comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
canes multi concilium ma¬
lignantium obsedid cum.
ibi insurrexerunt meum
s mentita est. iniquitas si¬
bi. Infelices & miseri qui
descendentes ab ierłm in
iericho. inciderunt inla-¬
tronem. Ipse est scelestis¬
simꝰ occouianꝰ qui instar
latronis multo tempore
minsidiis latitans. Papa¬
xp̃m spolia ecclesiam
estimauid. Infelix qui as¬
cendit cubile patris sui
& maculauit stratum eiꝰ.
Iste est suꝑbissimꝰ ille a¬
man. qui crucem parauit
mardocheo.qui regem com¬
pulit ferre sententiam
mortis inisrael. O qͣndo
uigilabit rex. qͣndo consur¬
get de somno suo: Endo
noctẽ istam tenebrosã &
oꝑtam mortis caligine du¬
cet insomnẽ: Qndo audi-
et mannalib suis qͣnta
bona ei fecerit nost̾ Mardo¬
cheus. Ondo anͥmaduertet
qͦd ipsam reginam eo pre¬
sendem ille nequissimꝰ nitit᷑
tuis. Hȩc e̾. que hodie in
infirmis menbris suis &
minꝰ scientib legẽ clamat
& dicit. Indica mͥ qͣm dili¬
git anima mea ubi pas¬

Expanded text:
canes multi, concilium macanes multi, concilium malignantium obsedit eum ; ibi insurrexerunt in eum sed mentita est iniquitas sibi . Infelices et miseri, qui descendentes ab Jerusalem in Jericho, inciderunt in latrones . Ipse est scelestissimus Octavianus, qui, instar latronis, multo tempore in insidiis latitans, papadam, spolia Ecclesiam aestimavit. Infelix, qui ascendit cubile patris sui, et maculavit stratum ejus. Iste est superbissimus ille Aman, qui crucem paravit Mardochaeo, qui regem compulit ferre sententiam mortis in Israel . O quando vigilabit rex, quando consurget de regno suo, quando noctem istam tenebrosam et opertam mortis caligine ducet insomnem? Quando audiet in Annalibus suis, quanta bona ei fecerit noster Mardochaeus? Quando animadvertet quod ipsam reginam, eo praesente, ille nequissimus nititur tuis . Haec est, quae hodie in infirmis membris suis, et minus scientibus legem, clamat et dicit: Indica mihi quem diligit anima mea, ubi pas
Abbreviated transcription (Latin):
xc fr̃s moraliter
fuerant exponenda. s
dmor & tremor uenerunt
suꝑ me. & condexerunt me
denebre. In suꝑ & zelus domͣ
dei comedit me. urgent
indignatio. dolor impellit.
Frumpunt lacͥme quas ta¬
men ira comprimit. absor¬
bet emulatio. Labescere me
fecit zelus meus. & seuire
iam gestit sermo m̃s. sed
luctum michi magis matͥs
indicit. quȩ utrasq manus
extendens incȩlum misera¬
filii matris me pugnaue¬
rund contra me. licet enim
una sit illa columba xp̃i.
cui est. unus ds. una fides
unum baptisma. propt̾
diuersos tamen populos
& nationes multe dicunt᷑
ȩccl̃iȩ. conuemientes muna.
subiecte uni. um obedien¬
tes. Ipsa ẽ. sc̃a Romana eccl̃ia
cuius filii sicut audistis
pugnauerunt contͣ eam.
Alienati enim sunt quidã
auulua. errauerunt ab
utero locuti sunt falsa.
Insuꝑ iniquitatẽ mexcel¬
so locuti sunt : Papie qͥp¬
pe astiterunt reges terre
& pͥncipes conuerunt in
unum aduersus dñm &
aduersus alexandrũ xp̃m
eiꝰ. Ibi circumdederunt eũ

Expanded text:
res moraliter fuerant exponenda; sed timor et tremor venerunt super me, et contexerunt me tenebrae , insuper et zelus domus Dei comedit me ; urget indignatio, dolor impellit, erumpunt lacrymae, quas tamen ira comprimit, absorbet aemulatio. Tabescere me fecit zelus meus , et saevire jam gestit sermo meus, sed luctum mihi magis matris indicit, quae utrasque manus extendens in coelum, miseraFilii matris meae pugnaverunt contra me . Licet enim una sit illa columba Christcui est unus Deus, una fides, unum baptisma ; propter diversos tamen populos et nationes multae dicuntur Ecclesiae, convenientes in una, subjectae uni, uni obedientes. Ipsa est sancta Romana Ecclesia, cujus filii, sicut audistis, pugnaverunt contra eam. Alienati enim sunt quidam a vulva, erraverunt ab utero, locuti sunt falsa . Insuper iniquitatem in excelso locuti sunt . Papiae quippe astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum, adversus Dominum, et adversus Alexandrum Christum ejus . Ibi circumdederunt eum
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑit̾. quo ꝓcesserit mipicsa¬
mͦ. Oportet inquit dñs pre¬
dicari hoc euangeliũ inumi¬
uerso mundo incipientib
ab ierłm. Igit᷑ in ierosolimis
inicia eiꝰ. Ipsa erat que tunc
parua et quasi lactens cum
complerent᷑ dies pentecosteᷤ
erad ineodẽ loco. qͣm sp̃c¬

Expanded text:
erit, quo processerit, inspiciamus. Oportet, inquit, Dominus praedicari hoc Evangelium in universo mundo, incipientibus ab Jerusalem . Igitur in Jerosolymis initia ejus. Ipsa erat, quae tunc parva et quasi lactens, cum complerentur dies Pentecostes erat in eodem loco, quam Spir
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ceps. Modeste rogabat: reddebat modestiꝰ. Mo¬
lestoss sustinens: molestꝰ nulli. Acute intelli¬
gens: morose referens: eqͣminit̾ ferens. Memini
Frequent̾ illũ. cuͦ ceptũ de assidentib aliqͥs in¬
se: donec alt̾ totũ effudisset spm suũ. Et cũ
inportum sermonis impetuosus defluxisset
gges: eadẽ qͣ sustinuerat tͣnqͥllitate suspensũ
u̾bũ resũpsit: oportune loqͦns. ⁊ oportune si
in oiͦ actu. sermone. ⁊ gestu. int̾ne putabat᷑ dul¬
cedinis mella sudare. Felix in qͦ ih̃c integruoo
de suꝑiorib ꝓdit. Bona scd̾m paulũ galea:. speᷤᷤ
salutis et̾ne. Aspe siqͥdẽ suꝑnoꝵ. d̃iuͦ actuu̾¬

Expanded text:
praeceps. Modeste rogabat, reddebat modestius, mopraeceps. Modeste rogabat, reddebat modestius, molestos sustinens, molestus nulli; acute intelligens, morose referens, aequanimiter ferens. Memini frequenter illum, cum coeptum de assidentibus aliquis inse, donec alter totum effudisset spiritum suum: et cum importuni sermonis impetuosus defluxisset gurges, eadem qua sustinuerat tranquillitate, suspensum verbum resumpsit, opportuno loquens, et opportune silin omni actu, sermone et gesta internae putabatur dulcedinis mella sudare. Felix in quo Jesus integrum de superioribus prodit. Bona, secundum Paulum, galea spes salutis aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
Wantꝰ fauus. qͣm ingens. qͣos
uber: ad celeste his dieb est
tranlatꝰ comiuuriimꝰ. Domnũ
rieuallensem dico abͥbadem:
Iullus talis: in aluearib nr̃is relictꝰ ÷ fau.
Utrũꝙ in illo cern̾e erat: ⁊ mellis fauũ. ⁊ mir¬
re fasciculũ: cũ aromatib bonis. Quis illo
uel uita purior: uel doctͥna prudentior. Es
magis illo uel egrotꝰ in carne: uł alacer. spu᷑ Ser¬
mo eiꝰ qͣs cereꝰ. melleã effundebat sciam. Carne
languidꝰ. magis intꝰ in sp̃u tn celestiũ amore
languebat. Mirrata carne: m̃tẽ aromatica cre¬
matione cõtinua indefessi amoris odoriferum in¬
censũ laxabat. Corpore desiceato ⁊ arido. aĩa eiꝰ
adipe ⁊ pinguedine replebat᷑: ideo labus exulta¬
tõis laudauit dñm semꝑ os eiꝰ. fauꝰ distillans
labia ipsit na totꝰ cont̾isus in labia. modesto uul¬
tu. ⁊ totiꝰ corporis habitu tͣnqͥllo. serenos ai ꝓ.
debat affectꝰ. Sensu ꝑspicuus erat: sermone nõ

Expanded text:
antus favus, quam ingens, quam uber ad coeleste his diebus est translatus convivium, domnum Rievallensem dico abbatem, cNullus talis in alvearibus nostris relictus est favus. Utrumque in illo cernere erat, et mellis favum, et myrrhae fasciculum cum aromatibus bonis. Quis illo vel vita purior, vel doctrina prudentior? Quis magis illo vel aegrotus in carne, vel alacer in spiritu? Sermo ejus, quasi cereus, melleam effundebat scientiam. Carne languidus, magis tamen intus in spiritu coelestium amore languebat. Myrrhata carne, mente aromatica, crematione continua, indefessi amoris odoriferum incensum offerebat. Corpore desiccato et arido, anima ejus sicut adipe et pinguedine replebatur: ideo labiis exsultationis laudabit Dominum semper os ejus, favus distillans labia ipsius. Nam totus conversus in labia, modesto vultu, et totius corporis habitu tranquillo, serenos animi prodebat affectus. Sensu perspicuus erat, sermone non
Abbreviated transcription (Latin):
uos cõponebat. Bomi faui: qͥb adhuc integͥs.
multoꝵ cotidie indulcant᷑ fauces. Molestam
ñ sectabat᷑ subtilitatẽ. qͤ plꝰ contentionis
qͣm instructionis ministrat matia : cͥca mo¬
ralem oꝑosus scientiã: cultissimis illã u̾boꝵ.
cellis coͦmittebat. Prudens erat eloqͥi misti.¬
ei : qd int̾ ꝑfectos dispen¬
sabat. Lact̾ea in salutẽ
& ꝯsolationem paruu¬
loꝵ. exub̃abat detrina:

Expanded text:
vos componebat. Boni favi, quibus adhuc integris vos componebat. Boni favi, quibus adhuc integris multorum quotidie indulcantur fauces. Molestam non sectabatur subtilitatem, quae plus contentionis, quam instructionis ministrat materiam. Circa moralem operosus scientiam, cultissimis illam verborum cellis committebat. Prudeus erat eloquii mystici, quod inter perfectos dispensabat. Lactea in salutem et consolationem parvulorum exuberabat doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
coherere. Ad hanc tend̾e: ⁊ hac se ꝯtͣ oĩa tẽpta¬
mͣta tueri. Si uid̾is hoĩem ꝓpt̾ spẽ suꝑnoꝵ.
in oĩ actii. ȩtiã adu̾so casu repleri gaudĩo spc.
cunctis cellulis melle redundantẽ: Qd cum
hoĩem cernis capacẽ sensu. ꝯu̾satione cõposi¬
tũ ⁊ actuũ & uite eqͣbili cõm̃suratione cohe
stis liqͦre : nunqͥd aliud tͥ. qͣm faui arentis
siccitatẽ depingit: Duplicatũ qͥdem incom¬
moduoꝯ. si simul fuerit: ⁊ dissipatꝰ dissolu¬
tione: ⁊ in deuotione qͣdam desiccatꝰ. Aliud
tñ est si seruat sp̃em. ut mentiat᷑ uͥtute᷑⁊ aliud
si integtatis formã. ad infundende fauoreoo
spe bona gr̃e refert: ut dono sp̃ualis dul¬
cedinis receptacła apta ñ desint: ⁊ idonee cel¬
lule melli suꝑno. Nost̾ autẽ ħ fauꝰ de qͦ loqͥ¬
m᷑ integer erat: & int̾no liqͦre exuberans.
lenꝰ erat cellaꝵ: hac illacq distillabat dul¬
cedinẽ. Sermonis diuini assiduus oꝑator. fa¬

Expanded text:
et hac se contra omnia tentamenta tueri. Si videris hominem, propter spem supernorum, in omni actu, etiam adverso casu, repleri gaudio spiritcunctis cellulis melle redundantem? Quid? cum hominem cernis capacem sensu, conversatione compositum, actuum et vitae aequabili commensuratione cohaestis liquore; numquid aliud tibi quam favi arentis siccitatem depingit? Duplicatum 141 quidem incommodum, si simul fuerit et dissipatus dissolutione, et indevotione quadam desiccatus. Aliud tamen est si servat speciem, ut mentiatur virtutem: aliud si integritatis formam, et infundendae favorem spe bona gratiae refert, ut dono spiritualis dulcedinis receptacula apta non desint, et idoneae cellulae melli superno. 6. Noster autem hic favus, de quo loquimur, integer erat, et interno liquore exuberans. Plenus erat cellularum, hac illacque distillabat dulcedinem, sermonis divini assiduus operator fa
Abbreviated transcription (Latin):
nos pro anima paruuloꝵ nr̃õꝵ
manus ad dominum eleuamꝰ.
cum ꝑstudium bonoꝵ oꝑm
ad nutriendos anime cogitatꝰ.
spiritalis desiderii grãm in
nobis renouari exposcimus.
Qui uidelicet pariuili nostri
incapite compitoꝵ. fame de¬
ficunt: quia tenere cogitati¬
ones animi quas intrinsecus
bona deu̾deria non pascunt.
mox ꝑ carnis concupiscentiã
que omnium maloꝵ deside¬
riorum campum est. emolli¬
te. omne uirtutis robur amit¬
tunt. Uel ipsa concupiscentia
fames est: in qua fame defici¬
unt: quia semꝑ esuriunt. Q
expleri non possunt. Uide
qͥomine & con¬
sidera: quem
uindemiaue¬
ris ita. Ergo¬

Expanded text:
nos pro anima parvulorum nostrorum nos pro anima parvulorum nostrorum manus ad Deum elevamus, cum per studium bonorum operum ad nutriendos animae cogitatus spiritualis desiderii gratiam in nobis renovari exposcimus. Qui videlicet parvuli nostri in capite compitorum fame deficiunt, quia tenerae cogitationes animi, quas intrinsecus bona desideria non pascunt, mox per carnis concupiscentiam quae omnium malorum desideriorum caput est emollitae, omne virtutis robur amittunt. Vel ipsa concupiscentia fames est, in qua fame deficiunt quia semper esuriunt, et expleri non possunt. Vide, Domine, et considera quem vindemiaris ita.
Abbreviated transcription (Latin):
mini effundit. Possumus ad¬
huc ineffusione aque. aliqͥd
edificationis adtendere: qͥa
sicut aqua effusa sordes ab¬
luit. sic confessio peccata eiti¬
ens conscientiam mundam
reddit. Et bene ante conspec¬
tum domini. cor sicut aqua
effundi dicitur: quia quis
cum oꝑe prauo etiam affec¬
tum peccandi acorde suo ex¬
cludat: teste conscientia ple¬
ne coram do non exeusatur.
Sequitur. Leua ad eũ mranꝰ
tuas. ꝑ manus: oꝑatio signi¬
ficatur. Manꝰ gͦ suas peni.¬
tens ad dm eleuat: quando
sat. De quo adhuc subditur.
defecerunt fame in capite
omnium compitoꝵ. ꝑ par¬
uulos non incongrue in¬
firmos anime cogitatus ac¬
cipimus: ꝑ caput omniũ
compitoꝵ concupiscentiã
carnis: que omnium terre¬
noꝵ defiderioꝵ & actionũ.
quasi uiarum multarũ
caput est. & origo. In capite
s compitor pariuli nt̃i fa¬
me deficiuntq tenere cogita¬
tiones nr̃ȩ: dum desideriis
carnalib inherent. spiritalis
alimoniȩ pastum ꝑdunt. Sed

Expanded text:
mini effundit. Possumus admini effundit. Possumus adhuc in effusione aquae aliquid aedificationis attendere, quia sicut aqua effusa sordes abluit, sic confessio peccata ejiciens, conscientiam mundam reddit. Et bene ante conspectum Domini cor sicut aqua effundi dicitur, quia nisi quis cum opere pravo, etiam affectum peccandi a corde suo excludat, teste conscientia plene coram Deo non excusatur. Sequitur: Leva ad eum manus tuas. Per manus operatio significatur. Manus ergo suas poenitens ad Deum elevat, quando sat. De quo adhuc subditur: defecerunt fame in capite omnium compitorum. Per parvulos, non incongrue infirmos animae cogitatus accipimus, per caput omnium compitorum, concupiscentiam carnis: quae omnium terrenorum desideriorum et actionum, quasi multarum viarum caput est et origo. In capite ergo compitorum parvuli nostri fame deficiunt; quia tenerae cogitationes nostrae dum desideriis carnalibus inhaerent, spiritualis alimoniae pastum perdunt. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
qui mala que patitur: ex con¬
sideratione iniquitatis. siue
iusto dĩ iudicio se sustinere fa¬
tetur. Sequitur. Effunde sic̃
a quam cor tuum: ante con¬
spectum domini. Ceteri liqͦ¬
res cum effunduntur. uel
quadam pinguedine suꝑ li¬
nita. uel sapore infect̃a. ua¬
sa relinquunt. sola aqua sic
effunditur. ut munditia ua¬
sis. nullis eius reliquiis ma¬
culetur. Qui gͦ peccata sua
confitentes aliqua uel negli¬
gentie. uel erubescentie. eau¬
sa effundere timent: quasi
in uase cordis spissi liquoris
reliquias retinent. Qͥ uero
cuncta quidem peccata sua
ꝑ confessionem eiciunt. sed
adhuc tamen peccandi af¬
fectum non derelinquunt
abhis quidem quamius no¬
genuis liquor prorlul cuctus
sit: uasa tamen sapore infec¬
ta ꝑmanserunt. Quisquis au¬
dem ꝑ puram con fessionem
& contritionem cordis sui se¬
creta reuelans. nichil aut ꝑ
affectum retinet. aut ꝑ silen¬
trum degit iste quasi aquas
cor suum ante conspectum do¬

Expanded text:
qui mala, quae patitur, ex conqui mala, quae patitur, ex consideratione iniquitatis suae, justo Dei judicio se sustinere fatetur. Sequitur: Effunde sicut aquam cor tuum ante conspectum Domini. Caeteri liquores, cum effunduntur, vel quadam pinguedine superlinita, vel sapore infecta vasa relinquunt; sola aqua sic effunditur, ut munditia vasis nullis ejus reliquiis maculetur. Qui ergo peccata sua confitentes, aliqua vel negligentiae vel erubescentiae causa effundere timent, quasi in vase cordis spissi liquoris reliquias retinent. Qui vero cuncta quidem peccata sua per confessionem ejiciunt, sed adhuc tamen peccandi affectum non derelinquunt: ab his quidem quamvis noxius liquor prorsus ejectus sit, vasa tamen sapore infecta permanserunt. Quisquis autem per puram confessionem, et contritionem cordis sui secreta revelans, nihil aut per affectum retinet, aut per silentium tegit: ille quasi aquas cor suum ante conspectum Do
Abbreviated transcription (Latin):
ueraciter bona agere: qui pͥᷤ
non studuerit efficaciter ma¬
la preterita emundare. Lauda
inquit in nocte: in principio
uigiliarum. peccator sub fla¬
geslo positus. gratum do sa¬
crificium immolat. si ⁊ de
de sua tbulatione cłm̃ laudat.
innocte. hoc est intribulatio¬
ne: statim a diunxit. inpͥn¬
cipio uigiliarum. primum
& enim peccator euigilat:
quando mala sua agnoscere
incipit. Secło euigilat.: qͣnoo
mala lua agnita penitendo
corrigit. Tercio euigilat: quan¬
do ad bona agenda se conu̾tit.
Quarto euigilat: quando bo¬
na oꝑa sua custodit. Istas qͣtu¬
or uigilias innocte presentis
uite custodire debemus: ne
uidelicet nos uel inconsidera¬
tione peccatorum nr̃oꝵ igno¬
rantia fallat: uel incorrectio¬
ne negligentia. siue contẽptꝰ
prepediat: ne uel ad bona
agenda. desidia torpentes red¬
dat. uel ad bona conseruan¬
da p̃sumptio minus cauios ef¬
ficiat. Ille gͦ innoc̾te inprin¬
cipio iigiliarum dm̃ laudat.

Expanded text:
veraciter bona agere, qui prius veraciter bona agere, qui prius non studuerit efficaciter mala praeterita emendare. Lauda, inquit, in nocte in principio vigiliarum. Peccator sub flagello positus gratum Deo sacrificium immolat, si et de bulatione Deum laudat. in nocte, hoc est in tribulatione, statim adjunxit: In principio vigiliarum. Primum etenim peccator evigilat, quando mala sua agnoscere incipit. Secundo evigilat, quando mala sua agnita poenitendo corrigit. Tertio evigilat, quando ad bona agenda se convertit. Quarto evigilat, quando bona opera sua custodit. Istas quatuor vigilias in nocte praesentis vitae custodire debemus, ne videlicet nos vel in consideratione peccatorum nostrorum ignorantia fallat, vel in correctione negligentia, sive contemptus praepediat. Ne vel ad bona agenda desidia torpentes reddat, vel ad bona conservanda praesumptio minus cautos efficiat. Ille ergo in nocte in principio vigiliarum Deum laudat,
Abbreviated transcription (Latin):
ne conuersationis negotia de¬
uitat. sicut paulus qui ut oc¬
casionem accipiendi ꝓseudo¬
apłis tolleret stipendia pre¬
dicatioris queni scđm con¬
suetuinem. immo scdm
dominicam institutionẽ
accipere licuit ꝓpͥis manib
uictum querenl. omnino acci¬
pere recusauit. De quib par¬
uulis adhuc subditur. Qui de¬
fecerunt fame in capite om̃iũ
compitoꝵ. Quid ꝑ compita.
nisi humanas actiones: & qͥd
ꝑ eaput compitor nisi coneu¬
piscentiam carnis que causa ẽ.
& origo omnium humanarũ
actionum intelligere debemꝰ:
Pariuili gͦ incapite compitoꝵ
fame defieiunt: quia carnales
quiq quantomagis terrenis
Sesideriis inhiant: tantoma¬
gis a pastu spiritalis alimo¬
me ieiunant. Consurge: lau¬
ta hie oriri uidetur consurge
lauda. Quam pulcher ordo.
pͥmum tiansacta mala. flecib
tergere: postea ad bona agen¬
da con surgere: deinde lauda¬
re Nonẽ enim speciosa laus¬
in ore peceatoris: neq potest

Expanded text:
nae conversationis negotia denae conversationis negotia devitat. Sicut Paulus, qui ut occasionem accipiendi pseudoapostolis tolleret, stipendia praedicationis, quae secundum consuetudinem, imo secundum divinam institutionem accipere licuit, propriis manibus victum quaerens omnino accipere recusavit. De quibus parvulis adhuc subditur: Qui defecerunt fame in capite omnium compitorum. Quid per compita, nisi humanas actiones? et quid per caput compitorum, nisi concupiscentiam carnis, quae causa est et origo omnium humanarum actionum, intelligere debemus? Parvuli ergo in capite compitorum fame deficiunt, quia carnales quique quanto magis terrenis desideriis inhiant tanto magis a pastu spiritualis alimoniae jejunant. Consurge, lauta hic mihi oriri videtur. Consurge, lauda. Quam pulcher ordo, primum transacta mala fletibus tergere, postea ad bona agenda consurgere, deinde laudare? Non est enim laus speciosa in ore peccatoris ; neque potest
Abbreviated transcription (Latin):
dem dĩ. audire possunt: qui
in sius peccatis consideran¬
dis uigilare ceꝑint. Sequit᷑.
effunde sicut aquam cor
tuum. Quid ꝑ cor nisi ꝑfin¬
da intelligentia: & quid per
aquam nisi doctetra facilis
figuratur: Cor gͦ sicut aqͣm
eltundit: qui hoc quod iitꝰ
solidum gustat insirmis au¬
ditorib facili foris eruditione
insinuat: quemadiodum
psalmista dicit. Dies diei erue¬
tat uerbum: ⁊ nox nocti indi¬
cat scientiam. Qui autem pro
amore i infirmis auditorib
sponte condescendit: iste pro¬
culdubio coram domino cor
suum sicut aquam effundit.
Sequitur. leua ad eum manꝰ
tuas: pro anima paruuilorũ
tuor. Peleuationem manuũ
affectum cordis: ꝑ paruulos
infirmos fide ⁊ necdum sen¬
sum maturum habentes: ac
salute eoꝵ qui adhuc pusilla
fide sunt. non solum se in u̾¬
bo predicationis exercet. sed
etiam humili deuotione. di
nimirum ꝑ anima ꝑ aruuloꝵ
manus ad dm̃ eleuat: qui ad
ꝓuocandos animos carnaliũ
spiritalib studiis insistens.

Expanded text:
i audire possunt, qui in suis peccatis considerandis vigilare coeperunt. Sequitur: Effunde sicut aquam cor tuum. Quid per cor, nisi profunda intelligentia? et quid per aquam, nisi doctrina facilis figuratur? Cor ergo sicut aquam effundit, qui hoc, quod intus solidum gustat, infirmis auditoribus facili foris eruditione insinuat. Quemadmodum Psalmista dicit: Dies diei eructat verbum, et nox nocti indicat scientiam . Qui autem pro amore Dei infirmis auditoribus sponte condescendit, is procul dubio coram Domino cor suum sicut aquam effundit. Sequitur: Leva ad eum manus tuas pro anima parvulorum tuorum. Per elevationem manuum affectum cordis, per parvulos, infirmos fide, et necdum sensum maturum habentes, accsalute eorum, qui adhuc pusilli fide sunt, non solum se in verbo praedicationis exercet, sed etiam humili devotione divinimirum pro anima parvulorum manus ad Deum elevat, quia ad provocandos animos carnalium spiritualibus studiis insistens,
Abbreviated transcription (Latin):
mli prophetam accipimus :
Quia gͦ sacerdos & ꝓpheta.
in scũario domini occiditur.
mulieres paruulos suos eo¬
medunt: quia nunquam mẽs
hominis se de uirtute sua ex¬
tolleret: nisi prius ꝑ negligen¬
tiam. & preteritoꝵ maloꝵ me¬
moria. & futuroꝵ cautela in

Expanded text:
i prophetam accipimus? Quia ergo sacerdos, et propheta, in sanctuario Domini occiditur, mulieres parvulos suos comedunt: quia nunquam mens hominis de se virtute sua extolleret, nisi prius per negligentiam, et praeteritotorum malorum memoria, et futurorum cautela in
Abbreviated transcription (Latin):
nouiter ꝑducte. Quid est gͦ
quod mulieres paruulos ad
mensuram palme. comedere
dicuntur. nisi quia mentes
carnales. etiam de initio bo¬
ni oꝑis gloriantur: Sequit᷑.
Si occiditur in scũario domini.
sacerdos & propheta: Mens
iusti quȩ scũarium dei est:
dentiam ꝑquam instantia
mala. ꝓspiciendo caueat: de¬
uotionem perquam mala p̃¬
terita supplicando abster¬
gat. Quid gͦ deuotionẽ. nisi
quendam anime sacerdotẽ
expiationis sacrificium iugi¬
ter inconspectu dñi offeren¬
tem. Et quid ꝑ prudentiã¬

Expanded text:
noviter productae. Quid est ergo noviter productae. Quid est ergo quod mulieres parvulos ad mensuram palmae comedere dicuntur nisi quod mentes carnales etiam de initio boni operis gloriantur? Sequitur: Si occiditur in sanctuario Domini sacerdos, et propheta? Mens justi, quae sanctuarium Dei est, dentiam, per quam instantia mala prospiciendo calcet; devotionem, per quam mala praeterita supplicando abstergat. Quid ergo devotionem, nisi quemdam animae sacerdotem expiationis sacrificium jugiter in conspectu Domini offerentem; et quid prudentia
Abbreviated transcription (Latin):
teris ꝑnitiosior. Minus itaq
ꝑiculosum est. uirtutem per¬
dere: quam de uirtute super¬
bire. Qui entm uirtutem per¬
dit: saltem decrimentum su¬
um agnoscit: qui autẽ de
turtute suꝑbit: dampnum
tolerat ꝙ ignorat. P ropterea¬
ꝓpħa plangens anintam ñ
solum peccatricem. s & de
iurtute falsa. maniter glo¬
riantem: uide inquit dñẽ
& con sidera: quem uindemi¬
aueris ita. Et quasi quere¬
rel quomodo ita exclaman¬
do: subiungit & dictt. Ergo¬
ne comedunt mulieres frue¬
tum suum: Mulieres namq
fructum suum comedunt: qñ
carnales anime de uirtutis o¬
fructum comedunt: quia in¬
de uirtus ipsa consumitur:
unde mens illicita refectio¬
ne delectatur. fructum inqͥt
suum. Qualem fructum : par¬
uulos ad mensuram palme.
ꝑ paruulos accipere uirtu¬
des teneras: ⁊ necdum adro¬
bur urile ꝓmotas. ꝑ palmã
uero: boni oꝑis initium. Par¬
uuli gͦ admensuram palmȩ
sunt uirtutes tenere: & ad
initium bone operationis

Expanded text:
teris perniciosior. Minus namque teris perniciosior. Minus namque periculosum est virtutem perdere, quam de virtute superbire. Qui enim virtutem perdit, saltem detrimentum suum agnoscit: qui autem de virtute superbit, damnum tolerat, ignorat. Propheta plangens animam, non solum peccatricem, sed et de virtute falsa inaniter gloriantem - Vide, inquit, Domine, et considera, quem vindemiaveris ita. Et quasi quaerens quomodo ita? exclamando subjungit, et dicit: Ergone comedent mulieres fructum suum? Mulieres namque fructum suum comedunt, quando carnales animae de virtutis oFructum comedunt, quia inde virtus ipsa consumitur, unde mens illicita refectione delectatur. Fructum, inquit, suum. Qualem fructum? Parvulos ad mensuram palmae. Per parvulos, accipere possumus virtutes teneras, et nondum ad robur virile promotas: per palmam vero, boni operis initium. Parvuli ergo ad mensuram palmae sunt virtutes tenerae, et ad initium bonae operationis
Abbreviated transcription (Latin):
premium reputatur. quod
les prelati comedunt: qͥa
nimirum dum terrenis in¬
hiant. in firmos fide & in¬
etpientes ꝑ exemplum ma¬
li oꝑis ad interitum ꝑtra¬
hunt: quos prius ꝑ uerbũ
predicationis: in fide genu¬
erunt. Uel certe tunc mulie¬
res paruulos suos comedt̃.
quando mali prelati mecelelia
subiectos quosq quos cybo cȩ¬
lestis alimonie pascere debue¬
rant: reb suis auare spoliando
ꝑ inopiam affligunt. Sequit᷑.
Si oeciditur in scũario dñi: sa¬
& ꝓpħam cosclem hic intellige̾
debemus: quos pauloante. per
mulieres significatos accepimꝰ.
cultus diuinus expͥmitur. Ae
si diceretur. Si prelati spirita¬
lia indigne administrando
pereunt: quare gͦ scelera eo¬
rum subiectos innocentes
inuoluunt: Uide domine ce
considera: quem uindemia¬
ueris ita. Congrua similitudine
anima. a dõ uindemiari dicto᷑.
quando donis uirtutum. ma¬
lis meritis suis exigentibus
iusto di iudicio spoliatur. S
est quedam uindemiatio: ce¬

Expanded text:
praemium reputatur? Quos praemium reputatur? Quos les praelati comedunt: quia nimirum dum terrenis inhiant, infirmos fide et incipientes per exemplum mali operis ad interitum pertrahunt, quos prius per verbum praedicationis in fide genuerunt. Vel certe tunc mulieres parvulos suos comedunt: quando mali praelati in Ecclesia subjectos quosque, quos cibo coelestis alimoniae pascere debuerant, rebus suis amare spoliando per inopiam affligunt. Sequitur: Si occiditur in sanctuario Domini saet prophetam, eosdem hic intelligere debemus quos paulo ante per mulieres significatos accepimus: cultus divinus exprimitur: ac si diceretur: Si praelati spiritualia indigne administrando pereunt: quare ergo scelera eorum subjectos innocentes involvunt? Vide, Domine, et considera quem vindemiaveris ita. MORAL. Congrua similitudine anima a Deo vindemiari dicitur, quando donis virtutum malis meritis suis exigentibus justo Dei judicio spoliatur. Sed est quaedam vindemiatio cae
Abbreviated transcription (Latin):
iungit. Ergo ne comedent
mulieres fructum suum: par¬
uulos ad mensuram palme.
ꝑ mulieres: reete malos pre¬
li & fluxis morib emollitos:
qui fructum suum comedunt.
quia de labore ministerii sui
in presenti uita remuneratio¬
nem accipiunt. ł contra boniᷤ
doctorib dictum est. Posuiuos
ut eatis & fructum afferatis:
& fructus ur̃ maneat. Electo¬
rum namq fructus ꝑmane¬
re dicitur: quia eis ꝑ labore ñ
transitoria merces: s premiũ
eternum conseruatur. Mulie¬
res gͦ comedunt fructum su¬
um: quia carnales quiq dũ
in hac uita laboris fui merce¬
Dem accipiunt: quasi fruetũ¬
suum non conseruant. s con¬
sumunt. Quis fit autem fruc¬
tus iste declaratur cum dici¬
tur paruulos ad mensuram
palme. Paruulos hic non e¬
tate .s. fide intelligere debe¬
mus. ꝑ palmam uero nunti¬
um boni oꝑis: non incontieni¬
enter accipimus. Quid est gͦ
quod fructus mulierum par¬
uuli dicuntur. nisi quia fi¬
des credentium doctorib ad

Expanded text:
jungit: Ergone comedent jungit: Ergone comedent mulieres fructum suum, parvulos ad mensuram palmae? Per mulieres recte malos praeli et fluxis moribus emollitos: qui fructum suum comedunt, quia de labore ministerii sui in praesenti vita remunerationem accipiunt. Econtrario bonis doctoribus dictum est: Posui vos ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat . Electorum namque fructus permanere dicitur: quia in eis pro labore non transitoria merces, sed praemium aeternum conservatur. Mulieres ergo comedunt fructum suum quia carnales quique dum in hac vita laboris sui mercedem accipiunt, quasi fructum non conservant, sed consumunt. Quis sit autem fructus iste, declaratur, cum dicitur: Parvulos ad mensuram palmae. Parvulos hic non aetate, sed fide intelligere debemus. Per palmam vero initium boni operis non inconvenienter accipimus. Quid est ergo quod fructus mulierum parvuli dicuntur, nisi quod fides credentium doctoribus ad
Abbreviated transcription (Latin):
Et fit non numquam: ut hos
tales grãm suam subtrahendo
tanto ꝓfundius deserat: quan¬
to diutius prius post impen¬
sam grãm ingratos tolerabat.
Quoꝵ tamen lapsum ꝑfecti
quiq excompassione caritatis
plangunt : & qui eos iam ꝑ
fidem eiusdem secum corporis
membra esse gaudebant: p̃¬
cisionem eoꝵ sine dolore ferre
non possunt. Ex quoꝵ uoce hic
dicitur. Uide domine & consi¬
dera: quem uindemiaueris
ita. Malos ds̃ uindemiare di¬
citur: cum eos quos ipse priꝰ
ꝑ predicatores suos excolunt.
Subtracta grã. steriles & ina¬
nes derelinquit. Podest etiã
uindemiatio ipsa ad electos re¬
ferri: quia nimirum cum qͥdã
ꝑ infidelitatem abunitate eccle
subtrahuntur: ipsa sc̃a ecclesia
nuda sibi & quasi spoliata re¬
mansisse uidetur. Unde cum
magno pietatis affectu pnun¬
tiandum est: hoc quod dici᷑te.
Uide domine & considera: quẽ
uidelicet populum duum. pu¬
sillum gregem duum: uunroe¬
miaueris ita. Quom: Sub¬

Expanded text:
Et fit nonnunquam ut hos Et fit nonnunquam ut hos tales Deus gratiam subtrahendo, tanto profundius deserat, quanto diutius post impensam gratiam ingratos tolerabat. Quorum tamen lapsum perfecti quique ex compassione charitatis plangunt, et qui eos jam per fidem ejusdem secum corporis membra esse gaudebant praecisionem eorum sine dolore ferre non possunt. Ex quorum voce hic dicitur: Vide, Domine, et considera quem vindemiaveris ita. Malos Deus vindemiare dicitur, cum eos, quos ipse prius per praedicatores suos excoluit, subtracta gratia, steriles et inanes derelinquit. Potest etiam vindemiatio ipsa ad electos referri: quia nimirum cum quidam per infidelitatem ab unitate Ecclesiae subtrahuntur, ipsa sancta Ecclesia nuda sibi, et quasi spoliata remansisse videtur. Unde cum magno pietatis affectu pronuntiandum est hoc, quod dicitur. Vide, Domine, et considera quem videlicet populum tuum, pusillum gregem tuum, vindemiaveris ita. Quomodo? Sub
Abbreviated transcription (Latin):
miaueris atq destruxeris: &
ideo queso uide non transito¬
rie. s considera diligenter.
nrãm miseriam: ut solitam
nobis iterum impendas mi
appellari plurimis scriptu¬
rarum testimoniis compbat᷑.
Dequib est illud euuangelicũ.
ubi pater familias oꝑarios
inuineam suam misisse dicit᷑.
quia uidelicet ds̃ pater dum
git: quasi ad excolendam ui¬
neam suam operarios mutit.
Nam quemadomodum uitis
bore. excolitur. sic nimirum
uita fidelium nonnisi magno
fecunda fuerit: quicquid si¬
bi laboris impenditur. frue¬
tuum ubertate restaurat. sic
nmirum uita fidelium. si
studio discipline & eruditio¬
nis. ad uirtũtem ꝓfecerit. om¬
nem adhibitam diligentiã
precioso fruc̾tu recompen¬
sat. Idem sicut lignum uitis
sine fructu inutile. & uni¬
uersis lignis uilius. sic ꝓ¬
frto hi quiplidei doctrmam
excoluntur: & tamen fructum
boni operis non afferunt: peio¬
res sunt illis. qui ad agnitionẽ
ueritatis numquam ꝑuenert̃.

Expanded text:
miaveris atque destruxeris: et miaveris atque destruxeris: et ideo, quaeso, vide, non transitorie, sed considera diligenter nostram miseriam, ut solitam nobis iterum impendas misappellari plurimis Scripturarum testimoniis comprobatur. De quibus est illud evangelicum, ubi paterfamilias operarios in vineam suam misisse dicitur : quia videlicet Deus Pater, dumgit, quasi ad excolendam vineam suam operarios mittit. Nam quemadmodum vitis bore excolitur, sic nimirum vita fidelium non nisi magno fecunda fuerit, quidquid sibi laboris impenditur, fructuum ubertate restaurat: sic nimirum vita fidelium, si studio disciplinae et eruditionis ad virtutem profecerit, omnem adhibitam diligentiam pretioso fructu recompensat. Item sicut lignum vitis sine fructu inutile est, et universis lignis vilius: sic profecto ii qui per fidei doctrinam excoluntur, et tamen fructum boni operis non afferunt, pejores sunt illis qui ad agnitionem veritatis nunquam pervenerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cessione utens. ut scilicet dũ
inculpa confitenda. a iusticra
dĩ non discrepat: inmiscđia
querenda petitionem suam
citius ad effectum ꝑducat di¬
cens. Si occiditur in seũario
domini. sacerdos & ꝓpheta:
Ac si diceret. Quia prophetas
tuos & sacerdotes tuos. in
scũario tuo occiderunt. sicut
de xacharia legitur. filio io¬
iade sacerdotis: quem ioas
rex interfecit: quia inquam
sui comerunt: sicut de maria
filia eleazari legitur. & inli¬
bro regum scriptum est: & io¬
sephus quoq testatur. Qͦ d
autem dicit si occiditur. sic
est. Ac sic diceretur. Quamuis
tantum peccauerint: nun¬
quid tamen tam inmani ul¬
tione plecti debuerunt :
Inquo tamen iudicium dĩ
non reprehendit. s culpã
concedens. & penam aggra¬
uans: miscđiam querit. Q si
si dieat. Non et ypls quem
tantum dilexeris. cui tanta be¬
neficia contuleris. Non est po¬
pulus qui tantum tibi peccaue¬
rit: non est populus quẽ tan¬
tum deieceris: tantum uinde¬

Expanded text:
cessione utens, ut scilicet dum cessione utens, ut scilicet dum in culpa confitenda a justitia Dei non discrepat, in misericordia quaerenda petitionem suam citius ad effectum perducat, dicens. Si occiditur in sanctuario Domini sacerdos, et propheta. Ac si diceret: Quia prophetas tuos, et sacerdotes tuos in sanctuario tuo occiderunt: sicut de Zacharia legitur filio Joiadae sacerdotis, quem Joas rex interfecit: quia, inquam,sui comederunt, sicut de Maria filia Eleazari legitur: et in libro Regum scriptum est , et Josephus quoque testatur. Quod autem dicit, si occiditur, sic est ac si diceretur: Quamvis tantum peccaverint, nunquid tamen tam immani ultione plecti debuerunt? In quo tamen judicium Dei non reprehendit, sed culpam concedens, et poenam aggravans, misericordiam quaerit. Quasi diceret: Non est populus, quem tantum dilexeris: cui tanta beneficia contuleris; non est populus, qui tantum tibi peccaverit: non est populus, quem tantum dejeceris, tantum vinde
Abbreviated transcription (Latin):
ita :ͦ Tam horribiliter. tã mon¬
struose: ut ipsa uinea deuo¬
ret botros suos: ut mulieres
comedãt filios suos. Ideo ex¬
clamat & dicit. Ergone dñe
mulieres comedent fructũ
suum. idest filios suos par¬
uulos uidelicet ad mensurã
palme: idest teneros uix dũ
palme mensuram habentes.
ut immanis crudelitas. im¬
mo erudelis necessitas osten¬
datur. Bene autem mulieres
non matres. quia materno
nomine appellande non st̃.
quȩ materne pietatis memo¬
res non fuerunt. ftuctũ in qͥt
suum comedent. Ac si dicẽt.
Cetera germinantia idõ fruc¬
tificant: ut natura generi que
inparente consumitur: in ꝓle
germinis sui reparetur. Hunc
uero nature sue oblitus. fruc¬
tum suum comedit: ꝑ quem
reparari debuit. S nec sic ex¬
agͥgerando miseriam. dm̃ ñ
poscere. s ꝓuocare uideatur.
& quasi iniustum arguere: qͥ
tam crudeliter ppłm suum
punierit: pt᷑ commemorat᷑a
penam. culpam etiam sub¬
iungit. callida quadam con¬

Expanded text:
ita? tam horribiliter, tam monita? tam horribiliter, tam monstruose, ut vinea ipsa devoret botros suos, et mulieres comedant filios suos. Ideo exclamat, et dicit: Ergone, Domine, mulieres comedent fructum suum. Id est filios suos, parvulos scilicet ad mensuram palmae, id est teneros, vix dum palmae mensuram habentes; ut immanis crudelitas, imo crudelis necessitas, ostendatur. Bene autem mulieres, non matres: quia materno nomine appellandae non sunt, quae maternae pietatis memores non fuerunt. Fructum, inquit, suum comedent. Ac si diceret: Caetera germinantia ideo fructificant, ut natura generis, quae in parente consumitur, in prole germinis sui reparetur: homo vero naturae suae oblitus, fructum suum consumit, per quem reparari debuit. Sed ne sic exaggerando miseriam Deum non poscere sed provocare videatur, et quasi injustum arguere, qui tam crudeliter populum suum punierit; post commemoratam poenam, culpam etiam subjungit: callida quadam con
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓpha. miliare de¬
beat: cum ip¬
se ꝓ alienis peccatis orans:
tam humili deuotione se pi¬
etati diuine ꝓsternat. Qura
enim causamꝰ difficilem. se
fuscepisse considerat: nequa¬
quam aꝑta postulatione. au¬
re diuine maiestatis pulsare
presumit: s cum magna
reuerentia. & tremore sue pe¬
titionis affectum insinuan
aueris ita. Quasi cliceret.¬
Populum tuum quem tantũ
dilexisti. qui preter te solum
alium ꝓtectorem non habuit.
sic uindemias. sic opprimis.
sic deuastas: Presentem queso
calamitatem considera. pristi¬
num amorem ad memoriam
reuoca: ut si nostris precib ñ
flecteris : tuis saltem benefici¬
is. ad compassionem & miscdi¬
am mouearis. Uindemiaueris
inquit. Ergone saltus fuit po¬
pulus iste. s uinea cultorem
habens &e fructum ferens. At¬
tam lignum uitis fine cultura
& fructu inutile est: & uniu̾sis
lignis uilius. Cur gͦ de ppła¬
ris: quem colendo preciosũ
depopulando uilem & inuti¬
lem reddis: Quem uinde¬
miaueris inquit ita. Quomͦ

Expanded text:
 humiliare debeat; cum ipse pro alienis peccatis orans, tam humili devotione se pietati divinae prosternat. Quia enim causam difficilem se suscepisse considerat, nequaquam aperta postulatione aures divinae majestatis pulsare praesumit; sed cum magna reverentia, et tremore suae petitionis affectum insinuandem videmiaveris ita. Quasi dicerePopulum tuum, quem tantum dilexisti, qui praeter te solum alium protectorem non habuit, sic vindemias, sic opprimis, sic devastas? Praesentem, quaeso, calamitatem considera, pristinum amorem ad memoriam revoca; ut si nostris precibus non flecteris, tuis saltem beneficiis ad compassionem et misericordiam movearis. Vindemiaveris, inquit. Ergo non saltus fuit populus iste, sed vinea cultorem habens, et fructum ferens. Attamen lignum vitis sine cultura et fructu inutile est, et universis lignis vilius. Cur ergo depopularis, quem colendo pretiosum, depopulando vilem, et inutilem reddis? Quem vindemiaveris, inquit, ita. Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
scãm eccłam ut surgat: & lau¬
det in nocte. Surgit enim: cũ
pro salute ꝓximoꝵ quos ꝑicli¬
tari uidet᷑. de quiete contem¬
plationis ad opus predicatio¬
nis se erigit. Innocte laudat.
quando peccatores ad peniten¬
tiam ꝓuocans diuina eig
magn̾alia manifestat. Sed
multi sunt peccatores qui
uerbum ueritatis audire
etiam contempnunt: & eo
magis aurem cordis ad lau¬
dem creatoris non ineltnant.
quo insuis peocatis conside¬
randis mimme euigilant.
de quib in ꝑsalmo legitur.
Iusalicib immedio ens. sus¬
pendiis organa nr̃a. Et
ineuuangłio. Nolite marga¬
ritas uiãs. ante porcos picere.
Et ideo cum dixiss lauda in
nocte: tecte secutus adiun¬
xit: in principio uigiliarũ.

Expanded text:
sanctam Ecclesiam, ut surgat, et lausanctam Ecclesiam, ut surgat, et laudet in nocte. Surgit enim, cum pro salute proximorum, quos periclitari videt, de quiete contemplationis ad opus praedicationis se erigit. In nocte laudat, quando peccatores ad poenitentiam provocans divina eis magnalia manifestat. Sed multi sunt peccatores, qui verbum veritatis audire etiam contemnunt, et eo magis aurem cordis ad laudem Creatoris non inclinant, quo in suis peccatis considerandis minus evigilant. De quibus in psalmo legitur: In salicibus in medio ejus suspendimus organa nostra . Et in Evangelio: Nolite margaritas vestras ante porcos projicere . Et ideo cum dixisset: Lauda in nocte, recte secutus, adjunxit, in pr
Abbreviated transcription (Latin):
certe qui manus eleuant. in
necessitate se esse. ⁊ auxiliũ
desiderare demonstrant. Et
ideo ppłs intribulatione con¬
stitutus. recte manus ad dm̃
leuat. ut se non insuis uiri¬
bus. s insolo dĩ auxilio spem
habere ostendat. Sequitur.
P anima. idest ꝓuita par¬
uuloꝵ tuoꝵ: qui de fecerunt
incapite omnium compitoꝵ.
Capita compitoꝵ sunt ubi plu¬
res e diuerso uenientes in unũ
concurrunt. Que loca magis
ab hominib frequentari so¬
lent: ut amplior confusio
mibi tabescentium insinuet᷑.
Et uide quomodo in arto res¬
posita ẽ. ubi de uita impe¬
tranda causa agitur: quan¬
do parentes ꝓ aninia par¬
uuloꝵ suoꝵ exorare iubent᷑.
Iccirco autem parentes pro
paruulis suis. supplicare de¬
bent: quia ꝑ culpa parentũ
paruuli penam sustinent.
ut inde remedium ueniat
Signatur: Quales aliquando¬
erant hii quib paulus loquit᷑
dicens. fuistis aliquando tene¬
bre: nunc autem lux in dño.
Monet gͦ propħicus sermo

Expanded text:
certe qui manus elevant, in certe qui manus elevant, in necessitate se esse, et auxilium desiderare demonstrant. Et ideo recte populus in tribulatione constitutus, manus ad eum levat, ut se non in suis viribus, sed in solo Dei auxilio spem habere ostendat. Sequitur: Pro anima, id est pro vita, parvulorum tuorum: qui fame pereunt in capite omnium compitorum. Capita compitorum sunt, ubi plures viae e diverso venientes in unum concurrunt. Quae loca magis ab hominibus frequentari solent, ut amplior confusio inibi tabescentium insinuetur. Et vide quomodo in arcto reposita est: ubi de vita impetranda causa agitur, quando parentes pro anima parvulorum suorum exorare jubentur. Idcirco autem parparvulis suis supplicare debent, quia pro culpa parentum parvuli poenam sustinent, ut inde remedium veniat,signatur? Quales erant aliquando ii quibus Paulus loquitur, dicens: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Monet ergo propheticus sermo
Abbreviated transcription (Latin):
ram ꝑtinet.
tressunt uigi¬
lie noctis. sin¬
gule trium ho¬
rarum spacio
distincte. Et
mirabili satis
dispensatione
propha pecca¬
tores ad peni¬
dentiam inui¬
tans. non sta¬
tim ipsam pe¬
nitendi ꝑfec¬
tionem ꝓpo¬
nit. s paulatĩ
exortationem
ꝓmouet: ut
quod fortassis
mens infirma
simul non ca¬
peret: facilius
diuisum fer¬
re possit. Su¬
pra peccatori¬
bus preceꝑat.
ut pro pecca¬
tis suis lacri¬
mas pentten¬
do funderent.
Hic iam pre¬
cipit: ut intri¬
bulatione su¬
a. etiam iusti¬
oram dĩ lau¬
dent: ibi in
nocte flere.
hic etiam inprincipio uigi¬
liarum ad fletum consur¬
gere uibet. Plus gͦ est. ad
tlecum consurgere. quam
solummodo flere. plus est in
principio uugiliarum: quam
innocte. Sequitur. Effunde
sicut aquam cor tuum. Sicut
aquam cor eius fundit: qui
ex intimo cordis affectu. laeri¬
mas ꝓducit. quod adhuc pla¬
nius insinuans adiungit. Le¬
ua ad eum manus tuas. Ele¬
uatio namq manuum. cor¬
dis affectum exprumit. Uel

Expanded text:
ram pertinent, tres sunt vigiliae noctis, singulae trium horarum spatio distinctae. Et mirabili satis dispensatione propheta peccatores ad poenitentiam invitans, non statim ipsam poenitendi perfectionem proponit, sed paulatim exhortationem promovet, ut quod fortassis mens infirma simul non caperet, facilius divisum ferre possit. Supra peccatoribus praeceperat, ut pro peccatis suis lacrymas poenitendo funderent: hic jam praecipit ut in tribulatione sua etiam justitiam Dei laudent; ibi in nocte flere, hic etiam in principio vigiliarum ad fletum consurgere jubet. Plus ergo est ad fletum consurgere, quam solummodo flere; plus in principio vigiliarum, quam in nocte. Sequitur: Effunde sicut aquam cor tuum. Sicut aquam cor effundit, qui ex intimo cordis affectu lacrymas producit, quod adhuc planius insinuans adjungit: Leva ad eum manus tuas. Elevatio namque manuum cordis affectum exprimit. Vel
Abbreviated transcription (Latin):
donec cepta
ad finem ꝑ¬
ducat. Hac¬
peccatoribus
egit: ut eos ad
penitentiam¬
inflecteret:¬
nunc pentten¬
tium causam
suscipiens.
ad om̃ sermo¬
nem conuerti¬
propeccatori¬
bus exoret: si¬
mulq peniten¬
tib formam
orandi tribu¬
monstrans
icerdol inprecibus
peccator hu¬
miliare. de

Expanded text:
donec coepta ad finem perducat. Hacpeccatoribus egit, ut eos ad poenitentiaminflecteretnunc poenitentium causam suscipiens Deum sermonem convertipro peccatoribus exoret. Smulque poenitentibus formam orandi tribmonstrans  in precibus peccator humiliare de
Abbreviated transcription (Latin):
ac si diceretur. Iniquitatem tuã
tibi aꝑirent: si autem factum
que pena post sequeretur osten¬
derent. Nunc autem ne iiuqui¬
tatem tuam ꝑspicere posses.
quasi dextrum oculum tuũ.
cecabat. si multa ratio. & sinis¬
trum delectatio praua. Nec so¬
lummodo deceperunt ꝓmit¬
tendo ꝓspera: s etiam terren¬
do ꝑ aduersa. Uiderunt enĩ
tͥ assumptiones falsas: & eiec¬
tiones. assumptiones uide¬
licet maloꝵ. que imminere
dicebant: & eiectiones bono¬
rum p̃sentium que peritura
nuntiabant. quatinus tu
cum bona que amabas. ꝑ¬
dere timeres. & mala que ti¬
mebas. euitare studeres:
citius adiniquitatem facien¬
dam consentires. Plausert̃

Expanded text:
Ac si diceretur: Iniquitatem tuam Ac si diceretur: Iniquitatem tuam tibi aperirent, si, ante factum, quae poena post sequeretur ostenderent. Nunc autem ne iniquitatem tuam perspicere posses, quasi dextrum oculum tuum caecabat simulata ratio, et sinistrum delectatio prava. Nec solummodo deceperunt promittendo prospera, sed etiam terrendo per adversa. Viderunt enim tibi assumptiones falsas, et ejectiones. Assumptiones videlicet malorum, quae imminere dicebant, et ejectiones bonorum praesentium, quae peritura nuntiabant, quatenus tu, cum bona quae amabas perdere timeres, et mala quae timebas evitare studeres, citius ad iniquitatem faciendam consentires. Plauserunt
Abbreviated transcription (Latin):
credatur: summo studio uita¬
re debere. Uehementer meri¬
tum multiplicari. si & semet ip¬
sum homo ꝑ studium uirtutis
exerceat: & alios per exemplũ
lucrifaciat. O quam subdola
promissio: meritum ꝑ simu¬
lationem multiplicandum p̃¬
nuntiat: ut cum hominer.
& mala sua tegere. & bona os¬
tentare doeuerit: omnem bo¬
n meriti soliditatem eneruat.
De istis prophis peceatrici a¬
nimȩ. & intribulatione posite
ꝑ exprobrationem dicitur.
Prophete tui uiderunt tibi
falsa & stulta. Ac si diceretur.
falsum esse quod carnales af¬
fec̃tus ꝓmittebant. uel nunc
cognosce erudita ꝑpenam.
quod prius adtendere nolu¬
isti. cum trahereris ad cul¬
pam. Falsa ꝙ stulta uide¬
runt tibi. Quando ratione
faciendi malum tibi ꝑ sua¬
debant. falsa uiderunt:
quando uero etiam ad irra¬
tionabiles actus. cupidita¬
te uictam impellebant. ñ
solum falsa. s & stulta ui¬
derunt. Inde lequtarr. Le a¬
ꝑiebant tͥ inquitatem tuam.

Expanded text:
credatur, summo studio vitacredatur, summo studio vitare debere; vehementer meritum multiplicari, si et semetipsum homo per studium virtutis exerceat, et alios per exemplum lucrifaciat. O quam subdola promissio? meritum per simulationem multiplicandum pronuntiat, ut, cum hominem, et mala sua tegere et bona ostentare docuerit, omnem boni meriti soliditatem evertat. De istis prophetis peccatrici animae, et in tribulatione positae per exprobrationem dicitur: prophetae tui viderunt tibi falsa et stulta: ac si diceretur falsum esse quod carnales affectus promittebant; vel, nunc agnosce, erudita per poenam, quod prius attendere noluisti, cum trahereris ad culpam. Falsa et stulta viderunt tibi; quando ratione faciendi malum tibi persuadebant, falsa viderunt; quando vero etiam ad irrationabiles actus cupiditate victam impellebant, non solum falsa et stulta viderunt. Unde sequitur: Nec aperiebant tibi iniquitatem tuam.