comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rum obscenitas Haec &iam
uulgo pudori sunt : in nr̃o
uero officionullum uerbum
quod in honestecadat non
incutiat uerecundiã. Et
non solum nihil ipsi indecorũ
loqui sed neaurem quidem
debemus huius modi p̃bere
dictis. sicut io seph nein con¬
grua suae audi ret uerecun¬
diae. ueste fugit relicta
Qm̃ quem delectat audire:
alterumloqui prouocat.
intellegere quoq: quod tur¬
pesit pudorimaximoest
spectare uero siquidhuius¬
modifortuitu accidat: quan¬
ti horroris est: quodergo
in aliis displicet: nũquid
potest inseipso placere:
nec ipsa natura nos docet
quae perfecte quidem om̃s
pastes nr̃i corporis explica¬
uit. ut & nec essi tati consule¬
ret. et gratiã uenust ar&
Sed tamen eas quaedecore¬
adaspetum forent in quibus
forme apex quasi in arce qua¬
dam locatus. et sigeresuauitas
et uultus species seminarit.
operandique usus ess& pa¬
ratior. obuias atqueaꝑtas
reliquit. las uero inquibus
e&̃ naturale obsequiũ neces¬

Expanded text:
rum obscoenitas. Haec etiam rum obscoenitas. Haec etiam vulgo pudori sunt. In nostro vero officio nullum verbum quod inhoneste cadat, non incutiat verecundiam. Et non solum nihil ipsi indecorum loqui, sed ne aurem quidem debemus hujusmodi praebere dictis: sicut Joseph ne incongrua suae audiret verecundiae, veste fugit relicta ; quoniam quem delectat audire, alterum loqui provocat. 77. Intelligere quoque quod turpe sit, pudori maximo est. Spectare vero si quid hujusmodi fortuitu accidat, quanti horroris est! Quod ergo in aliis displicet, numquid potest in se ipso placere? nec ipsa natura nos docet? quae perfecte quidem omnes partes nostri corporis explicavit; ut et necessitati consuleret, et gratiam venustaret. Sed tamen eas quae decorad aspectum forent, in quibus formae apex quasi in arce quadam locatus, et figurae suavitas, et 22 vultus specie semineret, operandique usus esset paratior, obvias atque apertas reliquit: eas vero in quibus esset naturalis obsequium neces
Abbreviated transcription (Latin):
arbitror nisi cum causa exigit
alicuius periculi. ueliusta neces¬
sitas Nam plerumq festinan¬
tes anhelos uidemus torque¬
re ora. Quibus sicausa desit
festinationis nec essariae. ne
uus iustac offensionis est Sed
non dehisdico quibus rara ꝓ¬
peratio ex causa nascitur. sed
quibus iugis & continua innatu¬
rã uertit: Nec in illi s ergo tã¬
quam simulacrorũ effigies ꝓbo
nec inistis tam quam ex cussorũ
ruinas Estetiam gressus pro¬
babilis in quosit species aucto¬
ritatis grauitatisq pondus
tranquillitatis uestigium. ita
tamen sistudium desit atq af¬
fectatio. sed motus sit purus
acsimplex nihi lenim fucatũ
placet motumnatura in for¬
met. Si quid sane innatura
uituest. industria emend&
ut ars desit non de sit corre¬
tio. Quod sietiamistas pectan¬
tur altius. quanto magis ca¬
uendum est nequid turpe
orcexeat hocenim grauit̃
coinquinat hominem Non
enim cibus inquinat: sed in¬
iusta obtrectatio. sed uerbo¬

Expanded text:
arbitror, nisi cum causa exigit arbitror, nisi cum causa exigit alicujus periculi, vel justa necessitas. Nam plerumque festinantes anbelos videmus torquere ora, quibus si causa desit festinationis necessariae, naevus est justae offensionis. Sed non de his dico, quibus rara properatio ex causa nascitur: sed quibus jugis et continua in naturam vertitur. Nec in illis ego tamquam simulacrorum effigies probo, nec in istis tamquam excussorum ruinas. 75. Est etiam gressus probabilis, in quo sit species auctoritatis, gravitatisque pondus, tranquillitatis vestigium; ita tamen si studium desit atque affectatio, sed motus sit purus ac simplex; nihil enim fucatum placet. Motum natura informet. Si quid sane in natura vitii est, industria emendet; ut ars desit, non desit correctio. 76. Quod si etiam ista spectantur altius, quanto magis cavendum est ne quid turpe ore exeat; hoc enim graviter coinquinat hominem. Non enim cibus coinquinat, sed injusta obtrectatio, sed verbo
Abbreviated transcription (Latin):
filii quendam amicum cũ se¬
dulis seuideretur cõmendare
officuis. hoc solotamen inde¬
rũ a menon receptũ qđ gestus
eius plurimum dedeceret Al¬
terum quoq: cum indero reppe¬
rissem iubere me neum quã
pracir& mihi quia uelut quo¬
dam in solentis incessus uerbere
oculos feriret meos: idq: dixi
Cum red deretur post offensã
muneri. hoc solũ excepi. nec
fefellit sententia. Uterq:
enim ab ecclesia recessit. ut
qualis incessus prodebatur
talis perfidia animidemons¬
traretur. Namq: altarrianȩ
infestationis tempore fidem
deseruit. alter pecuniȩ studio.
neiudicium subiret sacerdo¬
tale senrm̃ negauit Lucebat
in illorũ incessuimago leuita¬
tis species quaedã scurrarũ
percursantium Sunt enĩ
qui sensim ambulando imitan¬
tur histrionicos gestus.
et quasi quaedamfercula
pomparũ et statuarũ motus
nutantium ut quotienscũq
gradum transferunt modu¬
los quosdam seruareuideant᷑
Neccursimambulare honestũ

Expanded text:
filii, quemdam amicum, cum sefilii, quemdam amicum, cum sedulis se videretur commendare officiis; hoc solo tamen in clerum a me non receptum, quod gestus ejus plurimum dedeceret: alterum quoque cum in clero reperissem, jussisse me ne umquam praeiret mihi; quia velut quodam insolentis incessus verbere oculos feriret meos. Idque dixi, cum redderetur post offensam muneri. Hoc solum excepi, nec fefellit sententia; uterque enim ab Ecclesia recessit, ut qualis incessu prodebatur, talis perfidia animi demonstraretur. Namque alter Arianae infestationis tempore, fidem deseruit: alter pecuniae studio, ne judicium subiret sacerdotale, se nostrum negavit. 21 Lucebat in illorum incessu imago levitatis, species quaedam scurrarum percursantium. 73. Sunt etiam qui sensim ambulando imitantur histrionicos gestus, et quasi quaedam fercula pomparum, et statuarum motus nutantium, ut quotiescumque gradum transferunt, modulos quosdam servare videantur. 74. Nec cursim ambulare honestum
Abbreviated transcription (Latin):
sumptio. Ideo que orem
in incorruptione quieti
et modesti sp̃s. qui est ante
dm̃ locuples ut ait petrus
Magnaigitur modestia quȩ
cum sit &iam sui iuris remis¬
sior : nihil sibi usurpans
nih il uendicans et quodã¬
modo intrauires suas con¬
tractior diues est apud dm̃
apud quem nemodiues
Diues est modestia. quiadĩ
portio est. Paulus quoque
orationem deferrip̃cepit
cumuerecundia & sobrieta¬
te Primamhanc & quasi
p̃uiã uult eẽ orationis futu¬
rae. ut non glori&ur pecca¬
toris oratio sed quasi colorẽ
pudoris obducat . quoplus
defert uerecundiae de
recordatione delicti. hoc
uberiorẽ mereatur gratiã
E st &iam in ipsomotu gestu
incessu. tenenda uerecun¬
dia. Habitus enĩ mentis
incorporis statucernit᷑
Hinchomo cordis nr̃i abscon¬
ditus. autlenior aut iactanti¬
or. aut turbidior. aut contra
grauior & constantior. & puri¬
or. & maturior aestimatur
Itaq uox quaedam est animi
corporis motus Meministis

Expanded text:
sumptio . Ideoque oremus sumptio . Ideoque oremus in incorruptione quieti et modesti spiritus, qui est ante Deum locuples, ut ait Petrus . Magna igitur modestia, quae cum sit etiam sui juris remissior, nihil sibi usurpans, nihil vindicans, et quodammodo intra vires suas contractior, dives est apud Deum, apud quem nemo dives. Dives est modestia, quia portio Dei est. Paulus quoque orationem deferri praecepit cum verecundia et sobrietate. Primam hanc et quasi praeviam vult esse orationis futurae, ut non glorietur peccatoris oratio: sed quasi colore pudoris obducta, quo plus defert verecundiae de recordatione delicti, hoc uberiorem mereatur gratiam . 71. Est etiam in ipso motu, gestu, incessu tenenda verecundia. Habitus enim mentis in corporis statu cernitur. Hinc homo cordis nostri absconditus, aut levior, aut jactantior, aut turbidior: aut contra gravior, et constantior, et purior, et maturior aestimatur. Itaque vox quaedam est animi, corporis motus. 72. Meministis,
Abbreviated transcription (Latin):
E stuerecundia enim pudi¬
citiae comes. cuius societa¬
te. castitasipsa tutior est
Bonus enimregendae casti¬
tatis pudor est comes. qui
si prȩtendant. et quae
prima pericula sunt pu¬
dicitiam temptari non si¬
nat. Hic primus in ipso
cognitionis in gressudñi
matrem commendat le¬
gentibus. et tamquã testis
locuples dignam quaead
tale munus eliger& ur
astruit. Quod in cubi culo
quod sola quod salutata
ab angelotac& et motaẽ
in introitueius. quod adui
rilis sexus speciem pere
praeuerecundia tamen sa¬
lut antem non resalutauit.
nec ullum responsũ reculit.
nisi ubi desuscipienda dñi
generatione cognouit.
ut qualitatem effectus dis¬
ceret. non ut sermonem
p̃ferret. In ipsa oratione
nr̃a. multum uerecundia
plac& multumq: concili¬
at gratiae apud dm̃ nr̃m.
Non ne haec praetulit pub¬
licanum et cõmendauit
cum: Qui nec oculos suos
audebat ad caelũ leuare :
Ideo iustificatur magis dñi
iudicio quam illepharise¬
us. quem deformauit p̃¬

Expanded text:
Est enim verecundia pudiEst enim verecundia pudicitiae comes, cujus societate castitas ipsa tutior est. Bonus enim regendae castitatis pudor est comes: qui si se praetendat ad ea quae prima pericula sunt, pudicitiam temerari non sinat. Hic primus in ipso cognitionis ingressu, Domini matrem commendat legentibus, et tamquam testis locuples, dignam quae ad tale munus eligeretur, astruit: quod in cubiculo, quod sola, quod salutata ab angelo tacet, et mota est in introitu ejus, quod ad rilis sexus speciem peregprae verecundia tamen salutantem non resalutavit, nec ullum responsum retulit, nisi ubi de suscipienda Domini generatione cognovit; ut qualitatem effectus disceret, non ut sermonem referret. 70. In ipsa oratione nostra multum verecundia placet, multum conciliat gratiae apud Deum nostrum. Nonne haec praetulit Publicanum, et commendavit enim qui nec oculos suos audebat ad coelum levare? Ideo justificatur magis Domini judicio, quam ille Pharisaeus, quem deformavit prae
Abbreviated transcription (Latin):
diaris loquendi nequid
in decorum sermore sonaet
tuus Speculum enĩ men¬
tis plerum que in uerbis
refulget : ipsum uocisso¬
numlibrat modestia.
necuius quã offendat aurẽ
uoxfortior. Denique in ip¬
so canendigenere. prima
disciplina uerccundia est
Immoetiam i nomniusulo¬
quendi ut sensimquis aut
psallere aut canere aut
postremo loqui incipiat.
ut uerecunda principia
commendent processum
Silentium quoq ipsũ in
qua est reliquarũ uirtu¬
tũ otium. maximus aetus
uerecundia est. Deniq:
si aut infantiae putatur
aut superbiae probroda¬
tur. siuerecundiȩ laude
ducitur. Tacebat in peri¬
culis susanna. et grauius
uerecundiae quamuita e
damnum putabat. nec ar¬
bitrabatur periculo pudo¬
ris tuendam salutem. Dõ
soli loquebatur. cui pote¬
rat. cast a uerecundiȩ loqui
Refugiebat ora in tueriuirũ
Est enim et in oculis uerecun¬
dia . ut nec uidere uiros fe¬
mina necuideriuelit ineq
uiro quis quã solius. hanc
laudem castitatis putat

Expanded text:
diaris loquendi, ne quid diaris loquendi, ne quid indecorum sermo resonet tuus. Speculum enim mentis plerumque in verbis refulget. Ipsum vocis sonum librat modestia, ne cujusquam offendat aurem vox fortior. Denique in ipso canendi genere prima disciplina verecundia est: immo etiam in omni usu loquendi; ut sensim quis aut psallere, aut canere, aut postremo loqui incipiat; ut verecunda principia commendent processum. 68. Silentium quoque ipsum, in quo est reliquarum virtutum otium, maximus actus verecundiae est. Denique si aut infantiae putatur aut superbiae, probro datur: si verecundiae, laudi ducitur. Tacebat in periculis Suzanna, et gravius verecundiae, quam vitae damnum putabat, nec arbitrabatur periculo pudoris tuendam salutem. Deo soli loquebatur , cui poterat casta verecundia eloqui: refugiebat ora intueri virorum; est enim et in oculis verecundia, ut nec videre viros femina, nec videri velit. 69. Neque vero quisquam solius hanc laudem 20 castitatis putet.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt minori aetati. Vt enĩ
in senib: grauitas. iniuueni¬
bus a lacritas. ita in adules¬
centib: uerecundia uelut
quadã dote cõmendatur
naturae Erat isa ac dñm
timens. ut pote abrahae
indolis deferens patriusq
eo ut aduersus paternã uo¬
luntatẽ nec mnortem recu¬
saret Io seph quoq: cũ som¬
niasset quod sol et luna &
stellae adorarent eum. se¬
dulo ta menobsequio de fe¬
rebat patri. Castus ita. ut
ne sermonem quidem au¬
dire uellet nisipudicum.
humilis usq: ad seruitutem.
uerecundus usq: ad fugam.
patiens usq: ad carcerẽ. re¬
missor iniuriae usq: ad re¬
munerationẽ Cuius tanta
uerccundia fuit. ut compre¬
hensus amuliere uestem
in manibuscius fugiens uel¬
let relinquere. quamuere¬
cundiam deponere Morses
quoque et ieremias electi
adño ut oracula dĩ p̃dica¬
rentpopulo : quod peteraNt
pergratiam. excusabant
peruerecundiã. Pulcra¬
non solum infactis sed &iã
in ipsis spectatur sermo¬
nibus Nemodum progre¬

Expanded text:
sunt minori aetati. Ut enim sunt minori aetati. Ut enim in senibus gravitas, in juvenibus alacritas; ita in adolescentibus verecundia, velut quadam dote commendatur naturae. 66. Erat Isaac Dominum timens, utpote Abrahae indoles, deferens patri usque adeo, ut adversus paternam voluntatem nec mortem recusaret . Joseph quoque cum somniasset quod sol et luna et stellae adorarent eum, sedulo tamen obsequio deferebat patri : castus ita ut ne sermonem quidem audire vellet nisi pudicum: humilis usque ad servitutem, verecundus usque ad fugam, patiens usque ad carcerem, remissor injuriae usque ad remunerationem. Cujus tanta verecundia fuit, ut comprehensus a muliere, vestem in manibus ejus fugiens mallet relinquere, quam verecundiam deponere . Moyses quoque et Hieremias electi a Domino, ut oracula Dei praedicarent populo, quod poterant per gratiam, excusabant per verecundiam . CAPUT XVnon solum in factis, sed etiam in ipsis spectatur sermonibus; ne modum progre
Abbreviated transcription (Latin):
ego tibi liberos dedi. honores
contuli salutem donaui. cur
me negabas : Cur cestimabas
qđ ad scientiã incã quȩ gereres
non ꝑuenirent : Curtenebas
donamea despiciebas manda¬
tamea: Deniq: deiuda pro¬
ditore haeccolligerelicet.
quiet apłs interduo decimelec¬
tus est. et loculos pecuniarũ
quas pauperibus erogaret cõ¬
missos habebat ne uideret᷑
aut quasi inhonorus autqu¬
si egenus dnm̃ prodidisse Et
ideo ut iustificaretur in eodñs
haec ei contulit : ut non quasi
iniuria exasperatus sed quasi
praeuaricatus gratia. maiori
esset offensa obnoxius. Qm̃¬
igitur & poenã improbitati
et uirtuti fore p̃mium satiscla¬
ruit. de officiis ad grediamur
dicere quae nobis ab adules¬
centia spectanda sunt ut cũ
aetate ad crescant: Simulẽ
igitur bonorum adulescentiũ
timorem dĩ habere. deferre
parentibus honorẽ habere
senioribus. castitatẽ tueri
non aspernarihumilitatem
diligere dementiã acuere¬
cundiã quae ornamento

Expanded text:
ego tibi liberos dedi, honores ego tibi liberos dedi, honores contuli, salutem donavi; cur me negabas? Cur aestimabas quod ad scientiam meam quae gereres non pervenirent: cur tenebas dona mea, despiciebas mandata mea . 64. Denique de Juda proditore haec colligere licet, qui et apostolus inter duodecim electus est, et loculos pecuniarum quas pauperibus erogaret, commissos habebat, ne videretur aut quasi inhonorus, aut quasi egenus Dominum prodidisse. Et ideo ut justificaretur in eo Dominus, haec ei contulit; ut non quasi injuria exasperatus, sed quasi praevaricatus gratiam, majori esset offensae obnoxius. igitur et poenam improbitati, et virtuti fore praemium satis claruit, de Officiis aggrediamur dicere; quae nobis ab adolescentia spectanda sunt, ut cum aetate accrescant simul. Est igitur bonorum adolescentium timorem Dei habere, deferre parentibus, honorem habere senioribus, castitatem tueri, 19 non aspernari humilitatem, diligere clementiam ac verecundiam, quae ornamento
Abbreviated transcription (Latin):
nigmate. sed facie ad faciem
formam ipsam redo pertae
ueritatis possis cognoscere
Tuncqua causa ille diues fu¬
erit quierat improbus &
raptor alieni. quacausa
potens alius. quacausa ille
abundauerit liberis. ille
fultus honoribus reuelabit᷑
fortasse utdicatur rapto¬
ri. Diues eras quacaus a
aliena rapiebas : egestas
non compulit. in opia non coegit
Nonne ideo tediuitẽ feci. ut ex¬
cusationẽ habere non possis:
dicatur etiam potenti Curũ
ad fuisti uiduae. orfanis quoq:
in iuriã patientib: : Numquid
tu in firmuseras. Num quid
non poteras subuenire : Ideo
tefecipotentẽ. ut non in ferres
uiolentiã sed repelleres Non
tibi scriptũ est eripe iniuriam
accipientẽ : N scriptũ est eri¬
pite pauperẽ etegenũ demanu
peccatoris liberate .: Dicatur
etiam abundanti. Liberis ho
noribus cumulaui salubritatẽ
corporis concessitibi. Curnor
secutus es praeceptamea : fa¬
mulus meus quid fecitibi aut
quid contristauite : non ne

Expanded text:
nigmate, sed facie ad faciem nigmate, sed facie ad faciem formam ipsam redopertae veritatis possis agnoscere. Tunc qua causa ille dives fuerit, qui erat improbus et raptor alieni, qua causa potens alius, qua causa ille abundaverit liberis, ille fultus honoribus, revelabitur. 63. Fortasse ut dicatur raptori: Dives eras, qua causa aliena rapiebas? Egestas non compulit, inopia non coegit. Nonne ideo te divitem feci, ut excusationem habere non possis? Dicatur etiam potenti: Cur non adfuisti viduae, orphanis quoque injuriam patientibus? Numquid tu infirmus eras? Numquid non poteras subvenire? Ideo te feci potentem, ut non inferres violentiam, sed repelleres. Non tibi scriptum est: Eripe injuriam accipientem ? Non tibi scriptum est: Pauperem, et egenum de manu peccatoris liberate ? Dicatur etiam abundanti: Liberis, et honoribus cumulavi te, salubritatem corporis concessi tibi; cur non secutus es praecepta mea? Famule meus, quid feci tibi, aut quid contristavi te? Nonne
Abbreviated transcription (Latin):
rem rmbresq ꝑpeti
Dicantergo & ipsiathletȩ ue¬
nite nobiscum laborate: Sed
res pondebuntspeccatores
Nos hic interim deuobis iu¬
dicamus. uos autemsine
nobis coronae siuiceritis
gloriam uendicabitis isti
igitur quundeliciis. qui
in luxuria rapinis quȩ sti¬
bus honoribus studia
posuerunt sua. spectato¬
res magissunt. quã p̃lia¬
tores. Habent lucrum
laboris fructũ uirtutis
non habent. Fouent otiũ
astutia et improbitate
aggerant diuitiarũ a cer¬
uos. sed ex soluent seram.
licet nequitiae suae poe¬
nam. Horum requies in
infernis. tua uero incȩlo
horum domus insepulcbro.
tua in para diso. Vn de
pulchre uigilare cos in
tumulo iobdixit. quia so¬
porem quietis habere ñ
possunt quemille dormi¬
uit qui resurrexit Noliigi¬
tur ut paruulus sapere. ut
paruulus loqui ut paruu¬
lus cogitare ut paruulus
uindicare eaquae sunt pos¬
terioris aetatis. Perfecto¬
rumest corona expecta
ut ueniat quod perfectũ ẽ
quando non ꝑspeciem in e¬

Expanded text:
rem, imbresque perpeti. rem, imbresque perpeti. Dicant ergo et ipsis athletae: Venite, nobiscum laborate. Sed respondebunt spectatores: Nos hic interim de vobis judicamus: vos autem sine nobis coronae, si viceritis, gloriam vindicabitis. 61. Isti igitur qui in deliciis, qui in luxuria, rapinis, quaestibus, honoribus, studia posuerunt sua, spectatores magis sunt quam praeliatores. Habent lucrum laboris, fructum virtutis 18 non habent. Fovent otium, astutia et improbitate aggerant divitiarum acervos: sed exsolvent, seram licet, nequitiae suae poenam. Horum requies in infernis, tua vero in coelo: horum domus in sepulcro, tua in paradiso. Unde pulchre vigilare eos in tumulo Job dixit ; quia soporem quietis habere non possunt, quem ille dormivit, qui resurrexit. 62. Noli igitur ut parvulus sapere, ut parvulus loqui, ut parvulus cogitare, ut parvulus vindicare ea quae sunt posterioris aetatis. Perfectorum est corona. Exspecta, ut veniat quod perfectum est, quando non per speciem in ae
Abbreviated transcription (Latin):
Beatiqui persecutionẽ patiun¬
tur propter iustitiã: qm̃
ipsorum est regnũ cȩlorũ
Beatiestis cumuos maledi¬
cent et persequentur et di¬
cent omnemalũ aduersũ
uos propter iustitiam
Gaudete et exultate : qm̃
merces ur̃a copios a c̃incȩlo¬
Futuram non presentem
in caelo non in terra mer¬
cedem promisit esse redden¬
dam Quidalibi poscis qđ
alibi debetur quid p̃ꝓpere
coronam exigis antequã
uincas: quidde tergere
puluerem quidrequies¬
cere cupis quidepulari
gestis ante quã stadium
soluatur : adhuc populus
spectat. adhuc athl& ae
inscammate sunt. et tuiã
otium petis : sed forte
dicas quur impiilȩtant᷑
quur luxuriantur quur
etiam ipsi nonmecum la¬
borant  qm̃ qui non sub¬
scripserint ad coronã non
tenentur ad laboremcer¬
taminis Qui instadium
non descenderint. non se
perfundunt oleo non ob¬
limunt puluere. quos ma¬
necgloria. expectat in iu¬
ria. Vnguentati spectare
solent non decertare.
Non solem aestus pulue¬

Expanded text:
beati, qui persecutionem patiunbeati, qui persecutionem patiuntur propter iustitiam, quoniam ipsorum est regnum caelorum; beati estis, cum uos maledicent et persequentur et dicent omne malum aduersum uos propter iustitiam; gaudete et exultate, quoniam merces uestra copiosa . Futuram, non praesentem: in coelo, non in terra mercedem promisit esse reddendam. Quid alibi poscis, quod alibi debetur? quid praepropere coronam exigis, antequam vincas? quid detergere pulverem? quid requiescere cupis? quid epulari gestis, antequam stadium solvatur? Adhuc populus spectat, adhuc athletae in scammate sunt, et tu jam otium petis. 60. Sed forte dicas: Cur impii laetantur? cur luxuriantur? cur etiam ipsi non mecum laborant? Quoniam qui non subscripserint ad coronam, non tenentur ad laborem certaminis: qui in stadium non descenderint, non se perfundunt oleo, non oblinunt pulvere. Quos manet gloria, exspectat injuria. Unguentati spectare solent, non decertare: non solem, aestus, pulve
Abbreviated transcription (Latin):
datur aut defertur coro¬
na. merito paulus certa¬
men inquid bonũ certa¬
ui. cursum consum aui
fidem seruaui. Quodre¬
liquum reposita ẽmihi
corona iustitiae quã reddet
mihidñs in illadie iustus
iudex. Non solum autemmi¬
hi. sed etiam his quidiligunt
aduentum adeius. In illa
inquit die reddet ñ hic
Hic autem in laboribus in pe¬
riculis innciufragiis quasi
athletabonus decertabat
quia sciebat qm̃ permultas
tribulationes oportet
nos introire in regnum dĩ
Ergonon potest quis premi¬
um accipere. nisilegitime
cestauerit. nec est glorio¬
sauictoria. nisiubi fueriN
laboriosa certamina
Nonne in iustus est quiante
dat p̃mium quamcestam̃
fuerit absolutum : ideoq:
oñs in euuangelio ait
Non dixit beatidiuites. sed
pauperes. inde incip̃beati¬
tudo iudicio diuino: ubi ae¬
rumna aestima turhum a¬
na. Becitiquiesuriunt
misericordes. qm̃ipsismi¬
serebiturds̃ Beatimundo
corde qm̃ ipsi dm̃ uidebunt

Expanded text:
datur, aut defertur corodatur, aut defertur corona? Merito Paulus: Certamen, inquit, bonum certavi, cursum consummavi, fidem servavi: quod reliquum est, reposita est mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus 17 in illa die, justus judex: non solum autem mihi, sed etiam his qui diligunt adventum ejus . In illa, inquit, die reddet, non hic. Hic autem in laboribus, in periculis, in naufragiis, quasi athleta bonus decertabat; quia sciebat quoniam per multas tribulationes oportet nos introire in regnum Dei. Ergo non potest quis praemium accipere, nisi legitime certaverit; nec est gloriosa victoria, nisi ubi fuerint laboriosa certaminaNonne injustus est, qui ante dat praemium, quam certamen fuerit absolutum? Ideoque Dominus in Evangelio ait:coelorum . Non dixit: Beati divites, sed pauperes. Inde incipit beatitudo judicio divino, ubi aerumna aestimatur humana. Beati qui esuriunt,misericordes, quoniam ipsis miserebitur Deus. Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cognitionẽ suio peratoris la¬
tere : tanta mergo uirtutẽ
& potestatem in seruit mentib
nr̃is. ut eam cõprehendere
cum uelit ipse nonpossit.¬
Duo absoluimus et ut arbitra¬
mur non in congruenobis
hius modicecidit disputatio
Tertium genus qua estionis
residet huius modi cur pec¬
catores abundent opibus.
et diuitiis epulentur iugiter
sine merore sine luctu: ius¬
tiautem egeant et affician¬
tur aut coniugum amissione
aut liberorum : quibus satis¬
facere debuit illa euangelii
parabola quod diues brs¬
so et purpura in duebat᷑.
et epulas copiosas exhibe¬
bat cotidie. paupertãtẽ
plenus ulcerum demensa
eius colligebat reliquias
Post obitum uero ut riusque
pauper erat insinu abrahȩ
requiem habens. diues a ut̃
insupplicus Nonne eui¬
dens est meritorũ aut p̃¬
mia aut supplicia post
mortem manere : et recte
quia incertamine labor
est. postcertamen aliis
uictoria. aliis ignominia
Num quid prius quam cursus
conficiatur palma cuiquã

Expanded text:
cognitionem sui operatoris lacognitionem sui operatoris latere? Tantam ergo virtutem et potestatem inseruit mentibus nostris; ut eam comprehendere cum velit, ipse non possitDuo absolvimus et, ut arbitramur, non incongrue nobis hujusmodi cecidit disputatio. Tertium genus quaestionis residet hujusmodi: cur peccatores abundent opibus et divitiis, epulentur jugiter, sine moerore, sine luctu; justi autem egeant, et afficiantur aut conjugum amissione, aut liberorum? Quibus satisfacere debuit illa Evangelii parabola, quod dives bysso et purpura induebatur, et epulas copiosas exhibebat quotidie: pauper autem plenus ulcerum de mensa ejus colligebat reliquias. Post obitum vero utriusque, pauper erat in sinu Abrahae requiem habens, dives in suppliciis . Nonne evidens est meritorum aut praemia aut supplicia post mortem manere? 58. Et recte, quia in certamine labor est, post certamen aliis victoria, aliis ignominia. Numquid priusquam cursus conficiatur, palma cuiquam
Abbreviated transcription (Latin):
timorẽ dĩ. Quid autẽ tamsto¬
lidum quã putare quod dm̃
quicquã p̃tereat: cum solqui
minister luminis est. etiam
abdita penetret. et infunda¬
menta domus uł secreta con¬
clauia uiscaloris eius inrũpat.:
quis neget uerna temperie.
tepefieri interiora terrarum
quas glacies hibernae cons¬
trinxerint noruntergo ar¬
borum occulta uimcaloris uł
frigoris ad eo ut radices ar¬
borũ auturantur frigore.
aut fotusolis uirescant De¬
niq: ubiclementia caeli arri¬
serit uarios terras effundit
infructus Sugiturradius
solis funditlumensuũ suꝑ
omnẽ terram & in ea quaeclau¬
sa sunt inserit. nec uectib fer¬
reis aut grauium ualuarum
obicibus quominus penetr&
impeditur. quomodo non po¬
test intelligibilis dĩsplendor
in cogitationes hominum
et corda semet quȩ ipse creauit
inserere: sed ea quae ipse
fecit non uidet. et fecit ut me¬
liora sint quae facta sunt & po¬
tentiora quã ipseest qui ea fecit.
ut possint quando uolunt

Expanded text:
timorem Dei . 55. Quid autem tam stotimorem Dei . 55. Quid autem tam stolidum, quam putare quod Deum quidquam praetereat; cum sol qui minister luminis est, etiam abdita penetret, et in fundamenta domus vel secreta conclavia vis caloris ejus irrumpat? Quis neget verna temperie tepefieri interiora terrarum, quas glacies hiberna constrinxerit? Norunt ergo arborum occultam vim caloris vel frigoris, adeo ut radices arborum aut urantur frigore, aut fotu solis virescant. Denique ubi clementia coeli arriserit, varios terra se fundit in fructus. 56. Si igitur radius solis fundit lumen suum super omnem terram, et in ea quae clausa sunt, se inserit, nec vectibus ferreis aut gravium valvarum obicibus, quominus penetret, impeditur; quomodo non potest intelligibilis Dei splendor in cogitationes hominum et corda semet quae ipse creavit, inserere: sed ea quae ipse fecit, non videt, et fecit ut meliora sint quae facta sunt, et potentiora, quam ipse est qui ea fecit, ut possint quando volunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sciebatenim quod cogitarent
mala Deniq: euangelista
testatur dicens Sciebat eñĩ
iħscogitationes eorũ quorũ
non poterat satis mouere opi¬
nio sifactaeorũ consideremꝰ
Nolunt supra se cẽiudicem.
quẽ nihil fallat: noluntei
dare occultorũ scientiã. qui
metuunt occulta sua prodi
Sed etiam dñs sciens operacorũ
tradidit eos intenebras in
nocte inquit erit fur. & ocu¬
lus adulteri seruabittenebras
dicens Non considerabit me
oculus. et latibulum personȩ
posuit suae Omĩs enim quilu¬
cemfugit diligit tenebras
studens latere cum dm̃ latere
non possit: quiintra profundũ
abyssi et intrahominũ mentes.
non solũ tractata sed etiã uol¬
uenda cognoscit Deniq & ille
quidicit in eclesiastico. quis
me uid& et tenebrȩ operiunt
me et parietes. quẽ uereor :
quãuis in lecto suo positus haec
cogitet. ubi non puta uerit
comp̃henditur. Et erit in qt̃
dedecus qđ non intellexerit

Expanded text:
Sciebat enim quod cogitarent Sciebat enim quod cogitarent mala. Denique Evangelista testatur dicens: Sciebat enim Jesus cogitationes eorum . 54. Quorum non poterit satis movere opinio, si facta eorum consideremus. Nolunt supra se esse judicem, quem nihil fallat: nolunt ei dare occultorum scientiam, qui metuunt occulta sua prodi. Sed etiam Dominus sciens opera eorum, tradidit eos in tenebras. In nocte, inquit, erit fur. Et oculus adulteri servabit tenebras, dicens: Non considerabit me oculus: et latibulum personae posuit suae . 16 Omnis enim qui lucem fugit, diligit tenebras, studens latere, cum Deum latere non possit, qui intra profundum abyssi, et intra hominum mentes non solum tractata, sed etiam volvenda cognoscit. Denique et ille qui dicit in Ecclesiastico: Quis videt me? Et tenebrae cooperiunt me, et parietes, quem vereor ? quamvis in lecto suo positus haec cogitet, ubi non putaverit, comprehenditur. Et erit, inquit, dedecus, quod non intellexerit
Abbreviated transcription (Latin):
quã cum ipsi sub peccato sint
alios indigneferant peccato
et infra Et dixerunt non ui¬
debit dñs. neq intelleg& dr̃
ia cob Quibus respondit ꝓ¬
phetadicens Intellegitenunc
insipientes inpopulo & stul¬
tialiquando sapite. Quiplan¬
tauit aurẽ non audit et qui
finxit oculũ non considerat:
Qui corripit gentes non argu¬
et quidoc& hominẽ scientiã
Dñs scit cogitationes hominũ
qm̃uanaesunt qui eaquae¬
cumq uana sunt dep̃hendit.
ea quae s cã sunt nescit &igno¬
rat quod ipse fecit Potesto¬
pus suum ignorare artifex.
homo est & in operesuo laten¬
tia dep̃hendit . & ds̃opussuum
nescit: Altiusergo ꝓfundũ
inopere quam in auctore. &
fecit aliquid quod supra se
esset cuius meritũ ignoraret
auctor. cuius affectũ nescir&
arbiter HAECILLIS Cacte¬
rũ nobis satisest ipsius testi¬
moniũ quiait egosũ scrutans
corda &renes. Et ineuange¬
lio qđ a it dñs iħs quid cogita¬
tis mala in cordibus uestris:

Expanded text:
quam cum ipsi sub peccato sint, quam cum ipsi sub peccato sint, alios indigne ferant peccator? Et infra: Et dixerunt. Non videbit Dominus, neque intelliget Deus Jacob. Quibus respondet propheta dicens: Intelligite nunc insipientes in populo, et stulti aliquando sapite. Qui plantavit aurem, non audit: et qui finxit oculum, non considerat? Qui corripit gentes, non arguit, qui docet hominem scientiam? Dominus scit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt . Qui ea quaecumque vana sunt deprehendit, ea quae sancta sunt, nescit, et ignorat quod ipse fecit? Potest opus suum ignorare artifex? Homo est, et in opere suo latentia deprehendit; et Deus opus suum nescit? Altius ergo profundum in opere, quam in auctore. Et fecit aliquid quod supra se esset, cujus meritum ignoraret auctor, cujus affectum nesciret arbiter? Haec illis. 53. Caeterum nobis satis est ipsius testimonium, qui ait: Ego sum scrutans corda et renes . Et in Evangelio ait Dominus Jesus: Quid cogitatis mala in cordibus vestris ?
Abbreviated transcription (Latin):
nobis ipse praestantius dedit
penetret. & diuinae maiesta¬
tis ingrediatur suentia
Sedhorum magistrũ uelut ebri
um & uoluptatis patronũ. ipsi
quiputantur sobru irrident
philosofi. Namde aristotelis
opinione quid loquar : qui
putat dm̃ suis contentũ eẽ fini¬
bus & praescripto regnimodo
degere ut poetarũ locuntur
lũ aliimare alii inferna co¬
ercenda imperio sorte obue¬
nerint : eosq: cauere neusur¬
pata alienarũ partium sol¬
licitudine. intersebellũ exci¬
tent. Similiter ergo ad serit
quod terrarũ curã non habeat:
sicut maris uł inferninon hal¬
bet. Et quomodo ipsi excludun
quos secuntur poetas : sequi¬
tur illa responsio. utrũdm̃ si
operis suicurã non p̃terit. p̃¬
tereat scientia Ergo qui plan¬
tauit auremnon audit. qui
finxit oculũ non uid& non
considerat non p̃teriit haec
uana opinio scõs prophetas
Deniq: dauid inducit eos loquen¬
tes quos suꝑbia inflatos as¬
serit : quid enim tã suꝑbum

Expanded text:
nobis ipse praestantius dedit, nobis ipse praestantius dedit, penetret, et divinae majestatis ingrediatur scientia? 50. Sed horum magistrum velut ebrium, et 15 voluptatis patronum, ipsi qui putantur sobrii, irrident philosophi? Nam de Aristotelis opinione quid loquar, qui putat Deum suis contentum esse finibus, et praescripto regni modo degere, ut poetarum loquuntur i coelum, alii mare, alii inferna coercenda imperio, sorte obvenerint: eosque cavere ne usurpata alienarum partium sollicitudine, inter se bellum excitent. Similiter ergo asserit quod terrarum curam non habeat, sicut maris vel inferni non habet. Et quomodo ipsi excludunt quos sequuntur, poetas? tur illa responsio, utrum Deum, si operis sui cura non praeterierit, praetereat scientia. Ergo qui plantavit aurem, non audit: qui finxit oculum, non videt, non considerat? 52. Non praeteriit haec vana opinio sanctos prophetas. Denique David inducit eos loquentes, quos superbia inflatos asserit. Quid enim tam superbum,
Abbreviated transcription (Latin):
nioni huius modi ipsorũ af¬
fectus responderet : quos
beatos iudicant cum ipsise
miseros putent Arbitratus
enimsum qđ ipsisibi facilius
quã nobis crederent . qđ ecur¬
so procliue a estimo utrefel¬
lã cactera Et primo eorum
assertionẽ quidm̃putant
curã mundi nequa quã habere
sicut aristoteles asserit . usque
ad lunã eius descendere ꝓui¬
dentiã. Etquis operator ne¬
glegat operis suicurã : quis
deserat et destituat qđ ipse c̃¬
dendũ putauit : Siniuria ẽ
regere . nonne ẽ maior iniu¬
ria fecisse  cum aliquid non
fecisse nulla iustitia sit. non
curare qđ feceris summa in¬
clementia. Quodsi autdm̃
creatorem suũ ab negant. aut
ferarũ & bestiarũ sehaberi
numero censent. quid deillis
dicamus. qui hac se condem¬
dm̃ ipsi ad serant . & om̃a in
uirtute eius consistere. uim
& maiestatẽ eius ꝑ om̃a elem̃¬
ta penetrare : Terras. caelum
maria & putant iniuriã eius.
simentẽ hominis quia nihil

Expanded text:
nioni hujusmodi ipsorum afnioni hujusmodi ipsorum affectus responderet, quos beatos judicant, cum ipsi se miseros putent. Arbitratus enim sum quod ipsi sibi facilius quam nobis crederent. 48. Quo decurso, proclive aestimo, ut refellam caetera. Et primo eorum assertionem, qui Deum putant curam mundi nequaquam habere, sicut Aristoteles asserit usque ad lunam ejus descendere providentiam. Et quis operator negligat operis sui curam? Quis deserat et destituat quod ipse condendum putavit? Si injuria est regere, nonne est major injuria fecisse; cum aliquid non fecisse nulla injustitia sit, non curare quod feceris, summa inclementia? 49. Quod si aut Deum creatorem suum abnegant, aut ferarum et bestiarum se haberi numero censent: quid de illis dicamus, qui hac se condemire ipsi asserunt, et omnia in virtute ejus consistere, vim et majestatem ejus per omnia elementa penetrare, terras, coelum, maria: et putant injuriam ejus, si mentem hominis qua nihil
Abbreviated transcription (Latin):
animae eius cordis mestitudinẽ
Nam deopibus quid loquar cũ
legeris quia non in habundan¬
tia est uita eius. cumscias quia
& sitibi uideatur diues sibi pau¬
per est. et tuũ iudiciũ suo refe¬
lat. De multitud ine quoq
filiorũ et de indõlentia quid
loquar. cum se ipselugeat
et sineherede futurum iudic&
cũ imitatores sui successores
suos eẽ nolit nulla enim he¬
reditas peccatoris. ergo im¬
pius ipse sibi poena est. iustus
autem ipsesibi gratia. et
utriq aut bonorũ aut malorũ
operũ merces exseipso soluit᷑¬
Sed reuertamur ad propositum.
nediuisionẽ factam p̃terisse
uid eamur. quaoccurrimus
opinioni eorũ qui uidentes sce¬
leratos quosq: diuites lactos
honoratos potentes: cũ pleriq:
iustorũ egeant atq infirmisint.
nescire accus hominũ ut flagi¬
tiosiputant: uel siscit om̃a ini¬
quum eẽ iudicẽ ut bonos ege¬
repatiatur. abundare imꝓ¬
bos Nec super fluus uelut
quidamexcursus fuit : ut opi¬

Expanded text:
animae ejus, et cordis moestitudinem. animae ejus, et cordis moestitudinem. Nam de opibus quid loquar, cum legeris: Quia non in abundantia est vita ejus : cum scias quia etsi tibi videatur dives, sibi pauper est, et tuum judicium 14 suo refellat? De multitudine quoque filiorum, et de indolentia quid loquar; cum se ipse lugeat, et sine haerede futurum judicet, cum imitatores sui successores suos esse nolit? Nulla enim haereditas peccatoris. Ergo impius ipse sibi poena est: justus autem ipse sibi gratia; et utrique aut bonorum aut malorum operum merces ex se ipso solvitSed revertamur ad propositum, ne divisionem factam praeteriisse videamur, quia occurrimus opinioni eorum qui videntes sceleratos quosque divites, laetos, honoratos, potentes, cum plerique justorum egeant, atque infirmi sint,nescire actus hominum, ut flagitiosi putant: vel si scit omnia, iniquum esse judicem; ut bonos egere patiatur, abundare improbos. Nec superfluus velut quidam excursus fuit, ut opi
Abbreviated transcription (Latin):
sicut adipe repletã animã
gerens Atuero peccator
quamuis foris habund& et deli¬
ciis defluat odorib flagret.
in amaritudine animȩ suae ui¬
tam exigit & ultimum diem
claudit Nihil eorum quaeepu¬
latus fuerit referens boninihil
potes diuiniesse iudicuremu¬
nerationẽ. Ille suo affectube¬
atus hic miser Ille suo iudicio
absolutus hicreus Ille in ex¬
itula&us. hic merens. Cui ab¬
solui potest quinec sibi in nocens
est  dicite inquit mihi : ubi ẽ
protectio tabernaculorũ eius
signũ eius non inuenietur. ui¬
ta enim facinorosiut somnium
A peruit oculos transiuit requi¬
es eius. euanuit delectatio: li¬
cet ipsa quae uidentur. etiam
dũuiuunt impiorũ requies in
inferno est. Viuentes enim in
inferna descendunt. Vides con¬
uiuium peccatoris. interroga¬
eius conscentiã. Non negraui¬
us omnib: fet& sepulchris n
intueris laetitiameius & salu¬
brita tẽ miraris corporis. filio¬
rũ atq: opum habundantiam
introspice ulcera et uiuices

Expanded text:
sicut adipe repletam animam sicut adipe repletam animam gerens . At vero peccator quamvis foris abundet, deliciis diffluat, et odoribus fragret, in amaritudine animae suae vitam exigit, et ultimum diem claudit, nihil secum eorum quae epulatus fuerit, boni referens: nihil potes, divini esse judicii remunerationem. Ille suo affectu beatus, hic miser: ille suo judicio absolutus, hic reus: ille in exitu laetus, hic moerens. Cui absolvi potest, qui nec sibi innocens est? Dicite, inquit, mihi, ubi est protectio tabernaculorum ejus ? Signum ejus non invenietur. Vita etenim facinorosi, ut somnium. Aperuit oculos, transivit requies ejus, evanuit delectatio: licet ipsa quae videtur, etiam dum vivunt, impiorum requies in inferno sit: viventes enim in inferna descendunt. 46. Vides convivium peccatoris, interroga conscientiam ejus. Nonne gravius omnibus fetet sepulcris? Intueris laetitiam ejus, et salubritatem miraris corporis filiorum atque opum abundantiam: introspice ulcera et vibices
Abbreviated transcription (Latin):
Laudatur in platone qđ inpo¬
litia sua posuit eũ qui contra
iustitiã disputandi partes re¬
cepisset postula reueniam
dictorũ quae non ꝓbaret :¬
& ueri inueniendi atq: ex ami¬
nandȩ disputationis gratiã.
illam sibuimpositã ꝑsonam
dicere: Qđ eo usq tullius ꝓ¬
bauit. ut ipse in libris quos
scripsit derepublica in eam
sententiã dicendã puta uerit.
quanto antiquior illis iob qui
haec primus repperit. necelo¬
quentiae falerandae gratia.
sedueritatis probandȩ prue¬
mittenda uestimauit Statimq
ipse qua estionẽ onodem red¬
didit subiciens qđ extinguat᷑
lucernaimpiorũ & futura sit
eorũ euersio . non fallidm̃
tiam aestimandã beatitudi¬
nem singulorũ : sed scđm in¬
teriorem conscentiã. quae
innocentium & flagitioso¬
rum merita discernit: uera
atq: incorrupta poenarũ
proemiorũq: arbitra Mo¬
ritur in nocens in potestate
simplicitatis suae. in habun¬
dantia ꝓpriȩ uoluntatis.

Expanded text:
43. Laudatur in Platone, quod in Po43. Laudatur in Platone, quod in Politia sua 13 posuit eum qui contra justitiam disputandi partes recepisset, postulare veniam dictorum quae non probaret, et veri inveniendi atque examinandae disputationis gratia, illam sibi impositam personam dicere. Quod eousque Tullius probavit, ut ipse in libris quos scripsit de Republica, in eam sententiam dicendum putaverit. 44. Quanto antiquior illis Job, qui haec primus reperit, nec eloquentiae phalerandae gratia, sed veritatis probandae, praemittenda aestimavit? Statimque ipse quaestionem enodem reddidit, subjiciens quod exstinguatur lucerna impiorum, et futura sit eorum eversio : non falli Deutiam aestimandam beatitudinem singulorum; sed secundum interiorem conscientiam, quae innocentium et flagitiosorum merita discernit, vera atque incorrupta poenarum praemiorumque arbitra. Moritur innocens in potestate simplicitatis suae, in abundantia propriae voluntatis,
Abbreviated transcription (Latin):
luntatem. filii eorum in ocu¬
lis. domos ipsorum habun¬
dant Timor autẽ nusquã
flagellum autem ad ño non
est in ipsis Haeccuidens
infirmus corde exagitatur.
studium auestit suum cuius
dicturus sermones ante sc̃s
praemisit dicens. Portate
me ego autem loquar: de¬
inde ridete me. N amet
si arguor. quasi homo argu¬
or: portate ergo onus
sermonum meorũ. Dictu¬
rus enim sum quod non pro¬
bo. sed a duos redarguen¬
do proferam sermones
iniquos Autcerte quia
ita est uersus. quid autẽ.
num quid ab homine ar¬
guor hocest homonemo
non potest redarguere me¬
qui a peccaui. Etsi argu
dignussum quia non ex euiden¬
ticulpa me arguitis. sed ex in¬
iuriis a estimatis merita delic¬
torũ. Vidensergo infirmus
habunda reiniustos successib
prosperis. seautẽ adteri : dicit
dño Discedeame uiastuas
scirenolo: quid prodest quia
seruiuimus ipsi . autquue
utilitas quia occurrimus ipsi:
inmanibus eorũ om̃abona
opera autẽ impiorũ non uid&

Expanded text:
luntatem, filii eorum in oculuntatem, filii eorum in oculis, domus ipsorum abundant, timor autem nusquam: Flagellum autem a Domino non est in ipsis . 42. Haec videns infirmus corde exagitatur, et studium avertit suum. Cujus dicturus sermones, ante sanctus praemisit Job, dicens: Portate me, ego autem loquar, deinde videte me. Nam et si arguor, quasi homo arguor. Portate ergo onus sermonum meorum . Dicturus enim sum quod non probo: sed ad vos redarguendos proferam sermonis iniquos. Aut certe; quia ita est versus. Quid autem? Numquid ab homine arguor? hoc est, homo me non potest redarguere quia peccavi, etsi argui dignus sum; quia non ex evidenti culpa me arguitis, sed ex injuriis aestimatis merita delictorum. Videns ergo infirmus abundare injustos successibus prosperis, se autem alteri, dicit Domino: Discede a me, vias tuas scire nolo . Quid prodest, quia servivimus ipsi: aut quae utilitas, quia occurrimus ipsi? In manibus ipsorum omnia bona, opera autem impiorum non videt.
Abbreviated transcription (Latin):
aerũnam. Indie iudicii habe¬
bit salutem ad ño: quẽ habe¬
bit suae debitor ẽ misericor¬
ab officio dispensatricis mi¬
sericordice : dumputant ho¬
minis actus noncurare d nm.
aut nescire eum quid in oc¬
cultis geramus. quid teneat nr̃a
conscientia: aut iudicium eius
nequaquã tustum uideri. quan¬
dopeccatores diuituis habun¬
dare uident. gaudere honori¬
bus sanitate. liberis : Econtra
autemiustos in opes degere.
in honores sine liberis. infir¬
mos corpore. luctufrequenti
Nec mediocris ea quaestio quan¬
doquidem tresilli reges a mici
iob. propterea eum peccatorẽ
ꝓnuntiabant : quia in opem
factum ex diuite. horbatum
liberis ex fecundo parente.
perfusum ulceribus. in hor¬
rentemq: uilicibo. exaratum
uulneribus a capite usque
ad pedes uidebant. Quibus
hanc sc̃s iobproponit adser¬
tionem. Siego propterpec¬
catamea haecpatior. quur
impu uiuunt inue teraue¬
runt autemet indiuitiis.
semen eorum secundum uo¬

Expanded text:
aerumnam. In die judicii habeaerumnam. In die judicii habebit salutem a Domino, quem habebit suae debitorem misericorab officio dispensatricis misericordiae, dum putant hominis actus non curare Dominum, aut nescire eum quid in occultis geramus, quid teneat nostra conscientia: aut judicium ejus nequaquam justum videri, quando peccatores divitiis abundare vident, gaudere honoribus, sanitate, liberis: contra autem, justos inopes degere, inhonoros, sine liberis, infirmos corpore, luctu frequenti. 41. Nec mediocris ea quaestio, quando quidem tres illi reges amici Job, propterea eum peccatorem pronuntiabant, quia inopem factum ex divite, orbatum liberis ex fecundo parente, perfusum ulceribus, inhorrentemque vibicibus, exaratum vulneribus a capite usque ad pedes videbant . Quibus hanc sanctus Job proponit assertionem: Si ego propter peccata mea haec patior, Cur impii vivunt? Inveteraverunt autem, et in divitiis semen eorum secundum vo
Abbreviated transcription (Latin):
peres ut communes iudices
partus naturae . qua comnib:
adusugenerat fructus ter¬
rarum : ut qđ habes largiaris
pauperi & consortem & con¬
formẽtuum ad iuues. Tunũ¬
mum largiris. illeuitã acci¬
pit Tupecuniã das. ille subs¬
tantiã suã aestimat. Tuus
denarius. census illius est
Ad haec plus illetibi confert.
cum sit debitor salutis Sinu¬
dum uestias. teipsũ induis iusti¬
tiam. Si peregrinũ subtectũ
inducas tuũ. si suscipias egen¬
tẽ ille tibi adquiret scõrum
amicitias & aeterna taber¬
dñi descõiob mirare uirtu¬
tẽ eius. qui poterat dicere o¬
culus eram caecorũ. & pes
claudorũ Ego eram infirmo¬
rũ pater. uellerib: agnorũ
meorũ calefacti sunt humeri
eorum. Foris non habitabat
peregrinus. ostium autem
meũ omniuenientipatebat
Beatus plane : decuius domo
numquã uacuo sinu pauper
exiuit Neq enimquis quã
magis beatus. quã qui intel¬
legit super pauperis necessi¬
tatem & infirmiatq: inopis

Expanded text:
peres, ut communes judices peres, ut communes judices partus naturae, quae omnibus ad usum generat fructus terrarum; ut quod habes, largiaris pauperi, et consortem et conformem tuum adjuves. Tu nummum largiris, ille vitam accipit: tu pecuniam das, ille substantiam suam aestimat. Tuus denarius, census illius est. 39. Ad haec plus ille tibi confert, cum sit debitor salutis. Si nudum vestias, te ipsum induis justitiam. Si peregrinum sub tectum inducas tuum, si suscipias egentem: ille tibi acquirit sanctorum amicitias et aeterna taberDomini de sancto Job? Mirare virtutem ejus, qui poterat dicere: 12 Oculus eram caecorum, pes claudorum. Ego eram infirmorum pater, velleribus agnorum meorum calefacti sunt humeri eorum. Foris non habitabat peregrinus: ostium autem meum omni venienti patebat . Beatus plane, de cujus domo numquam vacuo sinu pauper exivit; neque enim quisquam magis beatus, quam qui intelligit super pauperis necessitatem et infirmi atque inopis
Abbreviated transcription (Latin):
ximum tuum sicut teipsum
Haec sunt media officia qui¬
bus aliquid deest. Deniq
dicit illi ad olescens: omnia
haec custo diui aiuuentute
mea. Quid adhuc mihi de¬
est ait illi ihs. Siuis ꝑfect̾
eẽ. uade uende omnia bona
tua & da pauperibus. et ha¬
bebis thesaurum incaelo.
et ueni sequereme. It supra
habes scriptum. ubidiligen¬
dos inimicos. & orandum
dicit procalumniantibus
et persequentibus nos. et
benedicere maledicentes:
Hocnos facere debere
Si uolumus perfecti esse
sicut pater noster qui incȩ¬
lo est : qui superbonos et
malos solemiubet radios
suos fundere & pluuiam
etros. & terras uniuersorũ.
sineulla discretione pin¬
guescere Hoc est igitur
perfeccum officium. quod ca¬
thortoma dixerunt greci.
quo corriguntur omnia
quae aliquos potuerunt lap¬
sus habere Bonaetiã miseri¬
cordia quac &ipsa ꝑfectos
facit. quia imitatur ꝑfectũ
patrem. Nihiltam cõmen¬
dat xpĩanam animã quã
misericordia Primũ in pau¬

Expanded text:
ximum tuum sicut te ipsum ximum tuum sicut te ipsum . Haec sunt media officia, quibus aliquid deest. 37. Denique dicit illi adolescens: Omnia haec custodivi a juventute mea, quid adhuc mihi deest? Ait illi Jesus: Si vis perfectus esse, vade, vende omnia bona tua, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo, et veni, sequere me . Et supra ita est scriptum, ubi diligendos inimicos, et orandum dicit pro calumniantibus et persequentibus nos, et benedicere maledicentes; hoc nos facere debemus, si volumus perfecti esse, sicut Pater noster qui in coelo est, qui super bonos et malos solem jubet radios suos fundere, et pluvia et rore terras universorum sine ulla discretione pinguescere. Hoc est igitur perfectum officium, quod κατόρθωμα dixerunt Graeci, quo corriguntur omnia, quae aliquos potuerunt lapsus habere. 38. Bona etiam misericordia, quae et ipsa perfectos facit, quia imitatur perfectum Patrem. Nihil tam commendat Christianam animam quam misericordia. Primum in pau