comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ȩqualis exaudit cũ patre: unde se
ab eo quod dixit. Ipse enĩ pat̃ amat
uos : utiq ipse ñ separat. sed scđm ea
facit intellegi: quȩ supra commemo¬
raui : Satisq insinuaui. plerũq ita
nominari unã quãq intrinitate
personam: ut & aliae illic intelle¬
gantur : Sic itaq dictum est. Ipse
enĩ pater amat uos : ut consequen¬
ter intellegatur & filius & sp̃s sc̃s:
non quia modo nos ñ amat qui pro¬
prio filio non pepercit sed prono¬
bis omnibus tradidit eũ. Sed tales
nos amat ds̃ quales futuri sumus:
ñ quales sumus Quales enĩ amat.
tales inȩternum conseruat: quod
tunc erit cumtradiderit regnum
dõ & patri: qui nunc interpellat
pronobis: utiam non roget patrẽ
quia ipse pater amat uos quo aũ
merito . nisi fidei qua credimus ante¬
quã illud quod promittitur uide¬
amus Perhanc enĩ ꝑuenimus ad
speciem : ut tales amet quales amat
utsimus ñ quales odit. quia sumus:

Expanded text:
aequalis est, exaudit cum patre. unde se aequalis est, exaudit cum patre. unde se ab eo quod dixit: ipse enim pater amat uos, utique ipse non separat, sed secundum ea facit intellegi quae supra commemoraui satisque insinuaui, plerumque ita nominari unamquamque in trinitate personam, ut et aliae illic intellegantur. sic itaque dictum est: ipse enim pater amat uos, ut consequenter intellegatur et filius et spiritus sanctus, non quia modo nos non amat qui proprio filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, sed tales nos amat deus, quales futuri sumus, non quales sumus. quales enim amat, tales in aeternum conseruat. quod tunc erit, cum tradiderit regnum deo et patri, qui nunc interpellat pro nobis, ut iam non roget patrem, quia ipse pater e r amat uos. quo autem merito nisi fidei, qua credimus, antequam illud quod promittitur uideamus? per hanc enim peruenimus ad speciem, ut tales amet, quales amat ut simus, non quales odit quia sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
bit corum: & gaudiũ urm̃ nemo
auferet a uob Quid ẽ apatre exii
nisi ñinea forma qua ȩqualis sum
patri: sed alit̃ idest in ad sũpta cre¬
atura minor apparui & quid ẽ
ueni in hunc mundũ. nisi formã ser¬
ui quã me exinaniens accepi. & iam
peccatorũ qui mundũ istũ diligunt
oculis demonstraui: Et quidest iterũ
relinquo mundum: nisi ab aspectu de¬
lectorum mundi: aufero quod uider̃:
Etquid est uado ad patrẽ: nisi doceo
me sic intellegendũ a fidelibus meis.
quomodo ęqualis sũ patri hoc qui
credunt digni habebunt᷑ ꝑduci afi¬
de ad spefiem: id est ad ipsam uisi o¬
nem: quo ꝑducens dictus ẽ trade¬
re regnũ dõ & patri: Fideles quippe
eius quos redemit sanguine suo. dic¬
ti sunt regnũ ei. ꝓquibus nunc int̾¬
pellat tunc aũ illic eos sibi faciens
inherere : ubi ȩqualis ẽ patri. Non
iam rogabit patrem proeis: ipse enĩ
inquit pater amat uos: ex hoc enim
rogat: quo minor est patre : quo uero

Expanded text:
trum, et gaudium vestrum nemo auferet a vobis. Quid est A Patre exii, nisi, Non in ea forma qua aequalis sum Patri, sed aliter, id est in assumpta creatura minor apparui? Et quid est, Veni in hunc mundum nisi, Formam servi quam me exinaniens accepi, etiam peccatorum qui mundum istum diligunt oculis demrelinquo mundum nisi "ab aspectu dilectorum mundi aufero quod uiderunt"? et quid est: uado ad patrem nisi "doceo me sic intellegendum a fidelibus meis, quomodo aequalis sum patri" ? hoc qui credunt, digni habentur perduci a fide ad speciem, id est ad ipsam uisionem, quo perducens dictus est tradere regnum deo et patri. fideles quippe eius, quos redemit sanguine suo, dicti sunt regnum eius, pro quibus nunc interpellat. tunc autem illic eos sibi faciens inhaerere, ubi aequalis est patri, non iam rogabit patrem pro eis; ipse enim, inquit, pater amat uos. ex hoc enim rogat, quo minor est patre; quo uero
Abbreviated transcription (Latin):
aduictum tegumentum. curationem.¬
que consulitur: Similiter erga animã
naturaliter agitur: utuiuat ut sentiat.
uoluntaria uero. ut discat. ut consentiat:
Sicut autem in arbore id agit agatagn¬
cultura foris secur: utillut ꝓficiat qđ
geritur intrinsecus : Sic in hominem
secundum corpus ei quod intrinsecus.
agdtnatura. seruit extrinsecus medi¬
cina: Item que secundum animam.
utnatura beatific&ur intrinsecus.
Doctrina ministratur extrinsecus:
Qđ aũ ad arborem colendi neglegen¬
tia: hoc ad corpus. medendi incuria:
hocadanimã discendi segnitia : Et qđ
ad arboremꝰ umor inutilis: hocadcor¬
pus uictus exiciabilis. hoc ad anim ã
persuasio iniquitatis: Dr̃ itaque suꝑ
omnia: qui condidit omnia & regit᷑
omnia: omnes naturasbonur
creat. omnes uoluntater iustũs ordint᷑.
Quid ergo ab horr& A uero sicredam
hominẽ itc in paradyso constitutũ.
ut operar&ur agriculturam: Ñ la¬
bore seruili sed honesta animiuo lup¬
tateꝰ: quidenim hoc opere innocen¬

Expanded text:
ad victum, tegumentum, curationemque consulitur. Similiter erga animam naturaliter agitur ut vivat, ut sentiat; voluntarie vero ut discat, ut conssicut autem in arbore id agit agricultura forinsecus, ut illud proficiat quod geritur intrinsecus, sic in homine secundum corpus ei quod intrinsecus agit natura seruit extrinsecus medicina. itemque secundum animam, ut natura beatificetur intrinsecus, doctrina ministratur extrinsecus. quod autem ad arborem colendi neglegentia, hoc ad corpus medendi incuria, hoc ad animam discendi segnitia; et - quod ad arborem humor inutilis, hoc ad corpus uictus exitiabilis, hoc ad animam persuasio iniquitatis. deus itaque super omnia, qui condidit omnia et regit omnia, omnes naturas bonus creat, omnes uoluntates iustus ordinat. quid ergo abhorret a uero, si credamus hominem ita in paradiso constitutum, ut operaretur agriculturam, non labore seruili, sed honesta animi uoluptate? quid enim hoc opere innocen
Abbreviated transcription (Latin):
populus quem non cognoui. seruiuit mihi:
Accepit inocculto anulum. monile: & uirgã.
uocationis signatur: iustificatione decorat᷑.

Expanded text:
populus, quem non cognoui, seruiuit mihi. accepit in occulto anulum, monile et uirgam: uocatione signatur, iustificatione decorat
Abbreviated transcription (Latin):
unus erat cũ illo a quo trax̃ : quando qđ
trax̃ amissũ ẽ : Ñ aũ trahit alt̃ ab altero
quando sua uno quoq ꝓpria uita ui¬
uente : Iam ẽ unde dicat᷑ : Anima quȩ
peccauerit. ipsa moriet᷑ ut aũ possit
regenerare ꝑofficiũ uoluntatis ali¬
enȩ cũ offertur c̃secrandus: fac̃ hoc
unus sp̃s. ex quo regeneratur oblatus:
Ñ eñi scriptũ ẽ : Nisi quis renatus fue¬
rit exparentũ uoluntate: autex of¬
ferentiũ ł minis crantiũ fide : Sed nisi
quis renatus fuerit exaqua & spũ. aqua
igit᷑ exhibens forinsecus sacram̃tũ gratiȩ
& sp̃s operans intrinsecus beneficiũ gra¬
tiȩ soluens uinculũ culpȩ rec̃cili ans bo¬
nũ naturȩ : regeneran s hominẽ in uno
xp̃o exuno adam generatũ: regenerans
ergo sp̃s in maiorib: offerentib & par¬
do aũ in paruulũ maiores peccant. offe¬
rentes eũ atq: obligare conantes demo¬
nũ sacrilegis uinculis : ñ ẽ anima ułrũq
cõmunis: ut &ã culpã possint habere

Expanded text:
 et in illo, a quo traxit, quando, quod traxit, admissum est; non autem trahit alter ab altero, quando sua unoquoque propria uita uiuente iam est, unde dicatur: Anima, quae peccauerit, ipsa morietur. Ut autem possit regenerari per officium uoluntatis alienae, cum offertur consecrandus, facit hoc unus spiritus, ex quo regeneratur oblatus. non enim scriptum est: <Nisi quis renatus fuerit ex parentum uoluntate\' aut \'ex offerentium uel ministrantium fide sed: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu. aqua igitur exhibens forinsecus sacramentum gratiae et spiritus operans intrinsecus beneficium gratiae, soluens uinculum culpae, reconcilians bonum naturae regenerant hominem in uno Christo ex uno Adam generatum. regenerans ergo spiritus in maioribus offerentibus et pardo autem in paruulum maiores peccant offerentes eum atque obligare conantes daemonum sacrilegis uinculis, non est anima utrorumque communis, ut etiam culpam possint habere
Abbreviated transcription (Latin):
nis eẽ huius & illius ꝑ quem peccante
altero : & altero peccante : Sit tam̃ culpa
cõmunis: acꝑ hoc potest paruulus semel
exparentũ carne generatus. dispũ re¬
generari: ut exillis obligatio c̃tracta

Expanded text:
nis esse et huius et illius, per quem peccante altero et altero non peccante sit tamen culpa communis. ac per hoc potest paruulus semel ex parentum carne generatus dei spiritu regenerari, ut ex illis obligatio contracta
Abbreviated transcription (Latin):
quod intrat in osur̃m uos coinquinant
sed quod exiet : Nullam cibinaturã quã
soci&as admittit humana: sed quȩ in i¬
quitas committit : peccata condẽnans:
MUNDIS ETIUMUNDIS INTRAS

Expanded text:
quod intrat in os uestrum uos coinquinat, sed quod exit, nullam cibi naturam, quam societas admittit humana, sed quae inquitas committit peccata condemnans. mundis et immundis intras
Abbreviated transcription (Latin):
t noluit consolaridicens: quõ des¬
cendam ad filiũ meũ lugens in in¬
fernũ: sole tes se magnaquestio q̃uo¬
modo intellegat᷑ infernus utrum il¬
luc mali tantum an&iam boni mortui
descendere soleant: Sic ergo tantum
mali¬
aliquomodo iste ad filiũ suũ sedicit
lugentẽ discendere : non enĩ inpoenis
inferni eũ eẽcredit Anꝑturbati & do¬
lentis uerba sunt malasua &iã hinc
eaggeratis:

Expanded text:
t noluit consolari dicens quoniam descendam ad filium meum lugens in infernum. solet esse magna quaestio. quomodo intellegatur infernus: utrum illuc mali tantum an etiam boni mortui descendere soleant. si ergo tantum mali. quomodo iste ad filium suum se dicit lugentem uelle descendere? non enim in poenis inferni eum esse credit. an perturbati et dolentis uerba sunt mala sua etiam hinc exaggerantis?
Abbreviated transcription (Latin):
bus sedueracioribus. sexannis antedilu¬
uiũ repperitur fuisse defunctũs.
deeo ouod scriptum est Ancelasdi
cumfiliasus hoonnum concupu¬
isse ex eodem lit Ro primo quẽss eñ

Expanded text:
bus sed veracioribus, sex annos ante diluvium reperitur fuisse defunctus. De eo quod scriptum est, angelos Dei cum filiabus hominum concubuisse, ex eodem libro Quaestion
Abbreviated transcription (Latin):
ne filius appareret : Consequent̃
dictus est missus ille : qui in eadem
ab interiore apparatu naturȩ spi¬
ritalȩs existunt. propterea con¬
uenienter missa dicuntur : Forma
quippe illa suscepti hominis filii
ꝑsona est non etiam patris: qua¬
propter. pater in uisibilis. una cũ
filio secum inuisibile: eundẽ filiũ
uisibilem faciendo: misisse eum dio¬
tus ẽ: Quisi eo modo uisibilis fi¬
eret ut cũ patre in uisibilis esse
desisteret idest si substantiã in¬
uisibilis uerbi. increaturã uisibi¬
lem mutata & transiens. uerteret
ut tantum missus non etiã cum pa¬
tre mittens inueniretur: Cũ uero
sic accepta est forma serui ut ma
neret in commutabilis forma dĩ.
Manifestum est quod a patre &
filio naparentibus factum sit qđ

Expanded text:
ne Filius appareret, congruenter dictus est missus ille qui in ea carneab interiore apparatu naturae spiritualis existunt, et propterea convenienter missa dicuntur. Forma porro illa suscepti hominis, Filii persona est, non etiam Patris. Quapropter pater inuisibilis una cum filio secum inuisibili eundem filium uisibilem faciendo misisse eum dictus est, qui si eo modo uisibilis fieret, ut cum patre inuisibilis esse desisteret, id est si substantia inuisibilis uerbi in creaturam uisibilem mutata et transiens uertereturut tantum missus, non etiam cum patre mittens inueniretur. cum uero sic accepta est forma serui, ut maneret incommutabilis forma Dei, manifestum est quod a Patre et Filio non apparentibus factum sit, q
Abbreviated transcription (Latin):
prȩcedunt formas rerum. quȩ fiunt
ex eis atincantu nonita est Cũ
enim cantator : auditor sonus eius ñ
prius informiter sonat: & de inde for¬
matur incantum: quod enim primo ut¬
cumque sonuerit: prȩterit nec &x eo
quic quam repperies. quod resumtum.
arte componas: Et ideo can
insono suo uertitur quȩ sonus eius
materies eius ẽ: Id est quippe forma¬
tur ut cantus sit: &ideo sicut dicebã.
pnor. materies sonandi quamforma
cantandi non perfiendi potentia

Expanded text:
praecedunt formas rerum, quae fiunt praecedunt formas rerum, quae fiunt ex eis. at in cantu non ita est. cum enim cantatur, auditur sonus eius, non prius informiter sonat et deinde formatur in cantum. quod enim primo utcumque sonuerit, praeterit, nec ex eo quicquam reperies, quod resumptum arte conponas: et ideo cantus in sono suo uertitur, qui sonus eius materies eius est. idem quippe formatur, ut cantus sit. et ideo, sicut dicebam, prior materies sonandi quam forma cantandi: non per faciendi potentia
Abbreviated transcription (Latin):
nitate : sicut dr̃ omnia tempor&:
sicut flos fructum: electione sicut
fructus florem: origine sicut sont
cantum: in his quaituor. primũ &ul¬
timum que commemoraui. difficil¬
lime intelleguntur: duo media fa¬
cillime: namq rara uisio est & nimis
ardua: conspicere dne ȩ ternitatẽ
tuam. in commutabiliter mutabilia
facientem: ac per hoc priorem:
quis deinde sic acutum cernat
animo ut sine labore magno denos¬
cere ualeat quo modo prior sit
sonus quam cantus. Ideo qui a can¬
tus est formatus sonus: et esseutiq
aliquid non formatum potest: For¬
mari aũ quod non est: non potest sicẽ
prior materies. quã id quodi. epea
fit Nonideo priorꝰ quia ipse fecit:
cum potius fiat nec prior interuallo
temporis Neque enim priore tempo¬
re sonu̾s edimus informis sine cantu
& eos postteriore tempore informã
cantici coaptamus. aut fingimus. sic̃
ligna quibus arca: uel argentum
quo uasculum fabricatur: Taler
quippe materiae tempore &iam

Expanded text:
nitate, sicut deus omnia; tempore, nitate, sicut deus omnia; tempore, sicut flos fructum; electione, sicut fructus florem; origine, sicut sonus cantum. in his quattuor primum et ultimum, quae conmemoraui, difficillime intelleguntur, duo media facillime. namque rara uisio est et nimis ardua conspicere, domine, aeternitatem tuam inconmutabiliter mutabilia facientem ac per hoc priorem. quis deinde sic acutum cernat animo, ut sine labore magno dinoscere ualeat, quomodo sit prior sonus quam cantus, ideo quia cantus est formatus sonus et esse utique aliquid non formatum potest, formari autem quod non est non potest? sic est prior materies quam id, quod ex ea fit, non ideo prior, quia ipsa efficit, cum potius fiat, nec prior interuallo temporis. neque enim priore tempore sonos edimus informes sine cantu et eos posteriore tempore in formam cantici coaptamus aut fingimus, sicut ligna, quibus arca, uel argentum, quo uasculum fabricatur; tales quippe materiae tempore etiam
Abbreviated transcription (Latin):
continens perspicuas. prãptasque
naturas: necilli uno modo: quiꝰiam
dispositas degestasq creaturas
celum & terrã uocari : Hoc loco cre¬
dunt: Sed alius inuisibilem atque
uisibilem: Alius solam uisibilem. in
qua luminosum caelum suscipimus.
& terram caliginosam. quae que in
eis sunt: Atille. qui non aliter accipit.
Inprincipio fecit: quã si dicer &ur
primum fecit: Non lab& quomodo
ueraciter intellegat caelũ & terram.
Nisimateriã cęli &terrȩ intellegat:
uidelic& uniuersae. id est intellegibi¬
lis corporalisque creature: Si enim
iam formatã uelit uniuersã  recte
abeo queri poterit. sihoc primo
fecit dr̃: quid fecerit de incepr: & p̾
uniuersitatem nomnueni& Ac ꝑ
hoc audi& inuitus quomodo illud
primo sipostea nihil Cum uero
dicit primo informem de indeson¬
matam non est absurdus siquomo¬
do est idoneus discernere : quid p̃¬
cedat aeternitate: quid tempore.
quidelectione: quid origine: &er¬

Expanded text:
continens perspicuas promptasque continens perspicuas promptasque naturas. nec illi uno modo, qui iam dispositas digestasque creaturas caelum et terram uocari hoc loco credunt, sed alius inuisibilem atque uisibilem, alius solam uisibilem, in qua luminosum caelum suspicimus et terram caliginosam quaeque in eis sunt. At ille, qui non aliter accipit: in principio fecit, quam si diceretur: primo fecit, non habet quomodo ueraciter intellegat caelum et terram, nisi materiam caeli et terrae intellegat, uidelicet uniuersae, id est intellegibilis corporalisque creaturae. si enim iam formatam uelit uniuersam, recte ab eo quaeri poterit, si hoc primo fecit deus, quid fecerit deinceps, et post uniuersitatem non inueniet ac per hoc audiet inuitus: "quomodo illud primo, si postea nihil?" cum uero dicit primo informem, deinde formatam, non est absurdus, si modo est idoneus discernere, quid praecedat aeternitate, quid tempore, quid electione, quid origine: aeter
Abbreviated transcription (Latin):
tatistue. quantulum hic ualent:¬
& alius eorum. intendit in id quod
dictum est: In principio fecit dr¬
&res picit sapientiam. principi¬
um quia & loqu&ur ipsa nobis:
Aliusd itidem intendit in eademuer¬
ha & principium intellegit. &xordi¬
um rerum conditarum: & sic acci¬
pit. In principio fecit acsi dicer&
primo fecit: atque in eis quãe intel¬
legunt. In principio quod in sapi¬
entia fecisti cȩlum & terrã. Aliur
eorum ipsum celum & terrã crea¬
bilem materiam. cęli & terrae
sicesse credit cognomit᷑ã: alius iã
formatas dis tinctasque. naturas.
Alius unã formatam: eandemque
spiritalem cęli nomine aliam in¬
formem corporalis materiae
terrae nomine Quiaũ intelle¬
gunt inominibus caeli & terrae.
adhuc informem materiam. de
qua formar&ur celum & terra
N& ipsi uno modo id intellegunt:
sed alius unde consum mar&ur
intellegibilis. sensibilisque crea¬
tura. alius tantum unde sensibilis
Moles ista corporea. sinugrandi.

Expanded text:
itatis tuae, quantulum hic ualent. Etitatis tuae, quantulum hic ualent. Et alius eorum intendit in id, quod dictum est: in principio fecit deespicit sapientiam principium, quia et loquitur ipsa nobis. alius itidem intendit in eadem uerba et principium intellegit exordium rerum conditarum et sic accipit: in principio fecit, ac si diceretur: primo fecit. atque in eis, qui intellegunt in principio, quod in sapientia fecit caelum et terram, alius eorum ipsum caelum et terram, creabilem materiam caeli et terrae, sic esse credit cognominatam, alius iam formatas distinctasque naturas, alius unam formatam eandemque spiritalem caeli nomine, aliam informem corporalis materiae terrae nomine. qui autem intellegunt in nominibus caeli et terrae adhuc informem materiam, de qua formaretur caelum et terra, nec ipsi uno more id intellegunt, sed alius, unde consummaretur intellegibilis sensibilisque creatura, alius tantum, unde sensibilis moles ista corporea sinu grandi
Abbreviated transcription (Latin):
tenderit: heuca d& miser: & dnẽ
ds̃ miserere : nemn plumẽ pullum
conculcent. quȩ transeunt uiam.
Et mitte angelumtuum. qui eum
reponat innido. utuiuat don& uo¬
l&:. Alii uero quibus h& non iam
nidus sedo paca frut&ta sunt
uident in eis latenttes fructus.
& uolitant.l. &antes. et garriunt
scrutantes. & carpunt eos Uident
enim cum ba& uerbalegunt uel
permansione: cuncta p̃terita &
futura tempora. superare Nec ta¬
men quicquã esse demporalir cre¬
aturece: quod tu non fecens: cuius¬
uoluntas qui aidest quodtunullo
modo mutata uel quȩ antea non
fuiss&: exorta uoluntate. fecisti
omnia non d&e similitudinem tuã
formam omnium: sed denibilo dis¬
similitudinẽ in formem quȩ forma¬
rens inte unum. procaptu ordina¬
to: quantum fuquererum in suo
genere datum est: etfierent omnia
bona ualde siue maneant circate.
siue gradatim. remotiore distantia.
pertempora & locit: pulchiras nar¬
rationes faciant aut patiantur:
uident hȩc & gaudent in luceuen¬

Expanded text:
tenderit, heu! cadet miser et, domine deus, miserere ne implumem pullum conculcent qui transeunt uiam, et mitte angelum tuum, qui eum reponat in nido, ut uiuat donec uolet. Alii uero, quibus haec uerba non iam nidus, sed opacata frutecta sunt, uident in eis latentes fructus et uolitant laetantes et garriunt scrutantes et carpunt eos; uident enim, cum haec uerba legunt uel permansione cuncta praeterita et futura tempora superari nec tamen quicquam esse temporalis creaturae quod tu non feceris, cuiusuoluntas, quia id est quod tu, nullo modo mutata uel quae antea non fuisset, exorta uoluntate fecisti omnia: non de te similitudinem tuam formam omnium, sed de nihilo dissimilitudinem informem, quae formarens in te unum pro captu ordinato, quantum cuique rerum in suo genere datum est, et fierent omnia bona ualde, siue maneant circa te, siue gradatim remotiore distantia per tempora et locos pulchras uariationes faciant aut patiantur. uident haec et gaudent in luce uer
Abbreviated transcription (Latin):
in earemeti&ur uõb Sepeaut̃ illa
quȩ bona sunt apparent : inquibus
&iã temerarium beniuolentiae
putauerir eaquȩ p̾ea mala apparu¬
erunt : Securum & in paratũ te in¬
ueniant. & grauius offendant: eũ
quẽ temere dilex eras : Aceruiuso¬
deris qđ ne fasest: qui a &iam sinul¬
laeius bona preces serunt: quȩ tã
quã pignora nos debent ad posteri
oratole randa constringere: Ipsa
ergo lexxp̃i ẽ ut inuicẽ onera nr̃a

Expanded text:
 remetietur nobis. saepe autem illa  remetietur nobis. saepe autem illa quae bona sunt prius apparent; in quibus etiam temerarium beniuolentiae putaueris, ea quae postea mala apparuerint securum et imparatum te inueniant et grauius offendant, ut quem temere dilexeras, acerbius oderis. quod nefas est, quia etiam si nulla eius bona praecederent et haec quae ora toleranda constringere? Ipsa est ergo lex Christi ut invicem onera n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ se ipse ñ audi& sane quã uisrari¬
us tam̃ aliquoties accidit: ut eis quẽ
uolumꝰ in amititiã recipere prius
nõb̵ in notescant mala quã bona.
quib: offensi & quodã modo reꝑ¬
cussirelinq mꝰ eũ & adbonorũ eiꝰ
quȩ forte occultiora sunt: indaga
tores suosuteius infirma tolleremꝰ:
ut ad quȩdam sana inquorũ delecta¬
tione adquiescamꝰ ꝓ caritatis tolle¬
rantiam ꝑducamũr. Aitenim. ñ ẽ
opus sanir medicus. sed egrotantib:
Ideoq: si propt̃ xp̃i caritatẽ &iam eũ
qui omni exparte fortassis aegro¬
tat repellere ab animo ñ debemꝰ:
qm̃ sanari potest ꝑ uerbũ dĩ: Quan¬
tominꝰ eum : quiꝓpt̃ nos uidere̾ po¬
test totus ȩgrotus: quia quȩdam
eius saucia. in primo ingressu ami¬
citiȩ : ñ potuimꝰ sustinere : & qđ est
grauius cũ offensione animae de
toto homine ausi sumꝰ temerariã
p̃iudici ferre sententiã ñ tim̃tes
qđ dictũ ẽ: Nolite iudicare. neiudi¬
cemini: Etinquam̃ sam̃ sifueritis.¬

Expanded text:
 se ipse non audet. sane quamuis rarius, tamen aliquotiens accidit, ut eius quem uolumus in amicitiam recipere prius nobis innotescant mala quam bona, quibus offensi et quemadmodum repercussi relinquimus eum et ad bonorum eius, quae forte occultiora sunt, indagattores suos, ut eius infirma toleremus, ut ad quaedam sana, in quorum delectatione adquiescamus, per caritatis tolerantiam perducamur. ait enim: non est opus sanis medicus, sed aegrotantibus. ideoque si propter Christi caritatem etiam eum qui omni ex parte fortassis aegrotat repellere ab animo non debemus, quoniam sanari potest per uerbum dei, quanto minus eum qui propter nos uideri potest totus aegrotus, quia quaedam eius saucia in primo ingressu amicitiae non potuimus sustinere et, quod est grauius, cum offensione animi de toto homine ausi sumus temerariam praeiudicii ferre sententiam, non timentes quod dictum est: nolite iudicare, ne iudicemini, et: qua mensura mensi fueritis,
Abbreviated transcription (Latin):
ferentias habeat &iam ipsa uox resus¬
citantis. cum alibidicit Puella sur¬
ge: alibi iuuenis tibidico surge alibi
Infremuit spũ & fleuit: &rursus fre¬
muit & post deinde uocemagna cla¬
mauit. Lazareueni foras. qua propt̃
nomine moechantium qui hoc capi¬
tulo cõmemorantur . omnẽ carnalẽ¬
& libidinos som concupiscentiam opor¬
t& intellegi. Cũ en imtã assidue ido¬
latriam scriptura fornicationẽ dicat:
Paulus autẽ a posto lus a uaritiã idola¬
triȩ nomine appellat Quis dubit&
omnẽ malã concupiscentiã recte
fornicationẽ uocari: quando anima
neglecta superiore lege qua regitur
inferiorũ naturarũ turpi uolũptate

Expanded text:
ferentias habeat etiam ipsa uox resuscitantis, cum alibi dicit: puella, surge, alibi: iuuenis, tibi dico, surge, alibi: infremuit spiritu et fleuit, et rursus fremuit, et post deinde uoce magna clamauit: Lazare, ueni foras. Quapropter nomine moechantium, qui hoc capitulo commemorantur, omnem carnalem libidinosam concupiscentiam oportet intellegi. cum enim tam assidue idolatriam scriptura fornicationem dicat — Paulus autem apostolus auaritiam idolatriae nomine appellat — quis dubitet omnem malam concupiscentiam recte fornicationem uocari, quando anima neglecta superiore lege, qua regitur, inferiorum naturarum turpi uoluptate
Abbreviated transcription (Latin):
nter parabolis adño dictarsol& quȩ¬
rentes multum exercere. ista quȩ de
decim uirginib positaẽ: & multi qui¬
prȩter fidem: Sed mmodo partib eiꝰ om¬
nib conueniat expositio ĩdẽ labo¬
randum est: Legi &iam inquadam
scriptura ex earum genese. quȩ apo¬
crisȩ nominantur: qđ ñ sit contra ca¬
tholicam fidem: Sed huic locomi
himinur congruere uisa est. consi¬
deranti omner huius similitudinis
parter: Dequatamen expositione.
temere nihil audeo iudicare. ne
forteneiur in conuenientiamihi
angustias fecerit sed mea tarditas
eam conuenientiam ñ inuenir&
Quid aut̃ mihi uideatur ñ absurde de

Expanded text:
nter parabolas a domino dictas solet quaerentes multum exercere ista quae de decem uirginibus posita est. et multi quipraeter fidem; sed quomodo partibus eius omnibus conueniat expositio, id elaborandum est. legi etiam in quadam scriptura ex earum genere, quae apocrypha nominantur, quod non sit contra catholicam fidem. sed huic loco minus congruere mihi uisa est, consideranti omnes huius similitudinis partes. de qua tamen expositione temere nihil audeo iudicare, ne forte non eius inconuenientia mihi angustias fecerit, sed mea tarditas in ea conuenientiam non inuenerit. quid autem mihi uideatur non absurde
Abbreviated transcription (Latin):
ligro deuena uelisione
identissime dixerim pacehorx
omnium. qui eorum libror ꝑ¬
uicaciter diligunt. M̃ĩ anis tempo¬
rib: quaenã religio potissimum
tenenda sit: & quȩ adueritatẽ
acbeatitudinẽ uiaᷤ nones se dubitan

Expanded text:
LIBRO DE VERA RELIGIONE. Fidentissime dixerim pace horum omnium, qui eorum libros peruicaciter diligunt, christianis temporibus quaenam religio potissimum tenenda sit et quae ad ueritatem ac beatitudinem uia non esse dubitan
Abbreviated transcription (Latin):
uere. eius rei priuationem uoca¬
mus mortem : undereditum
adid quod sentimus: resurr&tio¬
nem appellamus etsiquo alio
nomine. inquacum que lingua
inid ipsum appellaturĩ mentĩ
utique signum insinuatur. inuo¬
ce loquentium : quoso nante ag
noscat. quod &iã sine signo cogi¬
tar&: mirum est enim que mad¬
modum rerum quas hab& amis¬
sionem &iam in exportã natura
deuit&. Quis enim peccora docuit
deuitationẽ mortis. Nlisi sensur
uite : Quis parudlum puerum
adherescere baiolosuo si cũ fuent
exalto iacere minatur: qđ & quo¬
daitempore incipit : sed tamen
antequam aliquid huuds modi exꝑtussit :
Sic ergo illis primis hominib: tam uita erat
dulcis : quam ꝓfecto amittere deuitabant:
Id que ipsum. quib cũq modis ł ꝑsonis signifi

Expanded text:
uere, eius rei priuationem uocamus mortem, unde reditum ad id quod sentimus resurrectionem appellamus? et si quo alio nomine in quacumque lingua id ipsum appellatur, menti utique signum insinuatur in uoce loquenoscat quod etiam sine signo cogitaret. mirum est enim, quemadmodum rerum, quas habet, amissionem etiam inexpertam natura deuitet. quis enim pecora docuit deuitationem mortis nisi sensus uitae? quis paruulum puerum adhaerescere baiulo suo, si eum fuerit ex alto iacere minatus? quod ex quodam tempore incipit, sed tamen antequam aliquid eius modi expertus sit. Sic ergo illis primis hominibus iam uita erat dulcis, quam profecto amittere deuitabant, idque ipsum quibuscumque modis uel sonis signifi
Abbreviated transcription (Latin):
reũ dm̃ om̃a regentẽ &iã ꝑcorpora
intuebim᷑: Autergo sic ꝑoculos illof
illos uidebit ds̃ ut aliquid habeant
intanta excellentia m̃tis simile: quo
& incorporea natura cernat᷑ qđ ul¬
lus exẽplis sine scripturarũ testimo¬
nus diuinarũ ł difficile ẽ ł pͥossibile
ostendere: aut qđ ẽ ad intellegendũ
facilius : Ita dr̃ erit nob̵ notus atq ẽ¬
inseipso uideat incęlo nouo & t̃rano¬
ua :atq in om ͫ quȩ tc̃fuerit creatu¬
ra uideat᷑ et ꝑcorpora inõni corpore
quocũq fuerit sp̃italis corporis oculi
aciȩsꝑueniente directiꝓatebunt. &iã
cogitationes nr̃ȩ inuicẽ nob̾ Ic̃ eñi
implebit᷑: qđ apłs cũ dixisset. Nolite
ante tẽp: quic quã uidicare. mox

Expanded text:
reum Deum omnia regentem etiam per corpora contuebimur. Aut ergo per illos oculos sic videbitur Deus, ut aliquid habeant in tanta excellentia menti simile, quo et incorporea natura cernatur: quod ullis exemplis, sine Scripturarum testimoniis diuinarum uel difficile est uel impossibile ostendere; aut, quod est ad intellegendum facilius, ita nobis deus erit notus atque conin se ipso, uideatur in caelo nouo et terra noua atque in omni quae tunc fuerit creatura, uideatur et per corpora in omni cquocunque fuerint spiritalis corporis oculi acie perveniente directi. Patebunt etiam cogitationes nostrae invicem nobis. Tunc enim implebitur quod Apostolus cum dixisset: Nolite ante tempus quidquam judicare, mox
Abbreviated transcription (Latin):
accipitur & cõmutatur. utidem cibus
animã quã recipiendo innimititiã.
re cognoscendum est. & quid sit p&ro
dictũmacta &manduca: & quid in euan¬
gelio: & uitaerat lux hominum.
CCCLIII. DEEO QUODDICTUM EST
PEUITET MENOMIUEM FECISST

Expanded text:
accipitur et commutatur ut idem cibus? animam, quam recipiendo in amicitiam re cognoscendum est et quid sit Petro dictum : macta et manduca, et quid in euangelio: et uita erat lux hominum. CCCXXVI. DE EO QVOD DICTVM EST: PAENITET ME HOMINEM FECISS
Abbreviated transcription (Latin):
prius nouit lia. & postearachel: ardor
ergoiste ad idualeat. ut ordonon recu¬
setur. sed potius tolereturs sinequoñ
potest ad idperuenire quod tanto ardore
diligitur: Cum aũ ꝑuentum fuerit: simul
habebitur in hoc sȩculo. non solũs petiosa
intellegentia sed &iam laboriosa iustitia
quam lib&enim caute sinceriterq: cer¬
nantur amortalib: in commutabilebonũs
ad hoccorpus quod corrumpit̾ ad grauat
animam &deprimit terrenam habitatio
sensum multa cogitantem: Ad unũ ergo
tenendum: sed propt̃ hoc multa feren¬
da sunt: Itaq duȩ sunt uxorer iacob li¬
bereambȩ quippesunt filiȩremissionis

Expanded text:
prius nubit Lia et postea Rachel. ardor ergo iste ad id ualeat, ut ordo non recusetur, sed potius toleretur, sine quo non potest ad id perueniri quod tanto ardore diligitur. cum autem peruentum fuerit, simul habebitur in hoc saeculo non solum speciosa intellegentia sed etiam laboriosa iustitia. quamlibet enim acute sinceriterque cernatur a mortalibus incommutabile bonum, adhuc corpus, quod corrumpitur, aggrauat animam et deprimitsensum multa cogitantem. Ad unum ergo tendendum, sed propter hoc multa ferenda sunt. Itaque duae sunt uxores Jacob liberae, ambae quippe sunt filiae remissionis
Abbreviated transcription (Latin):
tu enim gentis ipsius ubiq: dispersȩ.
uocatur dñs xp̃s in omnib gentibus
uocabo aũdix̃. non uocabor actiuũ
uerbum propassiuo ponens genere
locutionis inusitato: in quonimirum
magnus sensus lat&: sic fortasse signi¬
ficare uoluit seipsum hocfacere. Idest
gratia sua fieri : ut uoc& dm̃s in omnibus
gentib: Quod uero addidit : & misere¬
bor cuimisertus ero. &miãm prȩstabo

Expanded text:
tu enim gentis ipsius ubique dispersae tu enim gentis ipsius ubique dispersae uocatur dominus Christus in omnibus gentibus. uocabo autem dixit, non" uocabor," actiuum uerbum pro passiuo ponens genere locutionis inusitato: in quo nimirum magnus sensus latet. sic enim fortasse significare uoluit se ipsum hoc facere, id est gratia sua fieri, ut uocetur dominus in omnibus gentibus. Quod uero addidit: et miserebor cui misertus ero et miserico
Abbreviated transcription (Latin):
paulo ante dixiss& ipse antecedãto.
in itinere futurus e&̃: &ideo ait : Si non
tiupse simulueneris nobiscum: ne me
negauit dicenr. & hoctibi uerbũ quod
dixisti faciam: quomodo cum dixisr&
morses. ostendem ihigloriam tuam
Rursus tãquã prȩcessurus. & ñ cumeis
simul futurus uideret̾dicere : Ego
erequiem tibidabo qđ morses sic uidet acepisse antecedamte
tramsibo antete : Nsi quia hoc aliud est
illequippe intellegitur. loqui &dicere.
transibo antete : De quo dr̃ in euangelio
Cum ueniss& hora ut tramsir& ihr de hoc
mundo ad patrem: Quitransitus &iam
pascha int̃p̃tari ꝑhibetur: Hȩcitaq mag¬
na omnino proph&iaẽ: ipse enim ante
om̃s scõs transiit ad patrem de hocscło
parare illis mansiones regnicȩlorum
quas dabateis in resurrectione mortuo¬
rum. quõ transiturus ante om̃ primo¬
genitus amortuis factusẽ: Gratiam
uero suã in eo ipso ualde cõmemorat
hȩc audir& typum gerebat : Inconspec¬

Expanded text:
paulo ante dixisset: ipse antecedam te in itinere futurus esset; et ideo ait: si non tu ipse simul ueneris nobis-cum, ne me negauit dicens: et hoc tibi uerbum, quod dixisti, faciam. quomodo ergo, cum dixisset Moses: ostende mihi gloriam tuam, rursus tamquam praecessurus et non cum eis simul futurus uidetur dicere: ego requiem tibi dabo. quod Moses sic uidetur accepisse: antecedam te, transibo ante te, nisi quia hoc aliud est? ille quippe intellegitur loqui et dicere: transibo ante te, de quo dicit euangelium: cum uenisset hora, ut transiret Iesus de hoc mundo ad patrem: qui transitus etiam pascha interpretari perhibetur. haec itaque magna omnino prophetia est. ipse enim ante omnes sanctos transiit ad patrem de hoc saeculo parare illis mansiones regni caelorum, quas dabit eis in resurrectione mortuorum, quoniam transiturus ante omnes primogenitus a mortuis factus est. Gratiam uero suam in eo ipso ualde commendat chaec audiret typum gerebat. in conspec
Abbreviated transcription (Latin):
p̾erd it bonum: quod ẽẽ possit ȩt̃num:
Hincẽuni uersa generis humanimassa
damnata quõ qui hoc primus amisit:
cumea que in illo fuerat radi ata sua
stirpe punitus ẽ: ut nullus ab hoc iusto.
debito que supplicio. nisi miseri cordia
& indebita gratia liberetur: Atque
ita debito genus humanum. ut inqui¬
busdam demons tretur: quid ualeat
misericors gratia: incȩteris: quid iustac
uindicta: Neq enim utrumq: demons¬
traretur in omnibus: quasi om̃s rema¬
nerent in poenis ius ut edamnationis
innullo apparer& misericors gratia:
Rursus. si omnes a tenebris trans ferent᷑
inlucem: innullo apparer& ueritas ul¬
tionis: inqua propterear

Expanded text:
peremit bonum, quod esse posset aeternum. Hinc est uniuersa generis humani massa damnata; quoniam, qui hoc primus admisit, cum ea quae in illo fuerat radicata sua stirpe punitus est, ut nullus ab hoc iusto debitoque supplicio nisi misericordi et indebita gratia liberetur adque ita dispertiatur genus humanum, ut in quibusdam demonstretur quid ualeat misericors gratia, in ceteris quid iusta uindicta. Neque enim utrumque demonstraretur in omnibus, quia, si omnes remanerent in poenis iustae damnationis, in nullo appareret misericors gratia; rursus si omnes a tenebris transferrentur in lucem, in nullo appareret ueritas ultionis. In qua propterea
Abbreviated transcription (Latin):
ui eo loco animiẽ : ut ꝑ nos instrui
ualeat: stiat ambiguitatem scrip¬
turȩ. aut inuerbis ꝓpris esse. aut
intrans latir: quȩ genera insecundo
libro demonstrauimur: Sed cũ uer¬
ba propria faciunt ambiguã scrip¬
turam: primo uidendũ ẽ: nemaledis¬
t inxerimur : aut pronuntia uerim᷑
Cũ ergo adhibita intentio. incertũ esse
ꝓuiderit. quo modo distinguendum.
aut quomodo pronuntiandum sit.
consulatur regulam fideiquã de
scripturarũ planiorib: locir: &ecde¬
sie auctoritate ꝑcepit: Dequa satis
egimus cũ derebus in libro primo loq¬
remur: quodsiambȩ uł &iamom̃s. si
plures fuerint partes ambiguitatis. se¬
cundum fidem sonuerit textus ipse
sermonis a precedentib & consequenti¬
b partib qui am bi guitatẽ illã in medi¬
o posuerunt restat consulendusutui¬
deamuscuinam sententiae. deplurib:
quȩ se ostendunt ferat suffragium:
camq sibi contexi patiatur: lam nc̃
exempla considera illa her&ica dis

Expanded text:
ui eo loco animi est, ut per nos instrui ualeat, sciat ambiguitatem scripturae aut in uerbis propriis esse aut in translatis, quae genera in secundo libro demonstrauimus. Sed cum uerba propria faciunt ambiguam scripturam, primo uidendum est, ne male distinxerimus aut pronuntiauerimus. cum ergo adhibita intentio incertum esse peruiderit, quomodo distinguendum aut quomodo pronuntiandum sit, consulat regulam fidei, quam de scripturarum planioribus locis et ecclesiae auctoritate percepit, de qua satis egimus, cum de rebus in libro primo loqueremur. quod si ambae uel etiam omnes, si plures fuerint partes ambiguitatis, secundum fidem sonuerint, textus ipse sermonis a praecedentibus et consequentibus partibus, quae ambiguitatem illam in medio posuerunt, restat consulendus, ut uideamus, cuinam sententiae de pluribus, quae se ostendunt, ferat suffragium eamque sibi contexi patiatur. iam nunc exempla considera. illa haeretica dis
Abbreviated transcription (Latin):
recipiat a&ernitatem: Persidem
ueniendum est adueritatem: & quia
omnia quȩ in contrarium pergunt.
peraliquid medium reducuntur:
ab a& erna iustitiatemporalis iniqui¬
tas nos alienabat: opusergo erat . ut¬
media iustitiatemporalis que mę¬
di&as: temporalis ess& deluimir. iur¬
ta de sum mis. atque ita se nec abrũ¬
pens a summis & contemperans imir.
ima redder& summis: Ideo x̃s me¬
diator dĩ & hominũ dictus est inter
dm̃ in mortalem: & hominẽmor¬
talem ds̃ & homo. reconcili ans
hominem dõ: manens id quoderat:
factus quod noneratꝰ ipse est nobis
fides in rebur ostir: qui est ueritas
in a&ernis: hoc magnum est. in e¬
narrabile sacramentum : Hoc
regnum & sacerdotium: antiquis
ꝑ proph&iam reuelabatur: poste¬
Ns eoꝵ per euangelium praedicat᷑:
opostebat enim. ut aliquando inom¬
nibus gentibus redder&ur: quod
diu perunã gentem promittebat᷑:
proinde qui proph&as ante descensi¬
onem suam praemisit : ĩ pse & a postoł
postascensionem suam misit.

Expanded text:
recipiat aeternitatem, per fidem veniendum est ad veritatem. Et quia omnia quae in contrarium pergunt, per aliquid medium reducuntur, et ab aeterna justitia temporalis iniquitas nos alienabat; opus ergo erat media justitia temporali, quae medietas, temporalis esset de imis, justa de summis, atque ita se nec abrumpens a summis, et contemperans imis, ima redderet summis. Ideo Christus mediator Dei et hominum dictus est, inter Deum immortalem et hominem mortalem Deus et homo , reconcilians hominem Deo, manens id quod erat, factus quod non erat. Ipse est nobis fides in rebus ortis, qui est veritas in aeternis. 54. Hoc magnum et inenarrabile sacramentum, hoc regnum et sacerdotium antiquis per prophetiam revelabatur, posteris eorum per Evangelium praedicatur. Oportebat enim ut aliquando in omnibus gentibus redderetur, quod diu per unam gentem promittebatur. Proinde qui Prophetas ante descensionem suam praemisit, ipse et Apostolos post ascensionem suam misit.
Abbreviated transcription (Latin):
quo m̃daces nimiũ delectant᷑ ut in¬
ne qđ fingit᷑ : Cũ ueracit̃ aliud ex
alio significandi causa: tam multa
fingant᷑: Si ergo nihil aliud signifi¬
casset ihs̃ in eo qđ longius seire finx̃
merito iudicaret᷑ eẽ m̃datiũ: Porro
aũ sibene intellegat᷑. ut adid qđ uo¬
luit significare referatur: inuenit᷑ fic

Expanded text:
lectantur, ut imne, quod fingitur, cum ueraciter aliud ex alio significandi causa tam multa fingantur. si ergo nihil aliud significasset Iesus in eo, quod longius se ire finxit, merito iudicaretur esse mendacium. porro autem, si bene intellegatur et ad id quod uoluit significare ref
Abbreviated transcription (Latin):
mus : om̃ s&iam parabalȩ acfigurȩ
significandarum quarumq rerum.
quȩ ñ ad ꝓprictatẽ accipiendȩ sunt:
Nam qui hoc putat tropicis &am
tam multis locutionib omnib potest
hanc inportare calũniã: Ita ut & ip¬
sa quȩ appellat᷑ metafora. hoc ẽ de
re ꝓpria adrem ñ ꝓpriam. uerbi
alicuius usurpata translatio. possit

Expanded text:
imus, omnes etiam parabolae ac figurae imus, omnes etiam parabolae ac figurae significandarum quarumque rerum, quae non ad proprietatem accipiendae sunt, nam qui hoc putat, tropicis etiam tam multis locutionibus omnibus potest hanc importare calumniam, ita ut et ipsa quae appellatur metafora, hoc est de re propria ad rem non propriam uerbi alicuius usurpata translatio, possit
Abbreviated transcription (Latin):
totũ utiq fingitur & adrem quȩ inten
en tam̃ significatione ueniat᷑ Hȩc doxi
se longius irȩ : Nequisquã ex hoc uer¬
bo. sic̃ priscillianistȩ licitũ uolens ha¬
tendat fuisse m̃titũ: Quisquis aũt
uult intellegere illud fingendo
qui p̃figura uerit: adtendat ꝗd agen¬
do ꝑfłcer&: longiusnamq postea
ꝓfectus su ꝑ om̃ cęlos: ñtam̃ de seruit
discipulos suos : ꝓpt̃ hoc significandũ
futurũ diuinitus factũ. ad p̃sens illud
ẽ humanitus fertũ: &ideo significa¬
tio uerax: in illa ẽ fictione p̃missa:
qua in hac fectione p̾missa illius ẽ
significationis ueritas subsecuta:
genda quinegat eũ. qđ significauit
impleuisse faciendo Ñ est ergo men¬
datiũ cum silendo absconditur uerũ
sed cũ loquendu ꝓmitur falsum:
Iacobaũ qđ matre fec̃ auctore. ut
patrem fallere uideret Si diligen¬
ter & fidelit̃ adtendat᷑ ñ ẽ m̃datiũ
sed mysteriũ: quȩ sim̃datia dixen¬

Expanded text:
totum utique fingitur, ut ad rem, quae totum utique fingitur, ut ad rem, quae veraci significatione veniatur. Haec dixi it longius ire: ne quisquam ex hoc verbo, sicut Priscillianistae, licitum volens hatendat fuisse mentitum. Quisquis autem vult intelligere illud fingendo quid praefigurarit, attendat quid agendo perfecerit. Longius namque postea profectus super omnes coelos, non tamen deseruit discipulos suos. Propter hoc significandum futurum divinitus factum, ad praesens illud est humanitus fictum. et ideo significatio uerax in illa est fictione praemissa, quia in hac profectione illius est significationis ueritas subsecuta. gendo, qui negat eum quod significauit implesse faciendo. Non est ergo mendacium, cum silendo absconditur uerum, sed cum loquendo promitur falsum. Iacob autem quod matre fecit auctore, ut patrem fallere uideretur, si diligenter et fideliter attendatur, non est mendacium, sed mysterium. quae si mendacia dixer
Abbreviated transcription (Latin):
datia. quȩ ꝓpt̃ quandã rerũ signifi¬
candarũ similitudinẽ cũ gesta ñ sint
tã quã gesta narrant᷑: Vnde ẽ illa
deduob unius hominis filias: maiore.
quimansit apud patrẽ suũ & minore.
quilonge peregrinatus ẽ. tam pro¬
lixa narratio: in quo generł fingen¬
di humana etiã dicta ł facta rati¬
onabilib: animantib: &reb: sensu
carentib: homines ad dider̃: ut ei
modi finctis narrationib: seduera¬
cib significationib qđ uellent cõ¬
m̃datius intimarent: Nec apud aue¬
tores tantũ seculariũ litterarũ ut
apud oratum musloquit᷑ muri &
mustela uulpłculȩ ut ꝑnarratio¬
nẽ fictã: ad id qđ agit᷑ uerax significa¬
tio referatur: Vnde & hisope ta¬
les fabulas ad eũ finẽ relatus: nul¬
lus tam eruditus fuitꝰ pͥutaret appel¬
landa m̃datia: Sed & inliteris quoq
sacris. sic̃ in libro iudicũ. ligna sibi re¬
gem requirunt : & locunt᷑ adoleam
& ad ficũ & ad uitem : & ad rubũ: qđ

Expanded text:
pter quandam rerum significandarum similitudinem, cum gesta non sint, tamquam gesta narrantur. unde est et illa de duobus unius hominis filiis, maiore, qui mansit apud patrem suum, et minore, qui longe peregrinatus est, tam prolixa narratio. in quo genere fingendi humana etiam dicta uel facta inrationabilibus animantibus et rebus sensu carentibus homines addiderunt, ut eius modi fictis narrationibus, sed ueracibus significationibus quod uellent commendatius intimarent. nec aput auctores tantum saecularium litterarum, ut apud Horatium, mus loquitur muri et mustela uulpiculae, ut per narrationem fictam ad id quod agitur uerax significatio referatur; unde et Aesopi tales fabulas ad eum finem relatas nullus tam ineruditus fuit, qui putaret appellanda mendacia. sed in litteris quoque sacris, sicut in libro Iudicum ligna sibi regem requirunt et locuntur ad oleam et ad, ficum et ad uitem et ad robum; quod
Abbreviated transcription (Latin):
qđ in monte itic trans figuratus ẽ. ut
fieret uultus ei splendidus sic̃ sol &
neminẽ mouet: usq ad tantã excel¬
lentiã fulgaris & lucis colorẽ suicor¬
poris eũ mutare potuisse: & post
resurrectionẽ mouet: aliquatenus
linia m̃ta mutasse: ut ñ posset agnosci:
& rursus ea dẽ potentiae facilitate.
sic̃ tc̃ pristinũ colorẽ: sic &p resur¬
rectionẽ pristina liniam̃ta reuo¬
casse: Nã &illi tres discipuli. ante
quorũ oculos in monte transfigu¬
ratus ẽ ñ eũ agnoscerent. si adeos
talis aliunde uenisset: sed quia cũ
illo erant: ipsũ eẽ certissime retine¬
bant: Atenĩ corp ipsũ erat. in quo
resurrex̃: ꝗd hoc adrem: nã &illud

Expanded text:
quod in monte ita transfiguratus est, ut quod in monte ita transfiguratus est, ut fieret uultus eius splendidus sicut sol, et neminem mouet usque ad tantam excellentiam fulgoris et lucis colorem sui corporis eum mutare potuisse, et post resurrectionem monet aliquatenus liniamenta mutasse, ut non posset agnosci, et rursus eadem potentiae facilitate sicut tunc pristinum colorem, sic et post resurrectionem pristina liniamenta reuocasse. nam et illi tres discipuli, ante quorum oculos in monte transfiguratus est, non eum agnoscerent, si ad eos talis aliunde uenisset, sed quia cum illo erant, ipsum esse certissime retinebant. at enim corpus ipsum erat, in quo resurrexit. quid hoc ad rem? nam et illud
Abbreviated transcription (Latin):
De co qđ ait lu¬
cas oculi eonũ tenesantͥ uecũ
acnos cerent: & mancus appa¬
ruit inguto eis maliae figie
exeodẽ lasro questionũ appau
e euangelio. inquisitio tua: lu¬
solet multos mouere: quomodo dñs
post resurrectionẽ cũ in eodẽ cor¬
pore surrex̃ : a quibusdã qui eũ no¬
uerant utriusq sexus hominib & ag
nitus ñ sit &agnitus sit: Vbi primũ
queri solet: utrũ in ei corpore an po¬
tius in illorũ oculis aliꝗd factũ sit quo
ñ posset agnosci: Cũ enĩ legitͥ teneban¬
tͥ oculi eorũ. neagnoscerent eũ in pedi¬
m̃tũ qđdam agnoscendi uidet᷑. in lu¬
minib factũ eẽ cernentiũ: Cũ uero
aꝑte alibi dicat᷑: apparuit eis in alia
effigiȩ: utiq in ipso corpore cuius
alia erat effigies. aliꝗd factũ fuisse
quꝰ impedim̃to tenerent᷑ Idẽ morã
agnoscendi paterent᷑ oculi eorum
sed ego miror. cũ duo sint incorpore
quib cuiusq speties agnoscat᷑ linia¬
m̃ta &color. cur ante resurrectionẽ:

Expanded text:
De eo quod ait Lucas, Oculi eorum tenebantur ne eum agnoscerent, et Marcus: Apparuit, inquit, eis in alia effigie ex eodem libro Quaestionum ad Paulinum. De Evangelio inquisitio tua solet multos mouere, quo modo dominus post resurrectionem, cum in eodem corpore surrexerit, a quibusdam, qui eum nouerant, utriusque snitus non sit et agnitus sit. ubi primum quaeri solet, utrum in eius corpore an potius in illorum oculis aliquid factum sit, quo non posset agnosci. cum enim legitur: tenebantur oculi eorum, ne agnoscerent eum, impedimentum quoddam agnoscendi uidetur in luminibus factum esse cernentium; cum uero aperte alibi dicitur: apparuit eis in alia effigie, utique in ipso corpore, cuius alia erat effigies, aliquid factum fuisse, quo impedimento tenerentur, id est moram agnoscendi paterentur oculi illorum. sed ego miror, cum duo sint in corpore, quibus cuiusque species agnoscatur, liniamenta et color, cur ante resurrectionem
Abbreviated transcription (Latin):
pascha. usq ad certium diẽ tertiimensis:
Inuenies decem & septem primim̃sis.
percuius resurrectionem nobisre¬
quies futura promittitur: Adquam
percipiendam : spũs cõcaritas inspirat᷑.
Sp̃s aũ non dumerat cdatus. quiaihs non¬
dumerat clarificatus: Inde prophetͥa
illa cantataẽ. Ex surgednẽ in requiẽ
tuam tu& arca scificationis tue: Abi
requies. ibi & scĩficatio: Mndenuno ut
amemur. & desideremus. pignus acce¬
pimus: Uocanturaũ ad requiẽ huius
uitȩ quo abistauita transitur quod

Expanded text:
pascha, usque ad diem tertium tertii mensis: inuenies decem et septem primi mensis, per cuius resurrectionem nobis requies futura promittitur, ad quam percipiendam sancto spiritu caritas inspiratur. spiritus autem nondum erat datus, quia Iesus nondum erat clarificatus. inde prophetia illa cantata est: exsurge, domine, in requiem tuam, tu et arca sanctificationis tuae. ubi requies, ibi et sanctificatio. unde none ut amemus et desideremus, pignus accepimus. uocantur autem ad requiem alterius uitae — quo ab ista uita transitur, quod