comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
subeida mysteria. qñ ipse benedictionẽ gr̃ẽ afferens qͥ legẽ lit¬
terȩ dedit. ueterũ pͥmo cerunoniaꝵ ritu consecͣri. qͥ cuncta di¬
curaũ. Ecce hydria sexta: ad abluenda pecrati c̃tagia. ad potan¬
da uitę gaudia. mundiorẽ cet̾is afferens unda. Uerũ si in &¬
taui diei circ̃cisione. baptisma qͦd in ix. sterio dñicę resurrectio¬
nis ã peccatoꝵ nos morte redemit. intelligis. in inductione in
tẽplũ ⁊ oblatione hostię purificantis figuratũ cognoscis. fideles
qͦsq de baptisterio ad altare scm̃ ingͣdi. ac dñici corporis ⁊ sangui¬
nis uictima singłari debere consecrari: uino qͥđe de aqͦ facto. et
qͥde meracissimo donatꝰ es. Porro si circuncisionis diẽ ad genera¬
lẽ humani generis resurrectionẽ quando mortał ꝓpago cessa¬
bit. mortalitas tota in inmortalitate mutabit᷑ int̾̃p̃taris. ⁊

Expanded text:
subeunda mysteria, quando ipse benedictionem gratiae afferens, qui legem litsubeunda mysteria, quando ipse benedictionem gratiae afferens, qui legem litterae dedit, prius eam caeremoniarum ritu consecravit, qui cuncta dicuravit. Ecce hydria sexta ad abluenda peccati contagia, ad potanda vitae gaudia mundiorem caeteris afferens undam. Verum si in octavi diei circumcisione baptisma, quod in mysterium Dominicae resurrectionis a peccatorum nos morte redemit, intelligens, in inductione in templum et oblatione hostiae purificantis figuratum cognoscis, fideles quosque de baptisterio ad altare sanctum ingredi, ac Dominici corporis et sanguinis victima singulari debere consecrari, vino quidem de aqua facto, et quidem meracissimo donatus es. Porro si circumcisionis diem ad generalem humani generis resurrectionem, quando mortalis propago cessabit, et mortalitas tota in immortalitatem mutabitur, interpretaris: et
Abbreviated transcription (Latin):
supedifi camini. Bene scđm purificationẽ iudeoꝵ tantuĩ posite
erant hydriȩ: qͥa iudeoꝵ tantũ popło lex ꝑ moysen data ẽ.
nã grã et ueritas eiugłii. ñ minꝰ gentib quã udeis ꝑ iħm¬

Expanded text:
superaedificamini . Bene secundum purificationem Judaeorum positae superaedificamini . Bene secundum purificationem Judaeorum positae erant hydriae, quia Judaeorum tantum populo lex per Moysen data est. Nam gratia et veritas Evangelii, non minus gentibus qua
Abbreviated transcription (Latin):
eã moriturꝰ incruce. discipło urgini uuginẽ cm̃dare curauͭ. Car¬
nis nãq infirma pp ᷤ tiens. matrẽ de qͦ hȩc suscepit. pie cognitã ei
quẽ maxime diligebat discipło c̾m̃dauit quã diuina facturus
gnoscit. Erant aut̃ ibi lapides hydriȩ sex positę scđm purifi¬
aitionẽ iudeoꝵ: capientes singłe metretas. binas uel t̃nas. Ny ari
te̾ scͥpturȩ sacrę scientiã designat: quȩ suos auditores. ⁊ a pec¬
catoꝵ suoꝵ sorde abluere. ⁊ diuinȩ cognitionis solet fonte pota
humano ꝑsex scłi labentis etates .÷. usq ad tp̃s adñcę p̃licatiõis¬
t bñ lapidea st̃ uasa. qͥ fortia st̃ p̃cordia iustaꝵ. ut pote iliꝰ si¬
de ⁊ dilectione solidata lapidis. quẽ uidit daniei p̃cisũ de mon¬
te sine manib. factũq in montẽ magnũ. ⁊ ĩplesse omnẽ t̾ram.
cens. Ad quẽ accedentes lapidẽ uiuũ: ⁊ ipsi tanqͣ lapides uiui

Expanded text:
eam moriturus in cruce discipulo virgini virginem commendare curavit. Caream moriturus in cruce discipulo virgini virginem commendare curavit. Carnis namque infirma perpetiens, matrem, de qua haec suscepit, pie cognitam, ei, quem maxime diligebat, discipulo commendavit, quam divina facturus torem non esse recognoscit. Erant autem ibi lapideae hydriae sex positae secundum purificationem Judaeorum, capientes singulae metretas binastem Scripturae sacrae scientiam designat, quae suos auditores et a peccatorum sorde abluere et divinae cognitionis solet fonte potarhumano per sex saeculi labentis aetates, id est, usque adEt bene lapidea sunt vasa, quia fortia sunt praecordia justorum, ut pote illius fide et dilectione solidata lapidis, quem vidit Daniel praecisum de monte sine manibus, factumque in montem magnum, et implesse omnem terram ; cens: Ad quem accedentes lapidem vivum, et ipsi tanquam lapides vivi,
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ ⁊ matrẽ : aut eã sibi eẽ matrẽ negaret. ex cuiꝰ carne uirgi¬
nea. carnẽ susciꝑe ñ despex̃. etiã apło teste qͥatt: qͥ factꝰ ÷ ei ex se¬
mine dauid scđ̃m carnẽ. Quomͦ enĩ ex semine dauid scđm carnẽ.
siñ ex corpore marię scđm carnẽ: q̃ ex dauid semine descendit:
S in eo qͦd miracłm facturꝰ ait. qͥd michi et tͥ ẽ mulier: significat
se diuinitatis qͥ miracłm erat patrandũ. ñ pͥncipiũ t̃pralit̾ acce¬
pisse de matre. s erͣnitatẽ sẽꝑ habuisse de patre. Qruid mͥ inqͥt
sẽꝑ habui. cũ tua carne ex qͦ carnẽ accepi c̾mune ñ ẽ. Nndũ u eñ
hora mea: ut fragilitatẽ assũptȩ ex te humanitatis. moriendo
demonstrẽ. Priꝰ e ut potentiã ȩt̾nȩ ditatis.: urtutes opando pate¬
faciã. Ueñ aut̃ hora. ut qͥd sibi ⁊ matͥ c̃mune eẽt ostenderet: Cũ

Expanded text:
patrem et matrem: aut eam sibi esse matrem negaret, ex cujus carne virgipatrem et matrem: aut eam sibi esse matrem negaret, ex cujus carne virginea carnem suscipere non despexit, etiam Apostolo teste qui ait: Qui factus est ei ex semine Dsi non ex corpore Mariae secundum carnem, quae ex David semine descendit? sed in eo quod, miraculum facturus, ait: Quid mihi et tibi est, mulier? significat se divinitatis, qua miraculum erat patrandum, non principium temporaliter accepisse de matre, sed aeternitatem semper habuisse de Patre. Quid mihi, inquit, per habui, cum tua carne, ex qua carnem suscepi, communis non est. Nondum venit hora meo, ut fragilitatem sumptae ex te humanitatis moriendo demonstrem: prius est ut potentiam aeternae deitatis virtutes operando patefaciam. Veniet autem hora ut quid sibi et matri commune esset ostenderet, cum
Abbreviated transcription (Latin):
sub lege ꝓpħaꝵ scriptis. tͣciũ sub grã p̾coniis euugłi staꝵ. qͦsi t̃cia
diei luce mundo refulsit: in qͦ dñs ⁊ saluator nr̃ ꝓ redẽptione ge¬
neris humani in carne natꝰ apparuit. S ⁊ħ qͦd in chana galileş
bona oꝑando de t̾renis ad etͣna nort̾ sperando. ⁊ amando trans¬
migrare. Discũbente aut̃ ad nuptias dño uinũ defecit: ut uino
inełore ꝑ ipsũ mirabili ordine facto. manifestaret᷑ gła latentis
in hoĩe derͥ ⁊ credentiũ in eũ fides aucta ꝓficeret. Qd si mysteri.¬
ũ querimꝰ. apparente in carne dño. meraca idẽ illa legalis sens
suauitas. paulatĩ ceꝑat ob carnalẽ phariseoꝵ int̾pretationẽ ã pͥs¬
ca sua uirtute deficere: qͥ mnox ea q̃ carnalia uidebant᷑ mandata.
studeamꝰ indagari. qͥd sit qͦd cũ deficiente uino diceret mat̾ iħu
hora mea. Neq enĩ matrẽ suã honoraret. qͥ nob̾ iubet honorare

Expanded text:
sub lege Prophetarum scriptis, tertium sub gratia praeconiis evangelistarum, quasi tertia sub lege Prophetarum scriptis, tertium sub gratia praeconiis evangelistarum, quasi tertia diei luce mundo refulsit, in quo Dominus et Salvator noster, pro redemptione generis humani in carne natus apparuit. Sed et hoc quod in Cana Galilaeae, id bona operando, de terrenis ad aeterna norunt sperando et amando transmigrare. Discumbente autem ad nuptias Domino, vinum defecit, ut vino meliori per ipsum mirabili ordine facto, manifestaretur gloria latentis in homine Dei, et credentium in eum fides aucta proficeret. Quod si mysterium quaerimus, apparente in carne Domino, meraca illa legalis sensus suavitas paulatim coeperat ob carnalem Pharisaeorum interpretationem, a prisca sua virtute deficere, qui mox ea quae carnalia videbantur mandata astudeamus indagare quid sit cum deficiente vino diceret mater Jes? nondum venit hora mea. Neque enim matrem suam inhonoraret, qui nobis jubet honorare
Abbreviated transcription (Latin):
płi: q̃ ĩpleuert̃ hydrias aqͦ. ñ qͥdẽ ipsi p̃teritas mundi etates le
riendo fidelit᷑ . qͥa scͥptura quȩ a ꝓpħis ministrata ẽ et salubris
ẽẽt ad haustũ sapientię celestis. ⁊ ad oꝑũ castigationẽ utilis. Im¬
pleuert̃ aut̃ eas usq ad sũmũ. qͥrecte intellexert᷑ nullũ fuise
tẽpus scłi ã sc̃is alienũ doctorib. qͥ siue u̾bis siue exẽplis. siue e

Expanded text:
runt hydrias aqua? Non quidem ipsi praeteritas mundi aetates legriendo fideliter: quia Scriptura, quae a prophetis ministrata est, et salubris esset ad haustum sapientiae coelestis et ad operum castigationem utilis. Impleverunt autem eas usque ad summum; quia recte intellexerunt nullum fuisse tempus saeculi a sanctis alienum doc
Abbreviated transcription (Latin):
iiunũ : tantũ distat int̾ sensũ illũ qͦ scͥpturȩ ante aduentũ
saluatoris intelligebant᷑. ⁊ eũ quẽ ueniens ipse reuelauit apłis:
eoꝵꝰ discipłis ꝑpetuo sequendũ reliqͥt. Et qͥde potuit dñs uacu¬
as implere yarias uino: qͥ in exordio mundanę creatioĩs. cuncta
creauit ex nichilo. S maluit de aqͣ facere uinũ: qͦ ty. pice doceret
ñ se ad soluendã imꝓbandã q. s ad ĩplenda potiꝰ legẽ. ꝓpħasq ue¬

Expanded text:
tantum distat inter sensum illum quo Scripturae ante adventum Salvatoris intelligebantur, et eum quem veniens ipse revelavit apostolis eorumque discipulis perpetuo sequendum reliquit. Et quidem potuit Dominus vacuas implere hydrias vino, qui in exordio mundanae creationis cuncta creavit ex nihilo; sed maluit de aqua facere vinum, quo typice doceret, non se ad solvendam improbandamque, sed ad implendam potius legem prophetasque ve
Abbreviated transcription (Latin):
martyrii głam. beatꝰ etiã in euugłicis ⁊ aplicis litteris iusticiȩ
laude accepit. fr̃ĩcida unpiꝰ. et̾nę maledictionis penas luit. Qui
his auditis metuunt cũ impiis dãpnari. cupientes bñdici cũ pi¬
is. om̃iũ odioꝵ ⁊ inuidię fomittẽ abiciunt: do placere ꝑ sacͥficiũ
iusticiȩ. modestię. innocentię. ac patientiȩ curant. uas. plenũ aq̃¬

Expanded text:
iam in evangelicis et apostolicis litteris justitiae laudem accepit, fratricida impius aeternae maledictionis poenas luit. Quicunque, his auditis, metuentes cum impiis damnari, cupientes benedici cum piis, omnem odiorum et invidiae fomitem abjiciunt, Deo placere per sacrificium justiti
Abbreviated transcription (Latin):
hoꝵ meditatione diurna ⁊ nocturna. inportunos maniũ nocen¬
tiũ q cogitationũ. repellamꝰ incursus hoꝵ crebra collatione ⁊noᷤᷤ.
et ꝓximos nr̃os a fabulis suꝑuaeuis. ⁊ male dulcoratis detractio¬
nũ colloqͥis castigare. atq ad diuinę frequentiã laudis accende
domo dni. ac ꝑpetuo illũ laudare desideramꝰ: oportet nimirũ¬

Expanded text:
horum meditatione diurna et nocturna importunos inanium nocenhorum meditatione diurna et nocturna importunos inanium nocentiumque cogitationum repellamus incursus: horum crebra collatione et nos et proximos nostros a fabulis supervacuis et male dulcoratis detractionum colloquiis castigare atque ad divinae frequentiam laudis accenderdomo Domini, ac perpetuo illum laudare desideramus, oportet nimiru
Abbreviated transcription (Latin):
multo doctiores: ⁊ qͥ a doctiorib nolumꝰ despici. ipsi in doctiores
nob̾ despicere. ĩmo etiã irridere gaudemꝰ. Neq reminisci curamꝰ.
qͥa ñ eis qͥ uel mysteria fidei. uel sui p̃cepra conditoris tantũ me¬
ditando ꝑcipiunt. s his potiꝰ qͥ ea quȩ discere potuert᷑ oꝑando ęxer
multũ querit᷑ ab eo. Ne nos gͦ scientia inflet.s caritas potiꝰ edifi¬
cet. sequam᷑ exẽplũ apparentis in hoi̾e filii dĩ. qͥ eis qͦs se ad sublimia
discenda seqͥ necdũ ualere conspex̃: seipsũ benigna humilitate
subiecit. cuiꝰ exẽplo imbitos eoꝵ animos celest gra dignos. celestis ar¬
uerat. mat̾ uirgo diligentiꝰ in corde retinebat. sollicite cuncta
explicare querentib Imitem᷑ ⁊ nos fr̃s mei piã dñi inatrẽ. iͥpsi qͦ
om̃ia u̾ba ⁊ facta dm̃i ac saluatoris nr̃i firo in corde c̾seruando.

Expanded text:
multo doctiores; et qui a doctioribus nolumus despici, ipsi indoctiores multo doctiores; et qui a doctioribus nolumus despici, ipsi indoctiores nobis despicere, imo etiam irridere gaudemus: neque reminisci curamus, quia non eis qui vel mysteria fidei, vel sui praecepta conditoris tantum meditando percipiunt, sed his potius qui ea quae discere potuerunt operando exercmultum requiritur ab eo . Ne nos ergo scientia inflet, sed charitas potius aedificet: sequamur exemplum apparentis in homine Filii Dei, qui eis quos se ad sublimia discenda sequi necdum valere conspexit, seipsum benigna humilitate subjecit, cujus exemplo imbutos eorum animos coelesti gratia dignos coelestis arverat mater Virgo, diligentius in corde retinebat, sollicite cuncta explicare quaerentibus. Imitemur et nos, fratres mei, piam Domini matrem, ipsi quoque omnia verba et facta Domini ac Salvatoris nostri fixo in corde conservando,
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris. Dicelut inqͣm his: qͥa in his que patͥs mei st̃ oportet
me eẽ. Qui cũ arcẽ tanti iy. sterii ascendere intelligendo nͣ pos¬
sent: neq alit̃ eũ in his quȩ uere patͥs eiꝰ eẽnt manere decerne¬
rent. nͥ ut q̃prehendere nossent: descendit ipse cũ ipsis ad inferi¬
ora conu̾sationis eoꝵͥ. cepitq manere in his quȩ illoꝵ erant. et
erat eis pia dispensatione subiectꝰꝰ donec ꝓficiente humilitatis ma¬
gisterio. quantũ om̃ib creaturis eẽt pͣferendus agnoscerent. qd
ꝓhis nr̃a agat suꝑbia. obsecro paucis attendamꝰ. Certe cũ ea que
ñ et̃nalit̃ nouimꝰ. s iuuante dño ex tp̃r didicimꝰ. archana scͥptu¬
rarũ: sĩpliciores qͦsq fr̃s loquentib nob̾ intelligere ñ posse senti¬
mꝰ. statĩ extolli consueuimꝰ. ẽisq despectis. de nr̃a nos qͣsi singłari

Expanded text:
Salvatoris. Dicebat, inquam, his, Quia in iis quae Patris mei sunt, oportet Salvatoris. Dicebat, inquam, his, Quia in iis quae Patris mei sunt, oportet me esse. Qui cum arcem tanti mysterii ascendere intelligendo non possent, neque aliter eum in iis quae vere patris ejus essent manere decernerent, nisi ut comprehendere nossent, descendit ipse cum ipsis ad inferiora conversationis eorum, coepitque manere in his quae illorum erant: et erat eis pia dispensatione subjectus, donec proficiente humilitatis magisterio, quantum omnibus creaturis esset praeferendus agnoscerent. Quid pro his nostra agat superbia obsecro paucis attendamus. Certe cum ea, quae non aeternaliter novimus, sed juvante Domino ex tempore didicimus, arcana Scripturarum, simpliciores quosque fratres loquentibus nobis intelligere non posse sentimus, statim extolli consuescimus, eisque despectis de nostra nos quasi singulari
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ facta ft̃. et ipse ẽ aute om̃s. Cuiꝰ multũ ẽ miranda magne dis¬
pensatio piẽatis. qͥ dũ parentes suos mysteriũ diuinȩ suȩ maiesta¬
tis nec dũ capere uidisset. exhibuit eis humanę subiectionẽ humi¬
litatis: ut ꝑ hanc paulatĩ ad agnitionẽ diuinitatis instrueret.
ũ enĩ dixisset qͥd ẽ qͦd me querebatis. nesciebatis qͥa in his que patͥ
mei st̃ oportet me ẽẽ: ⁊ ipsi ñ intellȩxert̃ u̾bũ qͦd locutꝰ ẽ ad illos.
sic̃ euugłista consequent᷑ insinuat. descendit cũ eis. ⁊ ueñ nazareth:
⁊ erat subditꝰ illis. Diceba gͦ archanũ suę diuinę uirtutis parctib
humanę suȩ fragilitatis: matͥ suę scilicet uerȩ suę carnis. ⁊ castissi¬
mo tutori castitatis illiꝰ. qͥ ꝑ id tp̃ris necdũ ꝓpalata luce eiuigłi¬
ca. ab oĩb pene qͥ eos nosse poterant. carnali conunctione uir eiꝰ.
carnali ãministratione pat̾ ęstimabat᷑ simul ⁊ uocabat᷑ ipsiꝰ dñi

Expanded text:
ipsum facta sunt, et ipse est ante omnes. Cujus multum est miranda magnae dispensatio pietatis, qui dum parentes suos mysterium divinae suae majestatis necdum capere vidisset, exhibuit eis humanae subjectionem humilitatis, ut per hanc eos paulatim ad agnitionem divinitatis institueret. Cum enim dimei sunt, oportet me esse? et ipsi non intellexerunt verbum quod locutus est ad illos, sicut evangelista consequenter insinuat: Descendit cum eis, et venit Nazareth, et erat subditus illis. Dicebat ergo arcanum suae divinae virtutis parentibus humanae suae fragilitatis, matri suae scilicet verae suae carnis, et castissimo tutori castitatis illius, qui per id temporis, nec dum prola a luce Evangelica, ab omnibus pene qui eos nosse poterant, carnali conjunctione vir ejus, carnali administratione pater aestimabatur simul et vocabatur ipsius Domini
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ quia iuis que patͥs mei st̃ oportet me eẽ. qͥa nimirũ quap
und ẽ maiestas ⁊ gła: hoꝵ etiã una sedes ac domꝰ ẽ. Nec solũ mate¬
rialis di domꝰ quȩ ad orandũ eũ t̃poralit̾ sieri solet: s etiã domus
intelle tualis quȩ ad laudandũ eũ inęt̾nũ construit᷑. eque pit̾
se ac patre dilectori suo ꝓmittit. ueniemꝰ ad eũ. ⁊ mansionẽ apud eũ
faciemꝰ: dic̃ de spũ. Et ego rogabo patrẽ ⁊ aliũ paraclitũ dabit uo¬
⁊ in uob̃ erit. qͥa uidelicet eiꝰdẽ scę tͥnitatis cuiꝰ una atq indiuisi¬
bilis nat᷑a diuinitatis ẽ. mansio in cordib clectoꝵ dispar eẽ ñ pot̃.
Cigo qͦd dñs ui tẽplo sedens dic̃ in his que patͥs mei st̃ oportet mc eẽ.
declaratio .ẽ. c̃sẽpit̾nȩ dõ pitͥ potestatis ⁊ głȩ. Qd aut̃ rediens nara¬

Expanded text:
dicit quia in his quae Patris mei sunt, oportet me esse: quia nimirum quorum una est majestas et gloria, horum etiam una sedes ac domus est; nec solum materialis Dei domus, quae ad adorandum eum temporaliter fieri solet, sed etiam domus intellectualis quae ad laudandum eum in aeternum construitur, aeque Patri se ac Patre dilectori suo promittit: Veniemus ad eum, et mansionem apud eum faciemus , dicit de Spiritu: Et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit von vobis erit . Quia videlicet ejusdem sanctae Trinitatis, cujus una atque indivisibilis natura divinitatis est, mansio in cordibus electorum dispar esse non potest. Ergo quod Dominus in templo sedens dicit, In his quae Patris mei sunt oportet me esse, declaratio est consempiternae Deo Patri potestatis e
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa peccatũ ñ habemꝰ. nos ipsos seducimꝰ: ⁊ ueritas in nobis ñ ẽ.
U eñ baptizari in aqͥs apsaꝵ c̃ditor aquaꝵ: ut nob̃ qͥ ininiqͥtate c̃
danicis: qͥ erat mundꝰ ã sordib cunctis: ut ad diluendaᷤᷤ nr̃oꝵ
sordes scelerũ. om̃ium fluenta scĩficaret aquaꝵ. S qͥa humil¬
limã dm̃ dispensationẽ ex lectione euugłica cognouimꝰ.: etiã seru
humillimã obedicionẽ sollicita intentione uideamꝰ. Sequit᷑.

Expanded text:
in nobis non est. Venit baptizari in aquis ipsarum conditor aquarum ut nobis qui in iniquitatibus danicis, qui erat mundus a sordibus cunctis, ut ad diluendas nostrorum sordes scelerum omnium fluenta sanctificaret aquarum. Sed quia humillimam Domini dispensationem ex lectione evangelica cognovimus, etiam servi humillimam ob
Abbreviated transcription (Latin):
s mirałm ibidẽ qͦ c̃uiuias lętificaret facere dignatꝰ ẽ. ex¬
ceptis celestiũ sacram̃taꝵ figuris. etiã uix̾a lit¬
terã. fidẽ recte credentiũ confirmat. Porro taciani. ⁊ marciant.
cct̾oꝵ q qͥ nuptiis detrahunt: ꝑfidia quã sit dãpnabilis insinuat
Sienĩ thoro imacłato. ⁊ nuptiis debita castitate celebratis cul¬
pa ieẽt: neqͣquã dñs ad bas uenire nequaꝗͣ eas signoꝵ suoꝵ
initi is c̾secrare uoluisset. Hẽ aut̃ qͥa bona ẽ castitas c̃uigalis. me

Expanded text:
dignatus est, exceptis coelestium sacramentorum figuris, etiam juxta litteram recte fidem credentium confirmat. Porro Tatiani et Marciani caeterorumque qui nuptiis detrahunt perfidia quam sit damnabilis insinuat. Si enim toro immaculato et nuptiis debita castitate celebratis culpa inesset, nequaquam Dominus ad has venire, nequaquam eas signorum suorum initiis c
Abbreviated transcription (Latin):
auni eiꝰ ñ deficient. Iuxta hõis ͥppe uaturã ꝓficiebat sapienti a. nͣ
qͥdẽ ipse sapientior ex tp̃r existendo. qͥ a pͥma c̃ceptionis hora sp̃ũ
sapientiȩ pleuꝰ ꝑmanebat. s eandẽ qͣ plenus erat sapientiã. cetͥiᷤᷤ
ex tpͣr paulatĩ demonstrando.Iuxta hõĩs naturã ꝓficiebat ȩta¬
te: quia de infantia ad puericiã. de puericia ad iuuentutẽ. c̃sue¬
to hõib crescendi ordi ordine ꝑuenit. Iuxta hoĩs nat᷑am ꝓficie¬
bat grã. ñ ipse ꝑ accessũ tpr̃is accipiendo qͦd ñ habebut: s pan

Expanded text:
i ejus non deficient. Juxta hominis quippe naturam proficiebat sapientia, non quidem ipse sapientior ex tempore existendo, qui a prima conceptionis hora spiritu sapientiae plenus permanebat, sed eamdem qua plenus erat sapientiam caeteris ex tempore paulatim demonstrando. Juxta hominis naturam proficiebat aetate, quia de infantia ad pueritiam, de pueritia ad juventutem, consueto hominibus crescendi ordine pervenit. Juxta hominis naturam proficiebat gratia, non ipse per accessum temporis accipiendo quod non ha
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs diuinis uitentꝰ fuerit p̃ceptis: quanto ea q̃ didicerit in uni¬
tute matͥs eese diligentiꝰ obseruare studuerit: tanto ⁊ nc̃ dig¬
nius ad honorẽ p̃dicandi: ⁊ in sut᷑o sublimiꝰ ascendet. ad beatitu¬
dine̾ cũ xͦ sine fine siie regnandi. Ulerũ ne qͥs autumet añm
saluatorẽ ob ĩpitię necessitatẽ adisse. audisseq ⁊ int̾rogasse

Expanded text:
 auscultare praeceptis, quanto ea quae didicerit in unitate matris Ecclesiae diligentius observare studuerit, tanto et nunc dignius ad honorem praedicandi, et in futuro sublimius ascendet ad beatitudinem cum Christo sine fine regnandi. Verum ne quis autumet Dominum Salvatorem ob imperitiae necess
Abbreviated transcription (Latin):
dilectissimi apparitio dñi ⁊ saluatoris nr̃i sic̃ nostis illu¬
strat. ⁊ hic ille ẽ dies. qͦ ad cognoscendũ adorandũq dĩ fi¬
liũ Utres magos p̾uia stella ꝑdux̃. Cuiꝰ facti memoriã merito
placuit honore annuo celebrari: ut dũ euugłica historia in¬
cessabilit᷑ recenset᷑. semꝑ se intelligendũ sensib inferat salutife¬
rũ misteriũ. ꝑ insigne miracłm. p̃cesserant qͥdẽ multa docum̃¬
ta. quȩ corporeã natiuitatẽ dñi manifestis indiciis declararent:

Expanded text:
dilectissimi, apparitio Domini et Salvatoris nostri, 128 sicut nostis, illustrat; et hic ille est dies quo ad cognoscendum adorandumque Dei Filium tres magos praevia stella perduxit. Cujus facti memoriam merito placuit honore annuo celebrari; ut dum evangelica historia incessabiliter recensetur, semper se intelligentium sensibus inferat salutiferum mysterium per insigne miraculum. Praecesserant quidem multa documenta, quae corpoream nativitat
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdẽ nec rennuo ista quȩ memioras: s ministeriũ ueni seruitutiꝰ
implere : ut eos qͦs peccatũ subdidit seruituti ad meã reuooẽ li¬
b̾tatẽ. Nec mireris ioħs: si tuis me manib inclino. Qui enĩ c̃tent¬
sũ nasci  cͣtentꝰ circunꝰdi: panuis etiã contentꝰ in uolui. qͦmͦ ñ ior¬
danẽ hunc libent᷑ ingͣdiar. cõntentꝰ Noli putare in uirio sũ mͥ.
indignũ q uideri ħ baptisma. aliȩ me manent inuirię: alię sunt
contumeliȩ qͦͣs ꝓ humana ꝑpeti salute disposui. Post hȩc beatꝰ io¬
ħs suscep̃ deuotꝰ : quẽ tunidus ꝓhibebat. Nec ignorabat ꝓpħaꝵ
ille p̃cipuus ã se dñm baptizandũ: s ministeriũ suũ noluit
sentia scĩ spc̃. ⁊ auctoritas pat̃nę uocis apud omne hoinũ genuᷤ.
⁊ testimoniũ ioħis. ⁊ ueritas filii. ⁊ sacram̃tũ baptisini firmaret᷑.:
ꝑ qͦd magnificamꝰ ⁊ głificamꝰ dm̃ patrẽ om̃ipotentẽ: ꝑ dnm̃ nr̃m

Expanded text:
quidem, nec renuo ista quae memoras; sed ministerium veni servitutis implere, ut eos, quos peccatum subdit servituti, ad meam revocem libertatem. Nec mireris, Joannes, si tuis me manibus inclino; qui enim contentus nasci, contentus circumcidi, pannis etiam contentus 102 involvi, quomodo nontus libenter ingrediar? Noli putare injuriosum mihi, indignumque videri hoc baptisma; aliae me manent injuriae, aliae sunt contumeliae, quas pro humana perpeti salute disposui. Post haec beatus Joannes suscepit devotus, quem timidus prohibebat. Nec ignorabat prophetarum ille praecipuos a se Dominum baptizandum; sed ministerium suum noluit sentia S. Spiritus, et auctoritas paternae vocis apud omne hominum genus, et testimonium Joannis, et veritas Filii, et sacramentum baptismi firmaretur: per quod magnifi
Abbreviated transcription (Latin):
Oheipsũ inqͥt in anifestabo.i. ñ qͣlẽ ime oñis cspicere. qlẽ etiã infideles
uidere posst̃ et crucifigere: s qualẽ in decore suo regẽ scłoꝵ soli uide¬
re posst̃ ocłi mundi seõꝵ. talẽ me ad rependenda uicẽ dilectionis
ins qͥ me diligt᷑ ostenda. Igit᷑ speremnꝰ nos ut diximꝰ ꝑ humanitati
eiꝰ sacram̃ta ad uidendã diuinitatis speciẽ posse conscendere. si ta¬
m̃ eadẽ sacͣmenta digno iustitię. ⁊ sanctitatis. ⁊ ueritatis honore.
ut accepimꝰ illiluta seruemꝰ. si humanę conuersationis eiꝰ exẽpla.
si doctͥnę quã ꝑ hoĩem nobis ministraũ humilit̾ dicta seqͥnur.
Iã qͥ humilitatis eiꝰ uestigia seqͥ dedignatꝰ  qͣ temeritate sperat se
ad intuenda claritatis eius posse gaudia penetrare. ¶d gͦ dñs pꝑ¬

Expanded text:
lem me omnes conspicere, qualem etiam infideles videre possunt et crucifigere, sed qualem in decore suo regem saeculorum soli videre possunt oculi mundi sanctorum, talem me ad rependendam vicem dilectionis his qui me diligunt, ostendam. Igitur speremus nos, ut diximus, per humanitatis ejus sacramenta ad videndam divinitatis speciem posse conscendere, si tamen eadem sacramenta digno justitiae et sanctitatis et veritatis honore, ut accepimus, illibata servemus, si humanae conversationis ejus exempla, si doctrinae, quam per hominem nobis ministravit, humiliter dicta sequamur. Nam qui humilitatis ejus vestigia sequi dedignatur, qua temeritate sperat se ad intuenda claritatis ejus gaudia posse penetrare? Quod
Abbreviated transcription (Latin):
liuiii aqͥs. detulit in arcħa. Sp̃s sc̃s̃ in spetie colũbe corporalis. lup¬
trratũ aqͣ iordanis descendit in dñm. Nos xp̃i eccłȩ m̃bra qͦs non¬

Expanded text:
luvii aquis detulit in arcam, Spiritus sanctus in specie columbae corporalis bapluvii aquis detulit in arcam, Spiritus sanctus in specie columbae corporalis baptizatum aqua Jordanis descendit in Dominum. Nos
Abbreviated transcription (Latin):
in aurib meis. Hec de natura colũbȩ septẽ uirtutis exẽpla c̾me¬
tanda hamana pot̾ c̃perire sollercia: p̃stat unũ qͦd de eiꝰ attu
mystico sacra narrat hystoria. Cũ enĩ dñs in figurã futuri
luptismatis origiialis mundi scelera diluuii aqͥs ablueret: trans¬
acta mundatione. seut uolens noc qͦͣlit̃ se facies haberet t̾rȩ emisit
coruũ. qͥ ad archã redire c̃tẽpsit: significans eos qͥ abluti lioet un¬
da luptismatis. ingerriiũ tam̃ ueteris habitũ hõis em̃datius
ant᷑: statĩ ab intima catholicę pacis ⁊ qͥetis unitate ext̾iora. id:
scłi desideria sequendo dec̾isct̾. Emisit post eũ colũbã. At illa
ueñ ad eũ uesꝑe. portans ramũ oliuę iurentib folus in ore suo
animadu̾titis credo fr̃s. ⁊ me loquentẽ ur̃o intellectu p̃uenitis. ra
umbra ueritati c̃cinit. Ramũ oliuȩ̨ colũba corporalis ablutũ di¬

Expanded text:
in auribus meis . Haec de natura columbae septem virtutis exempla commein auribus meis . Haec de natura columbae septem virtutis exempla commeretanda humana potest comperire solertia, restat unum quod de ejus actu mystico sacra narrat historia. Cum enim Dominus in figuram futuri baptismatis originalis mundi scelera diluvii aquis ablueret, transacta mundatione scire volens Noe qualiter se facies haberet terrae, emisit corvum, qui ad arcam redire contempsit, significans eos qui abluti licet unda baptismatis nigerrimum tamen veteris habitum hominis emendatius ari mereantur, statim ab intima catholicae pacis et quietis unitate, exteriora, id est saeculi desideria, sequendo desciscunt. Emisit post eum columbam; at illa venit ad eum vespere, portans ramum olivae virentibus foliis, in ore suo. Animadvertitis credo, fratres, et me loquentem vestro intellectu praevenitis, ramumbra veritatis concinit. Ramum olivae columba corporalis ablutam di
Abbreviated transcription (Latin):
Nisus nr̃ in luctũ conuertat᷑. ⁊ gaudiũ in merorẽ. Beati enĩ lugen¬
tes: qm̃ ipsi consolabunt᷑. Suꝑ aqͦs sedere consueuit : ut uenturi
raptũ accipitͥs p̃uisa in aqͥs umbra delinet. Et nos mundi simus:
ac mundaturi scͥpturarũ fluentis ad sidere curemꝰ: quaꝵ spectis
edocti. dinoscere ⁊ p̃cauere ualeamꝰ insidias hostis antiqͥ. Lales qͥp
cantat. Ocłi eiꝰ sic̃ colũbȩ. quę lactę st̃ lotę ⁊resident iuxta flu¬
enta plenissima. Nidificare solet in foraminib petrȩ: in cau̾na
dũ ad fidei. spri. ⁊ dilectionis ꝑfectionẽ nutͥendos suscipiunt.: qͦsi
mdificantib colũbis in se locũ pandt̃. Hȩc gͦ fortioꝵ aucilia qui
adhuc pusilli in fide sumꝰ humilit̾ subeamꝰ. ins dñicȩ̨ passioni
desiderat: taliũ uoce suas laudes decantari ac p̃dicari gͣtulat᷑.
Suige inqͥt amica mea spetiosa mea ⁊ ueni: colũba mea in forami¬
nib petrȩ: in cau̾na maceriȩ: ostende mͥ faciẽ tuã: sonet uox tua

Expanded text:
gaudium in moerorem. Beati enim lugentes, quoniam ipsi consolabuntur. Super aquas sedere consuevit, ut venturi raptum accipitris praevisa in aquis umbra declinet. Et nos mundi simus, ac mundati Scripturarum fluentis seduli assidere curemus, quarum speculis edocti dignoscere et praecavere valeamus insidias hostis antiqui. Tales quippcantat: Oculi ejus sicut columbae, quae lacte sunt lotae, et resident juxta fluenta plenissima. Nidificare solet in foraminibus petrae, in caverndum ad fidei, spei et dilectionis perfectionem nutriendos suscipiunt, quasi nidificantibus columbis in se locum pandunt. Haec ergo fortiorum auxilia, qui adhuc pusilli in fide sumus, humiliter subeamus, his Dominicae passionis trum vitam videre desiderat, talium voce suas laudes decantari ac praedicari gratulatur. Surge, inquit, amica mea, speciosa mea, et veni, columba mea, in foraminibus petrae, in caverna maceriae. Ostende mihi faciem tuam, sonet vox tua
Abbreviated transcription (Latin):
udiamꝰ apłm. Bonũ ẽnon manducare carnẽ:⁊ ñ bibere uinũ. Et
apłs petrꝰ. Alinistrate inqͥt in fide ur̃a uirtutẽ: in uirtute autẽ¬

Expanded text:
Audiamus Apostolum: Bonum est non manducare carnem, et non bibere vinum . Et Audiamus Apostolum: Bonum est non manducare carnem, et non bibere vinum . Et apostolus Petrus: Ministrate, inqui
Abbreviated transcription (Latin):
nob. Baptizat᷑ ñ ut purificaret᷑ aqͥs: s ut aqͦs ipse scĩficet. Bapti
in t̾ris. sic̃ ait scͥptura: in quẽ c̃cupisct̃ angłi c̃spicere. Quomͦ enĩ
poterant ñ mirari uirtutes cȩloꝵ ⁊ dñationes. cherubin. ⁊ seraphun.
cũ uiderent dñm sabaoht in fluuio ab hoĩe baptizari: Ult autẽ
ioh̃is attestatio etiã glesti testimonio confirmit᷑ uidit spm scm̃
quã subtili sacram̃to tͥuitas se hodie hõi reuelauit. Pat̾ enĩ audit᷑
in uoce: filiꝰ manifestat᷑ in hoĩe : sp̃s sc̃s dinoscit᷑ in colũba. Quã miri¬
suȩ omnẽ ad mom̃tũ creaturã scĩficat. uiuificat. ⁊ illustrat. Aqͦs
enĩ consecrat dũ buaptizat᷑. t̾rã sanctificat. du sepelit᷑. Mortuos su

Expanded text:
nobis: baptizatur, non ut purificetur aquis, sed ut aquas ipse sanctificet: baptizin terris, sicut ait Scriptura, In quem concupiscunt Angeli prospicere . Quomodo enim poterant non mirari Virtutes coelorum et Dominationes, Cherubim et Seraphim, cum viderent Dominum sabaoth in fluvio ab homine baptizari? Ut autem Joannis attestatio etiam coelesti testimonio confirmetur, videt Spirituquam subtili Sacramento Trinitas se hodie homini revelavit. Pater enim auditur in voce, Filius manifestatur in homine, Spiritus sanctus dignoscitur in colusuae omnem ad momentum creaturam sanctificat, vivificat et illustrat; aquas en
Abbreviated transcription (Latin):
indiuiduȩ tͥnitatis. in baptisim dedarit᷑ inxsterio. Et recte ut
in qͦ peccante. qͦdãmͦ sibi displicusse ds̃ conditor insinuat cũ ait
penitet me hoĩem fecisse in t̾ra. Penitentia qͥdẽ in đm nulla ca¬
dit: s nr̃o more loquens qͥ q̃pungi penitentia solemꝰ : quando ẽtra
erat. ã peccato inmunẽ seruare cognou̾̃. Et i hac qͦ uoce patͥs sic̃
et in cet̾is baptizati dñi mysteriis: om̃is iustitię declarat᷑ ĩpletio.

Expanded text:
individuae Trinitatis in baptismo declaratur mysterium. Et recte, utin quo peccante quodammodo sibi displicuisse Deus conditor insinuat, cum ait: Poenitet me hominem fecisse in terra . Poenitentia quidem in Deum nulla cadit, sed nostro more loquens, qui compungi poenitentia solemus, quando contra erat a peccato immunem servare cognovit. Et in hac quoque voce Patris, sicut et in caeteris baptizati Domini mysterii
Abbreviated transcription (Latin):
mundo eẽ futurũ: simul et om̃s qͥ sua grã essent renouandi sĩ¬
tite de dño in bonitate. ⁊ in simplicitate cordis querite illũ. qm̃
in maliuolã animã ñ introibit sapientia: nec habitabit in
corpore subdito peccatis. Hinc ẽ. qͦd simo ꝗͥ in felle amaritudimꝰ
⁊ obliglatione iniqͥtatis ꝑmanere c̃sensit. partẽ sortẽq in ħ spu
habere neqͥuit. Illo enĩ spñ plenꝰ erat: qͥ in serpente hõib apparen¬
do qua ipse malicię ⁊ insidiaꝵ peste infectꝰ ee̾t corda diligent᷑

Expanded text:
mundo esse futurum; simul et omnes qui sua gratia essent renovandi, simtite de Domino in bonitate, et in simplicitate cordis quaerite illum. Quoniam in malevolam animam non introibit sapientia, nec habitabit in corpore subdito peccatis . Hinc est quod Simon, qui in felle amaritudinis et obligatione iniquitatis permanere consensit, partem sortemque in hoc Spiritu habere nequivit. Illo enim spiritu plenus erat qui in serpente hominibus apparendo, quia ipse malitiae et insidiarum peste infectus esset corda diligenter
Abbreviated transcription (Latin):
credentib mundi tolleret culpã. Unde recte intelligit᷑ qͦd hic di¬
cit ioħs. Ego a te debeo baptizari. ħ eẽ qͦd apud euugłistã ioħ̃em
illo ad se ueniente dixisse narrat᷑. Ecce agnꝰ dei : ecce qͥ tollit pec¬
cata mundi. Ab illo enĩ debemꝰ om̃s baptriari : qͥ ad ħ uen̾ in mun¬
dũ. ut peccata tolleret mundi. Ab illo debuit ipse ioħs baptriari:
.i. a peccati originalis contagione c̃tagione mundari : qͥ quãuis nul
ñ carebat. Idoq cũ cet̾is mulierũ natiᷤᷤ. ab eo qͥ natꝰ ex uirgine ds̃
in carne apparuit. opꝰ habeliit abluii. Im̃ gͦ scͥptũ ẽ. qͥs ẽ. hõ ut
inmacłatꝰ sit. ⁊ ut mundꝰ appareat natꝰ ex muliere : iure tunuit
hõ quãuis sc̃s. natꝰ tam̃ ex muliere. ⁊ ob id ã culpę macła ñ inmuniꝰᷤ
baptizare dñm : quẽ ex uirgine natũ nouerat nullã ꝓrsus habere

Expanded text:
credentibus mundi tolleret culpam. Unde recte intelligitur quod hic dicit Joannes, Ego a te debeo baptizari, hoc esse quod apud evangelistam Joannem illo ad se veniente dixisse narratur: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi Ab illo enim debemus omnes baptizari qui ad hoc venit in mundum ut peccata tolleret mundi. Ab illo debuit ipse Joannes baptizari, id est a peccati originalis contagione mundari, qui quamvis nulln carebat. Ideoque cum caeteris mulierum natis ab eo qui natus ex virgine Deus in carne apparuit, opus habebat ablui. Quoniam ergo scriptum est: Quid est homo ut immaculatus sit et ut mundus appareat natus ex muliere? Iure timuit homo / – quamvis sanctus natus, tamen ex muliere, et ob id a culpe macula non immunis – baptisare dominum, quem ex virgine natum noverat nullam prorsus habere
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in seruo dat ꝑfectȩ humilitatis exẽplũ. In dño qͥđe : qͥa cũ sit
dñsꝰ ñ solũ ab homine seruo baptizari: s etiã ipse ad hunc bap¬
tizandus uenire dignatꝰ ẽ. In seruo autẽ: qͥa cũ sciret pͣcursor ̃
se ac baptistã sui saluatoris eẽ destinatũ: memor tam̃ ꝓpͥę fra¬
gilitatis. in iunctũ sibi humilit̾ excusat officiũ. dicens. Ego a¬
altabit᷑: ⁊ dñs qͥ in forma hõis ꝓpt̾ hoĩes instruendos humilis ap¬
huiꝰmm a magnifica gła. hic ẽ filiꝰ m̃s dilectꝰ. in qͦ mͥ ẽplacui. Et
fidelissimꝰ atq humillimꝰ seruus ille ioħs. qͥ baptizari ã dño. quã
dñm luptizare magis optauit. ⁊ ipsũ buptraa  dñm. ⁊ aꝑtis suę¬

Expanded text:
humilitatis exemplum. In Domino quidem, quia cum sit Dominus non solum ab homine servo baptizari, sed etiam ipse ad hunc baptizandus venire dignatus est. In servo autem, quia cum sciret praecursorem se ac baptistam Salvatoris sui esse destinatum, memor tamen propriae fragilitatis injunctum sibi humiliter excusaaltabitur, et Dominus qui in forma hominis propter homines instruendos humilis aphujusmodi a magnifica gloria: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui. Et fidelissimus atque humillimus servus ille Joannes, qui baptizari a Domino, quam Dominum baptizare magis adoptavit
Abbreviated transcription (Latin):
ta st̃: ⁊ ipse erit expectatio gentiũ. S ñdũ intelligt̃ qͦd negare
ñ posst̃. ⁊ m̃te ñ capiunt. qͦd sqͥpturaꝵ narratione nouert̃᷑  qmͣ
insanis magistris ueritas scandalũ ẽ. ⁊ cecis doctorib fit caligo
qͦd lum̃ ẽ. Respondent itaq interrogati qͦd int̾rogati qͦd in belle¬
runt successionẽ regum placationẽ hostiaꝵ: locũ supplicationũ
gentiũ ꝑsonã gerentes ad orato dño st̃ adepti. ħ in popłis suis ꝑ
fidẽ q̃ iustificat ĩpios totꝰ mundus asseqͥt᷑: ⁊ hereditatẽ dĩ ante scła
p̃paratã accipiunt adoptiuiᷤ. ⁊ ꝑdt̃ qͥ uidebant᷑ eẽ legitimi. Resi¬
pisce tandẽ uidee resipisce ⁊ ad redẽptorẽ etiã tuũ. deposita in¬
sidelitate conuertere. Noli sceleris tui ĩmanitate t̾reri. Ñ iustos.
fixus eẽt orauit. Inmitẽ crudeliũ patrũ tuoꝵ solue sentiã: neq

Expanded text:
. Sed nondum intelligunt quod negare non possunt, et mente non capiunt quod Scripturarum narratione noverunt: quoniam insanis magistris veritas scandalum est, et caecis doctoribus fit caligo, quod lumen est. Respondent itaque interrogati, quod in Bethler successionem regum, placationem hostiarum, locum supplicationum, gentium personam gerentes, adorato Domino sunt adepti, hoc in populis suis per fidem, quae justificat impios, totus mundus assequitur; et haereditatem Domini ante saecula praeparatam accipiunt adoptivi, et perdunt qui videbantur esse legitimi. Resipisce tandem, Judaee, resipisce; et ad Redemptorem etiam tuum deposita infidelitate convertere. Noli sceleris tui immanitate terreri: non justosfixus esset, oravit . Immitem crudelium patrum tuorum solve sent
Abbreviated transcription (Latin):
ges regnant: ⁊ conditores legũ iusta decernt᷑. Bea tꝰ hõ qͥ audit
me : qͥ uigłat ad fores meas cotidie: ⁊ obseruat ad postes hostii mei
psa hoĩem induta ad audientlos hoẽs aduenire dignata eͣ: ut
nimirũ hõib qͦmuis sũmo ingenio pͣditis. necessariã discendi
u̾bi formã p̾rogaret: ne si qͥ discipłi ueritatis fieri refugerent.
magistͥ efficerent᷑ erraris. Et bene qͥ iuuenis erat doctͥnę subi¬
turus officiũ. puerulꝰ ad huc senores audit nint̾rogat. ut ui¬
delicet eoꝵ ꝓuida dispensatione c̃pescat audaciã: qͥ ñ solũ in¬
docti.s etiã ĩpubes ad docendũ ꝓrũꝑe magis. qͣmad discendũ
uolt̃ submiti. Seqͣmur it᷑ humanitatis. si nos mansio delectat di¬
uine uisionis: memores illiꝰ p̾cepti. Audi fili mi disciplinã patris
tui: ⁊ ne dimitras legẽ matͥs tuȩ: ut addat᷑ gr̃a capiti tuo
torques collo tuo. ꝓauditu qͥppe disciplinę pat̾ne. ac ꝓ obseruan

Expanded text:
eatus homo qui audit me, et qui vigilat ad fores meas quotidie, et observat ad postes ostii mei . Ipsa homine induta ad audiendos homines advenire dignata est, ut nimirum hominibus, quamvis summo ingenio praeditis, necessariam discendi verbi formam praerogaret: ne si qui discipuli veritatis fieri refugerent, magistri efficerentur erroris. Et bene qui juvenis erat doctrinae subiturus officium, puerulus adhuc seniores audit et interrogat, ut videlicet eorum provida dispensatione compescat audaciam, qui non solum indocti, sed etiam impubes ad docendum prorumpere magis, quam ad discendum volunt submitti. Sequamur iter ejus humanitatis, si nos mansio divinae delectat visionis, memores semper illius praecepti: Audi, fili mi, disciplinam patris tui, et ne dimittas legem matris tuae, ut addatur gratia capiti tuo, et torques col
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfidie sidĩq certam̃. Nato enĩ xꝑo exultabut duldea: ⁊ tora cũ
sius pͥncipib ihrosolima torquebat᷑. Insectalut᷑ uideꝰ. in ag ado¬
rabat. Herodes accuebat gladiũ. dula̾eꝰ munera p̃parabat.S.
ꝗd mirũ si turba illa iudaica. xp̃i ñ suscep̃ infantiã: quȩ etiã mae¬
tuos suscitantẽ c̃tumacit̾ ab usa c̃tẽpsit: Quid mirũ si in cunis
iacentẽ xp̃m spreuere uidei  quẽ cũ cecis uel noua daret lumi¬
na. ł repararet amissa. langͥoresq uarios salutifero sermone c¬
raret : ad om̃ia beneficia dñi redim̃tis ingrati. m̃dacis liguę
calũpniis incusabant: Quid mirũ si in eiꝰ natiuitate stellȩ splen¬
dentis indicia neglȩxert̃: in auꝰ pissione etiã sole lugente lȩ¬
tati st̃: Qd mirũ si chaldeis aduentantib i credere noluer
qͦs ad sidẽ ueritatis adducere concursus ñ potuit angłoꝵ
Letem᷑ itaq nos fr̃s. ⁊ exultemꝰ in dño: festiuitatẽ ꝑhenuis inyste¬

Expanded text:
fidiae fideique certamen. Nato enim Christo exsultabat Chaldaea, et tota cum suis principibus Hierosolyma torquebatur. Insectabatur Judaeus, magus adorabat; et Herodes acuebat gladium, Chaldaeus munera praeparabat. Sed quid mirum si turba illa Judaica Christi non suscepit infantiam, quae etiam mortuos suscitantem contumaciter abusa contempsit? Quid mirum si in cunis jacentem Christum sprevere Judaei, quem, cum caecis vel nova daret lumina, vel repararet amissa, languoresque varios salutifero sermone curaret, ad omnia beneficia Domini redimentis ingrati, mendacis linguae 86 calumniis incusabant? Quid mirum si in ejus nativitate stellae splendentis indicia neglexerunt, in cujus passione, etiam sole lugente, laetati sunt? Quid mirum, si Chaldaeis adventantibus, hi credere noluerunt, quos ad fidem veritatis adducere concursus non potuit angelorum? Laetemur itaque nos, fratres, et exsultemus in Domino, festivitatem perennis myste
Abbreviated transcription (Latin):
dite ad misericordẽ: utimini clem̃tia remittentis. Seuicia enĩ
ur̃e iniqͥtatis: cͣuersa ẽ. in causã salutis. Uiuit quẽ ꝑire uoliustĩ
Confitemini negatũ : ad orate uenditũ: ut uob̃ bonitas illiꝰ ꝓsit÷
⁊ optandũ nob̃ ẽ ⁊ studendũ. ut hic popłs qͥ ab illa spiritali pa-¬
trũ nobilitate defecit: ramis suę arboris inserat᷑. Multũ eniͣ noᷤ
Nã uitã pioꝵ ñ solũ sibi. s etiã aliis ẽẽ utilẽ decet: ut qͦd apud eos
agi ñ potest u̾bis: obtineat᷑ exẽplis. Considerantes itaq dilectissi
desidiaq torpentib beatitudo etͣnitatis ingeritꝰ᷑: s qͥa sic̾ ait a

Expanded text:
ittentis. Saevitia enim vestrae iniquitatis conversa est in causam salutis. Vivit quem perire voluistis. Confitemini negatum, adorate venditum: ut vobis bonitas illius prosit, et optandum nobis est et studendum; ut et hic populus, qui ab illa spiritali patrum nobilitate defecit, ramis suae arboris inseratur. Multum enim nos Nam vitam piorum non solum sibi, 130 sed etiam aliis esse utilem decet: ut quod apud eos agi non potest verbis, obtineatur exemplis. Considerantes itaque, dilectissdesidiaque torpentibus beatitudo aeternitatis ingeritur; sed quia, sicut A
Abbreviated transcription (Latin):
ue ẽ: ⁊ onꝰ meũ leue÷. Nicħ gͦ dilectissum arduũ ẽ humilib. m¬
cħ asꝑũ mitib: ⁊ facile om̃ia p̃cepta ueniunt in effectũ. qͦndo i
gr̃a p̃tendit axiliũ. ⁊ obedientia mollit imꝑiũ. Intonant enĩ
cotidie aurib nr̃is eloqͥa dei. ⁊ om̃is hõ qͥd diuinę iustitię place¬
at. scire c̃uincit᷑. S qͥa iudiciũ illud qͦ unꝰqͥsq recipiet ꝓut ges¬
sit siue bonũ siue malũ. iudicaturi patientia ⁊ bonitate dif¬
fertꝰ᷑ : impuintatẽ sibi inqͥtatis infideliũ corda ꝓmittunt: ⁊ pu¬
tant humanoꝵ actuũ qͥlitates ad diuinę ꝓuidentiȩ ñ ꝑtiuere
censurã. quasi ñ euidentissimis plerũq suppliciis male gesta
plectant᷑: aut ñ sepe se cȩlestiũ c̃minationũ terror ostendat. qͥb
utiq et fides monet᷑ et infidelitas increpat᷑. Int̾ hȩc aut̃ ꝑma
indiscrete uniu̾sis multa bona largit᷑. eosq qͦs merito subde¬

Expanded text:
onus meum leve . Nihil ergo, dilectissimi, arduum est humilibus, nihil asperum mitibus, et facile omnia praecepta veniunt in effectum, quando et gratia praetendit auxilium, et obedientia mollit imperium. Intonant enim quotidie auribus nostris eloquia Dei, et omnis homo quid divinae justitiae placeat scire convincitur. Sed quia judicium illud, quo unusquisque recipiet prout gessit, sive bonum, sive malum , judicaturi patientia et bonitate differtur, impunitatem sibi iniquitatis infidelium corda promittunt, et putant humanorum actuum qualitates ad divinae providentiae non pertinere censuram, quasi non evidentissimis plerumque suppliciis male gesta plectantur, aut non saepe coelestium comminationum terror ostendatur: quibus utique et fides monetur, et infidelitas increpatur. CAP. IV. Inter haeindiscrete universis bona multa largiatur, eosque quos merito sub
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ forma gestoꝵ: ⁊ qͦd imagine in choabat᷑: ueritate c̃plet᷑ Radiat
ẽ cęlo stella ꝑ grãm. ⁊ tres magi choruscatione euugłici fulgoris
accitiꝰ in oĩb cotidie natiõib ad adorandã potentiã sũmi regis ac¬
currt̃. Horodes qͦ in diabo ͦ fremit. & auferri sibi uuqͥtatis suę reg¬
nũ in his qͥ ad xp̃m transeunt ingemiscit. Unde si paruulos int̾fici
at: iħm sibi uidet᷑ occidere. Ed utiq sine cessatione molit᷑. dũ pͥ¬

Expanded text:
corum forma gestorum; et quod imagine inchoabatur, veritate completur. Radiante corum forma gestorum; et quod imagine inchoabatur, veritate completur. Radiante e coelo stella per gratiam, tres magi coruscatione evangelici fulgoris acciti, in omnibus quotidie nationibus ad adorandam potentiam summi Regis accurrunt. Herodes quoque in diabolo fremit , et auferri sibi iniquitatis suae regnum in iis qui ad Chrat, Jesum sibi videtur occidere. Quod utique sine cessatione molitur, dum pri
Abbreviated transcription (Latin):
seqͥtior cecitatis. ñ initaris gentiũ fidẽ: corq ꝑu̾sũ ad crudeles cũ¬
tis insidias : nec illũ occisure quẽ metuis: nec illis nocit᷑e qͦs ꝑimiᷤᷤ.
gauisi st̃ gaudio magno ualde. sic̃ euugłista narraũ. Et intͣn¬
tes domũ inuenert̃ puerũ cũ inaria matre eiꝰ: ⁊ ꝓcidentes ado

Expanded text:
sequacior caecitatis, non imitaris gentium fidem, corque perversum ad crudeles consequacior caecitatis, non imitaris gentium fidem, corque perversum ad crudeles convertis insidias, nec illum occisurus quem metuis, nec illis nociturus quos perimgavisi sunt gaudio magno valde, sicut evangelista narravit; et intrantes domum, invenerunt puerum
Abbreviated transcription (Latin):
existimantes se significatũ puerũ iherosolimis in ciuitate regia
mati testimonio. ardentiores fide expeterent: quẽ ⁊ stillę claritas.⁊
ꝓpłnę manifestalut auctoritas. plato aut̃ diuno oracło ꝑ responsa
pontĩ ficũ. ⁊ declarata sp̃s uoce qua dic̃. et tu bethleẽ uidę. ñ es mim¬
ma int̾ pͥncipes iuda : ex te enĩ exiet dix. qͥ regat popłm meũ isrł.
quã facile. ⁊ quã consequens fuit. ut hebreoꝵ ꝓceres crederent. qͦs do¬
cẽ ⁊ tͣrenũ metueret ille c̃sortẽ. Suꝑfluo herodes timore turbaris.
⁊ frustra in suspectũ tͥ puerũ seuire moliris. Non cap̃ xp̃m regio tua:
regnare ñ uis. ubiq regnat. ⁊ felicior ipse regnares. si eiꝰ ĩꝑio sulbde¬
reris. Cur sincero officio nͣ facis: qͦd subdola falsitate ꝓmittis: ꝑge
cũ magis. ⁊ uerũ regẽ supplicit̾ ad orando uenerar̾e. S tu iudaice

Expanded text:
existimantes se significatum puerum Jerosolymis in civitate regia existimantes se significatum puerum Jerosolymis in civitate regia monio confirmati, ardentiori fide expeterent quem et stellae claritas et prophetiae manifestabat auctoritas. Prolato autem divino oraculo per responsa pontificum, et declarata spiritus voce, quae dicit: Et tu, Bethleem, tema inter principes Juda: ex te enim exiet dux qui regat populum meum Israel : quam facile et quam consequens fuit ut Hebraeorum proceres crederent 124 quod docem, et terrenum metueret ille consortem. Superfluo, Herodes, timore turbaris, et frustra in suspectum tibi puerum saevire moliris. Non capit Christum regio tua, regnare non vis, ubique regnat; et felicius ipse regnares, si ejus imperio ipse subdereris. Cur sincero officio non facis quod subdola falsitate promittis? Perge cum magis, et verum regem suppliciter adorando venerare. Sed tu, Judaicae
Abbreviated transcription (Latin):
forma d̃i eqͣlis ẽ pat̾. huinanitas qͦ nouissimis dieb in forma
serui unitꝰ ẽ hõi. Ad roborandã gͦhanc fidẽ quę cͣtra o̾s p̾mum¬
ebat᷑ errores. ex magna factũ ẽ diuini pietate consilii. ut gens
stellȩ illustrioris apparuit: ⁊ intuentiu animoᷤᷤ ita ãmiratione sui
splendoris impleũ : ut nequaqͣm sibi crederent neglegendũ: qͦd
tanto nuntiabat᷑ in ditio. Perat autͣ sic̃ res docuit huic miracło
iã ilã credituris gentib inferebat: ⁊ qͦd ñdũ poterat humano e¬
loqͥo disseri: cęlo faciebat eiugłizante cognosci. Qũãuis aut̃ diui
tas saluatoris: ad intelligendũ tam̃ miracłm signi. potuer̾ magi
etiã de antiqͥs balaam p̾nuntiatiõib c̃moneri: scientes ołi ẽẽ p̃¬
dictũ. ⁊ celebri menioria diffamatũ: oriet᷑ stella ex iacob. et ęxur¬
get homo ex isrł. ⁊ dñabit᷑ gentiũ. Lres itaq uiri fulgore insoli¬
ti sy deris diuinitꝰ incitati. p̃uiũ micantis luminis cursũ secuntꝰ᷑.

Expanded text:
ovissimis diebus in forma servi unitus est homini. Ad roborandam ergo hanc fidem, quae contra omnes praemuniebatur errores, ex magna gestum est divini pietate consilii, ut gens stellae illustrioris apparuit, et intuentium animos ita admiratione sui splendoris implevit, ut nequaquam sibi crederent negligendum, quod tanto nuntiabatur indicio. Praeerat autem, sicut res docuit, huic miraculjam illam credituris gentibus inferebat: et quod nondum poterat humano eloquio disseri, coelo faciebat evangelizante cognosci. CAP. II. Quamvis auitas Salvatoris, ad intelligendum tamen miraculum signi potuerunt magi etiam de antiquis Balaam praenuntiationibus commoneri, scientes olim esse praedictum et celebri memoria diffamatum: Orietur stella ex Jacob, et exsurget homo ex Israel, et dominabitur gentium . Tres itaque viri, fulgore insoliti sideris divinitus incitati, praevium micantis luminis cursum sequuntur,