comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nocte quadã. speciosus mͥ ꝑ uisionẽ iuuenis adsitit: atq in lingua mea
opꝰ agnoscere. qͥ fert᷑ talia dona ꝑcepise. GreG̃. Opus petre exdono
ẽ non donũ exopere. Alioquin gr̃ã. iam ñ est gra. Emẽ qͥppe
opꝰ dona p̃ueniunt: quãuis exsubsequenti opere ipsa etiã dona sue¬
crescant. Netam̃ uitȩ eiꝰ cognicione frauderis. bene hane reuerentissimꝰ
uir albinꝰ reatine antistes ȩccłȩ agnouit: & a huc suꝑsunt qͥ seire po-

Expanded text:
nocte quadam speciosus mihi per visionem astitit juvenis, atque in lingua mea opus agnoscere, qui fertur talia dona percepisse. GREGOR. Opus, Petre, ex dono est, non donum ex opere, alioquin gratia jam non est gratia. Omne quippe opus dona praeveniunt, quamvis ex subsequenti opere ipsa etiam dona succrescunt; ne tamen vitae ejus cognitione frauderis, bene hunc reverentissimus vir Albinus Reatinae antistes Ecclesiae cognovit, et adhuc supersunt multi
Abbreviated transcription (Latin):
qđ audiuimꝰ quendã apud hostes in captiuitate positũ & uin
culis religatũ fuisse. ꝓ quo sua coniux dieb certissaerificium
offerre consueuerat. qui longo pꝰ tempr̃ ad coniugẽ reu̾suᷤ. qͥb
dieb eiꝰ uincula soluerent᷑ innotuit. eiꝰq coniua illo ᷤᷤfuisse
re quȩ ante annoᷤ septẽ gesta est. certissime confirmatur.
Agatho & enĩ panormitanus ep̃e. sicut fideles mͥ ac religiosi
uiri multi testati st̃ atq testant᷑. cum beate memorie ideces¬

Expanded text:
ue audivimus, quemdam apud hostes in captivitate positum, et in vinculis religatum fuisse, pro quo sua conjux diebus certis sacrificium offerre consueverat: qui longo post tempore ad conjugem reversus, quibus diebus ejus vincula solverentur innotuit, ejusque conjux illos fure quae ante annos septem gesta est certissime confirmatur. Agatho enim Panormitanus episcopus, sicut fideles mihi ac religiosi viri multi testati sunt atque testantur, cum beatae memoriae anteces
Abbreviated transcription (Latin):
mula adsistentẽ & trementẽ & edeptã suoꝵ moꝵ magestrã.
blanda uoce consolari dicenᷤ. Noli timere mat̾. ñ morior m̃.
C ũq hoc crebro diceret: paulatim lux quȩ fuerat emissa sub¬¬
tracta ẽ. sed is qui secutꝰ est odor remansit. Sicq dies seds &
tertiuᷤᷤ transit. ut asꝑsa fraglantia odoriᷤᷤremaneret. Nocte
s quarta: eandẽ magistrã suã iterum uocauit. Qua uenient:
adiscipula aleetulo iacentis abscesserant:  erce subito in plara
ante eiꝰdẽ cellulȩ ostiũ duo chori psallentiũ constitert̃. Et sicu
se dicebant serus ex uocib disereuisse: psalmodiȩ cantꝰ dicelus

Expanded text:
mula assistentem et trementem Redemptam suorum morum magistram blanda voce consolari, dicens: Noli timere, mater, non morior modo. Cumque hoc crebro diceret, paulatim lux quae fuerat emissa subtracta est, sed is qui subsecutus est odor remansit. Sicque dies secundus et tertius transiit, ut aspersa odoris fragrantia remaneret. Nocte igitur quarta eamdem magistram suam iterum vocavit; qua veniente, lia ejus discipula a lectulo jacentis abscesserant, et ecce subito in platea ante ejusdem cellulae ostium duo chori psallentium constiterunt, et sicut se dicebant sexus ex voc
Abbreviated transcription (Latin):
tã secura perdebat m̃te. Magisq illi dolebat: qͥ peccatũ cõ¬
miserat: quã sibi qui peccati illius dãpna tolerabat. Nec pen¬
sabat qͥd ipse exteruis. s culpȩ reus qͣntũ ꝑdebat intus. Runc
itaq cũ dies mortis egredi ecorpore urgeret. conuenert̃
multi: ut tã sc̃ẽ animȩ de hoc mundo recedenti. suaᷤᷤ ammas

Expanded text:
tam secura perdebat mente, magisque illi condolebat qui peccatum comtam secura perdebat mente, magisque illi condolebat qui peccatum commiserat, quam sibi qui peccati illius damna tolerabat; nec pensabat quid ipse exterius, sed culpae reus quantum perdebat intus. Hunc itaque cum dies 404 mortis egredi de corpore urgeret, convenerunt multi, ut tam sanctae animae de hoc mundo recedenti suas animas
Abbreviated transcription (Latin):
Solam eum do pauꝑtatẽ diligenᷤ. int̾ adũsi semꝑ pacientiam
am plectenᷤᷤ: conuentus scłariũ fugiens. uacare semꝑ orationi
concupiscens. De quo unũ uirtutis bonũ referos ut᷑ hoc uno.
ualeant nulta pensari. Is namq cum quodã die messem quã
sra mañui seruerat. decisam ad aream deduxiss&s: nchilq ali¬
Mi eũ discipuliꝰ siuis ad totũis anni stipendiũ habera: quidam.
ꝑuerse uoluntatiꝰ uir antiqui hostis stimuliꝰ instigitus. eandẽ
messem igni suliposito. ita ut erat in area incendit. Qđ factũ
dũ alter aspiceret: ad eundẽ dĩ famulũ cueurrit. & mineia.¬
unt R d postꝗ̃ indicauit. adumait dicenꝰ. Ue. ue. pater ste¬
phanes quiad  contigit s iuistatim uultu aem̃te placida.
ilẽ respondit. Ue quide illi contigit qui hoc fecit. nã mͥ quid
contigt : iiquibꝰ eius uerbis ostenditur. in quo uirtutis. cul¬
mine sedebat: qui unũ quod in sũptu mundi habuerat.

Expanded text:
atem diligens, inter adversa semper patientiam amplectens, conventus saecularium fugiens, vacare semper orationi concupiscens. De quo unum bonum virtutis refero, ut ex hoc uno valeant ejus multa pensari. Is namque cum quadam die messem quam sua manu severat decisam ad aream deduxisset, nihilque aliud cum discipulis suis ad totius anni stipendium haberet, quidam perversae voluntatis vir, antiqui hostis stimulis instigatus, eamdem messem, igne supposito, ita ut erat in area, incendit. Quod factum dum alter conspiceret, eidem Dei famulo cucurrit et nuntiavit. Quod postquam indicavit, adjunxit, dicens: Vae, vae, pater Stephane, quid tibi contigit? Cui statim vultu ac mente placida ille respondit: Vae illi contigit qui hoc fecit; nam mihi quid contigit? In quibus ejus verbis ostenditur in quo virtutis culmine sedebat, qui unum quod in sumptus mundi habuerat
Abbreviated transcription (Latin):
nasteriũ deferrent: atq in sepulchro qͦd sibi ipse p̃parauerat
ponerent. Quo facto. contigit ut quoꝵ mens una semꝑ in do
fuerat : eoꝵ qͦq corpora nec sepultura separaret. Alio quoq¬
tempore seruanduᷤ diaconꝰ atq abba monasterii qͦd in campaniȩ
partib aliberio quondã patricio fuerat constructũ : adcũ iuisitationᷤ
g̃a ex more conuenerat eiꝰ qui ppe monasteriũ frequentabat: ut
qr isdẽ quoq uir doctrina gr̃e celestis influebat. dulcia sibi in uic̃ẽ
uite uerba transfunderent: & suauem eybũ cȩlestiᷤ patriȩ. qi ad-¬
huc ꝑfecte gaudendo ñ poterant. saltẽ suspirando gustarent. Eũ¬
uͦ hora iã quietis exigeret. incuiꝰ turris suꝑiorib se uenerabilis
benedietꝰ in eius qͦq inferiorib se seruandus diaconꝰ collocauit:
qͦ uidelica in loco. inferiora suꝑiorib ꝑui us continuabat as-¬
census. Ante eandẽ uͦ turrim largius erat habitaculũ: inqͦ utri¬

Expanded text:
nasterium deferrent, atque in sepulcro quod sibi ipse paraverat, ponerent. Quo facto contigit ut quorum mens una semper in Deo fuerat, eorum quoque corpora nec sepultura separaret. CAPUtempore Servandus diaconus atque abbas ejus monasterii quod in Campaniae partibus a Liberio quondam patricio fuerat constructum, ad eum visitationis gratia ex more convenerat. Ejus quippe monasterium frequentabat; ut quia idem quoque vir doctrina gratiae coelestis influebat, dulcia sibi invicem vitae verba transfunderent, et suavem cibum coelestis patriae, quia adhuc perfecte gaudendo non poterant, saltem suspirando gustarent. Cumque hora jam quietis exigeret, in cujus turris superioribus se venerabilis Benedictus, in ejus quoque inferioribus se Servandus diaconus collocavit: quo videlicet in loco inferiora superioribus pervius continuabat ascensus. Ante eamdem vero turrim largius erat habitaculum in quo utri
Abbreviated transcription (Latin):
narrauit. Statimq in cassinũ castrũ religioso uiro theo probo
mandauit. ut ad capuanã urbẽ subȩadem nocte transmitteret:
& qͥd de germano ep̃o ageret᷑ agnosceret. & indicaret. Factũq
est & reuerentissimũ uirũ germanũ eꝑm is qͥ missus fuerat ĩã¬
defunctũ repperit : & requirens subtilit̃ agnouit. eodẽ mmento fu¬
isse illius obitũ quo uir dñi eiꝰ cognouit ascensum. PCTRUS
Wlira res ualde. & uehem̃ter stupenda. S hoc qͦd dictũ est qi ante
oculo ipsius quasi sub uno solis radio collectus om̃is munduꝰ adduc¬
tus ẽ. sicut num ꝗͣ ex ꝑtꝰ sum aita nec conicere scio. Quo ordine fi¬
eri potest. ut mundus om̃is ab homine uno uideat᷑. SRꝑ
GREGOR

Expanded text:
narravit, statimque in Cassinum castrum religioso viro Theoprobo narravit, statimque in Cassinum castrum religioso viro Theoprobo mandavit ut ad Capuanam urbem sub eadem nocte transmitteret, et quid de Germano episcopo ageretur agnosceret et indicaret. Factumque est, et reverentissimum virum Germanum episcopum is qui missus fuerat jadefunctum reperit, et requirens subtiliter agnovit eodem momento fuisse illius obitum quo vir Domini ejus cognovit ascensum. Petr. Mira res valde, et vehementer stupenda. Sed hoc quod dictum est, quia ante oculos ipsius quasi sub uno solis radio collectus omnis mundus adductus est, sicut nunquam expertus sum, ita nec conjicere scio quonam ordine fieri potest, ut mundus omnis ab homine uno videatur. Gregor
Abbreviated transcription (Latin):
fenestrã stans & omꝑem dñm dep̾cans. subito intempesta noctiᷤᷤ ho¬
ra respiciens. uidit fusam lucẽ desuꝑ cunctaᷤᷤ noctis tenebras ex¬
fugasse : tantoq splendore clarescere. ut diem uinceret lux illa
que ͫ tenebraᷤᷤ radiass&. Mira aut̃ ualde res in hac speculatione
secuta ẽ : qr sicut postea ipse narrauit: om̃is etĩa mundus subuno
solis radio collectꝰ ante oculoᷤ eius adductꝰ est. Qui uenerabiliᷤᷤ pat.
dũ intentã oculoꝵ aciem in hoc splendore coruscȩ luciᷤᷤ infigeret.
uidit germani capuani ep̃i animã. inspera ignea ab angłis in
cȩlũ ferri. Tunc tanti sibi testẽ uolens adhibere miraculi:. seruan¬
dũ diaconẽ iterato bis terq eiꝰ nomine cũ clamoris magnitudine
uocauit. Cumq ille fuiss& in solito tanti uiri clamore turbatꝰ.
ascendit. respexit. partẽq iã lucis exiguã uidit. Eui tantum
hoc obstupescenti miraculũ. uirdi ꝑ ordinẽ quȩ fuerant gesta

Expanded text:
et omnipotentem Deum deprecans, subito intempesta noctis hora respiciens, vidit fusam lucem desuper cunctas noctis tenebras effugasse, tantoque splendore clarescere, ut diem vinceret lux illa quae inter tenebras radiasset. Mira autem res valde in hac speculatione secuta est: quia, sicut post ipse narravit, omnis etiam mundus velut sub uno solis radio collectus, ante oculos ejus adductus est. Qui venerabilis Pater, dum intentam oculorum aciem in hoc splendore coruscae lucis infigeret, vidit Germani Capuani episcopi animam in sphaera ignea ab angelis in coelum ferri. Tunc tanti sibi testem volens adhibere miraculi, Servandum diaconum iterato bis terque ejus nomine, cum clamoris magnitudine vocavit. Cumque ille fuisset insolito tanti viri clamore turbatus, ascendit, respexit, partemque jam lucis exiguum vidit. Cui tantum hoc obstupescenti miraculum, vir Dei per ordinem quae fuerant gesta
Abbreviated transcription (Latin):
habitaculo cõmanentes: morũ quidem diuiclis plenã s ta¬
men reb pauperẽ uitã ducebant. Eȩc aut̃ quam p̃fatussũ
romula aliam quã p̃dexi condiscipulã suam magnis uitȩ

Expanded text:
habitaculo commanentes, morum quidem divitiis plenam, sed tamen rebus pauperem vitam ducebant. Haec autem quam praefatus sum Romula aliam quam praedixi condiscipulam suam magnis vit
Abbreviated transcription (Latin):
ouus. Infelix quippe animus meus ꝯccupationis suę
uulnere pulsatꝰ meminit qualis aliquando in monasterio
fut quomͦ ei labentia cuncta subtererant. quantũ reb¬
om̃ib quȩ uoluunt᷑ eminebat: quod nulla nͥ cęlestia
cogitare consueuerat qͦd etiã retentꝰ corpore ipsa iã
cã nis claustra c̃templacione transibat. qͦđ mortẽ qͦq
que pene cunctis pena ẽ. uidelic& ut ingressũ uitę¬

Expanded text:
 Infelix quippe animus meus occupationis suae pulsatus vulnere, meminit qualis aliquando in monasterio fuit, quomodo ei labentia cuncta subter erant; quantum rebus quae volvuntur eminebat; quod nulla nisi coelestia cogitare consueverat; quod etiam retcarnis claustra contemplatione transibat, quod mortem quoque, que pene cuntis pena est, videlicet ut ingressum vite
Abbreviated transcription (Latin):
per̃ uxores. Postea aut̃. dixerunt ad inuicẽ. Quid
lucrati sumus. quia deseruimus angłicũ ordinẽ. &
uenimus in inmunditiã hanc. & post hȩc in ignẽ et
torm̃ta ituri sumus.: Redeamus ergo iterum ad
heremũ. & agamus de his quȩ p̃sumpsimus peniten¬
tiã. & uenientes ad heremũ. rogauer̃ patres ut
susciperent eos penitentes: confitentes ea quȩ ges¬
serant. Et clauser̃ eos annũ integrũ senes: & ambobꝰ
equaliter ad pensum dabat᷑ panis. & ad mensurã aqua
Crant aut̃ iusione consimiles. Et dũ cõpletũ eet tempꝰ
penitentie. exier̃. E uiderunt patres unũ pallidũ
ce tristem nimis: aliũ uͦ robustũ & clarũ. & amuan¬

Expanded text:
, et acceperunt uxores; postea autem dixerunt sibi invicem: Quid lucrati sumus, quia deseruimus angelicum ordinem, et venimus in immunditia hac, et post haec in ignem et tormentis venturi sumus? Redeamus iterum ad eremum, et agamus de his quae praesumpsimus poenitentiam. Et venientes ad cremum, rogaverunt patres ut susciperent eos poenitentes et confitentes ea quae gesserant. Et clauserunt eos anno integro senes, et ambobus aequaliter ad pensum dabatur panis, et ad mensuram aqua. Erant autem visione consimiles. Et dum completum fuisset tempus poenitentiae, exierunt. Et viderunt Patres unum pallidum et tristem nimis; alium vero robustum et clarum; et m
Abbreviated transcription (Latin):
Rat̃ qđa. int̾rogauit senẽ dicens. Si contingit ho¬
mini in tẽptationẽ cadere qͥd fit ꝓpt̾ eos qͥ scan¬
dalixant᷑ in eo: & narrauit senea dicens. Naconus
quidã erat nominatꝰ in monasterio esypticau autre
quidã curialis insecutionẽ iudicis pateret ueumi eauan
omi aomo sua ad monasteriũ: & operante anumaco et¬
ou slo auaconius ule in mulierẽ es. Et eñ facta oset
& indicauit ei rem. Senex uͦ
dun clls epeli me hie uluũ. & ñ indices ciuquãt esti
anttrauit᷑ an obseuritatẽ cellȩ illius. & egit pententiã
ea ueritate. Contigit aut̃ post aliquantũ tempus.
ut n ascenderet aqua nili fluminis. & cũ om̃s leta.¬
nias facerent. reuelatũ est cuidã sc̃õrũq nisi uene¬
rit aiaconus qͥ absconsus ẽ apud illũ talẽ monachũ
non ascendet fluminis aqua. Qui cũ audissent ad¬
mirati sunt. & uenientes eiecerunt eũ de loco in qͦ
erat. & orauit. & ascendit aqua. & qui aliquando

Expanded text:
hominem in tentationem cadere, quid fit propter eos qui scandalizantur in eo? Et narravit senex, dicens: Diaconus quidam erat nominatus in monasterio Aegypti. Dum autem quidam curialis insecutionem judicis pateretur, venit cum omni domo sua ad monasterium. Et operante iniquo incurrit diaconus ille in mulierem ejus, et facta est et indicavit ei rem. Senex verdixit: 577 Sepeli me hic vivum, et non indices cuiquam. Et intravit in obscuritatem cellae illius, et egit illic poenitentiam ex veritate. Contigit autem, ut post multum tempus non ascenderet aqua in flumine Nilo. Et cum omnes Litanias facerent, revelatum est cuidam sanctorum quia nisi venerit diaconus, qui absconsus est apud illum talem monachum, non ascendent fluminis aquae. Quod cum audissent, admirati sunt, et venientes ejecerunt eum de loco in quo erat: et oravit, et ascendit aqua. Et qui aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
ris cũ cogitationibꝰ tius in cella tua: E ille diait.
malis que feci. penas in quibꝰ uenturus erã in animo¬
meo reuoluebam : & a timore adheser̃ ossa mea car
bas. in cella tua: & ille respondit. dõ gr̃as refere¬
bam : quia eruit me de inquinam̃tis huiꝰ mundi.
& de futuri scłi pęnis & reuocauit me ad hanc
conuersationẽ angłicã: & reminiscens assidue di mei

Expanded text:
n cella tua? Et ille dixit: Pro malis quae feci, poenas in quibus venturus eram in animo revolvebam, et a timore adhaeserunt ossa mea carnbas in cella tua? Et ille dicebat: Deo gratias referebam, quia eruit me de inquinamento mundi hujus, et de futuri saeculi poenis, et revocavit me ad hanc conversationem angelicam; et remini
Abbreviated transcription (Latin):
cos ñ solum sua s etiã eoꝵ pena consumat. fit aut̃ in electis
quocddã mirabilius quia ñ solum eos agnoscunt᷑ bonos. quo nũ-
quã uidert̃. Nam cũ antiquoᷤᷤ patres inilla ȩterna hereditate
uiderint : eis in cogniti ꝑuisionẽ ñerunt. quoᷤ in oꝑe semꝑ
nouert̃. Quia enĩ illic om̃s commuit̃ caritatẽ dñi conspiei

Expanded text:
eos non solum sua, sed etiam eorum poena consumat. Fit autem in electis eos non solum sua, sed etiam eorum poena consumat. Fit autem in electis quiddam mirabilius, quia non solum eos agnosquam viderunt. Nam cum antiquos patres in illa aeterna haereditate viderint, eis incogniti per visionem non erunt, quos in opere semper noverunt. Quia enim illic omnes communi claritate Deum c
Abbreviated transcription (Latin):
ham lararũ minime recognouiss& : nequaꝗͣ addiuitẽ intor¬
m̃tis positũ. de transacta eiꝰ contricione loqueret᷑ dicenꝰ qł
mala recepit inuita sua. Et si mali maloᷤ ñ recognoscerent.
nequaꝗͣ diues in torm̃tiᷤ positus. fratrũ suoꝵ etiã absentum
meminissa. Quomͦ enum p̃sentes ñ poss& agnoscere. qͥ etiam
pabsentũ memoria curauit exorare : qua exrẽ illud quoq
ostendit̾. quod nequa qͣ ipse requisisti.: qr & boni malo: a ma¬
li cognoscunt bonoᷤᷤ. Nã & diues abraham cognoscit᷑. cui dic¬
tum ẽ recepisti bona inuita tua : & electꝰ lararus arꝓbo est
diuite cognitꝰ. quẽ mitti precat᷑ ex nomine dicens. Mite la
rarũ ut intinguat extremũ digiti sui in aquã: & refrigeret
linguã meã. In qua uidelicet cognitione. utriusq partiᷤᷤeu¬
mulus retributionis exerescit: ut & boni ampliuᷤ gaudeant.
qui secum eos lȩtari conspiciunt quoᷤ a mauert. & mali dum
cũ eis torquentur. quoᷤ in hoc mundo despecto do dilexerunt.

Expanded text:
 ad divitem in tormentis positum, de ejus transacta contritione loqueretur dicens, quod mala receperit in vita sua. Et si mali malos non recognoscerent, nequaquam dives in tormentis positus, fratrum suorum etiam absentium meminisset. Quomodo enim praesentes non posset cognoscere, qui etiam pro absentium memoria curavit exorare? Qua in re illud quoque ostenditur, quod nequaquam ipse requisisti, quia et boni malos, et mali cognoscunt bonos. Nam et dives ab Abraham cognoscitur, cui dictum est: Recepisti bona in vita tua; et electus Lazarus a reprobo est divite cognitus, quem mitremum digiti sui in aquam, et refrigeret linguam meam . In qua videlicet cognitione utriusque partis cumulus retributionis excrescit: ut et boni amplius gaudeant, qui secum eos laetari conspiciunt quos amaverunt, et mali, dum cum eis torquentur quos in hoc mundo, despecto Deo, dilexerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Rat quidã grecus ad olescens in egypto in ceno¬
dine. fłamã poterat carnis extinguere. Cũq ad¬
& asꝑo. ut uirgiis atq conuiciis insectaret᷑ iuuenẽ:
& post irrogatã in uriã. primus ueniret ad queri¬
monias. Cumq imꝑata sibi ꝑficeret. insuꝑ uocati
testes ꝓ eo loquebant᷑ qͥ contumeliã adolescenti fe¬
cerat: At ille cepit flere contra mendaciũ: cotidie
gemitꝰ. cotidie lacrimȩ fluebant. Sedebat solus.
qr amaritudine repletꝰ erat: omĩq auxilio destitu¬
uolebat. Sed solus pat̾ defensionẽ suã callide oppõ¬
nere studuit : ne habundantiori tristicia absor¬
beret᷑ frat᷑. Quid multa: Ita totꝰ annus. ductus
neret. Pape inquit. uiuere mͥ ñ licet: quomodo
fornicari libet. Ata ergo ꝑ artẽ. sp̃uali patre ꝓcu
rante : adolescens suꝑata libidine saluatus est.

Expanded text:
rim: Graecus adolescens erat in coenodine flammam poterat carnis extinguere. Hunc et aspero, ut jurgiis atque conviciis insectaretur adolescentem, et post irrogatam injuriam primus veniret ad querimoniam. Cumque imperata sibi perficeret, insuper vocati testes pro eo loquebantur, qui contumeliam adolescenti fecerat. At ille coepit flere contra mendacium: quotidie gemitus, quotidie lacrymae fluebant; sedebat solus, quia amaritudine repletus erat, omnique auxilio destituoepit. Solus pater defensionem suam callide opponere studuit: ne abundantiori tristitia absorberetur frater. Quid multa? Ita annus ductus neret: Papae, inquit, mihi vivere non licet, et forante adolescens superata libidine salvatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
tos a morte libaluit. Petrs Mirares & quãus hanc ab
aliis e ipse cognouerĩ. uere tam̃ fateor: qr m quotienꝰ narrat᷑
in nouat᷑ GREGOR Nil in hacre in sanctulo mireris i: pen¬
sa si potesquiꝰ ille sp̃c fuerit. qui eiꝰ tã simplicẽ mentẽ tenuit:
atq intanto uirtutiꝰ ulmine erexit. Ubi enĩ eiꝰ amimus fuit
qpudo mor ꝓ ꝓxrimo tã constant̃ decreuit.: & ꝓ tẽporali uita
frĩs unius despeait suã : atq sub gladiaceriicẽ tetendit¬

Expanded text:
tos a morte liberavit. PETR. Mira res, et quamvis hanc ab tos a morte liberavit. PETR. Mira res, et quamvis hanc ab aliis et ipse cognoverim, vere tamen fateor quia mihi quoties narratur innovatur. GREGOR. Nihil in hac re in Sanctulo mireris, sed pensa, si potes, quis ille spiritus fuerit, qui ejus tam simplicem mentem tenuit, atque in tanto virtutis culmine erexit. Ubi enim ejus animus fuit, quando mori pro proximo tam constanter decrevit, et pro temporali vita fratris unius s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓeonullemͦ orabo. nͥ mͥ antea uramentũ dederit. qr cũ memi
ista axp̃ianũ hominẽ munloccidat. Sed langobardu i sđc qͥ ult er
dicã. brachium cont᷑ dm̃ teendo ꝑdiderat. pena sua exigente
compulsuᷤ est iuirare. se xꝑianũ hominẽ numꝗͣ oecidere. Dunc
iuir dñi p̃cepit dicens. Sepone manũ deorsũ. & uistat̃ deposut
Atq ilico adiunait. Remitte gladiũ inuaginã. Et statinir¬
misit. Sm̃s gͥ tante uirtutiᷤ haminẽ cognoscentes. boues &
ium̃ta quȩ dep̃dati fuerant: certatĩ ei offerre in munere uole¬
bant. S uir dñi. tale munꝰ suscĩꝑe renuit: minꝰ aut̃ bone
mercedis quesiuit dicenᷤ. Si mͥ aliqͥd mercedi uultis concedere¬
om̃s captiuoᷤ quos habetis mͥ tribuite. ut habeã unde ꝓuobis
debeã orare. Factũq est. et om̃s captiuicũ
cũ eo dimissist̃.
atq suꝑna gr̃ã dispensante. cũ se unꝰ ꝓ uno morti obtulit: mul¬

Expanded text:
pro eo nullo modo orabo, nisi mihi ante juramentum dederit pro eo nullo modo orabo, nisi mihi ante juramentum dederit istianum hominem non occidat. Sed Langobardus idem, qui, ut ita dicam, brachium contra Deum tendendo perdiderat, poena sua exigente, compulsus est jurare se Christianum hominem nunquam occidere. 365 Tunc vir Domini praecepit, dicens: 'Depone manum deorsum'. Qui statim deposuit. Atque ilico adiunxit: 'Remitte gladium in vagina'. Et statim remisit. Omnes igitur tantae virtutis hominem cognoscentes, boves et iumenta, quae depraedati fuerant, certatim ei ofFerre in munere volebant. Sed vir Domini tale munus suscipere renuit. Munus autem bonae mercedis quaesivit, dicens: 'Si momnes captivos quos habetis mihi tribuite, ut habeam unde pro vobis debeam orare. Factumque est; et omnes captivi cum eo dimissi sunt, atque, superna gratia disponente, cum se unus pro uno morti obtulit, mul
Abbreviated transcription (Latin):
armato  deductꝰ. ad sua arma statĩ eucurrit. Nã pecuit. ut sibi
paululũ orandi licentia daret᷑. Qui cũ concessũ fuiss&. int̾ram
sestrauit.: & orauit. Quidũ paulo diutuᷤ oraret: hunc electiᷤ
int̾fector calce pulsauit. ut surger& dicenꝰ. Surge. & flero ge¬
nu tende ceruicẽ. Surrexit aut̃ uir dñi genuflexit. ceruicẽ
tetendit: s tenso collo eductã contͣ se spatã intuens. hoc unũ
leuauit: s de ponere nullomͦ potuit. Nã repente diriguit. &¬
erecto in cȩlỹgladio. brachiũ inflexibile remansit: Tunc om̃is
langobardoꝵ turba quȩ adillũ mortiᷤspectaculũ aderat. in
laudiꝰ fauore conũsa mirari cępit. uirũq di cum timore uene¬
rari ᷤ:. qr ꝓfecto claruerat cuiꝰ sc̃itatiᷤᷤ ess&. qͥ carnificis sui brachi¬
um in aere ligass&. Itaq postulatꝰ ut surger&. surreã. Postu¬
latus ut branũ sui carnificiᷤᷤ sanaret. negauit dicenᷤᷤ.ꝓgo

Expanded text:
armatos deductus, ad sua arma statim cucurrit; nam petiit ut sibi armatos deductus, ad sua arma statim cucurrit; nam petiit ut sibi paululum orandi licentia daretur. Cui dum concessum fuisset, in terram se stravit et oravit. Qui dum paulo diutius oraret, hunc electus interfector calce pulsavit ut surgeret, dicens: Surge, et flexo genu tende cervicem. Surrexit autem vir Domini, genuflexit, cervicem tetendit, sed tenso collo eductam contra se spatham intuens, hoc unum levavit, sed deponere nullo modo potuit, nam repente diriguit, et erecto in coelum gladio brachium inflexibile remansit. Tunc omnis Langobardorum turba quae ad illud mortis spectaculum aderat, in laudis favorem conversa, mirari coepit, virumque Dei cum timore venerari, quia profecto claruerat cujus sanctitatis esset, qui carnificis sui brachium in aere ligasset. Itaque postulatus ut surgeret, surrexit; postulatus ut brachium sui carnificis sanaret, negavit, dicens: Ego
Abbreviated transcription (Latin):
ut. Seriusꝰ aut̃ dm̃. constant̃ ait. Scio. Eui duxert̃. Benꝰ homo es.
nolumꝰ te ꝑuarios cruciatuᷤ mori. Blige tͥ mortẽ quam uiꝰ. Aui¬
b uir añi respondit. dicenꝰ. In manu d̃i sũ. ea morte me occidit
q iamnc occidi ipse ꝑmiserit. Tunc om̃ib qͥ illie aderant lango¬
bardꝰ placuit. ut eũ capite truncare debiussent: quatenus
sine gaui cruciatu uitã eiꝰ compendiesa morte terminarent.
Sognito itaq qͥd s anctuluᷤ qui int̃ eos ꝓsc̃itati reuerentia magni
honorᷤ habebat᷑ occidendũ essae. om̃s qui in eodẽ loco inuentist
langobardi conuenert̃:. sicut st̃ nimie erudelitati. leti adspe¬
etaculũ morts Gireũstetert̃ itaq acies. Uiraut̃ dĩi deluctꝰ
inmedio ẽ. atq ex om̃ib uiriᷤ fortib electꝰ est unius. de qͦ dubium
ñ essae : qđ uno ictu caput eiꝰ abscideret. Ueneranduᷤ gͥ uir unit̃

Expanded text:
nit. Servus autem Domini constanter ait: Scio. Cui dixerunt: Bonus homo es, nit. Servus autem Domini constanter ait: Scio. Cui dixerunt: Bonus homo es, nolumus te per varios cruciatus mori, elige tibi mortem quam vis. Quibus vir Domini respondit, dicens: In manu Dei sum, ea morte me occidite qua me occidi ipse permiserit. Tunc omnibus qui illic aderant Langobardis placuit ut eum capite truncare debuissent, quatenus sine gravi cruciatu vitam ejus compendiosa morte terminarent. Cognito itaque quod Sanctulus qui inter eos pro sanctitatis reverentia magni honoris habebatur occidendus esset, omnes qui in eodem loco inventi sunt Langobardi convenerunt  sicut sunt nimiae crudelitatis laeti ad spectaculum mortis. Circumsteterunt itaque acies. Vir autin medium est, atque ex omnibus viris fortibus electus est unus, de quo dubium non esset quin uno ictu caput ejus abscinderet. Venerandus igitur vir inter
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ illuiᷤᷤ deliberasse eos cerneret. pecut ut sibi ad custodiã
tradi debuiss&. Eui ꝓtinꝰ respondert̃. Tibi quide eũ ad custodi¬
endũ damꝰ. s ea conditione int̃ posita: ut si iste fugerit. ꝓ eo
ipse moriaris. Qđ uir dñi libent̃ accipiens. p̃dictũ diaconem
in sua suscepit fide. Quẽ nocte media. cũ langobardoᷤ oñis somno
graui dep̃ssos aspicer&: excitauit & ait. Surge & concitus fu¬
bio ipse morieriᷤ. Quẽ uir dñi sanctulus. ad fugiendũ cõpulit
dicens. Surge & uade. te om̃p̃c ds eripiat. Nã ego in imanu eiꝰ sũ.
tantũ inme possunt facere ᷤᷤ qͣntũ ipse ꝑmiserit. Eugit itaq
diaconꝰ. & quasi deceptuᷤᷤ inmedio fide iussor remansit. Facto
gͥmane. langobardi qui diaconẽ ad custodiendũ dederant ue¬
nert̃ . quem dederant repeciert̃. S hunc ueneranduꝰ prbr. fu¬
gisse. iespondit. Pune illi in quiunt. scis tpsemeliui. qͥa conie¬

Expanded text:
mortem illius deliberasse eos cerneret, petiit ut sibi ad custodiam mortem illius deliberasse eos cerneret, petiit ut sibi ad custodiam tradi debuisset. Cui protinus responderunt: Tibi quidem eum ad custodiendum damus, sed ea conditione interposita, ut si iste fugerit, pro eo ipse moriaris. Quod vir Domini libenter accipiens, praedictum diaconum in suam suscepit fidem; quem nocte media cum Langobardos omnes somno gravi depressos aspiceret, excitavit et ait: Surge, et concitus fubio ipse morieris. Quem vir Domini Sanctulus ad fugiendum compulit, dicens: Surge, et vade, te omnipotens Deus eripiat; nam ego in manu ejus sum, tantum in me possunt facere, quantum ipse permiserit. Fugit itaque diaconus, et quasi deceptus in medio fidejussor remansit. Facto igitur mane Langobardi, qui diaconum ad custodiendum dederant, venerunt, quem dederant petierunt; sed hunc venerandus presbyter fugisse respondit. Tunc illi inquiunt: Scis ipse melius quid conve
Abbreviated transcription (Latin):
bactũ q. est. ut ꝑdies decem om̃s illi artifices atq oꝑarii. exillo uno
pane saciati. hunc & cortidie ederent. & exeo cotidie quodedi
posse t incrastinũ suꝑessa . ac si fragm̃ta paniꝰᷤ illius ꝑ esũ erescenã
xcibũ edentiũ ora repararent. PetrvS Mirares. atq
in numera segetũ frum̃ta multiplicat. qui ipsa qͦq semu pro¬
duxit ex t̾ra: & simul omĩa ereauit ex nichilo. S ne diutius
mireriꝰ. qͥd in uirtute dñi uenerandu uir. Sanctuluᷤ exterius
fecerit : audi ex uirtute dñi qualis interius fuit. Die & enim
quadã a langobardiᷤ captꝰ quidã diaconiᷤᷤ tenebat᷑ ligatus: eũq
ipsi qͥ tenuerant int̾ficere cogitabant. Aduesꝑascente aut die.
uir dĩ Sanctuluᷤꝰ ab eisdẽ langobardiᷤᷤ peciit. ut relaxari eiq
uita concedi debuisse t: qͦd posse se facere om̃ino negauert̃. Cũq

Expanded text:
Factumque est ut per dies decem omnes illi artifices atque operarii ex illo uno Factumque est ut per dies decem omnes illi artifices atque operarii ex illo uno pane satiati, hunc et quotidie ederent, et ex eo quotidie quod edi posset in crastinum superesset, ac si fragmenta panis illius per esum crescerent, et cibum comedentium ora repararent. PETR. Mira res, atqinnumera segetum frumenta multiplicat, qui ipsa quoque semina produxit ex terra et simul omnia creavit ex nihilo. Sed ne diutius mireris quid in virtute Domini venerandus vir Sanctulus exterius fecerit, audi ex virtute Domini qualis interius fuit. Die etenim quadam a Langobardis captus quidam diaconus tenebatur ligatus, eumque ipsi qui tenuerant, interficere cogitabant. Advesperascente autem die, vir Dei Sanctulus ab eisdem Langobardis petiit ut relaxari eique vita concedi debuisset, quod posse se facere omnino negaverunt. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
in soliti candoriᷤᷤ inuenit. quẽ tulit quide s deferre artificib
noluit ne fortasse alienꝰ eẽt: & culpã uelut expietate ꝑpetra¬
ret. ł uicinaᷤ itaq hunc mulieres detulit. eũq om̃ib ostendit:
ac necui earũ remansiss& inquisiuit. Om̃s aut̃ quȩ pͥdie panẽ
coxerant. suũ hunc ẽȩ negauert̃: atq paneᷤ suosse integronu
mero aclibano retulisse ꝓfessȩ st̃. Iunc letus uir dñi. ꝑrexit ad
multoᷤᷤ artifices cũ uno pane. ut om̃ipotenti đo gr̃as agerent
ammonuit: & qr eis annonã p̃buerat indicauit. eisq ad refecti¬
onẽ ꝓtinꝰ inuitatiᷤᷤ inuentũ panẽ apposuit. Quib sufficient̃
pleneq saciatis. plura exreo quã ipse paniᷤ fuerat fragm̃ta colle¬
git : quȩ die qͦq altero eis ad refectionẽ intulit. d ia qͦd ex frag¬
m̃itis suꝑerat. ipsa qͦq quȩ apposita fuerant fragm̃ta suꝑaba

Expanded text:
insoliti candoris invenit: quem quidem tulit, sed deferre artificibus insoliti candoris invenit: quem quidem tulit, sed deferre artificibus noluit, ne fortasse alienus esset, et culpam velut ex pietate perpetraret. Per vicinas itaque hunc mulieres detulit, eumque omnibus ostendit, ac ne cui earum remansisset inquisivit. Omnes autem quae pridie panem coxerant, suum hunc esse negaverunt, atque panes suos numero integro se a clibano retulisse professae sunt. Tunc laetus vir Domini perrexit ad multos artifices cum uno pane; ut omnipotenti Deo gratias agerent admonuit; et quia eis annonam praebuerat, indicavit; eisque ad refectionem protinus invitatis inventum panem apposuit. Quibus sufficienter pleneque satiatis, plura ex eo quam ipse panis fuerat, fragmenta collegit. Quae die quoque altero eis ad refectionem intulit; sed id quod ex fragmentis supererat, ipsa quoque, quae apposita fuerant, fragmenta superabat.
Abbreviated transcription (Latin):
bardi qui pͥuis dur incasũ laborauerant. ñ solũ sua uascula om̃ia.
s utrẽ quoq quẽ uir di detulerat implerent : grãs agerent. q
isqͥoleũ petere uenerat. benedicenlo dedit qͦd postulabat.
Alio quoq tempr uehemenͦ biq fames in cubuerat: & beatilau¬
renti mnr̃is eecłia a longobardis fuerat incensa. Quã uirdire¬
saurare cupiens. multos artifice ac plures sub ministrante oꝑa-¬
ros ddhbuit. Quib necesse erat. ut cotidiam suptꝰ laboran¬
paniꝰ defuit. Cepert̃ laborantes instant̃ uictũ querere q ui¬
res ad laborẽ p̃inopia ñ haberent. Qđ uir di audienᷤ. eos uerbis
consolabat᷑ foraᷤᷤ ꝓmittendo qđ deerat: s ipse grauit̃ anai abat᷑
untus eribere cibũ non ualens quẽ ꝓmittebat. Cum uͦ huç illucq
anarius ꝑgeret. deuenit adclibanũ in qͦ uicine muliereᷤᷤ pri die
coxerant panes. ibi q incuruatꝰ aspexit. ne fortasse panisco-
quentib remansiss& : cũ repente panẽ mirȩ magnitudiniꝰ atq

Expanded text:
bardi, qui prius diu incassum laboraverant, non solum sua vascula omnia, sed utrem quoque quem vir Dei detulerat implerent, et gratias agerent, quia is qui oleum petere venerat, benedicendo dedit quod postulabat. Alio quoque tempore vehemens ubique fames incubuerat, et beati Laurentii martyris ecclesia a Langobardis fuerat incensa. Quam vir Dei restaurare cupiens, multos artifices ac plures subministrantes operarios adhibuit, quibus necesse erat ut cotidiani sumptus laboranpanis defuit; coeperuntque laborantes instanter victum quaerere, quia vires ad laborem per inopiam non haberent. Quod vir Dei audiens, eos verbis consolabatur foris, promittendo quod deerat; sintus, exhibere cibum non valens quem promittebat. Cum vero huc illucque anxius pergeret, devenit ad clibanum, in quo vicinae mulieres pridie panes coxerant, ibique incurvatus aspexit, ne forte panis a coquentibus remansisset. Tunc repente panem mirae magnitudinis, atque
Abbreviated transcription (Latin):
uidit aliquos ad scłm reuertentes. Et respondit.
Intueri debet monachus canes qͥ uenant᷑ lepores:
& sic̃ imus ex eis uidens leporem insequit᷑. ceteri
aut̃ tantũmͦ canẽ uidentes currentẽ aliquandiu
currunt. postea uͦ lassati pꝰ se reuertunt᷑. solusu
ille qͥ uidit leporẽ sequit᷑ donec cõp̃hendat. nec un¬
pedit᷑ ab intentione cursus su per illos qͥ post se re¬
uertunt᷑: sed neq de p̾cipitiis. neq de siluis. neq de
uepribꝰ cogitans. sed etiã in spinis aliquoties incur¬
rens radit᷑ &s pungit᷑. & ñ quiescit donec cõpre-
quȩ occurrunt scandala om̃ia p̃terit. donec ad
crucifiarũ ꝑureniat.

Expanded text:
idet aliquos ad saeculum revertentes. Et respondit: Intueri debet monachus canes, qui venantur lepores; et sicut unus ex eis videns leporem insequitur, caeteri autem tantummodo canem videntes currentem, aliquandiu cum ipso currunt, postea vero lassantes post se revertuntur; solus autem ille qui vidit leporem sequitur donec comprehendat, nec impeditur ab intentione cursus sui propter illos qui post se revertuntur, sed neque praecipitiis, neque de silvis, neque de vepribus cogitans, sed in spinis aliquoties incurrens raditur et pungitur, et non quiescit donec compreheccurrunt scandala omnia praeteriens, donec ad crucifixum perveniat.
Abbreviated transcription (Latin):
Hic aut̃ ordo. qui se ad obȩdientiam dedit. om̃ẽs uoluntates suas abitiens peids
ad dm &. ad iussionẽ patris spiritalis propterea & maiorẽ głam ab aliss habio
Q ua ꝓpt̃ õfilibbona ẽ obȩdientia quȩ propt̃ adm fit. Intendite gͦ filis uurtieti
ẽ angłoꝵ. Obedientia scõꝵ omĩum cp̃b ẽ. E & hac enim ablactati sunt &
ꝑ hane ad ꝑfectionẽ uenerunt.

Expanded text:
hic autem qui se ad obedientiam dedit, omnes voluntates suas abjiciens, pendet ad Deum et ad jussionem spiritualis patris; propterea majorem gQuapropter, o fili, bona est obedientia, quae propter Deum fit. Intendite ergo, filii, virtutis angelorum est. Obedientia sanctorum omnium cibus est. Ex hac enim ablactati sunt, et per hanc ad perfectionem venerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
audientiũ adamorẽ patriȩ cȩlestis excitaret. frat uͦ ualde uilis in
uestib atq ita despectꝰ: ut siqͥs illũ fortasse nesciret. salutatꝰ etiam
resalutare despiceret. & quotiens ad alia tendebat loca: iumentũ
sedere c̃sueuerat. qđ e̾ẽ despicabilius iuim̃tis om̃ib incella poruisset

Expanded text:
 patriae coelestis excitaret. Erat vero valde vilis in vestibus, atque ita despectus, ut si quis illum fortasse nesciret, salutatus etiam resalutare despiceret, et quoties alia tendebat ad loca, jumentum sedere consueverat, quod despicabilius omnibus jumentis in cella potuisset
Abbreviated transcription (Latin):
soat
tanto futurũ scłm ipsa iã quasi ꝓpͥnquitate tangit᷑: & signis
manifestiorib aꝑitur. Quia enim in hoc cogitationes nr̃as ui¬
cissim minime uidemꝰ. in illo aut̃ nr̃a in alterutrũ corda con-¬
spicimꝰ : quid hoc scłm. nͥ noctem: & qͥd uenturũ. nisi diem dixe¬
rim: sed quẽ ad modum cũ noax finiri. & dies incipit oriri.
ante solis ortũ simul aliquomͦ tenebre cũ luce cõmiaetȩ sũnt.
quausq discedentiᷤ noctis reliquiȩ. in lucẽ diei subsequentis
ꝑfecte uertant᷑ : ita huiꝰ mundi finiᷤ. iã cum futuri scłi exor¬
dio ꝑmiscetur. atq ipsȩ reliquiarũ eiꝰ tenebrȩ. quadã iam
rerum sꝑitalium ꝑmixtione translucent: & quȩ illiuꝰ mun-¬
di sunt multa iã cernimꝰ. s necdũ ꝑfecte cognoscimꝰ: qr quasi
in quodã m̃tis crepusculo. hec uelut ante solem uidemus.
Petrus P lacet qͦd dicis. S de tanto uiro paschasio. hoc

Expanded text:
am tantum futurum saeculum ipsa jam quasi propinquitate tangitur, et signis manifestioribus aperitur. Quia enim in hoc saeculo cogitationes nostras vicissim minime videmus, in illo autem nostra in alterutrum corda conspicimus, quid hoc saeculum nisi noctem, et quid venturum nisi diem dixerim? Sed quemadmodum cum nox finiri et dies incipit oriri, ante solis ortum, simul aliquo modo tenebrae cum luce commistae sunt, quousque discedentis noctis reliquiae in lucem diei subsequentis perfecte vertantur, ita hujus mundi finis jam cum futuri saeculi exordio permiscetur, atque ipsae reliquiarum ejus tenebrae quadam jam rerum spiritalium permistione translucent. Et quae illius mundi sunt, multa jam cernimus, sed necdum perfecte cognoscimus, quia quasi in quodam mentis crepusculo haec velut ante solem videmus. PETR. Placet quod dicis. Sed de tanto viro Paschasio hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ nulla alia causa in hoc penali loco deputatꝰ sũ. nͥ quia in
parte laurentii:. contͣ sẏmmacũ sensi. S queso te. ꝓme dñm
dep̃care: atq in hoc cognosces qđ exauditꝰ sis. si huc rediens
me ñ inueneris. Qua de re uir dñi germanꝰ se in p̾cib c̃strin:¬
trit : & post paucoᷤᷤ dies rediit. sed iam p̃dictũ paschasium
n loco eodẽ minime inuenit. Quia enim ñ malicia.s igno¬
largitate hoc obtinuit: ut tunc potuiss& ꝓmereri ueniã.
cũ iam nil posset oꝑari¬

Expanded text:
Pro nulla 445 alia causa in hoc poenali loco deputatus sum, nisi quia in Pro nulla 445 alia causa in hoc poenali loco deputatus sum, nisi quia in parte Laurentii contra Symmachum sensi. Sed quaeso te, pro me Dominum deprecare, atque in hoc cognosces quod exauditus sis, si huc rediens me non inveneris. Qua de re vir Domini Germanus se in precibus constrinxit, et post paucos dies rediit, sed jam dictum Paschasium in loco eodem minime invenit. Quia enim non malitia, sed ignolargitate hoc obtinuit, ut tunc potuisset promereri veniam, cum jam nihil posset oper
Abbreviated transcription (Latin):
existunt. mirȩ sc̃itatiꝰᷤ uir fuerit: elemosinarũ maxime oꝑib
uacanꝰ. cultor pauperũ: & contẽptor sui. Sel hic in ea conten¬
tione. quȩ in ardescente zelo fideliũ. inter sim machũ atq
laurentiũ facta est̾. ad pontificatus ordinem laurentiũ elegt
& om̃ium pꝰ unanimitate suꝑatus. in sua tam̃ sententia usq
ad diem sui excituᷤ ꝑstitit: illũ amando & p̃ferendo. quẽ
ep̃oꝵ iudicio p̾esse sibi ęccłia refutauit. Ric itaq cũ tem¬
porib simmachi apłice sedis p̃sulis ess& defunctus. eiꝰ dalma¬
ticã feretro suꝑ positam demonia cꝰ tetigit : statimq sal
uatus est. Post multũ uͦ temporiᷤ. Sermano capuano eꝑo¬
rant : ut in angularib termis lauari debuiss&s. Qui in gres¬
sus easdẽ termas: p̃dictũ paschasiũ diaconem. stantẽ & obse¬
quentẽ in calorib inuenit. Quo uiso uehem̃ter extimuit.
& quid illic tantus uir faceret inquisiuit. Eui ille respondit.

Expanded text:
exstant, mirae sanctitatis vir fuerit, eleemosynarum maxime operibus vacans, cultor pauperum, et contemptor sui. Sed hic in ea contentione quae inardescente zelo fidelium inter Symmachum atque Laurentium facta est ad pontificatus ordinem Laurentium elegit; et omnium post unanimitate superatus, in sua tamen sententia usque ad diem sui exitus perstitit, illum amando atque praeferendo, quem episcoporum judicio praeesse sibi Ecclesia refutavit. Hic itaque cum temporibus Symmachi apostolicae sedis Praesulis esset defunctus, ejus dalmatvatus est. Post multum vero temporis Germano Capuano erant, ut in Angulanis thermis lavari debuisset. Qui ingressus easdem thermas, praedictum Paschasium diaconum stantem et obsequentem in caloribus invenit. Quo viso vehementer extimuit, et quid illic tantus vir faceret inquisivit. Cui ille respondit:
Abbreviated transcription (Latin):
ecce aildeuorandũ draconi sũ traditꝰ: qui cauda sua mea ge¬
nua pedesq conligauit. Caput uͦ suũ int̾ meũ os inittens.
sp̃m meũ ebibens abstrait. Quib dictis. statim defunctꝰ est.
atq ut pęnitendo liberari potuiss&: adracone quẽ uiderat
expectatus ñ est. Quod nimirũ constat. qͦd ad solã utilitatẽ
audientiũ uiderit: qͥ eum hostẽ cui traditꝰ fuerat. & in no
toruuᷤ ignis eẽ credendus est. Gregorius In eugłio dñs dicit
accepto exaudiui te. & in die salutiᷤᷤ adiuuitẽ. Qđ paulꝰ apłs
exponenꝰ. dicit. Ecce nc̃ tempꝰ acceptabile. ecce nc̃ dies saluti

Expanded text:
nunc ad devorandum draconi traditus sum, qui cauda sua mea genunc ad devorandum draconi traditus sum, qui cauda sua mea genua pedesque colligavit, caput vero suum intra meum os mittens, spiritum meum ebibens extrahit. Quibus dictis statim defunctus est, atque ut poenitendo liberari potuisset, a dracone quem viderat exspectatus non est. Quod nimirum constat quia ad solam utilitatem audientium viderit, qui eum hostem cui traditus fuerat et inntorius esse credendus est. GREGORIUS. -In Evangelio Dominus dicit:accepto exaudivi te, et in die salutis adjuvi te . Quod Paulus apostolus exponens dixit: Ecce nunc tempus a
Abbreviated transcription (Latin):
induciaᷤᷤ quas peelit ñ accepit. Est etiam nunc apud noᷤᷤ
athanasius isaurie prb̃t: qui dieb suis hiconii rem t̾ri-¬
bilem narrat euenisse. Ibi namq ut ait. quoddã monaste
rium tongulatondr̃: in quo quidã monachiᷤᷤ magnȩ esti¬
mationis habebat᷑. Sonus qͥppe cernebatur morib. atq
in om̃i sua actione cõpositꝰ. s sicut exfine res patuit. longo
aliter quã apparebat fuit. Nã cum se ieiunare cũ frib de¬
monstraret. occulte manducare c̃sueuerat. Qđ euᷤ uicium.
fr̃s om̃ino nesciebant. S corpori suꝑueniente molestia. ad
uitȩ extrema ꝑductꝰ est. Qui cũ iam eẽt infine: fr̃s adse
om̃s qͥ monasterio inerant: c̃gregari fecit. Atilli tali ut ꝓu¬
tabant uiro moriente: magnũ qͥd ac delectabile se ab eo au¬
dire credidert̃. Quib ipse affiictuᷤᷤ & tremens cõpulsu est
ꝓdere: cui hosti traditꝰ cogebatur exire. Nã dixit. Q uando

Expanded text:
inducias quas petiit non accepit? Est etiam nunc apud nos inducias quas petiit non accepit? Est etiam nunc apud nos Athanasius Isauriae presbyter, qui in diebus suis Iconii rem terribilem narrat evenisse. Ibi namque, ut ait, quoddam monasteitur, in quo quidam monachus magnae aestimationis habebatur. Bonis quippe cernebatur moribus, atque in omni sua actione compositus; sed sicut ex fine res patuit, longe aliter quam apparebat fuit. Nam cum jejunare se cum fratribus demonstraret, occulte manducare consueverat, quod ejus vitium fratres omnino nesciebant. Sed corporis superveniente molestia, ad vitae extrema perductus est. Qui cum jam esset in fine, fratres ad se omnes qui monasterio aderant congregari fecit. At illi tali, ut putabant, viro moriente, magnum quid ac delectabile se ab eo audire crediderant. Quibus ipse afflictus et tremens compulsus est prodere cui hosti traditus cogebatur exire. Nam dixit: Quando
Abbreviated transcription (Latin):
pe. Turbatꝰ mox maximus ad fuit: lugenꝰ & ꝑstrepens fa¬
milia conuenit. Eos aut̃ quoᷤ ille in sistentes sibi grauit tole¬
rabat. ipsi malignossp̃c uidere ñ poterant : si eoꝵ p̾sentiã
in confusione. in pallore. ac tremore illius qui trahebatur
uidebant. Pauore aut̃ tetrȩ eoꝵ imaginis. illucq huc
uertebatur in lectulo. Iacebat in sinistro latere. aspectum
eoꝵ ferre ñ poterat. Uertebatur ad parietẽ. ibi aderant.
C umq constrietꝰ nimis. relaxari se iã posse desꝑaret: cepit
magniᷤᷤ uocib clamare. Inducias usq mane. inducias uel
usq mane. S cum hȩc clamaret. in ipsis uocib de habita cu¬
lo sue carniᷤᷤ euulsus est. De quo nimirũ constat. qr ꝓnobis
ista ñ ꝓse uiderit : ut eorũ uisionib ꝓficiat. quos ad huc
diuina pacientia longanimit̃ expectat. Nã illi tetroᷤᷤ sp̃c
ante mortẽ uidisse.& induciaᷤᷤ petisse quid ꝓfuit: qͥ easdem

Expanded text:
pe. Turbatus mox Maximus adfuit, lugens ac perstrepens fape. Turbatus mox Maximus adfuit, lugens ac perstrepens familia convenit. Eos autem quos ille insistentes sibi graviter tolerabat, ipsi malignos spiritus videre non poterant, sed eorum praesentiam, in confusione, et pallore, ac tremore illius qui trahebatur videbant. Pavore autem tetrae eorum imaginis huc illucque vertebatur in lectulo; jacebat in sinistro latere, aspectum eorum ferre non poterat; vertebatur ad parietem, ibi aderant. Cumque constrictus nimis relaxari se jam posse desperaret, coepit magnis vocibus clamare: Inducias vel usque mane, inducias vel usque mane. Sed cum haec clamaret, in ipsis vocibus de habitaculo suae carnis evulsus est. De quo nimirum constat quia pro nobis ista, non pro se, viderit, ut ejus visio nobis proficiat, 441 quos adhuc divina patientia longanimiter exspectat. Nam illi tetros spiritus ante mortem vidisse et inducias petiisse quid profuit, qui easdem
Abbreviated transcription (Latin):
sus est. At postꝗͣ mutatus m̃te. diu est flagelliᷤ attritus :
bunc eiꝰ anima carne soluta ẽ. At contra crisaurius. si¬
cut ꝓbuᷤ ꝓpͥnquus illius cuiꝰ iam suꝑius memoriã feci. nar¬
rare c̃sueuit. uir in hoc mundo ualde idoneu fuit : s tan¬
tum plenꝰ uiciis. quantũ rebus. Suꝑbia tumidu. carnis
suȩ uoluptatib subditus: in adquirendiᷤ reb auaricie faci¬
b accensus. Sed cũ mali tot dñs finem ponere decreuissa.i
corporali hunc molestia ꝑcussit. Qui ad extremũ uenien.
cadem hora qua iã de corpore erat exiturus. aꝑtiᷤᷤ oculis
uidit tetro & nigerrimos sp̃e coram se ad sistere : et uehem̃¬
ter inminere. ut ad infern claustra se raperent. Cȩpit
tremere. pallescere. sudare. & magniᷤ uocib in ducias pe¬
tere: filiumq suũ nomine maximũ. quẽ ipse iã monachis
monachũ uidi. nimis. turbatiꝰ clamorib uocare dicenꝰ. Mla¬
xime curre. Nunꝗͣ tibi mali aliqͥd feci: intua fide me susci¬

Expanded text:
sus est. Et postquam, mutatus mente, diu est flagellis attritus, tunc ejus anima carne soluta est. At contra Chrysaorius, sicut Probus propinquus illius, cujus jam superius memoriam feci, narrare consuevit, vir in hoc mundo valde idoneus fuit, sed tantum plenus vitiis, quantum rebus, superbia tumidus, carnis suae voluptatibus subditus in acquirendis rebus avaritiae facibus accensus. Sed cum tot malis Dominus finem ponere decrevisset, corporali hunc molestia percussit. Qui ad extremum veniens, eadem hora qua jam de corpore erat exiturus, apertis oculis vidit tetros et nigerrimos spiritus coram se assistere, et vehementer imminere, ut ad inferni claustra eum raperent. Coepit tremere, pallescere, sudare, et magnis vocibus inducias petere, filiumque suum nomine Maximum, quem ipse jam monachus monachum vidi, nimiis et turbatis clamoribus vocare, dicens: Maxime, curre, nunquam tibi mali aliquid feci, in fide tua me susci