: ꝓpter sanctiorẽ tñ au¬
toritatem seruata ab apłis in his ꝓpͥe
lingue antiqͥtas. tanto enĩ sacͤ sunt noũ ut
etiam ioħes inapocalipsinreferat se spũ re¬
uelante uidisse ⁊ au disse uocem celes¬
tis celestis ȩĩcitus. tanq̃uocem aq̃¬
lidoꝵ ameri. alleluia. ac ꝑ hoc sie opoetet int̃¬
ris utraq dici sic̃ in celo resonant. Osanna ĩ
alt̾ius lingue intp̃tationẽ in toto tͣnsire ñ pͭ
o si enim saluifica int̃pretatur. anna int̃iet
uocali littera ⁊ elisa dicimꝰ osanna. sicut fit in

Expanded text:
t hymnus. Cui contrarium est threAlleluia duorum verborum interpretatio, hoc est, laus Dei: et est Hebraeum. Ia unum est de decem nominibus, quibus apud Hebraeos Deus vocatur. Amen significat vere sive fideliter: quod et ipsum Hebraeum est. Quae duo verba, amen et alleluia, nec Graecis, nec Latinis, nec bsuam linguam omnino transferre, vel alia lingua annuntiare. Nam quamvis interpretari possint, propter sanctiorem tamen auctoritatem servata est ab apostolis in his propriae linguae antiquitas. Tanto enim sacra sunt nomina, ut etiam Joannes in Apocalypsi referat se spiritu revelante vidisse, et audisse vocem coelestis exercitus, tanquam vocem aquamen et alleluia: ac per hoc sic oportet in terris utraque dici, sicut in caelo resonant. Osanna in alterius linguae interpretationem in toto transire non potest. Osi enim salvifica interpretatur; anna interiecorrupta media vocali littera et elisa dicimus osanna, sicut fit in
Abbreviated transcription (Latin):
ganum modulat᷑. uiox postea cantantiꝰ
eloquitur. psalmus uero cantici. eumqd̾ hu¬
mana uox p̃loquitur. ars organi modulan¬
ti cantatur. psalmus u̾o apsalterio dr̾. unde
nec mox ÷ eum rxalie oꝑe componi. Tres
aut᷑ gradꝰ sunt in cantando. pͥmus succen¬
toris sccd̃s: incentdris: t̃cius accentoris. di
nitur sempit̾na eẽ ꝯfirment. quidam uͦgcũ
uerbum existimant. Nd̃ sigcat᷑ int̾uallum
psallendi. ut psalia sit qd̾ psallitur. diapsal¬
ma uͦ int̾̃positum in psallendo si lentium.
ut quẽ admodũ sympsalma dr uocis copula¬
tio incantanteo: ita diapsalma difunctio
sensuum itł ꝑsonaꝵ eẽ noscatur. Hymnꝰ ẽ
canticum laudantium. qd̃ degͥco in lacinũ
laus int̃pretat᷑. proeo qd̾ sit carm̃ leticie. ⁊
laudis. ꝓpͥe aut̃ hymni s̃ ꝯtinentes laudẽ¬

Expanded text:
ganum modulatur, vox postea cantantis ganum modulatur, vox postea cantantis eloquitur. Psalmus vero cantici, cum quod humana vox praeloquitur, ars organi modulantis imitatur. Psalmus autem a psalterio dicitur, unde nec mos est ex alio opere eum conponi. Tres autem gradus sunt in cantando: ptoris. Secundus incentoris. Tertius accentoris. Dianitur, sempiterna esse confirmet. Quidam vero Graecum verbum existimant, quo significatur intervallum psallendi: ut psalma sit, quod psallitur, diapsalma vero interpositum in psallendo silentium: ut quemadmodum in psalmo ducitur vocum copulatio in cantando: ita diapsalma disjunctio sensuum vel personarum esse noscatur. Hymnus est canticum laudantium, quod de Graeco in Latinum laus interpretatur, pro eo quod sit carmen laetitiae et laudis. Proprie autem hymni s
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. Cũ u̾o duo camint: biciniũ appella¬
cur. cum młtichorus. Nam choreas ludi¬
crum cantilene ł salutationes classium
sunt. Antifona exg̃co int̾pretat᷑ uox. recip¬
ca. duob scilicet choris alt̾natim psallen¬
tib ordine comutato siue deuno ⁊dunũ
quocigenꝰ psallendi greci inuenisse fctunt᷑.
Responsorios itali tͣdiderunt. quos ĩn respõ¬
sorios cant᷑us uocant. qd alio desinente id
alt̃ respondeat. Int̾ responsorios aut̃ ⁊ anti¬
fonam. hoc differei qd̃ in responsoruis unus
uersum dicit. In antifonis aut̃ u̾sib alt̾nãt
chori. Lectio iõ dr̾ qi non cantatur. ut psal¬
mꝰ uł hẏnnus. sed legitur t̾m. illic enĩ mo¬
dulatio: hic sola ꝓnuntiatio querit᷑. Canti¬
cũ .i. uox cantantis inleticiam. psalmꝰ
hec aut̃ duo inqͥbdam psalmoꝵ titulis iux¬
tamusicam artem alt̾natim sibi apponũ¬
tur. Nam canticum psalmi÷ cũ id qd̃ or¬

Expanded text:
dicitur; cum vero duo canunt, bicinium appelladicitur; cum vero duo canunt, bicinium appellatur; cum multi, chorus. Nam chorea ludicrum cantilenae vel saltationes classium sunt. Antiphona ex Graeco interpretatur vox reciproca; duobus scilicet choris alternatim psallentibus ordine commutato, sive de uno ad unum. Quod genus psallendi Graeci invenisse traduntur. Responsorios Itali tradiderunt. Quos inde responsorios cantus vocant, quod alio desinente id alter respondeat. Inter responsorios autem et antiphonam hoc differt, quod in responsoriis unus versum dicit, in antiphonis autem versibus alternant chori. Lectio dicitur quia non cantatur, ut psalmus vel hymnus, sed legitur tantum. Illic enim modulatio, hic sola pronuntiatio quaeritur. Canticum est vox cantantis in laetitiam. Psalmus Haec autem duo in quibusdam Psalmorum titulis iuxta musicam artem alternatim sibi adponuntur. Nam canticum Psalmi est, cum id quod or
Abbreviated transcription (Latin):
fficiorum plurnna esse
genera s pͥncipium illud qd in sac̾s di¬
itinisq rib habetur. officium aut̃ abfici¬
indo dictum. qĩ efficium ꝓpter decorem
sermonis una mutata lutera ułcerte ut qͥsc
illa agat que nulli officiant. S ꝓfuit om̃ib.
uesꝑtinum ⁊ officium in noctis initium. uo¬
catum a stella uesꝑe que surg̃ noc te oriente.
Matutinum uͦ officium : inlucis mitium abstã¬
la lucist̾ appellatum queoritur inchante ma
cii ẽ qñ cathecumini foris mittuntur. cla¬
mante leuita.Siqͥs catecuminꝰ remansit
exeat foras. ⁊ iñ missa qd sacͣm̃tis altaris
int̾eẽ nonpossunt. qͥñdum regn̾ati noscunt᷑.
Chorus÷ in multitudo sacs collectus. ⁊ dictus
chorꝰ quod in initio in mod̃ corone cͥcum aras
starent. ⁊ ta psalłent. alii chorum dixerunt
aconcordia que incaritate ꝯsistat.qr sicari¬
tatem ñ hãt respond̾e ꝯuenient̾ ñ pot̃. Cum
aut̃ unꝰ canit g̾ce monadia. latine sincimũ

Expanded text:
fficiorum plurima sunt genera, sed praecipuum illud quod in sacris divinisque rebus habetur. Officium autem ab efficiendo dictum, quasi efficium propter decorem sermonis una mutata littera, vel certe ut quisque illa agat quae nulli officiant, sed prosint omnibus. 2. Vespertinum officium est in noctis initio vocatum, a stella Vespere, quae surgit oriente nocte. 3. Matutinum vero officium est in lucis initio, ab stella Lucifero appellatum, quae oritur inchoante mancii est, quando catechumeni foris mittuntur, clamante levita: 'Si quis catechumenus remansit, exeat foras'; et inde missa, quia sacramentis altaris interesse non possunt qui nondum regenerati noscuntur. Chorus est multitudo in sacris collecta; et dictus chorus quod initio in modum coronae circum aras starent et ita psallerent. Alii chorum dixerunt a concordia, quae in caritate consistit; quia, si caritatem non habeat, respondere convenienter non potest. Cum autem unus canit, Graece monodia, Latine sicinium
Abbreviated transcription (Latin):
datur. ita ꝑunctionem sc̃ĩficatio spc̃ adhibes.
⁊ hoc depͥstina disciplina qua ungui insac̃clo¬
tium ⁊ regnum solebant ex qͦ a aron a moyseu¬
ctus÷. que dũ carnalit̾ fit sp̃alit̾ ꝓficit. quomꝰ
t ip̃ã baptismigrã uisibił actus qd̾ in aqua mer¬
guntur. s spiritał effectus qd delictis inunda¬
mur. hoc sigt̃at illud unguentũ qd peccat̾e¬

Expanded text:
datur, ita per unctionem sanctificatio spiritus adhibetur; datur, ita per unctionem sanctificatio spiritus adhibetur; et hoc de pristina disciplina, qua ungui in sacerdotium et in regnum solebant, ex quo et Aaron a Moyse unctus est. Quae dum carnaliter fit, spiritaliter proficit; quomodo et in ipsa baptismi gratia visibilis actugimur: sed spiritalis effectus, quod a delictis mundamur. Hoc significat et illud unguentum, quod peccat
Abbreviated transcription (Latin):
cat. qͥ qͣndam apl̃ico intp̃r uisibilibꝰ apparebat
oꝑibus. nec bonorum meritis dispensatoꝵ am¬
plificantur ħ dona. nec maloꝵ attenuantur. qr
neq qͥ plantat ÷ aliqͥd neq qͥrigat. s qͥ increm̃¬
tum dat ds̃. uñ ⁊ grece misterium dicit᷑ quod
secretam ⁊ reconditam hãt dispositionẽ. Baptis¬
mum grece latine unctio int̃pr̃at᷑. que idc̾co
tunctio dr̃ qr ibi homo spũ gr̾e in meliꝰ im¬
Pus enĩ fedi eramꝰ de formitate peccatoꝵ.
in ipã unctione reddimur pulc de alba¬
tione u̾tutum. im̃ ⁊ incanticis scbitun
canticoꝵ. que I. est ista q̃ ascendit dealba¬
ta. cuiꝰ mẏ sterium ñ alt̾ nͥ subtͥnitatiᷤᷤ
designatione .i. pat̾s ⁊ filii ⁊ spc̃ sc̃ĩ. cog
bum: ita hoc sacmentum ꝯfirmat t̃narrus
cendit sp̃c sc̃s deceł.⁊ medicatis aquis sc̃ificat
eos desemet ip̃o.⁊ accipiunt uim purgatiois
ut ueis ⁊ caro ⁊anima delictis inqͥnata mũ¬
detur. Crismag̾te latine unctio noĩatur. ex

Expanded text:
cat, qui quondam apostolico in tempore visibilibus apparebat operibus, nec bonorum meritis dispensatorum amplificantur haec dona, nec malorum attenuantur, quia neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat, Deus'; unde et Graece mysterium dicitur, quod secretam et reconditam habeat dispositionem. Baptismum Graece, Latine tinctio interpretatur; quae idcirco tinctio dicitur, quia ibi homo spiritu gratiae in melius inPrius enim foedi eramus deformitate peccatorum, in ipsa tinctione reddimur pulchri dealbatione virtutum; unde et in Canticis scribitur canticorum8, 5: 'Quae est ista quae ascendit dealbata?' Cuius mysterium non aliter nisi sub Trinitatis designatione, id est Patris et Filii et Spiritus bum, ita hoc sacramentum confirmat ternarius caelis, et medicatis aquis sanctificat eas de semetipso; et accipiunt vim purgationis, ut in eis et caro et anima delictis inquinata mundetur. Chrisma Graece, Latine unctio nominatur; ex
Abbreviated transcription (Latin):
confessio aut̾ erroris ꝓfessio÷ desinendi. desi
cedit remissio sequit᷑ ceterũ extͣ ueniam: qͥ
peccatum cognoscit. nec cognitum ꝯfitetur.
Itaq ex omologesis ꝓsternendi ⁊ humificandi
hoĩs disciplina÷ abitu atqr uictu sacco et
cieri in cubare. corpꝰ sordib obscurare. ani¬
mum merorib deicere. illa que peccant tͥsti
tͣctatione nutare. Letane aut̃ gͥco nomine
appellantur. que latinedicuntur rogationes.
Item lecanias aut̃ et exomologesyn hoc differt
qd̃ ex mologesin ꝓsola ꝯfessione pecẽoꝵ agunt᷑.
Letanie uͦ que inducunt᷑ ꝓpt̾ rogandũ dm̃. ⁊ ĩ
habetur. nec distat uulgo ritr̃q letane aut
eximologesin inducant᷑. Supplicationes aut̃
ferie aut legitime erant apd̾ eos aut in dic¬
te. Indiete aut̃ quia pauꝑtas antiq romano¬
rũ excollatione sacͥficabant. aut certe debo

Expanded text:
Confessio autem erroris professio est desinendi: desinConfessio autem erroris professio est desinendi: desincedit, remissio sequitur. Ceterum extra veniam est qui peccatum cognoscit nec cognitum confitetur. Itaque exomologesis prosternendi et humilificandi hominis disciplina est, habitu atque victu, sacco et cinere incubare, corpus sordibus obscurare, animum maeroribus deicere, illa, quae peccant, tristi tractatione mutare. Litaniae autem Graeco nomine appellantur, quae Latine dicuntur rogationes. Inter litanias vero et exomologesin hoc differt, quod exomologesis pro sola confessione peccatorum agitur; litaniae vero, quae indicuntur propter rogahabetur, nec distat vulgo utrum litaniae an exomologeses dicantur. Supplicationis autem feriae, aut legitimae erant apud eos, aut indictae. Indictae autem, quia paupertas antiqua Romanorum ex collatione sacrificabant, aut certe de bo
Abbreviated transcription (Latin):
satis factione purgetur. Satiffactio aut̃ est.
causas peccatoꝵ ⁊ suggestiones excludere. et
ultra peccatum ñ iterare. Reconciliatio uero
est. que post complem̃tum penitentie adhibe¬
tur. Namsicut conciliam̃ dõ. qñ pͥmum agen¬
tilitate ꝯuertim̃. ita reconciliam᷑. qñ post pec¬
catum penitendo regidim̃. Ex omologesis gͥco
uocabulo dr̃ qd latine ꝯfessio int̾pretatur.
telligit᷑ ꝯfessio. sicut ÷ confiteor tͥ dñe pater
celi et t̃re. aut dunqͥsq ꝯficetur sua peccada
ab eo indulgenda ciiꝰ ÷ indificiens miscdia.
Ex hoc gͥ greco uocabulo expͥmitur.⁊ frequenta¬
tur. ex omologesis qr delictum nr̃m dñõ confi¬
temur ñ quid̾ ut ignaro. cuiꝰ ꝯgnitioni nicħ
ratur professa cognitio. utile enĩ s̃ ac iocundũ
quisquam existimau̾at rapere. adulterare. fu¬
rari. s uͥ hec et̃ne dãpnationi obnoxia eẽ cog¬
nouit. Cognitis his ꝯficerur errorem situm.

Expanded text:
satisfactione purgetur. Satisfactio autem est satisfactione purgetur. Satisfactio autem est causas peccatorum et suggestiones excludere et ultra peccatum non iterare. Reconciliatio vero est, quae post conplementum poenitentiae adhibetur. Nam sicut conciliamur Deo, quando primum a gentilitate convertimur, ita reconciliamur, quando post peccatum poenitendo regredimur. Exomologesis Graeco vocabulo dicitur, quod Latine confessio interpretatur, tellegitur confessio, sicut est: 'Confitebor tibi Domine Pater caeli et terrae': aut dum quisque confitetur sua peccata ab eo indulgenda, cuius indeficiens est misericordia. Ex hoc igitur Graeco vocabulo exprimitur et frequentatur exomologesis, qua delictum nostrum Domino confitemur; non quidem ut ignaro, cuius cognitioni nihilratur professa cognitio. Utile enim sibi ac iucundum quisquam esse existimaverat rapere, adulterare, furari; sed ubi haec aeternae damnationi obnoxia esse cognovit, cognitis his, confitetur errorem.
Abbreviated transcription (Latin):
bis. in sabbato.i. quarta feria ⁊ sexta sabbati.
ẽ emporum aut̃ que legalib acꝓpheticis insti¬
tucionib t̾minatis tp̃rib statuta s̃. ut ie¬
uinium quarti. qͥnti. septimi. ac decimi. sic̃
unu̾so orbe iustitutione apostolica obser¬
uatur circa confinum dñice passionis. hister¬
cium genus qͥdam aditiunt qd̵ scenofegiam
dicunt abstinentiam scł ciboꝵ humentium
Uñ ⁊ nom̃ hoc datum eo qd̾ siccis quidam escis .ir.¬
tantur. Penitentia appellata qĩ prantentia
eo qd̃ ipẽ homo use penitendo puut qd̾ male
ammisit. Nam nicħ aliud agunt qͥs ueracit᷑
penitet. nisi ut id qd male fecerunt impuni¬
tum ẽe s̃smant. et̃ qͥppe mͦ sͥ ñ parcentib. ille
parcit cuiꝰ altũ iustumq iudicium nullus
contemptor euadet. ꝑ fecta÷ aut̃ penitentia
p̃terita deflere.⁊ futura ñ admutere. hec ĩ¬
scda similitudine fontis ⁊ ut si forte inpug¬
nante diabolo aliquod pecc̾m inrepsit. huiꝰ

Expanded text:
bis in sabbato,' id est quarta et sexta sabbati. bis in sabbato,' id est quarta et sexta sabbati. Temporum autem, quae legalibus ac propheticis institutionibus terminatis temporibus statuta sunt, ut ieiunium quarti, quinti, septimi, ac decimi mensisuniverso orbe institutione Apostolica observatur circa confinium Dominicae passionis. His tertium genus quidam adiciunt quam Xerophagiam dicunt, abstinentiam scilicet ciborum humentium. Unde et nomen hoc datum, eo quod siccis quidam escis utantur. Poenitentia appellata, quasi punitentia, eo quod ipse homo in se poenitendo puniat quod male admisit. Nam nihil aliud agunt, quos veraciter poenitet, nisi ut id, quod male fecerunt, inpunitum esse non sinant. Eo quippe modo sibi non parcentibus ille parcit, cuius altum iustumque iudicium nullus contemptor evadit. Perfecta est autem poenitentia, praeterita deflere et futura non admittere. Haec secunda in similitudine fontis est, ut si forte inpugnante diabolo aliquod peccatum inrepserit, huius
Abbreviated transcription (Latin):
iunium ẽ par simonia uictus abstinentiaq ci¬
borum. cui nom̃ ÷ indicium exquadam parte
uiscerum tenui semꝑ tuacua. qd̾ uulgo ieui¬
nium uocatur. Uñ ieiunium nom̃grece dr̃ di¬
niuatum qd̾ fui media uiscera uacua exina
nita existant. leiunium aut̃ ⁊ statiodr̃. Stacio
aut̃ de militan eremplo nom̃ accepit ꝓ eo qd nul¬
la leticia obueniens. castris stationẽ militum
rescindit. Nam leticia libentiꝰ. tͥsticia sollicitiꝰ.
administrat disciplinam. Uñ ⁊ milices numꝗͣ
ĩmemores sacͣmenti stationẽ parent. Discernũt
aut̃ qͥdam int̃ ieiunium ⁊ stationem. Nam
i eiunium ẽ indifterent᷑ euiꝰlibet diei abstinen¬
tia. s̃ sccdm legem: s scdm ꝓpriam uoluntatẽ.
Stacio aut̃ ÷ obseruatio statutorum dierum.
uł tpr̃m. dierum ut quarta feride ⁊ sexte fe¬
rie. Ieiunium exueteri lege p̾ceptum. de
qua statione in euangelic dixit ille. ⁊eiuno¬

Expanded text:
junium est parcimonia victus, abstinentiaque cijunium est parcimonia victus, abstinentiaque ciborum, cui nomen inditum ex quadam parte viscerum tenui semper et vacua, quod vulgo jejunum vocatur. Unde jejunium nomen creditur derivatum, quod sui inedia visceraIeiunium autem et statio dicitur. Statio autem de militari exemplo nomen accepit, pro eo quod nulla laetitia obveniens castris stationem militum rescindit. Nam laetitia libentius, tristitia sollicitius administrat disciplinam; unde et milites numquam inmemores sacramenti magis stationibus parent. Discernunt autem quidam inter ieiunium et stationem. Nam ieiunium est indifferenter cuiuslibet diei abstinentia, non secundum legem, sed secundum propriam voluntatem; statio autem est observatio statutorum dierum vel temporum. Dierum, ut quartae feriae et sextae feriae ieiunium ex veteri lege praeceptum: de qua statione in Evangelio dixit ille Lu
Abbreviated transcription (Latin):
peticio dic̾r. namorare ÷ petere. sic̃ exorare impe¬
nitas decłerit aut necessicas impetrarit. neq
enĩ ꝯtra p̃ceptum reputatur ab apłis factum
qͥ ii carcere audientib custodib orabant ⁊ ca¬
quariundã horarum cõmuniũ que diei int̾¬
fpatia signant. t̃cia. sexta. nona. similit̾ et
noctis. sed ideo hec horandi hore diuise suns.
ut si forte aliquo fu̾imus oꝑe detenti ip̃m
nos tp̃s ad officium admoneat. Que tp̃ra insꝙͥp¬
turis inueniunt᷑ pͥmum enim sp̃s sc̃s ꝯgrĩ¬
gatis discipulis suis. hora t̾cia infusus:
Petrus qua die uisionem cõmunicationis in
illo uasculo exꝑtus ÷ sexta hora horandigia
ascend̾at. idem etiam cũ ioħe hora nona tem¬
plum aduit qñ para litis sanitati reformauit.
S et clanielem legimꝰ hec tempora mor̾one obser¬
lucis ac noctis siue ugiliarum s ⁊ cibum ñ
pͥus sumere quã int̾posita orone. Pnora enĩ s¬
et ascencterit leuit̾ uel cełiter er exaudiatur. le¬

Expanded text:
petitio dicitur. Nam orare est petere, sicut EXORARE impenitas dederit, aut necessitas importaverit. Neque enim contra praeceptum reputatur ab apostolis factum, qui in carcere audientibus custodibus orabant, et caquarumdam horarum communium, quae diei interspatia signant: tertia, sexta et nona: similiter et noctis. Sed ideo hae orandi horae divisae sunt, ut si forte aliquo fuerimus opere detenti, ipsum nos ad officium tempus admoneat. Quae tempora in Scripturis inveniuntur. Primum enim Spirigatis discipulis hora tertia infusus est. Petrus, qua die uisionem communitatis omnis in illo uasculo expertus est, sexta hora orandi gratia ascendplum adiit, quando paralyticum sanitati reformavit. 63. Sed et Danielem legimus haec tempora in oratione obserlucis ac noctis sive vigiliarum: sed et cibum non prius sumere, quam intraposita oratione. Priora enim et ascendit celeriter et exauditur. Je
Abbreviated transcription (Latin):
uocatum ferunt pp̃amorem ẽ enĩ demon for¬
nicationis. qͥ iõ alatus pingit᷑. ꝙ nicħ aman¬
tib leuiꝰ. nicħ mutabiliꝰ inuenit᷑. Puer pi¬
gitur q stult̾:. ⁊ in rationabił amor. sagutã
et facem tenere fingitur: sagittam: qr amor q
uulnerat. facem: qr inflãmat. Pan dant gͥci. lar¬
ni siluanum dm̃ rusticoꝵ. quẽ in nature sini
enĩ cornua in similitudine radiorum solis ⁊ ui¬
ne. distictam maculis. ht̃ pellem pp̃ celi sra
Rubet eiꝰ facies adsimilitudinẽ etheris. fistula
septem calamorum gestat: ip̃ armoniam celi
pars eiꝰ infenior ÷ fetida. p̃p arbores. ⁊ feras et pe¬
cudes. capͥnas ungulas ht̃. ut soliditatem tent
ostendat. quẽ uolunt renin et tociꝰ natẽam̃
Unͣ ⁊ pan. qĩ omĩa dñt. Ysis lingua egiptiorum
t̾ra appellacur. quã ysin uolunt ẽẽ fuit eni
ysis regina egiptiorum machi regis filia. que
deg̃tia ueniens egiptios luteras docuit. et t̾ras

Expanded text:
vocatum ferunt propter amorem. Est enim daemon fornicationis. Qui ideo alatus pingitur, quia nihil amantibus levius, nihil mutabilius invenitur. Puer pingitur, quia stultus est et irrationabilis amor. Sagittam et facem tenere fingitur; sagittam quia amor cor vulnerat, facem quia inflammat. Pan dicunt Greci, Latini Sylvanum, deum rusticorum, quem in nature similcie, habet enim cornua in similitudine radiorum solis et lune. Distinctam maculis habet pellem, propter celi sydera. Rubet eius facies, ad similitudinem etheris. Fistulam septem calamorum gestat, propter harmoniam celi, pars eius inferior feda est, propter arbores et feras et pecudes. Caprinas ungulas habet, ut soliditatem terre ostendat, quem volunt rerum et totius nature deum; unde et Pan, quasi omnia dicunt. Isis lingua Egyptiorum terra appellatur, quam Isin volunt esse. Fuit autem Isis regina Egyptiorum Inachi regis filia, que de Grecia veniens, Egyptios literas docuit et terras
Abbreviated transcription (Latin):
dr. Item que lingua in futum hoses loqͣntur.
sabunt. Ideo aut̃ pͥus de linguis. ac deiñ degẽ¬
orta. siue abalia natione scđm ꝓpͥam
collectionem distincta. ut g̾cie asye. hinc ⁊ gẽ¬
tilitas dr. Gens aut̃ appellata p̃p gen̾ationes fa¬

Expanded text:
ritur qua lingua in futurum homines loquantur: sabunt.' Ideo autem prius de linguis, ac deinde de genorta, sive ab alia natione secundum propriam collectionem distincta, ut Graeciae, Asiae. Hinc et gentilitas dicitur. Gens autem appellata p
Abbreviated transcription (Latin):
tore accipere.c. Cum aut̃ om̃iũ linguaꝵ scĩa
difficilis sit cuiꝗͣ nemotam̃ tam desidiosust auit
in suagente positus linguã sue gentis nesciat
nam qͥd aliud putand̾: nͥ animalium det̾ic sit
ille det̾ior qui ꝓpͥe lingue. caret noticia. Cuiꝰ mͦ
aut̃ lingua locutus : deus in p̾ncipio mundi
dum diceret. fiat lux. inuenire difficile÷. Nõ
dum erant lingue. Item qua lingua in sonuit.
lectus uͥ aqͥb dam creditur illa lingua uma
⁊ sola que fuit añquam eẽt linguarum diũ¬
sitas. In diu̾sis quippe gentib credit᷑ qd̾ ead̾
linguaᷤ d̃s loquat᷑ qua ip̃i homines utuntur.
ues ab eis intelligitur. loqͥtur aut̃ ds̃ homimb

Expanded text:
tore accipere. Cum autem omnium linguarum scientia tore accipere. Cum autem omnium linguarum scientia difficilis sit cuiquam, nemo tam desidiosus est ut in sua gente positus suae gentis linguam nesciat. Nam quid aliud putandum est, nisi animalium brutorum iste deterior qui propriae linguae caret notitiam. Cuiusmodi autem lingua locutus est Deus in principio mundi, dum diceret: 'Fiat lux,' inveniri difficile est. Nondum enim erant linguae. Item qua lingua insonuit polectus'; ubi a quibusdam creditur illa lingua una et sola, quae fuit antequam esset linguarum diversitas. In diversis quippe gentibus creditur quod eadem lingua illis Deus loquatur quam ipsi homines utuntur, ut ab eis intellegatur. Loquitur a
Abbreviated transcription (Latin):
uirgiliꝰ poete. ex oratorib gracus. ⁊ cato ⁊ cicem
uł cet̾i effuderunt. mista: que pꝰ imꝑium laciꝰ
ꝓmotum simł cũ moribus et hominib in it¬
manam ciuitatẽ irrupit. integͥtatẽ ubi ꝑsolo¬
etismos. ⁊ barbarismos corrumpens. omneses
orientis gentes inguiture linguã ⁊ u̾ba colli¬
dunt. sẏcut hebrei ⁊ syri. om̃s meditanee gea¬
tes in palato sermones ferunt. sicut g̾ci. ⁊ asani
Om̃s occidentis gentes u̾ba indentib frangunt
sicut itali. ⁊ hispani. syrus. ⁊ caldeus uicimis
hebreo: insermone ꝯsonans. inpłisq lutera se
no. qͥdam aut̃ arbitͣntur liguam ip̃am eẽ calde¬
am. qr abraham de caldeis fuit. qd̾ sihoc recipt̾
quomꝰ in daniele hebrei pu̾ lingua quam noue¬
rant doceri iubentur. Omnẽ aut linguã unꝰqͥsq
hominũ siue g̾cam siue latinam. siue ceteraꝵ gen¬
tium. aut audiendo pͭ tenere. aut legendo expccp¬

Expanded text:
Virgilius, poetae, et ex oratoribus Gracchus et Cato et Cicero Virgilius, poetae, et ex oratoribus Gracchus et Cato et Cicero vel caeteri effuderunt. Mista, quae post imperium latius promotum simul cum moribus et hominibus in Romanam civitatem irrupit, integritatem verbi per soloecismos et barbarismos corrumpens. Omnes autem Orientis gentes in gutture linguam et verba collidunt, sicut Hebraei et Syri. Omnes Mediterraneae gentes in palato sermones feriunt, sicut Graeci et Asiani. Omnes Occidentis gentes verba in dentibus frangunt, sicut Itali et Hispani. Syrus et Chaldaeus vicinus Hebraeo est in sermone, consonans in plerisque, eno. Quidam autem arbitrantur linguam ipsam esse Chaldaeam, quia Abraham de Chaldaeis fuit. Quod si hoc recipitur, quomodo in Daniele Hebraei pueri linguam quam non noverant, doceri jubentur. Omnem autem linguam unusquisque hominum sive Graecam, sive Latinam, sive caeterarum gentium, aut audiendo potest tenere, aut legendo ex praecep
Abbreviated transcription (Latin):
dubitationẽ nõis uł int̾pretationis f̃mo diui¬
mis lingue attułit. Greca aut̃ lingua int̾
ceteras gentium clarior habetur.ẽ enĩ ⁊ lati¬
nis. ⁊ om̃ib linguis sonantior. cuiꝰ uarietas
Sed̾a attica uidelicet attheniensis. qualisi s̃
om̃s g̾cie auctores. T̃ercia dorica. quã hñt
egiptii ⁊ syri. Quarta ionyca. qͥnta eolica. qͣ
se eolisti locutos dixerunt. ⁊ sunt in obsenia¬
tione gͥre lingue niusmͦi certa discrimina. ser¬
mo enĩ eorum ita ÷ disꝑtitus. Latinas aut̃ lin¬
guas quatuor eẽ qͥdam dixerunt .i. pͥscam la¬
tinam. romanam mixtam. pͥsca : qua uetu¬
stissimi italie sub iano ⁊ saturno. funt usi
in condita. ut sehñt carmina salioꝵ. latina.
quam sublatino ⁊ regib tusci et certi inlatio
sunt locuti. ex qua fuerunt duodecĩ tabule
septe. romana: que post reges exactos applo
iomano cepta÷ quam neuius plantus ennsus

Expanded text:
dubitationem nominis vel interpretationis sermo undubitationem nominis vel interpretationis sermo unius linguae attulerit. Graeca autem lingua inter caeteras gentium clarior habetur. Est enim et Latinis et omnibus linguis sonantior. Cujus varietas Secunda Attica, videlicet Atheniensis, qua usi sunt omnes Graeciae auctores. Tertia Dorica, quam habent Aegyptii et Siculi. Quarta Ionica. Quinta Aeolica, qua sunt Aeoles locuti, et sunt in observatione Graecae linguae ejusmodi certa discrimina. Sermo enim eorum ita est dispertitus. Latinas autem linguas quatuor esse quidam dixerunt, id est, priscam, Latinam, Romanam, mistam. Prisca est, qua vetustissimi Italiae sub Jano et Saturno sunt usi, incondita, ut se habent carmina Saliorum. Latina, quam sub Jano et regibus Tusciae, caeteri in Latio sunt locuti, ex qua fuerunt duodecim tabulae scriptae. Romana, quae post reges exactos a populo Romano gesta est, quam Naevius, Plautus,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ imꝓbi existunt etiam mulierib ⁊ earum
ꝑagunt concubitum qͥs demones callidiosos
horatius dicit. faune nympͥarum fugienti
um amator. ꝑ meos fines. ⁊ aprica rura leuiꝰ
incedas.
tione turris post diluuium. Nam pͥusꝗͣ suꝑ¬
bia t᷑ris illius indiu̾sos signorũ sonos huma
nam diuid̾et societatẽ. una omĩum natio¬
num lingua fuit. que hebrea uocatur. qua
patriarche et ꝓpħe usi sunt.ñ solum insermo¬
nib suis. uerum etiam in lut̾is suis sacris.
ninitiaut̃ quot gentes tot lingue fuerunt.
Deinde plures gentes: quam lingue. q exuna
minatur. sicut os dici solet ꝓ uerbis. sic̃ manꝰ
ꝓ luteris. Tres sunt aut̃ lingue sacre. hebrea.
g̾ca. latina. que toto orbe maxime excelunt.
his enim tͥb linguis suꝑ crucẽ dñi apylato
fuit causa eiꝰ scͥpta. Uñ ⁊ p̃p obscuntatem sc̃aꝵ
scpturarum harum tͥum linguarũ ÷ ocutio
necessaria ÷. ut ad alt̾am recuuratur. siqͥuã

Expanded text:
enim improbi existunt etiam mulieribus et earum enim improbi existunt etiam mulieribus et earum peragunt concubitum, quos daemones Galli Horatius dicit: Faune, Nympharum fuum amator, per meos fines et aprica rura lenis incedas. tione turris post diluvium. Nam priusquam superbia turris illius in diversos signorum nam divisit societatem, una omnium nationum lingua fuit, quae Hebraea vocatur, qua patriarchae et prophetae usi sunt non solum in sermonibus suis, verum etiam in litteris sacris. Initio autem quot gentes sunt, tot linguae fuerunt. Deinde plures gentes quam linguae, quia ex una minatur: sicut os dici solet pro verbis, sicut manus pro litteris. Tres sunt autem linguae sacrae: Hebraea, Graeca, Latina, quae toto orbe maxime exceHis enim tribus linguis super crucem Domini a Pilato fuit causa eius scripta. Unde et propter obscuritatem sanctarum Scripturarum harum trium linguarum cognitio necessaria est, ut ad
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet uelut misticũ sige̾atur fabula qd̾
aer iunom deputet᷑. ut uolunt eroaᷤ habita
qͦ noĩe appellant alicuꝰ m̃iti animas defimc
om̃s cdeos qͦs domi colebant. ⁊ penates dicti: qd̾
eẽnt ur penefbilib .i. in secretis. hii dii qͦmͦ
uocabant᷑. uel que noĩa habuerunt ignorat᷑.
Manes deos mortuoꝵ dict. quoꝵ potestatem ĩ t̃
siue qr mites s̃ inmanib. ꝯtͣrio noĩe hatpellã¬
tur. Apuleiꝰ aut̃ ait eos. cata antifrasin dici
manes. hoc ÷ mites ac modestos. cũ sint t̃ribi¬
les. ⁊ inmanes ut parcas.⁊ eumenides. Laruaᷤ
ex hoĩb fcõs demones aiunt. qui m̾iti mali
fuerunt. quaꝵ nã eẽ: dicitur t̾rere paruulos.
et in angulos garrire tenebrosos. Lamias qͣs fa¬
bule tractunt infantes corriꝑe ac laniare so¬
litas. a laniando spetialit᷑ dictas. Philosi qui
g̾ce penite. latine incubi appellant᷑. siue ii¬
nii ab in eundo passim cũ animalib. uñ ⁊ ĩ¬
cubi dñr ab incubando. hoc: stuprando. sepe

Expanded text:
c velut mysticum significante fabula, quod aer Junoni deputetur, ubi volunt heroas habitare, quo nomine appellant alicujus meriti animas defunctomnes deos, quos domi colebant: et penates dicti, quod essent in penetralibus, id est, in secretis. Hi dii quomodo vocabantur, vel quae nomina habuerint, ignoratur. Manes deos mortuorum dicunt, quorum potestatem inter sive quia mites sunt immanibus, contrario nomine hoc appellantur. Apuleius autem ait eos cata antiphrasin dici manes, hoc est, mites ac modestos, cum sint terribiles et immanes, ut Parcas, ut Eumenides. Larvas ex hominibus factos daemones aiunt, quod meriti mali fuerint, quarum natura dicitur terrere parvulos, et in angulis garrire tenebrosis. Lamias, quas fabulae tradunt infantes corripere ac laniare solitas, a laniando specialiter dictas. Pilosi, qui Graece Panitae, Latine Incubi appellantur, sive Invi ab ineundo passim cum animalibus, unde et Incubi dicuntur ab incumbendo, hoc est, stuprando: saepe
Abbreviated transcription (Latin):
et spm̃ ⁊ m̃tem. ut maro. Inuentum enim solũ¬
mꝰ dm̃ ñ ut inuenent exposuerunt. qi euanuart
incogitationib suis. dicentes enĩ seeẽ sapientiᷤ
stulti facti sunt. Item placonici qͥd̾ dm̃ c̾atirm.
⁊arbitrem.⁊ uidicem asserunt. Epycure ocis¬
sum. ⁊ inex̾citatum. Demundo aut̃ platomei
affirmant incorporalem.Sto ici corpiralem. Pra¬

Expanded text:
et spiritum et mentem, ut Maro. Inventum enim solumet spiritum et mentem, ut Maro. Inventum enim solummodo Deum, non ut invenerunt, exposuerunt: Evanuerunt in cogitationibus suis: dicentes sese sapienstulti facti sunt. Item Platonici quidem Deum curatorem et arbitrum et iudicem asserunt. Epicurei otiosum et inexercitatum. De mundo autem Platonici adfirmant incorporalem; Stoici corporalem; E
Abbreviated transcription (Latin):
qͦdam philo sopho amatore uanitatis ñ sapi¬
entie. quẽ etiam phi losopbi porcum nomi¬
nominauerunt. qĩ uoluptans inceno carnali
uoluptatem corꝑis summũ bonum asserens a
etiam dixit nulla diuina ꝓuidentia instructĩ
et aut regimundum .s originererum. athonis
⁊ insecabilib at solidis corꝑibꝰassignauit ꝯpio
tinis concursib uniu̾sa nascuntur ut ratt
ero pͥea quam mortuuis fuert. Gimnososiste min¬
diꝑopacas indie solitudines ꝑhibentur phibs¬
phari. adhibentes tantum genitalib tigmino
gurno enim ȩreo dictum quod uuiuenes miditi¬
cent in campis. uͥ pudenda tantum sola opunt
hi ⁊ agenerando se cohibent. Theologi auit ibs
deo dixerunt. quoꝵ itana ꝯstat opinio quods
eẽt dum quererent. qͥdam enĩ corpores sensuhẽ
mundũ uisibilem et quatuor elem̃tis dm̃ ẽli
xerunt. ut dionisiꝰ stoicꝰ. Alii ltero spiritalit ntd
ut plato. qͥdam mentẽ solutam. ut cycero cdã

Expanded text:
quodam philosopho amatore vanitatis, non sapiquodam philosopho amatore vanitatis, non sapientiae, quem etiam ipsi philosophi porcum nominaverunt, quasi volutans in caeno carnali, voluptatem corporis summum bonum adserens; qui etiam dixit nulla divina providentia instructum esse aut regi mundum. Sed originem rerum atomis, id est insecabilibus ac solidis corporibus adsignavit, quotis concursionibus universa nascantur et nata ero pper opacas Indiae solitudines perhibentur philosophari, adhibentes tantum genitalibus tegmina. Gymnasium enim ex eo dictum est, quod juvenes nudi exercentur in campo, ubi pudenda tantum operiunt. Hi et a generando se cohibent. Theologi autem iiddeo dixerunt: quorum varia constat opinio, quid deus esset, dum quererent. Quidam enim corporeo sensu, hunc mundum visibilem, ex quatuor elementis, deum esse dixerunt, ut Dionysiut Plato: quidam mentem solutam, ut Cicero: quidam
Abbreviated transcription (Latin):
ta ⁊ occulta eẽ. que uoluit ds̃ intelligentiam
hominis excedere. fic tantum plurima eẽ que
posuit ⁊ sensus penetratione comp̃hendi. hãc
septam arcesilaus cirenaicus philosopħꝰ repꝑit
eiuiꝰ sectator fuit de metͥcus qͥdixit tanquã in
puteo alto. ita ut fundꝰ nullus sit ita mocculco
lacere u̾itatem. ꝑ ipatetici ade ambulatione
dicti. eo quod aristotiles auctor eoꝵ deambu¬
lans disputare solitus eẽt. hii dnt quandam
particulam anime eẽ et̾nam. dereliquo mag¬
maexparte mortalem. Cinici abimmundicia
impudentie nuncupati. ꝯt᷑ enim humanam
uecundiam in ꝓpatulo coire cum ꝯiugib eis
mos erat. censentes licitum honestumq eẽ:
palam cum urore concumbe. qi ꝯuigium
iustum :. publice id p̃dicantes agendum ut
canes in uicis uł plateis. uñ ⁊ acanib quoꝵ
uitam imitabantur etiam uocabrhim no¬
menq tͣrerunt. Epicureidicti ab epicuro

Expanded text:
ta et occulta esse, quae voluit Deus intelligentiam ta et occulta esse, quae voluit Deus intelligentiam hominis excedere: sic tamen plurima esse quae possint et sensus penetrabili ratione comprehendere. Hanc sectam Archesilaus, Cyrenaicus philosophus reperit, cujus sectator fuit Democritus, qui dixit, tanquam in puteo alto, ita ut fundus nullus sit, ita in occulto jacere veritatem. Peripatetici a deambulatidicti, eo quod Aristoteles auctor eorum deambulans disputare solitus esset. Hi dicunt quandam particulam animae esse aeternam: de reliquo magna ex parte mortalem. Cynici ab inmunditia inpudentiae nuncupati. Contra humanam enim verecundiam in propatulo coire cum coniugibus eis mos erat, censentes licitum honestumque esse palam cum uxore concumbere, quia coniugium iustum est, publice id praedicantes agendum, ut canes in vicis vel plateis. Unde et a canibus, quorum vitam imitabantur, etiam vocabulum nomenque traxerunt. Epicurei dicti ab Epicuro
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ stationũ suarum. ut ꝑipatetici. ⁊ stoyei.¬
⁊ academyci. Platonici aplatone philosopho
dic̃ti. hii animarium c̃atorem et̃ deum:
corporum angelos eẽ asserunt. ꝑmultos annoꝵ
circulos indiu̾sa corpora redire aĩas dicunt.
Stoyci a loco dicti. porticus enĩ fuit athenis. quẽ
in qua picta erant gesta sapientium. atq ui¬
philosophabantur. ex qua et stoyci dict̃i funt.
g̾ce enĩ porticus stoa dicit᷑. hac sectam pͥmus
⁊enon instituit. hii negant sñ uirtute effici
ci quemꝗͣ beatum. peccatum uniforme ẽẽ asse¬
runt. dicentes. sic ille nocens erit qͥ pabeas fura¬
uent. quam qͥ aurum. qͥ mergum occiderit ꝗͣ
qͥ equum. ñ enĩ animaleͥmen s̃. animꝰ facit. hũ
etiam aium cũ corꝑe ꝑire dicunt. anunãqͥq
nos. Academici apellati a uilla platonis acade¬
mia atthenarum uͥ id̾ plato docebat. hũ omĩa
incerta opinantur. s sicut fatend̾: młta incer¬

Expanded text:
t stationum suarum, ut peripatetici, stoici,t stationum suarum, ut peripatetici, stoici, academici. Platonici a Platone philosopho dicti: hi animarum creatorem esse deum, corporum angelos asserunt et per multos annorum circulos, in diversa corpora redire animas dicunt. Stoici a loco dicti: porticus enim fuin qua picta erant gesta sapientium atque vis sapientes philosophabantur, ex qua et stoici dicti sunt: graece enim porticus stoa dicitur. Hanc sectam primo Zeno instituit. Hi negant, sine virtute effici quemquam beatum. Omne peccatum uniforme esse asserunt, dicentes: sic ille nocens erit, qui paleas furaverit, quam qui aurum: qui mergum occiderit, quam qui equum. Non enim animal crimen, sed animus facit. Hi etiam animam cum corpore perire dicunt, animam quoqsse aeternos. Academici appellati a villa Platonis academia Athenarum, ubi idem Plato docebat. Hi omnia incerta opinantur: sed sicut fatendum est multa incer
Abbreviated transcription (Latin):
amatores int̾pretant᷑. Est enim philosophus qͥdi¬
apicthagora fertur exortum. Nam dũ antea
g̾ci ueteres sophistas .i. sapientes aut doctores
sapĩe semet ipsos raetantiꝰ nominarent. iste int̃¬
rogatus qͥd ꝓfit̾etur u̾ecundo noĩe philosophũ
.i. amatorem sapi̾e sese eẽ respondit. quando
sapientem ꝓfit̾i arrogantissimum uidebatur.
ita deinceps posteris posteris placuit. ut qͣ ta¬
libet de reb ad sap̃iam ꝑtinentib doctrina
qͥsq uelsibi uł aliis iuderetur excelłe: non nͥ
philosophus uocaretur. Idem autem philo¬
sophi tͥplicigenere diuidunt᷑. nam aut phi¬
sici s̃. aut etici aut logici. Phisici dicti qr de
naturis tractant. natura qͥtpe g̃cephisis uo¬
putant. mos enĩ apud gcos etys appellat᷑.
Logici aut̃ qr innatura ⁊ morib ronemadiũ¬
hii inheresib fins. habentes quedam noĩa
ex auctorib ut platonici. epicurei. piçta¬
gorici. Alii alocis ꝯuenrentie ꝯuenticłoꝵ¬

Expanded text:
ae interpretantur. Est enim Philosophus qui diorum primum a Pythagora fertur exortum. Nam dum antea Graeci veteres sophistas, id est sapientes, aut doctores sapientiae semetipsos iactantius nominarent, iste interrogatus quid profiteretur, verecundo nomine philosophum, id est amatorem sapientiae se esse respondit, quoniam sapientem profiteri arrogantissimum videbatur. Ita deinceps posteris placuit ut, quantalibet de rebus ad sapientiam pertinentibus doctrina quisque, vel sibi, vel aliis videretur excellere, non nisi philosophus vocaretur. Iidem autem philosophi triplice genere dividuntur: nam aut physici sunt, aut ethici, aut logici. 4. Physici dicti, quia de naturis tractant. Natura quippe φύσις Graece voputant. Mos enim ἦθος apud Graecos appellatur. 6. Logici autem quia in naturis et moribus rationem adjunhi in heresibus suis, habentes quedam nomina ex authoribus, ut platonici, epicurei, pythagorici. Alii a locis conventiculorum e
Abbreviated transcription (Latin):
stia corpora gerebant. Lapsi uͦ inaenam qͣli¬
tatem ꝯuersi sunt. Net aeris illiꝰ pͣiora spatia.
s. ista caliginosa tenere ꝑmissis̃. qui eis qĩ car¬
pͥncepst. Diabolus hebraice dr̃ deor sum flu¬
ens. quia qutenis inceli culmine stare cõ-¬
tempsit. s suꝑbie pondere deorsum corru¬
ens cecilit. Grece uero diabolus eͥminator ap¬
pellatur qd̃ uel cͥmina quib ipse ilicit ad
deum referat. uel qui electorum innocenti¬
aduersarius. siue tnsgressor. ipse ẽ enim adu̾sa¬
rius qui ẽ u̾itatis inimicꝰ. s semꝑ sc̃orum uir¬
tutib ꝯfͤire uititur. ipse̾ et transgresior. qr p̃¬
uaricator effectus. in u̾itate qua conditꝰ: ñste¬
tit. Id̃ et temptator. qr temptandam ustoꝵ ĩ no¬
centiam postulat. sicut in iob scͥbitur. Antix

Expanded text:
stia corpora gerebant. Lapsi vero in aeriam qualistia corpora gerebant. Lapsi vero in aeriam qualitatem conversi sunt, nec aeris illius puriora spatia, sed ista caliginosa tenere permissi sunt, qui eis quasi carprinceps est. Diabolus Hebraice dicitur deorsum fluens, quia quietus in caeli culmine stare contempsit, sed superbiae pondere deorsum corruens cecidit. Graece vero diabolus criminator vocatur, quod vel crimina, in qua ipse inlicit, ad Deum referat, vel quia electorum innocentiadversarius, sive transgressor. Ipse est enim adversarius, qui est veritatis inimicus, et semper sanctorum virtutibus contraire nititur. Ipse et transgressor, quia praevaricator effectus in veritate, qua conditus est, non stetit. Idem et temptator, quia temptandam iustorum innocentiam postulat, sicut in Iob scribitur. Antichristus