comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut ordinantes ⁊ primas ut ordinatas. ꝙ tñmi
nec iste suꝑiores aquib ordinent᷑. In quo tũ dat᷑
intłłigi. quidem ⁊ sup̾me ⁊ si alios supra se ñ hñt
angelos a quib ordinentur. hñt tñ dm̃ a quo or¬
atigelos sub se quos ordinent. hñt homines qͥ
ordinancͣ ⁊ disponinit ͦ ⁊ sc̃ificart᷑ ab ip̃is. Uł ẽte
in ħ qd̾ sup̃mi ordines ordinat ⁊ nonissimi ordi¬
nantes introducuitur. sig̃cat᷑ qd̾ in ip̃is alii⁊
ab aliis differunt. ⁊ sunt in suꝑiorib quidã ĩ¬
orditient. Et ħ ẽ ꝙ sequittr. quia ip̃a elocima

Expanded text:
ut ordinantes, et primas ut ordinatas: » quod tnec istae superiores a quibus ordinentur. In quo tamen datur intelligi, quod supremae etsi alios supra se non habent angelos, a quibus ordinentur, habent tamen Deum, a quo orangelos sub se quos ordinent, habent tamen homines, qui ordinantur, et disponuntur, et sanctificantur ab ipsis. Vel certe in hoc, quod supremi ordinati, et novissimi ordinantes introducuntur, significatur, quod in ipsis alii ab aliis differunt: et sunt in superioribus quidam inordinent. Et hoc est quod sequitur: Quia ipsa eloquia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ medias eds sũurai uitam quatntum
p̾sunt cmulant᷑. Nam ⁊ ip̃e spitales uite oñĩs a sũma
uita accipiunt. qd̾ uĩte sunt ꝑticipantes. iñ descẽ¬
dentẽ fp̃ialem calorem ⁊ humorẽ quo aiutriantur
⁊ umficant᷑ ut niuant. duo ista sp̃iałi. ecepta sp̃i¬
d̾ium: sp̃ctał humor nutriens ꝑ gaudiũ. ⁊ ñ ꝯstat
uita ulla que calorem ⁊ humorẽ suũ ñ ħad: nutri¬
entem ⁊ sensificantẽ ut in eo qd̾ uitã subsist̾e p̾sic.
sũmum bonũ in omĩa se diffundens omnẽ uitã
stituit. ⁊ ad suminã uitã omnẽ uitam fornͣdo rẽ¬
ꝑea suscipiunt. quedam oĩno replłunt. argui¬
mentũ ẽ ininsibił iu̾tatis. s ħ ⁊̃ qd ꝑ ea quoma¬

Expanded text:
uantum possunt, aemulantur. Nam et ipsae spiritales vitae omnes a summa vita accipiunt quod vitae sunt, participantes inde descendentem spiritualem calorem, et humorem, quo nutriantur et vivificentur ut vivant. Duo ista spiritualiter concepta spirilis humor nutriens per gaudium; et non constat vita ulla quae calorem et humorem suum non habeat nutrientem et sensificantem, ut summum bonum in omnia se diffundens, omnem vitam constituit, et ad summam vitam omnem vitam formando repora suscipiunt, quaedam omnino repellunt, argumentum est invisibilis veritatis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
accensione. qd̃ totum facit in om̃ib reb qͣditis¬
simissum tͣdit̾onib. quia quicquid exse reb
subiectis ad aliqm uirtutẽ tͣnrt in se munꝰ nõ
ht. semp pletus ꝑsistens istasgͥ ignis aprieta¬
tes etiu̾aui. ⁊ fortassis mułtas as ĩuenit quis
s ⁊̃ descributt eas humaniforẽs i. in humana
tem aoꝵ sicut homo solus int̾. omnia uisibilia
rõnał intientt . simiłr in humana forma des
int̾. omnia animãtia ccͤtum ħt nultũ in sr̃na.¬

Expanded text:
accensione. Quod totum facit « in omnibus » rebus, « ditissimis suimet traditionibus; » quia quidquid ex se rebus subjectis ad aliquam virtutem tradit, in se minus non habet, semper plenus persistens. Istas igitur ignis proprietates enumeravi, et fortassis « multas alias inveniet quis sed etiam describunt eas humaniformes, » id est in humanatem eorum, sicut homo solus inter omnia visibilia rationalis invenitur. Similiter in humana forma desc omnia animantia erectum habet vultum in s
Abbreviated transcription (Latin):
phensibilitatẽ. Et cum t ał in sẽsapietitifica
⁊ est in oꝑe suo sapient̾ factensomnia. nicħq repͥ.¬
hensionẽ dignũ estiturns. Et ista tał sapĩa. per
quam om̃ia creata sunt. ⁊ otraria cognosentit᷑
ip̃a ẽ. illiꝰ qui ẽ principrũ oĩum que sunt. quia ã¬

Expanded text:
prehensibilitatem. Et cum talis sit in se, sapientifica etiam est in opere suo, sapienter faciens omnia, nihilque reprehensione dignum constituens. Et ista talis sapientia, per quam omnia creata sunt, et omnia cognoscuntur, ipsa est illius, qui est principium omnium, quae sunt quia a
Abbreviated transcription (Latin):
tenditur incessabłr ad diuinati ip̃ius de¬
tatis illuminationes capieridas illa uirtꝰ
digna fc̾a ẽ. dinina imitatione ꝑ siłitudinẽ.
⁊ cdiuma un iuocatone ꝑ applratõnem. dig¬
tattone ⁊ diuina uocatione.
T̃ytulus .xiii. caꝑłi. quare a scraphin dicitur

Expanded text:
tenditur incessabiliter ad divinas ipsius Deitatis illuminationes capiendas, illa virtus digna facta est divina imitatione per similitudinem, et divina univocatione per appellationem: digtatione, et divina univocatione. » TITULUS CAPITULI XIII. Quare a seraphim dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
tas incomꝑabłr transcẽctit. scd̃m omtiẽ ex¬
pote illud qd̾ utile ẽ ẽ ah hiis q̃ ex ꝑte sunt oĩa. Ed
intm̃ remotũ ⁊ excellens ut nec primisẽentus eoꝵ
pium. quia ab eosunt ot̃a. ⁊ cr̃̾m subst̾antificã
qr ꝑ cum subsistunt. uniu̾sa ⁊t ũutaibłe funda¬
a̾ mẽ tñ que sunt secreta sirgłaritate. qr in eo sb̃¬
sistencia ꝑseuerant uniu̾sa. Q̾secreta ⁊ occulta
ddimuitate sun om̃ia ꝯtinetis. unitas uniu̾sita¬
tem corsigit. ⁊ singularitas młtiplicitatẽ ⁊st̾ͥn¬
ñsolum ut sint. s ⁊̃ ut b̾i suit. ħ ͦͦ. totum didicit
inuisione illa de diuinitatis excellentra. Deiñ ⁊̃¬

Expanded text:
tas incomparabiliter, transcendit secundum omnem expote illud, quod universale est ab iis, quae ex parte sunt omnia, et intantum remotum et excellens, ut « nec primis essentiis epium, » quia ab eo sunt omnia; et causam sanctificam, quia per eum subsistunt universa; et immutabile fundamentum eorum, quae sunt, secreta singularitate, quia in eo subsistentia perseverant universa: qui secreta et occulta divinitate sua omnia continens unitas universitatem colligit, et singularitas multiplicitatem constrinn solum ut sint, sed etiam ut beati sint. Hoc ergo totum didicit in visione illa de divinitatis excellentia. « Dein
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑubum quidẽ intłigeritia uenit. s ille iticłłi¬
genciam in corde ponit. qui uitus elliuuinat.
ã qui foris sonat. Unctio ens docet nos. de oĩb.
Tuforis loq̃ris. s irĩtus nõ ungis ꝓp̃ea amabił
in quidẽ ẽ tna erudit̾o. s magis amabił ẽ eiꝰ¬

Expanded text:
bum quidem intelligentia venit. Sed ille intelligentiam in corde ponit, qui intus illuminat, non qui foris sonat. Unctio ejus docet nos de omnibus. Tu foris loqueris; sed intus non ungis. Propterea amabilis mihi quidem est tua eruditio. Sed magis amabilis e
Abbreviated transcription (Latin):
hanc siłrindinem ꝓpano. Solatis radu distributr¬
ones in primam mat̾iom bñ distribute ĩplẽt
omniũ lucidiorẽ.⁊ ꝑ eam maifestiꝰ. ꝓprios de¬
clarat splendor es. distributõnes inquit sui es
fusiones solaris radii bñ ctistribute in pͥma̾
etites implent eam. ulłm in aliꝗͣ ꝑte obstacu¬
lum lum̃inuemẽtes. ⁊ implendo fuciutit eam

Expanded text:
am paradigmata. Solaris radii distributiones in primam materiam bene distributae, implent omnium lucidiorem, et per eam manifestius proprios declarat sfusiones solaris radii bene distributae in primam entes implent eam, nullum in aliqua parte obstaculum lumini invenientes, et implendo faciunt eam
Abbreviated transcription (Latin):
de scraphisi missus fuisse in ysaia uidel qñ
forpice carbone sublato de altari ꝓpħe labia pͦ¬
gauit. Et ncc̃e ẽ ut hanc q̃stionem inspiciamꝰ
⁊ discutistiꝰ. quia dubiumfi̾ p̃t. utͣm ꝑ sera¬
pħin hic unus aliquis de suꝑiori ordine intł¬

Expanded text:
de seraphim missus fuisse » in Isaia videlicet, quando forcipe carbone sublato de altari, prophetae labia purgavit . Et necesse est ut hanc quaestionem inspiciamus, et discutiamus, quia dubium fieri potest utrum per seraphim hic unus aliquis de superiori ordine inte
Abbreviated transcription (Latin):
riosa expõnione. Sclus pr̃ anlło alio e. ⁊ idcirco
genitus ulła rõne dici p̃t. slam sigenit ͦ eet. ip̃n
qd̃ ẽ ab alio accepiss. saerito gͦ ingeniti nomẽ
accepit qui ab alio aliqͦ originẽ ñ hũit. Si u̾o
filiũ ñ genuiss pr̃ nlłatoriꝰ dici debuiss. Ded̃ a
filiũ ab et̾no habu̾it. ex p̾dc̃isiam patipt. filiũ

Expanded text:
riosa expositione. Solus Pater a nullo alio est, et idcirco genitus nulla ratione dici potest. Nam si genitus esset, ipsum quod est ab alio accepisset. Merito ergo ingeniti nomen accepit, qui ab alio aliquo originem non habuit. Si vero Filium non genuisset, Pater nullatenus dici debuisset. Quod autem Filium ab aet
Abbreviated transcription (Latin):
qm fili slichomiꝰ tñ ꝯstat qd̾ sapĩa filii sec
accepta sapͣia pris ĩ accẽptã. Estat᷑ aque qd̾ ĩ¬
accepta s̃ sit accepta. nec accepta sit inaccepta. cũ
tñ tam accepta. qm ĩ accepta. sit ꝓculdubio eẽn¬
tiałr una. Des adeo simplex uł hebes ut neg de¬
neg de sapĩa d̾ina. qd̾ possibile ui d in sc̃ia hũa¬
na : Sr adhue diligentiꝰ. ut huic specłat̃om in

Expanded text:
i sit accepta, sapientia Patris inaccepta. Constat aeque quod inaccepta non sit accepta, nec accepta sit inaccepta, cum tamen tam accepta quam inaccepta sit procul dubio essentialiter una. Quis adeo simplex vel hebes ut neget de sapientia divina quod possibile videt in scientia humana? Sed, ut adhuc diligentius huic spe
Abbreviated transcription (Latin):
tat᷑ ut idẽ intlłigat᷑ discipliua. qdͣ ut sicditat᷑.
disceritia plena.⁊ si id qd̾ clisciplinã dicimꝰ. ad
mod̾ discendi refa̾mꝰ iuxta hancutiq accep¬
t̃onẽ alia .n.lisciplina discentis excottãdo
alia discentis audiẽdo. alia aut̃ discẽtis legt̃¬
do. Ecce ẜm hanc accept̃onẽ. ut uides ĩ hũana

Expanded text:
intelligatur disciplina quod, ut sic dicatur, discentia plena; et si id quod disciplinam discimus ad modum discendi referamus, juxta hanc utique acceptionem alia est disciplina discentis excogitando, alia discentis audiendo, alia autem discentis legendo. Ecce hanc acceptionem, ut vides, in humana
Abbreviated transcription (Latin):
puał aitẽ natura: ẽ aĩa tuas elĩa u̾o tuqͣ at
forme sa ẽ. ant deformis ex uoluntatesua ⁊
formosam facit uolũtas bona. deformis sit ex
uolũtate mala. formosã eam facitsua betugt¬
nitas. deforinẽ sua malignitas. Ex htidlic

Expanded text:
 autem natura est anima tua, anima vero tua, aut formosa est, aut deformis ex voluntate sua. Formosam facit voluntas bona, deformis fit ex voluntate mala. Formosam eam facit sua benignitas, deformem sua malignitas. Ex his
Abbreviated transcription (Latin):
te exp̾sse sunt ꝓprietatis trintatisilliꝰ sũme ⁊
et̾ne Ibi ẽ ꝑsonͣa ingeniti.q̃ ñ ẽ ab alio aliquo
ibi e̾ ꝑsotia geniti. q̃ ẽ ab ĩgenito solo. ubi ẽ ꝑso
sid̾at̾onis mͦ m̾ito asc̾bitur illi. S qm̃ ĩ sap̃ia
mod̾. ascͥbitur ip̃. Itẽq ĩ bonitate ꝓprietas ips
sc̃i ĩuenitur. m̾ito ⁊ eibonitas specialiꝰ assignat᷑
Ecce qũo ex hc̃ rerũtrinitate surgit ⁊sid̾atio.
ex qͣ ꝑ exemplũ oftendttr qͣłr intłłigi ual qd
de dnunis ꝓpͥrietatib legrtur:. Qre¬

Expanded text:
te expressae sunt proprietates Trinitatis illius summae et aeternae. Ibi est persona ingeniti quae non est ab alio aliquo; ibi est persona geniti, quae est ab ingenito solo; ibi est peronsiderationis modo merito ascribitur illi. Sed quoniam in modum ascribitur ipsi. Item, quia in bonitate proprietas Spiritus sancti invenitur, merito et ei bonitas specialis assignatur. Ecce quomodo ex hac rerum Trinitate surgit consideratio ex qua per exemplum ostenditur qualiter intelligi valet quod de divinis proprietatibus legitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Iniłonota e nuĩonẽ honoris. inisto ⁊muñonem
amoris. Ccd a ⁊form ẽdiximꝰ. diligens lector q̃rat
attentiꝰ. ne forte ad id referri ualeat uł debeat
in qͣ uir qñdam ꝓprietatũ ⁊ formitate̾. solꝰ. fuꝰ.
pris ymaginẽ ꝑtat. Item docetur aliarõne qui

Expanded text:
illo nota communionem honoris, in isto communionem amoris. Quod autem conformem diximus, diligens lector quaerat attentius, ne forte ad id referri valeat vel debeat, in quo juxta quamdam proprietatum conformitatem solus Filius Patris imaginem port
Abbreviated transcription (Latin):
cohũano locirad aut̃ sccłm suꝑiꝰ cdicta. alra ĩ tͥriseca¬
sẽs a oquã extrinseca ẽ. iaqmͣ capit sp̃s creatus.
Et sicut int̾ior locuc̃o in nobis fit sñ humani fla¬
tus cooꝑatone. ext̾ior aut̃ oĩno ñ fit infrp̃o coo¬
ꝑante. sic sanc in illa suꝑeminẽtinatura ĩt̾ria
ilalotuto agit᷑ auctore pr̃esolo. nam solus pat̾
dicrt solins sp̃s sc̃s audit. extior aut̃ locuto ꝑagis
auctore ⁊ flaminedino. hoc ẽ spͥusc̃o. Hunic ẽ ⁊̃¬

Expanded text:
secaitus sanctus, extrinseca est illa quam capit spiritus creatus. Et, sicut interior locutio in nobis fit sine humani flatus cooperatione, exterior autem omnino non fit nisi ipso cooperante, sic sane in illa supereminenti natura interna illa locutio agitur auctore Patre solo. Nam solus Pater dicit, solus Spiritus sanctus audit. Exterior autem locutio peragitur auctore etiam flamine divino, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
n. qdꝰ acceptascia. ñ sit ĩ accepta. nec ĩ acce pta pꝰ¬
sit dici accepta. cũ tñ ĩ accepta. ⁊ accepta ut di¬
ctũ ẽ sit gẽntiałr una. Exhacrcrũ ut credo spe¬
cłatone p̾sumꝰ ꝑpend̾e: quid oꝑteat de d̾is lẽ¬
tim huic gͥ sꝑetule ĩnitendo uideamꝰ. si ex hus
q̃ nob̾cũ credunt. ꝯuinci possit. qd̾ de ingetta

Expanded text:
nus quod accepta scientia non sit inaccepta, nec inaccepta possit dici accepta, cum tamen inaccepta et accepta, ut dictum est, sit essentialiter una. Ex hac rerum, ut credo, speculatione possumus perpendere quid oporteat de divinis sentire. Huic ergo speculae innitendo videamus, si ex his q
Abbreviated transcription (Latin):
incorde hũisses: Et cũ u̾bũ ꝓlatũ ab anditore
fu̾it intlłcum. ñneidẽ u̾bũ incipit eẽ ĩ corde suo.
qd pꝰ erat ĩcorde tuo: Si u̾o aurẽ hr̃et ad locu¬
tonẽcoris quẽ ad mod̾. ħt ad locutõne̾ oris.ñ
omo opus hret. ut ei ext̾ior locut̾o fierz. Ex hus
ne credo patent̾ intlłigis. qd̾ idẽ uͥbilẽ oris qd̾ cor¬
dis s incorde ẽ sñ uoce inore u̾ocũ uoce. Absq du

Expanded text:
in corde habuisses? Et cum verbum prolatum ab auditore fuerit intellectum, nonne idem verbum incipit esse in corde suo quod prius erat in corde tuo? Si vero aurem haberet ad locutionem cordis quemadmodum habet ad locutionem oris, non omnino opus haberet ut ei exterior locutio fieret. Ex his, ut credo, patenter intelligis, quod idem verbum est oris quod cordis, sed in co
Abbreviated transcription (Latin):
de doncã. ⁊ origo. auctor ⁊ principiũ existit.
Dadẽ sane totiꝰ plenitudĩs largito. ꝑ oĩa ma¬
tiat. tam abima. qmͣ abalia. tam agenita.
conem. ⁊ demonstratonẽ nitim᷑ su̾tudinũ sca¬
la. libent̾ utimꝰ ut ħant qͣ ascend̾e̾ possint. qͥ
⁊tempłonis pẽtias. nõdũ acceꝑunt in illaita¬
q natura qm̃ ad dinam ymaginẽ ⁊ silitudinẽ
fc̃am agnouimꝰ diuinũ siłe liben̾t q̃rimius

Expanded text:
dem doni causa et origo, auctor et principium existit. Eadem sane totius plenitudinis largitio per omnia manat, tam ab una quam alia, tam a genita ionem et demonstrationem nitimur, similitudinum scala libenter utimur, ut habeant qua ascendere possint, qui contemplationis pennas nondum acceperint. In illa itaque natura quam ad divinam imaginem et similitudinem factam agnovimus, divinum simile libenter quaerimus,
Abbreviated transcription (Latin):
tate sube: Nũquid magis excedit humanã
intlligentiã. illud qd̾ ꝑtinacit negatis qmͣisto
qd̾ nob̾cum u̾acit affirmatis: Si u̾o eiꝰ affer¬
tiomis enodatonẽ nostis qm̃ aftrintis. cur at
liicẽ. ñ ꝓfertis cur eam fr̃ib inuidetio Eesi
uos arc tetriꝰq enodato cur crolitis scis pr̃ibꝰ
inuno ⁊ ñeque creditis in alt̾oͦ Si ip̃is iure cͤ¬

Expanded text:
Nunquid magis excedit humanam intelligentiam illud quod pertinaciter negatis, quam istud quod nobiscum veraciter affirmatis? Si vero ejus assertionis enodationem nostis quam astruitis, cur eam in lucem non profertis? Cur eam fratribus invidetis? Et si vos latet utriusque enodatio, cur creditis sanctis Patribus in uno, et non aeque eis
Abbreviated transcription (Latin):
nis: S notand. qd̾ sua sp̃s scĩ accept̃o. ẽ ei tam
a pr̃e qmͣ a filio S ꝓ accipiendo. ñ p̃t licipris
ymago qui nichomo accipit ab alio aliquo:
cũ sit umiꝰ in hoc ad alt̾missiłitudo mrag̃. qm̃ siłit¬
do. Nõgͦ exco in quo eidifsiłise. eiꝰ ymago. uł eiꝰ fls¬

Expanded text:
eptio est ei tam a Patre quam a Filio. Sed pro accipiendo non potest dici Patris imago, qui nihil omnino accipit ab alio aliquo, cum sit unius in hoc ad alterum dissimilitudo magis quam similitudo. Non ergo ex eo in quo ei dissimilis est, ejus imago, vel
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓuidentia ꝑ quam hanc uitam firã
uteriorem custodiret. Et eadem ꝓuidẽcia
naturali fugiendo noxia. salubria arppetẽ¬
doꝰ. medus adũtrũlib utens hac ergo custo¬
di a munitus negligetitiam uitaro potiuit.¬
s uiolentiã replsere ñ potuit.inꝓuideticia.n
hominis erat omnẽ negłigenciam sau̾e. Eñ

Expanded text:
identia per quam hanc vitam suam inferiorem custodiret; eadem providentia naturali fugiendo noxia, salubria expetendo, mediis ad utrumlibet utens. Hac ergo custodia munitus negligentiam vitare potuit, violentiam repellere non potuit. In providentia enim hominis erat omnem neglige
Abbreviated transcription (Latin):
delic siue ad auime eruclitonẽ. suie ad corꝑar
usis nc̃citudinẽ ꝑtin̾e uĩdebatu. Nam ⁊ idcir¬
co ip̃e creator non a se auoabangelo alquor
singulis quibq aminalib. s ab hontine noia
formariuoluit. ut manifeste ostend̾et qd sui¬
ab illo regenda ⁊ disponenda eratit: ⁊idcuto
horum omniũ d̾s illi ⁊ scĩam tribuit. ⁊ proui¬
detitiam reliquit. ut dñatoni illius subic̾entt:
carnis sue ⁊moda ⁊ necͣria ꝓuid̾e debuerat.
quia homo peccando ñ ꝑdidit. idcuro d̾s pt¬
modum illum ꝑ scripturas suas de cĩusio¬
di erudire. nõ turauit. De scĩa u̾o anime sola
idcuco homo cum reꝑatut erodiendꝰ fuit
ꝗĩ solam illam prius peccando amisit.
orẽ iu celestib cognit̃otiem hr̃e debuit. Cogi¬
nouid ergo homo creatorem suñ ñ ea cogntto¬
ueque foris ex auditu solo ꝑcipitur. s ca po
tius que intus ꝑ aspiratõniem ninistratui.

Expanded text:
delicet sive ad animae eruditionem, sive ad corporalis usus necessitudinem pertinere videbatur. Nam idcirco ipse creator non a se aut ab angelo aliquo singulis quibusque animalibus, sed ab homine nomina formari voluit, ut manifeste ostenderet quod sinab illo regenda et disponenda erant, et idcirco horum omnium Deus illi et scientiam tribuit et providentiam rcarnis suae commoda et necessaria providere debuerat quia homo peccando non perdidit; idcirco Deus postmodum illum per scripturas suas de ejusmodi erudire non curavit. De scientia vero animae sola idcirco homo cum reparabatur erudiendus fuit, quoniam solam illam prius peccando amisit. orem in coelestibus cognitionem habere debuit. Cognovit ergo homo creatorem suum, non ea cognitione quae foris ex auditu solo percipitur, sed ea quae potius intus per inspirationem ministratur.
Abbreviated transcription (Latin):
tur lib̾tate monetur. ⁊ quia uolũtate mouetur
bñ: ux sim ale ad culpam. Qd aut̃ corpͦ mouet᷑
nccitate monetut: quia ab aliomoneo. ħ ẽ a
mñte nec suum ẽ qd̾ mouetur. s illiꝰ aquomone¬
tu siue ad m̾itum si bñ. siue adciũpam si male.
Ita motus m̃tis dñatur motin corporis lege na¬
ture subrecto. ⁊ qñ abutitur illo. uicium ẽ impe¬
rantis. debitũ õbedientis. Nec culpat᷑ qui d̾ncit᷑.
quia ticcitate clucitur s culpatur qui ctucit
qui in sub̃am lib̾tate abutitur. Dorro uolũtas¬

Expanded text:
tate movetur, quia voluntarie movetur, bene; vel si male, ad culpam. Quod autem corpus movetur, necessitate movetur, quia ab alio movetur, hoc mente. Nec suum est quod movetur; sed illius a quo movetur, sive ad meritum si bene, sive ad culpam si male. Ita motus mentis dominatur motui corporis lege naturae subjecto; et quando abutitur illo, vitium est imperantis, debitum obedientis. Nec culpatur qui ducitur quia necessitate ducitur; sed culpatur qui ducit, quia in subjectum abutitur
Abbreviated transcription (Latin):
plationis scientt mami festiꝰ cernobatur
Scien diuntñ ẽ q̾ illam pͥuram cognitonẽ hõis
quatu de creatore suo habuit. sicut in aiorem ⁊
certio⁊ẽ illa cognit̃onie que ñ in sola fide cstart
u̾acct̾ dicitis. ita etiam illa que postinoctũ in
excellentia ꝯdempłonis liuine manifeste reue¬
iabitur minorẽ nõce ẽ ꝯfiteami. Eognort
ersd creatorem suũ homo ñ tam̃ ita exceuent᷑
sicut postea cognost̾e debuiss. si ꝑstitissi. Sicut
.n. urobedieut. a hominis ꝑ subsequenten g¬
uo ⁊nticiam.prime coguitoni muttũ abstulr

Expanded text:
ationis scienti manifestius cernebatur. Sciendum tamen est quod illam primam cognitionem hominis quam de creatore suo habuit, sicut majorem et certiorem illa cognitione quae nunc in sola fide constat, veraciter dicimus: ita etiam illa quae postmodum in excellentia contemplationis divinae manifeste revelabitur, minorem necesse est confiteamur. Cognovit ergo creatorem suum homo, non tamen ita excellenter sicut postea cognoscere debuisset si perstitisset. Sicut enim inobedientia hominis per subsequentem ignorantiam prim
Abbreviated transcription (Latin):
discretonem boni tmali. Scĩam quo rerũ qua᷑¬
tum ad principiũ editionis ꝑtinuit ꝑfectam
iram sicut quantũ ꝑtinet ad ꝑfc̃onem statu¬
re ⁊ etatis humani corporis primũ hominẽ ꝑ¬
ia̾ cognitotiẽ u̾itatis ⁊ scieticiam eam dũtax¬
at que prime ꝑfc̃onis egrua fuit. ꝑfectã mox
editum accepisse. putamus ⁊ adillam ñ stuctio
aut disciplina aliqua ꝑ inttualla temꝑis profe¬
ilse st si nui ⁊ somł abip̃o sue editionis exor¬
dici una ac simplici diuine espiradonu

Expanded text:
discretionem boni et mali; scientiam quoque rerum, quantum ad principium conditionis pertinuit perfectam. Nam sicut quantum pertinet ad perfectionem staturae et aetatis humani corporis primum hominem pgnitionem veritatis et scientiam eam duntaxat quae primae perfectioni congrua fuit perfectam mox conditum accepisse putamus, et ad illam non studio aut disciplina aliqua per intervalla temporis profecisse; sed simul et semel ab ipso sui conditionis exordio una ac simplici divi
Abbreviated transcription (Latin):
Adusu m ip̃iusuite ncͣcͣria in tantum ut ledat᷑
haucuitam ft̃a sunt eoꝵ que ad suꝑiorem uĩ¬
tam spectant. documetitũ homini ⁊roneret᷑.
Sunt autem que ꝑ ista foris demonstrari debu¬
crunt. quedam intus noxia uite sp̃uali quib
ip̃a similit᷑ nti sine lesione ñ p̃t. ut sunt uicia
onmia que anime corruptõnẽ adducunt
Sunt itemintus quedam salubria ⁊ tcc̾ria
quib sine lesione carere ñ p̃t. Quał e̾ cos n¬
tio cl ⁊ coguitiosin. ⁊ uirtutes om̃s que sanita¬
tem anime oꝑatitius ⁊ nutrimetitũ pr̾ant.

Expanded text:
ad usum ipsius vitae necessaria in tantum ut laedatur hanc vitam facta sunt, eorum quae ad superiorem vitam spectant documentum homini proponeretur. Sunt autem quae per ista foris demonstrare debuerunt, quaedam intus noxia vitae spirituali, quibus ipsa similiter uti sine laesione non potest, ut sunt vitia omnia quae animae corruptionem adducunt. Sunt item intus quaedam salubria et necessaria, quibus sine laesione carere non potest, qualis est cognitio Dei et cognitio sui, et virtutes omnes quae ad sanitatem animae operantur, et nut
Abbreviated transcription (Latin):
cia cliuitia mĩquam iti homine uoleticie loc̾
decłiss. Qła ũo rõ primũ ꝑ negligenitiam loc̾
suum deseruit. diuina ꝑt modum ꝓuidẽcia
iuste se a custolia sua subtͣxit. ut iam in uica
hominis ñ ñquã miolentia p̾ualead. ⁊ tõ ip̃s
iam nunc etiam in nita cogatur sustiner

Expanded text:
tia divina nunquam in homine violentiae locum dedisset. Quia vero ratio primum per negligentiam locum suum deseruit, divina postmodum providentia juste se a custodia subtraxit, ut jam in vita hominis nonnunquam violentia praevaleat, et ratio ipsa jam nunc etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ naturam D̾ceptũ u̾o disciplt̃ne qd̾ foris aposi¬
tum ẽ ad iisciplinam. Intus ꝑ sensum. foris ꝑ uer¬
bum. In hisdnob mandatis totum ⁊tinetur qͥc¬
quid homini uł faciendum uł cauendũ p̾̃cipit᷑.
in p̃cepto nature tria sunt. p̾ceptio ꝓhibitio ꝯces¬
lio preceptum autẽ nature nos nrichil aliud indẽ¬
ligimus quam ip̃amtiscretiotiẽ uatutalem. q̃
intrinsctus aspirata ẽ. ut ꝑ eam homo erudire¬
tur. de his que sibi uł appetenda uł fugienda fu¬
crarit Q ͣ enim qd̾dam p̾ceptutu dare erat dis¬
creconem ⁊ utilłigentiam agendi corcti hõis
aspirare. Quid ergo cognito fuciendoꝵ fuiti
nisi quedam ad cor hominis fc̃a p̾ceptio: Et
quid rursus cogntio uitandoꝵ fuit. nisi quedã
ꝓhibitio⁊ Quid ergo cognitio eoꝵ que media
fuernnt estimanda e. nisi quedam ꝯsessio: bt
Ilic ħo suꝯ arhitrio rlinq̃retur: uͥ qmͣcumq ꝑ¬
tem elegiss ũ led̾etur. Deo igitur p̾ciꝑe erat do

Expanded text:
 naturam; praeceptum vero disciplinae quod foris appositum est ad disciplinam: intus per sensum, foris per verbum. In his duobus mandatis totum continetur quidquid bonum vel faciendum vel cavendum, praecipitur. In praecepto naturae tria sunt: praeceptio, prohibitio, concessio. Praeceptum autem naturae nos nihil aliud intelligimus, quam ipsam discretionem naturalem quae intrinsecus inspirata est ut per eam homo erudiretur de his quae sibi vel appetenda vel fugienda fuerunt. Quasi enim quoddam praeceptum dare erat, discretionem et intelligentiam agendi, cordi hominis aspirare. Quid ergo cognitio faciendorum fuit, nisi quaedam ad cor hominis facta praeceptio? et quid rursus cognitio vitandorum fuit nisi quaedam prohibitio? quid vero cognitio eorum quae media fuerunt existimanda est, nisilibero arbitrio relinqueretur ubi quamcunque partem elegisset non laederetur Deo igitur praecipere, era
Abbreviated transcription (Latin):
ilatũ fuiss. nicħ̾ omnino pat̾etur. Lam si
molentiam pati poturo. quomodo etiam mo¬
ri ñ potuit. S autẽ mori potuit. quoniodo
ĩmortał fint: ꝓp̃ huiusmodi rõnes soluẽdas
que ab his qui diligenttus secreta scrutari so

Expanded text:
i fuisset nihil omnino pateretur. Nam si violentiam pati potuit, quomodo etiam mori non potuit? Si autem mori potuit, quomodo immortalis fuit? Propter hujusmodi rationes solvendas quae ab iis
Abbreviated transcription (Latin):
se momi ⁊ ultrairet. hucuł illuc. si ne coactione u
aduita. uł delicta. qm̃ lib̾tas ẽ uoluntatis ex quo ẽ uo
mon̾i ⁊ ferri suo appetitu in utrumq.
lib̾um arbitriũ ẽ. lib̾um quidem ẽ iueꝯ qd̃ ẽ
uoluntariꝰ. arbitriumu̾o in eo qd̾ ẽ appetitus.
S t ip̃a potestas. ⁊ habilitas uolinitatis. lib̾tasẽ
qua mouetur adutrũq ⁊ lib̾um arbitriũdicit᷑
uoluntatis uoluntarie ã mou̾i ⁊ ferri spontaneo
appetitu. ħ ẽ poc̃tate elige. ⁊ lib̾tate iudicare. ĩ qͦ
estat libumarbitriũ. Et ꝓp̃ ħ fc̃i sunt lib̾i arbi¬

Expanded text:
se moveri ut ultra iret huc vel illuc sine coactione vel se moveri ut ultra iret huc vel illuc sine coactione vel adjuta vel derelicta; quoniam libertas est voluntatis ex quo est vomoveri et ferri suo appetitu in utrumque.liberum arbitrium est: liberum quidem in eo quod est voluntarius; arbitrium vero in eo quod appetitus. Sed et ipsa potestas et habilitas voluntatis est libertas qua movetur ad utrumque, et liberum arbitrium dicitur voluntatis. Voluntarie autem moveri et ferri spontaneo appetitu, hoc est potestate eligere et libertate judicare, in quo constat liberum arbitrium. Et propter
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ uoluntate ẽ. uelle. ⁊mouetur uoluntas ⁊
oꝑatur. iam aliquid. ⁊ ẽ ibi ħ ⁊ illud ⁊ de hoc in illõ
qd p̾cefsit uoluntas ex qua ulłeerat. cum adhuc
ulbe ñ erat. s uoluntas erat tantum. ut ex ea uł¬
le eẽt ꝗd̃ incipientis ũ crat aut fac̾e. Non ergo sic
utalłigendum ẽ sim pħ principiũ ⁊ prima ori¬
go nascentis nature. R unũ ip̃m. ⁊ ħ tantũ ⁊ nõ
amplius. sinespatio ⁊ motu ⁊ mora. que omnna
subsequũtur. postea in quib ulłe ⁊stat ⁊ facere
⁊ ꝓcefsus motuũ. ⁊ actionum post pͥmũ prĩcipi¬
um. Ex quo aut̃ uolutitas mouebatur. uste̾ erat ⁊
auoluntate erat. que lib̾e mouebatur. quia ꝑ se
mouebatur ⁊ ñ impulsu alieno. ⁊ ł ip̃m m̾itum
erat. ⁊ nocabatur bonumul malũ quia liberum
erat. ⁊ ex se erat. Et ex tunc mereri ceꝑunt ex quo
ab ip̃o tm̃ erat. Ex quo aut̃ uoluntascrat lib̾tas
erat qui a uolimitatisẽ lib̾tas qm̃ potens erat ꝑ

Expanded text:
um movetur voluntas et operatur jam aliquid; et est ibi hoc et illud; et de hoc in illud quod praecessit voluntas ex qua velle erat cum adhuc velle non erat; sed voluntas erat tantum ut ex ea velle esset quod incipientis non erat aut facere. Non ergo sic intelligendum est simplex principium et prima origo nascentis naturae. Sed unum ipsum et hoc tantum et non amplius sine spatio et motu et mora, quae omnia subsequuntur postea, in quibus velle constat et facere, et processus motuum et actionum post primum principium. Ex quo autem voluntas movebatur velle erat; et a voluntate erat, quae libere movebatur, quia per se movebatur et non impulsu alieno. Et hoc ipsum meritum erat et vocabatur bonum vel malum, quia liberum erat et ex se erat. Et extunc mereri coeperunt, ex ab ipso tantum erat. Ex quo autem voluntas erat, libertas erat, quia voluntatis est libertas; quoniam potens erat per
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenissent ⁊ illi non discessissent supͣ id qd̾ fr̃i
erant. ad id aquõ fci erant ꝑting̾ent. ut cum eo
terit a quo fcierant. Fecit. itaq łs hominẽ ex
duplici sub̾a. corpus sccłm mat̾iam de t̾ra su
animam u̾o siue mat̾iã de uich̃o fingens.

Expanded text:
pervenissent et illi non cecidissent, supra id quod facti pervenissent et illi non cecidissent, supra id quod facti erant ad id ad quod facti erant pertingerent, ut cum eo essent a quo facti erant. Fecit itaque Deus hominem ex duplici substantia: corpus secundum materiam de terra sumens; animam vero sine materia de nihilo fingens.
Abbreviated transcription (Latin):
longeinfiorem ad sue głie ꝑticipat̃onem sublima¬
re. Rursum si tantum gauclium ẽ ⁊ tanta ioꝵ¬
ditas ĩtansta mortał que ⁊stat ex p̾setitia sp̃s
in corpore corruptibłi. quanta iocunditas foret.
quantum gaudium uita illa ĩmortalis ex p̾sen
tiacłitatis. in spu rõnaliͦ Quia ergo in parte ꝓ
exemplo uniuersitatis humiliatus ẽ rõnalis sp̃s
usq ad ꝯsortium t̃rem corporis ne forte ħ ip̃m ad
tia cłi. ut post̃ moclum cum codem corꝑe głifica¬
to ad ⁊sortium illoꝵ qui in sua puritate ꝑfiite¬
erant sublimaretur. ut qd̾ minus ex dispensa¬
postinodum acciꝑet głificatdus. Sic ergo edi¬
torłs rõtiales sp̃s quos fecerat uaria sorte pro
arbitrio õi poteritis uoluntatis suc disposuit ilł
quos insua puritate reliquerat sursum ĩ celo
timis ⁊ illi ãb eo ubi erarit ñ cad̾etit.⁊ isti ab eo
ubi erant. ad id ubi ñ erant ascend̾ent. Ut cũ isti

Expanded text:
longe inferiorem ad suae gloriae participationem sublimalonge inferiorem ad suae gloriae participationem sublimare. Rursus si tantum gaudium est et tanta jucunditas vita ista mortalis quae constat ex praesentia spiritus in corpore corruptibili, quanta jucunditas foret et quantum gaudium, vita illa immortalis ex praesentia Divinitatis in spiritu rationali? Quia ergo in parte pro exemplo universitatis humiliatus est rationalis Spiritus usque ad consortium terreni corporis, ne forte hoc iptia Dei ut postmodum cum eodem corpore glorificato ad consortium illorum qui in sua puritate perstiterant sublimaretur, ut quod minus ex dispensapostmodum acciperet glorificandus. Sic ergo conditor Deus rationales spiritus quos fecerat, varia forte pro arbitrio omnipotentis voluntatis suae disposuit; illis quos in sua puritate reliquerat, sursum in coelentiae, quatenus et illi ab eo ubi erant non caderent, et isti ab eo ubi erant ad id ubi non erant ascenderent, ut cum isti
Abbreviated transcription (Latin):
ui qd ip̃e etat ⁊ quoip̃eb̾s erat ꝑ ticipõ sac̾et.
Um̃ qui a hoc ad feliectatisillꝰ augm̃tũ ptimm̃t
agnosceret. uoluit ip̃e ꝯlitor priuseimm sua saeli¬
tione ostende qd̾ postmodum in ip̃o fc̃urus erat
exdignatione. C reaturam ergo ĩoualem quam sae¬
rat iufsit ꝑtim in sua puritate ꝑsist̾e̾ ꝑtim eam
corporeis indum̃tũ ⁊ t̾renis mansionib copłatis
Luteam mat̾iam fecit aduite sensum uegetare.
Hoc siquidem ꝓ exem plo future societatis que in
qd tunc erat in ꝯcditione corpis sp̃m ħ sciliceo ⁊¬
Aliquid postmodum fiturus erat exdis nationie
asumptus sp̃stibi. ⁊ probamt ergo d̾s potenciã
suam⁊ ꝯr̃am ostendit primum fĩngendo hoĩo
qͥsu postea exibiturus erat homitiem głificande
ut sciret ħoquia si potuit d̾s tam disparem tra¬
taram corporis ⁊ anime ad unam ⁊ federatone
ati amiciciam ꝯung̾e. nequaqͣm ei im possibi¬
le futurum rõncł creaittire humilitatem lic

Expanded text:
ni quod ipse erat, et quo ipse beatus erat, participem faceret. Verum quia hoc ad felicitatis illius augmentum pertinuit agnosceret, voluit ipse conditor prius ei in sua conditione ostendere quod postmodum in ipso facturus erat ex dignatione. Creaturam ergo rationalem quam fecerat, jussit partim in sua puritate persistere; partim eam corporeis indumentis et terrenis mansionibus copulans, luteam materiam fecit ad vitae sensum vegetare. Hoc siquidem pro exemplo futurae societatis quae inquod tunc erat in conditione corpus spirirus erat ex dignatione assumptus spiritus sibi. Comprobavit ergo Deus potentiam suam et gratiam ostendit. Primo fingendo hominem, quam postea exhibiturus erat hominem glorificando. Ut sciret homo quod si potuit Deus tam disparem naturam corporis et animae ad unam foederationem atque amicitiam conjungere, nequaquam ei impossibile futurum, rationalis creaturae humilitatem licet
Abbreviated transcription (Latin):
p̾t m̃itum᷑ ꝓmittuntur ꝯsta aut̃ qir modditca
⁊ transitorta gͣtis int̾ merendum adiciuntur
Ista int̾im ad solatium. illa pͥtea adgaucum
ista ad sustentatonẽ. illa adgłificatonem. Sme
Ilis ũ p̃t homo bificari in pr̃ia sineistis ñ potest
rimminc ad tempus istis inclig̾et. quatus ꝑ istꝰ
iudigentiam suam in illis agnoscet. Edu ͭ
hoc autẽ bonum illi fuit. qd̾ ip̃e sibi sufficiens
nõ fuit. Magna emppe dignitas fuit humane
summũ suffic̾et. Et rurłũ magna lib̾tas qd t̃¬
terim arhitrio suo dimissa ẽ. ut ad ip̃m boriũ lũ¬
tuũ cogi ñ possit. quratinus sola uolũtate adilos
tret. qd̾ sola dilectione possid̾e deb̾eo. Ut ergo in¬
t̾ioris uite bouum q̃rere addisc̾et. ext̾ior ita ei
talis fc̃a e. ut ad temprs ꝑse stait nõ snfficiõ

Expanded text:
post meritum promittuntur; ista autem quasi modica et transitoria gratis inter merendum adjiciuntur. Ista interim ad solatium, illa postea ad gaudium; ista ad sustentationem, illa ad glorificationem. Sine illis non potest homo beatificari in patria, sine istis non potest  ut interim nunc ad tempus istis indigeret, quatenus per ista indigentiam suam in illis agnosceret, et uHoc autem bonum illi fuit, quod ipse sibi sufficiens non fuit. Magna quippe dignitas humanae condsummum sufficeret. Et rursum magna libertas, quod interim arbitrio suo dimissa est ut ad ipsum bonum summum cogi non possit, quatenus sola voluntate ad illud iret, quod sola dilectione possidere deberet. Ut ergo interioris vitae bonum quaerere addisceret; exterior vita ejus talis est
Abbreviated transcription (Latin):
omnia in p̃a scłm sapĩam. Similitudõqruna
⁊ simplex ip̃a sccłm cẽntiam. ymago quiarõna¬
lis. Similitudo qr sp̃ual ẏmago .n. ꝑtinet adsi¬
griram. Similitudo ad naturam. Hec aut̃ ĩ sũa¬
in plc̃titi ad brematõne tẽ młtiplices opiniones
ꝑsequi suꝑuacinm ⁊ infructuosũ estimauurd.
⁊ hoc solum nob̾ suffic̾e ꝓutamus si ea tautũ q̃ son¬
tienda ⁊ asserenda sint ꝓponuꝰ In hisergo fides
tatholica hoc potius elegit. ⁊ u̾itati magis esenta¬
nenm incicauit. ut credamus animã primi hõis
qñ fc̃aẽ. nͥ de p̾iacenti aliqua mat̾ia fc̃am. s de in¬
chilocreatam. aeq fc̃am a principio qñ angeli
tc̃i sunt. s postea cum corpus ip̃m tui infundẽda
fu̾at formatũ ẽ ab ip̃o creatore sim l ⁊ fc̃am ⁊
corꝑi sociatam. ytrumu̾o incorꝑe uł extͣ corpͦꝰ cͤ¬
ata sit. quatido. difficiliꝰ scire ẽ. tauto minꝰ ẽ ꝑi

Expanded text:
omnia in ipsa secundum sapientiam; similitudo, quia una et simplex ipsa secundum essentiam. Imago quia rationalis, similitudo quia spiritualis. Imago pertinet ad figuram, similitudo ad naturam. Haec autem in ain praesenti abbreviatione tam multiplices opiniones prosequi supervacuum et infructuosum existimamus; et hoc solum nobis sufficere putamus si ea tantum quae sentienda et asserenda sunt proponimus. In his ergo fides catholica hoc potius elegit et veritati magis consentaneum judicavit, ut credamus animam primi hominis quando facta est non de praejacenti aliqua materia factam; sed de nihilo creatam, neque factam a principio quando angeli facti sunt, sed postea cum corpus ipsum cui infundenda fuerat formatum est ab ipso creatore simul et factam et corpori sociatam. Utrum vero in corpore an extra corpus creata sit, quanto difficilius
Abbreviated transcription (Latin):
Neq eitim in omnib oꝑib sui ds a ronali cre¬
atura laudaretur. si non omuia oꝑałi a rõn ali
rearira cognoscentur. Ut ergo ꝑfta cẽt laus de.
monstrata sunt rõnali creature oꝑa łi. ut cum
intus ⁊ foris miraretur ⁊ ꝑ amnit tõnem per¬
fic̃ẽ sic dilconem. fc̃a ẽ treatura una cuiusscns
sus brutoꝵ animalium foris erat. Angeli quorũ
sensus initus erat ꝯtemplabant᷑ que intus eraut.

Expanded text:
Neque enim in omnibus operibus suis Deus a rationali creatura laudaretur, si non opera Dei omnia a rationali creatura cognoscerentur. Ut ergo perfecta esset laus Dei, monstrata sunt rationali creaturae opera Dei, ut eum intus et foris miraretur, et per admirationem proficeret ad dilectionem. Facta est creatura una cujus senssus brutorum animalium foris erat. Angeli quorum sensus intus erat, contemplabantur quae intus erant, et
Abbreviated transcription (Latin):
Creniut cłs animam primi hominis de nichilo
⁊ inspiranit eam corpori de t̾ra ꝑ mat̾iam sũpto
⁊ formato. danscisensum ⁊ discretonom boni et
maliut corpus ip̃m sibi sociatum ꝑ sensum iu¬
auficarct. ꝑ rõnem reg̾et: ⁊ imp̃o hoĩe sensus eẽt
subiectus rõm. ⁊ rõ creatori. ut sccłm rõuem cor
Porrotres sunt motus in hõie. ¶ scł̃m dm̃.¬
in motti mentis solo. lib̾um arbitͥum ẽ. Iumotu
corꝑis ⁊ sensualitatis illa sunt q̃ sequũtur lib̾m
arbitriũ. Sic .n. fint prima difposit̾o nature.
nam motus mercas uolutariꝰ ẽ. appetitus. in uo¬
luntario lib̃m. in appetitit arbitriũ. Menĩ igit᷑
ꝑ se mouetur. ⁊ ẽ primus uoluntatis motꝰ. Motũ
uoluntatis sequitur: motuscorꝑis Maensitaq

Expanded text:
Creavit Deus animam primi hominis de nihilo, et inspiravit eam corpori de terra per materiam sumpto et formato, dans ei sensum et discretionem boni et mali; ut corpus ipsum sibi sociatum per sensum vivificaret, per rationem regeret, et in ipso homine sensus esset subjectus rationi; ratio creatori, Porro tres sunt motus in homine, mIn motu mentis solo, liberum arbitrium est; in motu corporis et sensualitatis, illa sunt quae sequuntur liberum arbitrium. Sic enim prima fuit dispositio naturae; nam motus mentis voluntarius est appetitus, in voluntario liberum, in appetitu arbitrium. Mens igitur per se movetur, et est primus voluntatis motus. Motum voluntatis
Abbreviated transcription (Latin):
insibłia uident. qm̃ uisibłia inuisibłibꝵ cegnoscũ¬
tur. s nõ egtra qui nisibłia uderent inuisibła
nieis indere̾t. quia sensus quo inursibłia ꝑcipiu¬
tiii. in sũmis infima comphendit s sensus quo ui¬
sibłia etinguntur tn infimis sũma nõc apit.
Sic itaq una creatura erat cuius sensus totus

Expanded text:
m visibilia invisibilibus cognoscuntur, sed non aeque qui visibilia vident invisibilia in eis vident, quia sensus quo invisibilia percipiuntur in summis infima comprehendit, sed sensus quo visibilia continguntur in infimis summa non capit. Sic itaque una creatura erat c
Abbreviated transcription (Latin):
quendaclistinguimꝰ ordine nunc suscipunus
explanatida. Quatuor eñ erant ĩ principio
ꝓposita. Primũ qͣte creatus sit ħo. Scd̾m: quał
creatussit ⁊ qͣlit̃ institutus Terciũ: qualiter
la psus sit. Quartum: quałr sit reꝑatus hoꝵ
quidem qd̾ primũ positũ ẽ. id ẽ cã creationis.

Expanded text:
quenda dixtinximus, ordine nunc suscipimus explananda. Quatuor enim erant a principio proposita. Primum quare creatus sit homo, secundum qualis creatus, et qualiter institutus; tertium qualiter lapsus sit; quartum qualiter sit reparatus. Horum quidem quod primum positum est, id est, causa creationis
Abbreviated transcription (Latin):
pore. ⁊officio aliquando angei. id ẽ nuttũ si¬
unt. Alii dicunt tres ordines. id ẽ seraphun
art̃ tres ad ext̃iora agenda. ⁊ nuntiatida mit¬
ti. Tres autem medios non solum dignitate uł
loco. s officio etiam int̾ utrosq ꝯsrst̾e. qui p̃cep¬
trimi cliuinũ a sitꝑiorib accipiũt ⁊ deferutit
ad inferiores ac ꝑ ħ cum su ꝑpmi mediis. medii
imif atq hinõb̾ p̾ceptum diuinũ muitiant:
onines merito angeli nominantur

Expanded text:
pore et officio aliquando angeli, id est nuntii fiunt. Alii dicunt tres ordines supremos, id estautem tres ad exteriora agenda et nuntianda mitti. Tres autem medios non solum dignitate vel loco, sed officio etiam inter utrosque consistere; qui praeceptum Domini a superioribus accipiunt et deferunt ad inferiores. Ac per hoc cum supremi mediis, medii imis atque hi nobis praeceptum divinum nuntient - omnes merito angeli nominantur
Abbreviated transcription (Latin):
ma ⁊ sid̾atone clistingumꝰ. ⁊ in his quał ħo
fuit silie in corpore fũte in aĩa quaritũtũq
ab eo qd primũ sc̃s ẽ.nutatus sit: aut in quo
Pͥmus status hõis fuit añ pc̃ci in eo qd̾ fuit 2¬
ditus Scdꝰ status ẽ post pcc̃m. si tñ statusdicẽ¬
usẽ. ⁊ ñ potius ruina in quẽ ꝑ põcm. ⁊ ꝑ pena

Expanded text:
inguimus, et in his qualis homo fuerit sive in corpore sive in anima quantumque ab eo quod primum factus est mutatus sit, aut in quo Primus status hominis fuit ante peccatum in eo in quo fuit conditus. Secundus status est post peccatum si tamen status dicendus est, et non potius ruina in quem per peccatum et poena
Abbreviated transcription (Latin):
raut adinuicem int̾ se. alia añquam acce¬
ꝑatit ad ea que ⁊ditione ordinata fuerant
sub se prima pot̃ta fuirtutis erat. scda dña¬
tionis t̾cia administratõis in ea pot̃tatoꝙͣ
acceꝑant in seom̃s differentes erant. in ea uͦ
quã acceꝑand. it̾ sequidam excellentes. in
excellentes. In ea potestate quam in sein⁊ ip¬
sis singuli acceꝑant unicuiq ad effectum
famulabatur natuta ꝓpria. Iu ea u̾o qm ad se ĩ¬
uicem hebant. quibdam subiecta erãt obecli¬
entia aliena in ea aut̃ qmͣ ad inft̾ora posside¬
bant por̾tate uniciq scdm ur̃tutem natt᷑
⁊ dignitatem officii. iniiiffium exhibebat.¬

Expanded text:
rant ad invicem inter se, alia autem quam acceperant ad ea quae conditione ordinata fuerant sub se. Prima potestas virtutis erat, secunda dominationis, tertia administrationis. In ea potestate quam acceperant in se, omnes differentes erant; in ea vero quam acceperant inter se quidem excellentes; in excellentes. In ea potestate quam in semetipsis singuli acceperant, unicuique ad effectum famulabatur natura propria. In ea vero quam ad se invicem habebant; quibusdam subjecta erat obedientia aliena. In ea autem quam ad inferiora possidebant potestate, unicuique secundum virtutem naturae et dignitatem officii mini
Abbreviated transcription (Latin):
Rgo qm̃i ꝓp̃ illum mandatũ fit. cui sto ip̃m mã¬
datum botm ip̃ius cẽ deb cui mandatt mã¬
atam. sleq aliud mandari debrursi qd bonum ẽ¬
illi. cui mandatur mandatũ. Crustra .N. manda¬
tũ fieret sulli ꝓp̃ quem fier bonum ñ ẽẽt. Maxi

Expanded text:
rgo propter illum mandatum fit cui fit, ipsum mandatum; bonum ipsius esse debet cui mandatur mandatum. Neque aliud mandari debet nisi quod bonum illi est cui mandatur mandatum. Frustra enim mandatum fieret, si illi propter quem fieret bo
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ caritate uocabulũ trahens. cet̾a seqũtib
Post se ordinib ad denõiatõnem relinqurt.
Axictiꝰ post hunc ordo ꝓximo dono. id ẽ cogno
dilectionis ardens uł suecendens dicretr. Adhuc
ext̾iora nuntianda mittant᷑. Qdam pu¬
tant alios cẽ in illa młcitudine qui foras ꝑ
officio ad ext̾iora nuntianda exenut. Alios
qui intus semꝑ adsistunt. sicut scriptũ ẽ. stu¬
lia miliũ ministrabant er. ⁊ deciesmmiliescen¬
tena milia assistebant ei. Apłs aut̃ excellen¬
tiam filii ⁊ metidans pre angeł om̃s admm¬
stratorios sp̃sẽe in minist̾ium missos ꝓp̃ eos oͣ
h̾editatem capiũt salutis⁊firmat. Hinc que¬
omnestuutii funt: omnes angeli sũt. Et si
om̃s angeli sucit: quomodo unus int̾ .ix. ordoł
nomine censeture Qͥdam putant in illacełe¬
sti curia omnes qui dem mitti. s aliosex officio
qui ꝓprie angeti sine archangeli nominane ͦ
alios ex temꝑe.⁊ c̾a. extra emunẽ dispensati¬

Expanded text:
 charitate vocabulum trahens, caetera sequentibus post se ordinibus ad denominationem reliquit. Proximus post hunc ordo a proximo dono, id est cognidilectionis ardens vel succendens dicitur. Ad hunc exteriora nuntianda mittantur. Quidam putat alios esse in illa multitudine qui foras pro officio ad exteriora nuntianda exeunt, alios qui intus assistunt, sicut scriptum est: Millia millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assistebant ei . Apostolus autem excellentiam Filii commendans pro angelis omnes administratorios spiritus esse in ministerium missos, propter eos qui haereditatem capiunt salutis confirmat. Hinc quaeomnes nuntii sunt, omnes angeli sunt; et si omnes angeli sunt, quomodnomine censetur? Quidam putant in illa coelesti curia, omnes quidem mitti, sed alios ex officio qui proprie angeli sive archangeli nominantur; alios ex tempore et causa extra communem dispensati
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuisibłr p̃sidentis. tam occułta ẽ ut etiam ip̃as
uolũtates malas in quib fit lateati q̃ putat
suo se arbitrio cliripi. quia sc sentiũt. pt̾coac¬
tionẽ ꝓprio appetitu moui. Qͥ a enim nõ imp¬
luntur. nequa quã ilłi guit. qd̾ diriguntur.
⁊ nesciũt se hr̃e coram p̃cedentẽ ut oelinent
quia ñ sectiũt retrorsũ implle̾ntẽ ut p̾cipi¬
tecitur. De aluismodisdiuino guh̃natõnis. nõ
mlta hic disputare uolumꝰ quia ꝑ se maciã
ꝑatent. nec tantam questionem addacunt.
nouem in principio a do ⁊litos orõmnes
angeloꝵ. idẽ angelos ⁊ archangelos. princi¬
patus. ⁊ pot̃cates uirtutes. ⁊ cdominationes.
thrimos. chubm. ⁊ seraphin.ut addito hom̃
plendũ lapsoꝵ angeloꝵ nimerũ fc̃s homo dr̃.
qui a cũ homio post mod̾ creatusisluc uñ illi ceci

Expanded text:
ibiliter praesidentis, tam occulta est ut etiam ipsas voluntates malas in quibus sit lateat, quae putant suo se solum arbitrio dirigi; quia se sentiunt praeter coactionem proprio appetitu moveri. Quia enim non impelluntur, nequaquam intelligunt quod diriguntur, et nesciunt se habere coram praecedentem ut ordinentur, quia non sentiunt retrorsum impellentem ut praecipitentur. De aliis modis divinae gubernationis non multa hic disputare volumus, quia per se magis patent, nec tantam quaestionem adducunt. quot in principio a Deo coangelorum, id est angelos, archangelos, principatus, potestates, virtutes, dominationes, thronos, cherubim, et seraphim, ut addito hominplendum lapsorum angelorum numerum factus homo dicitur; quia cum homo po
Abbreviated transcription (Latin):
qui uolitntatem ħt ad aliquid ht donec ipsa
uoliuitate ulłe incipit. ⁊ aliquidulłe. Sic non
omius qui uisionẽ ħt. statim ad aliquis ht ao¬
nec ip̃auisione indere incipit ⁊ eliquidude
Uisionem enĩ hr̃e aliquis ⁊ in tenebris potꝰ qĩ
ñ uidet. ⁊ uidere aut̃ ñ p̃t nisi in luce. qñ aliq̃d
tuded. Sic ⁊ uolundatẽ p̃t hr̃e aliquis ⁊ nõdũ
ad aliquid. ulłe aut̃ ñ p̃t nnsi ad aliquid. ouut

Expanded text:
t, ad aliquid habet, donec ipsa voluntate velle incipit et aliquid velle, sicut non omnis qui visionem habet statim ad aliquid habet, donec ipsa visione videre incipit et aliquid videre. Visionem vero habere aliquis et in tenebris potest quando non videt; videre autem non potest nisi in luce quando aliquid videt. Sic et voluntatem potest habere aliquis, et nondum ad aliquid; velle autem non potest nisi ad
Abbreviated transcription (Latin):
tirduob hisque subsequũtur in tentꝑ e.⁊ ꝓrusest.¬
one. ⁊ oꝑatione diuina. Que ⁊t ip̃a icrum otnisi
que effectum capiuno uł subsistunt unusitate᷑ ⁊¬
plectuntur ⁊ sendentili qd unum ẽ initroarẽ:
dissimile ad dissimilia omniabmplacitum cegotã¬
ris. ⁊ ꝓp̃ea etiam ip̃a duo uolutatsdic̃titre ⁊ ct
uoluntas łi bñ placitum cius. ⁊ uoluntiasens qpa¬

Expanded text:
duobus his quae subsequuntur in tempore permissione et operatione divina, quae et ipsa rerum omnium quae effectum capiunt vel subsistunt universitatem complectuntur, et respondent illi quod unum est in utroque, et indissimile ad dissimilia omnia beneplacitum Creatoris. Et propterea etiam ipsa duo voluntates dicuntur. Et est voluntas Dei beneplacitum ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ris u̾bum caro factũ ẽ ⁊ ħitauit intiobꝰ. Lib ergo
inus erat scmel intus scriptus.⁊ bisforis. foris
primũ ꝑ uisibłum ⁊ditionẽ. Scd̾o foris percar¬
riera assũ pt̃onem. Drimũ adiocunditatẽ Secũdo
ad sanitate̾ Drimo ad naturam. Scdo ⁊traculp
primo ut natura foneret᷑. Scd̾o ut nicium sa¬
Inaretur. ⁊ natura beatificarecus.
tatisus a peincipio pparibatiunum uisibile. Ałte¬

Expanded text:
ris, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Liber ergo ris, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Liber ergo unus erat semel intus scriptus, et bis foris. Foris primo per visibilium conditionem, secundo foris per carnis assumptionem. Primo ad jucunditatem, secundo ad sanitatem; primo ad naturam, secundo contra culpam; primo ut natura foveretur, secundo ut vitium sanaretur, et natura beatificaretur. eus a principio praeparavit: unum visibile, alte