comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
peccatoꝵ tormenta inferni redundant. s etiam
in animas: quia utraq substantia digne ibi pu¬
netur. quȩ hic penitentiam peccatoꝵ et bonoꝵ
operum fructum agere neglexit: S ideo in car¬
nibus dicit ignem et uermes dari: quia fetor uer¬
mium de corruptione solet nasci carnis et san¬
guinis: idoq caro recens sale conditur. ut exsic¬
cato humore sanguineo uermescere nequeat:
Caro gͦ et sanguis uermes creat: quia delectatio
carnalis cui condimentum continentię resistit.
penam luxuriosis generat ȩternam: De quo
saluator in euangłio ait: Sbi uermis eoꝵ non
moritur & ignis non extinguitur In uerme
putredinem gehenne: sic̃ in igne ardorem de¬
signat: Siue uermem dicit seram scelerum
penitudinem. quȩ numquã in tormentis consci¬
entiam afflictoꝵ mordere cessabit: ut ignis sit pena
extrinsecus seuiens. uermis dolor interius accusans
purificati sunt: obtulerunt om̃s holocausta & uo¬

Expanded text:
peccatorum tormenta inferni redundant, sed etiam peccatorum tormenta inferni redundant, sed etiam in animas, quia utraque substantia digne ibi punietur, quae hic poenitentiam peccatorum, et bonorum operum fructum agere neglexit. Sed ideo in carnibus dicit ignem et vermes dari, quia foetor vermium de corruptione solet nasci carnis et sanguinis. Ideo caro recens sale conditur, ut exsiccato humore sanguineo vermescere nequeat. Caro igitur et sanguis vermes creat. Et quia delectatio carnalis, cui condimentum continentiae resistit, poenam luxuriosis generat aeternam, de quo Salvator in Evangelio ait: « Ubi vermis eorum non moritur et ignis non exstinguitur , » in verme putredinem gehennae, sicut in igne ardorem designat; sive vermem dicit seram scelerum poenitudinem, quae nunquam in tormentis conscientiam afflictorum mordere cessabit, ut ignis sit poena extrinsecus saeviens, vermis dolor interius accusans.purificati sunt, obtulerunt omnes holocausta, et vo
Abbreviated transcription (Latin):
rie filii barachie quem occidistis in ter templi
et altare: A men dico uobis. ueniẽt hec omĩa
suꝑ generationem istam: H uic gͦ ge nerationi
uȩ erit ꝑpetuum: quia sine ullo fine eternum
illi manet tormentum. iusto uidice recte sibi
retribuente que illa antea malitiose in praxi¬
mos suos egerat: Unde subiungitur Indie
iudicii unsitabit illos Uisitabit utiq illos non
ut suꝑna cũ scis mercede coronet: s ut cũ diabo¬
lo et angłis eius ꝑpetius penis excrutiet in i¬
ferno: Dabit enim ignem et uermes in carnes eoꝵ:
ut urantur et sentiant usq in sempiter num Hinc
uoce consolatoria dñs ꝑ isayam ꝓpħam ad uistos
loquitur dicens Nolitẽ timere obprobrium ho¬
minum: et blasfemias eoꝵ ne metuatis Sicut enĩ
uestimentum sic comedet eos uermis: et sicut la¬
nam sic deuorabit eos tinea Salus autẽ mea in
sempiternum erit: et iusticia mea in generatio¬
nem et generationem: Non solum enim in carnes

Expanded text:
i Barachiae, quem occidistis intra templum et altare. Amen dico vobis, venient haec omnia super generationem istam . » Huic ergo generationi vae erit perpetuum, quia sine ullo fine aeternum illi manet tormentum, justo judice sibi recte retribuente, quae illa antea malitiose in proximos suos egerat; unde subjungitur: « In die judicii visitabit illos. » Visitabit utique illos, non ut superna cum sanctis mercede coronet, sed ut cum diabolo et angelis ejus perpetuis poenis excruciet in inferno. « Dabit enim ignem et verines in carnem eorum, ut urantur et sentiant usque in sempiternum. » Hinc voce consolatoria Dominus per Isaiam prophetam ad justos loquitur dicens: « Nolite timere opprobrium hominis, et blasphemias eorum ne metuatis: sicut et vestimentum, sic comedet eos vermis, et sicut lanam, sic devorabit eos tinea: salus autem mea in aeternum erit, et justitia mea in generationes generationum . » Non solum enim in carnes
Abbreviated transcription (Latin):
dicit ueros cultores dĩ: de quo in psalmo scriptum
est: Hec est generatio querentium dnm: requiren¬
tium faciem dĩ iacob E contrario ẽ. alia generatio
hoc ẽ. praua et ꝑuersa: de qua dñs in euangłio
ait: Ecce ego mitto ad uos ꝓpħas et sapientes et
scribas: ex illis occidetis. et crucifigetis. et exeis
flagellabitis. in synagogis ur̃isꝰ et per sequemi¬
ni de ciuitate in ciuitatẽm: ut uenia : ⁊ suꝑ uos

Expanded text:
dicit veros cultores Ddicit veros cultores Dest: « Haec est generatio quarentium Dominum, requirentium faciem Dei Jacob . » E contrario est illa generatio, hoc est, prava et perversa, de qua Dominus in Evangelio ait: « Ecce ego mitto ac vos prophetas et sapientes et scribas. Ex illis occidetis et crucifigetis, et ex eis flagellabitis in synagogis vestris, et persequemini
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ se insuꝑabilem fore credebat. in
p̃sentia
aduentus tui mollescens defitiet:
am sicut
cera ẽ. ex fauis collecta tenera mollisq
substantia
q̃ sic ignis calore resoluitur. ut ei cor¬
pulentia
penitus absumatur: ita quoq uioicio
dĩ a facie
ipsius disꝑeunt peccatores quemad¬
modum cera proximo igne consumitur: Et bñ
dicit eos a facie dĩ ẽẽ dissoluendos: quia numꝗͣ
ad grãm ipsius benefitiaq uenturi sunt: E con¬
trario quid illis qui timent dm̃ eueniat: audiam̃
ui timent te inquit. magni erunt apuo te ꝑ
omĩa: Sicut enim contempnentes dm̃ mino¬
rantur ac deficiunt: ita timentes alũ magni
erunt apud ipsum ꝑ omnia. scilicet inco. llatione uir¬
tutum et in augmento p̾mioꝵ Post hȩc redit iterũ
memorata prophetissa ad exponendas penas hostiũ
suoꝵ ac dicit: Ue genti insurgenti suꝑ genus meũ
dñs enim omnipotens uindicauit in eis Genus suũ

Expanded text:
quae se insuperabilem fore credebat, in quae se insuperabilem fore credebat, in praesentia adventus tui mollescens deficiet; nam «sicut cera» est ex favis collecta tenera mollisque substantia, quae sic ignis calore resolvitur ut ei corpulentia poenitus absumatur 50 ita quoque iudicio Dei a facie ipsius dispereunt peccatores, quemadmodum cera proximo igne consumitur. Et bene dicit eos a facie Dei esse dissolvendos, quia nunquam ad gratiam ipsius beneficiaque venturi sunt. E contrario, quid illis qui timent Deum eveniat audiamus: 51 «Qui timent te, inquit, magni erunt apud te per omnia». Sicut enim contemnentes Deum minorantur ac deficiunt, ita «timentes illum magni erunt apud ipsum per omnia», scilicet in conlatione virtutum et in augmento praemiorum. 52 Post haec redit iterum memorata prophetissa ad exponendas poenas hostium suorum, ac dicit: «Vae genti insurgenti super genus meum: Dominus enim omnipotens vindicavit in eis». «Genus suum»
Abbreviated transcription (Latin):
est qui resistat uoci tuȩ: Nota quod scãm trim¬
tatem in hoc carmine hȩc ymnistria p̾dicat:
hoc ẽ dm̃ patrem qui dicto suo id est ꝑ uerbũ
suum. omnia fecit: et ꝑ spm suum cuncta cre¬
auit:. Huiuscemedi ẽ & iluo psalmiste quoant
Uerbo dei celi firmati sunt: et spu oris eius omnis
uirtus eius Cuius uoci hoc est ussioni. nullus re¬
sistere potest: quia in uoluntate eius uniuersa suͣt
posita: cuius uelle facere est. Montes a fundam̃tis
mouebuntur cum aquis ꝑ montes suꝑbia demons¬
tratur ꝑsecutoꝵ. qui a funoamentis mouentur
cum aquis: quando ab iniquis consiliis et sediti¬
onibus desistunt. ñ uoluntate tamen s necessitate.
quia id quoo suꝑbe ceperunt. uicti potentia dĩ
ad effectum ꝑducere non possunt: Dequa re
aliam comparationem subdidit dicens: Petre sic̃
cera liquescent ante faciem tuam: hoc ẽ duritia
suꝑborũ

Expanded text:
est qui resistat voci tuae». Nota quod sanctam Trinest qui resistat voci tuae». Nota quod sanctam Trinitatem in hoc carmine haec hymnistria praedicat, hoc est Deum patrem, qui dicto suo, id est per Verbum suum, omnia fecit et per «Spiritum suum cuncta creavit». 47 Huiuscemodi est et illud psalmistae, quo ait: «Verbo Dei caeli firmati sunt, et Spiritu oris eius omnis virtus eorum». Cuius voci, hoc est iussioni, nullus resistere potest, quia in voluntate eius universa sunt posita, cuius velle facere est. 48 «Montes a fundamentis movebuntur cum aquis». Per «montes» superbia demonstratur persecutorum, qui «a fundamentis moventur cum aquis» quando ab iniquis consiliis et seditionibus desistunt, non voluntate tamen, sed necessitate; quia id quod superbe coeperunt, victi potentia Dei ad effectum perducere non possunt. 49 De qua re aliam conparationem subdidit dicens: «Petrae sicut cera liquescent ante faciem tuam». Hoc est duritia superborum
Abbreviated transcription (Latin):
unum ẽ de decem nominibus dĩ apud ebreos. et in¬
terp̃tatur dñs: hoc significans. quod dñetur cun
cte creature: Obi notandum quod ubicumq secun¬
ele ubi secundum septuaginta editionem. ad pͥn¬
cipem tyri sermo dñi loquitur dicens. mortibꝰ
incircumsisoꝵ morieris in manibꝰ alienoꝵ quia
ego locutus sum dicit adonai dñs: primum no¬
men tetra grãmatum est quod. ꝓprie ad dm̃ ꝑti¬
net. et in effabile dicitur: scđm cõmune. qͦd se
pe in homi nibus inuenitur: Et bene adonai onͣs¬
unigen tus dĩ dicitur: quia ds̃ & homo. dñs
ergo et ds̃ quod dñetur om̃ibus uel quod
tim: eatur acunctis: quem nemo inuirtute
su: ꝑare potest: s potest ꝑhumilitatẽ et sub¬
iectionem placare & ad miscd̃iam flectere:
quia pus et misericors est omnibus qui ad euiꝰ
benignitatem et clementiam confugiunt: Tibi
seruiat omnis creatura tua. quia dixisti et fac
ta surs: misisti sp̃m tuum et creata sunt: et non

Expanded text:
unum est de decem nominibus Dei apud Hebraeos, et inunum est de decem nominibus Dei apud Hebraeos, et interpretatur Dominus, hoc significans, quod dctae creaturae. 43 Ubi notandum quod ubicumque secunele, ubi secundum Septuaginta editionem ad principem Tyri sermo Domini loquitur dicens: «Mortibus incircumcisorum morieris in manibus alienorum, quia ego locutus sum, dicit Adonai Dominus», 44 primum nomen tetragrammaton est, quod proprie ad Deum pertinet, et inepe in hominibus invenitur. Et bene Adonai congenitus Dei dicitur, quia Deus et homo. Dominus ergo est Dominus, quod dominetur omnibus vel quod timeatur a cunctis, quem nemo in virtute superare potest, sed potest per humilitatem et subjectionem placare, et ad misericordiam flectere, qui pius et misericors est omnibus, qui ad ejus pietatem et clementiam confugiunt. « Tibi serviat omnis creatta sunt; misisti Spiritum tuum et creata sunt, et non
Abbreviated transcription (Latin):
monstrat: Perierunt in p̾lio. a fatie dñi mei Dñs
enim fortis dñs potens inprelio. ipse dabit uirtu¬
tem et fortituoinem plebi sue: &ptector saluta¬
rium xp̃i sui ẽ. popłi uidelicet xꝑiani qui sunt¬
num cantemus dño: hymnum nou um cantẽmꝰ
dõ nr̃o Bene gͦ incitat mystica uidi th popłm
nouum sanguine saluatoris redemp tum.
ut cantet dño hymnum nouum: hocẽͥ. noui
testamenti p̾dicet sacram̃tum Quod ideo di¬
citur nouum: quia incarnationem dñi corp oreis
oculis etas nulla antea conspexit: alias dõ nichil
nouum est: quanoo ante constitutionem mundi
uniuersa presciuit: Hymnus autem grecus ser¬
mo ẽ: io ẽ laus carminum lege conposita Et¬
qm hymni erant quos idolis suis etiam gentili¬
tas ꝑsonabat: aodioit dõ nr̃o: ut qualem hym¬
num diceret. distincte potuissemus aduertere:
donai dñe magnus estu. et p̾clarus in uirtute
tua: et quem suꝑare nemo potest: Coonai gͦ¬

Expanded text:
monstrat: 39 «Perierunt in praelio a facie Domini mei». «Dominus monstrat: 39 «Perierunt in praelio a facie Domini mei». «Dominus enim fortis, Dominus potens in praelio»: ipse dabit virtutem et fortitudinem plebi suae, et protector salutarium Christi sui est, populi videlicet num cantemus Domino, hymnum novum cantemus Deo nostro. » Bene ergo incitat mystica Judith populum novum sanguine Salvatoris redemptum, ut cantet Domino hymnum novum, hoc est, Novi Testamenti praedicet sacramentum, quod ideo dicitur novum, quia incarnationem Domini corporeis oculis aetas nostra nulla conspexit, alias Deo nihil novum est, quando ante constitutionem mundi universa praescivit. Hymnus autem Graecis sermo est, id est, laus carminum lege composita, qui hymni erant, quos idolis suis etiam gentilitas personabat. Addidit Deo nostro, ut qualem hymnum diceret, distincte potuissemus advertere. « Adonai Domine, magnus es tu, et praeclarus in virtute tua, et quem superare nemo potest. » Adonai
Abbreviated transcription (Latin):
tes interpretantur: quando ꝑsecutores ȩcclę qui dis¬
ponebant bella aduersus fideles. ꝑ humilitatẽ
ipsoꝵ qui ꝑabstinentiam mortificabant in se
desideria carnis. et esuriunt atq sitiunt iusti¬
ciam uincuntur Eilu puellarum conpunxert̃
eos: et sicut pueros fugientes occiderunt eos: Filu
puellarum sunt filii ȩcclȩsiarũ xp̃i. qui hostes
suos ueluti pauidos et inhabiles ad pugnandũ.
telis sacrarum scripturarum pungunt. et fugi¬
entes gladio uerbi occidunt: cum ab audatia
pugnandi eos deponunt: Non enim electi qͥbꝰ
preceptum est. ut inimicos suos diligant et ꝓ
ꝑsequentibus se orent. armis corporalibus quẽ¬
libet interficere gestiunt: s spiritalibus hoc ẽ sacris
uirtutibus hostes suos ꝑdiuinum aoiutorium suꝑare
contendunt unde certum eis semꝑ prestatur auori¬
lium: sicut in sequentibus nr̃a cantria dicenoo de¬

Expanded text:
tes interpretantur, quando persecutores ecclesiae, qui distes interpretantur, quando persecutores ecclesiae, qui disponebant bella adversus fideles, per humilitatem ipsorum qui per abstinentiam mortificabant in se desideria carnis, et esuriunt atque sitiunt iustitiam, vincuntur. 37 «Filii puellarum conpunxerunt eos et, sicut pueros fugientes occiderunt eos». «Filii puellarum» sunt filii ecclesiarum Christi, qui hostes suos, veluti pavidos et inhabiles ad pugnandum, telis sacrarum Scripturarum «pungunt» et «fugientes» gladio verbi «occidunt», cum ab audacia pugnandi eos deponunt: 38 non enim electi quibus praeceptum est ut inimicos suos diligant et pro persequentibus se orent, armis corporalibus quemlibet interficere gestiunt, sed spiritalibus, hoc est sacris virtutibus hostes suos per divinum adiutorium superare contendunt; unde certum eis semper praestatur auxilium, sicut in sequentibus nostra cantrix dicendo de
Abbreviated transcription (Latin):
&̃ audatiam eccłe: quia agnoscunt illi a xp̃o po¬
testatem datam ẽẽ. calcandi suꝑ serpentes et scor¬
piones et super omnem uirtutem inimici᷑ et
quia fundata ẽ. supra petram. nec porte inferi
p̃ualebunt aduersus eam: Hinc & paulus au¬
ditores suos ãmonuit oicens: Resistite diabolo
et fugiet a uobis: Nichil enim suꝑbius et ferotius illo
est. cum animi sui ostendere ꝑmittitur qualitatẽ:
s nichil eo infirmius. quando ꝑ seruos xp̃i diui¬
na conteritur potestate Nota lector quod dicit
ꝑsas ac medos horrere constantia meius. & ulula¬
re assyrios: et uide si forte uera opinio sit quam
supra posuimus de cambisse filio cyri. quod ap¬
lerisq iste nabuchodonosor quem historia mem¬
rat ẽẽ crederetur. quia ꝑsis et medis atq assyriis
dñari demonstratur: Tunc ululauerunt castra
assyrioꝵ quando apparuerunt humiles mei . ares¬
centes in siti Ululant castra assyrioꝵ qui dirigen¬

Expanded text:
et audaciam» ecclesiae, quia agnoscunt illi a Christo poet audaciam» ecclesiae, quia agnoscunt illi a Christo potestatem datam esse calcandi supra serpentes et scorpiones, et super omnem virtutem inimici. Et quia fundata est supra petram, nec portae inferi praevalebunt adversus eam. 34 Hinc et Paulus auditores suos ammonuit dicens: «Resistite diabolo et fugiet a vobis»; nihil enim superbius et ferocius illo est cum animi sui ostendere permittitur qualitatem, sed nihil eo infirmius quando per servos Christi divina conteritur potestate. 35 Nota, lector, quod dicit «Persas ac Medos horrere constantiam eius» et «ululare Assyrios», et vide si forte vera opinio sit quam supra posuimus de Chambise filio Cyri, quod a plerisque iste Nabuchodonosor, quem historia memorat, esse crederetur, quia Persis et Medis atque Assyriis dominari demonstratur. 36 «Tunc ululaverunt castra Assyriorum, quando apparuerunt humiles mei arescentes in siti». «Ululant castra Assyriorum», qui dirigen
Abbreviated transcription (Latin):
ma coadunauit: ꝑ quos conatus antiqui hostis
certissime delusit: S andalia eius rapuerunt ocłos
euis: quia indumenta pedum suoꝵ quibus calciata
fuit inp̾paratione euangłii pacis. punxerunt
ocłos inimici: et pulchritudo uirtutum illius
inpotentem fecit animam eius: Unde euenit qͦd
superior facta propriȩ nequitiȩ pugione damp¬
nanoo uigulauit ceruicẽ contumatie eius: Hor¬
ruerunt ꝑse constantiam euis: et medi audatiã
eius In ꝑsis qui inter pretantur temptantes. et
medis qui resonant metientes. exercitus diaboli
id est maligni possunt intelligi sp̃c: qui temptare
ac deciꝑe Seruos dĩ semꝑ parati sunt: In de legit᷑
in euangłio ad caput nrm in deserto accessissẽ
temptatorem: quem paulopost eadem scriptura
apellat diabolum: Et doctor gentium chorin¬
thus scribens ait: Ne temptet uos sathanas. ꝓpt̃
incontinentiam urãm Et alibi Ne temptet in

Expanded text:
ma coadunavit, per quos conatus antiqui hostis ma coadunavit, per quos conatus antiqui hostis certissime delusit. 30 «Sandalia eius rapuerunt oculos eius», quia indumenta pedum suorum, quibus calciata fuit in praeparatione evangelii pacis, punxerunt oculos inimici; et «pulchritudo» virtutum illius inpotentem «fecit animam eius». Unde evenit quod superior facta, propriae nequitiae pugione damnando iugulavit cervicem contumaciae eius. 31 «Horruerunt Persae constantiam eius, et Medi audaciam eius». In Persis, qui interpretantur temptantes, et Medis, qui resonant metientes, exercitus diaboli, id est maligni possunt intellegi spiritus, qui temptare ac decipere servos Dei semper parati sunt. 32 Inde legitur in evangelio ad caput nostrum in desertoaccessisse temptator, quem paulo post eadem Scriptura appellat diabolum. Et doctor gentium Corinthis scribens ait: «Ne temptet vos Satanas propter incontinentiam vestram», et alibi: «Ne temptet», i
Abbreviated transcription (Latin):
dalia eius. rapuerunt ocłos eius: pulchritudo eius
captiuam fecit animam eius: amputauit pugione
ceruicem eius Exuit se eccł̃a. uestimenta induita¬
tis: cum ueteris hominis actus ꝓ quibus meruit
adõ deseri in aqua baptismatis abluit: Et noui ho¬
minis conuersationem induit: qui renouatur de
die indiem scd̃m imaginem eius qui creauit eum.¬
particeps facta gaudii cęlestis: Unde ꝑisaiam de
hac cõmutatione spiritalium indumentoꝵ. adhie¬
rusalem typicam dicitur Confusionis adolescen¬
tie tuȩ obliuisceris: & obprobrii uiduitatis tuę nõ
recordaberis amplius: quia dñabitur tui qui fecit
te. dñs exercituum. nomen eius Unoit faciem
suam unguento: quando unctionem sacri crisma¬
tis accepit in uultu. ut uixta psalmistam exhila¬
raret faciem suam in oleo: Co lligauit cincinnos
suos mitra: cum fluitantesimotus cogitationum
suarum diuino timore constrinxit. ac spe fir¬

Expanded text:
dalia eius rapuerunt oculos eius, pulchritudo eius dalia eius rapuerunt oculos eius, pulchritudo eius captivam fecit animam eius, amputavit pugione cervicem eius». 27 «Exuit se» ecclesia «vestimenta viduitatis» cum veteris hominis actus, pro quibus meruit a Deo deseri, in aqua baptismatis abluit, et novi hominis conversationem induit, qui renovatur de die in diem secundum imaginem eius qui creavit eum,particeps facta gaudii caelestis. 28 Unde per Esaiam de hac commutatione spiritalium indumentorum ad Hierusalem typicam dicitur: «Confusionis adulescentiae tuae oblivisceris et obproprii viduitatis tuae non recordaberis amplius, quia dominabitur tui qui fecit te, Dominus exercituum nomen eius». 29 «Unxit faciem suam unguento», quando unctionem sacri chrismatis accepit in vultu, ut iuxta psalmistam exhilararet faciemsuam in oleo.«Conligavit cincinnos suos mitra», cum fluitantes motus cogitationum suarum divino timore constrinxit ac spe fir
Abbreviated transcription (Latin):
titan. ꝑcusserunt eum: nec excelsi gigantes in¬
posuerunt se illi: s uidith filia merari inspetie
faciei sue dissoluit eum Hon enim inmanitas
ꝑsecutoꝵ scȩ eccłȩ. auiuenibus hoc ẽ ex robore
carnis suꝑatur.⁊ nec sagacitas humani ingenu
aut fortitudo imꝑii terreni. necẽ illis inferre
potuit: s uirtus diuina ꝑ humilitatem ac sim¬
plicitatem fio elium suoꝵ inimicã cohortẽ suꝑa¬
uit: contriuit. ac dissipauit: Species enim ac
cdaritas omium uirtututum. quȩ lucebat in ser¬
mone nr̃e iudith simul et oꝑe causa fuit hostib
maximȩ riunȩ: quia dum nesciunt bonũ in alus
reꝑtum caste diligere s nequiter inuidere: unde po¬
tuerunt habere solatium. iñ sibi perpetuum adqui¬
runt tormentum: Eocuit enim se uestimenta uidu¬
itatis et induit se uestimenta leticiȩ in exultatione
filioꝵ isrł: U nocit faciem suam unguento: ligauit
cincinnos suos mitra. addecipiendum illum: Scan¬

Expanded text:
Titan percusserunt eum, nec excelsi gigantes inTitan percusserunt eum, nec excelsi gigantes inposuerunt se illi, sed Iudith filia Merari in specie faciei suae dissolvit eum».Non enim inmanitas persecutorum sanctae ecclesiae «a iuvenibus», hoc est ex robore carnis, superatur, nec sagacitas humani ingenii aut fortitudo imperii terreni necem illis inferre potuit, sed virtus divina per humilitatem ac simplicitatem fidelium suorum inimicam cohortem superavit, contrivit ac dissipavit; 25 species enim ac claritas omnium virtutum, quae lucebat in sermone nostrae Iudith simul et opere, causa fuit hostibus maximae ruinae. Quia dum nesciunt bonum in aliis repertum caste diligere sed nequiter invidere, unde potuerunt habere solatium inde sibi perpetuum adquirunt tormentum. 26 «Exuit enim se vestimenta viduitatis, et induit se vestimenta laetitiae in exsultatione filiorum Israhel. Unxit faciem suam unguento, conligavit cincinnos suos mitra ad decipiendum illum. San
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃m uotum eus rerum ordo ei cessit: s mira¬
bili consilio dĩ. suꝑbia eius destructa ẽ: & ipse
qui alibi ait. in cęlum ascendam suꝑ sidera dĩ
exaltabo solium meum. seoebo in monte testa¬
menti in lateribus aquilonis. ascendam suꝑ
altituoinem nubium. ero similis altissimo. &e¬
cidit de cęlo lucifer qui mane oriebatur. et corruit
in terram qui uulnerabat gentes Dñs gͦ omp̃s no
serpentis conterere in genesi olim descripta est:
Et confudit eum: ligans uidelicet ancillis suis q̃
deuotum seruitium humili animo semꝑ condi¬
tori suo exbibebant: Atq ita ipse qui ꝑsuꝑbian
sibi similitudinem dĩ promiserat: detractus ad
inferos et inprofundum laci dimersus ẽ: id est
ad infernum ultimum Hoc enim significat
laci ꝓfunditas: ꝓ quo in euangelio tenebras ex¬
teriores legimus: ubi ẽ fletus et strioor dentiũ
Non enim cecidit potens eoꝵ. auiuenibus: nec filu

Expanded text:
secundum votum eius rerum ordo ei cessit, sed mirasecundum votum eius rerum ordo ei cessit, sed mirabili consilio Dei superbia eius distructa est. Et ipse qui alibi ait: «In caelum ascendam, super sidera Dei exaltabo solium meum, sedebo in monte testamenti in lateribus aqualtitudinem nubium: ero similis Altissimo», cecidit de caelo Lucifer qui mane oriebatur, et corruit in terram qui vulnerabat gentes. 22 «Dominus ergserpentis conterere in Genesi olim descripta est; «et confudit eum», ligans videlicet ancillis suis, quae devotum servitium humili animo semper conditori suo exhibebant; 23 atque ita ipse, qui per superbiam sibi similitudinem Dei promiserat, detractus ad inferos et in profundum laci dimersus est, id est ad infernum ultimum, hoc enim significat laci profunditas; pro quo in evangelio «tenebras exteriores» legimus, «ubi est fletus et stridor dentium». 24 «Non enim cecidit potens eorum a iuvenibus nec filii
Abbreviated transcription (Latin):
in manus feminȩ: et confuoit eum: Assur quẽ
isaias uirgam furoris dĩ et baculum indignationis eiꝰ
appellat: mystice significat diabolum. qui ꝑ minis¬
tros suos. hoc ẽ inmundos sp̃c. uel homines paga¬
nos. seu iudeos. siue etiam hereticos ueniens ex mon¬
tibus. id ẽ de superbiȩ suȩ tractatibus et ab aqui¬
lone hoc ẽ ab infidelitatis frigore:. disposuit bel¬
lum contra popłm dĩ Cuius militię multitu¬
do obturauit torrentes: cum uarias temporalit
fidelibus excitauit ꝑsecutiones Eiusq equi co¬
operuerunt ualles: cum suꝑbia lictoꝵ eius iun¬
eius. hoc ẽ robustos quosq in fide et bonis oꝑibꝰ
gladio ꝑsecutionis occisuram: infantes quippe
de quibus scriptum ẽ ex ore infantium et lac¬
tentium ꝑfecisti lauoem acciꝑe in seductionis
predam: et uirgines hoc ẽ castas et pudicas
animas. abducturum in carcerẽ uitioꝵ S licet
ipse ceca stulticia tanta sibi plauserit: non tam̃

Expanded text:
in manus feminae, et confudit eum». 18 Assur,quem in manus feminae, et confudit eum». 18 Assur,quem Esaias virgam furoris Dei et baculum indignationis eius appellat, mystice significat diabolum, qui per ministros suos, hoc est inmundos spiritus vel homines paganos seu Iudaeos sive etiam hereticos, veniens «ex montibus», id est de superbiae suae tractatibus, 19 et «ab aquilone», hoc est ab infidelitatis frigore, disposuit bellum contra populum Dei; cuius militiae multitudo «obduravit torrentes», cum varias temporaliter fidelibus excitavit persecutiones; eiusque «equi cooperuerunt valles», cum superbia lictorum eius vineius, hoc est robustos quosque in fide et bonis operibus, gladio persecutionis occisurum; infantes quippe, de quibus scriptum est «Ex ore infantium et lactancium perfecisti laudem», accipere in seductionis praedam, et virgines, hoc est castas et pudicas animas, abducturum in carcerem vitiorum. 21 Sed licet ipse caeca stultitia tanta sibi plauserit, non tamen
Abbreviated transcription (Latin):
in fine mundi ꝑfectam liberationem eis presta¬
bit. quando absorbetur io quod mortale ẽ auita
et ipsa nouissima destruetur mors: quando
scĩ fulgebunt sicut sol in regno patris eoꝵ. et
interitum omnium hostium suoꝵ cum capite
suo ipsi uioentes rioebunt et dicent: Ecce ho¬
mo qui n posuit dm̃ adiutorem sibi: s sꝑauit
in multitudine diuitiarum suarum. et p̾ua¬
luit in uanitate sua Ego autem sicut oliua
fructifera in domo dĩ. speraui in miscdĩa eius
in eternum & in scłm scłi Confitebor illi in
scłm: Unoe nunc replicans contumaciam ini¬
micoꝵ suoꝵ in carmine suo subunait dicens
Uenit assur e& montibus ab aquilone in mul¬
titudine fortitudinis sue: cuius multitudo ob¬
turauit torrentes: et equi eoꝵ cooperuerunt
ualles Dixit se incensurum fines meos: et ui¬
uenes meos occisuros gladio: infantes meos
dare in predamꝰ & uirgines in captiuitatem:
Dñs autem omp̃s nocuit eum: & traoidit eum

Expanded text:
in fine mundi perfectam liberationem eis praestain fine mundi perfectam liberationem eis praestabit, quando absorbetur id quod mortale est a vita, et ipsa novissima destruetur mors; quando sancti fulgebunt, sicut sol in regno Patris eorum, et interitum omnium hostium suorum, cum capite suo ipsi videntes ridebunt et dicent: « Ecce homo, qui non posuit Deum adjutorem sibi, sed speravit in multitudine divitiarum suarum, et praevaluit in vanitate sua. Ego autem sicut oliva fructifera in domo Dei, speravi in misericordia eius in aeternum et in saeculum saeculi. Confitebor illi in saeculum». 17 Unde nunc replicans contumaciam inimicorum suorum in carmine suo subiunxit dicens: «Venit Assur ex montibus ab aquilone in multitudine fortitudinis suae, cuius multitudo obduravit torrentes et equi eorum cooperuerunt valles. Dixit se incensurum fines meos et iuvenes meos occisuros gladio, infantes meos dare in praedam et virgines in captivitatem. Dominus autem omnipotens nocuit eum et tradidit eum
Abbreviated transcription (Latin):
um enim xp̃s apparuerit uita nr̃a: tunc & ipsi
cum eo apparebimus in gła Unde et sequitur:
Dñs conterens bella. dñs nomen ẽ illi: qui posuit
castra sua in medio poplĩ sui. ut eriperet nos de
manu omĩum inimicoꝵ nr̃oꝵ: Redemptor itaq
nr̃ de quo in psalmo scriptum ẽ dñs fortis dñs po¬
tens in prelio: ipse ꝑ sanguinem crucis sue con¬
triuit seuitiam diaboli. et mundum subiecit
sue dictioni: qui resurgens a mortus ad discipłos
suos ait: Data ẽ michi omĩs potestas in cęlo et
interra: Euntes docete om̃s gentes baptirantes
eas in nomine patris et filii et sp̃c scĩ: docentes
eas seruare omnia quȩcumq mandaui uobis:
Et ecce ego uobiscum sum omĩbꝰ diebus usq ad
consummationem seculi: Castra gͦ sua in medio
popłi posuit: cum ecclesiam suam in medio na¬
tionum constituit: In qua semper manens coti¬
die electos suos de manibus inimicoꝵ liberat: s

Expanded text:
Cum enim Christus apparuerit vitanostra, tunc etipsi Cum enim Christus apparuerit vitanostra, tunc etipsi cum eo apparebimus in gloria. 13 Unde et sequitur: «Dominus conterens bella, Dominus nomen est illi qui posuit castra sua in medio populi sui, ut eriperet nos de manu omnium inimicorum nostrorum». Redemptor itaque noster, de quo in psalmo scriptum est «Dominus fortis, Dominus potens in praelio», ipse per sanguinem crucis suae contrivit saevitiam diaboli et mundum subiecit suae dicioni; 14 qui resurgens a mortuis ad discipulos suos ait: «Data est mihi omnis potestas in caelo et in terra. Euntes docete omnes gentes, baptizantes eas in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, docentes eas servare omnia quaecumque mandavi vobis. Et ecce ego consummationem saeculi . » Castra ergo sua in medio populi sui posuit, cum Ecclesiam suam in medio nationum constituit, in qua semper manens quotidie electos suos de manibus inimicorum liberat, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ei psalmum nouum: qui in nouitate uitȩ am¬
bulans. pie cordis intentioni et recte oris con¬
fessioni. concinum boni oꝑis ad iunget actum:
Unde inpsalterio scriptum est: Laudate dñm
qm bonus est psalmus. dõ nr̃o iocunda sit laudati
Omis oꝑa humana. mercedem sibi postulat de¬
bere retribui: ut quos laboriose pagimus:spe
ꝓpositi muneris consolemur: In laudationibus uͦ dñi
actus ipse habet premium suum: quando ipsa erit
retributio. quȩ nunc ẽ exercitatio: Nam cum bonũ
sit dñm p̾dicare: inde unusquisq noscitur ꝓmissa
dona reciꝑe: Recipit plane: quando in illa angłica
societate. singłare fit munus sc̃oꝵ. ꝑpetuum oñi
subire p̾conium: Laudemus gͦ deuotione qua pos¬
sumus: et hic illa beata dona meditemur: Quid
enĩ felicius. quam modo exercere. quod te speras
in futura beatituoine posse pagere: spe enim iam
salui facti sumus: s nondum apparuit quid erim.

Expanded text:
ei psalmum novum» qui, in novitate vitae amei psalmum novum» qui, in novitate vitae ambulans, piae cordis intentioni et rectae oris confessioni concinnum boni operis adiunget actum. Unde in psalterio scriptum est: «Laudate Dominum quoniam bonus est psalmus, Deo nostro iucunda sit laudatiOmnis opera humana mercedem sibi postulat debere retribui, ut quod laboriose peragimus, spe propositi muneris consolemur. In laudationibus vero Domini actus ipse habet praemium suum, quando ipsa erit retributio quae nunc est exercitatio. Nam cum bonum sit Dominum praedicare, inde unusquisque noscitur promissa dona recipere: recipit plane, quando in illa angelica societate singulare fit munus sanctorum perpetuum Domini subire praeconium. 12 Laudemus ergo devotione qua possumus, et hic illa beata dona meditemur. Quid enim felicius quam modo exercere quod te speras in futura beatitudine posse peragere? Spe enim iam salvi facti sumus, sed nondum apparuit quid erimus.
Abbreviated transcription (Latin):
tiam redacta copulatio: Quod et inuoce humana cons¬
tat accidere: quando & tempora ipsa et sillabe ad
est. ut amaioribꝰ traditur organum musicum. sicut
cithara pindarium: aliaq quȩ uocibus nr̃is dulcis¬
sima modulatione respondeant: Q uod sepe dixci¬
mus ad actus nr̃os ꝓbatissimos pertinere Ac inde
intuendum nobis est. qualiter cantri& nr̃a iubeat
nos dño lauoes canere. hoc ẽ primum incipere
illi in tympanis. deinde cantare incymbalis. sicq
modularł ipsi psalmum nouum: scilicet demons¬
trans. quod si uel imus dõ canticum nr̃m placere:
studeamus ei corde et ore atq bona oꝑatione con¬
sonas lauoes dicere: Ille enim incipit dño in
tympano: qui legis dni p̾cepta assioue corois sui
meditatur secreto Ille ei cantat in cimbalo: qui
catholicam confessionẽ cum canticis spiritalib̾
labioꝵ decenti ꝓferet iubilo: Ipse modulatur

Expanded text:
tiam redacta copulatio, quod et in voce humana constiam redacta copulatio, quod et in voce humana constat accidere quando et tempora ipsa et syllabae ad  vel psalterium est, ut a maioribus traditur, organum musicum sicut cythara, pandurium aliaque quae vocibus nostris dulcissima modulatione respondeant, quod saepe diximus ad actus nostros probatissimos pertinere; 8 ac inde intuendum nobis est qualiter cantrix nostra iubeat nos Domino laudes canere, hoc est primum incipere illi «in tympanis», deinde cantare «in cymbalis», sicque «modulare» ipsi «psalmum novum»: scilicet demonstrans quod si velimus Deo canticum nostrum placere, studeamus ei corde et ore atque bona operatione consonas laudes dicere. 9 Ille enim incipit Domino «in tympano» qui legis Domini praecepta assidue cordis sui meditatur secreto. Ille ei cantat «in cymbalo» qui catholicam confessionem cum canticis spiritalibus labiorum decenti proferet iubilo. 10 Ipse «modulatur
Abbreviated transcription (Latin):
natione modulantur Alii autem dicunt timpa¬
num eẽ rem minimam eo quod in manu mulie¬
ris portari potest: sicut scriptum ẽ in exodo. sũp¬
sit autem maria ꝓphetissa soror aaron timpanũ
in manu sua: et fieri tubam cum uno fistulo in
capite angusto ꝑ quod inspiratur: mystice signi¬
ficans. minimam scientiam ẽẽ legis ueteris in
manu sinagoge uideoꝵ antiquis temporibus:
quȩ modo ꝑ xpͣm dilatata ẽ. in manibus sc̃ȩ ȩcc¬
lesiȩ Cimbala uero sunt paruissime fiale. per¬
mixtis metallis composite. uentricula sua in la¬
teribus habentes: quȩ artificiosa modulatione
conlis&. acutissimum sonum delectabili consona¬
tione restituunt: & significant labioꝵ nr̃oꝵ mo¬
tum. quȩ non inmerito inter musica instru¬
menta posita sunt: quia et similitudo quedã
ẽ cimbaloꝵ et ꝑ ea uoces humane armoniam
reooere suauissimam cõprobantur: Armonia
ẽ enim.: diuersarum rerum in unã conuenien¬

Expanded text:
natione modulantur. 5 Alii autem dicunt tympanatione modulantur. 5 Alii autem dicunt tympanum esse rem minimam, eo quod in manu mulieris portari potest, sicut scriptum est in Exodo: «Sumpsit autem Maria prophetissa, soror Aaron, tympanum in manu sua»; et fieri tubam cum uno fistulo in capite angusto, per quod inspiratur, mystice significans minimam scientiam esse legis veteris in manu synagogae Iudaeorum antiquis temporibus, quae modo per Christum dilatata est in manibus sanctae ecclesiae. 6 Cymbalavero sunt parvissimae fialae permixtis metallis compositae, ventricula sua in lateribus habentes quae, artificiosa modulatione conlisae, acutissimum sonum delectabili consonatione restituunt, et significantlabiorum nostrorum motum, quae non inmerito inter musica instrumenta posita sunt, quia et similitudo quaedam est cymbalorum, et per ea voces humanae armoniam reddere suavissimam comprobantur. 7 Armonia est enim diversarum rerum in unam convenien
Abbreviated transcription (Latin):
pleniter ipsi exhibet ministerium Hec aliqͥd
ei tunc oberit paterni nominis. hoc est merari
recordatio. quando iam nulla pristine amaritu¬
dinis remanebit portioꝵ s tota in gauoii per¬
fecti magnituoinem uertitur temporalis dolo¬
ris afflictio: cum uxta a pocalipsim iohannis
taber naculum dĩ erit cum hominibus & habi¬
tabit cum eis: et ipsi popłs eius erunt. et ipse
deus cum eis erit eoꝵ deus: et absterget ds̃ omnẽ
lacrimam ab oculis eoꝵ: et mors ultra nonerit.
neꝙ luctus. neq clamor. neq dolor erit ultra
quȩ pͥma abierunt. Seo uioeamus quo modo
canticum uidith inchoet. Incipite oño intumm.¬
panis: cantate dño incimbalis: modulamini illi psal¬
mum nouum: exultate et inuocate nomen eius: Ci
panum quioam ẽẽ dicunt musicum instrumentũ.
quasi duabus metis solis capitibus conuenientibus
supra eas tensicorii sonora resultatio: quod musici
disciplinabili mensura ꝑcutientes. geminata reso¬

Expanded text:
pleniter ipsi exhibebit ministerium; 2 nec aliquid pleniter ipsi exhibebit ministerium; 2 nec aliquid ei tunc oberit paterni nominis, hoc est Merari, recordatio: quando iam nulla pristinae amaritudinisremanebit porcio, sed tota in gaudii perfecti magnitudinem vertitur temporalis doloris afflictio. 3 Cum, iuxta Apocalipsin Iohannis, «tabernaculum Dei erit cum hominibus et habitabit cum eis, et ipsi populus eius erunt, et ipse Deus cum eis erit eorum Deus. Et absterget Deus omnem lacrimam ab oculis eorum, et mors ultra non erit, neque luctuquia prima abierunt . » Sed videamus quomodo canticum Judith inchoet « Incipite Domino in tympanis, cantate Domino in cymbalis, modulamini illi psalmum novum, exaltate et invocate nomen ejus. » Tympanum quidam dicunt esse musicum instrumentum, quasi duabus mitris solis capitibus convenientibus supra eas densi corii sonora resultante, quod musici disciplinabili mensura
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s popłĩ gaudebant cum mulieribus et uirgi¬
nibus. et iiuenibus. in organis et citharis:
Omĩs popłs dĩ. de ꝑcepta uictoria gauoet: cũ
uniuersa menbra xp̃i. in fine mundi de trium¬
pho antiqui hostis pleniter exultant: Tuncq
in organis et citharis lauoes dĩ resonant: quan¬
do et uoce iubilationis et concordi modulatione ꝑfecte
uite. omnipotenti dño lauoes ꝑ petualit decantant:
unc & iudith nr̃a. canticum nouum cantat dño: quan¬
do de corruptione uel lesione hostium. nichil
ultra ueretur: De quo consequenter scribitur:
Tunc cantauit canticum hoc dño uioith dicens:¬
Iudith hoc ẽ confitens et lauoans. tunc canticũ
canit dño: quando scã eccła sponsa uidelicet sum¬
mi regis. post ꝑactum bellum p̾sentis uitȩ quo con¬
tra diabolum atq hostes spiritales confligebat.
triumpho atq ereptione sua dño grates conoignas
ex soluet: atq officii sui sine aliquo impedimento

Expanded text:
omnes populi gaudebant cum mulieribus et virgiomnes populi gaudebant cum mulieribus et virginibus et iuvenibus in organis et cytharis». Omnis populus Dei de percepta victoria gaudet cum universa membra Christi, in fine mundi, de triumpho antiqui hostis pleniter exultant. 30 Tuncque «in organis et cytharis» laudes Dei resonant quando et voce iubilationis et concordi modulatione perfectae vitae omnipotenti Domino laudes perpetualiter decantant. Tunc et Iudith nostra canticum novum cantat Domino quando de corruptione vel laesione hostium nihil ultra veretur; de quo consequenter scribitur: XVI 1 «Tunc cantavit canticum hoc Domino Iudith dicens».Iudith, hoc est confitens et laudans, «tunc canticum canit Domino» quando sancta ecclesia, sponsa videlicet summi Regis, post peractum bellum praesentis vitae, quo contra diabolum atque hostes spiritales confligebat, pro triumpho atque ereptione sua Domino grates condignas exsolvet atque officii sui sine aliquo inpedimento
Abbreviated transcription (Latin):
culiaria fuerunt holofernis popłm dedisse uidith.
nisi quod quiꝙ fidelium qui militiam xpͣi gerunt.
quic quid abhostium principatu uel proprietate ri¬
piunt. totum ad laudem et studium scẽ matris cõ¬
muniter deputant ȩccłẽ. et adornatum eius spirita¬
lem conferre festinant: ut ipsa in auro sapientię
fulgeat. innitore eloquentie resplendeat. Ingem¬
mis p̾ciosis uirtutum radiat et ornamentis ua¬
riarum disciplinarum induatur: Totum enĩ
quod de bonis rebus possessor iniquuis in iuste pos¬
sidebat: hoc ipsa rite ad suum ad ͤtrahit decorem:
Unde et in exodo popłs dĩ ab egypto recedens. thes¬
auris egyptioꝵ onustus ualde incedebat: atq ad
culturam dĩ tabernacłĩq eius constructionem. in
desertum secum asportabat: Sic & dauid re& ac
ceteri reges iusti sub ueteri testamento quȩ ab
hostium manibus diuersis p̾liis eruebant: ad
ministerium templi dĩ dño consecrabant. Et

Expanded text:
culiaria fuerunt Holofernis, populum dedisse Judith; culiaria fuerunt Holofernis, populum dedisse Judith; nisi quod quique fidelium, qui militiam Christi gerunt, quidquid ab hostium principatu vel proprietate capiunt, totum ad laudem et studium sanctae matris communiter deputant Ecclesiae, et ad ornatum ejus spiritualem conferre festinant, ut ipsa in auro sapientiae fulgeat, in nitore eloquentiae resplendeat, in gemmis pretiosis virtutum radiet, et ornamentis variarum disciquod de bonis rebus possessor iniquus iniuste possidebat, hoc ipsa rite ad suum adtrahit decorem. 28 Unde et in Exodo populus Dei ab Aegypto recedens thesauris Aegyptiorum onustus valde incedebat, atque ad culturam Dei tabernaculique eius constructionem in desertum secum asportabat. Sic et David rex ac ceteri reges iusti sub Vetere Testamento, quae ab hostium manibus diversis praeliis eruebant ad ministerium templi Dei Domino consecrabant. 29«Et
Abbreviated transcription (Latin):
sua suꝑlectili uastando depreoat: Et merito: quia
fioucialiter regem suum obsequendo. uictor ubiq
et fortis eastat in prelio De quo scriptumẽ Diis
fortis. dñs potens in prelio Et in euangelica para¬
bola ipsa ueritas narrat. quod fortis cum arma¬
tus custodit atrium suum. inpace sunt ea quȩ pos¬
sidet Si autem fortior illo suꝑ ueniens uicerit eũ:¬
uniuersa arma eius aufert in quibus confidebat
et spolia eius distribuet: Hinc et in salomone de
forte muliere p̾dicatur. quoo confidat in eam cor
uiri sui. et spolus non inoigeat: quia accinxit for¬
tituoine lumbos suos. et roborauit brachium
suum: Fortitudo et decor indumentum eius
et ridebit indie nouissimo Porro autẽ uniu̾i¬
sa quȩ holofernis peculiaria fuisse probata sũt.
deoerunt uidith. in auro et argento & uestibus
& geminis & omĩ suppellectili: et traoita sunt illi
omnia a popło Quid ẽ quod dicit. uniuersa que pe¬

Expanded text:
sua suppellectili vastando depraedat. Et merito, quia sua suppellectili vastando depraedat. Et merito, quia fiducialiter regem suum obsequendo victor ubique et fortis exstat in praelio, de quo scriptum est: «Dominus fortis, Dominus potens in praelio». 23 Et in evangelica parabola ipsa Veritas narrat quod «fortis cum armatus custodit atrium suum, in pace sunt ea quae possidet; si autem fortior illo superveniens vicerit euuniversa arma ejus auferet, in quibus confidebat, et spolia ejus distribuet . » Hinc et in Salomone de forte muliere praedicatur, quod « confidat in eo cor viri sui, et spoliis non indigeat, quia accinxit fortitudine lumbos suos, et roboravit brachium suum, fortitudo et decor indumentum ejus, et ridebit in die novissimo . » « Porro autem universa, quae Holofernis peculiaria fuisse probata sunt, dederunt Judith in auro et argento, et vestibus et gemmis, et omni supellectili, et tradita sunt illi omnia a populo. » Quid est quod dicit universa, quae pe
Abbreviated transcription (Latin):
Gloria gͦ hierusalem ẽ scã eccła: quia ad cęlestem ꝑti¬
fligens principatum. contẽpnendo minas et ꝑsecu¬
tiones hostium: Castitatẽ amauit: quia sincerita¬
tem fidei conseruauit: ꝑ quam omnem multitu¬
dinem fioelium apłs se cȩlesti regi disponsasse gła¬
batur dicens Desponsaui enim uos uni uiro uir¬
ginem castam exhibere xp̃o Cuius thoro in ma¬
culatam ipsa se custodit: ne hereticoꝵ errori comu¬
nicare ullo mͦ consentit: s benedictionem quam
a dño percepit. incontaminatam perpetualiter
seruare contenoit: Unde omĩs popls ad benedic¬
tionem pontificis et prb̃oꝵ respondit fiat fiat.
hoc est amen amen: quia a maioribus siue minoribꝰ
filus matris ęccłȩ. ipsa sola in toto orbe preoicabitu
et condigna cȩlesti sponso ubiq et semper lauoa¬
pus p̾sentis uitȩ significant. quo popłs̃ dĩ ꝑ fioem
spem & caritatem diuina p̾cepta seruando de hoste
triumphans colligit spolia eius: ac spiritalem assyriũ

Expanded text:
Gloria ergo Hierusalem» est sancta ecclesia, quia ad caelestem pertifligens principatum, contemnendo minas et persecutiones hostium; «castitatem amavit», quia sinceritatem fidei conservavit, per quam omnem multitudinem fidelium Apostolus se caelesti regi disponsasse gloriabatur dicens: 20 «Disponsavi enim vos uni viro, virginem castam exhibere Christo». Cuius thoro inmaculatam ipsa se custodit nec hereticorum errori communicare ullo modo consentit, sed benedictionem quam a Domino percepit incontaminatam perpetualiter servare contendit. 21 Unde «omnis populus» ad benedictionem pontificis et presbiterorum respondit: «Fiat, fiat», hoc est: Amen, amen; quia a maioribus sive minoribus filiis matris ecclesiae ipsa sola in toto orbe praedicabitur, et condigna caelesti sponso ubique et semper laudapus praesentis vitae significant, quo populus Dei per fidem, spem et caritatem divina praecepta servando de hoste triumphans «colligit spolia» eius, ac spiritalem Assyrium
Abbreviated transcription (Latin):
fuerint ad tempus genti uideoꝵ: Mysterium autẽ
manifestum ẽ: qd̾ nullus electos dĩ qui sunt in p̾sen
eccła nocere funditus possit id ẽ usq ad animȩ
interitum ꝑtingere: Unde ipsa ueritas in ȩuan¬
głio ait: O m̃e quod dedit mͥ pater ad me ueniet:
et eum qui uenit ad me: non eitiam foras: Ꝙ item:

Expanded text:
fuerint ad tempus genti Iudaeorum. 95 Mysterium autem fuerint ad tempus genti Iudaeorum. 95 Mysterium autem manifestum est quod nullus electis Dei qui sunt in praesenti ecclesia nocere funditus possit, id est usque ad animae interitum pertingere. Unde ipsa Veritas in evangelio ait: «Omne quod dedit mihi Pater ad me veniet, et eum qui venit ad me non e
Abbreviated transcription (Latin):
ueniam et apparebo ante faciem dĩ: E uerunt
michi lacrimȩ meȩ panes die ac nocte: dũ dici
tur mͥ cotidie ubi ẽ ds̃ tuus Ergo ut diximus
planctus eccłastici sollempnes sunt. ñ lugubres:
Unoe in euanglio legitur quod rachel ploraret
filios suos: et nollet consolari quia non sunt:
Curauerunt uiri timorati stephanum: et fecert̃
suꝑ eum planctum magnum Beati qui luget᷑
nuc: qm ipsi consolabuntur E contrario autem
ue illis qui nunc rioent: qm flebunt: flent gͦ
modo scĩ dei euntes et mutentes semina suã:
uenientes autem uenient in exultatione. por¬
tantes manipulos suos:¬
Nomĩ autẽ spatio uitȩ eius ñ fuit qui ꝑtur ba¬
ret isrł. et post mortem eius annis multis:¬
Quom autẽ dicitur quod in spatio uite iudith
nullus ꝑturbaret isrł cum tota humani ge¬
neris uita. tẽptatio sit super terram: s forsitan
de clade hostium forinsecus dicit: quod post
acceptam ꝑ iudith uictoriam. minus molesti

Expanded text:
veniam et apparebo ante faciem Dei? Fuerunt veniam et apparebo ante faciem Dei? Fuerunt mihi lacritur mihi quotidie: Ubi est Deus tuus ? » Ergo ut diximus, planctus ecclesiastici solemnes sunt, non lugubres. Unde in Evangelio legitur, quod « Rachel ploraret filios suos, et nollet consolari, quia non sunt . » Curaverunt viri timorati Stephanum, et confecerunt super eum planctum magnum. Beati qui lugent nunc, quoniam ipsi consolabuntur. E contrario autem, vae illis qui nunc rident, quoniam flebunt. Flent ergo modo sancti Dei « euntes et mittentes semina sua; venientes autem venient in exsultatione portantes manipulos suosomni autem spatio vitae eius non fuit qui perturbaret Israhel, et post mortem eius annis multis».Quomodo autem dicitur quod «in spatio vitae Iudith nullus perturbaret Israhel», cum tota humani generis vita temptatio sit super terram? Sed forsitan de clade hostium forinsecus dicit, quod post acceptam per Iudith victoriam minus molesti
Abbreviated transcription (Latin):
effugere non poterant: De quo ꝑpropham dr̃:
enim uixta eccłastici sententiam. sapiens simi¬
liter ut insipiens: & ad unum finem ꝓperant om¬
nia: Terra enim: sepultura communis est. bonoꝵ
ac malorum: Siue altiori sensu defuncta ac se¬
pulta cum uiro suo udith: quando eccła in bap¬
tismate cõmoritur xp̃o ut resurgat cum ipso:
morte uidith dieb septem: nisi quia electi dĩ
ꝑ omne tempus p̾sentis uite quod ꝑseptenarium
dierum numerum currit. ꝓpt̾ ꝑegrinationem
p̾sentis eccłȩ in dolore et gemitu se affligunt.
donec aspiret dies et inclinentur umbrẽ: seoluctꝰ
iste non eadesꝑatione. s magis tedio p̾sentium
atq ex affectu futuroꝵ quem assidue habent scĩ nas¬
citur E & quoꝵ ꝑsona. ꝓph̾a in salmis loquitur
dicens Suꝑ flumina babilonis. illic sedimus et
fleuimus: dum recordaremur tui syon: Et item
Sitiuit inquit anima mea ad dm̃ uiuum: quando

Expanded text:
effugere non poterant; de quo per prophetam effugere non poterant; de quo per prophetam enim, iuxta Ecclesiastis sententiam, sapiens similiter ut insipiens, et ad unum finem properant omnia; terra enim sepultura communis est bonorum ac malorum. 89 Sive altiori sensu «defuncta ac sepulta cum viro suo» Iudith, quando ecclesia in baptismate conmoritur Christo ut resurgat cum ipso. morte Iudith «diebus septem», nisi quia electi Dei per omne tempus praesentis vitae, quod per septenarium dierum numerum currit, propter peregrinationem praesentis ecclesiae in dolore et gemitu se affligunt, donec aspiret dies et inclinentur umbrae? 91 Sed luctus iste non ex disperatione, sed magis taedio praesentium atque ex affectu futurorum, quem assidue habent sancti, nascitur. Ex quorum persona propheta in psalmis loquitur dicens: «Super flumina Babilonis illic sedimus et flevimus dum recordaremur tui, Sion». 92 Et item, «Sitivit» inquit, «anima mea ad Deum vivum; quando