comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sacramentum gratie dat dens etiam ꝑma
los. Ipsant uero gratiam non uisi ꝑ seipsum. uel ꝑ sanctos snos ⁊ ĩo
temisionem petcatorum. uel ꝑ se rpsuri facit. uel ꝓpsius columbe õ
membra auibus ait. Si cui dimiseritis ⁊ tet̾a. Dicuntur autem¬
Oet ostendunt aliqnem ligatur uel sobaitum. u̾nde dominus le

Expanded text:
sacramentum gratiae dat deus etiam per malos, ipsam uero gratiam non nisi per se ipsum uel per sanctos suos. et ideo remissionem peccatorum uel per se ipsum facit uel per illius columbae membra , ostendendi homines ligatos vel solutos. Unde Dominus lep
Abbreviated transcription (Latin):
est notorium aliud
iuris aliud fact. No¬
torium uiris ẽ. cũ
quis ẽ canonice con-¬
dempnatꝰ. uel iure
mas probatõnes ꝯm̃¬

Expanded text:
e Notorium aliud est iuris, aliud facti. Notorium iuris est de quo quis est canonice condemnatus vel in iure mas probationes
Abbreviated transcription (Latin):
sola nota uxoris austi¬
nentie reuocare potest
que ipsa implere ñ
potest sine scandalo
uiri ut de ieunuis de
surgendo ad matuti¬
uas de racendo u noc¬
te in camisia. Alia añt
que potest implere sñ
scantedo niri retiocare
ei obedire in reuoca¬
tione ⁊ si nouerit ꝙ
daret aliquid te ꝓprio
li osuetudo est qd̃ mu¬
nalia separata a reb
dot᷑alib uel si uouerit
qd̾ cantaret unũ psal¬
nr̃. in singulis noctibꝰ
Uel qd̾ de cetõ ñ exige¬
ret debitum uł qd̾ ñ

Expanded text:
sola vota uxoris abstinentie revocare potest, que ipsa implere non potest sine scandalo viri, ut de ieiuniis, de surgendo ad matutinas, de iacendo de nocte in camisia. Alia, que potest implere sine scandalo viri, revocare ei obedire in revocatione, ut si voverit quod daret aliquid de proprio. Ubi consuetudo est quod munalia separata a rebus dotalibus, vel si vovit quod cantaret unum psalnoster singulis noctibus, vel quod de cetero non exiget debitum,
Abbreviated transcription (Latin):
misse alte ita qd̃ si aliquis eratibi. uel
magr̃ ñ excedendo modum in uerberãdo
discipulum ñ impritatur ei ał si dabat
oꝑam rei licite ⁊ ñ adhibint diligentiam
debitam ut dc̃m est imputatur ei. ħ distm.

Expanded text:
et alte, ita quod si aliquis erat ibi vel vel magister non excedendo modum in verberando discipulum, non imputatur ei. Alias si dabat operam rei licite et non adhibuit diligentiam debi
Abbreviated transcription (Latin):
Numqͥd si transeat nõ
reuocari a prelato. Rꝰ
nem fecit ubi se tranitu¬
lit multa enim fiem ꝓ¬
hibentur. que tamen

Expanded text:
Nunquid si transeat aliqrevocari a prelato? Resi professionem fecit ubi se transtulit. Multa enim fieri prohibentur, que tamen
Abbreviated transcription (Latin):
que duiata est. tum studiosius petita fut̃t¬
non negatur ut eo modo ad indulgẽciãe¬
absorbeat me profuuidum neq purge¬
at suꝑ me putens os suum. ait sic Duteꝰ¬
est profunditas humnane inquitatis ĩ
qua si cecideris ñ claudet suꝑ te os suum

Expanded text:
quae dilata est, quum studiosius petita funon negetur, ut quoquo modo ad indulgentiaabsorbeat me profundum, nequat super me puteus os suum, ait: Puteest profunditas humane iniquitatis, in qua si cecideris non claudet super te os suum
Abbreviated transcription (Latin):
trauit placet ⁊ diffici¬
le est respondere dato ꝙ
seruus manens seruus
monachus fieri^ possit
S dato qd̾ possit sicut
uidetur sentire h. facił
te monasterium qui
monachus esse ñ põt
quia nouẽ continẽtiã
sine consensu uxoris ñ
potest que continencia
adnexa est regle mona¬
chali. qui renocatus ab
uxore de monastĩo ip̃a
uus adepta libertate.
tenet᷑ reñti qi mõatꝰ fuit.

Expanded text:
travit. Placet et difficile est respondere, dato quod servus manens servus, monachus fieri non possit. Sed dato quod possit, sicut videtur sentire H Hugutite monasterium, qui monachus esse non potest, quia vovere continentiam sine consensu uxoris non potest, que continentia annexa est regule monachali. Unde revocatus ab uxore de monasterio, ipsvus adepta libertate tenetur reverti, quia monachus fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ht̃ in torꝑe serui et
aĩam deo obligare ĩui¬
todommo potest licet
ñ possit alii subicere
corpus. sed subiectõ cor¬
ꝑis ñ exigiturad mo¬
nachum qr in ꝓpͥa domo

Expanded text:
t in corpore servi et animam deo obligare invito domino potest, licet non possit aliis subiicere corpus; sed subiectio corporis non exigitur ad monachatum, quia in propria domo
Abbreviated transcription (Latin):
sit. ¶ Quid si re¬
ciptunt eum ad ꝓ¬
fessionem ante h
tempus. Credo sal¬
uo meliori iuditio
qd̾ ille debet rema¬
nere in ordine.et
monasterium sat̾¬
fatere domino qr
fuit in culpa recipi¬
incognitus ⁊ asserebat se liberum. Cum ĩ¬
terrogabatur de hoc. uel forte ꝓbabat hoc ꝑ
falsos testes ⁊ corruptos. Si dominꝰ noluĩt
eum ex gr̃a dumit̾e spoliabit᷑ tamqmͦ indig¬
nus. ⁊ iulis hĩtu quem furtiue accepit ⁊ re¬

Expanded text:
i. Quid si recipiunt eum ad professionem ante hoc tempus? Credo, salvo meliori iudicio, quod ille debet remanere in ordine et monasterium satisfacere domino, quia fuit in culpa recipiincognitus et asserebat se liberum cum interrogabatur de hoc vel forte probabat hoc per falsos testes et corruptos, si dominus noluerit eum ex gratia dimittere, spoliabitur tanquam indignus vel vilis habitu quem furtive accepit et re
Abbreviated transcription (Latin):
sic. Ingrecliens mo¬
nasterium. aut ẽ
adultus aut impu¬
bes. In primo tasu
si intrat sponte ⁊
facit professionez
exp̃ssam uel tatitã
ii. Si inuitus intͣt.

Expanded text:
 ingrediens monasterium, aut est adultus aut impubes. In primo casu, si intrat sponte et facit professionem expressam vel tacitam, a si invi
Abbreviated transcription (Latin):
nota uel ⁊̃ incognita. quia nescitur utru
sit liber uel seruus ñ d recipi ad monacha¬
tum ꝑtriennium ita qd̃ si seruus uel ra¬
tiotinus obliga¬
tus. uel colonus i.
originarius us ab¬
scriptitius quera¬
tur adomino suo:
reddatur ei cũ om̃i¬
bus hiis que attu¬
lerit fide tamẽ at¬
cepta de impũitate.
⁊ curret continue
infauorem religi¬

Expanded text:
m est incognita, quia nescitur utrum sit liber vel servus, non debet recipi ad monachatum per triennium, ita quod si sit servus vel ratiociniis obligatus vel colonus, id est originarius, vel ascriptitius, et queratur a domino suo, reddatur ei, cum omnibus his que attulerit, fide tamen accepta de impunitate.  curret continue in favorem religi
Abbreviated transcription (Latin):
Ad laxiorem aũt religiõnent ñ potest transire ⁊
de con sensu abbatis ⁊ conientꝰ qr contrariuse
Cum aũt abbas ⁊ tonuientus licentiant alieiues
am płr ⁊ ile renuntiat sim plititer suo monastio
ex odio forte. uel rancore. Uel alia de causa ñ nalz
qd̾ agitur. quia hoc nõ¬
est nisi dare licentiant¬
euagationis ⁊ dissołois¬

Expanded text:
igionem non potest transire, etiam de consensu abbatis et conventus, quia contra ius est. Cum autem abbas et conventus licentiat aliquem simpliciter et ille renunciat simpliciter suo monasterio, ex odio forte vel rancore vel alia de causa non valet quod agitur, quia hoc noest nisi dare licentiaevagationis et disso
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Credo aũt qd̃ ubi
quis licentiam petit tn¬
seundi ad artiorem re¬
ligionem sufficit liũa
solus abbatis. U̾bi a
ad parem notauit.H.¬

Expanded text:
tis. Credo autem quod ubi quis licentiam petit transeundi ad arctiorem religionem, sufficit licentia solius abbatis. Ubi autem ad parem, notavit H
Abbreviated transcription (Latin):
facie qd sit usliri In uditio tamẽ aiue
starem confessioni sue sed pp̃ p̾simtpti¬
ones contrarias diligentius examina¬
rem conscĩam suã ¶ Itẽ quid si ueds
soluatur preciũ a me. uł hẽde meo rehais¬
am prediũ ego uł heres meus. uł qñtũqss
a septennio usq ad noneniũ. uł simas
Num qͥd ẽ usurariꝰ contͣctus. Ad ħdito p̾¬

Expanded text:
facie quod sit usura. In iudicio tamen anime starem confessssioni sue, sed propter presumptiones contrarias diligentius examinarem conscientiam suam. Item, quid si vendidi solvatur pretium a me vel herede meo, rehabeam predium ego vel heres meus vel quandocumque a septennio usque ad novennium vel simile; numquid est usurarius contractus? Ad ho
Abbreviated transcription (Latin):
hic consequent. de processionibus quas fa¬
cuint conuentuales ecc̃e. ⁊ alie in execis
defunrctoꝵ data uel promissa sibi certa pꝰ¬
cume quantitate alit̾ ñ fac̾turi. Ad hoc dico
saluo meliori uditio si ñ fec̾unt siͥ ħ statutũ¬

Expanded text:
ie Item de processionibus quas faciunt conventuales ecclesie et alie in exequiis defunctorum, data vel promissa sibi certa pecunie quantitate, alias non facturi. Ad hoc dico, salvo meliori iudicio, si non fecerint super hoc statutu
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius sacerdotis. Non ĩmu
fui̾nt ꝓphe meigis in sũp¬
tus ꝓphete. qmͣ in munꝰa
ꝓphetie reputauda sunt.¬
dititur sacerdos recipit pͦ¬
ctiniam pro officiendo ee¬
clesiam ad tempus. li ꝓ
Notat causant sine qua ñ
sine causam admnunicula¬
tuiam. Nõ appreciatõnem
ip̃ius satramenti. Uel of¬
ficii qsd̾ impendit uel la¬
bons quo laborat in ip̃o
offitio qui a deo conin¬
ctus est offõ qd̾ nec uen¬
di debet nec locari sicut
nec ip̃m officutn. qr qͥsqͥs

Expanded text:
ipsius sacerdotis, non in mufuerint prophete, magis in sumptus prophete quam in munera prophetie reputanda sunergo sacerdos recipit pecuniam pro officiando eclesiam ad tempus, ly pro notat causam sine qua non sive causam adminiculativam, non appretiationem ipsius sacramenti vel officii, quod impendit, vel laboris, quo laborat in ipso officio, qui adeo coniunctus est officio, ut nec vendi nec locari potest, sicut nec ipsum officium.
Abbreviated transcription (Latin):
sredo qd̃ in omni cãur d
cantare gratis. Quia sũ
detur ei peccunia ꝓ fum¬
ptibus siuedentur ei sũ¬
ptus in domo illius quẽ
iuuat in officiendo ad et¬
cłiam ad firman de qua
reddit certam pensionez
⁊ residuu prouentuum
retinet pro sumptibus ex
pacto. Eratis tñ impend̾e
debet officium. ⁊ qd̾ datur
ei gratis debet dari. Sicut
piebant ab illis. quibus
gratuitam preditatõe

Expanded text:
redo quod in omni casu debet cantare gratis, quia sive detur ei pecunia pro sumptibus, sive dentur ei sumptus in domo illius quem iuvat in officiando ecclesiam ad firmam, de qua reddit certam pensionem et residuum proventuum retinet pro sumptibus ex pacto, gratis tamen impendere debet officium et quod datur ei, gratis debet dari, sicut piebant ab illis, quibus grat
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt qd̃ si sacerdos taliᷤ
intendat locare. Uel uen¬
dere lesboren suura Nõ
ip̃m officium uel sacra¬
mentum licitur est ał
non. Ego credo qd̾ nõ
habet in talibus locũ
conductio uel locatio.
Cum etiam lex scłaris
ñ dixĩt esse locationez
uel condictionent qͣndo
liquida dominis eoruz
pro eis menstrandis. s
qd̾ datur appellait. ho¬

Expanded text:
dicunt, quod cum sacerdos talis intendat locare vel vendere laborem suum, non ipsum officium vel sacramentum, licitum est, alias non. Ego credo, quod non in talibus locum habeat conductio vel locatio, cum etiam lex secularis non dixerit esse locationem vel conductionem, quando ecipit a dominis eorum pro eis mensurandis, sed quod datur appellavit ho
Abbreviated transcription (Latin):
Crediderunt ueteres
Int̾ tales personas lo¬
cationem ⁊ conditõnez
esse. Sed magis oꝑam
beneficii loco preberi et
id qd̾ datur ei ad remu¬
nerandum dari ⁊ uide
honorarium appellari

Expanded text:
crediderunt veteres inter talem personam locationem et conductionem esse, sed magis operam beneficii loco praeberi et id quod datur ei, ad remunerandum dari et inde honorarium appellari
Abbreviated transcription (Latin):
buscumq personis eccl̃iasticis inuestiend
Item pro danda absolutione. ¶Item
pro uire decimarum. ¶Item pro usticia
eccliastica seruanda quia in omnib hiis
retipere peccumam uel equipollens syͣ. est
non obstante consuetudine. Probant᷑ hec¬

Expanded text:
buscumque personis ecclesiasticis investiendis? Item pro danda absolutione? Item pro iure decimarum? Item pro iustitia ecclesiastica servanda? In omnibus his recipere pecuniam vel equipollens simonia est, non obstante consuetudine. Ext
Abbreviated transcription (Latin):
tur: pro ualde bonis grãꝵ actoes sunt pro non ualde malis pa
tiationes sunt sed pro ualde malis ⁊ si nulla frat ad iumemes
tuorum. tamen qualestumq unoritm consolatiores lureal
autem prosunt. aut ab hoc prosunt. Ut sit plena remisfo al
terte ut tolerabilior sit eis ipsa dampnatio. ficet atem sugus

Expanded text:
fferuntur, pro valde bonis, gratiarum actiones sunt; pro non valde malis, sunt propitiationes. Sed pro valde malis etsi nulla sunt adjumenta mortuorum, tamen qualescumque vivorum consolationes sunt. Quibus vero prosunt, vel ad hoc prosunt ut sit plena remissio, vel certe ut tolerabilior sit ipsa damnatio. Orationibus
Abbreviated transcription (Latin):
Ex parte abbatis. Si tamen contraxe¬
rit per uerba depresenti peccat.⁊ debet
agere penitentiam de simplicis uoti
fractione ⁊ tenebit matrimonium exͣ¬
onemt uult intra¬
re religionem ⁊ ma¬
ritus contradicit
est iam eiectus de
monasterio ⁊ retõ¬
ciliatus uxori aũ
non. In primo ca¬
re religionem .xx.

Expanded text:
 saltem simplici. Si tamen contraxerit per verba de presenti, peccat et debet agere penitentiam de simplicis voti fractione et tenebit matrimonium eonem, vult intrare religionem et maritus contradicit?ia aut est iam eiectus de monasterio et reconciliatur uxori, aut non. In primo cauxor religionem.
Abbreviated transcription (Latin):
Num quid tenetur redire ad monasteriũ
uel numqͥd potĩt ducere aliam ircorem.ł
nuquid saltem tenebit᷑ m̃rm̃ si chixerit
Item nũquid ab illa scd̾a potĩt exigẽ debitũ.
¶Ad pͥmũ dico qd cessante impedimento
admouendus est diligenter redire ad mo¬
nasterium et peccat si ñ facit. ar .xuii.q.¬
sollempni z auit uotum cum ñ obligaret᷑

Expanded text:
r redire ad monasterium? Vel nunquid poterit ducere aliam uxorem? Vel nunquid saltem tenebit matrimonium, si duxerit? Item nunquid ab illa secunda poterit exigere debitum? Ad primum dico, quod cessante impedimento monendus est diligenter redire ad monasterium et peccat si non facit. solennizavit votum, cum
Abbreviated transcription (Latin):
t. qd̾ sic. quia Neut̃ in¬
trando. uoluit fieri mo¬
nachus nisi alter esset¬
mortuus. Unde neuter
fuit monachus. cũ ut̾
sit alii. Cim uirũ suũ
mortuum crederet com
cedit a secundo ⁊ redit

Expanded text:
quod sic, quia neuter intrando voluit fieri monachus, nisi alter mortuus esset, unde neuter fuit monachus, cum uterque sit alii, cum virum suum mortuum esse crederet, comcedit a secundo et redit
Abbreviated transcription (Latin):
Quid si nterq for¬
nicatus est. Num quid
t̾o intrare monastĩu
otculta siue publica
fiũt utriusq fornita¬
tio. Uel si ⁊̃ ingreliẽs¬

Expanded text:
Quid si uterque fornicatus est, nunquid to intrare monasteriumocculta sive publica fuerit utriusque fornicatio, vel si eti
Abbreviated transcription (Latin):
ti. In hoc cafu põt ille
qui relictus est intrare
monast̾una nuuto relu¬
statem in corꝑe alterus
⁊ uterq in toto renũtia¬
uit in suo uiro. qd tredo
uerum esse. si reluqũs
non uult relira quũ sibi

Expanded text:
 In hoc casu potest ille qui relictus est intrare monasterium invito relistatem in corpore alterius et uterque ex toto renunciavit iuri suo, quod credo verum esse, si relinquens non vult reliquum sibi
Abbreviated transcription (Latin):
et alius publice
uid si uterc ñ pe¬
tita lñia ab alto intret
monasterium. suumiqͥd
poterunt se mutuo repe
ab altero spoliatum ⁊
uterq intnͣdo renũcia¬
uit uiri qd̃ habebebat
in reliquo. ⁊ iuri exigẽ¬
di debitum. Unde uotũ

Expanded text:
et alius publice. Quid si uterque non petita licentia ab altero intret monasterium, nunquid potuerint se mutuo repetab altero spoliatum et uterque intrando renunciavit iuri quod habebat in reliquo et iuri exigendi debitum, unde votum
Abbreviated transcription (Latin):
luit non tredebat se esse suspectam de intontinentia. Cum non esset poterit
reuocare licentiotũ. quia ñ turpit̾ recipit᷑ apd̾ dm̃ illius uiri comitsio cuius
scquit᷑ coniugalis federis prestitõ. Quid si licentiatus emiserit uotũ otinẽ¬
cie remanens in scło. Cum non sit suspectus ⁊ mortuo compare suo de facto cõ¬
trahat m̃rim Numquid tenebitur. Rndeo. Ten ebit. uisi emiserit uotum cõ¬

Expanded text:
ut non credebat se esse suspectam de incontinentia, cum tamen esset, poterit revocare licentiatam, quia non recipitur apud deum illius viri conversio, cuius sequitur coniugalis federis prostitutio. Quid si licentians emiserit votum continentie remanens in seculo et non esset suspectus et mortuo coniuge suo, de facto contrahat matrimonium, nunquid tenebit? R
Abbreviated transcription (Latin):
perpetnam continentiam. Si auten scunt ues ⁊ ñ
erat persona sufpecta te in tontmentia non poterit
reuocare litentiatum sed tenebitur continere quia pre¬
sunitur continentiam nouisse. Si autem erat per¬
sona suspecta de incontinentia. ⁊ hoc sciebat ñ pot̾t
similites reuocare sed tenebitur uitrare religiõm
Si commode poterit iuuenire. Si aut non potest.¬

Expanded text:
perpetuam continentiam. Si autem scivit ius et non erat persona suspecta de incontinentia, non poterit revocare licentiatum, sed tenebitur continere, quia presumitur continentiam vovisse. Si autem erat persona suspecta de incontinentia et hoc sciebat, non poterit similiter revocare, sed tenebitur intrare religionem, si eam commode poterit invenire. Si autem non potest
Abbreviated transcription (Latin):
possunt ⁊ in suos usus ex¬
pendere. ni pettant qnͣdo ĩ
bat parte su best causa ⁊
seruatur uiris orto net
est corrupta intentio Ut¬

Expanded text:
possunt et in suos usus expendere nec peccant, quando in hac parte subest causa et servatur iuris ordo, nec est corrupta intentio,
Abbreviated transcription (Latin):
dendi uenerunt. l ñ ꝑcusserunt. It̾ ⁊ ili
qui nͨ occiderunt. nͨ noluntatẽ occidendi
hũerunt. sed uenerũt ut prestarent au¬
xilium eccisorib si forte molentia ip̃õꝵ
repelleretꝰ. Discretus tñ sacerdos mitiorẽ¬

Expanded text:
dendi venerunt, licet non percusserunt. Item et illi qui non occiderunt, nec voluntatem occidendi habuerunt, sed venerunt ut prestarent auxilium occisoribus, si forte violentia aliquorum repellerentur. Discretus tamen sacerdos minore
Abbreviated transcription (Latin):
firmi furiosi ia fiais¬
tici dimisit eũ ut ii
aut crapula inigilare
ñ potuitmaxie cũ solꝰ
etciputatꝰ ad custodiã

Expanded text:
firmi furiosi vel phrenetici dimisit eum, ut iraut crapula vigilare non potuit, maxime cum solus esset deputatus ad custodiam.
Abbreviated transcription (Latin):
moy. et aaron. Sacerdotes uos pente no¬
men ineum suꝑ filios isrł. Ego dominus bĩ¬
ordinati tranftun dat hominib ne uoltu¬
tas saterdotis obesse uel prodesse possit s¬
meritum benedictionema postentis Iden

Expanded text:
Moysen et Aaron sacerdotes: uos auten meum super filios Israhel; ego dominus bordinati transfundat hominibutas sacerdotis obesse aut prodesse possit,meritum benedictionem poscentis. Quan
Abbreviated transcription (Latin):
qñ fuit emptus aut paganus. Si xp̃ianus
indistincte lrer efficitu millo precio dato qr
xp̃iant conmertium est in deo penitus int̾¬
titoꝵ impune possuro ⁊ dominos relmiq̃re
paganiis. aut cansa seruitii aut mertimõii¬
In primo tasu si uisit xpĩans fieri leber effi¬
Uero casu si infratres menses ñ exposuit eũ
uenalem. postea si fieri iualt xp̃ianus libe¬
rabitur sine pretio. quia presunitur ꝙ ad
sermendũ eum emĩit
Si aut̃ expofuit euz
uenalem infratres
menses ⁊ille uult
fieri xp̃ĩanus infra
illud spaturm uł ⁊
reddito p̃cio .xii. soł.

Expanded text:
quando fuit emptus, aut paganus. Si christianus, indistincte liber efficitur nullo pretio dato, quia christiani commercium est Iudeo penitus intticorum impune possunt et dominos relinquere paganusi: primo casu, si vult christianus fieri, liber effivero casu, si intra tres menses non exposuerit eum venalem, postea, si fieri vult christianus, liberatur sine pretio, quia presumitur quod ad serviendum eum emerit. Si autem exposuerit eum venalem infra tres menses et iste vult fieri christianus infra illud spatium vel ereddito pretio XII sol.
Abbreviated transcription (Latin):
gd. Necad fidem nec ab
peligionem credo trahen
ex pacto Sed si quis infi¬
delis uellet baptizars nõ
lutus a debitis aut si stu¬
dusset ꝑ aliquot annios
Ut capatior esset ad in¬
telligenda que legeret
in religione ab aliqͦ sciẽ¬
te euis propositura reti¬
peret pettunam uł red¬
casum ut liberaretur
a sius debitis aut reci¬
peret experisas in scolis¬
esset. dum tam̃ ñ ꝓ p̃cio
rei sp̃ualis sed adminimu¬
lum tollendi impeduãti
daretur illis uł reciperet᷑.
s̃ poilident. Ut ꝓprias sed
ut petulium unde possũt
eił priuari per luos an
nos ad libitum. Nisi cũ
conuertuntur ad fidem.
quia tunt non debẽt ⁊ ħ
in fauoreni fidei Nisi eas
habeant ꝑ ustram. In aꝰ
tasu debent eas restituere
aut preciur eariniti si de
usura fuerint comparate
illis a quibous eas habu¬
erint si sciantur. uel eoꝵ
herectibus auoqun pote¬
runt sit conuersis tãqͣ
pauperibus ꝑ episcopuz

Expanded text:
 nec ad fidem nec ad religionem credo aliquemex pacto. Sed si quis infidelis vellet baptizari, nisi lutus a debitis, aut si studuisset per aliquot annos, ut capacior esset ad intelligenda que legerentur in religione, et ab aliquo sciente eius propositum reciperet pecuniam vel redut liberaretur a debitis, aut ut reciperet expendas in scholisesset, dum tamen non pro pretio rei spiritualis, sed ut adminiculum tollendi impedimenti, daretur illud vel reciperetur. non possident uti proprias, sed ut peculium, et ideo possunt eis privari per dominos suos ad libitum, nisi cum convertuntur ad fidem, quia tunc non debent et hoc in favorem fidei, nisi eas habeant per usuram, in quo casu debent eas restituere aut pretium earum, si de usura fuerint comparate, illis, a quibus eas habuerunt, si sciantur, vel eorum heredibus. Alioquin poterunt sic conversis tanquam pauperibus per episcopum
Abbreviated transcription (Latin):
iuraret talis blasphemus ꝑ
deum uerum facilius obiua¬
ret tali iuramento ⁊ tamen
magis petcaret. Item pone ꝙ¬
aliquis dum teneretͤ captꝰ ab
metũ gͣuissimũ qui poss ca¬
dere inconstantem uirum ꝓ¬
misit ⁊ uirauit se soluturu
M Ul tracliturũ castrũ uł si¬
mile qr . Utr̃ tale uiram̃tũ obli

Expanded text:
iuraret talis blasphemus per deum verum, facilius obiuraret tali iuramento et tamen magis peccaret. UTRUM REaliquis, dum teneretur captus ab metum gravissimum, qui posset cadere in constantem virum, promisit et iuravit se soluturum mille vel traditurum castrum vel simile. Queritur utrum tale i
Abbreviated transcription (Latin):
scitur de decima hiꝰ qmͣ
tenet uisles utrum sit de
antiquis datis ante con¬
ciliumi. uł de datis de nouo
moria miles hiꝰ ⁊ añces¬
sores eius quiete ⁊ pati¬
recognoscentes se eam
tenere ab etclesia mettiate. uel ĩ¬
metliate reddentes in debitũ ob¬
seqͥum ip̃i ett̃ẽ. uł alii noĩe eius

Expanded text:
scitur de decima huiusmodi quam tenet miles, utrum sit de antiquis datis ante concilium vel de datis de novo moria, miles huiusmodi et antecessores eius quiete et pacirecognoscentes se eam tenere ab ecclesia mediate vel immediate et reddentes ibi debitum obsequium ipsi ecclesie vel alii nomine eius
Abbreviated transcription (Latin):
sue tenet.Uel die.
potuerunt dari in¬
feod̾ ⁊ quo ad ius
teraporale seu ciuile. ita qd̃ transi¬
rent ad heredes sicut ⁊ feodum Initilit̃
enĩ esset tunt uis spirituale apud etfa
quia sine anima non potest uiuere corpꝰ
ita sine tempora lib spũalia ñ possunt
litib cathalonie qui nituntur se tueri
priułio apłite sedis inclulto. Ut clicunt
quondam comiti ar barchinoñ. in fano¬
rem xp̃ianitatis ⁊ fidei catholice. ut. ẜ̾ de
timas om̃i locoꝵ q̃ paganis expłsis relu¬
cẽt ad culturam dei poss litite retuie ⁊ int
milites ⁊ pͥncipes terre sue qͥ ip̃m uuia¬
rent ad hoc cliuidere. Nñꝙͥ possũt tales d¬
timas licite xetinere. It nuĩꝙ libantur uel

Expanded text:
sue tenet. Vel otuerunt dari infeudum, quoad ius temporale seu civile, ita quod transirent ad heredes, sicut et feudum. Inutiliter enim esset tunc ius spirituale apud ecclesiam, quia sicut sine anima non potest vivere corpus, ita sine temporalibus spiritualia non possunt litibus Catalonie, qui nituntur se tueri privilegio apostolice sedis indulto, ut dicunt, quondam comiti Barcenonensi in favorem christianitatis et fidei catholice, ut scilicet decimas omnium locorum, que paganis expulsis reduceret ad cultum dei, posset licite retinere et inter milites et principes terre sue, qui ipsum iuvarent ad hoc, dividere; nunquid possunt tales decimas licite retinere? Item nunquid liberantur
Abbreviated transcription (Latin):
illa forte loqͥtur de deu¬
mis datis infeodum pꝰt
que ñ erant date in fe¬
odum sed gratis ⁊ sim¬
pliciter absq om̃i ser¬
hxreditario possidende

Expanded text:
illa forte loquitur de decimis datis in feudum post que non erant date in feudum, sed gratis et simpliciter, sine omni serhereditario possidende
Abbreviated transcription (Latin):
guit a quibus tontesse
ꝯcesse sufficit soliꝰ ep̃is
sensus absq aust̾e cͥa
⁊ religioso loco qd̾ cum
U̾m est si a temꝑe ex qͦ
ñ exstat memoria ta¬
liter sint contesse ⁊ añ
alexandro celebratũ pre¬

Expanded text:
guit a quibus concesse,concesse, sufficit solius episcopi consensus absque avel religioso loco. Quod tamen verum est, si a tempore ex quo non extat memoria, taliter sint concesse et ante Alexandro celebratum. R
Abbreviated transcription (Latin):
tessit forte põt ep̃t hẽdem
aius uel extraneum. si
heredem ñ habeat de illis
infendare. Aut si hiꝰ feodꝰ
a feodatario sit alienaitus
ita qsõ ꝑ ip̃m facile retupe¬
rari ñ possit potest forte e¬
piscopꝰ illud in feodũ alicͥ
concedi ꝓ babilis de detĩs
illis que a temꝑe ex quo
ñ exstat mero tnr᷑ a lai¬
tis net eas retognoscunt
se tenẽ ab ecc̃a potest .ẜ.¬
det̾. Ex parte. Cum per hoc
ip̃ma ꝓtaretur utilitas ec

Expanded text:
terit forte episcopus heredem eius vel extraneum, si heredem non habeat, de illis infeudare. Aut si huiusmodi feudum a feudatario sit alienatum, ita quod per episcopum facile recuperari non possit, potest forte episcopus illud in feudum alicui concedi probabiliter de decimis illis, que a tempore, ex quo non extat memoria, tenentur a laicis, nec eas recognoscunt se tenere ab ecclesia. Potest sciinfeudare, cum per hoc ipsum procuretur utilitas ec
Abbreviated transcription (Latin):
ppͥetatis. Sed perci¬
piendi fructus tẽ¬
porales fuerit cõ¬
cessum ante dcm̃
concilium
utiliti in fe¬
odum ⁊ ip̃e
bene uraat
et deffendit
¶Ladere possint et
Iur̃ hereditario ad sut¬
cessorem tranfferi aut
ex donatione aut alio
titulo tͥnsire ad exͣneos.
ad simslitudinem alioꝵ

Expanded text:
prietas, sed percipiendi fructus temporales, fuit concessum ante dictum concilium militi in feudum, et ipse bene iuvat et defenditadere possunt et iure hereditario ad successores transferri aut ex donatione vel alio titulo transire ad extraneos ad similitudinem aliorum
Abbreviated transcription (Latin):
licite possunt retiꝑe
hiꝰ usum fructum
uel aliud donũ gͣtiᷤ
¶dem dico si nlło ad¬
huc impẽso seruitõ
receperunt donũ a
monastĩo dum tñ
sꝑ sit recta intẽtio
⁊ studeant fideliter
Rndere in sertutio

Expanded text:
licite possunt recipere huiusmodi usufructum vel aliud donum gratis dem dico, si nullo adhuc impenso servitio receperunt donum a monasterio, dum tamen sit semper recta intentio et studeant fideliter respondere in servitio
Abbreviated transcription (Latin):
confilio scelera per¬
petrentur. ⁊ eos qui
ignoranter excõica¬
tis coĩtant sũ illos
qui comunicant cũ
commuitant. Q¬
cumq autem aut
orator auit ꝑegrinꝰ
aut iator in terrã
ex comiminicatorũ
deuenerit ubi non
possit emere. Uel nõ
habet u̾nde emat da¬
excommmunicatis e¬

Expanded text:
consilio scelera perpetrentur, et illos, qui ignoranter excommunicatis communicant, seu illos, qui communicant cum mmunicant uicunque autem aut orator aut peregrinus sive viator in terram excommunicatorum devenerit, ubi non possit emere vel non habeat unde emat,excommunicatis
Abbreviated transcription (Latin):
uinculo hos subtra¬
filios. seruos. anccl¬
las seu mancipia ni
ñ rusticos ⁊ sermẽ¬
alios qui ñ ad eo cu¬
riales sunt. Ut eoꝵ¬

Expanded text:
vinculo hos subtraliberos, servos, ancillas, seu mancipia, nec non rusticos servienalios, qui non adeo curiales sunt, ut eo
Abbreviated transcription (Latin):
p̃põ. Pro notat appre¬
ciatõem. Uel proximã
sine pͥntipalem cãm
ut sepe dcm̃ est. Quid
si det talis prior ep̃o pͦ
cumam ne sustineat᷑
qd̃ ad morieatur a pri¬
oratu. uel Canonicus
a cura parrochial ett̃e
⁊ ne reuocetur ad mo¬
nast̾ium. Nũqͥd licet¬
Marͤ. S⁊ necc̃itas uel
utilitas exigit qd̃ ad

Expanded text:
prepositio pronotat appretiationem vel proximam sive principalem causam, ut sepe dictum est. Quid si det talis prior episcopo pecuniam, ne sustineat quod amoveatur a prioratu, vel canonicus a cura parochialis ecclesie et ne revocetur ad monasterium, nunquid esmaxime si necessitas vel utilitas
Abbreviated transcription (Latin):
gerẽtur nõ criminałr
Ut deponeretur ab ordi¬
ne sed cuuliter. ut ab
administratõne admo¬
ueretur. tamqimͣ iume¬
ritus ⁊ dampnosus et

Expanded text:
geretur non criminaliter, ut deponeretur ab ordine, sed civiliter, ut ab administratione removeretur, tanquam immeritus, et damnosus. Et
Abbreviated transcription (Latin):
tiendum est. Ego credo saluo meliori ui¬
ditio qd̾ talis debet esse processus. Primo
debet tacere. Ut ait angustmꝰ. Si uidetur
ei qd̃ taciturnitas sit peritulosa quia ex
ea creclit interrogans concedere illum ẽẽ
in domo. Tunc tranfferat se si potest ad
aliam materiara.¬
quasi interrogan

Expanded text:
um committat. Ego credo, salvo meliori iudicio, quod talis debet esse processus. Primo debet tacere, ut ait Augustinus. Sed videtur ei quod taciturnitas sit periculosa, quia ex ea credit interrogans eum concedere illum esse in domo, transferat se si potest ad aliam materiaquasi interrogan
Abbreviated transcription (Latin):
¶Itẽ quid fiet si multitudo est in stelet si
duntur tamen uoliut cessare. ⁊ si infligan
aliud magnum maltm. Potest ⁊ debiet uis¬
mulari. siant tamen comininationes des¬
ptris. ⁊ interim caute attrabanturna¬

Expanded text:
te Quid fiet si multitudo est in scelere veenduntur, tamen nolunt cessare. Et si infligatur  schisma vel aliud magnum malum, potest et debet dissimulari. Fiant tamen comminationes de scripturis et interim caute attrahantur
Abbreviated transcription (Latin):
pstr sequi opmmonem illo¬
tium qmr dicunt qd̾ scanda¬
hum ñ est pc̃m sed cirxum¬
tantia ptã. Non enĩ quia
forincatur quis scandeli¬
hat sed ama manifeste for¬
uitatur. sed ñ oportet hec
dit. qrta sicatt duo actus
It mala uoluntas ⁊ astꝰ

Expanded text:
opinionem illorum qui dicunt, scandalum non est peccatum, sed circumstantia peccati, non enim quia fornicatur quis scandalizat, sed quia manifeste fornicatur. Sed non oportet hoc dici, quia sicut duo actus ut mala voluntas et actus
Abbreviated transcription (Latin):
casione trahitur quis in consensum ere¬
lis pcc̃i. Dicitur autem scandalit
ex hiis. quid sit scandalizare prorumum. qd̾ nichil aliud est mo̾
fendere proximtm. prouocando eum in corsensum mortaus el
occasione disti uel facti. uel cuiuscumq exterioris sigui. ¶ Its
omne scandalum sit mortale peccatum Yidendum. ⁊ qd̾ ptures

Expanded text:
casione trahitur quis in consensum lis peccati. Dicitur autem scandalum ex his quid sit scandalizare proximum, quia nihil aliud est nisi offendere proximum provocando eum in consensum mortalis peccati, occasione dicti vel facti, vel cuiuscumque exterioris signi. Utrum autem omne scandalum sit mortale peccatum videndum est. Et quidem plures
Abbreviated transcription (Latin):
uł ignorabat ꝙ eẽt illicitũ talia fatẽ il
uendere. In om̃ib istis distingo qr ant
ille res tales sunt que ad humanũ usum post̾ eẽ utales sit at¬
ma in bello iusto. cultellus ad intindend̃ panẽ. uł aurifristũ
ĩ qnb̾dã. ꝯ fectõib ad sanand̾ egrotos. aut taies q̃ ad nlłtn

Expanded text:
vel ignorabat quod esset illicitum talia facere vel vendere. In omnibus istis distinguo quia aut ille res tales sunt, que ad humanum usum possunt esse utiles, sicut arma in bello iusto, cultellus ad incidendum panem vel aurifrisium in quibusdam confectionibus ad sanandum egrotos. Aut tales que ad nullum
Abbreviated transcription (Latin):
mod̾ ex̃cent ꝓ magͣ quic qͥd doli ⁊ frandis excogitari pt̃. Ad ħ dico
qd̃ quociens scienter ⁊ causa decipiendi ꝓximũ peierat uel mẽtit᷑.
pectat mortalit ⁊ tenetur ad restitutõnem. in qnͣtum decepit ꝓxi¬
mum illi eidem decepto faciendam si stit uel pt̃ uel heredi etui. ul
si nescit ꝑsonam uel ñ põt procedat ut dixi .S. de usis .W. S põe

Expanded text:
o magna parte, quicquid doli et fraudis excogitari potest. Ad hoc dico, quod quoties quis scienter et causa decipiendi proximum peierat vel mentitur, peccat mortaliter et tenetur ad restitutionem, inquantum decepit proximum, illi eidem decepto faciendam, si scit vel potest vel heredi eius vel si nescit personam vel non potest, procedat ut dixi supra de usuris. Si aute
Abbreviated transcription (Latin):
patronatus bel imꝑpetu
qd̾ possunt dicere
possessiones. ⁊ tũc¬
ille offert se ⁊ sua
exͣ .e. Gua. Quod

Expanded text:
de novo constitutis in ecclesiis d possunt dicere,possessiones. Gus et sic admittantur ad canonicatum? Quidam etiam
Abbreviated transcription (Latin):
monasterium esset ad eo tenue uel pauxer¬
tate depressum qd̃ redditus uel uix. uł nõ
sufficerent personis presentibus ñ solum
intentionem possunt harere. S ⁊̃ Credo
dicat uel aliqus ꝓ eo. Dabo singłis annis ꝓ expe̾fis

Expanded text:
monasterium esset adeo tenue vel paupertate depressum, quod vel redditus vel vix vel non sufficerent personis presentibus, non solum intentionem possunt habere, sed etiam credodicat, vel aliquis pro eo, dabo singulis annis pro expensis
Abbreviated transcription (Latin):
riti qui eum in frẽm admntunt ñ eeñt cũ
nͥ commoda tem poralia reciperent amissuri¬
qd̾ sine lubio tam illi qmͣ isti apud clistri¬
cdum tuditem qui scrutator est corelium ⁊
cognitor secretoꝵ culpabiles iudicanturꝰ¬

Expanded text:
ci qui eum in fratrem admittunt, non essent eum, nisi commoda temporalia perciperent, admissursine dubio tam ille quam isti apud districtum Judicem, qui scrutator est cordium et cognitor secretorum, culpabiles judicantur
Abbreviated transcription (Latin):
constit̾ exͣ .e. Qm̃
.U. Sub pauperta¬
um uel ad tempus. De
assignuatione autem
reddituum ꝓ p̃benda.
⁊ obtinenda canonica
centii supͣpositam per¬
illam dec̃ exͣ e. Gua .Sͣ.

Expanded text:
retinent potestatem conferendi illam prebendam alii perum vel ad tempus. De assignatione autem reddituum pro prebenda et obtinenda canonica,centii supra positameius et fratrum, si ibi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
lucro hũerũt siue totũ si fuit sibi res¬
gratis data siue ꝙ suꝑest de ducto p̃cio¬
dato ꝓ ea re si fuit res empta d cũ cõ
silio ecc̃e erogare in usus pauꝑũ. ⁊ aga¬
pnĩam quil talis de furto .xiiii.q.u.¬

Expanded text:
lucro habuerunt, sive totum, si fuerit gratis data sive quod superest deducto pretro ea re, si fuit res empta debet cum silio ecclesie erogare in usus pauperum tiam quilibet talis de furto. Gu
Abbreviated transcription (Latin):
uistũ. ¶ Extiseeꝰ. Ilũꝙͥ siłr extusantͤ am¬
ci ⁊ cognati mouentes bellum qui ñ sunt
sibi sb̾diti ⁊ milites ⁊ sertuentes stipẽdiarii
exenei si credãt uistũ esse
bellũ. R. Credo ꝙ nõ. qr
ñ excusat cos boñ obe¬
diencie sicut subditos nͣ
debẽt omnt̾e distrumini
indubio ut uiuẽt aliꝙ̃

Expanded text:
ntur amici et cognati moventis bellum, qui non sunt eius subditi et milites et servientes stipendiorum extranei, si credant iustum esse bellum? Credo quod non, quia non excusat eos bonum obedientie, sicut subditos, nec debent se committere discrimini in dubio, ut iuvent aliquem
Abbreviated transcription (Latin):
restitutoẽm ad hoc añt ut scias plenius
hanc diu̾sitatẽ discernẽ distingne cum
augꝰ. In radite .i. in ip̃o raptore a quo
isti emerunt. qr aut ille erat doꝰ. aut
subditus. In pͥmo cãu tene ꝙ dixi .s.e.¬
scd̾o nõ cañ distingne. qr cũ sb̾ditꝰ mon
balum ꝓ dño sib̃i mandante aut scit bel¬
luimiustũ aut scit inistũ aut dubitat
In pͥmo cãu ñ tenetur ad restitutõe eoꝵ
q̃ accepit ab hostib uͥ urcta edictum
dm̃ nͨ peccat nͥ hẽat corruptã intẽtoe.¬
debunt tͥini̾e deũ qmͣ hoĩes. Inccio ñ teꝰ

Expanded text:
entie Ad hoc autem ut scias plenius hanc diversitatem, distingue cum Augustino in radice, id est in ipso raptore a quo isti emerunt: quia aut ille erat dominus aut subditus. In primo casu tene quod dixi supdo vero casu distingue: quia cum subditus movet bellum pro domino sibi mandante, aut scit bellum iustum aut scit iniustum aut dubitat. In primo casu non tenetur ad restitutionem eorum que accepit ab hostibus, nisi iuxta edictum domini, nec peccat nisi habeat corruptam intentdebuit timere
Abbreviated transcription (Latin):
ille fec̃ inquiri diligent̾. ⁊ ñ potuit in¬
ueĩre ciius eẽt res ĩ ꝯsulo qd̾ quicc¬
res illa ualet ultra id ꝙ isti debetut¬
cũ auctoritate eccẽ erogetur in pias cãs
ꝓ aĩa illius cuiꝰ res fuit ⁊ cõstuo qd̃ hoc fiat

Expanded text:
n potuit inire cuius esset res? Hic consulo quod quid illa valet ultra id quod isti debetum auctoritate ecclesie erogetur in pias causas, pro anima illius cuius res fuit et consulo quod hoc fiat
Abbreviated transcription (Latin):
et ⁊̃ quiccͥtd expendit ptea ad oseruatoẽm illiꝰ rei nͥ forte cũ
re illa lucrabatur aliqua uñ posset fac̾ẽ dcãs expensas ⁊ b̾m
quicquid sͥ adest ex re ut pensio mentis fructus. uł simile I¬
la tenetur restituere quitqͥd ssbi abest. ut p̃ciũ ⁊ mod̾ate ex¬
pense p̃t repetẽ. uł cum eo qd̃ ex ip̃a re
sibi aduenit usq ad ꝯcurentẽ ꝯpesare

Expanded text:
etiam quicquid expendit postea ad conservationem illius, nisi forte cum re illa aliqua lucrabatur, unde posset facere dictas expensas. Et breviter quicquid sibi adest ex re, ut pensio, merces, fructus vel simile, tenetur restituere. Quicquid vero sibi abest, ut pretium moderate expense, potest repetere vel, cum eo quod ex ipsa re sibi advenit, usque ad concurrentem compensare
Abbreviated transcription (Latin):
alt̃ ꝯmodius est neu¬
Demq nͨ est siłe de ad¬
uocato quẽ extusat bo¬
na fides qnͣi dui credit
uistã esse cãm qmͣ fo¬
uet licet in m̃tate sit
ininsta qr ibi est uidex
suꝑior qui cãm exeant¬
nat ⁊ uidicat de alle¬
gatis. In bello u̾o sũ
in guerra uirib tor¬
poralib negm mit
titur non ꝑ ratõnẽ
diiudicatiur

Expanded text:
melius est neuNec est simile de advocato, quem excusat bona fides, quamdiu credit iustam esse causam quam fovet, licet in veritate sit iniusta, quia ibi est iudex superior, qui causam examinat et iudicat de allegatis. In bello vero sive in guerra viribus corporalibus negotium nititur, non per rationem diiudicatur
Abbreviated transcription (Latin):
ratur aͦd indiffe̾ns ꝙex
cirtũstancia possit effici
seruari. nͭ ẽ ob ligatori¬
um inram̃tũ existente
tenebit feodum ab isto
dño. aut qd̾ ñ seruiet
isti uel alii. uel locabit
operas. aut retipier to¬
nura aut mutuũ nõ
tenetur alud seruare
si aliter non possit ui¬
uere. Iisi contra illud
faciat. quia iam res
uenit ad illum casuz
de quo si cogitasset ab
mitio ⁊ iurasset de il¬
lo il licitum esset iura¬

Expanded text:
 ex circumstantia possit esse servari nec est obligatorium iuramentum, existente tenebit feudum ab illo domino, aut quod non serviet isti vel illi, vel locabit operas, aut accipiet donum aut mutuum, non tenetur illud servare, si aliter non possit vivere nisi contra istud faciat, quia iam res venit ad illum casum, de quo si cogitasset ab initio et iurasset, illicitum esset iura
Abbreviated transcription (Latin):
uerum cum intentione fallenthi. Qualit
autẽ hoc fiat osfed̾. augꝰ. ponens hos tres
modos peruirii Primus modus Cum qͥs
fallitur. Puta credit uerum esse qd̾ falsu
est. ⁊ temere at iniscrete iurat. Setudus:
Cum scit uel putat falsum esse ⁊ tñ ꝓ uers
uirat. Tertius: Cum putat aliquis falsu
esse.⁊tamen uerũ est ⁊ ip̃e nirat tamqmͣ ne¬
rũ. Prim̃ ꝑuiriũ ẽ pccm̃ s ueruale si ad hibu¬
it tliligentiam qmͣ debuit Si u̾o ignoran¬
cia iuris. Uł facti. trassa ⁊ suppina. mortale¬
hoc cirta assertorium. Circa promissoriũ si¬
milit̾ sunt tres modi ꝑuirii. Primus. Cũ
uirat se fcurum. Uel daturum. aliqd̃ illic¬
tum. Uel iuhonestum. Secunidus Cum ui¬
rat se facturum

Expanded text:
et cum intentione fallendi. Qualiter autem hoc fiat ostendit Augustinus ponens hos tres modos periurii. Primus modus cum quis fallitur, puta quia credit verum esse quod falsum est et temere ac indiscrete iurat. Secundus cum scit vel putat falsum esse et tamen pro vero iurat. Tertius cum putat aliquid falsum esse et tamen verum est et ipse iurat tanquam verum. Primum periurium est peccatum, sed veniale, si adhibuit diligentiam quam debuit. Si vero ignorantia iuris vel facti crassa fuerit et supina, mortalehoc circa assertorium. Circa promissorium similiter sunt tres modi periurii. Primus cum iurat se facturum vel dicturum aliquid illicitum vel inhonestum. Secundus cum iurat se facturum
Abbreviated transcription (Latin):
rie. Ał ñ Credo qd̃ si qͥs
aliqnͣdo uirat ꝑ caput
aut octulos domini aut
aua menbra eius que
in cet̾is hominib ñ ten¬
setur tur pia uel mbone¬
sta.⁊ ꝑ que tonsueunt
homines iurare. ñ credo
unqmͣ qd̾ pettet morta¬
liter Ribaldos autem ⁊
illos qui passim ⁊ assidi¬

Expanded text:
ne, non credo quod si quis aliquando iurat per caput aut oculos domini aut alia membra eius que in ceteris hominibus non censentur turpia vel inhonesta vel per que consueverunt homines iurare non credo, inquam, quod peccet mortaliter. Ribaldos autem et illos qui passim et assidu
Abbreviated transcription (Latin):
de uxore suspecta deadul¬
sit. Numquid postqm
tonfessa fuĩt de petcato
⁊ penituerit potest iu¬
rare qd̃ non. Si necłpa
de illo adulterio ꝓpter¬
uitandum scandalum
sit ei dimisia. Ad hec ut

Expanded text:
de uxore suspecta de adulsit, nunquid postquam confessa fuit de peccato et penituerit, potest iurare quod non sit in culpa de illo adulterio, propter scandalum sit ei dimissa adhuc, ut
Abbreviated transcription (Latin):
si quis ex impetu uret a¬
licrua suꝑ quo si plene de¬
Numquid seruare tenet᷑¬
Rndeo. Credo qd̾ sic Sili¬
citum est quod uiraiit
sufficit. Nor ad hoc ꝙ sit
obligatus qd̾ intenderit

Expanded text:
iquis ex impetu iuret aliquid, super quo, si plene denunquid servare tenetur? Credo quod sic, si licitum est quod iuravit. Sufficit enim ad hoc quod sit obligatus, quod intendit
Abbreviated transcription (Latin):
bitum quia ñ solũ pcc̃a q̃ post bap̃m hõ egit
reputabuntur ei ad penam. Um̃ etiam pct̃a¬
orgialia que in bapt̃o dimissa sunt et. Itez¬
augꝰ. Si uidas teneret illud ad qd̾ uocatꝰ est
mislo modo ad eum sna pret̾ita uel pentum

Expanded text:
bitum; quia non solum peccata quae post Baptismum homo egit, reputabuntur ei ad poenam, sed etiam originalia quae in Baptismo sunt ei Si Judas teneret illud ad quod vocatus est, nullo modo ad eum vel sua praeterita, vel parentum
Abbreviated transcription (Latin):
dix̾it. in aduotato
rei. Item assessor
officialis testis no¬
tarius sententiã
et idem credoͣ ĩ alqͦ
actis ut prita si
scribat attestatoes
uslegat in exami
das.omnes tales
efficiunt᷑ irrͥes. ut¬

Expanded text:
dixerit in advocato rei, item assessor, officialis, testis, notarius sententiam et idem credo in aliis actis, utputa si scribat attestationes vel legat in examindas. Omnes tales efficiuntur irregu
Abbreviated transcription (Latin):
inter omnia collige notabiliter. qd index uel potestas sclaris
ñ solum pp̃ hẽsim fuam. S etiam pp̃ negligentiam cirta hesimr
extirpandam potest non solum excommun icari ab ecc̃a. S c̃
deponi. Et extende hanc penam ⁊ eccẽ potestatem qñcumq pͥn¬
ceps aliquis secularis fuerit intilis dissolutus ⁊ negligens
cirta regimen ⁊ iusticiam obseruandam .xuii. q .iiii. Si quis¬

Expanded text:
inter alia collige notabiliter, quod iudex vel potestas secularis non solum propter heresim suam, sed etiam propter negligentiam circa heresim extirpandam, potest non solum excommunicari ab ecclesia, sed etiam deponi. Et extende hanc penam et ecclesie potestatem, quandocunque princeps aliquis secularis fuerit inutilis, dissolutus et negligens circa regimen et iustitiam observandam. Unde Zacharias
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑtenentur dorura pre¬
diorum. Sed pene potest
absoluere. uel rerattere
ipsam prestationem uł
actum prestandi decĩas¬
Sicut concedo qd̃ ex quo
matrimonium est cõsũ¬
matum int̾ fideles neut̃
potest absoluere reliqũu
a iure matue seruitutis
licet possit absolu̾e illũ
ab actu uel executõe illiꝰ
uiris cunt de cominuiti
consensu trauseunt ad
religionem. potest ł dici
qd̃ in predc̃ĩs cãĩb fingͦ
a iuire qd̾ domini p̃dioꝵ
breui manũ solu̾int ecc̃e
decimas ⁊ rursus etclesia redonau̾it eis uel in totu:

Expanded text:
semper tenentur domini presemper tenentur domini prediorum, sed bene potest absolvere vel remittere ipsam prestationem vel actum prestandi sicut concedo quod ex quo matrimonium est consummatum inter fideles, neuter potest absolvere reliquum a iure mutue servitutis, licet posset absolvere illum ab actu vel executione illius iuris cum de communi consensu transeunt ad religionem. Potest etiam dici quod in predictis casibus fingitur a iure, quod domini prediorum brevi manu solverint ecclesie deci
Abbreviated transcription (Latin):
ppus illi qui feterunt comtpositionem aut sine condicio¬
no susfruerunt hanismodi tonsuetu dinem.uel suttesso¬
rs ituim alquid plus solito exigere uel de rebus de qui¬
lus uon consueuerunt detime solui de nouo aliqui exig̾e
Let dounm prediorum istra solitum tenentur aliquid
te domini pape hoc fiat excreta scientia renocantis cõ¬
posttionem predictam. Uel tonsuetidinert. U̾ni est tam̃
qd̾ sola consueticto non liberat debitorem decimarum
in predito tafu uel in predictis casibus. Sed tompo sitõ
ue remissio fiie conmutatione facta ab ecclesia exp̃s¬
se uri tacite si ne presumpte ex hoc qd̾ tanitura temꝑis
paciaite sustinuit qd̃ aut
nithil prodecima solueret᷑
¶Sed quomodo potest
etolesia absoluere a liqmͣ
tatite. uel expresse a legit¬
tuna prestatione detima¬
rum. Cum debeantur uire
diuino ¶Item quomͦ
potest papa priuilegium¬
dart alicui de non dandis
detimis. Ro. ad primuri
dio qd reuera ecclesia nõ
potest aliquem absoluere
soluendi decimas ad quod

Expanded text:
nt compositionem aut sine contradictione sustinuerunt huiusmodi consuetudinem, vel successores eorum aliquid plus solito exigere vel de rebus, de quibus non consueverunt decime solvi, de novo aliquid exigere, nec domini prediorum ultra solitum tenentur aliquid uctoritate domini pape hoc fiat ex certa scientia revocantis compositionem predictam vel consuetudinem. Verum est tamen, quod sola consuetudo non liberat debitorem decimarum in predicto casu vel in predictis casibus, sed compositio vel remissio sive quitatio facta ab ecclesia expresse vel tacite sive presumptive, ex hoc quod per tantum tempus pacifice sustinuit, quod aut nihiSed quomodo potest ecclesia absolvere aliquem tacite vel expresse ad legitima prestatione decimarum, cum debeantur iure divino? Item quomodo potest papa privilegium alicui dare de non dandis decimis? Ad primum dic quod revera ecclesia non potest aliquem absolvere solvendi decimas, ad quod
Abbreviated transcription (Latin):
tem consueuit recipere minus qmͣ decunam. Adai¬
liud potest diti qd̾ p non dat priuilegiũ alitui de
cunis ñ soluendis nec dare potest Sed solummodo
ius admimstrandi pauꝑib ⁊ retinendi sibi ncc̃ia
ex eis qd̾ poͣ pot̃ facere ñ solum de detimis quas de
iire cõi debent monachi. S ⁊t̃ de illis quas alii de¬
ppͣ suꝑ hiis que ñ ꝑtinent adartitulos fidei. uel ad
non tamen canonem gen̾alem contrarium statu¬
ere. Unde notanit. ali extra .e. licet qd̾ papa p̾set
aliciui laico contedere qd̾ non solueret detimas uł¬
reciperet aib alio. Non tamen omnibus laicis
hoc posset concedere. Ut dicit nisi forte ex estusa
ad tempus situt dicituir fuisse concessũ gallitis

Expanded text:
 consuevit recipere minus quam decimam. Ad aliud potest dici, quod papa non dat privilegium alicui de decimis non solvendis nec dare potest, sed solummodo ius administrandi pauperibus et retinendi sibi necessaria ex eis. Quod potest facere papa non solum de decimis, quas de iure communi debent monachi, sed de illis quas alii deapa super his, que non pertinent ad articulos fidei vel ad  concedere, non tamen canonem generalem contrarium statuere. Unde notavit Alanus, quod papa posset alicui laico concedere, quod non solum reciperet ab alio. Non tamen omnibus laicis hoc posset concedere, ut dicunt, nisi ex causa ad tempus, sicut dicitur fuisse concessum gallicis