comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sus est ab eo loth. Leua oculos tuos: ⁊ usde
a loco in quo nuno es ad aquilonẽ et ad
midiem. ad oriantẽ. ⁊ ad occidentem. Om¬
nem t̾ram qͣm conspicis tͥ dabo ⁊ seminu
tuo usq in sempit̾num. faciamq semc̃
tuum sicut pulũem t̾re. Si quis possit homiñ¬

Expanded text:
 Leva oculos tuos, et vide a loco in quo nunc es, ad aquilonem et ad meridiem, ad orientem et ad occidentem; omnem terram quam conspicis tibi dabo, et semini tuo in sempiternum, faciamque semen tuum sicut pulverem terrae. Spiritui nostro
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ẜui ⁊ famule ⁊ asine ⁊ cameli. Nagellau
aut̃ dõ pharionẽ plagis maximis ⁊ domũ
eiꝰ. ꝓpt̾ sarai uxorem abram. uocauit pharao
abram: et dixit ei. Quidnam est qd̃ fecisti
mͥ: Qͣre non indicasti ꝙ uxor tua ẽẽt. Qͣm
ob causani dixisti ẽẽ sororem tuã: ut tolle¬
rem eam mͥ in uxorem Nunc igit᷑ ecce cõ¬
uiux tua: accipe ⁊ uade. Pretepitq pha¬
rao suꝑ abram uiris. ⁊ deduxerunt eũ et
uxorem ei. et omnia q̃ habebat. Ascendit
ergo abm de egypto. ip̃e ⁊ lixor eiꝰ. ⁊ omina
q̃ habebat ⁊ loth cum eo: ad australẽ pla¬
gam. Erat autẽ diues nalde: in possessione

Expanded text:
 et familiae, et asinae, et cameli. Flagellavit autem Dominus Pharaonem plagis maximis, et domum ejus, propter Sarai uxorem Abram. Vocavitque Pharao Abram, et dixit ei: Quidnam est quod fecisti mihi quare non indicasti quod uxor tua esset quam ob causam dixisti esse sororem tuam ut tollerem eam mihi in uxorem nunc igitur ecce coniux tua accipe eam et vade praecepitque Pharao super Abram viris et deduxerunt eum et uxorem illius et omnia quae habebatergo Abraham de Aegypto, ipse et uxor ejus, et omnia quae habebat, et Loth cum eo, ad australem plagam: erat autem dives valde in possessione
Abbreviated transcription (Latin):
morre. rexq adame ⁊ rex seboym. necñ ⁊ rex
bale q̃ est segor. ⁊ direxerunt aciem contͥ eos
u ualle siluestri scilicer adu̾sum chodorlaom¬
mor regem elamitaꝵ. ⁊ thadal regem gentiũ
⁊ amraphel regem sennaar. ⁊ arioch regẽ pon¬
thi. qͣtuor reges adn̾sum qͥnq. Uallis enum sil¬
uestris habebat puteos multos bychuminis.

Expanded text:
Seboim, nec non et rex Balae, quae est Segor: et direxerunt aciem contra eos in valle Silvestri, scilicet adversum Chodorlahomor, regem Elamitarum, et Thadal, regem Gentium, et Amraphel, regem Sennaar, et Arioch, regem Ponti: quatuor reges adversus quinque. Vallis autem Silvestris habebat puteos multos
Abbreviated transcription (Latin):
xit ergo abram ad loth. Ne q̃so fit iurgium
int̾ me ⁊ te.⁊ int̃ pastores meos ⁊ iit̾ pastoreᷤ
tuos: frẽs enim sumꝰ. Ette unu̾sa t̾ra coram
te est: recede a me obsecro. Si ad synistram
culis uidit omnan circa regionem iorda¬
nis q̃ uniu̾̃sa irrigabat᷑. añ qͣm subũteret
doꝰ sodomam ⁊ gomorrã sicut paradysus

Expanded text:
xit ergo Abram ad Loth ne quaeso sit iurgium inter me et te et inter pastores meos et pastores tuos fratres enim sumus ecce universa terra coram te est recede a me obsecro si ad sinistram culis vidit omnem circa regionem Iordanis quae universa inrigabatur antequam subverteret Dominus Sodomam et Gom
Abbreviated transcription (Latin):
quercꝰ basan ⁊ suꝑ om̃s montes erelsos. et
suꝑ om̃s colles eleuatos. et suꝑ omẽm t᷑rem ex¬
celsam. et suꝑ oẽm murum munitũ. et suꝑ¬
omẽs naues tharsis: et suꝑ om̃e ꝙ uisu pulch¬
uabit᷑ sublimitas hõmiũ. et humiliabit᷑ al¬

Expanded text:
quercus Basan, et super omnes montes excelsos, et super omnes colles elevatos, et super omnem turrim excelsam, et super omnem murum munitum, et supomnes naves Tharsis, et super omne quod visu pulchsublimitas hominum, et humiliabit
Abbreviated transcription (Latin):
sine oꝑib legis. An uideoꝵ d̃s tantum: Nonne
et gentuni: Inmo et gentium. Qm̃qͥdem unus
deus qui iustificauit circumcisionẽ exfide: et pre¬
se abraham patrem nr̃m scd̾n carnem: Si enim
s non a pud dm̃. Quid enĩ scͥptura dicit: Crebi¬
dit abraham deo: et reputatum est ei ad iusticã.

Expanded text:
sto Jesu . An Judaeorum Deus tantum? Nonne et gentium? Immo et gentium. Siquidem unus Deus, qui justificat impium ex fide, et pese Abraham patrem nostrum secundum carnem? Si enim sed non apud Deum. Quid enim Scriptura dicit? Credidit Abraham Deo, et reputatum est illi ad ju
Abbreviated transcription (Latin):
iueos qui ñ peccaueriuit. in similitudinẽ p̃uari¬
cationis ade. qui est forma futuri. S ñ sic̃ delic¬
tum: ita et domim. Si enim unius delicto mul¬
N mortui sunt: multo magis grã dei et donum.
ingrãm uniꝰ hoĩs ihu ap̃i in plures habundauit.
Q̾ ñ sic̃ ꝑunum pecc̃m: ita et donum. Nam iu¬
dicioͣ exuno in condempnationẽ: grã aut̃ ex mmultis
delictis in uistificationẽ. Si enĩ in uniꝰ delicto mors

Expanded text:
runt in similitudinem praevaricationis Adae qui est forma futuri sed non sicut delictum ita et donum si enim unius delicto multi mortui sunt multo magis gratia Dei et donum in gratiam unius hominis Iesu Christi in plures abundavit et non sicut per unum peccantem ita et donum nam iudicium ex uno in condemnationem gratia autem ex multis delictis in iustificationem si enim in
Abbreviated transcription (Latin):
S
nr̃a iusticiam dei cõmendat : quid dicẽmꝰ :
Nunquid iniquus. est ds̃ qui infert. iram: Scdm
hominẽ dico. Absit. Alioquin qͦmͦ iudicabit deus
hunc mundũ : Si enĩ u̾itas dei in meo mendatio
habundauit in głam ipsiꝰ: qͥd adhuc et ego tanqͣ
peccator iudicor. et ñ sic̃ blasphemiam: et siq̃
aiunt nos qͥdam dicere. faciamꝰ mala ut ueni

Expanded text:
s tra justitiam Dei commendat, quid dicemus? Nunquid iniquus est Deus qui infert iram? Secundum hominem dico. Absit! Alioquin quomodo judicabit Deus hunc mundum? Si enim veritas Dei in meo mendacio abundavit in gloriam ipsius, quid adhuc et ego tanquam peccator judicor? Et non sicut blasphemamur et sicut aiunt quidam nos dicere, faciamus mala ut veni
Abbreviated transcription (Latin):
credenti aut̃ in eum qui iustificat impiun. re¬
putat᷑ fides eiꝰ adiusticiam. scd̃m ꝓpositum grẽ
dei : sicut et dauid dicit. beatitudinẽ hominis. cui
deus accepto fert iusticiam sine oꝑibus. Beati
quoꝵ renisse sunt iniguitates : et quoꝵ tecta st
N eatus uir: cui non imputabit dñs peccatũ
Beatitudo gͦ hec in circumcisione manes.
an etiam in p̃putio: Dicimus enĩ qr reputata est
abrahe fides ad iusticiam. Quomͦ gͦ reputata est :
Incircumcisione an in p̃putio: Non incircuici¬
sione: s in p̃putio. Q signũ accepit cirtiuncisio¬
nis. signaculum iusticie fidei. que est inp̃putio:
ut sit pat̾ oĩum credentium ꝑ p̃putium. ut re¬
putet᷑ et illis ad iusticiam. et sit pat̾ circuncisi¬

Expanded text:
credenti autem in eum qui justificat impium, reputatur fides ejus ad justitiam secundum propositum gratiae Dei; sicut et David dicit beatitudinem hominis, cui Deus accepto fert justitiam sine operibus: « Beati quorum remissae sunt iniquitates et quorum tecta sunt eatus vir, cui non imputavit Dominus peccatum. Beatitudo ergo haec in circumcisione tantum manet, 16 an etiam in praeputio? Dicimus enim quia reputata est Abrahae fides ad justitiam. Quomodo ergo reputata est? In circumcisione an in praeputio? Non in circumcisione, sed in praeputio. Et signum accepit circumcisionis, signaculum jusut sit pater omnium credentium per praeputium, ut reputetur et illis ad justitiam, et sit pater circumcisi
Abbreviated transcription (Latin):
est infirniatus fide: nec considerauit corpus suum
emortnum. cum fere centum annoꝵ eẽt. et emortuam
uuluam sare. In reꝓinissione etiam dei. non hesita¬
uit diffidentia: s confortatꝰ est fide daus głam deo.
plenissimȩ sciens quia quecũq ꝓmisit. podens est ei
facere. Ideo et reputatum est illi ad iusticiam. Noi
est aut̃ scͥptum tantum ꝓpt̾ ip̃m. quia reputatum
tur. credentibus. in eum qui suscitauit iħ̃m xp̃m¬
dñm nr̃m a mortuis. qui traditꝰ est ꝓpt̾ delicta nr̃a.
et resurrent ꝓpt̾ iustificationẽ nrãm. Se Nẽ inte.¬

Expanded text:
 infirmatus fide consideravit corpus suum emortuum cum fere centum annorum esset et emortuam vulvam Sarrae in repromissione etiam Dei non haesitavit diffidentia sed confortatus est fide dans gloriam Deo plenissime sciens quia quaecumque promisit potens est et facere ideo et reputatum est illi ad iustitiam non est autem scriptum tantum propter ipsum quia reputatum tur credentibus in eum qui suscitavit Iesum Dominum nostrum a mortuis qui traditus est propter delicta nostra et resurrexit p
Abbreviated transcription (Latin):
nili. s ex deo est. Quid gͦ amplius est uideo: aut
que utilitas circumcisionis: Multũ ꝑ omnẽ mo¬
dum. Priuũ quidem: qr credita sunt illis eloqͥa
dei. Quid enĩ siquidã illoꝵ ñ crediderunt:
Nunquid incredulitas. illoꝵ fidem dei euacuas¬
int: : : Ab sit. Est aut̃ deus uerax : omĩs aut̃ hõ
mendax : sicut scͥptum est. Ut iustificeris in sex

Expanded text:
 aut quae utilitas circumcisionis? Multum per omnem modum. Primum quidem, quia credita sunt illis eloquia Dei. Quid enim si quidam illorum non crediderunt? Nunquid incredulitas illorum fidem Dei evacuavit? Absit! Est autem Deus verax, omnis autem homo mendax, sic
Abbreviated transcription (Latin):
S
cognominaris et requiescis in lege. et
głaris in deo. et nosti uoluntatem eius. et ꝓ¬
bas utiliora in structus ꝑ legem: confidis te¬
ipm ducẽ ẽẽ cecoꝵ. Lum̃ eoꝵ qui in denebris¬

Expanded text:
s cognominaris et requiescis in lege et gloriaris in deo et nosti uoluntatem et probas distantia instructus ex lege, confidis teipsum ducem esse caecorum, lumen eo
Abbreviated transcription (Latin):
in om̃ib integrũ et plenũ habet᷑. ut in u¬
no qͦq totũ sit: qͣntomagis u̾bum dĩ uni¬
pat̾m. et in uirgine: et ñ diuidit᷑ ut dictũ
est. neq scinditur. neq in partes efficit᷑ ⁊ s
totꝰ totum tenet. totum implet ÷ totum il¬

Expanded text:
in omnibus integrum et plenum habetur, ut in uin omnibus integrum et plenum habetur, ut in unoquoque totum sit, quanto magis Verbum Dei uniPatrem, et in Virgine? Et non dividitur, ut dictum est, neque scinditur, neque in partes efficitur, sed totus totum tenet, totum implet, totum il
Abbreviated transcription (Latin):
in carne aduenerat. Nec subito carnalit̾ ge¬
nitus est : s ꝑfecta d̾itas incorpore uenit
oiuda et ierłm nolite timere Cras egrediemini et do¬
minus erit uobiscũ. Asos qui in pulu̾e estis ex¬
ꝑgiscimini et laudate ecce dñs ueniet cũ salute. Cras.
deus. in humano aduenit uł genitꝰ est
corpore ÷ quiq deus e dñs. figurã serui sus¬
cepit. Non enĩ pars unigeniti uenit in
corpore ͥ nec se ip̃e diuisit. ut dimidius
apud patrem. & dimidius. eẽt in uirgine.
s totꝰ apd̃ patrem. et totꝰ in uirgine. To¬
tus in sinu patͥs : totꝰ in humano corpore.
Non relinquens suꝑiora. uenit q̃rere ter¬
rena : q̃ incelis sunt seruans ÷ et que in
t̾ra sunt saluans. Usbiq omp̃s: in scissus.
indiuisus: hic sc̃s unigenitꝰ d̾s. Si enĩ hoc
uerbum humanum et corporale. immissum
in aurib płimoꝵ ñ diuidit᷑ ꝑ singłos. ut
pars in alio. et pars sit iterum in alio: sed

Expanded text:
in carnem advenerat. Nec subito carnaliter gein carnem advenerat. Nec subito carnaliter genitus est, sed perfecta deitas in corpore venit. a et Jerusalem, nolite timere, cras egrediemini, et Dominus erit vobiscum. Vers. Vos qui in pulvere estis, expergiscimini et laudate, ecce Dominus veniet cum salute. Cras. Deus in humano adveniens vel genitus est corpore, quique Deus et Dominus figuram servi suscepit. Non enim pars unigeniti venit in corpore, nec se ipse divisit, ut dimidius esset apud Patrem, et dimidius esset in Virgine, sed totus apud Patrem, et totus in Virgine, totus in sinu Patris et totus in humano corpore: non relinquens superna, venit quaerere terrena, quae in coelis sunt conservans, et quae in terris sunt salvans. Ubique omnipotens, inscissus, indivisus, hic sanctus unigenitus Deus. Si enim hoc verbum humanum et corporale immissum in auribus plurimorum, non dividitur per singulos, ut pars in alio, et pars sit iterum in alio, sed
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a : o menarrabilis suauitatis gła: o in¬
effabile magnũq sacram̃tum. Ipsa eadem u̾go:
ipsa et mat̾ dñi. Ipsa geniͥx: ipsa eius ancilla.
Plasmatio eiꝰ : ipsa que genuit. Quis unqͣm ista
audiuitͦ Quis uidit talia: Quis hoc excogita¬
re potuit. ut mat̾ uͥgo eẽt: intacta generaret:
que et uͥgo ꝑ mansit et genuitͣ Sic̾ enĩ quon¬
dam rubus comburi uidebat᷑. et ignis eum
ñ tangebat: et sic̃ tres pueri incamino inclu¬
si habebantur. et tam̃ eos non ledebat incen¬
dium. nec odor fumi erat in eis: uel quẽ admo
claustͥs ñ aꝑtis. allatum est prandium ab ab a¬
cuc: ita et hec sca uͥgo genuit dn̾m: s intac¬
ta ꝑmansit. Mat̾ effecta est : s uirginitatem
ñ amisit. Genuit infantem: et ut dictum est.
uirgo ꝑmansit. Esirgo gͦ genuit: et uirgo
ꝑmanĩt. Mat̾ filii facta est: et castitatis. si¬
gillum ñ ꝑdidit. Quare: Quia ñ homo iste
tantũ qui uidebat᷑ : s unigenitꝰ erat deus qͥ

Expanded text:
a! o inenarrabilis suavitas! o ineffabile magnumque sacramentum! Ipsa eademque virgo, ipsa et mater Domini, ipsa et genitrix, ipsa ejus ancilla, plasmatio ejus ipsa quae genuit. Quis unquam ista audivit? quis vidit talia? quis hoc excogitare potuit, ut mater virgo esset, et intacta generaret, quae et virgo permansit et genuit? Sicut enim quondam rubus comburi videbatur, et ignis eum non tangebat , et sicut tres pueri in camino inclusi habebantur, et tamen eos non laedebat incendium, nec odor fumi erat in eis: vel quemadmoduclaustris non apertis, allatum est ei prandium ab Abacuc : ita et haec sancta virgo genuit Dominum, sed intacta permansit. Mater effecta est, sed virginitatem non amisit. Genuit infantem, et ut dictum est virgo permansit. Virgo ergo genuit, et virgo permansit. Mater filii facta est, et castitatis sigillum non perdidit. Quare? Quia non homo iste tantum qui videbatur, sed unigenitus erat Deus qui
Abbreviated transcription (Latin):
ue fuit necessitas ut desponsatanis de. ead. lc.¬
eẽt maria ioseph. nͥ ꝓpt̾ea quatiniis hoc
sacram̃tum diabolo celaretur: et ille malignꝰ.
frandis cominenta aduersus desponsatã uͥginẽ
nulla penitꝰ inuenisset: Uel ideo fuit despon¬
sata iõseph: ut nato infanti uel ipsi mar ie.
curam uicdetur gerere iosph. siue in egiptum
iens. uel inde denuo ueniens. Ideo desponsi¬
ta fuit ioseph: non tam̃ in concupiscentia iũs¬
ta. Mat̾ inquit eiꝰ. Mat̾ immaculata: ma¬
ter incorrupta: mat̾ intacta. Mat̾ eius. Quiꝰ
euis : Mat̾ dei uingeniti: dñi et regis om̃iun
plasmatoris et creatoris cunctorum. Illius qui in
ex. Ce celsis sine matre: et  int̾ra est sine
patre: ipsius qui incelis scdm dĩtatem in sinti
est patͥs : et interris scłm corporis susceptionem in

Expanded text:
e fuerit necessitas ut desponsata esset Maria Joseph, nisi propterea quatenus hoc sacramentum diabolo celaretur, et ille malignus fraudis commenta adversus desponsatam virginem nulla penitus invenisset? Vel ideo fuerat desponsata Joseph, ut nato infanti, vel ipsi Mariae curam videretur gerere Joseph, sive in Aegyptum iens, vel inde denuo veniens: ideo desponsata fuit Joseph, non tamen in concupiscentia juncta. Mater, inquit, ejus. Mater immaculata, mater incorrupta, mater intacta. Mater ejus: cujus ejus? Mater Dei unigeniti, Domini et regis omnium, plasmatoris et creatoris cunctorum: illius qui in coelis est sine matre, et in terris est sine patre; ipsius qui in coelis secundum deitatem in sinu est Patris, et in terris, secundum corporis susceptionem, in
Abbreviated transcription (Latin):
mat̾ uͥgo maria : digna digni: iia¬
culata scĩ: una uniꝰ : unica unici: Nec
enĩ alt̾ unigenitꝰ suꝑ t̾ram uenit : aut
alia u̾go unigenitũ genuit. In his omib
que dicła sunt: desponsata legit᷑. mat̾
eiuus maria. Q ait. Inuenta est inut̾o
habens. Cui inuenta ÷ aut aquo inuen¬
ta est : Peimo ab angłis cussodientib eã:
ꝓtegentib eam ÷ conseruantib eam. uł eiꝰ be¬
atissimã animã: ad honorẽ illiꝰ qui ab ipsa gene¬
randus erat. De hinc inuenta ñ incongrue
putat᷑. ab ipso beato ioseph scõ et iusto: qui be¬
ne licentia maritali. licet eam ñ conting̾et:
future tam̃ ut putabat᷑ uxoris omĩa nouerat

Expanded text:
mater virgo Maria, digna digni, immaculata sancti, una unius, unica unici; nec enim alter unigenitus super terram venit, aut alia virgo unigenitum genuit. In his omnibus quae dicta sunt, desponsata legitur mater ejus Maria. Et ait: Inventa est in utero habens. Cui inventa, aut a a quo inventa est? Primo ab angelis custodientibus eam, protegentibus eam, conservantibus eam, vel ejus beatissimam animam ad honorem illius qui ab ipsa generandus erat. Dehinc inventa non incongrue putabatur ab ipso beato Joseph sancto et justo, qui pene licentia maritali, licet eam non contingeret, futurae tamen, ut putabatur, uxoris omnia noverat
Abbreviated transcription (Latin):
ris. sedentem intenebris et umbra mortis ã Aori¬
ens splendor lutis et̾ne et sol iusticie ueni et allium¬
na sedentem intenebris et umbra mortis. ã ¶rex
gentium et desid̾atus carũ lapisq angularis qui facis.
utraq unũ ueni salua hominẽ quẽ de limo formasti.

Expanded text:
sedentem in tenebris, et umbra mortis. Ant. O Oriens splendor lucis aeternae, et Sol justitiae! veni et illumina sedentem in tenebris et umbra mortis. Ant. O Rex gentium, et desideratus earum, lapisque angularis! qui facis utraque unum, veni, salva hominem quem de limo formast
Abbreviated transcription (Latin):
audit᷑. Qui etiam indeserto clamatͥ qr dere¬
licte ac destitute uidee. solatium redemptoris
annunciat. Quid aut̾ clamet: insimirit cũ
subuingit. Dirigite uiam dnĩ: sic̃ dixit ysa¬
ias ꝓpħa. Usia dnĩ adcor dirigit᷑ : cũ u̾itatis
sermo humilit̾ audit᷑. Asia dnĩ ad cor dirigi¬
tur: cum ad p̃ceptum uita p̃paratur. Unde
scͥptum est. Si quis diligit me. sermonem

Expanded text:
auditur; qui etiam in deserto clamat, quia derelictae ac destitutae Judaeae, solatium redemptoris annuntiat. Quid autem clamet insinuat, cum subjungit: Dirigite viam Domini, sicut dixit Isaias propheta. Via Domini ad cor dirigitur, cum veritatis sermo humiliter auditur. Via Domini ad cor dirigitur, cum ad praeceptum vita praeparatur. Unde scriptum est: Si q
Abbreviated transcription (Latin):
erat. Quod gͦ dñs fatet᷑ de sp̃u: hoc ioħe dene¬
gat de ꝑsona: qr et iustum sic erat. ut et disci¬
płis dñs sp̃alem de iõe sententiam diceret :
et ioħ̃s isdem. turbis carnalibꝰ. non de suo spũ.
s de corpore respondẽt. Contrarium gͦ uidet᷑¬
ẽẽ ueritati quod ioħs sonuit: s tam̃ aueritatis
tramite ñ recessit. Qui cum sc etiam ꝓpħ̾am
negat: quia udelicet non solum poterat
redemptorem p̃dicere. s etiam demonstrare:
quis nam sit continuo expͥmit dum subiungit.
Ego uox clamantis indeserto:. R Grumpant .m.
Ifilius. u̾bum patͥs uocatur: ioħe attestan
te qui ait. In pͥncipio erat u̾bum : et u̾bum¬

Expanded text:
ris. Quod ergo Dominus fatetur de spiritu, hoc Joannes denegat de persona, quia et justum sic erat ut discipulis Dominus spiritualem de Joanne sententiam diceret, et Joannes eisdem turbis carnalibus non de suo spiritu, sed de corpore responderet. Contrarium eur esse quod Joannes sonuit, sed tamen a veritatis tramite non recessit. 2. Qui cum se etiam prophetam negat, quia videlicet non solum poterat Redemptorem praedicare, sed etiam demonstrare, quisnam sit continuo exprimit, dum subjungit: Ego vox clamantis in deserto. Scitis, fratres Filius Verbum Patris vocatur, Joanne attestante, 1458 qui ait: In principio erat Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
ne usq ad finẽ fortit̾ suauit̾ disponensq omĩa ueni ad
docendum nos itiam prudentie. a Mad ouay. et dux
domꝰ iscł qui moysi inigne flamine rubi apparuisti et ei
in syna legeni dedisti ueni ad redimendũ nos in brachio
extento. a Radix iesse qui stas in signũ ppłoꝵ suꝑ¬

Expanded text:
 omnia, veni ad docendum nos viam prudentiae. Ant. O Adonai, dux domus Israel! qui Moysi in igne flammae rubi apparuisti, et ei in Sina legem dedisti, veni ad redimendum nos in brachio extento. Ant. O radix Jesse! qui stas in signum popu
Abbreviated transcription (Latin):
quia ip̃e redemptor mũdi ẽẽ asseruit.
Missus uͦ in carcerem. an ip̃e ueniat requi¬
rit: ñ qr ip̃m eẽ mũdi redemptorem dubi
tat: s querit ut sciat. si is qui ꝑ se in mũ¬
do uenerat: ꝑ se etiam ad inferni claustra
descendat. Quem enĩ p̃currens mũdo nun¬
ciauerat: hunc moriendo et ad inferos p̃cur¬
rebat. Ait gͦ. Tu es qui uenturꝰ es an alium
expectamꝰ : Ac si aꝑte dicat. Sicut ꝓ honu¬
nibus nasci dignatus es. an etiam ꝓ homini¬
bus mori digneris insinua: ut qui natiuita¬
tis tue p̃cursor extiti. mortis etiam p̃cur sor
fiam: et uenturũ te inferno nunciem. que
iam uenisse mũdo enunciarii. Unde et inqͥ¬
situs dñs. enumeratis potentie sue miracłis.
de mortis sue ꝓtinus humilitate respondit
dicens. Ceci uident: claudi ambulant: Le¬
prosi mundantus

Expanded text:
quia ipse Redemptor mundi esset asseruit; missus vero in carcerem, an ipse veniat requirit, non quia ipsum esse mundi Redemptorem dubitet, 1453 sed quaerit, ut sciat si is qui per se in mundum venerat per se etiam ad inferni claustra descendat. Quem enim praecurrens mundo nuntiaverat, hunc moriendo et ad inferos praecurrebat. Ait ergo: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus? Ac si aperte dicat: Sicut pro hominibus nasci dignatus es, an etiam pro hominibus mori digneris insinua, ut qui nativitatis tuae praecursor exstiti, mortis etiam praecursor fiam, et venturum inferno te nuntiem, quem jam venisse mundo nuntiavi. Unde et inquisitus Dominus enumeratis potentiae suae miraculis, de mortis suae protinus humilitate respondit, dicens: Caeci vident, claudi ambulant, leprosi mundantu
Abbreviated transcription (Latin):
es redemptionis noue: reparationis antique.
felicitatis et̾ne. Reparat᷑ enĩ nobis salutis nr̃e
annua reuolutione sacram̃tum : ab iuitio pro¬
missũ : in fine redditum: sine fine mansurũ.
Inquo dignũ est. sursum erectis cordib diui¬
num ad orare mist̾ium: ut qd̃ magno dei
munere agitur: magnis eccłie gaudiis celebre¬
est : statim ut nos diabolica malignitas. ue¬
neno sue mortificauit in uidie: p̃parata re¬
nouandis mortalib pietatis sue remedia.
inter ipsa mundi pͥmordia p̃signauit: de¬
nuntians serpenti. futurũ sem̃ mulieris
humane ꝓpaginis. in corrupta natiuitate

Expanded text:
es redemptionis nostrae, reparationis novae, es redemptionis nostrae, reparationis novae, felicitatis aeternae. Reparatur enim nobis salutis nostrae annua revolutione sacramentum, ab initio promissum, in fine redditum, sine fine mansurum. In quo dignum est nos erectis sursum cordibus divinum adorare mysterium, ut quod magno Dei munere agitur, magnis Ecclesiae gaudiis celebreest, statim ut nos diabolica malignitas veneno suae mortificavit invidiae, praeparata renovandis mortalibus suae pietatis remedia inter ipsa mundi primordia praesignavit; denuntians serpenti futurum semen mulieris humanae propaginis incorrupta nativitate
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ credidistis semꝑ et creditis. reparatio
est salutis humane: uirtutum natiuitas:
firma suscipiens. nouis natꝰ ẽ homo. Hodie
refulsit scłs ille adam. non incola. s dñs pa¬
railisi: quẽ interdicte arboris pulchritudo ñ
fallat : serpens ñ decipiat : mulier ñ seducat.
Hodie exortum est intenebris lum̃ : bodie il¬
lud quod celum et celi celoꝵ se habere gaude¬
bant: mundus dum nescit accepit. Neq
enĩ ut temporalis quidam. aut qui ante non
fuerit. de femina nobis repentinꝰ emersit: s
qui semꝑ erat cum patre deus. semꝑq regna¬
bat: nouo ꝑuirginẽ uoluit mortalib appa¬
rere misterio. Nouus quidem homo: s dñs sem¬
est enĩ in fine tempoꝵ natus ex maria: qui
an̾ omĩa scła. unigenitꝰ ꝓcessit apatre. Hic
est p̃dictus apatͥarchis : aꝓpħis p̃dicatus: an¬
nunciatꝰ ab angłis : ab apłis approbatꝰ. Ꝙ Scã
xultemus in dño dilectissimi: et spirita¬
li iocunditate letemur: quia illunit di¬

Expanded text:
sicut credidistis semper et creditis, reparatio est salutis humanae, virtutum nativitas, firma suscipiens, novus natus est homo. Hodie refulsit secundus ille Adam, non incola, sed dominus paradisi, quem interdictae arboris pulchritudo non fallat, serpens non decipiat, mulier non seducat. Hodie exortum est in tenebris lumen. Hodie illud quod coelum, et coeli coelorum se habere gaudebant, mundus, dum nescit, accepit. Neque enim ut temporalis quidam, aut qui ante non fuerit, de femina nobis repentinus emersit; sed qui semper erat cum Patre Deus, semperque regnabat, novo per virginem voluit mortalibus apparere mysterio: novus quidem homo, sed Dominus semIpse est in fine temporum natus ex Maria, qui ante omnia saecula Unigenitus processit e Patre. Hic est praedictus a patriarchis, a prophetis praedicatus, annuntiatus ab angelis, ab apostolis approbatus. De uno ultemus in Domino, dilectissimi, et spiritali jucunditate laetemur: quia illuxit di
Abbreviated transcription (Latin):
eiuis quis enarrabit: Non gͦ putemus
ille impossibile dixit effatu. hic natrare
incipiat: qr ibi de gen̾atione diuinitatis.
hic de incarnatione dictum est. Acarnalib¬
amus. Filii dauid: filii abraham. Ordo p̃po¬
sterus : s necessarie commutamus. Si enim
pͥmũ posuisset abraham. et postea dauid:
rursus ei repetendus fuerat abraham. ut
gen̾ationis series dexeret᷑. Ideo aut̃ ceteris
p̃termissis. horum filium nuncupauit: qr
ad hos tantũ est facta de. xp̃o repromissio.
Ad abraham. insemĩe inquit tuo bñdicen¬
tur om̃s gentes: qd̃ est xp̃c. Ad dauid: de
fructu uentͥs tui ponam suꝑ sedem tuam

Expanded text:
eius quis enarrabit? Non ergo putemus ille impossibile dixit, effatu hic narrare incipiat, quia ibi de generatione diuinitatis, hic de incarnatione dictum est. Ca. Filii David, filii Abraham. Ordo praeposterus, sed necessario commutatus. Si enim primum posuisset Abraham, et postea David, rursus ei repetendus fuerat Abraham, ut generationis series texeretur. Ideo autem, caeteris praetermissis, horum filium nuncupavit, quia ad hos tantum facta est de Christo repromissio. Ad Abraham: In semine, inquit, tuo benedicentur omnes gentes , quod est Christus. Ad David: De fructu ventris tu
Abbreviated transcription (Latin):
non expauescat et metuat tanti ꝓfunditatẽ
misterii : qͣndoquidẽ unꝰ idemq sine concepti¬
one natꝰ est deus: et sine creante factꝰ est ho¬
moͦ. Quas in xp̃o gen̾ationes legimꝰ : s in¬

Expanded text:
non expavescat et metuat tanti profunditatem non expavescat et metuat tanti profunditatem mysterii, quandoquidem unus idemque 27 sine conceptione natus est Deus, et sine creante factus est homo. Duas in Christo generationes legimus,
Abbreviated transcription (Latin):
mundo hominẽ: quẽ ñ suscepit ab homine.
Quid hoc est miracłi fr̃s: Nascit᷑ caro de car¬
ne: ñ tam̃ gen̾ata ꝑcarnem: et secreto qͦdã
in comp̃hensoq conceptu. ꝓcedit de mortali
ap̃c natꝰ est : nos renati. Hodie saluator
mundi. ꝑmatrẽ. nascendi tempꝰ ascendit ac¬
cepit: qui de patre. natiuitatis ñ habet tempꝰ¬
hodie ꝑ hominẽ. filiꝰ dei ingressus est mũdum:
cuiꝰ manii aute hominẽ factꝰ ẽ mũdus. Hodie
habitator celi uenit ad terras: qui t̾rarum in¬
colas euocaret ad celuim. Mirabilis inquit deus
inscĩs suis. Si inscĩs suis mirabił deus ÷ quomͦ
non in se ipso mtrabił : S mirabił in ioħe.
quẽ nasci de patre senissimo. et sterili de ma¬
tre p̃cepit : qͣntomagis in se est mirabił. qui
ut nr̃e conditionẽ carnis in diieret. nouum
uirgini et conceptũ dedit et partũ : Ait sc̃s
et timui: consid̾aui oꝑa tua et expaui. Qͥs

Expanded text:
mundo hominem quem non suscepit ab homine. mundo hominem quem non suscepit ab homine. Quid hoc est miraculi, fratres? Nascitur caro de carne, non tamen generata per carnem, et secreto quodam incomprehensoque conceptu procedit de mortali stus natus est, nos renati. Hodie Salvator mundi per matrem nascendi tempus accepit, qui de Patre nativitatis non habet tempHodie per hominem Filius Dei ingressus est mundum, cujus manu ante hominem factus est mundus. Hodie habitator coeli venit ad terras, qui terrarum incolas evocaret ad coelum. Mirabilis, inquit, Deus in sanctis suis . Si in sanctis suis mirabilis Deus, quomodo non in se ipso mirabilis? Si mirabilis in Joanne, quem nasci de Patre senissimo et sterili de matre praecepit, quanto magis in se est mirabilis, qui, ut nostrae conditionis carnem indueret, novum virgini et conceptum dedit et partum. Ait S. Habet timui; consideravi opera tua, et expavi. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
obitiens ei eandem formam. eandemq natu¬
ram : mortalitatis qͥdem nr̃e participem:
s peccati tocuis exꝑtem. Q Propt̾ nimiam.
p̃sentis diei. in om̃e se gaudium totꝰ ubiq
suscitat mundus: qr hodie ꝓmissus ascłis.
uniu̾so orbi uidex natꝰ est et redemptor.
Qe̾ necesse est ut in comimuine nos om̃s qui
futuri examinis. resurectionisq ꝓmisse.
salutarem suscepimꝰ fidem. habeatnꝰ metum
quidẽ de uidice: s de redemptore leticiam.
Omĩs nãq fidelis anima timore corrigit᷑: correc¬
tione letatur. Et in hoc knũ qnͣta erga huma¬
num genuᷤᷤ om̃ĩpotẽtis pat̾s dispensatio est. qͣn¬
ta ue benignitas: ut quẽ iudicem p̃parabat
incredulis. hunc credituris p̃mitteret redẽp
ta natalem: q qui pͥuilegia pͥme natiuitatis
amisimus : uisitante nos. xp̃o. sanctiore par¬
tu redimꝰ aduitam. Hodic peꝑit maria: s
ipsa suum parturiuit auctorem. Hodie edidit

Expanded text:
objiciens ei eamdem formam eamdemque natuobjiciens ei eamdem formam eamdemque naturam, mortalitatis quidem nostrae participem, sed peccati sentis diei in omne se gaudium totus ubique suscitat mundus, quia hodie promissus a saeculis universo orbi judex ortus est, et redemptor. Et necesse est, ut in commune nos omnes qui futuri examinis resurrectionisque promissae salutarem suscepimus fidem, habeamus metum quidem de judice, sed de redemptore laetitiam. Omnis namque fidelis anima timore corrigitur, correctione laetatur. Et in hoc, carissimi, quanta erga humanum genus omnipotentis Patris dispensatio est, quantave benignitas, ut, quem judicem praeparabat incredulis, hunc credituris 30 praemitteret redemptta natalem: quia, qui privilegia primae nativitatis amisimus, visitante nos Christo, sanctiore partu redimus ad vitam. Hodie peperit Maria, sed ipsa suum parturivit auctorem. Hodie edidit
Abbreviated transcription (Latin):
dilectissimi hodie natꝰ est: gaudeamus.
Neq enim locum fas est eẽ tristicie. uͥ natalis
est uite: que consumpto mortalitatis timore.
ingerit nob̾ de ꝓmissa et̾uitate leticiam. Ne¬
mo ab huiꝰ alacritatis participatione se terni¬
tur. Asna cunctis leticie cõmunis est ratio:
q dñs nr̃ peccati mortisq destructor. sicut
nullum areatu lib̾um tepꝑit ÷ ita lib̾andis
om̃ib uenit. E xultet sc̃s : q appropinquat
ad palmam. Gaudeat peccator: qr inuitatur
ad ueniam. Ammet᷑ gentił: qr uocat᷑ ad uitã.
Dei nanq filiꝰ. scd̾m plenitudinẽ temporis
quã diuini consilii inscrutabilis. altitudo
disposuit: reconciliandã auctori suo naturã
generis assumpsit humani: ut inuentor mor¬
tis diabolus. ꝑ ipsam quã uincerat uincere¬
tur. In quo conflictu ꝓ nobis inito. magno
et mirabili equitatis iure certatũ est : dum
omp̃s dñs cum seuissimo hoste non in sua
maiestate. s in nr̃a humilitate congredit᷑:

Expanded text:
dilectissimi, hodie natus est, gaudeamus. Neque enim locum fas est ibi esse tristitiae, ubi natalis est vitae; quae consumpto mortalitatis timore, nobis ingerit de promissa aeternitate laetitiam. Nemo ab hujus alacritatis participatione secernitur, una cunctis laetitiae communis est ratio: quia Dominus noster, peccati mortisque destructor, sicut nullum a reatu liberum reperit, ita liberandis omnibus venit. Exsultet sanctus, quia propinquat ad palmam. Gaudeat peccator, quia invitatur ad veniam. Animetur gentilis, quia vocatur ad vitam. Dei namque Filius secundum plenitudinem temporis, quam divini consilii inscrutabilis altitudo disposuit, reconciliandum auctori suo naturam generis assumpsit humani, ut inventor mortis diabolus, per ipsam quam vicerat vinceretur. In quo conflictu et mirabili aequitatis jure certatum est, dum omnipotens Deus cum saevissimo hoste non in sua majestate, sed in 399 nostra humilitate congreditur,
Abbreviated transcription (Latin):
cie. ñ solum celestis uoce sermonis: uerũ
etiam claritate diuine lucis. astruxit. Nusqͣm
enĩ in tota uet̾is testam̃ti serie repperimꝰ. an¬
gelos qui tam sedulo apparuere patͥb. cum
luce apparuisse: s hoc priuilegium recte
hodierno tempori seruatum est: qnͣdo exortũ
est intenebris lum̃ rectis corde. misericors et
d̾etur auctoritas : postqͣm unꝰ sacram̃tum no¬
ue natiuitatis edocuit : statim multitudo ce¬
lestium agminũ. que głam deo caneret. pa¬
cemq simul hominib p̃dicaret affuit: aꝑte
demonstrans: qr ꝑ hanc natiuitatem hoĩes ad

Expanded text:
stis voce sermonis, verum etiam claritate divinae lucis astruebat. Nusquam enim in tota Veteris Instrumenti serie reperimus angelos, qui tam sedulo apparuere patribus, cum luce apparuisse; sed hoc privilegium recte hodierno tempori servatum est, quando exortum est in tenebris lumen rectis corde, misericors et deretur auctoritas, postquam unus sacramentum novae nativitatis edocuit, statim multitudo coelestium agminum, quae gloriam Deo caneret, pacemque simul hominibus praedicaret, adfuit, aperte demonstrans quia per hanc nativitatem homines ad
Abbreviated transcription (Latin):
die nom̃ meũ blasphemat᷑. Propt̾ hoc sciet po¬
pulus m̃s nom̃ meũ indie illa: qr ego ipse qui
loq̃bar. ecce adsum. Quam pulchri suꝑ montes
pedes annuntiantis et p̃dicantis pacem: annũ¬
tiantis bonũ: p̃dicantis salutem : dicentis: sy¬
on: regnabit d̾s tuus. Usox speculatoꝵ tuoꝵ:

Expanded text:
eum blasphematur. Propter hoc sciet populus meus nomen meum in die illa: quia ego ipse qui loquebar, ecce adsum. Quam pulchri super montes pedes annuntiantis et praedicantis pacem; annuntiantis bonum, praedicantis salutem, dicentis Sion: Regnabit Deus tuus! Vo
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tatur. Ipẽ nanq est qui ait. Ego sum pa¬
nif uiuus: qui de celo descendi. Locus gͦ in
quo dñs nascit᷑. domꝰ panis ante uocatus est:
quia futurum ꝓfecto erat. ut ibi ꝑ materi¬
am carnis appareret. qui electoꝵ mentes in¬
terna sacietate reficeret. Qui ñ in parentum
testate eius scͥptum est. In ꝓpria uenit. In na¬
tura et enim sua. ante tempora natꝰ est: in
nr̃a uenit extempore. Qui gͦ et̾nus ꝑ manens.
demporalis apparuit: alienum ẽ uͥ descendit :¬

Expanded text:
it: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi . Locus ergo in quo Dominus nascitur, domus panis antea vocatus est, quia futurum profecto erat ut ille ibi per materiam carnis appareret, qui electorum mentes interna satietate reficeret. Qui non in parentum dtestate ejus scriptum est: In propria venit . In natura etenim sua ante tempora natus est, in nostra venit ex tempore. Qui ergo aeternus permanens temporalis apparuit, alienum est ubi descendit
Abbreviated transcription (Latin):
disse responsum. Discerle ame fomes
peccati uutrimentum facinoris: pabulum mor¬
tis cliscode a me: quia ian ab alio amatore pre¬
uenta sun: qui michi satis meliora te obtu¬
lit ornamenta: et anulo filei sue subarrauit
me. longe te nobilior et genere et cliguita
mabili. et collum meum lapiclib preciosis.¬

Expanded text:
disse responsum: Discede a me, fomes peccati, nutrimentum facinoris, pabulum mortis: discede a me; quia jam ab alio amatore praeventa sum, qui mihi satis meliora obtulit ornamenta, et annulo fidei suae subarrhavit me, longe te nobilior et genere et dignitate. meam, et collum meum
Abbreviated transcription (Latin):
umq pater diceret infascsb ĩc ui.
constitutum se: prefecturam agere¬
inquirere quis esset sponsus. tle cuius se ag¬
nes potest ate iactaret. Tunc extitit quiclam¬
ab infantia et magitis artib ita occupatam

Expanded text:
umque pater diceret in fascibus se constitutum praeturam agereinquirere quis esset de cujus se Agnes potestate jactaret. Exstitit quidamab infantia, et magicis artibus ita occupatam,
Abbreviated transcription (Latin):
tione cum grandi stepitu: sius eam tribu¬
nalibus sisti pretepit: Et primum quidem blan¬
dis cam sermonil secretius prouocat: de iule
terrorib pulsat. S xpĩ uirgo uece blandimentiᷤ
seclucitur nec terrore concutitur: s eodem uil¬
tu eodem q auimo ꝑseuerans: et terrentem
similiter sicut blandientem animo deritle¬

Expanded text:
tione cum grandi strepitu, suis eam tribunalibus praecepit sisti. Et primo quidem blandis eam sermonibus secretius provocat, deinde terroribus pulsat. Sed virgo Christi nec blandimento seducitur, nec terrore concutitur: sed eodem vultu, eodem animo perseverans, et terrentem similiter sicut blandientem animo deride
Abbreviated transcription (Latin):
brate agnetis amore corripitur ceco: et
iuter angustias animi et corporis anhelo cru¬
ciabatur spũ. Inter hec lecto prosternitiu
etper alta suspiria amor amedicis apertẽ.
fuut uota patri que fuerant iuuenta ame¬
dicis: et eadem paterne uoti que fuerant iã
dicta a filio ad peticionem uirginis reuol¬
nuntur: Abnegat agnes beatisiimna: et se
nullo pacto asserto prioris sponsi federa uid¬

Expanded text:
juvenis amore corrumpitur caeco, et inter angustias animi et corporis anhelo cruciabatur spiritu. Inter haec lecto prosternitur, et per alta suspiria amor a medicis aperitur. Fiunt nota patri, quae fuerant inventa a medicis, et eadem paterna voce, quae fuerant jam dicta a filio, ad petitionem virginis revolvuntur. Abnegat Agnes beatissima, et se nullo pacto asserit prioris sponsi foedera vi
Abbreviated transcription (Latin):
Ngresus angelus ad mariam dixit:
Aue maria grã plena dominus te¬
cum: benefsicta tu in mlieribus.
Bene grã plena uocatur que ni¬
mirũ grãm quam nulla alia me¬
ruerat᷑ assequitur: ut ipm̃ iudeli
cet concipiat et geueret actorẽ.

Expanded text:
ngressus angelus ad eam dixit: Ave, gratia plena. Dominus tecum, et benedicta tu in mulieribus. Bene gratia plena vocatur, quae nimirum gratiam, quam nulla alia meruerat, assequitur, ut ipsum videlicet gratiae concipiat et generet auctorem.
Abbreviated transcription (Latin):
eos uocare dicens. Nunciabo nom̃ tuũ fr̾ibꝰ meis:
imedio eccłie laudabo de. Et it̾um. Ego ero fidens
in eum. Et it̾um. Ec̾ce ego et pueri mei. quos m̾
carni et sanguini. et ip̃e similit̾ participa¬
uit eisdẽ : ut ꝑ mortẽ destrueret eũ qui habebat
mortis imꝑiim. id est diabolum : et lib̾aret eos

Expanded text:
eos vocare, dicens: Nuntiabo nomen tuum fratribus meis: in medio Ecclesiae laudabo te. Et iterum: Ego ero fidens in eum. Et iterum: Ecce ego, et pueri mei, quos dedarni et sanguini, et ipse similiter participavit eisdem: ut per mortem destrueret eum, qui habebat mortis imperium, id est, d
Abbreviated transcription (Latin):
exemplaria latina qͣm greca: greca qm hebrra.
Uerum hec. contra inuidos. Nunc te p̃cor desidi
kiñe. ut quia tantũ opus me subire fecisti. et
agenesi exordium caꝑe: orationibꝰ iuues: quo
possim eodem sp̃u quo scͥpti sunt libri. inilati¬

Expanded text:
exemplaria Latinaexemplaria LatinaVerum haec contra invidos. Nunc te precor, Desideri charissime, ut quia tantum opus me subire fecisti, et a Genesi exordium capere, orationibus juves: quo possim eodem spiritu quo scripti sunt libri, in lati
Abbreviated transcription (Latin):
tacuerunt hi scͥptum eẽ mentit sint. Quid gͥ: Dam¬
namꝰ uetcrtii: Minme: s post pͥorum studia. in
domo dñi ꝗd̃ piissiimꝰ laboramꝰ. Illi int̾pretati funt
ante aduentũ xp̃i: ⁊ qd̃ ñ sciebant. dubiis ꝓtulere
sententiis: nos post passionẽ ⁊ resur rectionẽ euis. ñ
tam ꝓpħiam qmͣ historiam scͥbimꝰ. Alit̾ enim audita:
alit̾ uisa narrant᷑. Qd̃ melits int̾lligunꝰ meluis
⁊ ꝓferimꝰ. Andi gͥ enitile ⁊ obtrectator ausculta.
Non damno. ñ rep̃hendo septuaguita: s ꝯfidenter:
añ ꝓpħas int̾ sp̃ualia carismata positos lege inqui¬
bus ultimum pene gradum int̾ptetes tenent. Quid
liuore torqueris: Quid imꝑitoꝵ animos. contra me
concitas: Si cubi tibi in translatione iudeor etrare:
int̾roga hebreos: diuersarum urbium magi¬
stros ꝯfule. Qd̃ illi hñt dexp̃o: tui codices non
habent. Aliud est si ꝯtra se postea ab apłis usur¬
pata testimonia ꝓbauerunt: Lemendatiora sũt

Expanded text:
tacuerunt, hi scriptum esse mentiti sint. Quid igitur? damnamus veteres? minime: sed post priorum studia, in domo Domini quod possumus, laboramus. Illi interpretati sunt ante adventum Christi, et quod nesciebant, dubiis protulere sententiis. Nos post passionem et resurrectionem ejus, non tam prophetiam, quam historiam scribimus. Aliter enim audita, aliter visa narrantur. Quod melius intelligimus, melius et proferimus. Audi igitur aemule, et obtrectator ausculta: Non damno, non reprehendo Septuaginta; sed confidenter as inter spiritualia charismata positos lego: in quibus ultimum pene gradum interpretes tenent. Quid livore torqueris? quid imperitorum animos contra me concitas? Sicubi tibi in translatione errare videor, interroga Hebraeos, diversarum urbium magistros consule: quod illi habent de Christo, tui codices non habent. Aliud est, si contra se postea ab Apostolis usurpata testimonia probaverunt, et emendatiora sunt
Abbreviated transcription (Latin):
T relinquet᷑ in eo sicut racemus: et si¬
cut extusio olee duarum aut trium oli¬
uarum in sinnmnitate rami siue quatuor aut
quinq in cacumnub euis fructus dicit do¬
mnuis deus isrł. S alħo.

Expanded text:
t relinquetur in eo sicut racemus et sicut excussio oleae duarum aut trium olivarum in summitate rami sive quattuor aut quinque in cacuminibus eius: dicit dominus Deus I
Abbreviated transcription (Latin):
honesta sunt nr̃a : abundantiorẽ honeslatẽ
hũt. Honesta au̾ nr̃a: nulliꝰ egent. S ds
temꝑauit corpꝰ ei cui deerat. Abundantio¬
rem tribuendo honorem : ut ñ sit scima in
corpore. s in idip̃m ꝓ inuicem. sollicita sint
membra. Ꝙ siquid patit᷑ unũ membrum:
cõpatiunt᷑ oĩa m̃bra. Siue głat᷑ unũ mem¬
brũ. congaudent omĩa m̾bra. Uos aũ estis¬

Expanded text:
sunt nostra, abundantiorem honestatem habent. Honesta autem nostra nullius egent: sed Deus temperavit corpus ei, cui deerat, abundantiorem tribuendo honorem: ut non sit schisma in corpore, sed idipsum pro invicem sollicita sint membra. Et si quid patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra: sive gloriatur unum membrum, congaudent om
Abbreviated transcription (Latin):
listi dum uirgo deum eb hominem eb hominẽ¬
genuisti et post partum nirgo in uiolata ꝑman¬
sisti.U̾ Sabrielem archangelum scimus diuini¬
tus te esse affatum uterũ tuuma de spũ scõ tre¬
dimus impregnatum erubescat iudeus in fe¬
lix qui dicit xpm̃ ex ioseph semine eẽ natũ¬

Expanded text:
irgo Deum et hominem genuisti. Et post partum Virgo inviolata permansisti. Versus: Gabrielem archangelum scimus divinitus te esse affatum. Uterum tuum de Spiritu sancto credimus impraegnatum. Erubescat Judaeus infelix, qui dicit Christum ex Joseph semine esse natu
Abbreviated transcription (Latin):
ronus it enim et hoc testib sius
xp̃c in euangelio: quos ad huius¬
mocli certamina preparabat. Sic enĩ
ait. Nolite premeditari quomi odo aut
quid loquamini. Non enim uos estis qui
loquimini. s sp̃c patris uestri qui loqui¬
tur innobis: Taro ergo patiebatur: et spc̃
loquebatur: et loquente spũ non splum
conuincebatur impietat: ł etiam confce¬
tabatur ufirmitas: Ciariorem nobis
martirem tormenta faciẽbat. euangͥ.¬

Expanded text:
romisit enim et hoc testibus suis Christus in Evangelio, quos ad hujusmodi certamina praeparabat. Sic enim ait: Nolite praemeditari quomodo aut quid loquamini. non enim uos estis, qui loquimini, sed spiritus patris uestri, qui loquitur in uobis. caro ergo patiebatur et spiritus loquebatur et loquente spiritu non solum conuincebatur impietas, sed etiam confotabatur infirmitas. clariorem nobis martyrem tormenta faciebant. multip
Abbreviated transcription (Latin):
auta grassabatur crudelitas iumar¬
tiris corpore:et tanta traquillitas
profertbatur in uoce:t autaq penarũ
asꝑitas seiuebat iumembris: et tanta
securitas sonabat inuerbis: ut miro
modo putaremus uincentio patiente
alium loquentem: non torqueri: Etu̾e̾
alius loquebatur. sc̃ uiiĩ.

Expanded text:
anta grassabatur crudelitas in martyris corpore et tanta tranquillitas proferebatur in uoce, tanta poenarum asperitas saeuiebat in membris et tanta securitas sonabat in uerbis, ut miro modo putaretur Uincentio patiente alium aut certe alium loquente Uincentio torqueri. Et uerealius loquebatur. promisi
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩem qͥ mortuos suscitabat. Repente .i.
insidiose qͣsi inopinate. qͣsi ñ prouise
Similis enum nescienti erat int̾ ip̃os dñs:
ignorantes qͥd nesciret ⁊ quid scrret: im¬
mo ignorandes eũ nichil scire: ⁊ omnia
scire: ⁊ ad hoo uenisse ut illi facerent.

Expanded text:
minem qui mortuos suscitabat! Repente, id est insidiose, quasi inopinate, quasi non praevise. Similis enim nescienti erat inter ipsos Dominus ignorantes quid nesciret, et quid sciret; imo ignorantes eum nihil nescire, et omnia sc
Abbreviated transcription (Latin):
gelio frẽs kini audiuimus quia
stabat ihoes et ex discipulis eius duo: et
respiciens ih̃m aubulantem clicit: ecce ag¬
nus dei:Statim q cognonimus imino iam
notum ad iuenior iam reuocauimus qua¬
re iħ̃m precursor suus agnum dei uoca¬

Expanded text:
 audivimus, quia stabat Joannes, et discipuli ejus duo, et respiciens Jesum ambulantem, dicit: Ecce Agnus Dei, statimque cognovimus, imo jam notum ad memoriam revocavimus, quare Jesum praecursor suus Agnum Dei voca
Abbreviated transcription (Latin):
da. R Omnes amici mes d̾eliq̃runt me ⁊ p̃ua¬
luerunt insidiantes mͥ tͥdidit me quem dilige¬
bam ⁊ t̾ribilib oculis plaga crudeli ꝑcutieas
aceto Potaute me. A Dederunt in escam meam
fel et in sia mea. aceto potauit lẽc .ii.

Expanded text:
. Omnes amici mei dereliquerunt me, et praevaluerunt insidiantes mihi. Tradidit me quem diligebam, et terribilibus oculis plaga crudeli percutiens, aceto potabant me. Vers. Et dederunt in escam meam fel
Abbreviated transcription (Latin):
ixit dñs ad noe. Ingͤdere tu. ⁊ omnis domꝰ tua
in artham: te enĩ uidi iistũ coram me in gen̾atiõe
hac. Ex omnibꝰ animantibꝰ munilis tolle septena
et septena: mascłm ⁊ feminã. De animantibꝰ uero¬
ñ mundis duo ⁊ duo: mascłm ⁊ feminã. Sed ec
de uolatilibꝰ celi septena ⁊ septena. mascłm ⁊
feminam: ut saluet᷑ sem̃ suꝑ faciem uniu̾se t̾¬
re Adhuc enim ⁊ post dies septẽ ego pluam sr̃
t̾ram qͣdraguita diebꝰ ⁊ qͣdraginta noctb: ⁊ de

Expanded text:
inus ad eum: Ingredere tu, et omnis domus tua in arcam, te enim vidi justum coram me in generatione hac. Ex omnibus animantibus mundis tolle septena et septena, masculum et feminam; de animantibus vero non mundis duo et duo, masculum et feminam. Sed et de volatilibus coeli septena et septena, masculum et feminam, ut salvetur semen super faciem universae terrae. Adhuc enim et post dies septem ego pluam super terram quadraginta d
Abbreviated transcription (Latin):
octingentis tgiita annis: ⁊ genuit filios ⁊ fili¬
as. Et fc̃i ft om̃s dies malalehel octingenti nona
gutta qͥnq anni. ⁊ mortuus ẽ. uixitq iarẽch
centum sexaginta duob annis. ⁊ genuit enoch
Et iuxit iarech piꝰqͣm genuit enoch octingẽ¬
us annis: ⁊ genuit filios ⁊ filias. Et facti siuti
om̃s dies iared: nongenti sexaginta duo ãni:
Nirit enoch sexaginta quinq annis: ⁊ ge¬
nuto mathusalam. Et ambulauit enoch cũ
thusalam trecentis anuis: et genuit filia̾s
⁊ filias. Et factisunt om̃s dies enoch trecen
sȩxaginta quinq anni: ambulautaꝵ tũ
deo. ⁊ ñ apparuit qr tulit eiuti do. Uixio qͦ ma
ausalam prism genuit lamech. sepangentis

Expanded text:
octingentis triginta annis et genuit filios et filioctingentis triginta annis et genuit filios et filias et facti sunt omnes dies Malalehel octingent mortuus est vixitque Iared centum sexaginta duobus annis et genuit Enoch et vixit Iared postquam genuit Enoch octingentos annos et genuit filios et filias et facti sunt omnes dies Iared nongenti sexaginta duo anni vixit sexaginta quinque annis et genuit Mathusalam et ambulavit Enoch cum thusalam trecentis annis et genuit filios et filias et facti sunt omnes dies Enoch trecenti sexaginta quinque anni ambulavitque cum Deo et non apparuit quia tulit eum Deus vixit quoque Mathusalam