comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uiia ubi xpistus est in dextera dei se dens que sur¬
sum sunt. sapite alle luta. L
u̾obis paratum est ab ori gine mundi allelu¬
ia alle liua alle liliaꝰ

Expanded text:
uia, ubi Christus est in dextera Dei sedens; quae sursum sunt, sapite, alleluia. Psvobis paratum est ab origine mundi, alleluia, alleluia, alleluia
Abbreviated transcription (Latin):
na. In me quomodo ista iã fiẽt nũtia. Uiri
noui nullãcerte coptilã. Eoc quo atq nata
sum incorrupta. Diua missus ita redlit
affata.E latu sacro plena fies maria. Noua
efferẽs gaudia celi terre nati per ecordia.¬
ra
Intra tui uteri claustra portas qui guber¬
nat ethera. Omnia qui det tẽꝑa pacifica.

Expanded text:
na: In me quomodo tua fient nuntia? Viri novi nullam certe copulam, Ex quo atque nata sum incorrupta. Diva missus ita reddit affata: Flatu sacro plena fies, Maria. Nova offerens gaudia sancto plena nati per exordia. Intra tui uteri claustra regnat, qui gubernat aethera Omnia, qui dat tempora pacifica.
Abbreviated transcription (Latin):
der diffu sa est in corclibus no stris
alleluia per inhabitan tem spiritum eius in
no bis alle luia alle liua. Homine ds̃

Expanded text:
Dei diffusa est in cordibus nostris, alleluia, per inhabitantem spiritum ejus in nobis, alleluia, alleluia. Psalm. D
Abbreviated transcription (Latin):
fecit deꝰ coeli terre mariũ. Tu suꝑ aquas
foturꝰ eas numẽ tuũ expãdisti sp̃s. Tu
aĩabꝰ uiuificãdis aquas foccũdas. Tu as¬
pirã do das spiritales esse hoĩes. Tu diui¬
sũ ꝑ linguas mũdũ & ritꝰ adunasti dominc.
Udolatras ad cultũ dei reuocasti magistroꝵ
optime. Ergo nos supplicãtes tibi exaudi
dũtur & ĩdigne dei auribus. Tu qui oĩm
secu loꝵ sct̃os tui numinis docuisti instin-¬
ctu ãplectãdo sp̃s. Ipse hodic apłos xp̃i do¬
nãs munere insolito & cũctis in audito secu¬
li. Nunc diẽ gloriosũ fecisti

Expanded text:
errae, marium, Tu super aquas, foturus eas, numen tuum expandisti spiritus. Tu animabus vivificandis aquas fecundas. Tu aspirando das spirituales esse homines; Tu divisum per linguas mundum et ritus adunasti, Domine; Idolatras ad cultum Dei revocas, magistrorum optime. Ergo nos supplicantes tibi exaudi duntur et indignae Dei auribus. Tu, qui omnium saeculorum sanctos, Tui numinis docuisti instinctu, Amplectendo spiritus; Ipse, hodie apostolos Christi Donans munere insolito Et cunctis inaudito seclis, Hunc diem gloriosum fecisti
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s tria sũt noĩa sed una eadẽ substãtia.
Deus genitor deꝰ genitꝰ in utroq sacer sp̃s
deitate socia. N õtres tamẽ dii sũt deꝰ uerꝰ
unꝰ est sic pater dñs filiꝰ spiritusq dñs.
Trinitas est in ꝑsonis unitas est & in.
essẽtia. Auestas par & potestas decꝰ ho

Expanded text:
s, tria sunt Nomina, omnia eadem substantia. Deus genitor, Deus genitus, in utroque Sacer Spiritus, deitate socius. Non tres tamen dii sunt. Deus vere unus est. Sic Pater Dominus, Filius, Spiritusque sanctus. Proprietas in personis, unitas Est et in essentia. Majestas par, et pote
Abbreviated transcription (Latin):
Iuiquit si fiat oromatio clere aid plib̾om cõgregamd a ẽcsa
plasis rongriegatio nõn subsequate / mauet tas in illis or¬
diratis sc̃rirtin uromationis / si aliqua culpa quisqg ab offiꝰ¬
piõ renrondase sc̃auno dñi semoꝵ Imgosito non tarebit
quaniiꝰ ad Iuditium xmanebit. Idẽm cepotit feys Ungᵒ¬

Expanded text:
um si fiat ordinatio cleri ad plebem congregandam, etiamsi plebis congregatio non subsequatur, manet tamen in illis ordinatis Sacramentum ordinationis; et si aliqua culpa quisquam ab officio removeatur, Sacramento Domini semel imposito non carebit, quamvis ad judicium permanente.
Abbreviated transcription (Latin):
Iudrneui onts diuortio non aboletute illa cõsiderutio nup¬
lalis Ita ut sibi cõnigos suit d̃t sepcirati rum illii ãt a
dulierium cõmittant quibus fuorunt et̃ posr snum repndium
copllati / uol illa uiro / uel ille muliri / net tỹ nisi h
cinitare ee nostri nisi i mris ancto dius / talis es

Expanded text:
interueniente diuortio non aboletur illa confoederatio nuptialis, ita ut sibi coniuges sint etiam separati, cum illis autem adulterium committant, quibus fuerint etiam post suum repudium copulati, uel illa uiro uel ille mulieri. nec tamen nisi in ciuitate dei nostri, in monte sancto eius talis est
Abbreviated transcription (Latin):
E gna .c. iz. Canis oñmm Inquit eo multitudinus si d¬
lumꝰ quam̃diu ħ⁊ git moitulitare uinitun l mundro
sp̃oestinaioꝵ soħe p̃sumat / quia id occultins le opi
est ꝙ got loto. ubi sic camoud̾a est elatio ut õt
u Datgans iingolury ne ex tolleroture tantus colupse/¬

Expanded text:
nim ex multitudine fidelium, quamdiu in hac mortalitate,\' uiuitur, in numero praedestinatorum se esse praesumat, quia id occultari opus est in hoc loco, ubi sic cauenda est elatio, ut etiam per satanae angelum, ne extolleretur, tantus colap
Abbreviated transcription (Latin):
uult spirat hine est ꝙ natham/ propheta In libris
Regum Requisitus si dauid construere templũm posset
prius consensiit postea prohibuit. Hinc est etani
ꝙ eliseus cum flentem mulierem cernereꝵ causamq
nesciret ded prohibeadem puerum dixit dimiete eã
quia anina eius in amaritudine est et dominus cclauit
ane et non Iudicauit michi hoc enz dominus ex
magne desꝑ pietatis Dispensatione Disposunt. quia

Expanded text:
t: Ubi vult, spirat . Hinc est ege requisitus si construere templum potuisset, primo consensit, et postmodum prohibuit. Hinc est quod Heliseus propheta cum flentem mulierem cerneret causamque nescisset, ad prohibentem hanc puerum dicit: ‘Dimitte eam, quia anima eius in amaritudine est, et Dominus celavit a me, et non indicavit michi’. Quod opusDeus ex magne pietatis
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ querere dementia. ẽ. ꝑ quã idem maiestatis ds̃ in carnitꝰ
effulsit int̾ris. Neq enĩ est dignũ de corꝑis eiꝰ noticia soll
quẽpiam. ẽe̾.quã ñ dubitat suꝑ angłos eleuatã cũ xp̃c
tegnare. Sufficere debet tantũ noticia humane hanc

Expanded text:
illius quaerere dementiae est, per quam idem majestatis Deus incarnatus illius quaerere dementiae est, per quam idem majestatis Deus incarnatus effulsit in terris. Neque enim dignum est de corporis quempiam esse, quam non dubitat super angelos elevatam cum Christo regnare. Sufficere debet tantum notitiae humanae, hanc
Abbreviated transcription (Latin):
beata uirgo maria. Peniusti manũ derterã meã: & in uoluncate
tua deduristi me: & cũ głi assũpsistime. Hodie inquã & ipsa
absponso filio & dño: congrue audit. Iam hyenis transiit ymber
abiit & recessit. Surge ꝓrima mea: sponsa meu: colũba mea. &
ueni. Hoc id circo dicimꝰ fr̃s: qͥa sicut um in c̃suetudine a p̃i¬
suscepit aeccła. hodierna die adcelos assũpta fuisse tradit᷑ uirꝰ¬
go maria. Sed qͦ ordine hinc ad suꝑna transierit regna: nulla
Ratholicã narrat hẏstoria. Non aut̃ respuere. a pocripham.
uerũ etiã ignorare dicit᷑ hȩc eadem dei ecclesia..a¬
t qͥdem st̃ ñ nulla sine. auctoris noĩȩ de eiꝰ assũptione con-¬
scripta. quȩ ut diri ita cauent᷑ ut ad c̾firmandã rei
leritatẽ legi minime ꝑmictant᷑. Hinc sane pulsant᷑ ñ nulli.
quia nec corpus eiꝰ int̾ra inuenit᷑. nec assumptio eiꝰ cũ carne
abhomine ñ inuenit᷑ int̾ris cũ qͦ locutus est ds̃ facie ad faciem

Expanded text:
at virgo Maria: Tenuisti manum dexteram meam, et in voluntate tua deduxisti me, et cum gloria assumpsisti me. Hodie, inquam, et ipsa a sponso, filio, et Domino congrue audit: Jam hiems transiit, imber abiit et recessit. Surge, proxima mea, sponsa mea, columba mea, et veni. Hsuscepit Ecclesia, hodierna die ad coelos assumpta fuisse traditur virgo Maria. Sed quo ordine hinc ad superna transierit regna, nulla catholica narrat historia. Non solum autem respuere apocrypha, verum etiam ignorare dicitur haec eadem Dei Ecclesia. Et quidem sunt nonnulla sine auctoris nomine de ejus assumptione conscripta; quae, ut dixi, ita caventur, ut ad confirmandam rei veritatem legi minime permittantur. Hinc sane pulsantur nonnulli, quia nec corpus ejus in terra invenitur, nec assumptio ejus cum carneab homine non invenitur in terris, cum quo locutus est Deus facie ad faciem;
Abbreviated transcription (Latin):
stari uoluisset: quã ille utiq qͥ hanc nutriendã suscepit: nec
contra morẽm filiꝰ matrẽ. reliqͥt. Restat gͦ ut hom̃o men¬
dacit̾ ñ fingat aꝑtũ : qͦd ds̃ uoluit manere occultum.U.¬
era aut̃ de eiꝰ assũptione sentencia hȩc esse ꝓbat᷑: ut
sumptã suꝑ angłos credamus. His gͥ premissis: loquam᷑ aliqͥd
in laudib sacratissimȩ uirginis. Sed qͥd nos tantilli: Quid
actione pusilli: Qͥd ineiꝰ laudib referamꝰ: cũ & si omnium
nr̃oꝵ. m̃bra uerterent᷑ in linguas: eã laudare sufficeret nullus.
Altior enĩ cȩlo dequa loqͥ nitimur: abẏsso ꝓfundior cui laudes
dicere conam᷑. Dm̃ enĩ quẽ om̃ĩs creatura ñ capit: ipsa in¬
maculato utero clausum gestauit.

Expanded text:
stari voluisset, quam ille utique qui hanc nutriendam suscepit, nec contra morem filius matrem reliquit. Restat ergo ut homo mendaciter non fingat apertum, quod Deus voluit manere occultum. Vera autem de ejus assumptione sententia haec esse probatur, ut sumptam super coelos credamus. His igitur praemissis loquantur aliquid in laudibus sacratissimae Virginis. Sed quid nos tantilli, quid actione pusilli, quid in ejus laudibus referamus, cum etsi omnium nostrorum membra verterentur in linguas, eam laudare sufficeret nullus? Altior enim coelo est, de qua loquimur; abysso profundior, cui laudes dicere conamur. Deum enim quem omnis creatura non capit, ipsa immaculato utero clausum gestavit.
Abbreviated transcription (Latin):
atis ostendit dñs cur eos hȩc possidere aut ferre noluerit. I¬
ñ qͦ necessaria ñ sint substentacioni huiꝰ uitȩ. sedqͥa sic eos mittebat
ut in eos hȩc deberi monstraret ab illis qͥb eu̾głium credentibus
annuntiarent. Claret aut̃ hȩc ñ ita p̃cepisse dñm. tamquã eu głiste
ant eu̾głium. Alioqͥn contra hoc p̃ceptũ fecit apłt paulus qͥ uictũ
manuũ suarũ laborib transigebat. ne cinquã grauis ẽẽt sed pote¬
statẽ dedisset. inqua scirent sibi ista deberi. Cũ aut̃ aliqͥd imꝑat᷑ nͥ
tamquã de suo iure cedere.

Expanded text:
r eos haec possidere ac ferre noluerit: non quo necessaria non sint sustentationi hujus vitae, sed quia sic eos mittebat, ut eis haec deberi monstraret ab illis quibus Evangelium credentibus annuntiarent. Claret autem non ita praecepisse Deum, tanquam evangelistae ant euangelium — alicquin contra hoc praeceptum fecit idem apostolus, qui uictum de manuum suarum laboribus transigebat, ne cuiquam grauis esset —, sed potestatem dedisse, in qua scirent sibi ista deberi. cum autem a domino aliquidet tamquam de suo iure cedere.
Abbreviated transcription (Latin):
ilis urm̃ potest adicere ad staturã suã cubitũ unũ : Et de uesti. A¬
mento quid solliciti estis. Sicut qnuimã plus e̾̃ẽ quã cibum comparatione
iuium demonstrauit: sic corpus plus ẽẽ quã uestem. ersequentib rebus
ostendit dicens. Considerate lilia agri qͦmodo crescunt: &rłqͣ. Et reuera¬
qdsericum. quȩ regũ purpura. quȩ pictura tertricũ potest floribus
cõꝑari. Qdita rubet ut rosa: qͥdita candet ut lilium. Uiolȩ uͦ purpi¬
iam. nullo superari muricȩ: oculoꝵ magis qua sermonũ uditium est.
oibet cogitare. Unde & apłs. Noc te inqͥt et die manib nrĩs laborantes.
nuẽ ur̃m grauaremus. Cras inscͥpͥturis futurũ tempus intelligit᷑.¬
diente iacob. Et exaudiet me cras iusticia mea. Et in samuhelis phan¬
tismate phitonissa loqͥt᷑ al saulem: eras eris mecũ: Sufficit diei malitia

Expanded text:
s potest adjicere ad staturam suam cubitum unum? Et de vestimentis quid solliciti estis? Sicut animam plus esse quam cibum comparatione avium demonstravit, sic corpus plus esse quam vestem, ex consequentibus rebus ostendit, dicens: Considerate lilia agri quomodo crescunt: quod sericum, quae regum purpura, quae pictura textricum potest floribus comparari? Quid ita rubet ut rosa? Quid ita candet ut lilium? Violae vero purpuram, nullo superari murice, oculorum magis quam sermonis judicium est. de futuris. Unde Apostolus: Nocte et die manibus nostris laborantes, ne quem vestrum gravaremus . Cras in Scdicente Jacob, Et exaudiet me cras justitia mea . Et in Samuelis phantasmate, pythonissa loquitur ad Saulem: cras eris mecum . Sufficit diei malitia
Abbreviated transcription (Latin):
ccesserunt ad ihm̃ pharisei: tẽptantes eũ et dicentes. Si licet homini di¬
mictere uxorẽ suã quacũq de causa: De galilea uenerat ad uideam:
iccirco phariseoꝵ. scribarũq factio int̾rogabat eũ. utrũ liceat homini
dimitere urorẽ suã qualibet causa: ut quasi cornuto eũ teneat sillogismo.
& qͦdcũq responderit cautioni patent. Si direrit dimittendã ẽẽ urorẽ qͣibae
excausa. et ducendas alias: pudicitiae p̃dicator. sibi uidebit᷑ docere contra¬
ria. Si aut̃ responderit. ñ omnẽ obcausã debere dimicti: quasi sacrilegii
reus tenebit᷑: & aduersũ doctrinã moysi. ac ꝑ moysen dĩ facere. Igit᷑ dñs sic
responsionẽ temperat. ut decipulã transeat: scripturarũ sc̃arũ adducens testimno¬
nium. et nat᷑alem legẽ pͥmãq dĩ sencenciã scde opponens: quȩ ñ uoluntate
clĩ sed peccantiũ necessitate concessa est. Non legistis inqͥt. qͥa qͥ fecit abini

Expanded text:
nt ad eum Pharisaei tentantes eum, et dicentes: Si licet homini dimittere uxorem suam quacumque ex causa? De Galilaea venerat ad Judaeam: idcirco Pharisaeorum Scribarumque factio interrogat eum: utrum liceat homini dimittere uxorem suam qualibet causa, ut quasi cornuto teneant eum syllogismo: et quodcumque responderit, captioni pateat. Si dixerit, dimittendas esse uxores qualibet ex causa, et ducendas alias, pudicitiae praedicator sibi videbitur docere contraria. Si autem responderit, non omnem ob causam debere dimitti, quasi sacrireus tenebitur, et adversus doctrinam Moysi ac per Moysen Dei facere. Igitur Dominus sic responsionem temperat ut decipulam transeat, Scripturam sanctam adducens in testimonium, et naturalem legem primamque Dei sententiam secundo opponens, quae non voluntate Dei, sed peccantium necessitate concessa est. Quid, inquit, vobis praecepit
Abbreviated transcription (Latin):
numerꝰ angłoꝵ uidelicet et hominũ. qͥ ad uidendũ dm̃ conditꝰ fuerat.
pereunte homine. di imminutus. Et ut ꝑfecta summa ouium integraret᷑
incelo: homo perditus querebat᷑ in terra.

Expanded text:
numerus, angelorum videlicet et hominum, quae ad videndum Deum 1602 condita fuerat, numerus, angelorum videlicet et hominum, quae ad videndum Deum 1602 condita fuerat, pereunte homine erat imminutus, et ut perfecta summa ovium integraretur in coelo, homo perditus quaerebatur in terra.
Abbreviated transcription (Latin):
Ait nãq. Quis er uobis homo qͥ habet centũ oues. Et si ꝑdiderit unã er
illis: nonne dimittit nonaginta nouẽ indeserto. et uadit ad illã quȩ
ꝑierat: Ecce mira dispensatione. pietatis. similitudinẽ ueritas dedit.
quã et inseipse homo recognosceret: ectam̃ hȩc specialit̾ adipsũ auctorẽ
hominũ ꝑtineret.
uia centenarius ꝑfectus est numerꝰ. X.C hominũ ꝑtineret.
dñs centũ oues habuit.: cũ angłoꝵ substanciã et hominũ creauit.
Sed una ouis tunc periit. qͣndo peccando homo pascua uitȩ dereliquit.
Dimisit aut̃ nonaginta nouẽ indeserto: qͥa illos sũmos angłoꝵ choros relias
incelo. Cur aut̃ celũ desertũ uocat᷑: nisi qͦd desertũ dicit᷑ derelicꝰtũ: Lune
aut̃ celũ homo deseruit: cũ peccauit. Indeserto aut̃ nonaginta nouẽ oues
remanserant. qͣndo int̾ra dñs unã querebat: qͥa rationabilis creature

Expanded text:
Ait namque: Quis ex vobis homo qui habet centum oves, et si perdiderit unam ex Ait namque: Quis ex vobis homo qui habet centum oves, et si perdiderit unam ex illis, nonne dimittit nonaginam? Ecce mira dispensatione pietatis similitudinem Veritas dedit, quam et in se ipse homo recognosceret, et tamen haec specialiter ad ipsum auctorem hominum pertineret. Quia enim centenarius est nu centum oves habuit, cum Angelorum substantiam et hominum creavit: sed una ovis tunc periit: quando peccando homo pascua vitae dereliquit. Dimisit autem nonaginta novem oves in deserto, quia illos summos Angelorum choros reliquit in coelo. Cur autem coelum desertum vocatur, nisi quod desertum dicitur derelictum, tunc autem coelum horemanserant, quando in terra Dominus unam quaerebat, quia rationalis creaturae
Abbreviated transcription (Latin):
alud qͦd zelo discipline. Dedignant᷑ etenĩ sed ñ dedignantes: desꝑant
sed ñ desꝑantes: ꝑsecutionẽ conmouent sed amantes: qͥa et si foris ũ¬
crepationes ꝑ disciplinã exagerant: intus tam̃ dulcedinẽ ꝑ Raritate
seruant. Preponunt sibi in animo ipsos plerũq qͦs corrigunt. meliores
eristimant eos qͦq qͦs iudicant. Qͦa uidelicet agentes: & ꝑ disciplinã
subditos. et ꝑ humilitatem custodiunt semetipsos. .X.
li qͥ defalsa iusticia suꝑbire solent. ceteros qͦsq despiciunt: nulla infir¬
mantib miscdĩa condescendunt: et qͦ se peccatores ẽẽ ñ credunt. eo
deterius peccatores fiunt. Deqͦ ꝓfecto numero pharisei ertiterant¬
qͥ diuidicantes dñm qͦd peccatores susciꝑetꝰ arenti corde ipsũ fontẽ
qͣtinꝰ qͦd erant agnoscerent. cęlestis eos medicus blandis fomentis curat.
Benignũ paradigma obicit: et in eoꝵ. corde. uulnieris tumorem premit

Expanded text:
zelo disciplinae. Dedignantur etenim, sed non dedignantes; desperant, sed non desperantes; persecutionem commovent, sed amantes, quia etsi foris increpationes per disciplinam exaggerant, intus tamen dulcedinem per charitatem servant. Praeponunt sibi in animo ipsos plerumque quos corrigunt, meliores existimant eos quoque quos judicant. Quod videlicet agentes, et per disciplinam subditos, 1601 et per humilitatem custodiunt semi de falsa justitia superbire solent, ceteros quosque despiciunt, nulla infirmantibus misericordia condescendunt, et quo se peccatores esse non credunt, eo deterius peccatores fiunt. C. qui, dijudicantes Dominum quod peccatores susciperet, arenti corde ipsum fontem quatenus quod erant agnoscerent, coelestis eos medicus blandis fomentis curat, benignum paradigma objicit, et in eorum corde vulneris tumorem premit.
Abbreviated transcription (Latin):
equa fabrica multũ qͦd loquerem᷑ erat: sed qͥa p̃sens. ẽ.:
conticere erinde meliꝰ putauimꝰ. Adueniente g optato
tp̃r sacerdoti ut tẽplũ dedicaret᷑: & sc̃m corpusculũ a loco
ubi sepulcũ fuerat transferret᷑: conuocauit beatꝰ ꝑ petuus
addiẽ festũ uicinos pontifices: sed & abbatũ ac diuersoꝵ cderi¬
coꝵ ñ minimã multitudinẽ. Et qͥa hoc in kalendis iulii agere
uolebat: uigilata una nocte facto mane accepto sarculo. t̾rã
quȩ suꝑ scm erat tumulũ ceperunt effodere. Quo dececto:
manꝰ ut eũ cõmouerent iniciunt. Ibiq multitudo tota labo¬
rans: nichil prorsus ꝑ totã diẽ ꝓfecit R Inucni diuic.Ul

Expanded text:
qua fabrica multum quod loqueremur erat; sed quia praesens est, conticere exinde melius putavimus. Adveniente ergo optato tempore Sacerdoti ut templum dedicaretur, et sanctum corpusculum a loco ubi sepultum fuerat transferretur, convocavit beatus Perpetuus ad diem festum vicinos pontifices, sed et abbatum ac diversorum clericorum non minimam multitudinem. Et quia hoc in Kalendis Iulii agere volebat, vigilata una nocte, facto mane, accepto sarculo, terram quae super sanctum erat tumulum coeperunt effodere. Quo detecto, manus, ut eum commoverent, iniciunt, ibique multitudo tota laborans, nihil prorsus per totam diem proficit. Vigilata denique
Abbreviated transcription (Latin):
moriat᷑. Uiuit ergo qͦd moritur: ut uiuificetur.
apides itaq st̃. sedñ uiuunt. Arbusta aut̃ st̃.: uiuunt sed ñ sentiunt. Brita
animalia st̃. uiuunt. sentiunt. sedñ discernunt. Angłi etenĩ sunt. uiuus̃.
sentiunt: & discernunt. Omĩs aut̃ creatura. aliqͥd habet homo. Habet
nãq cõmune e̾ẽ cũ lapidib uiuere cũ arborib sentire cũ animalibus.
intelligere cũ angelis: Si gͥ cõmune habet aliꝗͥd cũ omi creatura homo.
iurta aliqͥd omĩs creaturi homo. Omĩ gͦ creaturȩ p̾dicat᷑ eu̾głiũ. cũ soli
homini p̃dicat᷑. qͥa ille uidelic&. docet᷑: ꝓpt̃ quẽ int̾ra cuncta creata suit.
& aqͦ omĩa ꝑ quandã similitudinẽ aliena ñ sunt. Potest etiã omĩs creaturȩ
noĩe: omĩsnatio gentiũ designari. Ante et enim dictũ fuerat. inuiam
cũ hanc illa ad dampnationis suȩ testimoniũ suꝑba reppulisset ed
eñ dsfapulos adp̃dit an dũ ueri.¬
tas mittit. qͥd aliud in
mundo fucit: nisi grana sẽminis.

Expanded text:
moriatur . Vivit ergo quod moritur, ut vivificetur. Lapides itaque sunt, sed non vivunt. Arbusta autem sunt, et vivunt, sed non sentiunt. Bruta vero animalia sunt, vivunt, sentiunt, sed non discernunt. Angeli etenim sunt, vivunt, sentiunt, et discernunt. Omnis autem creaturae aliquid habet homo. Habet namque commune esse cum lapidibus, vivere cum arboribus, sentire cum animalibus, intelligere cum angelis. Si ergo commune habet aliquid cum omni creatura homo, juxta aliquid omnis creatura est homo. Omni ergo creaturae praedicatur Evangelium, cum soli homini praedicatur, quia ille videlicet docetur, propter quem in terra cuncta creata sunt, et a quo omnia per quamdam similitudinem aliena non sunt. Potest etiam omnis creaturae nomine, omnis natio gentium designari. Ante etenim dictum fuerat: In viam cum hanc illa ad damnationis suae testimonium superba repulisset. Sed cum discipulos ad praedicandum Veritas mittit, quid aliud in mundo facit, nisi grana seminis
Abbreviated transcription (Latin):
campos. die noctuq uagabat᷑: ĩbiq tantũ modo qͥ escebat: ubi hanc
quiescere lassitudo coegisset. Quadã uͦ die dũ uaga nimium
erraret: adbeati uiri benedicti patͥs specũ deuenit: ibiq nesci¬
ens ingressa mansit. Facto aut̃ mane: ĩta sanato sensu egressa. ẽ:
ac si eam nũquã insania capitis ulla tenuisset. Quȩ om̃ĩ tẽpore.
uitȩ suae: in eridem quã acceꝑat salute ꝑmansit.

Expanded text:
campos die noctuque vagabatur; ibique tantummodo quiescebat, ubi hanc campos die noctuque vagabatur; ibique tantummodo quiescebat, ubi hanc quiescere lassitudo coegisset. Quadam vero die dum vaga nimium erraret, ad beati viri Benedicti specum devenit, ibique nesciens ingressa mansit. Mane autem facto ita sanato sensu egressa est, ac si eam nunquam insania capitis ulla tenuisset; quae omni vitae suae tempore in eadem quam acceperat salute permansit.
Abbreviated transcription (Latin):
misit ꝓpositũ. Secuti nãq sunt eũ multi ex monasterio
fr̃ssui germana de uincti karitate. Quod diuina factũ
dispensatione cernit᷑: ut eoꝵ. uidelicet erẽplo adoratio¬
nis placidũ litus quasi anchore funę restringeret᷑.¬
siderunt nãq qͥa strata palliis atq inniimeris choruscha
lampadib uia. recto orientis tramitȩ ab eiꝰ cella usq incȩlum
tendebat᷑. Cui uenerando habitu uir desuꝑ clariis ad sistens:
dit. Tunc itaq sc̃i uiri obitũ sicut p̃sentes discipłi uiderunt: ita
absentes ex signo qͦd eis p̃dictũ fuerat agnouerunt. Sepultꝰ uͦ
ipse construxit. Qui & in eo specu in qͦ pͥus cui uocabulum est
sublacis habitauit: nunc usq si petenciũ fides erigat: miraculis
choruscat. Nuꝑ nãq est resgesta quã narro: qͥa quedã mulier
m̃te capta dũ sensũ funditꝰ ꝑdidisset: ꝑ montes & ualles. siluas &

Expanded text:
misit propositum. Secuti sunt namque eum multi ex monasterio misit propositum. Secuti sunt namque eum multi ex monasterio fratres sui, germana devincti charitate. Quod divina factum dispensatione conspicitur; ut eorum videlicet exemplo, ad orationis placidum littus, quasi anchorae fune restringeretviderunt, quia strata palliis atque innumeris chorusca lampadibus via recto orientis tramite ab eius cella in caelum usque tendebatur. Cui venerando habito vir desuper clarus dit. Tunc itaque sancti viri obitum sicut praesentes discipuli viderunt, ita absentes ex signo quod eis praedictum fuerat, agnoverunt. Sepultus vero ipse construxit. Qui et in eo specu in quo prius Sublacus habitavit, nunc usque si petentium fides exigat, miraculisquam narro; quia quaedam mulier mente capta, dum sensum funditus perdidisset, per montes et valles, silvas et
Abbreviated transcription (Latin):
deredditib p̃dioꝵ. delegauit: quantũ posset illi cõmorantibus
suꝑna grã largiente conuertit. Et qͥ ante serico contertu ac
gemimis micantib solitus erat ꝑ urbẽ: ꝓcedere trabeatꝰ: post
uili contertis tegmine ministrabat pauꝑ ipse pauꝑib.
Et enĩ mutato repente scłari habiti monasteriũ pecut. & er
huius mundi naufragio nudus euasit.
ualit̾ hic sc̃s uir ad diaconatꝰ officiũ. & post ad pontificatꝰ
culmen ascenderit: subsequens sermo declarabit. Deniq
cernens romanꝰ pontifer qͥ tunc aeccłae p̾erat. uirtutũ gradib
gregoriũ ad alta conscendere: eũ abstractũ amonasterio ȩcde¬
siastici ordinis officio sublimauit: leuitãq septimũ ad suũ
adiut oriũ ad sciuit. Nec multo post: ꝓresponsis ecclesiasticis
adurbẽ constantinopolim a pochrisariũ direrit: nec tam̃
ille quãuis in terreno c̃uersaret᷑ palatio. uitȩ cȩlestis inter¬

Expanded text:
de reditibus praediorum delegavit, quantum posset commorantibus de reditibus praediorum delegavit, quantum posset commorantibus divina gratia largiente, convertit. Et qui ante serico contextu ac gemmis micantibus solitus erat per urbem procedere trabeatus, post vili contectus tegmine, ministrabat pauper ipse pauperibus. 5. Etenim mutate repente saeculi habitu, monasterium petiit, et ex hujus mundi naufragio nudus evasit.ualiter hic sanctus vir ad diaconatus officium, et post ad pontificatus culmen ascenderit, subsequens sermo declarabit. Denique cernens Romanus pontifex, qui tunc Ecclesiae praeerat, virtutum gradibus Gregorium ad alta conscendere, eum a monasti ordinis officio sublimavit, levitamque septimum ad suum adjutorium ascivit; nec multo post pro responsis ecclesiasticis ad urbem Constantinopolim apocrisiarium direxit. Nec tamen ille, quamvis in terreno conversaretur palatio, vitae coelestis inter
Abbreviated transcription (Latin):
dõ cępit deuotus eristere: & ad suꝑnę uitȩ patriã totis de¬
sideriis anhelare. Sed dũ du longeq conuersationis gratiã
differret. & postquã cę̧lesti est afflatus desidio. scłari habitu
contegi melius putaret. quã p̃senti mundo quasi spe¬
cietenus deseriuire: fȩperunt multȩ contra eũ eiꝰdẽ mundi-
cura succrescere: ut in eo ñiam specie. sed ut ipse dese asse-¬
ruit retineret᷑ & m̃te. Tandem cũ parentũ iam dudum
obicu liberã disponendarũ suarũ rerum hab̾et facultatẽ:
qd pͥus m̃te gestiebat aꝑuit. qͦdq iam indiuinis erat obtutib.
humanis etiã uisib ostendit. Moa & enĩ cuncta quae habere potu
ipse sequeretur & fecit.
er deniq in sicilia monasteria construens: fr̃s illic xp̃o serui¬
turos aggregauit. Septimũ uͦ intra urbis muros instituit:
inquo & ipse postmodũ regulari tramite. multis sibi sociatis
fratrib sub abbatis imꝑio militauit. Quib monasteriis tantũ

Expanded text:
atriam totis desideriis anhelare. 3. Sed dum diu longeque conversionis gratiam differret et postquam coelesti est afflatus desiderio, saeculari 2 habitu contegi melius putaret, velletque praesenti mundo quasi specie tenus deservire, coeperunt multa contra eum ex ejusdem mundi cura succrescere, ut in eo non jam specie, sed ut ipse de se asserit retineretur et mente. Tandem cum parentum jam dudum obitu liberam disponendarum rerum suarum haberet facultatem, quod prius mente gestabat aperuit; quodque jam in divinis erat obtutibus, humanis etiam visibus ostendit. Mox etenim cuncta quae habere potuiipse sequeretur. 4. Sex denique in Sicilia monasteria construens, fratres illic Christo servituros aggregavit: septimum vero intra urbis hujus muros instituit, in quo et ipse postmodum regulari tramite, multis sibi sociatis fratribus, sub abbatis imperio militavit. Quibus mona
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa manuũ mearũ. et sic̃ ꝓmisisti iherłm ciuitatẽ tuã erigas. & hoc qͦd
credens ꝑte posse. fieri cogitaui ꝑficiã. Et cũ hȩc dirissẽt accessit ad
columnã quȩ erat ad caput lectuli eiꝰ. et pugionẽ eiꝰ qͥ in ea ligatꝰ pen¬
debat ersoluit. Cũq euaginasset illud. apprehendit comã capitis eiꝰ e at
Conforta me dñe d̃ isrł in hac hora. Et ꝑcussit bis inceruicẽ eiꝰ & abser¬
dit capit eiꝰ & abstulit conopeum eiꝰ a columnis. et euoluit corpus eiꝰ
truncũ. Et post pusillũ eriit & tradidit caput olofernis ancillȩ suȩ.
& iussit ut mitteret illud in perã suã. et exiert̃ duȩ scdm consuetudiuẽ
uenert̃ ad portã ciuitatis. & dir̃ iuidith alonge custodib murorum.
Aꝑite portas qm̃ nobiscũ est dt̃. qͥfecit uirtutẽ in usrł. Et factũ ẽ cũ aucu¬

Expanded text:
tatem tuam erigas; et hoc, quod credens per te posse fieri, cogitavi, perficiam. Et cum haec dixisset, accessit ad columnam, quae erat ad caput lectuli ejus, et pugionem ejus, qui in ea ligatus pendebat, exsolvit. Cumque evaginasset illum, apprehendit comam capitis ejus, et ait: Confirma me, Domine Deus in hac hora. Et percussit bis in cervicem ejus, et abscidit caput ejus, et abstulit conopeum ejus a columnis, et evolvit corpus ejus truncum. Et post pusillum exivit, et tradidit caput Holofernis ancillae suae, et jussit ut mitteret illud in peram suam. Et exierunt duae, secundum consueturtam civitatis. Et dixit Judith a longe custodibus murorum: Aperite portas, quoniam nobiscum est Deus, qui fecit virtutem in Israel. Et factum est, cum au
Abbreviated transcription (Latin):
Et accendentez luminaria: congirauert̃ cirta eã uniuersi. illa aut̃ ascen¬
dens ineminentiorem locũ iussit fieri silentium.. U¬
umq om̃e tacuissent: dir̃ udith. Laudate dñm dm̃ nrm qͥñ dese¬
cte. Et ꝓserens depera caput olofernis: ostendit illis dicens. Ecce ca¬
put olofernis pͥncipis miliciȩ assyrioꝵ: et ecce conopeũ illiꝰ inqͦ recũ¬
bebat in ebrietate sua: ubi et ꝑ manũ feminȩ ꝑcussit illũ dñs ds̃ nr̃. ¶
iuit aut̃ ipse dñs qm̃ custodiuit me angłs eiꝰ et hinc euntẽ. & ibi¬
cõmorantẽ & inde huc reuertentẽ. & ñ ꝑmisit me dñs ancillã silã
coinqͥnari: sed sine. pollutione peccati reuocauit me uobis gaudentr̃

Expanded text:
Et accendentes luminaria, congyra verunt circa eam universi: illa autem ascendens in eminentiorem locum, jussit fieri silentium. Cumque omnes tacuissent, dixit Judith: Laudate Dominum Deum nostcte et proferens de pera caput Holofernis ostendit illis dicens ecce caput Holofernis principis militiae Assyriorum et ecce conopeum illius in quo recumbebat in ebrietate sua ubi et per manum feminae percussit illum Dominus Deus noster vivit autem ipse Dominus quoniam custodivit me angelus eicommorantem, et inde huc revertentem, et non permisit me Dominus ancillam suam coinquinari, sed sine pollutione peccati revocavit me vobis gaudentem
Abbreviated transcription (Latin):
citus incellecta tamen maiestate loquentis a cęlo: continuo
fidelis esfectus. & aper secutione destitit & nouos incuendi
Sic est paulus qͥ ꝓsuarũ remuneratione uirtutũ ultra huma.¬
na merita: t̃ciũ raptus ad cęlũ cęlestia secreta cognouit: ut ȩccle¬
siarũ futurꝰ doctor int̾ angelos disceret: qͦd int̾ homines p̃dicara.
Iut quis ei impune ultra non credat qͥ de sacramentis elominicis
non solum audita loquit᷑. sed & usa testatur.
Iuanta hoc fr̃s dĩ nr̃i actũ est grã: qͥ de cȩlestib in a postolatũ¬

Expanded text:
citus, intellecta tamen majestate loquentis e coelo, continuo citus, intellecta tamen majestate loquentis e coelo, continuo fidelis est effectus, et a persecutione destitit, et novos intuendi c est Paulus, qui pro suarum remuneratione virtutum ultra humana merita tertium raptus ad coelum, coelestia secreta cognovit ; ut Ecclesiarum futurus doctor inter angelos disceret quod inter homines praedicaret. Aut quis ei impune ultra non credat, qui de sacramentis dominicis non solum audita loquitur, sed et visa testatur? Quanta hoc, fratres, Dei nostri actum est gratia, ut qui de coelestibus in apostolatu
Abbreviated transcription (Latin):
it nãq illi decelo dñs. Sauler saule: qͥd me ꝑsequeris
Id est curone ꝑsequeris saule: quȩ mea odium erga me tuũ
excitauit iniqͥtas Nũqͥd qͥa illuminaui cecos qͥa sanaui egro¬
tos qͥa fugiui demones. qͥa esurientes popłos qͥnq panib pauii
Anqͥa detumulis mortuossuscitauu ꝰ An fortei magis qͥa fidelib
meis regnũ teleste. ꝓm̃isu  Sed si p̃stire me posse dubitas que
ꝓmicto aspice si tam̃ potesi unde teuel qualis appello. Ii.¬
Sed quareme ꝑsequeris faule Edut qͥd me ꝑ sequendo ꝓficisꝰ
Nũqͥd aduersus regnantẽ in ceło ullũ tua ꝑsecutio habebit et¬
fectũ. TIuqͥd nocere mͥ qͥcquã poteris quẽ ñ potes intueri
Ego enĩ sũ ihcꝰ natarenꝰ quẽ tu ꝑsequeris qͥ tras cȩlo. crucẽ res¬
no. mortẽ ꝑpetuitate mutaui. Deqͥb omib ñ te debere cun¬¬
cstari & creptus tͥ nunc & post paululũ. redditus suadebit
aspectꝰ. At beitissimꝰ paulus repentina qͥdem cecitute coher¬

Expanded text:
i namque de coelo Dominus: Saule, Saule, quid me persequeris ? Id est, cur me persequeris, Saule? Quae mea odium erga me tuum excitavit iniquitas? Nunquid quia illuminavi caecos, quia sanavi aegrotos, quia fugavi daemones, quia esurientes populos quinque panibus pavi? An quia de tumulis mortuos suscitavi? An forte magis quia fidelibus meis regnum coeleste promisi? Sed si praestare me posse dubitas quae promitto, aspice, si tamen potes, unde te vel qualem appello? Sed quare me persequeris, Saule? Aut quid, me persequendo, proficies? Nunquid adversus regnantem in coelo ullum tua persecutio habebit effectum? Nunquid nocere mihi quidquam poteris, quem non potes intueri? Ego enim sum Jesus Nazarenus, quem tu persequeris, qui terras coelo, crucem regno, mortem perpetuitate mutavi. De quibus omnibus non te debere cunctari, et ereptus tibi nunc, et post paululum redditus suadebit aspectus. At beatissimus Paulus repentina quidem caecitate coer
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ cȩlestẽ possumus apꝓbare : qͥa erat desuperiori contertũ. Nr̃a
aut̃ sipientia hoc est humana. consuit᷑. Assuitur enĩ: cũ liberos
damus ad studia. grãmaticis tradimus. philo sophis erudimus: ut
sapientia in illis quȩ ñ erat adquirat᷑. Dñi aut̃ sapientia ñ assuta
est ñ quesita: ñ enĩ didicit a magistro sicut ipsi iudei dicunt: quo¬
modo hic litteras nouit cũ ñ didicerit: Et ipse dicat: mea doc¬
trina ñ . ẽ. ex hoc mundo sed eiꝰ qͥmisit me: hoc est qͦd ait. de supe¬
riore contertum. Quo uestim̃to uel qͥb omĩb uestim̃tis. accła¬
ẽꝑ katholica amicta est: sicut ꝓpħa ait : adstitit regina adertris
tuis inuestitu deaurato.

Expanded text:
 coelestem possumus approbare: quia erat de superiore contextum. Nostra autem sapientia, hoc est humana consuitur; assuitur enim cum liberos damus ad studia grammaticis, tradimus philosophis, erudimus eos, ut sapientia in illis, quae non erat, acquiratur. Domini autem sapientia non assuta est, non quaesita; non enim didicit a magistro, sicut ipsi Judaei dicunt: Quomodo hic litteras novit, cum non didicerit, et ipse dicat: Doctrina mea non est de hoc mundo, sed ejus qui me misit . Hoc est, quod ait de superiore contextum, quo vestimento, vel quibus omnibus vestimentis Ecclesia catholica semper amicta est, sicut propheta ait: Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato .
Abbreviated transcription (Latin):
tia olim prȩmissa signauerat. Ante. qͥnq dies paschȩ uenire
uoluit. sicut ex ioħis eugłio didicimus: ut etiã ꝑhoc ostender&
seesse agnũ in maculatũ: qͥ peccata tolleret mundi.
gnus qͥppe. paschalis cuiꝰ immolatione popłs isrł est aba¬
syptia seruitute. liberatus: ante quinq dies paschȩ id .ẽ.
quartadexima luna ad uesperũ uissus. ẽ. immolari.: signifi¬
cans eũ qͥ nos suo sanguine. redẽpturiis ante qͥnq dies pasche
id est hodierno die magno p̃cedentium sequentiũq popłoꝵ
ris paschar sacram̃ta hactenus obseruata consũmauit: ac
noui deinceps obseruanda discipłis sacram̃ta contradidit:
egressus in montẽ oliueti tentus est aiudeis & mane cruci¬
firus. Ipsa nos die ademonica dominatione redemit: qua
antiquus ille hebreoꝵ popłs: ꝑ immolationẽ agni iugũ¬

Expanded text:
tia olim praemissa signaverat. Ante quinque dies paschae venire voluit, sicut ex Joannis Evangelio didicimus, ut etiam per hoc ostenderet se esse Agnum immaculatum qui peccata tolleret mundi. Agnus quippe paschalis cujus immolatione populus Israel est ab Aegyptia servitute liberatus, ante quinque dies paschae, id est quarta decima luna, ad vesperam jussus est immolari: significans eum qui nos suo sanguine redempturus ante quinque dies paschae, id est, hodierno die magno praecedentium sequentiumque populorum ris paschae sacramenta hactenus observata consummavit, ac nova deinceps observanda discipulis sacramenta contradidit, egressus in montem Oliveti, tentus est a Judaeis, et mane crucifixus, ipsa nos die a daemoniaca dominatione redemit, qua antiquus ille Hebraeorum populus immolatione agni jugu
Abbreviated transcription (Latin):
rib ouessuas que longe lateq disꝑse errabant: ad semꝑ uiren¬
tia cȩlestis uitȩ pascua reuocaret. Quoꝵ sũmo pastori
p̃cepit. Si diligis me: pasce oues meas. Oͦd aꝑiens ait: con¬
firma fr̃s tuos. & factũ est ut discesserunt ab eis angłi in
celũ: pastores loquebant᷑ ad inuicẽ. Transeamus usq bethle
em: & uideamꝰ hoc uerbũ qͦd factũ ẽ qͦd fecit dñs& ostendit
nobis. O uenerunt festinantes: & inuenerunt mariã & io.¬
seph. & infantẽ positũ inp̃sepio. Pastores qͥdem illi felici gau¬
dio festinarunt uidere qͦd audierant: & qͥa ardenti amore
quesierunt: c̃tinuo saluatorẽ. quẽ quesierunt inuenire
meruerunt. Sed & intellectualiũ pastores gregũ immo
cuncti fideles: qua m̃tis industria xp̃m querere debeant:
dictis parit᷑ suis ostenderunt & factis. Transeamꝰ inquiunt
honorib. Transeamꝰ ab iectis concupiscenti is carnalib toto

Expanded text:
ribus, oves suas, quae longe lateque dispersae errabant, ad semper virenribus, oves suas, quae longe lateque dispersae errabant, ad semper virentia coelestis vitae pascua revocaret. Quarum curam summo pastori praecepit: Si diligis me, pasce oves meas . Quod apertius aperiens, ait: Confirma fratres tuos . Et factum est: ut discesserunt ab eis angeli in coelum, pastores loquebantur adinvicem: Tr ostendit nobis. Et venerunt festinantes, et invenerunt Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Pastores quidem illi felici gaudio festinarunt videre quod audierant: et quia ardenti amore quaesierunt, continuo Salvatorem quem quaesierunt invenire meruerunt. Sed et intellectualium pastores gregum, imo cuncti fideles qua mentis industria Christum quaerere debeant, dictis pariter suis ostenderunt et factis. Transeamus, inquiunt,honoribus. Transeamus, abjectis concupiscentiis carnalibus, toto
Abbreviated transcription (Latin):
exortũ est intenebris lumen rectis corde: mise.oricors &
miseratoꝵ dñs. Uerũ neparua unius angłi uideret᷑ aucto¬
ritas: postquã unus sacram̃tũ nouȩ natiuitatis edocuit.
statim multitudo cȩlestiũ agminũ quȩ głam deo caneret.
pacẽq simul omib p̃dicaret adfuit: aꝑte demonstrans qͥa
ꝑ hanc natiuitatẽ homines ad pacẽ uniꝰ fidĩ. spei. & dilecꝰ¬
tionis. atq ad głam diuine laudationis e̾ent conuertendi.
Significant aut̃ misticȩ pastores isti gregũ: doctores ac rectores
fideliũ animarũ. Nox cuiꝰ uigilias custodiebant suꝑ gregem
suũ ꝑicula tẽptacionũ indicat. aqͥb se suosq subiectos om̃s qͥ ꝑfec¬
te uigilant custodire ñ desistunt. E bene nato dño: pastores
suꝑ gregẽ uigilant. Ille & enĩ natus est qͥ dicit. Ego sum. pastor
bonus. Bonus pastor: animã suã dat ꝓouib suis. Sed & tempus
imminebat. qͦ idem pastor sũme bonus missis inmundũ pasto¬

Expanded text:
enebris lumen rectis corde, misericors et justus Dominus. Verum ne parva unius angeli videretur auctoritas, postquam unus sacramentum novae nativitatis edocuit, statim multitudo coelestium agminum, quae gloriam Deo caneret, pacemque simul hominibus praedicaret, adfuit, aperte demonstrans quia per hanc nativitatem homines ad pacem unius fidei, spei et dilectionis, atque ad gloriam divinae laudationis essent convertendi. Significant autem mystice pastores isti gregum doctores quosque ac rectores fidelium animarum. Nox, cujus vigilias custodiebant super gregem suum, pericula tentationum indicat, a quibus se suosque subjectos omnes qui perfecte vigilant, custodire non desistunt. Et bene nato Domino pastores super gregem suum vigilant. Ille etenim natus est, qui dicit: Ego sum pastor bonus: bonus pastor animam suam dat pro ovibus suis . Sed et tempus imminebat quo idem pastor summe bonus, missis in mundum pasto
Abbreviated transcription (Latin):
ñ relinquent inte lapidẽ suꝑ lapidẽ. etiã ipsa ĩ eiusclẽ cuutatis. cur¬
migntio testat᷑ qͥa d̃ nunc in eo loco constructa est ubi ertia portan
fuerit dñs crucifirus. prior illa hierłm ut licit᷑ funditus est euera
Cui erqua culpa es ersionis suȩ pena fuerit ilata. subiungits. Eoqͦa ron
cognoieris tapis iuisiacionis tue. Citutor qͥppe omniũ. ꝑ incarnacione
suȩ mysteriũ hanc iusitare dignatus est. sed ipsa timoris & amoris illius
recordata ñ est. Unde etiã ꝑ ꝓpħam in increpatione cordis humani aues
gdi ad testimoniũ deducunt᷑: dũ dicit᷑. Uiluus incelo cognouit tẽpus suũ:

Expanded text:
n relinquent in te lapidem, etc. Haec etiam ipsa jam ejusdem civitatis transmigratio testatur, qui dum nunc in eo loco constructa est, ubi extra portam fuerat dominus crucifixus, prior illa Hierusalem, ut dicitur, funditus est eversa, cui ex qua culpa eversionis suae poena fuerit illata subjungitur. Eopus visitationis tuae » . Creator quippe omnium per incarnationis suae mysterium hanc visitare dignatus est, sed ipsa timoris illius et amoris recordata non est. Unde etiam per prophetam in increpatione cordis humani aves coeli in testimonium deducuntur: « Milvus, inquit, in coelo cognovit tempus
Abbreviated transcription (Latin):
tione ꝓmunt᷑ ut confessio fideliũ intͥnitate ñ erret. Quȩ. cũ sit in¬
seꝑabilis: nũquã intellegeret᷑ tͥnitas ẽẽ. si sẽꝑ inseꝑabilit̃ diceretiur
Bene gͦ ipsa difficultas loqͣndi cor nr̃m ad intelligentiã trahit: & ꝑ in¬
firmitatẽ nrãm cęlestis docꝰtrina nos aduiuat: ut qͥa indeitate pats¬
& filii & spcꝰ sc̃i nec singularitas est nec diuersitas cogitanda: uera
unitas & tͥnitas possit qͥdem mente. sentiri : sed ñ possit simul ore ꝓfer
qͦd tota simul tͥnitas uta uirtus ÷. uina maiestas. u̾na substancia. in¬
discreta oꝑatione. inseꝑabilis dilectione. indifferens potestate: si-¬
mul implens omĩa: continens uniuersa. Qd enĩ pat̾ est hoc est et
Quȩ sic intrib est c̃fitenda ꝑsonis: ut solitudinẽ ñ recipiat trbrita
& un itatẽ. seruet aqualitas. ꝑ infinita scła scłoꝵ. am̃.¬

Expanded text:
inseparabilis, numquam intelligeretur Trinitas esse, si semper inseparabiliter diceretur. Bene ergo ipsa difficultas loquendi cor nostrum 396 ad intelligentiam trahit, et per infirmitatem nostram coelestis doctrina nos adjuvat: ut quia in deitate Patris, Filii et Spiritus sancti nec singularitas est nec diversitas cogitanda, vera unitas et vera Trinitas possit quidem mente simul sentiri, sed non possit simul ore proferedimus quod tota simul Trinitas una virtus est, una majestas, una substantia, indiscreta operatio, inseparabilis dilectio, indifferens potestas, simul implens omnia, simul continens universa. Quod enim est Pater, hoc est et Quae sic in tribus est confitenda personis, ut et solitudinem non recipiat Trinitas, et unitatem servet aequalitas. CAP. I
Abbreviated transcription (Latin):
Si solus : bonꝰ ÷ nunciꝰ inore eiꝰ. Properante aut̃ illo & accedente ꝓpius u¬
dit speculator hominẽ. alterũ currentẽ. & uociferans inculmine ait. Ap¬
paret mͥ homo alt̃ currens solus. Dir̃q rer. Et iste bonꝰ ÷ nuntius. Specu
lator aut̃. contẽplor ait cursũ pͥoris quasi cursũ achimaas filii sadochi
& ait rer. Uir bonꝰ ÷ & nuntiũ portans bonũ uenit. Clamans aut̃ achimaus
dirx̃ ad regẽ. Salue rer. Et adorans regẽ corã eo ꝓnus int̾rã ait. Benedistꝰ
dñs ds̃ tuus: qͥ conclusit hominesqͥ leuauert̃ manꝰ suas contra dñm meũ rig̃
tait rer. Estne par puero absalon: Diritq achimaas. Uili tumu. P¬
lt̾̃ magnũ cũ mitteret iohab seruus tuus orer me seruũ tuũ nescio
aliud. Adquẽ rer. Transi ait. &sta hic. Cũq ille transisset & staret: appod¬
it chusi & ueniens ait. Bonũ apporto nuntiũ: dñe mi rer. Iudicauit enl
ꝓte dñs hodie demanu omniũ qͥ surrerert̃ contrate. Dix̃ aut̃ rerad chile

Expanded text:
 bonus est nuntius in ore ejus. Properante autem illo et accedente propius, vidit speculator hominem alterum currentem, et vociferans in culmine, ait: Apparet mihi homo alter currens solus. Dixitque relator autem, Contemplor, ait, cursum prioris, quasi cursum Ahimaas filii Sadoc. Et ait rex: Vir bonus est, et nuntium portans bonum, venit. Clamans autem Ahimait ad regem: Salve rex. Et adorans regem, coram eo pronus in terram, ait: Benedictus Dominus Deus tuus, qui conclusit homines qui levaverunt manus suas contra dominum meum regem. Et ait rex: Estne pax puero Absalon? Dixitque Achimaas: Vidi tumultum magnum, cum mitteret Joab servus tuus, o rex, me servum tuum: nescio aliud. Ad quem rex, Transi, ait, et sta hic. Cumque ille transisset, et staret, apparuit Chusi: et veniens ait: Bonum apporto nuncium, domine mi rex: judicavit enim pro te Dominus hodie de manu omnium qui surrexerunt contra te. Dixit autem rex ad Chusi:
Abbreviated transcription (Latin):
lo te nunciare filius enĩ regis est mortuus.
t ait ioab chusi. Uade et nuntia regi qͣ uidisti. Ad orauit chusi ioab et
curcurrit. Rursus aut̃ achimaas filiꝰ sadoch dir̃ ad ioab. Qͥd impedit
si etiã ego currã post chusi: Diritq ei ioab. Qͥd uis currere filimi. Nonens
gͦ achimaas ꝑ uiã cõpendii: transiuit chusi. Dauid aut̃ sedebat int̾ duas por¬
peculator uͦ qͥ erat infastigio portȩ suꝑ murũ eleuans oculos. Ust

Expanded text:
lo te nunciare, filius enim regis est mortuus. Et ait Joab Chusi: Vade, et nuncia regi quae vidisti. Adoravit Chusi Joab, et cucurrit. Rursus autem Achimaas filius Sadoc dixit ad Joab: Quid isi etiam ego curram post Chusi? Dixitque ei Joab: Quid vis currere, fili mi? non erergo Ahimaas per viam compendii, transivit Chusi. David autem sedebat inter duas: speculator vero, qui erat in fastigio portae super murum, eleva
Abbreviated transcription (Latin):
atalis dñi dies. ea decausa a patrib uotiuȩ sollemp¬
nitatis institutus est: qͥa in eo xpcꝰ ꝓ redemptione
mundi nasci corꝑalit̃ uoluit: ꝓdiens er uirginis utero.
qͥ erat inpatris imꝑio. Cuius susceptȩ carnis causa. hȩc
est. ꝑ ostquã enĩ inuidia diaboli parens ille primus.
spe seductus in ani cecidit: confestim ex Sul & ꝑditus
in omĩ genere suo radicẽ maliciae & peccati trans duxit.
Crescebatq in malũ uehementius om̃e genus mortaliũ diffu¬
signis: plagis : ꝓdigiis. Sed cũ nec sic qͥdem errores suos ammo¬
nicus agnosceret mundus: misit ds̃ filiũ suũ. ut carnẽ indu¬
eret & hominib appareret : & peccatores sanaret. Iui ideo
in homine uenit̾: quia ꝑseipsũ ab hominib cognosci ñ pocuit:
Ut aut̃ uideret᷑ uerbũ caro factũ. ẽ: assum̃do carnẽ ñ mutat᷑¬
incarne. Assũpsit enĩ humanitatẽ : ñ amisit diuinitatem.
ta idem ds̃. & idem homo innatura dĩ &qualis patri. innata

Expanded text:
atalis Domini dies ea de causa a Patribus votivae solemnitatis institutus est, quia in eo Christus pro redemptione mundi nasci corporaliter voluit, prodiens ex virginis utero, qui erat in Patris imperio. Cujus susceptae carnis causa haec est. Postquam enim invidia diaboli parens ille primus spe seductus inani cecidit, confestim exsul, et perditus in omni genere suo radicem malitiae et peccati transduxit, crescebatque in malum vehementius omne genus mortalium diffusignis, plagis et prodigiis. Sed cum nec sic quidem errores suos admonitus agnosceret mundus, misit Deus Filium suum, ut carne indueretur, et hominibus appareret, et peccatores sanaret. Qui ideo in homine venit, quia per seipsum ab hominibus cognosci non potuit. Ut autem videretur, Verbum caro factum ein carnem. Assumpsit enim humanitatem, non amisit divinitatem. Ita idem Deus, et idem homo, in natura Dei aequalis Patri, in natura
Abbreviated transcription (Latin):
uod rachel plorasse dr̃ filios suos. nec uoluisse consolari
qͥa ñ st̃. si gnificat aeccłam plorare qͥdem scõꝵ dehoc
scło ablationẽ: sed ñ ita uelle c̃solari: ut qͥ scłm morte uicert̃
rursus ad scłi certamina secũ tolerauda redeant: qͥa nimirũ¬
ñ st̃ ultra reuocandi in mundũ : de cuiꝰ erumnis semel euase¬
dm̃ dicit᷑. aeccłam figurate demonstrat: cuiꝰ tota intencio ut
uidere dm̃ mereat᷑ in uigilat. & ipsa. ẽ. ouis centesima quã pa-¬
stor bonus relictis incęlo nonaginta nouẽ ouib angłicarũ uirtu¬
tum. abiit querere in t̾rã: inuentãq suis imposuit humeris:
& sic reportauit ad gregem.

Expanded text:
uod Rachel plorasse dicitur filios suos, nec voluisse consolari, quia non sunt, significat Ecclesiam plorare quidem sanctorum de hoc saeculo ablationem, sed non ita velle consolari ut qui saeculum morte vicerunt, rursus ad snon sunt ultra revocandi in mundum, de cujus aerumnis semel evasemonstrat, cujus tota intentio, ut videre Dominum mereatur, invigilat, et ipsa est ovis centesima, quam pastor bonus, relictis in coelo nonaginta novem ovibus, angelicarum virtutum, abiit quaerere in terra, inventamque suis imposuit humeris, et sic reportavit ad gregem.