comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conferre uidetur sp̃ui: quod infirmũ.
&. mortale constat ipsi ñ mediocrit ua¬
luisse. Oqͣm uerũ locutus ẽ qui dix̃. dili¬
gentib dm̃ omĩa cooꝑari in bonũ. Llalt
dm̃ diligenti animȩ corpꝰ suũ infirmũ.
ualet ⁊ mortuũ: ualet ⁊ resuscitatum.
Primo qͥdem adfructũ penitentiȩ. sc̃
ad reqͥem: postremo ad consummatioñ
Merito s ine illo ꝑfici ñ uult: qͦd inom̃
statu inbonum sibi subseruire ꝑsentt
Bonus plane fidusq comes. caro sp̃ui da
no: quȩ ipsum aut si onerat iuuat̾ at
si non uiuat exonerat: aut certe mes
⁊ minime onerat. Primus status labo¬
riosus s fructuosus: sc̾s ociosus s miui¬
me fastidiosus. tercius i głosus. Nudi
⁊ sponsũ incanticis. ad ꝓfectũ hunc i¬
modũ inuitantem. Comedite inqͥt
iam posito corꝑe quiescentes. ad potu
inuitat: resumentes corꝑa. ȩtiam ut
inebrient᷑ impellit. Quos ⁊ uocat caris¬
simos: nimirũ caritate plenissimos.

Expanded text:
conferre videtur spiritui, quod et infirmum conferre videtur spiritui, quod et infirmum et mortale constat ipsi non mediocriter valuisse. O quam verum locutus est qui dixit, diligentibus Deum omnia cooperari in bonum . Valet Deum diligenti animae corpus suum infirmum, valet et mortuum, valet et resuscitatum: primo quidem ad fructum poenitentiae, secundo ad requiem, postremo ad consummationem. Merito sine illo perfici non vult, quod in omni statu in bonum sibi subservire persentit. 31. Bonus plane fidusque comes caro spiritui bono, quae ipsum aut si onerat, juvat; aut si non juvat, exonerat; aut certe juvat, et minime onerat. Primus status laboriosus, sed fructuosus: secundus otiosus, sed minime fastidiosus: tertius et gloriosus. Audi et sponsum in Canticis ad profectum hunc trimodum invitantem. Comedite, inquijam posito corpore quiescentes ad potum invitat: resumentes corpora, etiam ut inebrientur impellit: quos et vocat charissimos, nimirum charitate plenissimos.
Abbreviated transcription (Latin):
uelint sua corꝑa recepisse aut certe
culdubio. necdum ase ipsis penitus im¬
mutatas. quib constat. necdũ penitꝰ
deeẽ deꝓprio. qͦ uel modice intentio re¬
flectatur. Donẽc gͦ absorta sit mors in
uictoria: & noctis undiq terminos lux
ꝑhennis inu̾adat &e occupet usq qͦq
quatinus ⁊ incorꝑib gła cȩlestis efful¬
geat: ñ possunt ex toto animȩ se ipsas
exponere ⁊ transire in dm̃: nimirum
ligate corꝑibus ȩtiam tunc.&. si non nti
uel sensu certe affectu naturali: ita ut dbs¬
qr his nec uelint nec ualeant consũman.
Itaq ante restaurationem corꝑm nert
ille defectus animoꝵ qui ꝑfectus  sumnꝰ
ẽ. ipsorum status. ne carns iam sane cn¬
sortium sp̃c non requireret si absq illa
consum maretur. Enimuͦ absq ꝓfectu
animȩ nec ponitur coapus nec resumit᷑
Deniq p̃ciosa in conspectu dñi mors
sc̃oꝵ eiꝰ. Quod si mors p̃ciosa. qͥd uita.
⁊ illa uita: Nec mirum si corpꝰ iamg̾e

Expanded text:
velint sua corpora recepisse, aut certevelint sua corpora recepisse, aut certecul dubio necdum a seipsis penitus immutatas, quibus constat 597 necdum penitus deesse de proprio, quo vel modice intentio reflectatur. Donec ergo absorpta sit mors in victoria, et noctis undique terminos lux perennis invadat et occupet usquequaque, quatenus et in corporibus gloria coelestis effulgeat; non possunt ex toto animae seipsas exponere, et transire in Deum, nimirum ligatae corporibus etiam tunc, etsi non vita vel sensu, certe affectu naturali, ita ut absque his nec velint, nec valeant consummari. Itaque ante restaurationem corporum non erit ille defectus animorum, qui perfectus et summus est ipsorum status: nec carnis jam sane consortium spiritus requireret, si absque illa consummaretur. Enim vero absque profectu animae nec ponitur corpus, nec resumitur. Denique pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus . Quod si mors pretiosa, quid vita, et illa vita? Nec mirum, si corpus jam gloriae
Abbreviated transcription (Latin):
iure. Itaq in corꝑe spirituali ⁊ im¬
mortali. in corꝑe integro. placido.
placitoq ⁊ ꝑomnia subiecto sp̃ui:
speret se anima quartum apprehende.¬
re amoris gradũ: uł potius in ipso app̃¬
hendi: quippe qͥd dei potentiȩ ẽ. dare
cui uult ñ humanȩ industriȩ asseqͥ.
Tunc inqͣm summum optinebit facile
gradum: cũ ingaudium dñi sui. promp¬
tissime: ⁊ auidissimȩ festinantem. nul¬
la iam retardabit carnis illecebra: nul¬
la molestia conturbabi. Putamus ne
tam̃ hanc gr̃am uel exparte scõs mar¬
Tyres assecutos: m illis adhuc iuctorio¬
sis corpibus constitutos: Magna uis
ꝓrsus amoris illas animas introrsum
rapuerat: que ita sua corꝑa foris expo¬
nere:⁊tormenta contempnere ualu¬
erunt. At ꝓfecto doloris acerrimi sen¬
sus. ñ potuit nͥ turbare serenũ: ⁊ si non
ꝑibus. In mersas ex doto credimus inm̃i¬
so illi pelago ȩterni luminis: & lumi¬
nose ȩternitatis. PSed si qͦd negat᷑

Expanded text:
vire. Itaque in corpore spirituali et imvire. Itaque in corpore spirituali et immortali, in corpore integro, placido, placitoque, et per omnia subjecto spiritui, speret se anima quartum apprehendere amoris gradum, vel potius in ipso apprehendi: quippe quod Dei potentiae est dare cui vult, non humanae industriae assequi. Tunc, inquam, summum obtinebit facile gradum, cum in gaudium Domini sui promptissime et avidissime festinantem nulla jam retardabit carnis illecebra, nulla molestia conturbabit. Putamusne tamen hanc gratiam vel ex parte sanctos martyres assecutos, in illis victoriosis corporibus adhuc constitutos? Magna vis prorsus amoris illas animas introrsum rapuerat, qua ita sua corpora foris exponere, et tormenta contemnere valuerunt. At profecto doloris acerrimi sensus non potuit non turbare serenum, etsi non poribus? Immersas ex toto credimus immenso illi pelago aeterni luminis, et luminosae aeternitatis. Sed si quod non negatur
Abbreviated transcription (Latin):
tionem quodam in effabili mͦ necesse
erit a semetipsa liquescere: atq in dei
penitus transfundi uoluntatem. flio¬
quin quomͦ omnia in omnib erit ds̃:
si in homine de homine quicqͣm suꝑ.¬
erit: Manebit quidem substantia.
sed in alia forma. alla gła: aliaq poten¬
tia. Quando hoc erit: Quis hoc uide¬
bit: Quis possidebit: Quando ueniã
e apparebo ante faciem dĩ: Dñe deus
debo demplum sc̃m duum: Ego puto
ũ ante sane ꝑfecte impletum iri dili¬
ges dũm deum tuum ex toto corde
tuo. ⁊ ex tota anima tua. ⁊ ex dota uir¬
tute tua. ipsum quousq cor cogitare
lam ñ cogatur de corpe. &e anua ei¬
dem in hoc statu uiuificando. & sen¬
sificando intendere desinat:⁊uirtus
eiusdem releuata molestiis in dei po¬
tentia roboretur. Impossibile namq
ẽ. tota hȩc extoto ad deum colligere.
⁊ diuino infigere uultui: quandiu
ea huic fragili ⁊ erumpnoso corꝑi
indenta ⁊ distenta. necesse ẽ subser¬

Expanded text:
tionem quodam ineffabili modo necesse tionem quodam ineffabili modo necesse erit a semetipsa liquescere, atque in Dei penitus transfundi voluntatem. Alioquin quomodo omnia in omnibus erit Deus, si in homine de homine quidquam supererit? Manebit quidem substantia, sed in alia forma, alia gloria, aliaque potentia. Quando hoc erit? quis hoc videbit? quis possidebit? Quando veniam, et apparebo ante faciem Dei? Domine Deus debo templum sanctum tuum? 29. Ego puto non ante sane perfecte impletum iri, Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota virtute tua ; quousque ipsum cor cogitare jam non cogatur de corpore, et anima eidem in hoc statu vivificando et sensificando intendere desinat, et virtus ejusdem relevata molestiis, in Dei potentia roboretur. Impossibile namque est tota haec ex toto ad Deum colligere, et divino infigere vultui, quandiu ea huic fragili et aerumnoso corpori intenta et distenta necesse est subser
Abbreviated transcription (Latin):
nec aliud aliquid fuisse uel eẽ uelimꝰ
nisi eque ꝓpter ipsum: obsolam ipsius
uidelicet uoluntatem non nr̃am uolup¬
tatem. Delectabit sane non tam nr̃a utł
sopita necessitas. uł sortita felicitas. qͣm
quod eius in nobis ⁊ de nobis uoluntas.
adimpleta uidebitur: quod ⁊ cotidie
postulamus in oratione cũ dicimus.
o pura ⁊ defecata uttentio uoluntatis:
eo certe defecatior ⁊ purior. quo in
ea de ꝓprio nil iam admixiũ relinqͥt᷑.
eo suauior ⁊ dulcior. quo tntũ diuinũ
s quod sentitur. Sic affici: deificari ẽ
Quomͦ stilla aquȩ modica multo in¬
susa uino deficere a se tota uidetur. du
e saporem uini induit ce colorem:
e quomͦ ferrum ignitum ⁊⁊ candens.
gui simillimum fit pͥstina ꝓpriaq ex
stum forma: ce quomodo solis luce
sisus aer in eanaem transformatur lu¬
minis claritatem. adeo ut non tam
illuminatus qͣm ipsum lum̃ eẽ uideat᷑.
sic omnem tunc in sc̃is humanam affec¬

Expanded text:
nec aliud aliquid fuisse, vel esse velimus, nec aliud aliquid fuisse, vel esse velimus, nisi aeque propter ipsum, ob solam videlicet ipsius voluntatem, non nostram voluptatem. Delectabit sane non tam nostra, vel sopita necessitas, vel sortita felicitas, quam quod ejus in nobis, et de nobis voluntas adimpleta videbitur: quod et quotidie postulamus in oratione cum dicimus, o pura et defaecata intentio voluntatis! eo certe defaecatior et purior, quo in ea de proprio nil jam admistum relinquitur: eo suavior et dulcior, quo totum divinum est quod sentitur. Sic affici, deificari est. Quomodo stilla aquae modica, multo infusa vino, deficere a se tota videtur, dum et saporem vini induit, et colorem; et quomodo ferrum ignitum et candens, igni simillimum fit, pristina propriaque forma exutum; et quomodo solis luce perfusus aer in eamdem transformatur luminis claritatem, adeo ut non tam illuminatus, quam ipsum lumen esse videatur: sic omnem tunc in sanctis humanam affec
Abbreviated transcription (Latin):
& hoc ipsum raptim atq unius uixi
menti spacio exꝑiri donatum ẽ. Ce er
quodammͦ ꝑdere tanqͣm qui non sise
omnino ñ sentire de ipsum:⁊atemet¬
ipso exinaniri &e. pene adnullari: q¬
lestis ẽ. conuersationis ñ humanȩ al¬
sectionis. Et siquidem e mortalibus
quispiam adillud raptim interdũ ut
dictum ẽ. ⁊ admomentũ admittitur.
subito inuidet scłm neqͣm. ꝑturbat
diei malicia: corpus mortis aggrauã.
sollicitat carnis necessitas: defectus cor¬
ruptionis ñ sustinet: quodq his uole¬
tius ẽ. fraterna reuocat caritas. her
redire in se. recidere insua compellitu.
imiserabiliter exclamare. Dñe ium patior.
responde prome. Et illud. Infelix ego homo.
fecisse propter semetipsum: erit ꝓfecto ut
factua sese quandoq conformet & con¬
cordet auctori. O portet ꝓuide ineun¬
dem nos affectum quandocũq transi¬
re: ut quomͦ deus omĩa ẽẽ uoluit ꝓpc̃
semetipsum. sic nos quoq nec nos ipsos.

Expanded text:
et hoc ipsum raptim, atque unius vix et hoc ipsum raptim, atque unius vix momenti spatio experiri donatum est. Te enim quodammodo perdere, tanquam qui non sis, et omnino non sentire teipsum, et a teipso exinaniri, et pene annullari, coelestis est conversationis, non humanae affectionis. Et si quidem e mortalibus quispiam ad illud raptim interdum ut dictum est et ad momentum admittitur, subito invidet saeculum nequam, perturbat diei malitia, corpus mortis aggravat, sollicitat carnis necessitas, defectus corruptionis non sustinet, quodque his violentius est, fraterna revocat charitas. Heu! redire in se, recidere in sua compellitur, et miserabiliter exclamare, Domine, vim patior, responde pro me : et illud, Infelix ego homo, fecisse propter semetipsum; erit profecto ut factura sese quandoque conformet et concordet Auctori. Oportet proinde in eumdem nos affectum quandocunque transire: ut quomodo Deus omnia esse voluit propter semetipsum, sic nos quoque nec nosipsos,
Abbreviated transcription (Latin):
confitebitur tibi cũ benefeceris ei. Istȩ
ẽ tercius amoris gradus: qͦ iam ꝓpter se
ipsum deus diligitur.
gere: quatinus nec se ipsum diligat
homo nisi ꝓpter deũ. Iusticia tua deus
scut montes dlei. Amo ise mons est.
ce. mons dei excelsus: reuera mons coagili¬
tus. mons piiguis. Quis ascendet in mon¬
tem dñi : Quis dabit mͥ pennas sicut co¬
lumbe. i uolabo ⁊ requiescam: Factus
ẽ in pace locus istȩ: &e. habitatio hȩc in
syon. Neu michi quia incolatus meus
ꝓlongatus est. Caro &e sanguis. uas luteã
terrena inhabitatio quando capit hoc.
quando huiuscemodi experitur affectũ
ut diuino debriatus amore animus ob¬
litus sui. factusq sibi ipsi tanquã uas
ꝑditum. dotus ꝑgat indeum: &e adheree
deo. unus cum eo sp̃s fiat ce. dicat: defte
caro mea &e cor meum. deus cordis meri
pars mea deus in eternum: Beatũ di¬
rim &e sc̃m: cui tale aliquid inhac mor¬
tali uita raro interdum aut uel semel.

Expanded text:
Confitebitur tibi cum benefeceris ei . Iste Confitebitur tibi cum benefeceris ei . Iste est tertius amoris gradus, quo jam propter se ipsum Deus diligitur. gere, quatenus nec seipsum diligat homo nisi propter Deum. Justitia tua, Deus, sicut montes Dei . Amor iste mons est, et mons Dei excelsus. Revera mons coagulatus, mons pinguis . Quis ascendet in montem Domini? Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo et requiescam? Factus est in pace locus iste, et habitatio haec in Sion . Heu mihi quia incolatus meus prolongatus est! Caro et sanguis, vas luteum, terrena inhabitatio quando capit hoc? quando hujuscemodi experitur affectum, ut divino debriatus amore animus, oblitus sui, factusque sibi ipsi tanquam vas perditum, totus pergat in Deum, et adhaerens Deo unus cum eo spiritus fiat . et dicat: Defecit caro mea et cor meum, Deus cordis mei, et pars mea Deus in aeternum? Beatum dixerim et sanctum, cui tale aliquid in hac mortali vita raro interdum, aut vel semel,
Abbreviated transcription (Latin):
exemplo carnem nr̃am alloquentes di-¬
camus mertto. Iam non ꝓpter tuam
necessitatem deum diligimus: ipsi eni gusta¬
uimus. ⁊ scimus qm̃ suauis ẽ dñs. Est enĩ
carius quedam loquela necessitas. & bene¬
tiat. Itaq sic effecto: iam de diligendo
ꝓximo implere mandatum. ñ erit diffi¬
cile. Amat quippe ueraciter dm̃: ac per
hoc quȩ dĩ sunt. Amat castȩ & casto ñ
grauatur ohedire mandato: castisicans
magis cor suum ut scriptum ẽ in obedi¬
entia caritatis. Amat iuste: ⁊ manda¬
tum iustum libenter amplectitur. Etmor
iste merito gratus.: quia gratuitus. Castus
ẽ: quia ñ impenditur uerbo neq lingua.
sedd oꝑe ⁊ueritate. Iustus ẽ: qm̃ qualis
suscipitur. talisx redditur. Qui enĩ
sic amat. hautI secus ꝓfecto qͣm ama¬
tus est amat que. Irens & ipse uicissum
ñ que sua sunt. s que ihũ xp̃i: quẽad¬
modum ille nr̃a uel potius nos ⁊ ñ sua
quesiuit. Sic amat qui dicit: confite

Expanded text:
exemplo carnem nostram alloquentes, diexemplo carnem nostram alloquentes, dicamus merito: Jam non propter tuam necessitatem Deum diligimus; ipsi enim gustavimus et scimus quoniam suavis est Dominus. Est enim carnis quaedam loquela necessitas, et benetiat. Itaque sic affecto, jam de diligendo proximo implere mandatum, non erit difficile. Amat quippe veraciter Deum, ac per hoc quae Dei sunt. Amat caste, et casto non gravatur obedire mandato, castificans magis cor suum, ut scriptum est, in obedientia charitatis . Amat juste, et mandatum justum libenter amplectitur. Amor iste merito gratus, quia gratuitus. Castus est, quia non impenditur verbo, neque lingua, sed opere et veritate. Justus est, quoniam qualis suscipitur, talis et redditur. Qui enim sic amat, haud secus profecto, quam amatus est, amat; quaerens et ipse vicissim, non quae sua sunt, sed quae Jesu Christi, quemadmodum ille nostra, vel potius nos, et non sua quaesivit. Sic amat qui dicit: Confitem
Abbreviated transcription (Latin):
Fiit itaq hoc tali mͦ. ut homo animalis
icarnalis qui preter se neminem dili¬
gere nouerat. ȩtiã deum uł ꝓpter se ama¬
re incipiat: qͥd in ipso nimirum ut sepe
exꝑtus ẽ. omĩa possit. quȩ posse tam̃ psit:
adhuc non ꝓpter ipsum. Est tam̃ quedã
prudentia. scire quid exte. qͥd ex dei ad¬
qui tibi seruat illesum. At si frequens
liberatio consequatur nonne ⁊ si fuerit
ferreum pectus uel cor lapideũ totienˢ
liberati. emollirinecesse ẽ. ad gr̃am
liberantis: quatinꝰ . dm̃ homo diligat
frequentiũ necessitatũ. crebris necesse ẽ
interpellationib dm̃ abhomine frequen¬
tari: frequentando gustari: gustando ꝓba¬
ri quã suauis ẽ dñs. Ita sit ut ad diligen
ita ut exemplo samaritanoꝵ dicentiũ
multeri quȩ adẽẽ dñm nuntiauerat.
lam ñ ꝓpter dã loquelam tuã credimꝰ.
ipsi enĩ audiuimꝰ &. scimus quia ipse ue
re ẽ saluator mundi: ita inqͣm ⁊ nos illoꝵ

Expanded text:
Fit itaque hoc tali modo, ut homo animalis Fit itaque hoc tali modo, ut homo animalis et carnalis, qui praeter se neminem diligere noverat, etiam Deum vel propter se amare incipiat, quod in ipso nimirum, ut saepe expertus est, omnia possit, quae posse tamen prosit; adhuc, non propter ipsum. Est tamen quaedam prudentia scire quid ex te, quid ex Dei adqui te tibi servat illaesum. At si frequens liberatio consequatur; nonne, etsi 595 fuerit ferreum pectus, vel cor lapideum toties liberati, emolliri necesse est ad gratiam liberantis, quatenus Deum homo diligat, frequentium necessitatum crebris necesse est interpellationibus Deum ab homine frequentari, frequentando gustari, gustando probari quam suavis est Dominus. Ita fit ut ad diligendita ut exemplo Samaritanorum, dicentium mulieri quae adesse Dominum nuntiaverat, Jam non propter tuam loquelam credimus; ipsi enim audivimus, et scimus quia ipse est vere Salvator mundi ; ita, inquam, et nos illorum
Abbreviated transcription (Latin):
sit. diligere ꝓximum: deum in cau¬
sa haberi necesse ẽ. Alioqͥn ꝓximum
pure diligere quomͦ potest:qui in deo
non diligit: Porro in deo diligere ñ
potest: qui deum ñ diligit. Oportet gͦ
deum diligi priꝰ: ut indõ diligi possit
iꝓximus. Fiacit gͦ ȩtiam se diligi ds̃
qui cetera bona facit: facit autem sic.
Qui naturam condidit: ip̃se ⁊ ꝓtegit
Nam ⁊ ita condita fuit ut habeat uigi¬
der necessarium ꝓtectorem. quẽ habuit
& conditorem: ut quȩ nisi ꝑipsum ñ
ualuit eẽ: nec sine ipso ualeat omĩno
subsistere. Quod ne sane de se creatura
ignoret. ac ꝑinde sibi qͦd absit suꝑbe
arroget beneficia creatoris: uult ho¬
minem idem conditor alto quidem
salubriq consilio tribulationib exer¬
ceri: ut cũ defecerit homo ⁊i subue¬
nent deus. dũ homo liberatur a dõ. d̃s
Ebhomine ut dignum ẽ. honorecur.
Noc enuim dicit. Inuoca me indie tri¬
bulationis: eruam te ⁊ honorisicahis me.

Expanded text:
sit diligere proximum, Deum in causit diligere proximum, Deum in causa haberi necesse est. Alioquin proximum pure diligere quomodo potest, qui in Deo non diligit? Porro in Deo diligere non potest, qui Deum non diligit. Oportet ergo Deum diligi prius, ut in Deo diligi possit et proximus. Facit ergo etiam se diligi Deus, qui et caetera bona facit. Facit autem sic. Qui naturam condidit, ipse et protegit. Nam et ita condita fuit, ut habeat jugiter necessarium protectorem, quem habuit et conditorem: ut quae nisi per ipsum non valuit esse, nec sine ipso valeat omnino subsistere. Quod ne sane de se creatura ignoret, ac proinde sibi quod absit superbe arroget beneficia creatoris, vult hominem idem conditor alto quidem salubrique consilio tribulationibus exerceri: ut cum defecerit homo, et subvenerit Deus, dum homo liberatur a Deo, Deus ab homine, ut dignum est, honoretur. Hoc enim dicit: Invoca me in die tribulationis, eruam te, et honorificabis me .
Abbreviated transcription (Latin):
trahitur uoluptatibus fr̃is necessita¬
bus non negetur. Sic amor carnalis e¬
ficitur &e socialis: cũ incõmune ꝓttabꝰ¬
Si autẽ dũ cõmunicas ꝓximo. fortei
defuerint & necessaria. qͥd facies: O
enĩ. nisi ut cũ omĩ fiducia postules
abeo qui dat omnib affluenter: i nol
improꝑat. qͥ aꝑit manũ suã umplet
omne animal benedictiõe: Dubiu
siquidem ñ est. qͦd assit libenter inne¬
cessariis: qͥ plerisq ⁊ insuꝑfluis ñ da.
Deniq ait. Primum querite regiũ A
Sponte dacurũ se pollicetur necessaria.
suꝑflua restringenti: ⁊ pximũ diligenti.
Hoc quippe ẽ querere regnum dĩ:⁊ad¬
uersus peccati implorare tyraniudẽ.
pudiciciȩ. potius ac sobrietatis subire
iugum. qͣm regnare peccatũ intuo mor¬
tali corꝑe patiaris. Porro autẽ ⁊ hoc ui¬
sticiȩ est: cũ quo abi ẽ natura cõmu¬
nis. nature quoq cũ eo munus ñ ha¬
bere diuisum. Ut tam̃ ꝑfecta iusticia

Expanded text:
btrahitur voluptatibus, fratris necessitatibtrahitur voluptatibus, fratris necessitatibus non negetur. Sic amor carnalis efficitur et socialis, cum in commune Si autem dum communicas proximo, forte tibi defuerint etiam necessaria, quid facies? Quid enim, nisi ut cum omni fiducia postules ab eo qui dat omnibus affluenter, et non improperat ; qui aperit manum suam, et implet omne animal benedictione? Dubium siquidem non est, quod adsit libenter in necessariis, qui plerisque et in superfluis non deest. Denique ait: Primum quaerite regnum Dei Sponte daturum se pollicetur necessaria, superflua restringenti, et proximum diligenti. Hoc quippe est primum quaerere regnum Dei, et adversus peccati implorare tyrannidem, pudicitiae potius ac sobrietatis subire jugum, quam regnare peccatum in tuo mortali corpore patiaris. Porro autem et hoc justitiae est, cum quo tibi est natura communis, naturae quoque cum eo munus non habere divisum. 25. Ut tamen perfecta justitia
Abbreviated transcription (Latin):
non sit exsors ⁊ grȩ: illius p̃sertun
gr̃e quȩ nature insita ẽ. Quod si gra¬
uatur hõ fraternis ñ dico necessitatibꝰ
subuenire. sce uoluptatib deseruire:
castiget ipse suas si non uitͥt eẽt cransgmn¬
sor. Quantũ uult sibi indulgeat: dumi
eque ⁊ ꝓximo tantumdem meminent
exhibendũ. Firenum tibi temꝑantiȩ
imponitur o homo. exlege uitȩ ⁊ dis¬
cipline. ne post concupiscentias tuas
eas ce. ꝑeas: ne de bonis naturȩ hofti set¬
uias animȩ. hoc est libidini. Quã iuftus
atq honestius communicas illa consor
si exsapientis consilio a uoluptatibus
tuis auerteris.&. iuxta doctranama.
uictu uestitu q contentus. paulisꝑ sus¬
pendere ñ grauaris amorem tuũ a car¬
nalibus desideriis quȩ militant adisu
animam: sane quod subtrahis hosti
anime tuȩ. consorti naturx̧. puto not
grauaberis imꝑtiri. Tunc amor tuus
⁊ temꝑans erit ⁊ iustus: si qͦd ꝓpriisse¬

Expanded text:
non sit exsors et gratiae, illius praesertim non sit exsors et gratiae, illius praesertim gratiae, quae naturae insita est. Quod si gravatur homo fraternis, non dico necessitatibus subvenire, sed voluptatibus deservire; castiget ipse suas, si non vult esse transgressor. Quantum vult, sibi indulgeat; dum aeque et proximo tantumdem meminerit exhibendum. Frenum tibi temperantiae imponitur, o homo, ex lege vitae et disciplinae, ne post concupiscentias tuas eas, et pereas, ne de bonis naturae hosti servias animae, hoc est libidini. Quam justius atque honestius communicas illa consortsi ex Sapientis consilio a voluptatibus tuis averteris , et juxta doctrinam Apostoli victu vestituque contentus , paulisper suspendere non gravaris amorem tuum a carnalibus desideriis, quae militant adversus animam ; sane quod subtrahis hosti animae tuae, consorti naturae puto non gravaberis impertiri. Tunc amor tuus et temperans erit, et justus, si quod propriis su
Abbreviated transcription (Latin):
Mor ẽ affectio naturalis: una de qͣtuor.
Notȩ sunt: ñ opus ẽ nominare. Quod gͦ
naturale ẽ. iustum quidem foret pͥmo
omnium actori deseriure naturȩ:
unde ⁊ dictũ est pͥmum ⁊⁊ maximũ
mandatũ: diliges dñm dm̃ tuũ :iceta.
Sed qm̃ natura fragilior atq infirmi¬
o ẽ. ipsi pͥmum imꝑante necessitate
compellitur inseruire:&. ẽ amor car¬
nalis: quo ante omnia homo diligit
sapit nisi se ipsum: sicut scriptũ ẽ. pͥus
quod animale: deinde qͦd sp̃uale. Nec
p̃cepto indicitur: s nature in serit᷑.
Quis nempe carnem suam odio ha¬
buit: At uͦ si ceꝑit amor idem ut as¬
solet ẽẽ ꝓcliuior. siue ꝓfusior: & neces¬
sitatis alueo minime contentus. cam¬
pos ȩtiam uoluptatis exundans latiꝰ.
uisus fuerit occupare. statim suꝑflu¬
tas obuiante mandato cohibetur cũ
dicit᷑. diliges ꝓximũ tuũ sic̃ te ipsum.
Iustissime quidem. ut consors naturȩ

Expanded text:
mor est affectio naturalis una de quatuor. mor est affectio naturalis una de quatuor. Notae sunt: non opus est nominare. Quod ergo naturale est, justum quidem foret primo omnium auctori deservire naturae. Unde et dictum est primum et maximum mandatum: Diliges Dominum Deum tuum , etc. Sed quoniam natura fragilior atque infirmior est, ipsi primum imperante necessitate compellitur inservire. Et est amor carnalis, quo ante omnia homo diligit pter se ipsum, sicut scriptum est: Prius quod animale, deinde quod spirituale . Nec praecepto indicitur, sed naturae inseritur: quis nempe carnem suam odio habuit? At vero si coeperit amor idem, ut assolet, proclivior esse, sive profusior, et necessitatis alveo minime contentus, campos etiam voluptatis 594 exundans latius visus fuerit occupare; statim superfluitas obviante mandato cohibetur, cum dicitur: Diliges proximum tuum sicut te ipsum . Justissime quidem, ut consors naturae
Abbreviated transcription (Latin):
dat occasionem: ipse creat affectionẽ:
desidium ipse consummat. Ipse fecit.
uel potius factus ẽ ut amaret᷑: ipse
speratur amandus felicius. ne inuacuũ
sit amatus. Eius amor: nr̃m ⁊ p̃parat
&. remunerat. Precedit benignior: re¬
penditur iustior: expectatur suauior.
Diues est. om̃ib qͥ inuocant eũ: nec ta¬
men habet qͥcqͣm se ipso melius: Se
dedit in meritum: se seruat in p̃miũ.
Se apponit in refectione animarũ sc̃arũ.
seaen redemptione distrahit captiuarũ.
Bonus es dñe animȩ querenti te. Quid
gͦ inuenienti: Sed enim in hoc ẽ mi¬
rum: qͦd nemo querere te ualet. nisi qͥ
prius inuenerit. Uis gͥ inueniri ut
queraris: queri ut inueniaris. Potest
quidem queri ⁊ inueniri: ñ tam̃ p̃ue¬
niri. Iam i si dicimus mane oratio
mea preueniet te: non lubium tam̃
quod tepida sit omnis mratio. qͣm non
preuenit inspiratio. Dicendum iã un¬
de inchoet amor nr̃. qm ubi consumet᷑

Expanded text:
dat occasionem, ipse creat affectionem, dat occasionem, ipse creat affectionem, desiderium ipse consummat. Ipse fecit, vel potius factus est ut amaretur: ipse speratur, amandus felicius, ne in vacuum sit amatus. Ejus amor nostrum et praeparat, et remunerat. Praecedit benignior, rependitur justior, exspectatur suavior. Dives est omnibus qui invocant eum: nec tamen habet quidquam se ipso melius. Se dedit in meritum, se servat in praemium, se apponit in refectione animarum sanctarum, se in redemptione distrahit captivarum. Bonus es, Domine, animae quaerenti te : quid ergo invenienti? Sed enim in hoc est mirum, quod nemo te quaerere valet, nisi qui prius invenerit. Vis igitur inveniri ut quaeraris, quaeri ut inveniaris. Potes quidem quaeri et inveniri, non tamen praeveniri, Nam etsi dicimus, Mane oratio mea praeveniet te ; non dubium tamen quod tepida sit omnis oratio, quam non praevenerit inspiratio. Dicendum jam unde inchoet amor noster, quoniam ubi consummetur,
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑitur qui diligit pecuniã. non satura¬
bitur pecunia: qui autẽ esuriunt ⁊ sici¬
unt iusticiam. ipsi saturabunt᷑. Iusticia
siquidem ratione utentis sp̃s cibus est.
uitalis :⁊ naturalis: pecunia uͦ sic ñ inue¬
nit uel minuit animi famem quomͦ
nec corꝑis uentus. Deniq si famelicũs
hominem aptis faucibs uento. inflatis
haurire buccis aerem cernas qͦ quasi
consulat sami: nonne credas insanire:
Sic non minoris insaniȩ ẽ. si spm rationa¬
lem rebus putes quibuscũq corꝑalib ñ
magis inflari qͣm satiari. Quid namq
decorꝑibus ad sp̃c: Nec illa sane spirita¬
libus. nec isti e regione refici corporali¬
bus queunt. Benedic anima mea dño:
qui replet in bonis. desidium tuũ. Replet
in bonis. excitat adbonũ: tenet inbono.
preuenit. sustinet. implet. Ipse facit ut
desideres: ipse ẽ. quod desideras. Dixi
supra. causa diligendi dm̃. deus ẽ. Uerũ
dixi: nam ⁊ efficians & finalis. Ipse

Expanded text:
experitur, qui diligit pecuniam, non saturaexperitur, qui diligit pecuniam, non saturabitur pecunia : qui autem esuriunt et sitiunt justitiam, ipsi saturabuntur . Justitia siquidem ratione utentis spiritus cibus est vitalis et naturalis: pecunia vero sic non minuit animi famem, quomodo nec corporis ventus. Denique si famelicum hominem apertis faucibus vento, inflatis haurire buccis aerem cernas, quo quasi consulat fami, nonne credas insanire? Sic non minoris insaniae est, si spiritum rationalem rebus putes quibuscunque corporalibus non magis inflari, quam satiari. Quid namque de corporibus ad spiritus? Nec illa sane spiritualibus, nec isti e regione refici corporalibus queunt. Benedic, anima mea, Domino, qui replet in bonis desiderium tuum . Replet in bonis, excitat ad bonum, tenet in bono; praevenit, sustinet, implet. Ipse facit ut desideres; ipse est quod desideras. 22. Dixi supra: Causa diligendi Deum, Deus est. Verum dixi: nam et efficiens, et finalis. Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
hendere nisi post omnia nolunt: Distortũ
iter & circuitus infinitus: cuncta pͥmitus
attemptare uelle. Iustus autẽ non ita.
Audiens nempe uituperationem multoꝵ
cõmorantium incircuitu: multi enĩ st̃
uiam latam ꝑgentes quȩ ducit ad mor¬
tem: ipse sibi regiam eligit uiam. non
declinans addexteram uel ad sinistram.
Deniq attestaute ꝓpħa: semita iusti rec¬
ta ẽ. rectus callis iusti adambulandum.
Hi sunt qui salubri compendio cauti st̃
molestum hunc ⁊ infructuosum uitare
curuitum: uerbum adbreuiatũ ⁊ ab¬
breuians eligentes. ñ copere quecumq
uident. s uendere magis quȩ possident
idare pauꝑibus. Beati plane pauꝑes:
q̃m ipson est regnum çȩloꝵ. Om̃s qͥdẽ
currunt: s inter currentes discernit᷑.
Deniq nouit dñs uiam iustoꝵ: & iter
impioꝵ ꝑibit. Ideo autẽ melius ẽ modi¬
cum iusto. suꝑ diuitias peccatoꝵ multas.
q̃mquidem ut sapiens loquit᷑. unsipieis

Expanded text:
hendere nisi post omnia nolunt? Distortum hendere nisi post omnia nolunt? Distortum iter, et circuitus infinitus, cuncta primitus attentare velle. 21. Justus autem non ita. Audiens nempe vituperationem multorum commorantium in circuitu multi enim sunt viam latam pergentes, quae ducit ad mortem, ipse sibi regiam eligit viam, non declinans ad dexteram vel ad sinistram. Denique attestante propheta, Semita justi recta est, rectis callis justi ad ambulandum . Hi sunt, qui salubri compendio cauti sunt molestum hunc et infructuosum vitare circuitum, verbum abbreviatum et abbrevians eligentes, non cupere quaecunque vident, sed vendere magis quae possident, et dare pauperibus. Beati plane pauperes, quoniam ipsorum est regnum caelorum . Omnes quidem currunt ; sed inter currentes discernitur. Denique novit Dominus viam justorum, et iter impiorum peribit . Ideo autem melius est modicum justo super divitias peccatorum multas , quoniam quidem, ut Sapiens loquitur et insipiens
Abbreviated transcription (Latin):
impossibile prestruit. & uita breuior.
i uutus infirmior. & consors numen¬
sior longo ꝓfecto itinere:⁊ casso labri
desudant: qͥdum queq desiderant a¬
tingere uolunt. adcunctorũ desideres¬
lium nequeunt ꝑtingere finem. Et
utinam attingere uniuersa animo. ei
exꝑimento uellent. Hoc enim faeler
sent. & ñ in cassum. Nam ⁊ animus se¬
su quidem carnali tanto uelocior q̃iti
i ꝑspicatior. ad hoc datus ẽ. ut illuma
omnia p̃ueniat: nilq audeat conto¬
gere sensus quod animus precuriti
ante utile ñ ꝓbauerit. Hinc enim da¬
tenete: ut uidelicet ille huic ꝓuidet
nec is suum uotum nͥ ad illius iudca
consequatur. Alioquin ñ ascendes ia
montem dñi. nec stabis in loco sc̃o fad
pecoris sensum sequeris: ratione ql
ociosa. ⁊ ñ resistente in aliquo. Qu
itaq ratio ñ preuenit gressus. Cut
s extra uiam: ac ꝑinde apł̃i spito cẽ¬
silio non sic eurrunt ut app̃hendass

Expanded text:
impossibile praestruit et vita brevior, impossibile praestruit et vita brevior, et virtus infirmior, et consors numerosior; longo profecto itinere et casso labore desudant, qui dum quaecunque desiderant, attingere volunt, ad cunctorum desiderabilium nequeunt pertingere finem. Et utinam attingere universa animo, et non experimento vellent! Hoc enim facile possent, et non incassum. Nam et animus sensu quidem carnali tanto velocior, quanto et perspicacior, ad hoc datus est, ut illum ad omnia praeveniat; nihilque audeat contingere sensus, quod animus praecurrens ante utile non probaverit. Hinc enim artenete ; ut videlicet ille huic provideat, nec is suum votum, nisi ad illius judicium consequatur. Alioquin non ascendes in montem Domini, nec stabis in loco sancto ejpecoris sensum sequeris, ratione quidem otiosa, et non resistente in aliquo. Quorum itaque ratio non praevenit gressus, currunt, sed extra viam: ac proinde Apostoli spreto consilio, non sic currunt ut apprehendant
Abbreviated transcription (Latin):
re. & de singulis cupiunt exꝑiri: qͣm
adipsum curent uniuersitatis dñm
ꝑuenire. Et quidem ꝑuenirent. si qͣn¬
doq uoti compotes effici possent: ut
omnia scilicet preter omniũ principi¬
um unus aliquis optineret. Esa nãn
sue cupiditatis lege. qua in rebus cetis
ñ habita pre habitis esurire.⁊ ꝓ ñ ha¬
bitis habita fastidire solebat: mox
omnib quȩ in cȩlo ⁊que interra st̃
optentis & contemptis tandem adip¬
sum ꝓculdubio curreret. qui solus
de esset omniũ deus. Porro ibi qͥesce-¬
ret: quia sicut citra nulla reuocat
quies. sic nulla ultra iam inquietu¬
do sollicitat. Diceret ꝓcerto. Michi
autẽ adherere deo bonũ ẽ: diceret:
Quid enim michi ẽ. in celo. ⁊ ate qͥd uo¬
lui suꝑ derram: Et item. Deus corcͥis do
i pax mea dñs inȩternũ. Sic gͦ ut d̾icd
est. adid quod optimũ est. quiuis cupis
ꝑueniret: si quidem ante quod curs
pit assequi posset. Uerum q̃m id om̃n

Expanded text:
re, et de singulis cupiunt experiri, quam re, et de singulis cupiunt experiri, quam ad ipsum curent universitatis Dominum pervenire. Et quidem pervenirent, si quandoque voti compotes effici possent, ut omnia scilicet, praeter omnium principium, unus aliquis obtineret. Ea namque suae cupiditatis lege, qua in rebus caeteris non habita prae habitis esurire, et pro non habitis habita fastidire solebat; mox omnibus quae in coelo, et quae in terra sunt obtentis et contemptis, tandem ad ipsum procul dubio curreret, qui solus deesset omnium Deus. Porro ibi quiesceret: quia sicut citra nulla revocat quies: sic nulla ultra jam inquietudo sollicitat. Diceret pro certo: Mihi autem adhaerere Deo bonum est. Diceret, Quid enim mihi est in coelo, et a te quid volui super terram? et item, Deus cordis mei, et pars mea Deus in aeternum . Sic ergo ut dictum est ad id quod optimum est, quivis cupidus perveniret, si quidem ante, quod citra cupit, assequi posset. 20. Verum quoniam id omnino
Abbreviated transcription (Latin):
cupiat quȩ desunt quã quȩ assunt
lete possideat. Quis enĩ optineat
uniuersa : Quãqͣm ⁊ modicũ id qͦd
qͥsq cũ labore optinuerit. cũ timo¬
re possiderit. certus quidem non sit
quando cũ dolore amutat: certus
autem qͦd quandoq amittat. Sic
id unde possit impleri. Inmo uͦ his
an fractibus ludit secum uanitas: men¬
titur iniquitas sibi. Si ita uis adimplere
quod uis. hoc ẽ si illud apprehendere uis
quo apprehenso nil tam amplius uelis:
quid temptare opus ẽ et ceta : Curris
ꝑdeuia i longe ante moreris qͣm hoc
circugtu ꝑuenias adoptatũ.
Hoc gͦ in curcuitu impii am¬
bulant: na turaliter appetentes
unde finiant appetitũ. ⁊ insipienter res¬
puentes unde ꝓpinquent fini: fini dico.
ñ consumptioni. s consummationi.
Quam obrem ñ beato fine consum¬
mari. s consumia uacuo labore ac¬
celerant: qui rerum magis speciȩ qͣm
auctore delectati. prius uniu̾sa ꝑcurre¬

Expanded text:
cupiat quae desunt, quam quae adsunt cupiat quae desunt, quam quae adsunt laete possideat. Quis enim obtineat universa? Quanquam et modicum id quod quisque cum labore obtinuerit, cum timore possederit, certus quidem non sit quando cum dolore amittat, certus autem quod quandoque amittat. Sic id unde possit impleri. Imo vero his anfractibus ludit secum vanitas, mentitur iniquitas sibi. Si ita vis adimplere quod vis, hoc est, si illud apprehendere vis, quo apprehenso nil jam amplius velis, quid tentare opus est et caetera? Curris per devia, et longe ante morieris, quam hoc circuitu pervenias ad optatum. 19. Hoc ergo in circuitu impii ambulant, naturaliter appetentes unde finiant appetitum, et insipienter respuentes unde propinquent fini: fini dico, non consumptioni, sed consummationi. Quamobrem non beato fine consummari, sed consumi vacuo labore accelerant, qui rerum magis specie, quam auctore delectati, prius universa percurre
Abbreviated transcription (Latin):
e inquieta curiositate edificare. diru¬
re. muttare quadrata rotundis. Qͥd
homines sublimatos honoribus: annon
in saciabili ambitione. magis ac mag̃
totis uiribus conari ad altiora udemꝰ:
Et horum omniũ idcuro ñ est finis: qͥa
nil in eis sũmum singłariter
reꝑitur uel optimum.. Est qͥd mt¬
rum si inferiorib. & det̾ioribs
contentũ non sit. qͦd cura sũmũ
uel optimũ quiescere ñ podest: S hoc
stultum ⁊ extreme dementiȩ est:ea
semꝑ appetere quȩ nunqͣm ñ dico sati¬
ent. s nec demperent appetitũ: dum
qͥcqͥd talium habueris. nichilominus
ñ habita concupiscas: &. ad queq defu¬
erint semꝑ inquietus anheles. Ita enĩ
fit. ut ꝑuaria ⁊ fallacia mundi oble¬
ctamenta. uagabundus animus ina¬
ni labore discurrens. fatiget᷑ non sa¬
tietur: dum qͥcqͥd famelicus inglutie¬
rit. parũ reputet adid qͦd suꝑ ẽ de¬
uorandũ: semꝑq ñ minus anxiȩ

Expanded text:
et inquieta 592 curiositate aedificare, diruet inquieta 592 curiositate aedificare, diruere, mutare quadrata rotundis. Quid homines sublimatos honoribus? annon insatiabili ambitione magis ac magis totis viribus conari ad altiora videmus? Et horum omnium idcirco non est finis, quia nil in eis summum singulariter reperitur vel optimum. Et quid mirum si inferioribus et deterioribus contentus non sit, qui citra summum vel optimum quiescere non potest? Sed hoc stultum et extremae dementiae est, ea semper appetere, quae nunquam, non dico satient, sed nec temperent appetitum: dum quidquid talium habueris, nihilominus non habita concupiscas, et ad quaeque defuerint, semper inquietus anheles. Ita enim fit ut per varia et fallacia mundi oblectamenta vagabundus animus inani labore discurrens fatigetur, non satietur: dum quidquid famelicus inglutierit, parum reputet ad id quod superest devorandum, semperque non minus anxie
Abbreviated transcription (Latin):
certe matrem ut paruulũ lactet filiũ
uteri sui. An uͦ quis putet prece uel pre¬
cio quẽpiam cõmonendũ. suam ipsius
uel sepire uineam. uel arborem circũfo.¬
dere: uel structuram ꝓpriȩ domus eri¬
gere: Quantomagis deũ amans ani¬
ma. aliud preter dm̃ sui amoris premiũ
ñ requirit: Fut si aliud requirit: illud
ratione naturaliter ꝓ sua semꝑ estina¬
tione atq intentione appetere potiora:
ce nulla re ẽẽ contentum. cui qͦd de est
iudicet preferendũ. Nam ⁊ qui uerbi
gr̃a uxorem habet speciosam. petulanti
oculo uł animo respicit pulchriorẽ.
fe qui ueste preciosa indutus ẽ preciosi¬
orem affectat. &. possidens multas diui¬
tas inuidet ditiori. Uideas iam multis
prediis ce possessionibus ampliatos. adhuc
tam̃ indies agrum agro copulare: atq
infinita cupiditate dilatare terminos
suos. Uideas. ⁊ qui regalib domib am¬
ilise habitant palaciis. nichilominus
cotidie coniungere domũ ad domum:

Expanded text:
certe matrem ut parvulum allactet filium certe matrem ut parvulum allactet filium uteri sui. An vero quis putet prece vel pretio quempiam commonendum suam ipsius vel sepire vineam, vel arborem circumfodere, vel structuram propriae domus erigere? Quanto magis Deum amans anima, aliud praeter Deum sui amoris praemium non requirit? Aut si aliud requirit, illud ratione naturaliter pro sua semper aestimatione atque intentione appetere potiora, et nulla re esse contentum, cui quod deest, judicet praeferendum. Nam et qui, verbi gratia, uxorem habet speciosam, petulanti oculo vel animo respicit pulchriorem: et qui veste pretiosa indutus est, pretiosiorem affectat, et possidens multas divitias, invidet ditiori. Videas jam multis praediis et possessionibus ampliatos, adhuc tamen in dies agrum agro copulare, atque infinita cupiditate dilatare terminos suos. Videas et qui in regalibus domibus, amplisque habitant palatiis, nihilominus quotidie conjungere domum ad domum,
Abbreviated transcription (Latin):
de premio qͦd item dabitur dicam.
Non enĩ sine p̃mio diligit᷑ deus. esi
absq premu intuitu diligendus sit.
Uacua namq uera caritas esse ñ pot
nec tam̃ mercennaria ẽ. Quippe n
querit quȩ sua sunt. Affectus ẽ non ca¬
tractus: nec acquiritur pacto. nec ec¬
quirit. Sponte afficit: & spontanti
facitꝰ beruf amor se ipso contenus
ẽ. Nabet p̃mium: s id qͦd amatur
Nam quicqͥd ꝓpter aliud amare udi¬
aris: id plane amas quo amous fui
ꝑtendit: ñ ꝑ qͦd tendit. Paulus non
euangłixat ut comedat. s comeilt
ut euangłizet: eo qͦd amet ñ cibum.
s euangłium. Uerus amor p̃mium.
ñ requirit: s meretur. Premiũ san
necdũ amanti ꝓponit᷑ amant debiꝰ
ꝑseueranti redditur. Deniq in rebis
inferioribus suadendis: inuitos ꝓmissis
uel premiis inuitamꝰ &. ñ spontaneos.
Quis enĩ munerandũ hominẽ putet. ut
faciat quod & sponte cupit: Nemo uer¬
bi causa conducit aut esurientem ut
comedat. aut sicientem ut bibat: aut

Expanded text:
d item dabitur, dicam. Non enim sine praemio diligitur Deus, etsi absque praemii intuitu diligendus sit. Vacua namque vera charitas esse non potest, nec tamen mercenaria est; quippe non quaerit quae sua sunt . Affectus est, non contractus: nec acquiritur pacto, nec acquirit. Sponte afficit, et spontaneum facit. Verus amor seipso contentus est. Habet praemium, sed id quod amatur. Nam quidquid propter aliud amare videaris, id plane amas, quo amoris finis pertendit, non per quod tendit. Paulus non evangelizat ut comedat, sed comedit ut evangelizet: eo quod amet, non cibum, sed Evangelium . Verus amor praemium non requirit, sed meretur. Praemium sane necdum amanti proponitur, amanti debetur, perseveranti redditur. Denique in rebus inferioribus suadendis, invitos promissis vel praemiis invitamus, et non spontaneos. Quis enim munerandum hominem putet, ut faciat quod et sponte cupit? Nemo, verbi causa, conducit aut esurientem ut comedat, aut sitientem ut bibat, aut
Abbreviated transcription (Latin):
iminus utilitatis. Dico autẽ instan¬
tia tua illa cotidiana: ab urbe. a
curia. adomestica eccłia tua. Hȩc
inqͣm circa te sunt clerus ⁊ popłs
tuus cui sp̾aliter ep̃aris. ac ꝑhoc spe¬
cialis cure deneris debitor: hi qͦq
qͥ tibi cotidie assistunt. seniores po¬
puli. orbis iudices: & qui item de
domo ⁊ mensa tua sunt. capellani.
cubicularii. ministri quiq diu̾sis
deputati officiis in obsequiũ dui.
hi te familiarius uisitant: frequen¬
tius pulsant: molestiusq sollici¬
tant. Ni sunt qui ñ uerentur sus¬
citare dilectam: & anteqͣm uelit.

Expanded text:
et minus utilitatis. Dico autem, instanet minus utilitatis. Dico autem, instantia illa tua quotidiana, ab urbe, a curia, a domestica ecclesia tua. Haec, inquam, circa te sunt, clerus et populus tuus, cui specialiter episcoparis, ac per hoc specialis curae teneris debitor. Hi quoque qui tibi quotidie assistunt seniores populi, orbis judices; et qui item de domo et mensa tua sunt, capellani, cubicularii, ministri quique diversis deputati officiis in obsequium tui. Hi te familiarius visitant, frequentius pulsant, molestiusque sollicitant. Hi sunt qui non verentur suscitare dilectam, et antequam i
Abbreviated transcription (Latin):
imͥ plenius in notuisset aman¬
tissimȩ eygeni priora qualit̃
acceptaris: scdm hoc uł fiden¬
tius in reliquũ ꝓcessissem uł cautiꝰ:
aut certe substitissem omĩno. Nẽ uͦ
quia oblocorum distantiã idmini¬
me cdatur: ñ mireris si ꝓdit exilior
sermo anceps. uerecundȩ fateor ad
medium ueniens. Primis itaq con¬
siderationis partib libris priorib¬
S
ꝑtracłatis: in manib ẽ. de his ad de¬
re quȩ circa de sunt. Et ipsa qͥdem
subte: s quo ꝓpiora eo inportuno¬
ra tͥ. Nempe coram posita incuriã
ñ acdmictunt: ñ dissimulationẽ ñ
obliuiorem. Uehementius urgent:
turbulentiꝰ irruunt: uerendum
ne obruant. Cirea huiusmodi qͣm
sobria ⁊ intenta consicłatione opus
sit: ꝓprio de exꝑimento edoctum
satis ñ ambigo. Alioqͥn si ñ cauta
oportunaq interueniat conside¬
ratio. occupatio continuabit᷑: ⁊ ue¬
xationis non erit modus. ⁊ sollici¬
tudinis ñ erit finis. Non dempꝰ uacu¬
um. ñ liberum cor: plus laboris

Expanded text:
i plenius innotuisset, amantissime Eugeni, priora qualiter acceptaris, secundum hoc vel fidentius in reliquum processissem, vel cautius, aut certe substitissem omnino. Nunc vero quia ob locorum distantiam id minime datur, non mireris si prodit exilior sermo anceps, verecunde, fateor, ad medium veniens. Primis itaque considerationis partibus libris prioribus pertractatis, in manibus est de his addere, quae circa te sunt. Et ipsa quidem sub te, sed quod propiora, eo importuniora tibi. Nempe coram posita incuriam non admittunt, non dissimulationem, non oblivionem. Vehementius urgent, turbulentius irruunt: verendum ne obruant. Circa ejusmodi quam sobria et intenta consideratione opus sit, proprio te experimento edoctum satis non ambigo. Alioquin si non cauta opportunaque interveniat consideratio, occupatio continuabitur, et vexationis non erit modus, et sollicitudinis non erit finis. Non tempus vacuum, non liberum cor: plus laboris,
Abbreviated transcription (Latin):
tiam machabei concludi multos in
manus paucoꝵ: & ñ eẽ differentiam
in conspectu dei celi. liberare in multis.
⁊ in paucis: quia ñ inmultitudine exer¬
citus ẽ uictoria belli: s de cȩlo fortitu¬
do ẽ. Quod frequentissime exꝑti sunt.
ita ut plerumq quasi ꝑsecutus sit unꝰ
mille: ce duo fugarint decem milia.
Ita deniq miro quodã ac singulari mͦ
cernuntur: ⁊ agnis mitiores. ⁊ leonibꝰ
ferociores: ut pene dubitem qͥd potius
censeam appellandos. monachos uide¬
licet an milites: nisi qͦd utrumq for¬
san congruentius nominarim quibꝰ
neutrum de ẽẽ cognoscitur nec mo¬
nachi mansuetudo. nec militis forti¬
tudo. De quare qͥd dicendũ. nisi qͦd
a dño factũ est istud⁊i ẽ mirabile in
oculis nr̃is: Tales sibi delegit deusce
collegit a finibus derrȩ ministros ex
fortissimis isrł: qui ueri lectulũ salo¬
monis sacr̾ scilic sepulchrꝰ iugilant̾ fi¬
deliterq custodiant: om̃s tenentes gla¬

Expanded text:
tiam Macchabaei, concludi multos in tiam Macchabaei, concludi multos in manus paucorum, et non esse differentiam in conspectu Dei coeli liberare in multis, et in paucis; quia non in multitudine exercitus est victoria belli, sed de coelo fortitudo est . Quod et frequentissime experti sunt, ita ut plerumque quasi persecutus sit unus mille, et duo fugarint decem millia. Ita denique miro quodam ac singulari modo cernuntur et agnis mitiores, et leonibus ferociores, ut pene dubitem quid potius censeam appellandos, monachos videlicet, an milites: nisi quod utrumque forsan congruentius nominarim, quibus neutrum deesse cognoscitur, nec monachi mansuetudo, nec militis fortitudo. De qua re quid dicendum, nisi quod a Domino factum est istud, et est mirabile in oculis nostris? Tales sibi elegit Deus, et collegit a finibus terrae ministros ex fortissimis Israel, qui veri lectulum Salomonis, sacrum scilicet sepulcrum, vigilanter fideliterque custodiant, omnes tenentes gla
Abbreviated transcription (Latin):
cupiunt fortes & ueloces: ñ tam̃ co¬
loratos aut faleratos: pugnam quippe
ñ pompam uictoriã s non głam cogi¬
tantes: ⁊ studentes magis eẽ formidi¬
ni quã ammirationi. Deinde ñ tur¬
bulenti aut impetuosi. ⁊ quasi exle¬
uitate p̃cipites: s consul te atq cum
omni cautela ⁊ ꝓuidentia se ipsos or¬
dinantes ⁊ disponentes inaciem ui¬
xta qͦd de patribs scriptũ est: ueri
ꝓfecto israelitȩ ꝓcedunt ad bella pa-¬
cifici. At uͦ ubi uentũ fuerit adcer¬
tamen: tum demũ pristina lenitate
postposita tanqͣm si dicerent. nonne
qui oderunt te dñe oderam ⁊ super
inimicos tuos tabescebam. irruunt.
in aduersarios: hostes uelut oues¬
reputant: nequaqͣm ⁊ si paucissimi uel
seuam barbariem uel numerosam mul¬
titudinẽ formidantes: Nouerunt siqͥdem
ñ de suis p̃sumere uiribus. s de iurtutere
dñi sabaoth sperare uictoriam: Cui nimi¬
rum facile eẽ confidunt iuxta senten¬

Expanded text:
cupiunt fortes et veloces, non tamen cocupiunt fortes et veloces, non tamen coloratos aut phaleratos: pugnam quippe, non pompam, victoriam, sed non gloriam cogitantes, et studentes magis esse formidini quam admirationi. Deinde non turbulenti aut impetuosi, et quasi ex levitate praecipites, sed consulte atque cum omni cautela et providentia se ipsos ordinantes, et disponentes in aciem, juxta quod de patribus scriptum est. Veri profecto Israelitae procedunt ad bella pacifici. At vero ubi ventum fuerit ad certamen, tum demum pristina lenitate postposita, tanquam si dicerent. Nonne qui oderunt te, Domine, oderam, et super inimicos tuos tabescebam? irruunt in adversarios, hostes velut ovesreputant; nequaquam, etsi paucissimi, vel saevam barbariem, vel numerosam multitudinem formidantes. Noverunt siquidem non de suis praesumere viribus, sed de virtute Domini sabaoth sperare victoriam: cui nimirum facile esse confidunt, juxta senten