comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ secundum testamentum nouum
Cuius figura erat testa mentum
u&us : Itaquantum attin& ad
proph&icum apparatum. nec geri
nec dici aliquid possit insignius.
quando quidem. res perducta est
usq ad nominis ex pressionem : Super¬
est ut iudȩus ille. siuult & inabscon¬
dito iudeus esse: non littera sedspu
Siuult reputari uerus isra helita
inquo dolus non est : record&ur
infigura illum mortuum ihm
qui introduxit interram mo¬
ridentium & agnoscat inuerita¬
te uiuum ihm. quoduce intr&
interram uiuentium: Talis enim
iam non a cerbus resistit tam per¬
spicuȩ proph&ide. sed ex commemo¬
ratione ihu qui introduxit in illdo¬
AB
promissionis terram mitis effec¬
tus : Rudi &iam ipsum cuius no¬
men ille habebat. uerius introdu¬
centem & dicentem. Beati mites
quo ipsi hereditate possidebunt
terram : Hiciam &iam ille gen¬
tilis. si non nimis lapideum cor
haber& : Aut si ex illis ess& lapidi¬
bus dequibus suscitat ds̃ filios ha¬

Expanded text:
nae secundum testamentum nouum. nae secundum testamentum nouum. cuius figura erat testamentum uetus. ita quantum adtinet ad propheticum adparatum nec geri nec dici aliquid possit insignius, quandoquidem res perducta est usque ad nominis expressionem. Superest, ut Iudaeus ille, si uult et in abscondito Iudaeus esse non littera, sed spiritu, si uult reputari uerus Israhelita, in quo dolus non est, recordetur in figura illum mortuum Iesum, qui introduxit in terram morientium, et agnoscat in ueritate uiuum Iesum, quo duce intret in terram uiuentium. talis enim iam non acerbus resistet tam perspicuae prophetiae, sed ex commemoratione Iesu, qui introduxit in illam promissionis terram, mitis effectus audiet iam ipsum, cuius nomen ille habebat, uerius introducentem et dicentem: beati mites, quoniam ipsi hereditate possidebunt terram. hic iam etiam ille gentilis, si non nimis lapideum cor haberet, aut si ex illis esset lapidibus, de quibus suscitat deus filios A
Abbreviated transcription (Latin):
qui ubi promittit eundem ipsu
moseos successorem: perquem po¬
pulus interram promissionis
mit ter&ur. Nomine angeli eum
appellans. Sicut &iam homines
aliquid nuntiantes. inscriptura
diuina solent appellare: & ita
dicit. Eccemit to angeld̃ meum
ante faciemtuam. ut seru&
teinuia. ut indueat te interram
quam iura uit tibi. Attende
tibi & obu di eum. nenoncredas
illi. nihil enim subtra h& tibi
nomen enim meum est ineo.
Quid est hoc: prȩscrut &urscrip¬
turas illas non iam manicheus
sed ipse &iam iudȩus. & uideat¬
utrum dealiquo angelo ds̃ dixerit
nomen meumest inillo: Niside
hoc quem intro ductorem inpro¬
missionis terram pollic&ur.:
Deindequęrat in hominibus quis
moysi successor intro duxerit po¬
pulum. & inueni & ihm. Non
hoc abinitio uitȩsuȩ. sed nomine
mutato appellatum: Quiergo
dixit nomen meum est in illo ihũ:
ipse est uerus ihs. rector & ductor
populi inhereditatem uitȩ &er¬

Expanded text:
qui, ubi promittit eundem ipsum qui, ubi promittit eundem ipsum Moyseos . successorem, per quem populus in terram promissionis mitteretur, nomine angeli eum appellans — sicut etiam homines aliquid nuntiantes in scriptura diuina solent appellari — et ita dicit: ecce ego mitto angelum meum ante faciem tuam, ut seruet, te in uia, ut inducat te in terram quam iuraui tibi. adtende tibi et obaudi eum. ne non credas illi; nihil enim subtrahet tibi. nomen enim meum est in eo. quid est hoc? perscrutetur scripturas illas non iam Manichaeus, sed ipse etiam Iudaeus et uideatutrum de aliquo angelo deus dixerit: nomen meum est in illo, nisi de hoc, quem introductorem in promissionis terram pollicetur. deinde quaerat in hominibus. quis Moysi successor introduxerit populum, et inueniet Iesum. non hoc ab initio uitae suae, sed nomine mutato appellatum. qui ergo dixit: nomen meum est in illo Iesu. ipse est uerus Iesus. rector et ductor populi in hereditatem uitae aeter
Abbreviated transcription (Latin):
lere & a securo risu adcuram
respon den di reuocare: queren¬
do atq flagitando: Cureidem
ipsi futuro suosuccessori. incinus
comparatio improbatus ẽ ut
non ipse intro ducer& populum
interram promissionis. Neui deli¬
c& lex permoysen non adsaluan¬
dum. sedadconuincendum pec¬
catorem data. in regnum cęlo¬
rum introducere putar&ur
dȩo Cureidem ipsi futuro suo
successori. moy ses nomen muta¬
uerit : Nocabatur enim ause
& appellauit eum ihm. Cur
deniq tunc appella uerit . quando
ex conualle pharan prȩmisit adean¬
dem terram. quo erat populus ipso
ducente uenturus. Dicit enimue¬
rus ipse ihs. & suero & prȩparaue¬
ro uobis locum. iterum uenidm
& adsumam uos adme. Quȩram
& iam utrum non huic figurȩ ađ¬
test&ur proph&adicens. Ds ab
africo ueni&. & sc̃s depharan:
tamquamdicer&. eius nominis
ueni& ds̃ sc̃s. Cuius nominis erat
ille quiuenit aba frico depharan:
idest ih̃s: Huc accedit quod idem
ipsum di uerbum intellegitur lo¬

Expanded text:
lere et a securo risu ad curam lere et a securo risu ad curam respondendi reuocare quaerendo atque flagitando. cur eidem ipsi futuro suo successori, in cuius cuius inprobatus est, ut non ipse introduceret populum in terram promissionis, ne uidelicet lex per Moysen non ad saluandum, sed ad conuincendum peccatorem data in regnum caelorum introducere putareturm ergo a Iudaeo, cur eidem ipsi futuro suo successori Moyses nomen mutauerit. uocabatur enim Ause et appellauit eum Iesum. cur denique tunc appellauerit. quando ex conualle Pharan praemisit ad eandem terram, quo erat populus ipso ducente uenturus? dicit enim uerus ipse Iesus: et si iero et praeparauero uobis locum. iterum ueniam et adsumam uos ad me. quaeram etiam, utrum non huic figurae adtestetur propheta dicens: deus ab Africo ueniet et sanctus de Pharan, tamquam diceret: eius nominis ueniet deus sanctus. cuius nominis erat ille, qui uenit ab Africo de Pharan, id est Iesus. huc accedit, quod idem ipsum dei uerbum intellegitur lo
Abbreviated transcription (Latin):
tria sua.: S ed d& e uidero qui
c̃uic tum paulo ante confes sus
escum dixifti. Quodte adcreden¬
dum euangelio. professio tua
fecit obnoxium: Iudeus ipse
proceddit in medium. qui cer¬
uicem aiugoxp̃i maleliberam
tollit Etideo sibi adhuc fas
putat dicere. mentitus eft
Yses: Dicat mihi quem prophe¬
tam promiserit ds. cum ait mo¬
ysi: Suscita boproph&am de
fribus eorum sic̃te. uel similẽ
tibi. Multi enim proph&ȩ pofe¬
ea fuer : sed utiq unum quendã
intellegi uoluit. Nic eicredo
facillime ocuurrer& successor¬
illemoysi. qui populum exae¬
gypto liberatum interram pro¬
missionis induxit. Quem cogi¬
tans. me adhuc fortasse ridebit
querentem dequo dic tum sit: Sus¬
citabo illis proph& amsimilem
tibi: Cum legam. quis in eo dem
munere populi illius regendi.
atq ducendi mosi defuncto suc¬
cesserit: Quicum me uelut impe¬
ritum riserit. talis enim &afausto
describitur: Non desinam ho¬
minem adhuc & iam com pel¬

Expanded text:
tria sua. sed de te uidero, qui tria sua. sed de te uidero, qui te conuictum paulo ante confessus es, cum dixisti. quod te ad credendum euangelio professio tua fecit obnoxium. Iudaeus ipse procedat in medium, qui ceruicem a iugo Christi male liberam tollit et ideo sibi adhuc fas putat dicere: mentitus est yses. Dicat mihi. quem prophetam promiserit deus, cum ait Moysi: suscitabo illis prophetam de fratribus eorum sicut te uel similem tibi. multi enim prophetae postea fuerunt, sed utique unum quendam intellegi uoluit. hic ei. credo. facillime occurreret successorille Moysi, qui populum ex Aegypto liberatum in terram promissionis induxit. quem cogitans me adhuc fortasse ridebit quaerentem, de quo dictum sit: suscitabo illis prophetam similem tibi, cum legam, quis in eodem munere populi. illius regendi atque ducendi Moysi defuncto successerit. qui cum me uelut inperitum riserit ■— talis enim et a Fausto describitur —, non desinam hominem adhuc etiam conpel
Abbreviated transcription (Latin):
sapis quedĩ sunt. sedquȩ sunt
hominum. Qut ubi mor tua
est ista carnalis diffidentia.
nisi inxpiglorificatione tam¬
quam in montis altitu dine.
Namutiq uiuebat cum timi de
negar&. Etutiq mortua erat
cum libere predicar&. Hȩc ui¬
uebat insaulo. cum scandalum
crucis d&estans. uastabat xpia¬
nam fidem. Etubinisi in illo
monte mortua erat : Cumiam
paulus dicer&. Uiuoautem
iam nonego. uiuit uero inme
xp̃s: Quidhabes igitur her&i¬
cauanitas. undeputes posse
conuincere. non dex p̃o esse
prȩdictum: Suscitabo illis pro¬
ph&am defribus ipsorum simi¬
lem tibi: Quando nehinc quidẽ
potes quod dissimilem oftendis.
Aliis enim causis nos similem
ostendimus :: An quia proph&a
dictus est: Qui & homo esse dig¬
natus ẽ & tam multa futura
p̃dix̃. Nisi forte aliud ẽ proph&a
quam homo ultra humanas ẽ¬
iecturas. futura p̃nuntians.
Vnde & ipse dese ipso ait . Nonẽ
proph&ca sinehonore nisi inpa¬

Expanded text:
sapis, quae dei sunt. sed quae sunt sapis, quae dei sunt. sed quae sunt hominum. aut ubi mortua est ista carnalis diffidentia nisi in Christi glorificatione tamquam in montis altitudine? nam utique uiuebat, cum eum timide negaret, et utique mortua erat, cum eum libere praedicaret. haec uiuebat in Saulo, cum scandalum crucis detestans uastabat christianam fidem; et ubi nisi in illo monte mortua erat. cum iam Paulus diceret: uiuo autem iam non ego, uiuit uero in me Christus? Quid habes igitur, haeretica uanitas, unde te putes posse conuincere non de Christo esse praedictum: suscitabo illis prophetam de fratribus ipsorum similem tibi. quando ne hinc quidem potes. quod dissimilem ostendis? aliis enim causis et nos similem ostendimus. an quia propheta dictus est, qui et homo esse dignatus est, et tam multa futura praedixit ? nisi forte aliud est propheta quam homo ultra humanas coniecturas futura praenuntians. unde et ipse de se ipso ait: non est propheta sine honore nisi in pa
Abbreviated transcription (Latin):
inmonte imperat fieri : Sicut
P&rahumilis. Fortitudo mons.
eminens magnitudo. Quia sicut
tuta : Sescilic & montem: fide¬
les autem suos insui nominisglo
ria fundatos asserens ciuitatem:
Prudentia carnis uiuit. Cumtam¬
quam p&ra percussa Xp̃i hu¬
militas incruce contemnitur
Ap̃s enim crucifixus iudȩis sedn¬
dalum est. gentibus autem
stultitia. Et prudentia carnis
moritur. Cumtam quam mon¬
tis eminentia xps excelsus ag¬
noscitur: ipsis enim uocatis iu¬
deis & grecis Xp̃s dĩ uirtus &
dĩ sapientia est. Ascendit
itaque moyses inmontem. ut
carne mortua uiuospu recipe¬
r&ur. quo faustus non doscende¬
rat ut carnales calumnias
mente mortua loquer& ur
Nonne ipsam p&ram p&rus
perprudentiam carnis percu¬
tiex horruit: Cum dño passio¬
nem suam prȩnuntianti. ait
Absit dñe non fi& istud. propi¬
tius esto tibi: Neq: enim peper¬
cit huic peccato dñs. cum ei r&u¬
lerit. Redi r& rome satanas
scandalum mihi es. Non enim

Expanded text:
in monte imperat fieri. Sicut in monte imperat fieri. Sicut Petra humilis forteminens magnitudo: quia sicut tuta, se scilicet montem, fideles autem suos in sui nominria fundatos adserens ciuitatem. prudentia carnis uiuit, cum tamquam petra percussa Christi humilitas in cruce contemnitur; Christus enim crucifixus Iudaeis scandalum est. gentibus autem stultitia. et prudentia carnis moritur, cum tamquam montis eminentia Christus excelsus agnoscitur; ipsis enim uocatis Iudaeis et Graecis Christus dei uirtus et dei sapientia est. ascendit itaque Moyses in montem, ut carne mortua uiuo spiritu reciperetur: quo Faustus non ascenderat, ut carnales calumnias mente mortua loqueretur. nonne ipsam petram Petrus per prudentiam carnis percuti exhorruit. cum domino passionem suam praenuntianti ait: absit, domine. non fiet istud; propitius tibi esto? neque enim pepercit huic peccato dominus, cum ei retulerit: redi retro, satanas. scandalum mihi es; non enim
Abbreviated transcription (Latin):
citus sum eipsa demonstrare
adprȩnuntiandum x p̃m per¬
tinere: quȩ turep̃ hendenda
delegeris. faciam sicut possum
dño adiuuante. Ut hoc & iam
quod in mosi morte reprehen¬
difti. proph&iam fuis se dexpo
recte in tellegentibus doceam:
Sicut enim mos est diuinorum
inscripturis scĩs mysteriorum.
utidemhomo alias. aliam atq
aliam prore aliqua significan¬
da personam gerat: Tunc mo¬
Yses populi iudȩorum sub legepo¬
siti personam gerebat. eumq
inproph&ica prȩnuntiatione
figurabat : Sicut ergo moyses
p&ram uirga percutiens. dedĩ
uirtute dubitauit: ita illepo¬
pulus qui sublege per moysen
data tenebatur. xp̃m lignocru¬
cis affigens. eum uir tutem dĩ
esse non credidit:: Sed sicut per¬
cussa p&ra manauit aquã siti¬
entibus. sic plaga domini cȩpas¬
sionis effecta est uita credentib
Habemus enim dehac re prȩclaris¬
simam & fidelissimam uocem
apostolicam. Cum indeloquere¬
tur dicentis. P&ra autemerat

Expanded text:
citus sum ea ipsa demonstrare citus sum ea ipsa demonstrare ad praenuntiandum Christum pertinere, quae tu reprehendenda delegeris, faciam, sicut possum, domino adiuuante, ut hoc etiam, quod in Moysi morte reprehendisti. prophetiam fuisse de Christo recte intellegentibus doceam. Sicut enim mos est diuinorum in scripturis sanctis mysteriorum, ut idem homo alias aliam atque aliam pro re aliqua significanda personam gerat, tunc Moyses populi Iudaeorum sub lege positi personam gerebat eumque in prophetica praenuntiatione figurabat. sicut ergo Moyses petram uirga percutiens de dei uirtute dubitauit, ita ille popudata tenebatur, Christum ligno crucis affigens, eum virtutem Dei esse non credidit; sed sicut percussa petra manavit aquam sitientibus, sic plaga Dominicae passionis effecta est vita credentibus. Habemus enim de hac re praeclarissimam et fidelissimam vocem apostolicam, cum inde loqueretur dicens: « Petra autem erat
Abbreviated transcription (Latin):
lis xp̃s in quantum & ipse uera
mortẽ corporis mortuus eft
Necideo mosifamulo dĩ deroga¬
ueris. quia eum peccatorem fo¬
is se & offenso dõsuo inmontemo
occisum esse dixisti: Nouerat
enim & ipse in dño gloriari
ut abeo saluus fier&. aquo &
ille qui dicit. Ap̃s ihs uenit in
hunc mundum peccatores sal¬
uos facere quorum primus
ego sum: Arguitur enimmo¬
yses uoce diuina. quod eius fides
adaquam dep&ra eiciendam
aliquantulum tituba uerit.
Quodei cum peccato p&ri potest
esse commune. qui in mehi¬
is fluctibus simili fidei defectu
dubitauit. Merum absit ut
credamus hinc eum esse alie¬
natum abð&erna soci& ate
scorum: qdicum sco helia sic̃¬
naueuan gelium loquitur. meru¬
sicit clarificato in monte dño¬
assistere: N am & inu& eribus
legimus libris. &iam post ipsũ
peccatum quantum sit apud
dm̃ meritum appar&: Sed
qui deausȩ fuerit. ut depeccato
eius tali morte uindicando ds
loquer&ur. Quoniam polli¬

Expanded text:
lis Christus, in quantum et ipse uera lis Christus, in quantum et ipse uera morte corporis mortuus est. Nec ideo Moysi famulo dei derogaueris, quia eum 'peccatorem fuisse et offenso deo suo in monte occisum esse dixisti. nouerat enim et ipse in domino gloriari, ut ab eo saluus fieret: a quo et ille, qui dicit: Christus Iesus uenit in hunc mundum peccatores saluos facere, quorum primus ego sum. arguitur enim Moyses uoce diuina. quod eius fides ad aquam de petra eiciendam aliquantum titubauerit: quod ei cum peccato Petri potest esse commune. qui in mediis fluctibus simili fidei defectu dubitauit. uerum absit, ut credamus hinc eum esse alienatum ab aeterna societate sanctorum. qui cum sancto Helia. sicut euangelium loquitur, meruit clarificato in monte domiadsistere. nam, ut in ueteribus legimus libris, etiam post ipsum peccatum quantum sit apud deum meritum eius adparet. sed quid causae fuerit. ut de peccato eius tali morte uindicando deus loqueretur, quoniam polli
Abbreviated transcription (Latin):
agnosco dissimilem. descrip¬
turis mecum agnoscẽ &tusi¬
milem. Non inde dissimilem
unde similem. sed alia causa
illud. alia illud: Dum tam̃
utrumq: demons trem: Dis¬
similis hominixp̃s. quia ds̃
Scriptum namq est deillo.
Quia est super omnia ds̃ bene¬
dictus insȩcula. Et similis
hominixp̃s. quia homo. Quia
deillo itdem scriptum est
Mediator di & hominum homo
xp̃s iħc : Dissimilis peccatori
xp̃s quia sempersc̃s. Etsimilis
peccatorixps. quia ds̃ misie
filium suum insimilrcu di¬
nem carnis peccati. Ue de
peccato damnar& peccatũ
incarne. Homini excoituna¬
to dissimilis xp̃s. in quantõ
ex uirgine natus est. Sedho¬
mininatosimilis xp̃s. in quan¬
tum & ipse exfemina natusẽ
Cui dictum est. Quod nasc&ur ex
te scm. uocabitur filius dĩ. Ho¬
mini propterpeccatum suum
mortuo dissimilis xp̃s. In quan¬
tum sine peccato. & propria
potestate mortuus est : Sed
rursus homini mor tuosimi¬

Expanded text:
agnosco dissimilem, de scripagnosco dissimilem, de scripturis mecum agnosce et tu similem: non inde dissimilem, unde similem, sed alia causa illud, alia illud, dum tamen utrumque demonstrem. dissimilis homini Christus. quia deus: scriptum est enim de illo: quia est super omnia deus benedictus in saecula; et similis homini Christus, quia homo, quia de illo itidem scriptum est: mediator dei et hominum, homo Christus Iesus. dissimilis peccatori Christus, quia semper sanctus, et similis peccatori Christus. quia deus filium suum misit in similitudinem carnis peccati, ut de peccato damnaret peccatum in carne. homini ex coitu nato dissimilis Christus, in quantum ex uirgine natus est, sed homini nato similis Christus, in quantum et ipse ex femina natus est, cui dictum est: quod nascetur ex te sanctum, uocabitur filius dei. homini propter peccatum suum mortuo dissimilis Christus. in quantum sine peccato et propria potestate mortuus est, sed rursus homini mortuo simi
Abbreviated transcription (Latin):
hominibus. inquantum homi¬
nes sunt similes utiq sunt.
Quod & inc&eris animalibus
intueri facillimum est. uel
arboribus . uel olea oleȩ. lau
rusla urosimilis dicitur. Ue¬
rum &iam naturȩ disparis
sunt & dicuntur multasi¬
milia ut oliuȩ oleaster. &
fartritico Derebus adhuc
proximis & at tingentibus lo¬
quor : N am quidtam longe
distans afilio dĩ. perquem fac¬
ta sunt omnia. quam pecus¬
& lapis Ettamen in euan¬
gelio legitur. Ecce agnus dĩ
Et inapostolo. P &ra autem
erat xp̃s ⁊ quȩ nullomodo quis¬
quam recte dicer&. sieorum
aliquam similitudinem. nul¬
lomodo illesus ciper&: Quid
ergo mirum si non est dedignatus
xp̃s fieri similis ipsi moysi : qui
similis factus est oui: quem in
eius p̃nuntiatione peripsum
moysen prȩcepit ds̃ manducari
apopulo suo. eiusq sanguine
ad tutelam salutis adhiberi
& pascha appellari : Quod nunc
inxp̃o esse compl&um. Nemo
dissimulare permit titur .:
Qua propter descripturis

Expanded text:
hominibus, in quantum homihominibus, in quantum homines sunt, similes utique sunt — quod et in ceteris animalibus intueri facillimum est uel arboribus, ut olea olerus lauro similis dicitur, verum etiam naturae disparis sunt et dicuntur multa similia, ut olivae oleaster, et far tritico. De rebus adhuc proximis et attingentibus loquor: nam quid tam longe distans a Filio Dei, per quem facta sunt omnia , quam pecuset lapis? et tamen in euangelio legitur: ecce agnus dei et in apostolo: petra autem erat Christus: quae nullo modo quisquam recte diceret, si eorum aliquam similitudinem nullo medo ille susciperet. quid ergo mirum, si non est dedignatus Christus fieri similis ipsi Moysi, qui similis factus est oui, quam in eius praenuntiatione per ipsum Moysen praecepit deus manducari a populo suo eiusque sanguinem ad tutelam salutis adhiberi et pascha appellari, quod nunc in Christo esse conpletum nemo dissimulare permittitur? quapropter de scripturis
Abbreviated transcription (Latin):
tam quam facile refellendum
elegisti: ubi ds loquitur admo¬
ysen dicens: Suscitabo illis pro¬
ph&am defribus ipsorum si¬
milem tibi: N ec me tua lauta
& lepida antith&a. quibus la¬
teum sermonem. quasi colora¬
re acpingere uoluisti. ullomo¬
do abhac fidei ueritxte deter¬
rent : Com parans enim xp̃m
atq moysen . & cupiens demons¬
trare dissimiles. ut obhoc
non dexp̃o uideatur intelle¬
gendum esse quod scriptumẽ:
Suscitabo illis proph&am simi¬
lem tibi: Opposuisti tibi m&
exaduerso multa contraria
quod ille homo. hic ds. illepecca¬
tor hic sc̃s. Ille ex coitunatus
hic secundum nos ex uirgine:
secundum uos uero nec ex uir
cens. patitur propria uolun
tate.: Quasi uero cum simile
ali quid dicitur. ex omni pdar¬
te. Atque ex omnimodo simile
intellegatur. quia non ea tan¬
tum quȩ unius eius demq na¬
turȩ sunt. dicuntur interse
essesimilia: Sicut gemini ho¬
mines . uel filii parentibus.
uel omnes homines omnibus

Expanded text:
tamquam facile refellendum tamquam facile refellendum elegisti, ubi deus loquitur ad Moysen dicens: suscitabo illis prophetam de fratribus ipsorum similem tibi. nec me tua lauta et lepida antitheta, quibus luteum sermonem quasi colorare ac pingere uoluisti, ullo modo ab hac fidei ueritrent. Comparans enim Christum atque Moysen, et cupiens demonstrare dissimiles, ut ob hoc non de Christo videatur intelligendum esse quod scriptum est, Suscitabo illis Prophetam similem tibi; opex aduerso multa contraria, quod ille homo, hic deus, ille peccator. hic sanctus, ille ex coitu natus, hic secundum nos ex uirgine, secundum uos uero nec ex uirgacens patitur propria uoluntate. quasi uero cum simile aliquid dicitur, ex omni parte atque ex omni modo simile intellegatur, quia non ea tantum, quae unius eiusdemque naturae sunt. dicuntur inter se esse similia, sicut gemini homines uel filii parentibus uel omnes homines omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
labefac tare non audes. quia &
cum id ex obliquo audes. difficul¬
tatis tuȩ prȩssus angustiis. & cer¬
nens quantaruna te obruat
cum tibi dicitur: Nullam esse
scripturam. cui defactis & dictis
xp̃i flagites esse credendum. si
euangelio tam scȩ lateq notis¬
simo creden dum esse non pu¬
ninominis pallio. Nuda ua¬
nitas ura omnibus conspuen¬
da & d&es tanda remaneat :
rursustesautium colligereco¬
naris & dicis : Quod iftis euan¬
gelii uerbis. iamte adcredendu
professiotua fecit obnoxium
Sic ergo interim cum quonunc
ago teneo. ferio. perimo idẽ¬
terrorem tuum atq fallaciam.
& cogor fateri dex p̃o scripsisse
moysen. quia hoc xpm dixisse
ineuangelio legitur: Curtead
credendum profes sio tua fecrt
obnoxium.:. Cum iudeo uero
uel gentili : si mihi neces sefuertt
disputare. Iam suprã often¬
di quibus modis promeis par¬
uulis. uiribus meagere opor¬
tere ex iftimem: Nec illud nego
dexp̃o esse prȩdictum. quod tũ

Expanded text:
labefactare non audes; quia et, labefactare non audes; quia et, cum id ex obliquo audes, difficultatis tuae pressus angustiis et cernens, quanta ruina te obruat, cum tibi dicitur nullam esse scripturam, cui de factis et dictis Christi flagites esse credendum, si euangelio tam sancte lateque notissimo credendum esse non puni nominis pallio nuda uanitas uestra omnibus conspuenda et detestanda remaneat, rursus te saucium colligere conaris et dicis, quod istis euangelii uerbis iam te ad credendum professio tua fecit obnoxium. sic ergo te interim, cum quo nunc ago, teneo, ferio, perimo, id est errorem tuum atque fallaciam, et cogo fateri de Christo scripsisse Moysen, quia hoc Christum dixisse -in euangelio legitur, cui te ad credendum professio tua fecit obnoxium. cum Iudaeo uero uel gentili si mihi necesse fuerit disputare, iam supra ostendi, quibus modis pro meis paruulis uiribus me agere oportere existimem. Nec illud nego de Christo esse praedictum, quod tu
Abbreviated transcription (Latin):
ostendam dexp̃o esse conscrip¬
ta: Quin &iam p&is. nedixe¬
rim ut in periti solent. hoc
ipsum satis esse debere ad fidẽ
quia xp̃s dixerit desescripsis¬
se moysen: Quod qui dem
sidico. non ut imperitus. sed
ut fidelis dico. Non ualere
autem hoc adconuin cendũ
gentilem uel iudȩum : Et ego
fateor : Sed aduersus uos. qui quo¬
quomodo nominexpia noglo¬
riamini: satis esse idon eum
ac prȩualidum. tu quoq & si
diu tergi uersatus. tamen cõde¬
tus coactus esconfiteri dicens :
Nolo enim nunc ad me respici¬
as. quem adcredendum pro¬
fessio mea fecit obnoxium. ut
non possim non credere ei quem
sequor. sed putanos cum iu¬
dȩo tractare. putacum gen¬
tili: quibus uerbis ostendisti
te interim Cum quo mihi
nunc res est. quia te adcreden¬
dum professio tua fecit obno¬
Nium. satis esse conuictum
dexpo scripsis se moysen. quia
ipsum xp̃m hoc dixisse ineuan¬
gelio scriptum est : Quius tam
prȩclaram scamq: auctoritatem

Expanded text:
ostendam de Christo esse conscripostendam de Christo esse conscripta. quin etiam petis, ne dixerim, ut inperiti solent, hoc ipsum satis esse debere ad fidem, quia Christus dixerit de se scripsisse Moysen. quod quid.eÎn si dico, non ut inperitus, sed ut fidelis dico; non ualere autem hoc ad conuincendum gentilem uel Iudaeum et ego fateor; sed aduersus uos, qui quoquo modo nomine christiano gloriamini, satis esse idoneum ac praeualidum, tu quoque et si diu tergiuersatus tameJ;lJ coactus es confiteri dicens: nolo enim nunc ad me respicias, quem ad credendum professio mea fecit obnoxium, ut non possim non credere ei, quem sequor; sed puta nos cum Iudaeo tractare, puta cum gentili. quibus uerbis ostendisti te interim, cum quo mihi nunc res est, quia te ad credendum professio tua fecit obnoxium, satis esse conuictum de Christo scripsisse Moysen, quia ipsum Christum hoc dixisse in euangelio scriptum est, cuius tam praeclaram sanctamque auctoritatem
Abbreviated transcription (Latin):
es se argumentationem sentit¬
& faustus : atq: intentationẽ
suam in illud potius confert.
eoq seteneri plus dicit. qui a
omnem moseos scripturam scru¬
tatus. nullas ibi dexp̃o proph&i¬
as inuenit: Qui cito respon¬
deo. Quia non intellegit.
Etsicur non intellegat quis¬
quam quȩsierit. respondebo
Quia inimico. quia aduerso
animo legit. quia non ideo
scrutatur ut suat: sed quod nes¬
cit surese putat : Hȩc prȩsump¬
tio tumi dȩ arrogantide . ocu¬
lum cordis uel claudte ut om¬
nino non uideat: uel distor¬
quit ut peruerse uideat. & ali¬
ud proalio prob&. Aut inpro¬
b&. Iume inquit doce. quid
est quod meforte legentem
pr&erierit dedõ acde dño
nro. memoratum inscriptu¬
ra moysi : Et hic cto respon¬
deam. totum te pr& eriit
quia totum ille dexpo scrip¬
sit S ed quid totum discute¬
re & pertractare non possu¬
mas: Hocobi in isto operesipo¬
tero dño adiuuante seruabo.
quod superius dixi: ut eapsd
quȩ adreprehendendum eligis.

Expanded text:
esse argumentationem sentit etesse argumentationem sentit et Faustus atque intentionem suam in illud potius confert eoque se plus teneri dicit, quia omnem Moyseos scripturam scrutatus nullas ibi de Christo prophetias inuenit. cui cito respondeo: quia non intellegit; et si, cur non intellegat, quisquam quaesierit, respondebo "quia inimico, quia aduerso animo legit, quia non ideo scrutatur, ut sciat, sed quod nescit, scire se putat." haec praesumptio tumidae adrogantiae oculum cordis uel claudit, ut omnino non uideat, uel distorquet, ut peruerse uideat, et aliud pro alio probet aut inprobet. tu me, inquit, doce, quid est, quod me forte legentem praeterierit de deo ac domino nostro memoratum in scriptura Moysi. et hic cito respondeam: totum te praeteriit, quia totum ille de Christo scripsit. sed quia totum discutere et pertractare non possumus, hoc tibi in isto opere, si potero, domino adiuuante seraabo, quod superius dixi. ut ea ipsa, quae ad reprehendendum eligis,
Abbreviated transcription (Latin):
istauocem omnino non sonuis¬
se decęlo: & sicut uos contra
salutem generis humani
quȩ omnibus gentibus euan¬
gelica auctoritate confer¬
tur. &iam inuram pernici¬
em argumenta mini cum di¬
citis Propterea non esse cre¬
dendum quod dixerit xp̃s de
se scripsisse moysen: Quia si hoc
ille dixiss&. nec iudȩi tacere
potuissent. quin featim ut¬
potemaligni & astuti quȩre¬
rent. quid namillud ess&
quod dese amoyse scriptum
putar& : sic & ille uanus & per¬
ditus dicat. Si decȩlo uox illa
sonuiss&. omnes iudȩi quidu¬
dierant. credidissent : Cur
ergo non consideratis insani:
sicut fieri non potuit. ut &
postillam cęlestem uocem
dura iudeorum infidelitas
permaner&. Ita fieri potu¬
isse. ut cum xp̃s dicer& dese
scripsis se moysen : Hoc ma¬
gis maligna astutia timen¬
tes unde con uincerentur.
Audire omnino non quȩrerent
quid deillo scripserit moyses
Sed hanc non solum sacrilegam
aduersus euangelicam scitatẽ :
Uerum &iam eneruem acdebilẽ

Expanded text:
istam uocem omnino non sonuisistam uocem omnino non sonuisse de caelo. et sicut uos contra salutem generis humani, quae omnibus gentibus euangelica auctoritate confertur, etiam in uestram perniciem argumentamini, cum dicitis propterea non esse credendum, quod dixerit Christus de se scripsisse Moysen. quia si hoc ille dixisset. nec Iudaei tacere potuissent. quin statim, utpote maligni et astuti, quaererent, quidnam illud esset, quod de se a Moyse scriptum putaret: sic et ille uanus et perditus dicat: si de caelo uox illa sonuisset, omnes Iudaei, qui audierant, credidissent ? cur ergo non consideratis, insani, sicut fieri potuit, ut et post illam caelestem uocem dura Iudaeorum infidelitas permaneret, ita fieri potuisse, ut cum Christus diceret de se scripsisse Moysen, hoc magis maligna astutia timentes, unde conuincerentur, audire omnino non quaererent, quid de illo scripserit Moyses ? Sed hanc non solum sacrilegam aduersus euangelicam sanctitatem, uerum etiam eneruem ac debilem
Abbreviated transcription (Latin):
quam populis errantibus. aquibus
persecutionem patebatur.
Non igitur frustra quo dam mo¬
do consecratus est istenumerus
testium: & cum hoc dñs respon¬
dit. Eoquoq ipso intellegi uo¬
luit. desepro ph&asse moysen :
Anforte in decalum niamini
quia non ait in lege dñi. sed in
lege ura scriptum est: ubi usi¬
tatam locutionem scripturarũ
quis non agnos cat : Lege uestra
enum dixit uobis data. Sicut
dicit apostolus euangelium
suum. quod se tamen accepis¬
se testatur. Non abhomine
re patremdmibicumq: non ait.
paternr. sed pater ur̃ : Iam
uero uocem illam. quam com¬
memorasti caelo delatam
hic est filius meus dilec tissimus.
credite illi. quia uos non au¬
diftis. nolite illi credere: Siautẽ
ideo creditis quia eam inscrip¬
turis scĩs inueniftis: Ibi est &
ifta cui credere non uultis de
xp̃o scripsis se mosen. ibi aliȩ
multȩ quibus pariter fidem
derogatis : Nec tim&is miseri¬
neita profanus aliquis dicat

Expanded text:
quam populis errantibus, a quibus quam populis errantibus, a quibus persecutionem patiebatur. non igitur frustra quodam modo consecratus est iste numerus testium, et cum hoc dominus respondit, eo quoque ipso intellegi uoluit de se prophetasse Moysen. an forte inde calumniamini, quia non ait, in lege dei, sed in lege uestra scriptum est?'" ubi usitatam locutionem scripturarum quis non agnoscat? in lege uestra enim, dixit, uobis data, sicut dicit apostolus euangelium suum, quod se tamen accepisse testatur, non ab homine,re patrem deum. ubicumque non ait: pater noster, sed pater uester? iam uero uocem illam, quam commemorasti caelo delatam: hic est filius meus dilectissimus, credite illi, quia uos non audistis, nolite illi credere. si autem ideo creditis, quia eam in scripturis sanctis inuenistis, ibi est et ista. cui credere non uultis de Christo scripsisse Moysen; ibi aliae multae, quibus pariter fidem derogatis nec timetis, miserine ita profanus aliquis dicat
Abbreviated transcription (Latin):
uenire uoluistis. ut uram falla¬
ciam iacta r&is: Illic autem
ubi dictum est aiudeis : Tud&e
tes tificaris. testimonium tuũ
non est uerum: Non mirum
est nonte uidere prosecutum
eum. ut dicer& dese proph&as¬
se moysen. Nonenim habes piũ
oculum quo id possis uidere:
NAm ecce id ipsum quod eis respon¬
dit. nem pe inlege uestra scrip¬
tum est. quia duorum hominu
testimonium uerum est. Ego
sum quitestificor deme. & tes¬
tificatur deme qui misit me
pater: Quid aliud sondt recte
intellegentibus : nisi illum
testium numerum. inlege. pro¬
ph&ico spu consecratum & com¬
mendatum. ut &iam fic prȩ¬
nuntia r&ur futura reuelatio
patris & filii. quorum spsest
in illa inseparabi li trinitate:
& sp̃s sc̃i : Ideoscriptum est Inore
duorum uel trium testium
stabit omne uerbum: Alio¬
quin. & unus teftis plerumq
uerum dicit. & plures plerumq
mentiuntur : Potiusq credi¬
tum est in ex ordio fidei gentiũ.
unia postolo euangeli ianti

Expanded text:
uenire uoluistis, ut uestram fallauenire uoluistis, ut uestram fallaciam iactaretis. Illic autem, ubi ei dictum est a ludaeis: tu de te testificaris; testimonium tuum non est uerum, non mirum est non te uidere prosecutum eum, ut diceret de se prophetasse Moysen; non enim habes pium oculum, quo id possis uidere. nam ecce id ipsum, quod eis respondit, nempe: in lege uestra scriptum est, quia duorum hominum testimonium uerum est. ego sum, qui testificor de me, et testificatur de me, qui me misit. pater, quid aliud sonat recte intellegentibus nisi illum testium numerum in lege prophetico spiritu consecratum et commendatum, ut etiam sic praenuntiaretur futura reuelatio patris et filii, quorum spiritus est in illa inseparabili trinitate spiritus sanctus? ideo scriptum est: in ore duorum uel trium testium stabit omne uerbum. alioquin et unus testis plerumque uerum dicit et plures plerumque mentiuntur, potiusque creditum est in exordio fidei gentium uni apostolo euangelizanti
Abbreviated transcription (Latin):
uobis cum sicut uoluiftis. ita¬
finxistis. Nam si aliqui sunturi.
quibus quidem propterea fides
habenda non eft. quia non¬
nisi a uobis proferuntur : Ta men
si aliqui sunt quos dicere audea¬
tis prophelas se xp̃m. falsa car¬
ne uenturum. falsa morte pas¬
surum. falsas cicatrices dubitan¬
tibus discipalis oblaturum:
Non dico ex hoc ipso quamsint
d& estandi atq fugiendi quamq
non possint esse ueraces. quibus
demendatio xp̃s plac&: Ut hoc
non dicam. certe ut dicere coe¬
peram. secundum intellectum
qui eum uenturum quo quomo¬
do prȩdicauerunt : Porro sul¬
le intellec tus eft uerus. Ut ipsi
ante xp̃m uenis se dicantur. qui
cumxp̃o. idest cum uerbo dĩ ue¬
nire uoluerunt. sed cum eos
non miserte ds mendacia sua
hominibus adtulerunt. Uos
quoq ipsi quam uis postxp̃i pas¬
sionem & resurrec tionem inhoc
mundo nati fueritis. fures & la¬
trones estis : quia prius quam uos
ipse illuminar&. ut ueritatem
ipsius prȩdica r&is. eum ante¬

Expanded text:
vobis eum sicut voluistis, vobis eum sicut voluistis, finxistis. Nam si aliqui vestri, quibus quidem prhabenda non est, quia nonnisi a uobis proferuntur, tamen si aliqui sunt, quos dicere audeatis prophetasse Christum falsa carne uenturum, falsa morte passurum, falsas cicatrices dubitantibus discipulis oblaturum, non dico ex hoc ipso, quam sint detestandi atque fugiendi, quamque non possint esse ueraces, quibus de mendacio Christus placet: ut hoc non dicam, certe ut dicere coeperam, secundum istum intellectum qui eum uenturum quoquo modo praedicauerunt. porro si ille intellectus est uerus, ut ipsi ante Christum uenisse dicantur, qui cum Christo, id est cum uerbo dei uenire noluerunt, sed cum eos non miserit deus, mendacia sua hominibus adtulerunt: uos quoque ipsi. quamuis post Christi passionem et resurrectionem in hoc mundo nati fueritis, fures et latrones estis, quia, priusquam uos ipse inluminaret. ut ueritatem ipsius praedicaretis, eum ante
Abbreviated transcription (Latin):
si hoc ut ita credis ex eu angelio.
ut tam quam ex ore dñi audis¬
se tedicas . Alius falsum esse
contendat. atq hoc dixis se
xp̃mneg&. Quo ibis Quid
facies: Nonne euangelicam
auctoritatem quantis potue¬
ris uiribus prȩdicabis : Miser
illic scriptum est quod non
uis credere. ubi didicisti. quod
itacredis. ut hoc te abipsox po
dicas audisse : Eccenos utrumq
credimus. quia euangeli oscõ
credimus: Ubi utrumq scrip¬
tum est. & dexpo scripsissemoy¬
sen. & omnes qui antex p̃mue
nerunt. fures fuis se & latrones
Uenisse qui ppe ita uult intellegi
quimissi nonsunt Nam qui
missi sunt sicut moyses & scĩ
proph& ȩ. Non ante ipsum
sed cum ipso uenerunt. quia
non eum persu perbiam prȩcede¬
reuoluerunt. sed eum peripsos
loquentem humiliter porta¬
uerunt. Uos autem qui hȩc
uerba dñi sic intellegitis. secun¬
dum urm intellectum satis
confitemini. Nullos uos habe¬
re proph&as. qui uenturum
xp̃m proph&auerunt. Etideo

Expanded text:
si hoc. quod ita credis ex euangelio, si hoc. quod ita credis ex euangelio, ut tamquam ex ore domini audisse te dicas. alius falsum esse contendat atque hoc dixisse Christum neget. quo ibis? quid facies? nonne euangelicam auctoritatem quantis potueris uiribus praedicabis? miser, illic scriptum est, quod non uis credere, ubi didicisti quod ita credis, ut hoc te ab ipso Christo dicas audisse. ecce nos utrumque credimus, quia euangelio sancto credimus, ubi utrumque scriptum est: et de Christo scripsisse Moysen et omnes, qui ante Christum uenerunt, fures fuisse et latrones. uenisse quippe ita uult intellegi, quia missi non sunt; nam qui missi sunt, sicut Moyses et sancti prophetae, non ante ipsum, sed cum ipso uenerunt, qnon eum per superbiam praecedere voluerunt, sed eum per ipsos loquentem humiliter portaverunt. Vos autem, qui haec Domini verba sic intelligitis, secundum vestrum intellectum satis confitemini nullos vos habere prophetas, qui venturum Christum prophetaverint: et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
simulatorem. Uolo mihi¬
ostendas. unde auctorem uerita¬
tis didiceris xp̃m. si eis qui deillo
scripserunt. quorum auctori¬
tas recenti memoria commen¬
data atque firmata. in poste¬
rosemanauit. Audes adscribere
falsitatem. Non enimuidis
uxp̃m. Aut quem ad modum
cum apostolis louitus est tecum.
Aut decȩlo tesicut saulum uoca¬
uit : Quid deillo sentire. quid
credere possumus : Nisi quod
scriptura testatur. : Porro si
mendax est euangelium dissemi¬
natum. & notum omnibus gen¬
tibus. & abinitio prȩdicationis
nominis xp̃i in ecclesiis omni¬
bus. Intanto scĩtatis culmine
collocatum. quȩscriptura pro¬
ferri potest. Cui dexpo fides ha¬
benda sit: Quid poteris proferre
scriptum. quod non ille qui hoc
non uult credere dicat esse con¬
fictum: Sitanta euangelii no¬
titia uenit indubium: Deinde
subiungis. ipsum te audis sedi¬
centem: Fures fuisse & latro¬
nes omnes qui uenerint antese :
Vnde illum audis ti hoc dicen¬
tem: Nisi ex eu angelio: At

Expanded text:
simulatorem ? uolo mihisimulatorem ? uolo mihiostendas. unde auctorem ueritatis didiceris Christum, si eis, qui de illo scripserunt, quorum auctoritas recenti memoria commendata atque firmata in posteros emanauit. audes adscribere falsitatem. non enim uidisti Christum, aut quemadmodum cum apostolis locutus est tecum, aut de caelo te sicut Saulum uocauit. quid de illo sentire, quid credere possumus. nisi quod scriptura testatur ? porro si mendax est euangelium disseminatum et notum omnibus gentibus et ab initio praedicationis nominis Christi in ecclesiis omnibus in tanto sanctitatis culmine conlocatum, quae scriptura proferri potest, cui de Christo fides habenda sit? quid poteris proferre scriptum, quod non ille, qui hoc non uult credere, dicat esse confictum. si tanta euangelii notitia uenit in dubium? Deinde subiungis ipsum te audisse dicentem fures fuisse et latrones omnes, qui uenerunt ante se. unde illum audisti hoc dicentem nisi ex euangelio? at
Abbreviated transcription (Latin):
huic operi. ut exipsa quȩ̨re¬
prehenden da secerpit descrip¬
tura legis hebrȩorum. adxp̃m
prȩdican dum pertinere. sirec¬
te intellegantur ostendam
Ex quosatis appareat. multo
magis c&era. uel statim pro¬
nuntiata. uel diligenter acue¬
raciter perscrutata xp̃ianȩ
fidei conuenire: siea quȩ deri¬
denda atque damnanda obi¬
cit inimicus. eis ipsis conuinca¬
tur . xpiana ueritate damnan¬
dus Qua propter: o plene om¬
ni fallacia. Cum dñs in euan¬
gelio dixerit: Sicreder&is moy¬
si creder&is & mihi deme eni
illescripsit: Nihil est quodte in
ingenti destu positum fingas.
& cogi ui dearis inalterum eduob
ut aut falsum pronunties capi¬
tulum hoc. Aut mendacem
iħm. Sicut enim hoc capitu¬
lum uerum est. ita & uerax
iħs: Rectius uisum est inquit
scriptoribus ascribere falsita¬
tem. quam ueritatis auctori
mendacium. Ltane tuxp̃m
credis ueritatis auctorem.
quem prȩdicas carnis & mor¬
tis. & uulnerum. & cicatricũ

Expanded text:
huic operi, ut ea ipsa, quae rehuic operi, ut ea ipsa, quae reprehendenda secerpsit de scriptura legis Hebraeorum. ad Christum praedicandum pertinere, si recte intellegantur. ostendam: ex quo satis adpareat multo magis cetera uel statim pronuntiata uel diligenter ac ueraciter perscrutata christianae fidei conuenire, si ea, quae deridenda atque damnanda obicit inimicus, eis ipsis conuincatur christiana ueritate damnandus. quapropter, o plene omni fallacia, cum dominus in euangelio dixerit: si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit. nihil est, quod te in ingenti aestu positum fingas et cogi uidearis in alterum e duobus. ut aut falsum pronunties capitulum hoc aut mendacem Iesum. sicut enim hoc capitulum uerum est, ita et uerax est Iesus. rectius uisum est, inquit, scriptoribus ascribere falsitatem quam ueritatis auctori mendacium. itane tu Christum credis ueritatis auctorem, quem praedicas carnis et mortis et uulnerum et cicatricum
Abbreviated transcription (Latin):
norum librorum. in quibus¬
uobis solem aclunam colere.
ATq adorare prȩceptum sit.⁊
Uester ergo potius error paga¬
nis mo similis est : quando qui¬
dem nec xp̃m colitis: Sed xpi
nomine nescio quic quid uobis
mentiendo finxiftis. & deos uel
inisto conspicuo cȩlo uisibiles
uel alios innumera bi les com¬
mentitios adoratis : Quibus
phantas matis. quasi uanis atq
inanibus simulachris : Non
ȩdiculas fabricatis. sed corda
ura tem pla fecistis : EXigis a me
ut ostendam. quȩnam scripserit
dexp̃o moyses : Lam qui dem
superius multa demonstrata
sunt: sed quis posste omnia
demonstrare:: prȩsertim quia
si quȩdam com memorem. pa¬
ratus uid &ur ifte per uersus.
uel inalium sensum ea conari
peruertere. uel si fuerit euiden¬
tia clanoris ueritatis oppres¬
sus. dicere. se illa tam quam de
mari salso suauem piscem capere :¬
Nec ideo seadtotam scriptura
moseos. uelut adaquam mari¬
nam biben dam cogi oportere:
Qua propter. sufficere arbitror

Expanded text:
noram librorum, in quibusnoram librorum, in quibusuobis solem ac lunam colere atque adorare praeceptum sit. uester ergo potius error paganismo similis est. quandoquidem nec Christum colitis. sed Christi nomine nescio quid, quod uobis mentiendo finxistis, et deos uel in isto conspicuo caelo uisibiles uel alios innumerabiles conmenticios adoratis. quibus phantasmatis quasi uanis atque inanibus simulacris non aediculas fabricastis, sed corda uestra templa fecistis. Exigis a me, ut ostendam, quaenam scripserit de Christo Moyses. iam quidem superius multa demonstrata sunt, sed quis possit omnia demonstrare? praesertim quia, si quaedam commemorem, paratus uidetur iste peruersus uel in alium sensum ea conari peruertere uel, si fuerit euidentia clarioris ueritatis obpressus, dicere se illa tamquam de mari salso suauem piscem capere nec ideo se ad totam scripturam Moyseos uelut ad aquam marinam bibendam cogi oportere. quapropter sufficere arbitror
Abbreviated transcription (Latin):
& intriduo resuscitabo illud:¬
Et cum offers munus tuum
adaltare. Et uade ostende
te sacerdoti. & offer protesa¬
cri ficium quod p̃cepit moyses
intefumonium illi s Quorũ
autem figurȩ fuerint iftȩ
partim dñs ipse demons trat
Cum templum corporis sui.
templo illi comparat. partm
a postolica doctrina cognosci¬
mus. Templum enim di scm
est. ait a postolus. quod estis uos.
Et obsecro itaq uos permiseri¬
cordiam dĩ ut ex hibeatiscorpo¬
ra urahostiam uiuentem.
scam. dõ placentem: & c&era
huius modi : Proinde illa om¬
nia figurȩ nr̃ȩ fuerunt. sicut
idem dicit. & sepȩ commemo¬
randum est : quia non doemonus
exhibebantur. Sed uni uiro
dõ qui fecit cęlum & terram
Nontam quam indigenti talib.
sed tempora distinguenti. &
iubenti p̃sentia. perquȩ signi¬
ficar& futura. Nos autem qui
ut seducats & decipiatis iuotas.
in perfectosq xp̃ianos. paga¬
nismum uos fingitis d&estari:
Edite nobis auctorria tem xp̃ia¬

Expanded text:
et in triduo resuscitabo illudet in triduo resuscitabo illudet: cum offers munus tuum ad altare et: uade, ostende te sacerdoti et offer pro te sacrificium, quod praecepit Moyses, in testimonium illis. quorum autem figurae fuerint istae, partim dominus ipse demonstrat, cum templum corporis sui templo illi conparat, partim apostolica doctrina cognoscimus; templum enim dei sanctum est, ait apostolus, quod estis uos et: obsecro itaque uos per misericordiam dei, ut exhibeatis corpora uestra hostiam uiuam, sanctam, deo placentem et cetera huiusmodi. proinde illa omnia figurae nostrae fuerunt, sicut idem dicit et saepe commemorandum est, quia non daemoniis exhibebantur, sed uni uero deo, qui fecit caelum et terram, non tamquam indigenti talibus, sed tempora distinguenti et iubenti praesentia, per quae significaret futura. uos autem, qui ut seducatis et decipiatis idiotas inperfectosque christianos, paganismum uos fingitis detestari, edite nobis auctoritatem christia
Abbreviated transcription (Latin):
menta purganda est. d& es¬
tabilis superstitiotua. & pis
cem tecogit proicere quemlau¬
daso & a quam marinam
bibere. acspinas edere quas
uitu pera sti: Q uod uero & ia
doemonibus dĩ famulum
comparasti. ut quales illi
fuerunt cumxp̃m confite¬
rentur. talis & ifce accipia¬
tur : Sialiquid ineius libris
reperir potuerit quod prȩdic&
Xp̃m. ille quidem non dedig¬
natur obprobrium dñi sui:
Si enim pater familias beel ze¬
bub appellatus est. quanto
magis domestici eius: Seduos
uid&e. Aquibus ista didiceri¬
tis. profecto sceleratiores qua
illi qui dño ita con uitiatisunt:
Illi enim non eum xpm esse cre¬
debant. & ideo fallacem puta¬
bant. U os autem doc trina
non puta ftis esse ueracem. nisi
quȩx p̃m aud& prȩdica refalla¬
cem. Vn de autem tibi uid&ur
legem moysi nihil apaganis¬
mo distare: An quia templu.
sacrificium. altare sacerdo¬
temq. commendat. : At hȩc
omnia nomina. & innouo
testamento repperi untur.
Soluite in quit tem plum hoc.

Expanded text:
menta purgata est, detesmenta purgata est, detestabilis superstitio tua cem te cogit projicere quem laudasti, et aquam marinam bibere ac spinas edere quas vituperasti? Quod vero etiam daemonibus Dei famulum comparasti, ut quales illi fuerunt cum Christum confiterentur, , talis et iste accipiatur si aliqreperiri potuerit, quod praedicet Christum, ille quidem non dedignatur obprobrium domini sui. si enim paterfamilias Beelzebub appellatus est, quanto magis domestici eius! sed uos uidete, a quibus ista didiceritis, profecto sceleratiores quam illi, qui domino ita conuiciati sunt. illi enim non eum Christum esse credebant et ideo fallacem putabant; uos autem doctrinam non putatis esse ueracem, nisi quae Christum audet praedicare fallacem. Unde autem tibi uidetur legem Moysi nihil a paganismo distare? an quia templum, sacrificium, altare sacerdotemque commendat? at haec omnia nomina et in nouo testamento reperiuntur. soluite, inquit, templum hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
contentus ero. Cum ratione bea¬
tus audis se
AUGUSTINUS RESPONDIT
STUTE QUIDEM PARA¬
tum tedicis. si quas in li¬
bris mosi dexp̃o proph&ias in¬
ueneris ita perci pere. acsi pisce
demari. Cumaquam ipsam
Vndepiscis capitur respuas.
Sed quia moyses omne quod scrip
nino pertin& : siue quod eum
figuris rerum. uel gestarumi
uel dic tarum prȩnunti &. siue
quod eius gratiam glonam qr
com men d& : Tu qui commen¬
ticium fallacemq xpm dema¬
nichei litteris credidifti. ista mo¬
ysi non uis credere. sicut necpis¬
cem uis edere: Uerum hoc in¬
ter est quod moysen hostiliter
insectaris. piscem autem fal¬
laciter laudas : Si enim piscẽ
demari edere non noc&. sicut
ipse dixifti : Cur ita eum uos
noxium prȩdicatis : ut sidlia
esca non occurrat prius fame
consuma mini. quampisce
uescamini. ⁊ Quid quod siom¬
nis caro in munda est. ut dici¬
tis. & in omniaqua omniq
herba. uita illa misera dĩ uri
r&in&ur quȩper uestra ali¬

Expanded text:
contentus ero cum ratione beacontentus ero cum ratione beatus audisse. AUGUSTINUS respondit: Astute quidem paratum te dicis, si quas in libris Moysi de Christo prophetias inueneris, ita percipere, ac si piscem de mari, cum aquam ipsam unde piscis capitur, respuas. sed quia Moyses omne quod scripsnino pertinet, siue quod eum figuris rerum uel gestarum uel dictarum praenuntiet, siue quod eius gratiam gloriamque commendet, tu, qui commenticium fallacemque Christum de Manichaei litteris credidisti, ista Moysi non uis credere, sicut nec piscem uis edere. uerum hoc interest, quod Moysen hostiliter insectaris, piscem autem fallaciter laudas. si enim piscem de mari edere non nocet, sicut ipse dixisti, cur ita eum uos noxium praedicatis. ut si alia esca non occurrat, prius fame consumamini quam pisce uescamini? quid ? quod si omnis caro inmunda est, ut dicitis, et in omni aqua omnique herba uita illa misera dei uestri retinetur, quae per uestra ali