comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diaboli pedib conculcari: Dñs inqͥl
concidet ceruices peccoꝵ. Qd̾ aut̃ hoc n
de om̃ib peccatorib. ẜ tantũm᷑ de supbĩ
auebeat ꝙ possit intelligi: ex illo m̃bro
ei ꝑcutuntur agnoscite. Non dir̃ do¬
rimus iustus concidet manus uel pe¬
is peccatoꝵ. s ceruices peccõꝵ. Quare
padto solos suꝑbos ista plaga ꝑeutiendõ
i cognoscite. Qͥ gͦ humiles sunt. deo
g̾s agart. & usq infinem uite sue in
umnilitate ꝑmaneant. ut angłor. et
somĩum scͥpturarum benedic̃tio quȩ
mib inhumilitate ꝑmanentib datur.
iper ipsos ueniat & cum ipsis benedic̃¬
neatur in illis illud qd scͥptum ẽ. Bene¬
ac̾tio dñi. super caput iusti. Illi uͦ qui
supbiam & tirannidem in se dominari
agnoscunt. sic̃ iam sup suggessimus.
repudiata elatione arrogantiȩ. ꝑ quam
nsẽ ipsis domini templa destrurerant
fondam̃tum uerx humilitatis in se collo¬

Expanded text:
erbiam diaboli pedibus conculcari. Dominus, inquit, erbiam diaboli pedibus conculcari. Dominus, inquit, concidet cervices peccatorum. Quod autem hoc non de omnibus peccatoribus, sed tantummodo de superbis et debeat et possit intelligi, ex illo membro ubi percutiuntur agnoscite. Non dixit, Dominus justus concidet manus vel pedes peccatorum; sed, cervices peccatorum. Quare Et ideo solos superbos ista plaga percutiendos esse cognoscite. Qui ergo humiles sunt, Deo gratias agant, et usque in finem vitae suae in humilitate permaneant: ut Angelorum, et omnium Scripturarum benedictio, quae omnibus in humilitate perseverantibus datur, super ipsos veniat, et cum ipsis benedictleatur in illis illud quod scriptum est Benedictio Domini super caput justi . Illi vero qui superbiae tyrannidem in se dominari cognoscunt, sicut jam supra suggessimus, repudiata elatione arrogantiae, per quam in se ipsis Domini templa destruxerant, fundamentum verae humilitatis in se collo
Abbreviated transcription (Latin):
biȩ tumore ꝑmanserit. Nec contentus
sit quasi ꝑfec̾tam ꝙ sumilatã humili¬
tatem: uelut ramos eius tantũmodo
tollere. ẜ radicem ex corde conetur euel¬
lere: si uult illi placere qͥ cor dignatur
inspicere. Quam rem qui implere no¬
luerit: maledic̃tiomi scͥpturarꝰ omu̾im
subiacebit: ꝙ impletur in eo illud qͦs sꝙp
audiunt peccatores. contremiscunt:
dicunt. Si dñs iustus omĩum pecca¬
torum ceruices conteret: noᷤ qͥ peccato¬
res sumꝰ quomͦ euadere possumꝰ : absit.
ut de pietate dñi desꝑetur. C ito enim
nos suscipit diuina miscđia. si penitñ¬
tia uł emendatio fuerit subsecuta ꝙ
tamen hoc loco peccatores suꝑboᷤ intelli¬
gi uoluit: ꝓeo qd &. ipsi peccatũ suum
defendunt. &asuis similib collandan¬
tur. & dicitur eis. Bene. & prudent̾
egifti. Sic respondere. sic te defendere
gratularis: quia uicisse uideris ho¬
minem. & non plangis. quia suꝑbis
uicio uictus es: Quanto meliꝰ tibie¬

Expanded text:
erbiae tumore permanserit. Nec contentus erbiae tumore permanserit. Nec contentus sit quasi per fictam et simulatam humilitatem velut ramos ejus tantummodo tollere: sed radicem ex corde conetur evellere, si vult illi placere qui cor dignatur inspicere. Quam rem qui implere noluerit, maledictis Scripturarum omnium subjacebit; et impletur in eo illud quod scraudiunt peccatores, contremiscunt et dicunt: Si Dominus justus omnium peccatorum cervices concidet, nos qui peccatores sumus quomodo evadere poterimus? Absit ut de pietate Domini desperetur. Cito enim nos suscipit divina misericordia, si poenitentia et emendatio fuerit subsecuta. Et tamen hoc loco, peccatores superbos intelligi voluit, pro eo quod et ipsi peccatum suum defendunt, et a suis similibus collaudantur, et dicitur eis, Bene et prudenter egistis. Sic respondere, sic te defendere gratularis, quia vicisse videris hominem; et non plangis quia vitio superbiae victus es. Quanto melius tibi e
Abbreviated transcription (Latin):
uites sunt. sihumilitatẽ & miscdiam.
uł iusticiam tenere contend̾int. sy¬
quia duȩ partes hominũ ꝙ quasidu¬
op̾płi. humilium scilicet n suꝑboꝵ
alt̾a babilonia. qd̃ int̾p̃retatur con¬
fusio: unam edificat xp̃c. alteram
diabolus. Oñs qui ꝑseueraturi sũt
insuꝑbia: ad babylomam ꝑtinent.
Ad ierłm uero: qui in humilitate st̃
ꝑmansuri. Om̃s sc̃i & om̃s scͥpture
eos qui sunt humiles benedixerut.
⁊ uigiter benedicunt scđm illud.
Benefac dñe. bonis & rectis corde.
& eos qui st̃ suꝑbi maledixerunt: ꝙ̃
assidue maledicunt. Unde sicut iam
dixi. unusquisq recurrat ad con¬
scientiam suam: ⁊ inse radicem suꝑ¬
biȩ dominari cognoscit: dum ei lic
& tempꝰ benefaciendi insua potesta¬
te consistit. quanta potest uelocita¬
te cum cłi adiutorio stirpet suꝑbiã.
ꝙ plantet humilitatẽ: certissꝰime
sciens qd quelibet bona opera fecerit.
pdesse non poterunt. quamdiu insuꝑ¬

Expanded text:
vites sunt, si humilitatem et misericordiam vites sunt, si humilitatem et misericordiam vel justitiam tenere contenderint. quia duae partes hominum et quasi duo populi, humilium scilicet et superborum, altera Babylonia, quod interpretatur Confusio; unam aedificat Christus, aliam diabolus: omnes qui persevaturi sunt in superbia, ad Babylonem pertinent; ad Jerusalem vero, qui in humilitate sunt permansuri. Omnes sancti et omnes Scripturae eos qui sunt humiles benedixerunt et jugiter benedicunt, secundum illud, Benefac, Domine, bonis et rectis corde , et eos qui sunt superbi maledixerunt et assidue maledicunt. Unde, sicut jam dixi, unusquisque recurrat ad conscientiam suam; et si in se radicem superbiae dominari cognoscit, dum ei licet, et tempus bene faciendi in sua potestate consistit; quanta potest velocitate cum Dei adjutorio exstirpet superbiam, et plantet humilitatem, certissime sciens quod ei, quaelibet bona opera fecerit, prodesse non poterunt, quamdiu in sup
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbia. S si forte est aliquis qͥs sine hu¬
militate de religione uł quibuscũq
bonis oꝑib gloriatur: diligenter
attendat & contremiscat. quia ipsu̾
archangłm suꝑbia de cȩlo deposuit.¬
& si tantum ac talem deiecit: tu cumsis
terra & cinis. speras te cumsuꝑbia in
celum conscendere: & ideo considenx
unusquisq conscientiã suam: & In se
suꝑbiȩ malum dominari cognoscit
ad humilitatis medicam̃ta confugi¬
at: quia si usq ad exitum uitȩ suȩ
insuꝑbia uoluerit ꝑdurare: necẽe
habrt cum diabolo cuiꝰ imitator est.
inferni supplicia sustinere. scđm il¬
lud. Qui confidunt insuꝑbia: illuc
cadent. Qui uͦ facultates minores
habent. iy pauꝑes sunt: si uolunt ut
ad ipsos respiciat omĩum scͥpturar̾
ant illud qd̃ scͥptum est. Ante dñm in¬
mundus est om̃is qͥ eraltat coe suũ.
Scđ̾m hȩo quȩ supra suggessi eiudñt̾
agnoscite. quia nec pauꝑes uiuat qd
pauꝑes sunt. si humues esse nolue¬
rint. & diuitib nichil nocet quiadi¬

Expanded text:
s. Sed si forte est aliquis qui sine humilitate de religione vel quibuscumque bonis operibus gloriatur, diligenter attendat et contremiscat, quia ipsum archangelum superbia de coelo deposuit. Et si tantum ac talem dejecit, tu cum sis terra et cinis, speras te cum superbia in coelum posse conscendere? Et ideo consideret unusquisque conscientiam suam; et si in se superbiae malum dominari cognoscit, ad humilitatis medicamenta confugiat: quia si usque ad exitum vitae suae in superbia voluerit perdurare, necesse habet cum diabolo, cujus imitator est, inferni supplicia sustinere, secundum illud, Qui confidunt in superbia, illuc cadunt . Qui vero facultates minores habent, et pauperes sunt, si volunt ut ad ipsos respiciat omnium Scripturaruant illud quod scriptum est, Ante Dominum immundus est omnis qui exaltat cor suum. Secundum haec quae supra suggessi, evidenter agnoscite quia nec pauperes juvat quod pauperes sunt, si humiles esse noluerint; et divitibus nihil noceat quia di
Abbreviated transcription (Latin):
inquam ꝓdest pauꝑi quia pauper est.
si magis suꝑb quam humilis eẽ uolu¬
erit: Aut quid nocet diuiti copiosa
sacultas si meo fuerit ꝑfecta humili¬
tas: si de diuitus siuis non luxurie. ser¬
ure. ẜ elemosinas erogare. &humili¬
tatem ac mansuetudinẽ toto corde. et¬
toto animo uoluerit custodire. Demi¬
q sic̃ iam dixi: om̃s scͥpture humileᷤᷤ¬

Expanded text:
inquam, prodest pauperi quia pauper est, inquam, prodest pauperi quia pauper est, si magis superbus quam humilis esse voluerit? Aut quid nocet diviti copiosa facultas, si in eo fuerit perfecta humilitas; si de divitiis suis non luxuriae servire, sed eleemosynas erogare, et humilitatem ac mansuetudinem toto corde, toto animo voluerit custodire? Denique, sicut jam dixi, omnes Scripturae humile
Abbreviated transcription (Latin):
Iulud. Deus suꝑbis resistit. Innum̾abilia
sint hu̾scemodi testimonia: quib suꝑ¬
dos arrogantia denotatur. E ido quo¬
tiens auditis in scͥpturis peccatoreᷤ male¬
aici sic̃ iam dixi: de suꝑbis hoc & pecca¬
ta sua defendentib. intelligite. Ey quo¬
ciens auditis pauꝑes collaudari: nolite
us sunt corde. Dequib scͥptum est. Suꝑ
quem requiescet sp̃s meus: nisi suꝑ humi¬
em & quietum. & trementem u̾ba mea:
is morib sint locupletes. Et multi st̃
diuites humiles & mansuetr de quibus
dictum: Beatus uir qui pꝰ aurum non
abiit: nec thesauris suis. &̾ uld̃. Disper
sit dedit pauꝑib: iusticia eius manet
in scłm scłi. Quid enim ꝓdest pauperi
diuitias non habere. si uoluntate habu¬
erit possidendi: cum apłs non haben¬
temdiuitias. s cupientẽ condempna¬
uerit dicens: qui uolunt diuites fieri
incidunt intemptationẽ ꝙ in laqueũ
diaboli: Aut quid ꝓdest ei non habere
facultatẽ. si ardet cupiditate: Quid

Expanded text:
illud, Deus superbis resistit . Innumerabilia sunt hujuscemodi testimonia, quibus superborum arrogantia denotatur. Et ideo quoties auditis in Scripturis peccatores maledici, sicut jam dixi, de superbis, hoc est, peccata sua defendentibus intelligite. Et quoties auditis pauperes collaudari, nolite et humiles corde; de quibus scriptum est, Super quem requiescit spiritus meus, nisi super humilem et quietum et trementem verba mea lis moribus sint locupletes. Et multi sunt divites humiles et mansueti; de quibus dictum est, Beatus vir qui post aurum non abiit, nsit, dedit pauperibus, justitia ejus manet in saeculum saeculi . Quid enim prodest pauperi divitias non habere, si voluntatem habuerit possidendi; cum Apostolus non habentem divitias sed cupientem condemnaverit, dicens, Qui volunt divites fieri, incidunt in tentationes et in laqueum diaboli ? Aut quid ei prodest non habere facultatem, si ardet cupiditate? Quid,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽmuncatione suosicꝰ p̃cepit morses idẽ
ex hibeanteor pontsut bostiã uiuentẽ
s scãmdẽ dacentem Cum introiss& caphart¬
naum aco& sit id rumcenturioroganscã
łxo &dicens. Quãerrit que modo conueniat qđ¬
iõ pxurlucas centuriore nuntios mississe Macheu
ipsum accessis sescuiꝰ desiderium & uolun¬
tas ad dñm uerlit̃ est ꝑlata. Mistice &ua
nob̵. comindans hoc quod stripium eił

Expanded text:
emundatione sua, sicut praecepit Moyses. Id est, exhibeant corpora sua hostiam viventem, sanctam, Deo placentem . Cum introissent Capharnaum, accessit ad eum centurio, rogans eum et dicens. Quaeritur quomodo conveniat, quod Lucas centurionem nuntios misisse. Matthaeus ipsum accessisse, cujus desiderium et voluntas ad Dominum veraciter est praelata. Mystice etiam nobis commendans
Abbreviated transcription (Latin):
coniis collaudatur. qͥuãm non solum
diuinȩ scͥpturȩ: s etiam totum genꝰ
humanum laudare non cessat. Et¬
atq utinam quomͦ laudatur lingͥ:
sic laudaretur & uita. Qͦmͦ p̾dicatur
ex ore: sic teneatur & ex corde. S qͦmͦ
labiis ꝓmitur: sic oꝑib impleretur.
Tanta enim est uirtus fidei: ut etiam
illi eam laudare p̾sumant. qui eam
seruare dissimulant. S uere m̾ito
laudatur fides. sine qua nichil unqͥ.
boni oꝑis inchoatur atq ꝑficitur:
scđm illud qd̾ scͥptum ÷. Sine fide:
imposs ibile est quemquã place̾ d̾o
Sam etiam beatus apłs paulus in
illo cathalogo ubi om̃s antiquoꝰ scͥsᷤ
collaudauit. ꝑ fingłos conmendauit di¬
cens. Fide abel. fide enocb. fide noe. fide
abraham. placuerunt deo. De hac enim
ipse dñs ieuũgłio dix̃. Fides tua te
saluum fecit. & illud. Si credis. om̃ia

Expanded text:
coniis collaudatur; quam non solum divinae Scripturae, sed etiam totum genus humanum laudare non cessat. Atque utinam quomodo laudatur lingua, sic laudaretur et vita; quomodo praedicatur ex ore, sic et teneatur ex corde; et quomodo labiis promittitur, sic operibus impleatur. Tanta enim est virtus fidei, ut etiam illi eam laudare praesumant, qui eam servare dissimulant. Et vere merito laudatur fides, sine qua nihil unquam boni operis inchoatur atque perficitur; secundum illud quod scriptum est, Sine fide impossibile est quemquam placere Deo sam etiam beatus apostolus Paulus, in illo catalogo ubi omnes antiquos sanctos collaudavit, per singulos commendavit dicens: Fide Abel, fide Enoch, fide Noe, fide Abraham placuerunt Deo , etc. De hac etiam ipse Dominus in Evangelio dixit, Fides tua te salvum fecit ; et illud, Si habueri
Abbreviated transcription (Latin):
igi sed lestmsticit Ñ megoideo t&ie
lsine tastuꝰ mund eÑpote at. seudrꝓ
timebat ut homines. secqr contam mnarenca
poterat qui al os liberabat. Et ait illi ihs
Vide nemundexeris. Quar ep̃cipitꝰ nemino
dixeris brsi iedocer& p̃uulganda nr̃abe¬
neficit sed p̃menda ut ñ solu a mercede
abstin eam petunice sed &ia gratue. Sed
ordine sed gratia disũ pralegẽ eẽcu¬
ratũ. Varius obcacusas mittit eũ ad sader¬
dotes primũ ꝓpt̃biumilitatẽ ut sacerdotib
deferre uideuit. Frat enĩ in legep̃ceptup
ut qͥ mundati fuis sen alepra offerenonune¬
rti sac̃ dotibi. Deinde urundatũ uidentes
creder en in exeus abiles fier ent & simul pe
quod in eo sepissime criminaban&: legẽ uider&
infringere. Et offerremun: qđ pcepitmor¬
ses intestimsoniũ illis Offerre aut sacri ficiũ
iub& ut ostender ex dñs qui a legem non solue¬
tex sed adimpler& quiecd legemgio diens
suor a legemsanarecos quos remedit legis
non scnauerant & bedt additor inteitimo¬

Expanded text:
legi, sed legem facit. Non ergo ideo tesine tactu mundare non poterat, sed ut timebat, ut homines, sed quia contaminari non poterat qui alios liberabat. Et ait illi Jesus, Vide, nemini dixeris. Quare praecipitur nemini dixeris, nisi ut doceret non vulganda nostra beneficia, sed premenda, ut non solum a mercede aordine, sed gratia Dei supra legem esse curatum. Varias ob causas mittit eum ad sacerdotes, primum propter humilitatem, ut sacerdotibus deferre videatur. Erat enim in lege praeceptum, ut qui mundati fuissent a lepra, offerrent munera sacerdotibus. Deinde ut mundatum videntes crederent, inexcusabiles fierent, et simul ne quod in eo saepissime criminabantur, legem videretur infringere. Et offer munus quod praecepit Moyses in testimonium illis. Offerre autem sacrificium ium, ut ostenderet Dominus quia legem non solveret, sed impleret; qui secundum legem gradiens supra legem sanaret eos, quos remedia legis non sanaverant. Et bene addidit in testimo
Abbreviated transcription (Latin):
erit in uitro color eius. Ingrediet᷑ blan¬
de. s innouissimo mordebit ut coluber:
& quasi regłs uenena diffundet. Oculi
tui iudebunt extraneos: cor tuũ loque¬
tur ꝑuersa. Paulus etiam apłs contra
ebrietatis malum nos amonet: dicens.
Ndite inebari uino. inqͦ est luxuria.
t̾um atq it̾um quid mali inse habeat
ebͥetas. eis qui illam diligunt. sc̃arum
s̾pturarum testimonus eiuident᷑ ostñ¬
Noli regibus dare uinum: quiã nullum
secretum eͥ. ubi regnat ebrietas. ne for¬
te bibant. & inebͥati obliuiscant᷑ iudi¬
cium dei: & mutent causã filioꝵ pau¬
eris sobͥus Itemillic. Uinũ in iocũdi¬
tate creatum est: non inebͥetate ab ini
tationem & iram: & riunas malas facꝰ.¬

Expanded text:
in vitro color ejus. Ingreditur enim blande: sed in novissimo mordebit ut coluber, et quasi regulus venena suffundet. Oculi tui videbunt extraneas, et cor tuum loquetur perversa . Paulus etiam apostolus contra ebrietatis malum nos admonet, dicens, Nolite inebriari vino in quo est luxuria . Iterum atque iterum quid mali in se ebrietas habeat, eis qui illam diligunt sanctarum Scripturarum testimoniis evidenter ostenNoli regibus dare vinum, quia nullum secretum est ubi regnat ebrietas; ne forte bibant, et obliviscantur judiciorum Dei, et mutent causam filiorum paueris sobrius : item illic, Vinum in jucunditatem creatum est, non in ebrietatem atationem et iram et ruinas multas fac
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑes dñs. De peccatorib uͦ dr̾. Conuer¬
tantur peccatores ininfernum: om̃s
rum. Qm̃ peccatores ꝑibunt. Et item
Conteres brachia peccatoris & maligni.
Ꝙͦ illud. Calix inmanu dñi uini meri
plenus est mirto: bibent ereo om̃s
peccatores terre. Et illud. Om̾ia cor¬
nua peccatoꝵ confringam. In om̃ib

Expanded text:
Convertantur peccatores in infernum, omnes Quoniam peccatores peribunt ; et iterum, Conteres brachium peccatoris et maligni ; et illud, Calix in manu Domini vini meri plenus mixto, bibent ex eo omnes peccatores terrae ; et iterum, Omnia cornua pe
Abbreviated transcription (Latin):
hab&ur. Esgo saperead sobri&atem
temperanter sapere .ẽ. hoc el nomisb
timus: Temperantiã teneam: Et ini¬
cuiq sic̃ds̃ diuisit m̃surã fidei. hocẽ u
sciat un: qͥsq: & intellegat quae ineosit¬
m̃sura gratiue dĩ quã consequimeruis
curã aut esga uiducrũ &pupilorũ de¬
fensionẽ aut esgahospitatis sollicitudi¬
nẽ : Haec esgo singulaa diusit unicuiq dr̃
secđ m̃surã fidei Sed si i qui accipit gra¬
tiã ut deuno aliquohore saper& non in¬
telligat m̃surã gratiae sibidatae : sed uelit
sapere in quogratiã saccepit &Ñdiscre¬
te uelit. sed docerx quuenes c̃ iste cũmi¬
nus sapiat plus uultsaperequã opost&
Verũ u euidentius adhuc dehis apłs ad sig¬
nar& introduẽ exemplũ & dic̃ Sicꝰ enĩ
inuno corpore multa membra habemus
Om̃a aut̃ mẽbra Ñ eundem actũ habent . Ita

Expanded text:
habetur. Ergo sapere ad sobrietatem, habetur. Ergo sapere ad sobrietatem, temperanter sapere est, hoc est, ut intimus temperantiam teneamus. Et unicuique sicut Deus divisit mensuram fidei. Hoc est, ut sciat unusquisque et intellmensura gratiae Dei, quam consequi meruit curam, aut erga viduarum et pupillorum defensionem, aut erga hospitalitatis sollicitudinem; haec ergo siensuram fidei, sed si is qui accepit gratiam, ut de uno aliquo horum saperet, non intelligat mensuram gratiae sibi datae, sed velit sapere in quo gratiam non accepit, et non discere velit, sed docere quae nescit, iste cum minus sapiat plus vult sapere, quam oportet, verum ut evidentius adhuc de his Apostolus assignaret, introducit exemplum et dicit: Sicut enim in uno corpore multa membra habemus, omnia autem me
Abbreviated transcription (Latin):
quu e sibi data ẽ loquit᷑. Est eni multa
differentia ꝑgratiã loquersis & ꝑhu
manã sapientia Deniq ÑNulli eloqen¬
tes & eruditi uiri cũ multa dixerim
timoremdi aut ad conpunctionẽ cor¬
dis poter̃ inciacre Alii simagna elo¬
quentia sed simplicit loquentes multos
in fideliũ conuestnt᷑ & hoc. ẽꝑgranã
loquiquaedata ẽ p̃cculo. Omnib: qͥ sur
qđ dic̃ omnib: qͥ s̃ int̃uͦ simile ẽ acsidicer&
omni qui indõ ẽ cuiꝰ semo ee .ẽ. Qđ dicit
Ñplus sapere : uid &ur ad suꝑbientes
ramos oleastri & insultntes ramis
qͥ debona oliua fyastis. hunc apture ser¬
monẽ & dicere eis nidebere plus sapȩ
quano port& supere qͥ neganłeo di
creutoris eẽ filiu. & alia multaplus
de illo quã opost& fingerles. Sed sape¬
ΙΡ CΙΛΗ. In Nr̃is codicib: hoc ẽlnscrip¬
turis diuinis sobri&as amaiorib: int̃¬
p̃tatꝰ. Ab adiis tã eruditis uiris lem¬
perantia pomt᷑. Quae temperaNTia
una ex quattuor generidib: uistutib:

Expanded text:
uae sibi data est loquitur. Est enim multa differentia, per gratiam loquentis, et per humanam sapientiam. Denique nonnulli eloquentes et eruditi viri cum multa dixerint timorem Dei, aut ad compunctionem cordis potuerint incitare. Alii non magna eloquentia, sed simpliciter loquentes, multos infidelium convertunt, et hoc est per gratiam loqui quae data est Paulo. Omnibus qui sunt dicit omnibus qui sunt inter vos simile est ac si diceret: Omni qui in Deo est, cujus semper esse est. Quod dicit, Non plus sapere, videtur ad superbientes ramos oleastri, et insultantes ramis qui de bona oliva fracti sunt, hunc aptare sermonem, et dicere eis, non debere plus saperequam oportet sapere, qui negant eum Dei creatoris esse Filium, et alia multa plus de illo quam oportet fingentes. Sed sapeodicibus, hoc est in Scripturis divinis, sobrietas a majoribus interpretatum est, ab aliis tamen eruditis viris temperantia ponitur, quae temperantia, una ex quatuor generalibus virtutibus
Abbreviated transcription (Latin):
quicumq dñs habet plures seruos. si
uel unum erillis uelit fieri ebͥosũ:
Sine dubio nullus est: qui hoc uolue¬
rit aliquando aut uelit & qua fron¬
te quaue conscientia qui seruũ non
uult habere ebͥosum: ipse uult fieri¬
ebͥosus: bcce dedonis dei. Tu habes
seruũ: & te habet deus seruũ. Qua¬
uter uis ut tͥ seruiat seruus tuus:
talit̾ ⁊ tu serui domino tuo. Dic mͥ
rogo te iustum ne tibi uidetur. ut
tuhabeas seruum sobͥum: & d̾s. n̾¬
habeat ebͥum : Ac si dignũ s udi¬
cas te cui seruus sobͥus sere uiat. de¬
um indignum putas. Ecui tu so¬

Expanded text:
quicumque dominus habet plures servos, si vel unum ex illis velit fieri ebriosum? Sine dubio nullus est qui hoc voluerit aliquando aut velit. Et qua fronte, qua conscientia qui servum non vult habere ebriosum, ipse vult ebriosus fieri? Ecce de donis Dei tu habes servum, et te habet Deus servum: qualiter vis ut tibi serviat servus tuus, taliter et tu servire Domino tuo debes. Dic mihi, rogo te, si justum tibi videtur, ut tu habeas servum sobrium, et Deus habeat te ebriosum. Ac sic te dignum judicas, cui servus sobrius serviat; et Deum indignum putas cui tu so
Abbreviated transcription (Latin):
reddant idicat᷑ ille a uerbodĩ: tota pul¬
hrties amicamea & macula non est inte :
Sed refor mamini in nouita te sensus ur̃.
Renouat aut̃ sensus ur̃i ꝑexercitia sapi¬
entiat & mediiciponem uerbidi oclegis
es inelligentiã. & quanto quis cotidie
exscripturur ũ ꝓficit lectione quanto
altius intellectis eiꝰ ascendittanto sẽꝑ
nouisi ex condie nouus efficit᷑ porest&iã
& sensus renouar÷ adiustitiđ adcoiti¬
pientiam &c& ut b&is quaesituolun
di bona & beneplauens & ꝑfecta. in mul¬
us en impuiait᷑ esse uoluntas di & non est
inquo ł utiq qͥ sensum non haib&renouta¬
iũ er rat ae fiollitꝰ. Est aut̃ ñcuicũq sen¬
sus sed ealder enouati ꝓbarel& sin¬

Expanded text:
ut dicatur illi a verbo Dei. Tota pulchra es, amica mea, et macula non est in te . Sed reformamini in novitate sensus vestri. Renovatur autem sensus noster per exercitia sapientiae et meditationem verbi Dei, et legis ejus intelligentiam, et quanto quis quotidie ex Scripturarum proficit lectione, quanto altius intellectus ejus ascendit, tanto semper novus et quotidie novus efficitur. Potest etiam et sensus renovari ad justitiam et contitientiam, etc. Ut probetis quae sit voluntas Dei bona et beneplacens et perfecta. In multis enim putatur esse voluntas Dei, et non est, in quo is utique qui sensum habet renovatum errat et fallitur. Est autem non cujusque sensus, sed valde
Abbreviated transcription (Latin):
het ad gehennam. Si uͦ maiora fue¬
rint oꝑa bona: sũma ui obsistent
repugnabunt malis: atq oꝑarium¬
solũ enĩ ex ipso gehennȩ confinio re¬
uocabunt: uerum etiam hoc non
tã ex nr̃o sensu. quam diuinis scͥptu¬
rarum sermonib affirmatur. Sic
enĩ scͥptura ꝓmntiat dicens. Ipse¬

Expanded text:
hit ad gehennam; si enim major fuerit operum bonorum summa vi absistent et repugnabunt malis, atque opervorum ex ipso etiam gehennae confinio revocabunt. Verum haec non tam ex nostro sensu quam ex divinis Scripturarum sermonibus affirmantur, sic enim Scriptura pronuntiat dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
sccłia: non est fides. & ideo quia
deus non solum misericors. s ꝙ ui¬
stus est: utrumq credamꝰ. Nec ui¬
sticiam metuentes de miscłia de¬
speremus: nec sic amemꝰ miscłiam.
ut iusticiam negligamus. Ergo
nec male sperandum est:nec male
desperandum Male sperat: qui sine
penitentia & bonis oꝑib putat ꝓ¬
mereri miscdiam. Ꝙ male desꝑat.
qui pꝰ bona opera non se credit re¬
cepturum eẽ miscdiam. Unde an¬
te om̃ia consid̾andum est & tim᷑¬
dum. ne nobis sine bonis oꝑib cre¬
damꝰ fidem posse sufficere: s timeã¬
mꝰ illud iacobi apłi. Sic̾ corpꝰ sine
anima mortuum ẽ: ita fides sine

Expanded text:
sericordia, non est fides. Et ideo quia sericordia, non est fides. Et ideo quia Deus non solum misericors, sed et justus est, utrumque credamus: nec justitiam metuentes, de misericordia desperemus; nec sic amemus misericordiam, ut justitiam negligamus. Ergo nec male sperandum est, nec male desperandum. Male sperat qui se sine poenitentia et bonis operibus putat promereri misericordiam: et male desperat, si post bona opera non se credit recepturum esse misericordiam. Unde ante omnia considerandum est et timendum, ne nobis sine bonis operibus credamus fidem posse sufficere. Sed timeamus illud Jacobi apostoli, Sicut corpus sine anima mortuum est, ita fides sine
Abbreviated transcription (Latin):
s qui fac̾ uoluntatem patris um  mei
qui incelo est. Diligenter attendite qͥa
scełm supradictas sententias. nichil ꝓ¬
dest homini qd se fidem habere dicit.
si qd̾ u̾bis aici ꝓmittit. oꝑib implere
neglexerit: scdm illud scͥpturȩ. Si quid
uoiuisti deo: nec moreris reddere. Dis¬
plicet enim ei: infidelis & stulta pro¬
missio. Multo melius est non uouere.
quam pꝰ uotum promissa non redd̾e.
Q ut hȩc enam erga nos uł famulos no¬
stros possimus agnoscere euidenter
dicat mͥ aliquis. siei sufficiat ut e¬
um seruus suus tota die dñm dicat
eẽ & multis eum laudib p̾dicare nͥ
desinat: & tamen opera quȩ iusserit
implere dissimulet. Sigͦ nobis
sine oꝑibus u̾ba non placent: quan¬
tomagis apud deum fides sine oꝑib
ꝓclesse non pot̾it: Ante omĩa tim̾¬
duun est. ne se aliquis siocredat accep¬
turum dei miscđiam: ut non ex pa¬
uescat iusticiam. Quam rem si fece¬
rit: non est fides. Oyit̾um si sic expa¬
uescat iusticiam. ut desperet de mi¬

Expanded text:
sed qui faciunt voluntatem Patris mei, qui in coelis est . Diligenter attendite, quia secundum supra scriptas sententias nihil prodest homini quod se fidem habere dicit, si quod verbis promittit, operibus implere neglexerit; secundum illud Scripturae, Si quid vovisti Deo, ne moreris reddere: displicet enim ei infidelis et stulta promissio. Multo melius est non vovere quam post votum promissa non reddere . Et ut haec etiam erga nos vel famulos nostros possimus agnoscere evidenter, dicat mihi aliquis si ei sufficit ut eum servus suus tota die dominum dicat esse, et multis eum laudibus praedicare non desinat; et tamen opera quae jusserit implere dissimulet. Si ergo nobis sine operibus verba non placent, quanto magis apud Deum fides sine operibus prodesse non poterit! Ante omnia timendum est, ne se aliquis sic credat accepturum Dei misericordiam, ut non expavescat justitiam: quam rem si fecerit, non est fides. Et iterum si sic expavescit justitiam, ut desperet de mi
Abbreviated transcription (Latin):
uel emendare: ut sic cum dei adutori¬
o pͥterita uulnera studeat curare. ut
nunquam pꝰea unde it̾um uulnerari
ter cͥcumueniat dicens. Credode dei
misccłia: qd numquã ꝑitura sit fides
uł baptismus meus quem accepi. Bene
creclis: si fecisti qd̾ promisisti. Si pac̾¬
tum qd̾ cum dño inieras conseruasti
securꝰ esto. quia non ꝑibit nec fides nec
baptismus tuus. Si uͭ qd u̾bis ꝓmisisti.
oꝑib implere dissimulasti: qua fronte
ł qua conscientia scis qd̃ non ꝑierit
baptisma tuum. cũ non custodieris
pac̾tum: Audi dñm dicentem. Quid
ꝓdest quod dicitis mͥ dñe domineꝰ & nͥ
facitis quȩ dico: Q iterumꝰ. Qui habet

Expanded text:
; et sic cum Dei adjutorio praeterita vulnera studeat curare, ut nunquam postea unde iterum vulnerari ter circumveniat, dicens: Credo de Dei misericordia quod nunquam peritura sit fides vel Baptismus meus quem accepi. Bene credis, si fecisti quod promisisti. Si pactum quod cum Domino inieras conservasti, securus esto, quia non peribit nec fides nec Baptismus tuus. Si vero quod verbis promisisti, operibus implere dissimulasti; qua fronte vel qua conscientia scis quod non perierit Baptismus tuus, cum non custodieris pactum? Audi Dominum dicentem, Quid prodest quod dicitis mihi, Domine, Domine, et non facitis quae dico ? et iterum, Qui hab
Abbreviated transcription (Latin):
ad obediendum: libera inpaulo ad
arguendum humana: inxp̃ianis
rarum: ꝓpħie uirtus: scientiȩ solida¬
mentum: fidei uirtus. diuitiȩ paupe¬
rum: uita morientium. Hanc gͦ fide¬
uter retinete: hanc toto corde & tota
animi uirtute diligite: huic iugiter
adherete. Suauis enim est dñs: et
om̃i dulcedine dulcior. Societas ip¬
sius non habet amaritudinem: con¬
u̾satio ipsius non habet dolũ. Si il¬
lam uolueritis ex integro corde te¬
nere: & in hoc scło uosfaciet cũ gau¬
dio dei pͣcepta ꝑficere. & infuturo
Ao pͥmia ȩterna ꝑuenire: qd̾ ipse p̾stare
dignetur. qui cum patre ⁊ spũ sc̃o u

Expanded text:
ad obediendum, libera in Paulo ad ad obediendum, libera in Paulo ad arguendum, humana in Christianis rarum, prophetiae virtus, scientiae solidamentum, fidei fructus, divitiae pauperum, vita morientium. Hanc ergo fideliter retinete, hanc toto corde et tota animi virtute diligite, huic jugiter adhaerete. Suavis enim est Dominus et omni dulcedine dulcior. Societas ipsius non habet amaritudinem, conversatio ipsius non habet dolum. Si illam volueritis ex integro corde tenere; et in hoc saeculo vos faciet cum gaudio Dei praecepta perficere, et in futuro ad praemia aeterna pervenire. Quod ipse praestare dignetur, qui cum Patre et S
Abbreviated transcription (Latin):
sdes. atq uirginitas. ullum hominẽ
adiuuare ualent. & quia de caritate
us admonens apłs dicit. incaritate
radicati. & fundau. & radir om̾ium
bonoꝵ est caritas: euidentissime con¬
stat. qd̾ qͦmodo quęlibet arbor pulcra
namena & fiorib ac fruc̃tibus plena
sianea radix iuua non fuerit. omnis
eius pulcͥtudo marcessit: ita ⁊ qͥlib
xp̃iants si reliqua bona opera tam¬
quam utramis se hahere monstrau̾it.¬
& de ipsis sine caritate p̾sumens radi¬
cem ipsius caritatis habere noluerit.
sine ullis fruc̃tibus sterilis remane¬
bit. Tera enim caritas in adu̾sitatib
tolerat: in ꝑspitatib temꝑat. In clu¬
uis passionib fortis: in bonis opib
Ii laris: intemptatiõe tutissima. int̾
ueros fr̃s dulciss ima: int̾ falsoᷤᷤ potñtis¬
sima: int̾ insidiaᷤ innocen᷑: ut̾ iniqͥtateᷤ gemenᷤ
inueritate respirans. Casta in susan¬
na inurum: inanna pꝰuirum. in
maria p̃ter uirum. humilis in pet᷑

Expanded text:
fides atque virginitas ullum hominem fides atque virginitas ullum hominem adjuvare valent. Et quia de charitate nos admonens Apostolus dixit, In charitate radicati et fundati , et radix omnium bonorum est charitas; evidentissime constat et amoena et floribus ac fructibus plena, si in ea radix viva non fuerit, omnis ejus pulchritudo arescet: ita et quilibet Christianus si reliqua bona opera tanquam in ramis se habere monstraverit, et de ipsis sine charitate praesumens radicem ipsius charitatis habere noluerit, sine ullis fructibus sterilis remanebit. Vera enim charitas in adversitatibus tolerat, in prosperitatibus temperat, in duris passionibus fortis, in bonis operibus hilaris, in tentatione tutissima, inter veros fratres dulcissima, inter falsos patientissima, inter insidias innocens, inter iniquitates gemens, in veritate respirans; casta in Susanna in virum, in Anna post virum; in Maria praeter virum; humilis in Petro
Abbreviated transcription (Latin):
re non meruerit: Amate gͦ i tepete
unquã dm̃ uidebit. Nolite uob̾ fine
caritate blandiri. etiam si reliqua
bona opera ꝑfeceritis. s timete uld̾
qd̾ scͥptum est. Qͥ uniu̾sam lege̾ ser¬
uau̾it. offendat aut̃ in uno: fac̾tuse
omium reus. Qͥd est hoc unum nsi
uera & ꝑfec̾ta caritas. de qua it̾um
apłs dicit. omĩs lex inuno sermõi
impletur inuobis: Diliges ꝓximum
nium: sicut te ipsum. Nam intantũ
celiqua bona opera sine caritate ni¬
chil ꝓsunt: ut libera uoce clamet apłs.
hidistbuero incibos pauꝑum omnes fa¬
cuttates meas: & si tradidero coe pꝰ me¬
um ut ardeam. caritatem aut̃ non
habeam: nichil michi ꝓdest. S i deo
quia ipsa est uera caritas quȩ omnes
homines diligit: quȩ se cognoscit uł
unum hominem ocdio habere. festinꝙẜ
amaritudinem fellis euomere: ut
dulcecdinem caritatis inse mereat᷑ exci¬
pere. Quia sine illa: nec ieiuinia. nec ui¬
gilie. nec orationes. nec elemosinȩ. nec

Expanded text:
re non meruerit? Amate ergo et tenere non meruerit? Amate ergo et teneullus Deum videbit. Nolite vobis sine charitate blandiri, etiamsi reliqua bona opera perfeceritis; sed timete illud quod scriptum est: Qui universam legem servaverit, offendit autem in uno, factus est omnium reus, quod est hoc unum, nisi vera et perfecta charitas, de qua iterum Apostolus dixit: Omnis lex uno sermone impletur, Diliges proximum tuum sicut teipsum. Nam in tantum reliqua opera sine charitate nihil prosunt, ut libera voce clamet Apostolus, Si distribuero in cibos pauperum omnes facultates meas, et tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habuero, nihil mihi prodest . Et ideo quia ipsa est vera charitas quae omnes homines diligit; qui se cognoscit vel unum hominem odio habere, festinet amaritudinem fellis evomere, ut dulcedinem in se charitatis mereatur excipere: quia sine illa nec jejunia, nec vigiliae, nec orationes, nec eleemosynae, nec
Abbreviated transcription (Latin):
& inipsa habebit om̃ia. Sine istis et
enim bonis oꝑibus. quȩ supra me¬
morata sunt: caritas sufficit sibi
lla uͦ bona opera sine caritate om̃i¬
no ꝓdesse non possunt. Hoc totũ
ideo tt̾um atq it̾um dico uobis fr̃s reni
ut plenus poss itis agnoscere. quia
nullus se pot̾it excusare. qd pcepta ñ
possit implere. quia quando se de iu
inquib coepus laborat excusare tẽp¬
tauerit: abillis quȩ in animi uirtiuꝰ
consistunt. &p̃cipue acaritate inqua
continentur om̃ia bona nichiͥ potit
pͥtend̾e: qd̾ eam non possit aurilian¬
te deo ꝑficere. E ideo quiaueram cari¬
tatem uoluerit tenere: non inuenit
qd̃ in u̾itate alus. s sibi debeat impu
bre uinculum caritatis: sine quadi¬
ues pauꝑ est. &cum qua pauꝑ diues
est. Diues si caritatem non habeat:
quid habet : Pauꝑ si caritate̾ habeat
quid non habet: W quia sic̾ iohannẽ¬
habere meruerit: & econtra qͥd diu¬
ti t̾rena facultas ꝓderit: si dm̃ hade¬

Expanded text:
 in ipsa habeat omnia, quia sine  in ipsa habeat omnia, quia sine istis operibus quae supra commemorata sunt, charitas sufficit sibi, illa vero bona opera sine charitate prodesse omnino non poterunt. Hoc totum ideo iterum atquut plenius possitis agnoscere quia nullus se poterit excusare, quod Dei praecepta non possit implere; quia quando se de illis in quibus corpus laborat excusare tentaverit, ab illis quae in animi virtute consistunt, et praecipue a charitate in qua continentupraetendere, quod jam non possit Deo auxiliante perficere. Et ideo qui veram charitatem noluerit tenere, non invenit quod in veritate aliis, sed quod sibi debeat imputbre vinculum charitatis, sine qua dives pauper est, et cum qua pauper dives est. Dives si charitatem non habet, quid habet? Pauper si charitatem habet, quid non habet? Et quia, sichabere meruerit? Et contra quid diviti terrena facultas proderit, si Deum habe
Abbreviated transcription (Latin):
sicuit iam dic̃tum est. nichil au̾t
manib aut pedib agitur: ut aliqͥs se¬
ꝑ impossibilitatem aut infirmitatem
excusare conetur. Cum enim & cupi¬
ditas om̃i amaritudine amarior. et
caritas om̃i dulcedine dulcior sit:
gum cũ tantis ꝑiculis ac laboribus
homines portare uolunt: &dulce o¬
nus xp̃i & suaue iugum ipsius de
ceruicib suis excutiunt: Contra
sta quȩ caritati ur̃ȩ suggessi. niuiꝰ
qualemcumq uł ueri similem po¬
t̾it excusationem p̾tendere: ut se
dicat ea non posse ꝑficere. Nonenim
ei dr̃. ieiuna plus quam potes. ugi¬
la plusquã pͣuales: nec noc ei impo¬
nitur ut auino ł carnib abstineat.
si hoc infirmitas corꝑis sui non pre¬
stat. Et si forte non ualet ẽẽ ꝑfec̾tus:
non cogitur uendere om̃ia sua. ꝙ
dare pauꝑib. O si uirgo non potest
eẽ: non ad hoc p̾mitur. ut urorẽ non
ꝑmit tatur accipere. Inhus enĩ om̃i¬
b quȩ ad corꝑis fatigationẽ ꝑtinent.
nullus xp̾ianoꝵ inuitus cogitur. s

Expanded text:
sicut jam dictum est, nihil aut manibus aut pedibus agitur, ut se aliquis per impossibilitatem aut infirmitatem excusare conetur. Cum enim et cupiditas omni amaritudine amarior, et charitas omni dulcedine dulcior sit, iae cum tantis periculis ac laboribus homines portare volunt, ut dulce onus Christi et suave jugum ipsius de cervicibus suis excutiant? Contra ista quae charitati vestrae suggessi nullus quicunque voluerit, similem poterit excusationem praetendere, ut se dicat aliquis ea non posse perficere. Non enim ei dicitur: Jejuna plus quam potes, vigila plus quam praevales, nec hoc ei imponitur, ut a vino vel a carnibus abstineat, si hoc infirmitas corporis sui non tolerat; et si forte non praevalet esse perfectus, non cogitur vendere omnia sua et dare pauperibus; et si virgo non potest esse, non ad hoc premitur ut uxorem non permittatur accipere. In his enim omnibus quae ad corporis fatigationem pertinent, nullus Christianorum invitus cogitur; sed
Abbreviated transcription (Latin):
S cum hec ita sint. forte aliquis intra
se cogitat. &dicit. Quomͦ nobis inscͥp¬
turis sacͥs p̾cipitur. benedicite. & no¬
lite maledicere: & illud. neq maiedi¬
ci regnum dei possidebunt. nitem.
benedicite ꝑ sequentib uos: cũ ipsȩ¬

Expanded text:
 cum haec ita sint, forte aliquis intra se cogitat et dicit: Quomodo nobis in Scripturis divinis praecipitur, Benedicite, et nolite maledicere ; et illud, Neque maledici regnum Dei possidebunt ; et, Benedicite
Abbreviated transcription (Latin):
uestat & diligatie quen habuerat aliquan
tas siideo hoc ficcis i ilũ. Aiquid pgius euem¬
sequentr. Ecalua marob uob. Ciband
enim inimuu& potandieom ad patem
recontiliam nob̃ eum qhodiꝰ uille inmeli¬
tit ꝑsteterit ipse ignem longerii capitsuc.
Vide amus ne forteltg dud aliđdmunditii
hiuus contineat imellecis Dicit enim hiere.
mes adadiuorium ipsius congreguntas.
pecistenim fier udrimus ferus & burbe¬
rus iniruti sisentiaabene ficiũ nt̃isiluma

Expanded text:
ur et diligat te, quem habuerat aliquandtas: si ideo hoc facis ut illi aliquid pejus even vos. Cibando enim inimicum et potando eum, ad pacem reconciliamus nobiscum. Quod si ille in malitia praestiterit, ipse ignem congerit capiti suo Videamus ne forte dignius aliquid mandati hujus contineat intellectus. Dicit enim Hieremiici, ad adjutorium ipsius congregantur. Potest enim fieri, ut amens, ferus, et barbarus inimicus, si sentiat beneficium nostrum,
Abbreviated transcription (Latin):
geremꝰ ⁊ ꝑrimum. Deniq ꝙ ꝓ illo
qui inciderat in latͦnes duos dena¬
rios dedit: & ap̃ samaritanos duos
dies transegit: ut eos incaritate dei
s ꝓximi confirmaret. W udua il¬
la intẏpum ęccłȩ duo era misit in
garofilatium: ꝙ dñs ad p̾dicandũ
caritatẽ binos discipulos destinauit.
Istaenim duo ut diximus: ante ad¬
uentum xp̃i humanũ genꝰ hab̾e non
meruit. Attendite fr̃s. quia & do¬
minis duo dixͦ. Illa utiq quȩ ei de¬
esse uidebantur: surge ⁊ tolle graba¬
tum tuũ. Ista duo. languidꝰ ille mi
batum oesignatur. Apłs dicꝰ. In¬
uicẽ onera ur̃a portate: n sic adim¬
plebitis legem xp̃i. Sigͦ fueris pͣ
go surge: est dilige deum. Ꝙ tolle
grabatum tuum: dilige ꝓrimum
tuum. idest porta onus inqͦ requi¬
escebas. Ista duo humano gn̾i neces¬
saria erant. ẜ habere ea inse om̃ino
non poterant. quia caritas dei diffusa est
nobis. nonex nobis: ipso adiuuante qͥ¬

Expanded text:
geremus et proximum. Denique et pro illo geremus et proximum. Denique et pro illo qui inciderat in latrones duos denarios dedit , et apud Samaritanos duos dies transegit , uti eos in charitate Dei et proximi confirmaret. Et vidua illa, in typum Ecclesiae, duo aera misit in gazophylacium , et Dominus ad praedicandum charitatem binos discipulos destinavit . Ista enim duo, ut diximus, ante adventum Christi humanum genus habere non meruit. Attendite, fratres, quia et Dominus duo dixit, illa utique ei deesse videbantur: Surge, tolle grabatum tuum . Ista duo languidus ille minbatum designatur. Apostolus dixit, Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi . Si ergo pgo surge, dilige Deum, et tolle grabatum tuum. Dilige proximum tuum, id est porta onus in quo requiescas. Ista duo humano generi necessaria erant. Sed habere ea in se omnino non poterant; quia charitas Dei diffusa est nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
defignatur. Ioeo enim & ante pascha
qd p̾sentem uitam significat. quadra¬
ginta dieb ieiunamus & obseruamꝰ:
ut pascha qd̃ ȩt̾nȩ uitȩ ymaginem
gerit. cum gaudio celebinre possi¬
ius Ideo & moyses quadraginta di¬
ebus ieiunauit. & helyas similiter
quadraginta. & dñs ac saluator
nr̃ quadragenariũ isiuntum conse¬
crauit & inheremo fpłs isrłiticus
quadraginta annis demoratus est.
postquam meruit de egypto meru¬
ram significare uidetur. Langͥdus
uͦ ille de quo in euugłio legimus.
quia iacebat: tipum gnĩs humani
habere uidebatur. Qd̃ aut̃ tringin¬
ta rocto annis in langorib positus
erat. de illo quadragenario num̾o
quẽ supͣdirimus duo minꝰ habens.
uideamus quȩ sunt illa duo que de¬
nichil ꝓsint: & siqua sint opera
bona. si uirginitatẽ uł martẏriuꝰ
quis habeat. si ista duo inquib to¬
ta lex pendet & ꝓpħe non habuerit.
languidus & panaliticꝰ iacet. Uenit

Expanded text:
designatur. Ideo enim et ante Pascha, designatur. Ideo enim et ante Pascha, quod praesentem vitam significat, quadraginta dierum jejunium observamus; ut Pascha, quod aeternae vitae imaginem gerit, cum gaudio celebrare possimus. Ideo et Moyses quadraginta diebus jejunavit , et Elias similiter quadraginta , et Dominus ac Salvator noster quadragenarium jejunium consecravit ; et in eremo populus Israeliticus quadraginta annis demoratus est, postquam meruit de Aegypto ram significare videtur. Languidus vero ille, de quo in Evangelio legimus quia jacebat, typum generis humani habere videbatur. Quod autem triginta et octo annos in languoribus positus erat, de illo quadragenario numero, quem supra diximus, duo minus habens: videamus quae sunt ista duo quae denihil prosint? Et si quae sint opera bona, et virginitatem vel martyrium quis habeat, si ista duo, in quibus tota Lex pendet et Prophetae , non habuerit, languidus et paralyticus jacet. Venit
Abbreviated transcription (Latin):
sit quouadat: qm tenebre obcecaue¬
runt oculos eius. ꝙ illuo. Itinera eoꝵ
qui inuriam retinent. malefacti in
morte. Et quia scđm hȩc que supra
suggessimꝰ nulia nob̾ uł umbra alici¬
ius excusationis remanet. totis uiri¬
b cum dei adiutorio laboremꝰ implere
ꝙͥ p̾cepit: ut mereamur accipere qu̾
ꝓmissit. & ut reliqua opera bona que¬
cumq inspirante dño facimꝰ non per¬
damꝰ: caritatem uelut matre omĩum
bonoꝵ oꝑum fideliter dño inspirante
seruemus. Et ut hȩc quȩ supra sug¬
glosimus plenius & euidentius possĩ¬
tis agnoscere: tercĩ aliqͥd de oꝑe sanc̾¬
ti iugustini ad rem de qua sugges¬
simꝰ ꝑtinens credidi aduingendum:
qͥ manifestissime ꝓbetur millũ homi¬
nẽ posse dei misccłiam ꝓmereri: qu
duo p̾cepta caritatis contempnens ini¬
micis suis neglexerit toto corde di¬
llo paralitico. qͥ quadraginta ꝙ oc̃to
annos agebat in infirmitate sua trac̃¬
taret: sio ait. Quadragenario num̃o

Expanded text:
 quoniam tenebrae obcaecaverunt oculos ejus . Et illud, Itinera eorum qui injuriam retinent malefacti, in morte. Et quia, secundum haec quae supra suggessimus, nulla nobis vel umbra alicujus excusationis remanet, totis viribus cum Dei adjutorio laboremus implere quod praecepit, ut mereamur accipere quae promisit. Et ut reliqua opera bona, quaecumque inspirante Deo facimus, non perdamus, charitatem velut matrem bonorum omnium fideliter Domino inspirante servemus. Et ut haec quae supra suggessimus, plenius et evidentius possitis agnoscere, parum aliquid de opere sancti Augustini ad rem de qua suggessimus pertinentem credidi adjungendum, quo manifestissime probetur nullum hominem posse Dei misericordiam promereri, qui duo praecepta charitatis contemnens, inimicis suis neglexerit toto corde diillo paralytico, qui triginta et octo annos habebat in infirmitate sua, tractaret, sic ait: Quadragenario numero
Abbreviated transcription (Latin):
uitatiimmo a conceptione humana manifes
Ipse &iã mox ebitẽpus a erigis congruebat
uiraq suã reuerem pandere coepit atq: ape¬
rire substaniã & qͥd idelic& patriiuxia
uerrate diuinae maiestietis. & qͥdiuxta ad¬
sumptionis humanae fragilitate debeat ma¬
tri. Ne absq prouidentia duodenis prima
suae fidei rudim̃ta reuelabat quae .xii.
& elucidanda ꝑorbem. Possum & hocdice¬
re qr sicꝰ septe nario sic & duodenario nume¬
ro qui multiplicatis intsemuice septenarii
partib: constat uł rerũ uł tẽporũ uniuersic¬
tas ac ꝑfestio design&. Ad qideo quo om̃a
loca uł tẽpora docea doccupari recte a

Expanded text:
itate, imo a conceptione humana, manifestipse etiam mox ubi tempus aetatis congruebat, utramque suam reverenter pandere coepit, atque aperire substantiam, et quid videlicet Patri, juxta veritatem divinae majestatis, et quid juxta assumptionis humanae fragilitatem debeat matri. Nec absque providentia duodenis prima suae fidei rudimenta revelabat, quae duodeevelanda et elucidanda per orbem. Possumus et hoc dicere, quia sicut septenario, sic et duodenario numero, qui multiplicatis inter se invicem septenarii partibus constat, vel rerum vel temporum universitas ac perfectio designetur. Atque ideo quo omnia loca vel tempora
Abbreviated transcription (Latin):
ylebitur iniquitate: & non discȩ¬
det de domo eius plaga. Qd̃ aut̾
dic de domo illius nondiscedere
Ulagam: non de domo trena ẜ de
amina eius intelligendũ e. quȩ
templũ dei est. Studeat etiã nũ¬
quã mentiri: quia scͥptum ẽ. Os qd̾
mentitur. occidit animã. Ꝙ alibi.¬
Pdes om̃s qͥ locuntur mendacium.
Iusticiam tenere contendat. ꝓpter
uls̃. Beati qui custodiunt uidici¬
um: &̾ facunt iusticiã inom̾i tem¬
pore. Castitatem tenere toto cor¬
de festinet: quia castitas angelis
consimiles facit. Hȩc gͦ om̃ra que
suggessi. & breura sunt ut possit
duscia: ut debeant deo aixiliante
opib adimpleri. Fece mhus om¬

Expanded text:
plebitur iniquitate, et non disceplebitur iniquitate, et non discedet de domo illius plaga. Quod autem dicit de domo illius non discedere plagam, non de domo terrena, sed de anima intelligendum est, quae templum est Dei. Studeat etiam nunquam mentiri, quia scriptum est: Os quod mentitur occidit animam; et, perdes eos qui loquuntur mendacium. Justitiam teillud, Beati qui custodiunt judicium et faciunt justitiam in omni tempore . Castitatem tenere toto corde festinet; quia castitas Angelis facit consimiles. Haec ergo omnia quae suggessi, et brevia sunt, ut possint dulcia, ut debeant Deo auxiliante operibus adimpleri. 3. Ab his
Abbreviated transcription (Latin):
more caritatis exercet: dulcedo amo¬
n suaue ac leue est. Teneat gͦ unusqͥsꝙ
bonam uoluntatem: & om̃s homines
sieut se ipsum diligat. E sibi abalus¬
as fieri optat. hoc alus facere uelit.
Sbonis oret ut a dño custodiantur.
medio ebus: ut meliores fiant. Pro
malis: ut cito se ccerigant. Et inom¬
nib peccatorib uicia potuis quã ip¬
sos homines odio habeat: & aduicem
bonor medicor. morbũ oderit non
egrotum. Nam qui inpeccatoribus
tł quibuscumq imicis sius. mag̾
ipsos quam uicia eoꝵ oclio habet: aut
inp̾senti eos desid̾at puniri: aut in
futuro ȩt̾no incendio concremari. Q
res quam execranda ꝙ̃ abhominabił
ritas ur̃a cognoscit. Poni uͦ xp̾ia¬
ni om̃s immicos suos magis corri¬
oi quam pire desiderant: & ꝓinef¬
fabili bonitate student nec ilis nec
alus maledicere ꝓpter illd̾ qd scͥptũ
est neq maledici regnum dei pos¬
sidebunt. Nunquã iurare. qͥa scͥp¬
tum est. Nir multum uirans. im¬

Expanded text:
amore charitatis exercet, dulcedo amoamore charitatis exercet, dulcedo amo suave ac lene est. Teneat ergo unusquisque bonam voluntatem, et omnes homines sicut seipsum diligat, et quod sibi ab aliis fieri optat, hoc aliis fieri velit, pro bonis oret, ut a Domino custodiantur; pro mediocribus, ut meliores fiant; pro malis, ut cito se corrigant; et in omnibus peccatoribus vitia potius quam ipsos homines odio habeat, et ad vicem bonorum medicorum morbum oderit, non aegrotum. Nam qui in peccatoribus vel quibuscunque inimicis suis magis ipsos quam vitia eorum odio habet, aut in praesenti eos desiderat puniri, aut in futuro aeterno incendio concremari, quae res quam exsecranda et abominabilis ritas vestra cognoscit. Boni  omnes inimicos suos magis corrigi quam perire desiderant, et pro ineffabili bonitate student nec illis nec aliis maledicere, propter illud quod scriptum est: Neque maledici regnum Dei possidebunt; nunquam jurare, quia scriptum est: Vir multum jurans im