comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sit participem fieri pattis uel filii:
sine sp̃u sc̃o. De quibus autem¬
discittientes: sine dubio necessarium
erit. ut oꝑationem specialem sp̃s sc̃i
et specialem patris ac filiidescriba¬
mus. Arbitroi igitur oꝑationem
quidem eẽ patris et filii tam in
scis quam in peccatorib in homini¬
bus rationabilib et in mnutis anima¬
libus: s in his que quȩ sine anima
sunt: et momnib omnino que st̃.
Dꝑationem uero sp̃s sci nequaquã
prorsus incidere uel mea que fine
anima sunt. uel inea que animan¬
tia quidem. s muta sunt: S ne
in iłłi quidem inueniri. qui racio¬
nabiles quidem sunt. s inmalicia
positi: nec omnino admeliora ꝯu̾si
inbonis actib. & in deo ꝑmanent:
quia aut̃ oꝑatiopatris & filii. et
in scĩs et inpeccatorib sit: mani¬
festatur ex eo quod om̃s qͥ ratio¬
sibi gerurit sapientiȩ et iusticie: qͦd
est ap̾c. Ex eo autem qui uere est.
qui dixit ꝑ moy sen ego sum qui sum:

Expanded text:
sit participem fieri Patris vel Filii sit participem fieri Patris vel Filii sine Spiritu sancto. De quibus discutientes sine dubio necessarium erit ut operationem specialem Spiritus sancti, et specialem Patris ac Filii describamus. Arbitror ergo operationem quidem esse Patris et Filii tam in sanctis quam in peccatoribus, in hominibus rationalibus et in mutis animalibus; sed et in his quæ sine anima sunt, et in omnibus omnino quæ sunt: operationem vero Spiritus sancti nequaquam prorsus incidere vel in ea quæ sine anima sunt, vel in ea quæ animantia quidem, sed muta sunt; sed ne in illis quidem inveniri qui rationabiles quidem sunt, sed in malitia positi, nec omnino ad meliora conversi. in bonis actibus, et in Deo permanent. VI. Quia autem operatio Patris et Filii et in sanctis et in peccatoribus sit, manifestatur ex eo quod omnes qui ratiosibi gerunt sapientiæ et justitiæ quod est Christus. Ex eo autem qui vere est, qui dixit per Moysen: «Ego sum qui sum,»
Abbreviated transcription (Latin):
pariter et stultum est sp̃m
scm̃ confiteri: et ignorantiam
ei adscribere. Non enimͣ aliuo
aliquid eẽt antequam sp̃s sc̃s:
cere. quia tunc quidem cũ
patrem: postea uero quam
recepit scientiam sp̃s sc̃s effec¬
tus est: Quod si eet: nunquam
utiq inunitatem trinitatis.
idest di patris. inconuerbilis
et filii eius. &iam ipse sp̃s sc̃s
haberetur. nisi quia et ipse
uel si quod aliud tale cempora¬
lis significationis nomen ad¬
sciscimus : simpliciter et cum
uenia accipiendum est. Qm̃
nominum quidem horum
significationes temporales
sunt: ea autem de quib loqͥ¬
mur: tractatu quidem sermo¬
nis cemporaliter nominant᷑.
natura autem sur omnem
intellegentiam sensus tempo¬
raleͥs excedunt. Rectum tam̃
uidetur inquirere. quid causȩ
sit quod quid generatur ꝑ d̃m in
salutem: opus habet et patre et fi¬
lio et spũ sco: non ꝑcepturus salutẽ:
nisi sit integra trinitas: Nec possibile

Expanded text:
pariter et stultum est, Spiritum pariter et stultum est, Spiritum sanctum confiteri, et ignorantiam ei ascribere. Non enim cum aliud aliquid esset antequam Spiritus sacere, quia tunc quidem cum Patrem, postea vero quam recepit scientiam, Spiritus sanctus effectus est: quod si esset, nunquam utique in unitate Trinitatis, id est Dei patris inconvertibilis et Filii ejus, etiam ipse Spiritus sanctus haberetur, nisi quia et ipse er, vel erat, vel si quod aliud tale temporalis significationis nomen asciscimus, simpliciter et cum venia accipiendum est: quoniam nominum quidem horum significationes temporales sunt, ea autem de quibus loquimur, tractatu quidem sermonis temporaliter nominantur, natura autem sui omnem intelligentiam sensus temporalis excedunt. V. Rectum tamen videtur inquirere quid causæ sit, quod qui regeneratur per Deum in salutem, opus habet et Patre et Filio et Spiritu sancto, non percepturus salutem nisi sit integra Trinitas; nec possibile
Abbreviated transcription (Latin):
di patris existant. Sicut enim
de filio diciintur. quia nemo no¬
uit patrem nisi filius. et ciui
uoluerit filius reuelare:
hec eadem etiam de spũ scõ
dicit apłs cum aic. nobis autẽ
Sp̃s enim omnia scrutatur.:
etiam alta dĩ: S et rursus in
euangłio de diuinis ac profun¬
diorib doctrinis commemo¬
rans saluator. que ñẽdum ca¬
pere poterant discipulis sui: ita
ait ad apłos. Adhuc multa ha¬
beo que uob̃ dicam:. s non po¬
testis illa modo capere. Cum
autem uenerit consolator.
ille uos docebit omnia. et
commonebit omnia. que dixi
uobis. Et ita sentiendum est
quod sicut filuis qui solus cog¬
noscit patrem reuelat cui uult:
ita et sp̃s sc̃s qui solus scrutatur
etiam alta di. reuelat dm̃ cui
uult. Sp̃s enim: ubi uult spi¬
rat. Neq enim putandũs est
quod etiam sp̃s filio reuelante
cognoscit. Si enim reuelante
filio cognoscit patrem sp̃s sc̃s:
eigo ex ignorantia adscientiã
uenit.: quod utiq et impium

Expanded text:
Dei Patris existant. Sicut enim Dei Patris existant. Sicut enim de Filio dicitur, quia «nemo novit Patrem nisi Filius,» et cui voluerit Filius revelare:» hæc eadem etiam de Spiritu sancto dicSpiritus enim omnia scrutatur etiam alta Dei.» Sed et rursus in Evangelio de divinis ac profundioribus doctrinis commemorans Salvator quas nondum capere poterant discipuli sui, ita ait ad Apostolos: «Adhuc multa habeo quæ vobis dicam, sed non potestis illa modo capere: cum autem venerit consolator ille vos docebit omnia, et commonebit omnia quæ dixi vobis.» Et ita sentiendum est quod sicut Filius, qui solus cognoscit Patrem, revelat cui vult: ita Spiritus sanctus, qui solus scrutatur etiam alta Dei, revelat Deum cui vult. «Spiritus enim ubi vult spirat». Neque enim putandum est quod etiam Spiritus Filio revelante cognoscit. Si enim revelante Filio cognoscit Patrem Spiritus sanctus, ergo ex ignorantia ad scientiam venit: quod utique et impium
Abbreviated transcription (Latin):
ut puta. fructus autem sp̾s ẽ
caritas. gaudium. pax: et cetera:
Item et ibi cum ceꝑtas sp̃u. nunc
carne ꝑficimini. Nos uero &iam
inuteri testam̃to putamus distinc¬
tionem istam posse seruari: sicut
cum dicit. qui dat sp̃m populo
qui est suꝑ suꝑ terram. et sp̃m̃
his qui calcant eam. Sine dubio
enim omnis qui calcat eam ter¬
ram. idẽ terrena et corporalia: par¬
ticeps est sp̃s sci adeo eum accipi¬
ers. Dicebat autem et hebreus
magister quod duo illa seraphin
quȩ inlasia senis alis describuntur
clamantia ad inuicem et dicentia
unigenito filio dĩ et de spũ scõ
eẽt intellegendum. Nos uero pu¬
tamus etiam illud quod in canti¬
co abbacũ dictum est. In medio
duorum uel animalium. uel du¬
arum uitarum cognosceris: de
xp̃o et de sp̃u scõ sentiri debere.
Omis scientia enim scientia de
patre: reuelante filio in spu scõ
cognoscitur: ut ambo hec que
uitedicuntur: causa scientiȩ

Expanded text:
ut puta: «Fructus autem Spiritus est ut puta: «Fructus autem Spiritus est charitas, gaudium, et pax, etc.» Item et ibi: «Cum cœperitis Spiritu, nunc carne perficimini.» Nos vero etiam in veteri Testamento putamus distinctionem istam posse servari, sicut cum dicit; «Qui dat Spiritum populo» qui est super terram, et Spiritum his qui calcant eam.» Sine dubio enim omnis qui calcat terram, id est terrena et corporalia, particeps est Spiritus sancti a Deo eum accipiens. Dicebat autem et Hebræus magister, quod duo illa Seraphim quæ in Esaia senis alis describuntur clamantia adinvicem, et dicentia:unigenito Filio Dei et Spiritu sancto essent intelligenda. Nos vero putamus etiam illud quod in cantico Abacuc dictum est: «In medio vel duorum animalium, vel duarum vitarum cognosceris,» de Christo et de Spiritu sancto sentiri debere. Omnis enim scientia de Patre revelante Filio in Spiritu sancto cognoscitur, ut ambo hæc quæ vitæ dicuntur, causa scientiæ
Abbreviated transcription (Latin):
ȩqualitatem atq oedinem:
a deo insitum uolunt. Nam
et in eo libello qui pastoris
dicitur. angeli penitie quẽ
hermas conscripsit: ita re¬
fertur. Primo omnium ere¬
de. quia unus est ds̃
qui om̃a creauit atq
composuit: qui cum nichil eẽt
S et in enoch libro similia descri¬
buntur. Nerumtamen usq ad
presens nullum sermonem in
scripturis scĩs inuenire potui
uel creatura diceretur: ne eo qͥ¬
dem modo quo de sapientia
referre salomonem supra edo¬
cuimus: uel que de uita. uel
uerbo. aliisq apellationib fi¬
lii di intellegenda ẽẽ tracta¬
uimus. Sp̃s igitur di qui suꝑ
aquas ferebatur sicut scriptũ
est inpͥncipio facturȩ mundi.
puto quod non sit alius. quã
gere possum. sicut et cum ipsa
loca exponeremus ostendimꝰ:
non camen scđm historiam.
s scdm intellegentiam spirita¬
lem: quidam sane exprecesso¬
ribus nris in nouo destam̃to
obseruarunt. quod sicubi sp̃s
nominatur sine adiectione

Expanded text:
æqualitatem atque ordinem æqualitatem atque ordinem a Deo insitum volunt. Nam et in eo libello qui Pastoris dicitur angeli pœnitentiæ, quem Hermas conscripsit, ita refertur: «Primo omnium crede, quia unus est Deus qui omnia creavit atque composuit: qui cum nihil esset Sed et in Enoch libro his similia describuntur. Verumtamen usque ad præsens nullum sermonem in Scriptis sanctis invenire potuimra esse vel creatura diceretur, ne eo quidem modo quo de Sapientia referre Salomonem supra edocuimus, vel quæ de Vita, vel Verbo, aliisque appellationibus Filii Dei intelligenda esse tractavimus. Spiritus igitur Dei qui super aquas ferebatur, sicut scriptum est in principio facturæ mundi, puto quod non sit alius quam Sgere possum, sicut et cum ipsa loca exponeremus ostendimus, non tamen secundum historiam, sed secundum intelligentiam spiritualem. IV. Quidam sane ex præcessoribus nostris in novo Testamento observarunt, quod sicubi Spiritus nominatur sine adjectione
Abbreviated transcription (Latin):
in suͤflauit in apłos post re¬
surrectionem. et dicit eis.
accipite sp̃m scm:. et ad ma¬
Riam dicitur ab angło. sp̃s¬
apłicarum sp̃s sc̃s dabatur
inbaptismo¶ Ex quib omĩb
salutare baptismum non
aliunde nisi excellentissi-¬
mȩ omnium trinitatis aue¬
toritate patris et filii et
sp̃s sci cognominatione cõ¬
pleatur: et ingenito deo pa¬
tri. et unigentto filio eius
nomen quoq scĩ
sc̃s copuletur. Quis ergo
non obstuꝑescat. quanta
maiestaᷤ sit sp̃s sci: cum eum
qui dixerit uerbum in fi¬
lium hominis: audeͥat speh¬
rare ueniam posse:eum uͦ
qui in sp̃m scm blasphema¬
uerit:lieniam non habere
neq inpresenti scło neq in
futuro. Quod autem adeo
uniuersa creata sunt. nec
ab eo hoc ipsum ut eẽt acce¬
ture adssertionib compro¬
batur . repudiatis atq de¬
pulsis his que a quibusdã
falso ꝑhibentur. uel de
materia deo coȩterna. uel
de ingenitis animabus:
quibus non tam subsis¬
tendi naturam. quam ut¬

Expanded text:
insufflavit in Apostolos post reinsufflavit in Apostolos post resurrectionem, dicens: Accipite Spiritum sanctum . Et ad Mariam dicitur ab Angelo, Spirapostolicarum Spiritus sanctus dabatur in Baptismo . Ex quibus omnibus salutare Baptisma non aliter nisi excellentissimae omnium Trinitatis auctoritate, id est, Patris et Filii et Spiritus sancti cognominatione compleatur, et ingenito Deo Patri et unigenito ejus Filio nomen quoque Spiritus sancti copuletur. Quis ergo non stupemajestas sit Spiritus sancti, cum eum qui dixerit verbum in Filium hominis, audiat sperare veniam posse; eum vero qui in Spiritum sanctum blasphemaverit, veniam non habere neque in præsenti sæculo, neque in futuro? III. Quod autem a Deo universa creata sint, nec ab eo hoc ipsum ut esset acceturæ assertionibus comprobatur, repudiatis atque depulsis his quæ a quibusdam falso perhibentur, vel de materia Deo coæterna, vel de ingenitis animabus, quibus non tam subsistendi naturam, quam
Abbreviated transcription (Latin):
rim: sicut ipse xp̃c asseruit.
De subsistentia uero sp̃s scĩ ne¬
csa suspitionem quidem ullam
habere quis potuit: preter
eos qui in lege et propħis uer-¬
sati sunt. uel eos qui se xp̃os
credere confitentur. Nam de
deo quidem patre quam uis
quid lin proloqui nemo uale-¬
cat. tamen possibile est intel¬
lectum d aliquem capi ex oc¬
casione uisibilium creaturarũ:
et ex his que humana mens
naturaliter sentit: insuꝑ &lã
de scripturis seĩs confirmari
possibile est. S et de filio dĩ
quamuis nemo nouerit filium
nisi pater: camen ex diuinis
scripturis etiam de ipso qualit̃
sentiri debeat: mens humana
formatur:. non solum ex nouo.
s etiam ex ueteri testamento
ꝑea quȩ a scĩs gesta ad xp̃m fi¬
guraliter referuntur: exquib
aduerti uel diuina eius natu¬
sicut dauid inquinquagesi¬
mo psalmo dicit. Et sp̃m
scm̃ cuum ne auferas a me.
Et indanihele dicitur: sp̃s
sc̃s qui est irte. In nouo uero
testamento habundantibꝰ
testimoniis edocemur. cum

Expanded text:
rum, sicut ipse Christus asseruit. De subsistentia vero Spiritus sancti ne suspicionem quidem ullam habere quis potuit, præter eos qui in Lege et Prophetis versati sunt, vel eos qui se Christo credere confitentur. Nam de Deo quidem patre quamvis quidem proloqui nemo valeat, tamen possibile est intellectum aliquèm capi ex occasione visibilium creaturarum et ex his quæ humana mens naturaliter sentit: insuper etiam de Scripturis sanctis confirmari possibile est. Sed et de Filio Dei, quamvis nemo noverit Filium nisi Pater, tamen ex divinis Scripturis etiam de ipso qualiter sentiri debeat, mens humana formatur, et non solum ex novo, sed etiam ex veteri Testamento, per ea quæ a sanctis gesta ad Christum figuraliter referuntur, ex quibus adverti vel divina natura ejusicut David in quinquagesimo Psalmo dicit, Et Spiritum sanctum tuum ne auferas a me . Et in Daniele dicitur, Spiritus sanctus qui in te est . In Novo vero Testamento abundantibus testimoniis edocemur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
test etiam illa uox pauli his qui
licet non uolentes. pro uoluntate
tamen eius qui subiecit. et pro re¬
promissionum spe uanitati sub¬
iecti sunt: qua ait Optarem enim
resolui uel redire et ȩẽ cum xp̃o:
Multo enim meluis: ĩ paulopost

Expanded text:
test illa vox Pauli his qui, licet non volentes, pro voluntate tamen ejus qui subjecit, et pro repromissionum spe vanitati subjecti sunt, qua ait: «Optarem enim resolvi, vel» redire, et esse cum Christo: multo enim melius.» Put
Abbreviated transcription (Latin):
lata. uirtutib anime coap¬
tantur: sicut salomon di¬
cit: Sensum diuinum in¬
uenies: Sciebat namq
duo genera eẽ sensuum
in nob unum genus sen¬
suaun mortale. corrupti¬
bile.humanum:aliud
nunc diunum nomina¬
uit. hoc ergo sensum di¬
uino. non oçculorum. s
cordis mundi. que est
mens: ds̃ uiđi abhis qui
digni sunt. potest. Cor sa¬
ne pro mente. idẽ pro
intellectuali uirtute no¬
minari: in omnib scriptu¬
ris. nouis. ac ueterib. abundan¬
ter inuenies. Hoc igit᷑mͦ
quamius longe inferiꝰ
quam dignum est. ut¬
pto te pro infirmitate huma¬
ne intelligentie: haturam dĩ
intellegentes: nunc quid sibi

Expanded text:
lata virtutibus animæ coaplata virtutibus animæ coaptantur, sicut et Salomon dicit: «Sensum divi» num invenies. Sciebat namque duo genera esse sensuum in nobis, unum genus sensuum mortale, corruptibile, humanum; aliud nunc divinum nominavit. Hoc ergo sensu divino non oculorum, sed cordis mundi, quæ est mens, Deus videri ab his qui digni sunt potest. Cor sane pro mente, id est pro intellectuali virtute nominari in omnibus Scripturis novis ac veteribus abundanter invenies. Hoc igitur modo quamvis longe inferius quam dignum est, utpote pro infirmitate humanæ intelligentiæ naturam Dei intelligentes, nunc quid sibi
Abbreviated transcription (Latin):
nosci: per uirtutem scien¬
tie. non ꝑuisibilitatis fra¬
guitatem. Quia ergo de in-¬
corporea natura et inuisibi¬
li nec uidere proprie dici¬
idc̃irco afilio. neq filius
a patre uideri in euan¬
głio dicitur. s agnosci.
Quod si proponat aliquis
quare dictum est. beati
mundo corde qm̃ ipsi din
uidebunt: multomagis¬
etiam ex hoc ut ego arbi¬
tror. assertio nr̃a firma¬
bitur. Nam. quid aliuo
scđm id quod supra ex¬
posuimus. mente eum
intelligere atq cognoscẽ:
frequenter namq̃ sensi¬
bilium menbrorum no¬
mina ad animam refe¬
runtur: ita ut oculis cordis
uidere dicatur. idest uirtute
intelligentiȩ aliquod intellectu¬
ale concere:sie ⁊ audire aurib
dicitur: cum sensum intelli¬
gentiȩ profundioris adu̾tit. Sic
uti eam posse dentib dicimꝰ:
cum mandit et comedit
panem uite. qui de cȩlo
descendit. Similiter et ce¬
teris uti menbrorum
officiis dicitur: quȩ excor.¬
pores appellatione trans¬

Expanded text:
nosci, per virtutem sciennosci, per virtutem scientiæ, non per visibilitatis fragilitatem. Quia igitur de incorporea natura et invisibili, nec videre proprie dicia Filio, neque Filius a Patre, videri in Evangelio dicitur, sed nosci. Quod si proponat nobis aliquis, quare dictum est: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt ? multoetiam ex hoc, ut ego arbitror, assertio nostra firmabitur: nam quid aliud secundum id quod supra exposuimus mente eum intelligere atque cognoscere? Frequenter enim sensibilium membrorum nomina ad animam referuntur, ita ut oculis cordis videre dicatur, id est, virtute intelligentiæ aliquid intellectuale conjicere. Sic et audire auribus dicitur, cum sensum intelligentiæ profundioris advertit. Sic et uti eam posse dentibus dicimus, cum mandit, et panem comedit vitæ qui de cœlo descendit. Similiter et cæteris uti membrorum officiis dicitur, quæ ex corporali appellatione trans
Abbreviated transcription (Latin):
nulla cui uisibilis sit ds̃.
Non quasi qui uisibilis
quidem sit ꝑ naturam. et uelut
fragilioris creature euadat atq
excedat aspectum: s qm natura
uisu. Iliter uideri impossibilis est:
¶Quod si requiras ame quid
etiam oe ipso unigenito sentiã.
sine ipsi quidem uisibilem
dicam naturam di quȩ natura-¬
liter inuisibilis est: non tibi
statim uel impium uideatur
eẽ uel absurdum. rationem qͥp¬
pe dabimus consequenter.Ali¬
ud est uidere. aliud cognoscere:
uideri. et uidere:corporeum re
feit: cognosci et cognoscere:
in tellec tualis natura est: Quic¬
quid ergo proprium corporũ
est: hoc nec de patre: nec de fi¬
lio sentiendum est. Quod uero
ad naturam ꝑtinet ditatis. hoc
inter patrem et filium constat.
Deniq &iam ipse in ȩuangłio
non dixit. quia nemo uidit
unquam patrem nisi filius. ne¬
q filiam nisi pater: S ait
nemo nouit filium nisi pater.¬
neq patrem quis no uit.
nisi filius. Er quo mani¬
hoc inter patremn et filiũ
cognoscere dicitur: et cog¬

Expanded text:
 cui visibilis sit Deus: non quasi qui visibilis quidem sit per naturam, et velut fragilioris creaturæ evadat atque excedat aspectum, sed quoniam naturaliter videri impossibile est. Quod si requiras a me quid etiam de ipso Unigenito sentiam, si ne ipsi quidem visibilem dicam naturam Dei, quæ naturaliter invisibilis est, ne tibi statim vel impium videatur esse vel absurdum; rationem quippe dabimus consequenter. Aliud est videre, aliud cognoscere: videri et videre corporum res est; cognosci et cognoscere, intellectualis naturæ est. Quidquid ergo proprium corporum est, hoc nec de Patre, nec de Filio sentiendum est. Quod vero ad naturam pertinet Deitatis, hoc inter Patrem et Filium constat. Denique etiam ipse in Evangelio non dixit: quia nemo vidit Al. videt Patrem nisi Filius, neque Filium nisi Pmo novit Filium nisi Paterneque Patrem quis novit nisi Filius . Ex quo manihoc inter Patrem et Filium cognoscere dicitur et cog
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. in unuersis. Pienius enim et clariꝰ
et ut ita dixerim aꝑtius est inar¬
changłis: quam in aliis scĩs uiris. Qđ
ex eo manifestum ẽ: quia cum ad
sum ꝑfectionem uenerint scĩ quiq
dicuntur similes angłis effici uel
equales. scđm euangłicam sententiam:
unde constat in singłis quibusq
tantum effici xp̃m: quantum ratio
indulserit meritorum: his igitur
nob detrinitatis ratione breuiter
repetitis. consequens ẽ etiam illud
pariter ad monere: quod ꝑ filium
creata dicuntur omĩa quȩ in
bilia et inuisibilia. siue troni.
siue dominationes. siuie pͥncipa¬
tus. siue potestates. omnia ꝑ
ipsum. et in ipso creata sunt.
et ipse est ante om̃s. et om̃ia illi¬

Expanded text:
est in universis. Plenius enim et clarius, est in universis. Plenius enim et clarius, et, ut ita dixerim, apertius in Archangelis est quam in aliis sanctis viris. Quod ex eo manifestum est, quia cum ad summam perfectionem venerint sancti quique, dicuntur similes Angelis effici vel æquales, secundum evangelicam sententiam. Unde cotantum effici Christum, quantum ratio indulserit meritorum. His igitur nobis de Trinitatis fide breviter repetitis, consequens est etiam illud pariter admonere, quod per Filium creata dicuntur omnia, quae in bilia et inuisibilia siue troni siue dominationes siue principatus siue potestates; omnia per ipsum et in ipso condita sunt et ipse es\'t ante omnes. \'ima
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ei quia dubium non est. quod xp̃c
uel cetã omnia erat in paulõ. proptͤ
quod dicebat. aut exꝑimentum quȩ¬
ritis eius qui in me loquitur xp̃c: Et
iterum. uiuo autem iam non ego.
uiuit uero in me xp̃c: Cunc ergo¬
cum eẽt inpaulum. quis dubitabit
quod similiter erat inpetro. et in ioħe.
et in singulis quibusq scorum. Et ñ
solum in his qui interris sunt: uerum
et in his qui incelis sunt. Absurdum
namq ẽ. dicere quia in petro quidẽ
et in gabrihel archangło non erat.
ex quo manifeste deprehenditur. qr
diuinitas filii dĩ non in loco aliquo
concludebatur. Alioquin. in ipso can¬
tum fuisset. et in altero non fuisset:
s scđm incorporeȩ nature maiestatẽ
cum a nullo loco concludatur: in nul¬
lo rursum de eẽ intellegitur. Uerum
illa sola differentia intellegenda est.
quod etiam si sit indiuersis sicut dix¬
imus in petro. uel paulo. uel michae¬
le. uel gabriele: non tamen similiter

Expanded text:
est ei, quia dubium non est quod Christest ei, quia dubium non est quod Christtia est vel cætera omnia, erat in Paulo propter quod dicebat: «Aut experimentum quæritis ejus qui in me loquitur Christus?» Et iterum: Vivo autem jam non ego, vivit vero cum esset in Paulo, quis dubitabit quod similiter erat in Petro, et in Joanne, et in singulis quibusque sanctorum, et non solum in his qui in terris sunt, verum et in his qui in cœlis sunt? Absurdum namque est dicere, quia in Petro quidem et in Gabriele non erat. Ex quo manifeste deprehenditur, quia divinitas Filii Dei non in loco aliquo concludebatur; alioquin in ipso tantum fuisset, et in alio non fuisset sed secundum incorporeæ naturæ majestatem cum a nullo loco concludatur, in nullo rursum deesse intelligitur. Verum illa sola differentia intelligenda est, quod etiamsi sit in diversis, sicut diximus, in Petro, vel Paulo, vel Michaële, vel Gabriele, non tamen similiter
Abbreviated transcription (Latin):
fuit quando non fuit : cum
uenia audiendum est. Nam
et hȩc ipsa nomina cemporał
uocabuli significantiam ge¬
runt. idẽ quando uel nunꝗͣ:
supra omẽ autem tempus. et
supra omĩa scła. et supra om¬
nem ȩternitatem intellegenda sunt
ea quȩ de patre et filio et sp̃u scõ
dicuntur: hȩc enim sola trinitas est:
quȩ omnem sensum intellegentie non
solum temporalis. uetum etiam eter¬
nalis excedit. Cetera uero quȩ sunt
extia trinitatem: in scłis et intempori¬
b metienda sunt. Hunc igitur filiuꝰ
ꝑ dĩ scđm ho. iuod uerbum est. ds erat
inpͥncipio apud dm. Nemo conseguen¬
ter putabit in loco aliquoo contineti:
uel scĩficatio uel redemptio. Hȩc enim
omnia non indigent loco ut agere
quio uel oꝑari possint: s pro his qui
iuirtutis eius in oꝑationis quȩ parti¬
cipant. hȩc singula intellegenda sunt.
Si uerd quis dicer ꝑ eos qui participes̃
sunt uerbi dĩ. uel sapientiȩ eius. uel
pientiam in loco eẽ. Respondendum

Expanded text:
fuit quando non fuit, cum fuit quando non fuit, cum venia accipiendum est, ne et haec ipsa nomina temporalis vocabuli significantiam gerant, id est Quando, vel Nunquam: supra omne autem tempus, et supra omnia saecula, et supra omnem aeternitatem intelligenda sunt ea quae de Patre et Filio et Spiritu sancto dicuntur. Haec enim sola Trinitas est, quae omnem sensum intelligentiae, non solum temporalis, verum etiam aeternalis excedit: caetera vero quae sunt extra Trinitatem, in saeculis et in temporibus metienda sunt. Hunc igitur Filium Dei secundum hoc quod Verbum est Deus, qui erat in principio apud Deum , nemo consequenter putet in loco aliquo contineri, vel sanctificatio, vel redemptio: haec enim omnia non indigent loco, ut agere quid vel operari possint, sed pro his qui virtutis ejus inoperationisque participant, haec singula intelligenda sunt. Si vero quis dicat per eos qui participes sunt Verbi Dei, vel sapientiae ejus, vel pientiam videri in loco esse: respondendum
Abbreviated transcription (Latin):
et in corporeo deo. uerbum et
sapientiam genitam dicimus
absq ulla corporali passione.
uelut si uoluntas procedat em̃te
Nec absurdum uidebitur cum
dicatur filius ueritatis: si hoc
mo do etiam uoluntati putetur.
S et iohannes indicat. quia ds
lux ẽ: et paulus designat. quia
dore ẽẽ potuit. ita ne filius qͥ¬
dem sine patre inteuegi potest:
qui et figura expressa substan¬
tie eius. et uerbum. et sapien¬
tia dicitur. Quomode potest
dici quia fuit aliquando. quan
do non fuerit filius: Nichil enĩ
aliud est dicere. nisi qr fuit
aliquando. quando ueritas ñ
erat: quando sapientia non
erat:. quando uita non fuerit
Cum in his omnib ꝑfecte dĩ pa¬
tris substantia censeatur. Non
enim abeo dirimi hec: uel abeiꝰ
possunt unquam substantia
separari. Que quidem quam¬
uis intellectu multa eẽ dican¬
tur. s tamen et substantia u¬
num sunt. in quibus plenitu¬
do ẽ dĩtatis. Hoc autem ipsum
quod dicimus quia num quã

Expanded text:
et incorporeo Deo Verbum et et incorporeo Deo Verbum et Sapientiam genitam dicimus absque ulla corporali passione, velut si voluntas procedat e mente. Nec absurdum videbitur cum dicatur Filius charitatis, si hoc modo etiam voluntatis putetur. Sed et Joannes indicat, quia Deus lux est : et Paulus designat, quia dore esse potuit, ita nec Filius quidem sine Patre intelligi potest; qui et figura expressa substantiae ejus, et Verbum, et sapientia dicitur. Quomodo ergo potest dici, quia fuit vel fuerat Filius? Nihil enim aliud est dicere, nisi quia fuit aliquando, quando veritas non erat, quando sapientia non erat, quando vita non erat: cum in his omnibus perfecte Dei Patris substantia censeatur. Non enim ab eo dirimi haec, vel ab ejus possunt unquam substantia separari. Quae quidem quamvis intellectu multa esse dicantur, re tamen et substantia unum sunt, in quibus est plenitudo divinitatis. Hoc autem ipsum quod dicimus, quia nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
gentia retinenda est. Quo scilicet ea
quȩ dicuntur non pro uilitate ser¬
monis: s pro diuinitate scĩ sp̃s qui
eas conscribi inspirauit censeantur.
sempus est iam decursis his pro¬
ut potuimus que supradicta sunt.
nunc cõmonitionis grã eorum quȩ
sparsim diximus recapitulare
singula. et primo ommum
de patre et filio et sp̃u sc̃o repe¬
tere. Ds pater cum inuisibilis
sit. et in separabilis a filio: non
ꝑ prolationem abeo ut quidam
putant generatus est filius. Si
enum prolatio est. filius: patris:
Prolatio uero dicitur. que talem
significat generationem. quał
animalium uel hominum
solet eẽ ꝓgenies: necessario corpus
est et his qui protulit. et his qui
prolatus est. Non enim dicimꝰ
sicut heretici putant pałtem su̾b
sum: aut ex ilis substantib filiũ
procreatum a patre. idẽ extra sub¬
stantiam suam. ut fuerit aliqͣn¬
do quando non fuerit: s abscisso
omni sensu corporeo. ex inuisibili

Expanded text:
gentia retinenda est, quo scilicet ea gentia retinenda est, quo scilicet ea quæ dicuntur, non pro vilitate sermonis, sed pro divinitate sancti Spiritus qui eas conscribi inspiravit, censeantur.Tempus est jam decursis his prout potuimus, quae supra dicta sunt, nunc commemorationis gratia eorum quae sparsim diximus, recapitulare singula: et primo omnium de Patre et Filio et Spiritu sancto repetere. Deus Pater cum et indivisibilis sit, et inseparabilis a Filio, non per prolationem ab eo, ut quidam putant, generatus est Filius. Si enim prolatio est Filius Patris, prolatio vero dicitur quae talem significat generationem, qualis animalium vel hominum solet esse progenies; necessario corpus est, et is qui protulit, et is qui prolatus est. Non enim dicimus, sicut haeretici putant, partem aliquam sam, aut ex nullis subsistentibus Filium creatum a Patre, id est, extra substantiam suam, ut fuerit aliquando, quando non fuerit: sed abscisso omni sensu corporeo, ex invisibili
Abbreviated transcription (Latin):
et iurtutes. proximas quidem eẽ
ipsis initiis: et ad̃ tingere cantum.
quantum consegui non ualent reli¬
qui. Uerumtamen quodcumq¬
dicit cẽ. omnia usibilia et inuisibilia:
ꝑ quod declaratur eẽ etiam increaturis
quasdam inuisibiles scđm proprieta¬
tem suam substantias s he quamuis
ipse non sint corporeȩ. utuntur tamen
corporib licet ipsȩ sint corporea substan¬
tia meliores. Illa uerd substantia trini¬
tatis quȩ principium est. et causa omĩ¬
um. ex qua omnia. et ꝑ quam omnia.
et in qua omnia. neq corpus ẽẽ. neq in
corpore eẽ. credenda est. ẜ ex toto incor.¬
porea: uerum hȩc ꝑ excessum quen¬
dam. rei tamen ipsius corsequentia
commonitos breuiter dixisse sufficiat.
adostendemdum id quod sunt quedã
quorum significatio proprie. nullis
omnino potest humanȩ linguȩ ser¬
monib explicari. s simpliiciore mag̃
intellectu quam ullus uerborum ꝓpͥ¬
etatib declarantur: ad quam regulam.
etiam diuinarum literarum intelle¬

Expanded text:
et virtutes proximas quidem esse ipsis initiis, et attingere tantum quantum consequi non valent reliqui: verumtamen quodcumqdixit esse omnia visibilia et invisibilia. Per quod declaratur esse etiam in creaturis quasdam invisibiles secundum proprietatem suam substantias. Sed hæ quamvis ipsæ non sint corporeæ, utuntur tamen corporibus, licet ipsæ sint corporea substantia meliores. Illa vero substantia Trinitatis quæ principium est et causa omnium, ex qua omnia, et per quam omnia, et in qua omnia, neque corpus neque in corpore esse credenda est, sed ex toto incorporea. Verum hæc per excessum quemdam, rei tamen ipsius consequentia commonitos breviter dixisse sufficiat ad ostendendum id, quod sunt quædam quorum significatio proprie nullis omnino potest humanæ linguæ sermonibus explicari, sed simpliciore magis intellectu, quam ullis verborum proprietatibus declarantur. Ad quam regulam etiam divinarum Litterarum intelli
Abbreviated transcription (Latin):
chritudine operum et decore crea¬
turatum:. parentem inuniuersita¬
tis intellegit. Non ergo corpus ali¬
quod aut incorpore eẽ putandus
est ds̃: s intellectualis natura. sim¬
plex. nichil omnino in se adiuncti¬
onis ad micens: uti ne maius ali¬
quid et inserius inse habere cre¬
datur: s ut ste ex omni parte
et mens. ac fons. ex quo inicuũ
tocius intellectualis natue
uel mentis ẽ. Mens uero ut
moueatur. oͣperetur. non
indiget loco corporereo. neq
sensibili magnitudine. uel
corporali habitu. aut colore.
neq alio ullo prorsus indiget
horum. que corporis uel ma¬
terie propria sunt. Propter
quod natura illa simplex
et tota mens ut moueatur
uel operetur aliquid. nichil
dilationis aut cunctationis
habere potest:ne ꝑ huuis¬
modi ad iunctionem circũ¬
scribit uel inhiberi aliquã¬
tenus udeatur diuine na¬
ture simplicitas: uti ne qͦd
est principium omnium.
compositum inueniatur
et duersum. et sit multa.

Expanded text:
chritudine operum, et decore creachritudine operum, et decore creaturarum, parentem universitatis intelligit. Non ergo aut corpus aliquod, aut in corpore esse putandus est Deus, sed intellectualis natura simplex, nihil omnino in se adjunctionis admittens: uti ne majus aliquid et inferius in se habere credatur, sed ut sit ex omni parte et mens, ac fons ex quo initium totius intellectualis naturæ, vel mentis est. Mens vero ut moveatur vel operetur, non indiget loco corporeo, neque sensibili magnitudine, vel corporali habitu, aut colore; neque alio ullo prorsus indiget horum quæ corporis vel materiæ propria sunt. Propter quod natura illa simplex et tota mens ut moveatur vel operetur aliquid, nihil dilationis aut cunctationis habere potest, ne per hujusmodi adjunctionem circumscribi vel inhiberi aliquatenus videatur divinæ naturæ simplicitas, uti ne quod est principium omnium, cómpositum inveniatur et diversum, et sit multa,
Abbreviated transcription (Latin):
tune sintille alicuius lucernȩ
uix optinet locum: qͥo autem
in omnib intellectua libus id ẽ
incorporeis. tam prestans omĩb
tam in effabiliter atq inestima¬
biliter precellens quam ds̃: cuiꝰ
utiq natura. acie humanȩ men¬
tis intendi atq intueri. quam uis
sit purissima mens. ac limpidissi¬
ma non potest: uerum non uide¬
tur absurdum: si ad euidentioiem
rei manifestatio: etiam alia uta¬
mur similitudine. Interdum ocu
li ĩpͥsam naturam lucis. id est sub¬
stantiam solis. intueri non possũt:
Splendorem ẽiuis uero uel radios fe¬
nesttis forte uel quibiis libet lu¬
minum breuibus receptaculis in¬
fusis intuentes. considerare possu¬
mus: fomes ipse uel fons quantꝰ
sit corporei iuminis. Ita ergo quasi
radii quidam sunt dĩ nature.
opera diuinȩ prouidentiȩ. et ars
uni̾sitatis huius: ad comparatio¬
nem substantiȩ ac naturȩ. Quia
ergo mens nr̃a ipsum ꝑseipsam dm̃
sicut est non potest mutueri: ex pul¬

Expanded text:
tunc scintillæ alicujus aut lucernæ tunc scintillæ alicujus aut lucernæ vix obtinet locum. Quid autem in omnibus intellectualibus, id est, incorporeis, tam præstans omnibus, tam ineffabiliter atque inæstimabiliter præcellens, quam Deus? cujus utique natura acie humanæ mentis intendi atque intueri, quamvis ea sit purissima mens ac limpidissima, non potest. VI. Verum non videtur absurdum, si ad evidentiorem rei manifestationem etiam alia utamur similitudine. Interdum oculi nostri ipsam naturam lucis, id est, substantiam solis intueri non possunt: splendorem vero ejus vel radios. fenestris forte et quibuslibet luminum brevibus recepta - culis infusos intuentes, considerare possumus fomes ipse ac fons quantus sit corporei luminis. Ita ergo quasi radii quidam sunt Dei naturæ, opera divinæ providentiæ et ars universitatis hujus, ad comparationem ipsius substantiæ ac naturæ. Quia ergo mens nostra ipsum per seipsam Deum sicut est non potest intueri, ex pul
Abbreviated transcription (Latin):
Omni gͥ sensu qui corporale ali¬
quid de deo intellegi suggerit.
pro ut potuimus confutato:
dicimus scđ̃m uetitatem qui¬
dem dm̃ in comp̃hensibilẽ
eẽ atq in estimabilem. Siquid enĩ
illud est quod sentire uel intelligẽ
de deo potuerimus: multis longe
modis eum meliorem eẽ ab eo qͦd
sensimus necesse est credi sicut
enim si uidea mus aliquem uix pos¬
se intillam luminis aut bieuis.¬
simȩ lucernȩ lumen aspicere. et
eum cuius acies oculorum plus
luminis capere quam supradixi¬
mtis non ualet. si uelimus de clari¬
tate ac splendore solis edocere: non¬
ne oportebit nos ei dicere quia om̃t
hoc lumine quod uides in esfabili¬
ter et in estimabiliter melior. ac
prestantior. solis est splendor: Ita
mens nr̃a cum intra carnis et san¬
guinis claustra concluditur: et
pro talis materiȩ participatione
hebetior. atq obtunsior. redditur:
licet ad comꝑationem nature
corporeȩ longe precellers habetur:
tamen cum ad incorporea nitit᷑.

Expanded text:
Omni igitur sensu qui corporeum aliquid de Deo intelligi suggerit, prout potuimus, confutato, dicimus secundum veritatem quidem Deum incomprehensibilem esse atque inæstimabilem. Si quid enim illud est quod sentire vel intelligere de Deo potuerimus, multis longe modis eum meliorem esse ab eo quod sensimus necesse est credi. Sicut enim si videamus aliquem vix posse scintillam luminis, aut brevissimæ lucernæ lumen aspicere; et eum cujus acies oculorum plus luminis capere quam supra diximus non valet, si velimus de claritate ac splendore solis edocere: nonne oportebit nos ei dicere, quia omni hoc lumine quod vides, ineffabiliter et inæstimabiliter melior ac præstantior est solis splendor? Ita mens nostra cum intra carnis et sanguinis claustra concluditur, et pro talis materiæ participatione hebetior atque obtusior redditur, licet ad comparationem naturæ corporeæ longe præcellens habeatur, tamen dum ad incorporea nititur
Abbreviated transcription (Latin):
s et alium quendam laten¬
tem quam plurimos. for¬
mȩ enim sunt hȩc que scrip¬
ia sunt sacram̃torum quo¬
rum dam et diuinarum re¬
rum inagines. De quo cotiꝰ
dem omnem legem sp̃italẽ.
non tamen ea quȩ spirat
Est etiam illud in eccłiastica
p̃dicatione. eẽ angl̃os di
quosdam. et uirtutes bonas:
qui ei ministrent ad salutem
hominum consummandam:
E quando isti creati sunt. uel
quales. aut quomodo suit. ñ
satis in manifesto distingui¬
cur: De sole autem et luna
et stellis. utrum stellis ani¬
mantia sint. aut eͣxͣ anima:
manifeste non traditur. Opor¬
tet igitur uelut elem̃tis ac
fundam̃tis huiusmodi uti
scđm mandatum quod dic̃.¬
minate uob̃ lumen scientie.
eum qui cupit seriem quan¬
dam et corpus ex horum
omnium ratione ꝑficere:
ut manifestis et necessari¬
is aqfertionib desingulis
quibq quio sit inuero re¬
matetur: et unum ut dixi¬
mus corpus efficiat. exem¬
plis et affirmationib: uel

Expanded text:
sed et alium quemdam latensed et alium quemdam latentem quam plurimos. Formae enim sunt hae quae describuntur sacramentorum quorumdam, et divinarum rerum imagines: de quo totiusdem omnem Legem spiritualem; non tamen ea quae spirat . Est etiam illud in ecclesiastica praedicatione, esse angelos Dei quosdam et virtutes bonas, quae ei ministrant ad salutem hominum consummandam: sed quando isti creati sint, vel quales aut quomodo sint, satis in manifesto designatur. De sole autem et luna et stellis utrum animantia sint, an sine anima, manifeste non traditur. Oportet igitur velut elementis ac fundamentis hujusmodi uti secundum mandatum quod dicminate vobis lumen scientiæ, omnem qui cupit seriem quamdam et corpus ex horum omnium ratione perficere ut manifestis et necessariis assertionibus de singulis quibusque quid sit in vero rimetur, et unum, ut diximus, corpus efficiat exemplis et affirmationibus, vel
Abbreviated transcription (Latin):
ite ratio dicitur ipsius uel substan¬
tia inserta ipsis corporibus semi¬
nibus habeatur. an uero aliud ha¬
beat inicium. et hoc inicium ipsũ
si genitum est aut non genitum:
uel certe si extrinsecus corpori in¬
ditur nec ne: satis manifesta p̾di¬
catione distinguitur. De diabolo. d¬
& angłis. eius contrariisq uirtutibus
ȩccłiastica predicatio docuit
Quoniã sint qͥdẽ hȩc: que autem
sint. uel quomodo sint. non satis
clare ex posuit. Apud plurimos
tamen ista habetur opinio. quod
angelus fuerit ifte diabolus: et apos¬
tata effectus. quam plurimos
angłorum secum declinare ꝑsu-¬
aserit: qui et nunc usq angeli
ipsius nuncupantur. Est pre
iste factus sit et a certo tem¬
pore ceꝑit: et sit proipsa sui
corruptione soluendus. Quid
tamen ante hunc mundum
fuerit. aut quid post mundũ
erit: iam᷑ pro manifesto mul¬
tis innotuit: Non enim ieui
dicatione sermo profertur.
sensum habeant. non eum
solum qui in manifesto ẽ:

Expanded text:
ut ratio ipsius vel substanut ratio ipsius vel substantia inserta ipsis seminibus corporalibus habeatur, an vero aliud habeat initium; et hoc ipsum initium si genitum est, aut non genitum; vel certe si extrinsecus corpori inditur, necne: non satis manifesta prædicatione distinguitur. VI. De diabolo et angelis ejus contrariisque virtutibus ecclesiastica prædicatio docuit, quoniam sunt quidem hæc; quæ autem sint, aut quomodo sint, non satis clare exposuit. Apud plurimos tamen ista habetur opinio, quod Angelus fuerit iste diabolus, et apostata effectus quamplurimos Angaserit, qui et nunc usque angeli ipsius nuncupantur. CAPUT IViste factus sit, et a certo tempore coeperit, et sit pro ipsa sui corruptione solvendus. Quid tamen ante hunc mundum fuerit, aut quid postmodum erit, non jam pro manifesto multis innotuit. Non enim evidens dicatione sermo profertur. sensum habeant, non eum solum qui in manifesto est,
Abbreviated transcription (Latin):
ignominia. surget ingła. Est illud
definitum in ȩccłiastica predicatio¬
ne. Umnem anuam eẽ rationabi¬
iem: lib̃i arbitrii et uoluntatis. ee
quoq ei certamen aduersum diabo¬
lum et angłos eius contrarias quͦe
uirtutes: ex eo quod illi peccatis
eam onerare contendantꝰ Nos uero
si recte consulte q uiuamus: adhuiꝰ¬
cemodi exuere nos conamur: unde
et consequens est intellegere. non
nos necessitati eẽ subiectos: ut omĩ¬
modo etiam si nolimus. uel mala¬
resati uel bona agere cogamur. Si enim
nostri arbitrii sumus. impug¬
nare nos foitase possunt aliquȩ
uirtutes ad peccatum: et aliȩ
uiuare ad salutem: Non tamen
necessitate cogiur uel recte age̾
uel male. Quod fieri arbitrantur
qui stellarum cursum et motꝰ.
causam dicunt humanorum ẽe¬
gestorum: non eorum quȩ extra
arbitrii accidunt lib̾tatem. s
eorum quȩ in nr̃a sunt posita
potestate. De anima uero utrũ do¬
ex seminis traduce ducadur. Ita

Expanded text:
ignominia, surget in gloria.» Est et illud ignominia, surget in gloria.» Est et illud definitum in ecclesiastica prædicatione, omnem animam esse rationalem, liberi arbitrii et voluntatis: esse quoque ei certamen adversus diabolum et angelos ejus contrariasque virtutes, ex eo quod peccatis eam illi onerare contendant, nos vero si recte consulteque vivamus, ab hujuscemodi labe nos exuere conemur. Unde et consequens est intelligere, non nos necessitati esse subjectos, ut omnino, etiamsi nolimus, vel bona vel mala agere cogamur. Si enim nostri arbitrii sumus, impugnare nos fortasse possunt aliquae virtutes ad peccatum, et aliae juvare ad salutem: non tamen necessitate cogimur, vel recte agere vel male; quod fieri arbitrantur hi qui stellarum cursum et motus, causam dicunt humanorum egestorum, non solum eorum quæ extra arbitrii accidunt libertatem, sed et eorum quæ in nostra sunt posita potestate. De anima vero utrum ex seminis traduce ducatur, ita
Abbreviated transcription (Latin):
resurrexit: et post resurrectionẽ
conuersatus. est cum discipulis
suis: adsumptus ẽ: Tum deinde.
dignitate patri et filio sociatũ
utrum natus aut innatus. Qui
uel filius etiam ipse dĩ haben¬
dris sit. nec ne: S inquirenda
iam ista prouirib sunt de sc̃a
scriptura: et sagaci ꝑ quisitione
inuestiganda: Sane quod iste
uel propħarum. uel apłorum
inspirauerit: et non alius sp̃s in
ueterib. alius uero in his qui
inaduentum. ip̃i inspirati sunt
fuerit: manifestissime in eccłiis
predicatur. Post hȩc im quod
anima substantiam uitam qͣbe
habens propriam. cum ex hoc mon¬
do discesserit. pro suis meritis dispen¬
sabitur: siue uite ȩternȩ ac beatitu¬
dinis hereditate potitura. si hoc ei
sua gesta prestiterĩt: siue igni eterno
ac suppliciis mancipanda. si in hoc
eam scelerum culpa detorserit: s et
quia erit tempus resurrectionis mor¬
tuorum: cum corpus hoc quod in
corruptione seminatur surget min
corruptione: et quod seminatur in

Expanded text:
resurrexit, et post resurrectionem conversatus cum discipulis suis, assumptus est. Tum deinde gnitate Patri ac Filio sociatum utrum malus an innatus, vel vel filius etiam Dei ipse habendus sit, necne: sed inquirenda jam ista pro viribus sunt de sacra Scriptura, et sagaci perquisitione investiganda. Sane quod iste vel Prophetarum, vel Apostolorum inspiraverit, et non alius Spiritus in veteribus, alius vero in his qui in adventu Christi inspirati sunt, fuerit, manifestissime in Ecclesiis prædicatur. V. Post hæc jam quod anima substantiam vitamque habens propriam, cum ex hoc mundo discesserit, pro suis meritis dispensabitur, sive vitæ æternæ ac beatitudinis hæreditate potitura, si hoc ei sua gesta præstiterint; sive igni æterno ac suppliciis mancipanda, si in hoc eam scelerum culpa detorserit: sed et quia erit tempus resurrectionis mortuorum, cum corpus hoc quod nunc «in corruptione seminatur, surget in incorruptione; et quod seminatur in»
Abbreviated transcription (Latin):
qui omnia creauit. atq compo
uniuersa. Ds a pͥma creatura
et conditione mundi. omnium
iustorum ds:adam. abel. seth.
enos. enoc. noe. sein. abraham.
Ysaac. iacob. duodecim patriarcha¬
rum. moysi et ꝓpħarum: et qͦd
hic ds̃ in nouissimis diebus sicut
ꝑ ꝓpħas suos ante ꝓmiserat.
uero etiam gentes post ꝑfidiam
popłi isrł: hic deus uistus et bo¬
nus. pater domini nr̃i iħu xp̃i
legem et propħas et euangłia
ipse dĩdit: qui et apłorum ds̃
est. et ueteris et noui testam̃ti:
Tum de inde quia xp̃c iħc ipse
qui uenit. ante omnem creatu¬
ram natus ex patre est: qui
cum in omnium conditione
patri ministrasset. ꝑ ipsum nãq
omnia facta sunt: nouissimis
temporib se ipsum exinaniens.
homo factus est. Incarnatus est.
cum ds̃ ẽẽt: et homo factus. man¬
sit quod non erat ds̃ sorpus
assumpsit nostro corpori suni¬
le.ẽo solo differens. quod natũ
ex uirgine. et sp̃u sc̃o est: Et

Expanded text:
qui omnia creavit atque composqui omnia creavit atque composuniversa. Deus a prima creatura et conditijustorum Deus, Adam, Abel, Seth, Enos, Enoch, Noë, Sem, Abraham, Isaac, Jacob, duodecim Patriarcharum, Moysis et Prophetarum: et quod hic Deus in novissimis diebus, sicut per Prophetas suos ante promiserat, vero etiam gentes post perfidiam populi Israël. Hic Deus justus et bonus pater Domini nostri Jesu Christi, Legem et Prophetas et Evangelia ipse dedit, qui et Apostolorum Deus est, et veteris et novi Testamenti. Tum deinde quia Jesus Christus ipse qui venit, ante omnem creaturam natus ex Patre est. Qui cum in omnium conditione Patri ministrasset, a per ipsum enim omnia facta sunt,» novissimis temporibus seipsum exinaniens, homo factus incarnatus est cum Deus esset, et homo factus mansit quod erat Deus. Corpus assumpsit nostro corpori simile, eo solo differens quod natum ex virgine et Spiritu sancto est. Et
Abbreviated transcription (Latin):
multis apud grecos et barbaros
pollicentib ueritatem. disiuimꝰ
apud omnes eam querere qui
eam falsis opinionib as serebant.
postea quam credidimus filium
discendam eẽ perfuasimus: ita
cum multi sint qui se putant
sentire que xp̃i sunt. et non nul¬
li edrum diuersa apriorib sen¬
tiant: seruetur uero eccłiastica p̃¬
dicatio ꝑsecłssionis ordinem ab
apłis tradita. et usq adpresens
in ȩccłiis ꝑmanenf. illa sola creden¬
da est ueritas. quȩ in nullo ab
dam quidem quecumq necessaria
crediderunt. omnibus credentib¬
etiam his qui pigriores erga inqui¬
sitionem diuinȩ scientie uideban¬
tur. Manifestissime tradiderunt:
rationem scilicet assertionis eoꝵ
resinquentes abhis inquirendã.
dem. quia sint: quomodo autem.
aut unde sint siluerunt᷑: profecto
ut studiosiores quiq ex posteris
habere possent. in quo in genii sui
fructum ostendere ualerent. hii
uidelicet qui dignos se et capaces
cam manifeste traduntur: istȩ
sunt: Primo quod unus est ds.

Expanded text:
multis apud Græcos et Barbaros pollicentibus veritatem, desivimus apud omnes eam quærere qui eam falsis opinionibus asserebant, posteaquam credidimus Filium discendam esse persuasimus: ita cum multi sint qui se putant sentire quæ Christi sunt, et nonnulli eorum diversa a prioribus sentiant, servetur vero ecclesiastica prædicatio per successionis ordinem ab Apostolis tradita, et usque ad præsens in Ecclesiis permanens: illa sola credenda est veritas, quæ in nullo ab dam quidem quæ cumque necessaria crediderunt, omnibus etiam his qui pigriores erga inquisitionem divinæ scientiæ videbantur, manifestissime tradiderunt, rationem scilicet assertionis eorum relinquentes ab his inquirendam erunt quidem, quia sint; quomodo autem, aut unde sint, siluerunt, profecto ut studiosiores quique ex posteris habere possent in quo ingenii sui fructum ostenderent, hi videlicet qui dignos se et capaces cam manifeste traduntur, istæ sunt. Primo, quod unus Deus est
Abbreviated transcription (Latin):
Saluis ergo his prerogatiuis fu¬
turi corporis uel carnis. resurrec¬
tio carnis credenda est integre
atq ꝑfecte: Ut et natura car¬
carnis eadem seruetur: et incorrup¬
tibi ac sp̃italis corporis status. et
gła non infringatur: Sic enim
hanne predicatur. hec nos cum
ipso et diciius. et tenemus. Si
qui preter hec uel credit. uel do¬
cet. uel a nobis aliter credit quã
exposiumus putat: anathema
sit. Hostiȩ gͦ fidei dorum̃tum si quis
habere uult: habeat exhis. Si quid
cie mala nos abstinentes: et siqui
hanc regulam secuntur: pax suꝑ

Expanded text:
Salvis ergo praerogativis futuri corporis, vel carnis, resurrectio carnis credenda est integrae atque perfectae, ut et natura carnis eadem servetur, et incorrupti ac spiritalis corporis status, et gloria non infringatur. Sic Al. anne praedicantur: haec nos cum ipso et dicimus et tenemus. Si quis praeter haec vel credit, vel docet, vel a nobis aliter credi quam exposuimus putat, anathema sit. » Nostrae ergo fidei documentum si quis habere vult, habeat ex his Al. illcie mala nos abstinentes . Et si qui hanc regulam sequuntur, pax super