comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝯtumeliam dñi respicit ue¬
luti si quis alienũ ẜuum n be¬
rau̾it. et inhunc casum acco ꝓ¬
ponitur dũo at si quis seruo qͥ¬
uicium fec̾it uł pugno eũ ꝑcus¬
serit nulla ĩ eũ accio du̾o ꝯ̃petit

Expanded text:
ad contumeliam domini respicit, veluti si quis alienum servum verberaverit; et in hunc casum actio proponitur. At, si quis servo convicium fecerit, vel pugno eum percusserit, nulla in eum actio domino competit.
Abbreviated transcription (Latin):
uem sufferre auit hominem
nexe dede ¶ Noxa aũit ẽ corpꝰ
.pm̃ maleficiuiu delun fuitũ
iuiquum nequicia ui eoꝵ ul¬
tra coꝵ corꝑa domuns damp¬
nosam eiłe. ¶ Domnius no¬
xali inditio serui noĩe ꝯuẽcꝰᷤ

Expanded text:
em noxae dedere. Noxa autem est corpus ipsum maleficium, veluti furtum, iniquum, nequitiam eorum ultra ipsorum corpora dominis damnosam esse. Dominus noxali iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
qui relicta sacro sanctis
ocelius et aliis uen̾a bili¬
iuditio uocarentur. ¶En¬
cuniam que relicca ẽ da¬
re ꝯpelliuitur et aliudtiͣ
rei quam in ꝑsonam.
qualis eit familie has¬
auide uccio que cõpetit
cohedibus de diuidenda
heclitate. ¶Item comini
diuidendo que int̾ eos red
agros hut in quib trib
iudiciis ꝑiuiccitur iudici
rem alicui ex littigatori¬
bus ex bono et equo adi¬
dicare et siunius ꝑs pre¬
grauari uidebitur eum
in nicem certa peccuia
alc̾i ꝯdempnare. ¶Om̃s
aut acciones uł insimp¬
lum concepce st̾ uł ĩ du¬
plum uł incriplum uł
inquadruplum ult̾ius
aut nulla accio extendi

Expanded text:
us eos qui relicta sacrosanctis ecclesiis et aliis venerabiliiudicium vocarentur. Tuncuniam que relicta est, dare compelluntur et aliud tantum rem quam in personam. qualis est familiae erciscundae actio, quae competit coheredibus de dividenda hereditate: item communi dividundo, quae inter eos reddagros habent. in quibus tribus iudiciis permittitur iudici rem alicui ex litigatoribus ex bono et aequo adiudicare et, si unius pars praegravari videbitur, eum invicem certa pecunia alteri condemnare. 2 Omnes autem actiones vel in simplum conceptae sunt vel in duplum vel in triplum vel in quadruplum: ulterius autem nulla actio extendi
Abbreviated transcription (Latin):
agendi aqͣm ne ducendi.
¶Item altius tollendi ꝑsꝑia
ralium ꝓditum nõ est.¬
¶ Lam in hiis reb is agit
qui non possidet. ¶Ei no.
qui possidet nõ e accio ꝓli¬
ta ꝑ qnam neget rẽ accori
esse. sane in u̾no casu qui
possidet nichonius accoris
ꝑtem obtinet sicut in latiõ¬
ribus digestoꝵ lib̾is oportu¬
mus apparebit. ¶S iste
quidem actiones quaꝵ mẽ¬
tiones habummiꝰ et si que st̃
sumles exlegiciis et aui¬
libus causis descendũtialie̾
aũt sunt quas p̾cor ex sua
in rem quam inꝑsonam.

Expanded text:
agendi aquamve ducendi, item altius tollendi, prospralium proditum non est: nam in his is agit qui non possidet: ei vero qui possidet non est actio prodita per quam neget rem alterius esse. sane uno casu qui possidet nihilo minus actoris partes obtinet, sicut in latioribus digestorum libris oppotunius apparebit. Sed istae quidem actiones, quarum mentionem habuimus, et si quae sunt similes, ex legitimis et civilibus causis descendunt. aliae autem sunt, quas praetor ex sua in rem quam in personam,
Abbreviated transcription (Latin):
cepisse qd̾ non usuceꝑit.
Nam si cuiex iusta cansa res
aliquã tradita fu̾it. ueluti
excausa emptionis. aut do¬
nationis aut dotis aut legͣi¬
toꝵ nec dum eius res dñs
effectus ẽssi eius rei casu pos¬
sessionem amiẜit ulłam
ħebit directam ĩrem accõ¬
nem adeam rem ꝑ seq̃ndã¬

Expanded text:
cepisse quod usu ceperit. Namque si cui ex iusta causa res aliena tradita fuerit, veluti ex causa emptionis aut donationis aut dotis aut legatorum, necdum eius rei dominus effectus est, si eius rei casu possessionem amiserit, nullam habet directam in rem actionem ad eam rem persequendam
Abbreviated transcription (Latin):
nissa est cum ĩna auc¬
toritate auris legib
recedere. ¶Iem ptor
se pro se uł pro alio solu¬
turos se ꝯstituerut ulła

Expanded text:
iussa est cum sua auctoritate a nostris legibus recedere. item praetor vel pro se vel pro alio soluturos se constituerint, nulla
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sarium ei dare oport̾e.
aut fac̾e et aliis quibdam
modis aut cũ eo agit qui
nullo iure ei obligatus ẽ
¶Mouet tũ alicui de ali¬
qua re ꝯtrou̾siam. Q uo
disu ꝓlite acciones ĩ rem
sunt ueluti si rem corpo¬
ralem possideat quis quã
ticius uam esse affirmet
et possessor dnm̃ se ẽẽ eius
dicat. ¶Nam ticius si su¬
am esse incendat ĩ rẽ accõ
est. ¶Eque si agat ins gͣ
esse maindo forte uł elibꝰ
u̾tendi fruendi. uł ꝑfũd̾
uicim euidi agendi uł
ex fundo uicim aquam
ducendi ĩrem accio est¬
¶ Enisdem gͣuis e accio de
iure p̾dioꝵ urbanoꝵ uelu¬
ti si agat uis sibi ẽẽ alcius

Expanded text:
adversarium ei dare facere oportere, et aliis quibusdam modis: aut cum eo agit qui nullo iure ei obligatus est, movet tamen alicui de aliqua re controversiam. quo casu proditae actiones in rem sunt. veluti si rem corporalem possideat quis, quam Titius suam esse affirmet, et possessor dominum se esse dicat: nam si Titius suam esse intendat, in rem actio est. Aeque si agat ius sibi esse fundo forte vel aedibus utendi fruendi vel per fundum vicini eundi agendi vel ex fundo vicini aquam ducendi, in rem actio est. eiusdem generis est actio de iure praediorum urbanorum, veluti si agat, ius sibi esse altius
Abbreviated transcription (Latin):
ħ̾at ex integro in id qd̾ fac̾e pt̾
Credicores cumeo exꝑiuntur
Iu humanum enĩerãt exspoli¬
atum foruinis suis in solidũi
dampnari. et c̃¬
pecculio filioꝵ familias ser¬
noꝵq agitur opus ẽ ut de accõe¬
hac et de cet̾is que eoꝵdem noĩe
filioꝵ inꝑentes dũos ne dari so¬
lent diligeunis admoneamꝰ

Expanded text:
habeat, ex integro in id quod facere potest creditores cum eo experiuntur: inhumanum enim erat spoliatum fortunis suis in solidum damnari. Tpeculium filiorumfamilias servorumque agitur: opus est ut de hac actione, et de ceteris quae eorundem nomine in parentes dominosve dari solent, diligentius admoneamus.
Abbreviated transcription (Latin):
quia inquadruplum rei
ꝑsetutio ꝯtinetur pena
aut cripli ẽ. ¶ Set et leg̾
irxta ẽ non solum si ad¬
u̾suis inficiantem indup¬
udum aut luscum acqid̾¬
it qui in eo anuo iuteg̾. et
magii p̾cii fu̾it tanti .n.
dauꝰpuatur qͣnti is homo
nn eo anno plurum et

Expanded text:
uadruplo rei persecutio continetur, poena autem tripli est. sed et legis mixta est, non solum si adversus infitiantem in dupudum aut luscum occiderit, qui in eo anno integer et magni pretii fuerit; tanti enim damnatur, quanti is homo in eo an
Abbreviated transcription (Latin):
exͣnei et humilis ꝑsone eciam¬
et locus nulis accem ĩ uiriã s̃¬
facit ueluti si in occło quis per¬
cussus fu̾it sparũ. aũt refert u¬
trum patrifanuilias an filio¬
famił talis ĩ uua fca sit.
¶Nam et hec acrox ĩiria estimͣ¬
tur. ¶ In suma sciendum est

Expanded text:
extranei et humilis personae inextranei et humilis personae inet locus vulneris atrocem iniuriam facit, veluti si in oculo quis percussus sit. parvi autem refert, utrum patrifamilias an filiofamilias talis iniuria facta sit: nam et haec atrox aestimabitur. In summa sciendum est
Abbreviated transcription (Latin):
t. introclucta desuetudinẽ
unt q̃ etiam hon̾aria appłłat᷑
ĩ iusdiciis frequentatur. ¶Nã
sccł̃m gradum dignitatis ui¬
teq houestatem crescit aut
muuitur estimatio ĩ uiue. E
gͣdus ꝯdempnationis et inser¬
nli ꝑsona nõ ĩm̾ito sernatur.
nc alud inseruo actore aliud i
¶redi actiu hom̃e aliud in no̾¬
tuatur. ¶Sec et lex coruelia ꝑsomm
Benuriis loquitur et ĩ iuriaꝵ
actionem introcluxit q̃ compe¬
tit oheam rem qd se pulsatũ
quis u̾batum u̾e ł domũ suã
introhitum dicat. ¶ Domuini
au̾t accipimus siũ ĩ ꝓpa domo
quis ħicat suĩ ĩ ꝯducta ł gͣtis
suĩ in hospitio receptus sitꝰ ¶¬
tror ĩ uuia estimatursuł exfco
uł uti si quis ab alquo uulu̾a¬
ueluci sicui inteat᷑ uł in foro.
fc̃a situł ex ꝑsona ueluti si maᷤ¬
gutratus ĩ iuriam passus fu̾it
uł si senatori ab humuli ĩ miiͣ
stã sit aut parenti pr̃onoq fi¬
at alib̾is et lib̾tis. alit̾ emi señ¬
toris et parentis pr̃omi q alit̾

Expanded text:
 desuetudinem runt, quae etiam honoraria appellatur, in iudiciis frequentatur. nam secundum gradum dignitatis vitaeque honestatem crescit aut minuitur aestimatio iniuriae: qui gradus condemnationis et in servili persona non immerito servatur, ut aliud in servo actore, aliud in medii actus homine, aliud in tuatur. Sed et lex Cornelia de iniuriis loquitur et iniuriarum actionem introduxit. quae competit ob eam rem, quod se pulsatum quis verberatumve, domumve suam vi introitum esse dicat. domum autem accipimus, sive in propria domo quis habitat sive in conducta vel gratis sive hospitio receptus sit. Atrox iniuria aestimatur vel ex facto, veluti si quis ab aliquo vulneraveluti si cui in theatro vel in foro acta sit: vel ex persona, veluti si magistratus iniuriam passus fuerit, vel si senatori ab humili iniuria facta sit, aut parenti patronoque fiat a liberis vel libertis; aliter enim senatoris et parentis patronique, aliter
Abbreviated transcription (Latin):
uendico locato conducco¬
¶ Polane si depoĩti agit eo
nomĩe qd̾ tumilcus iucẽ¬
hii mine naufragii cau¬
herede ens ex dolo ip̃ins
ag̾etur. Quo cari mixta
ẽ accio. ¶ Ex maleficiis
u̾o prodite acciones alie
tiñ pene ꝑseq̃nde causa
parate sunc. alie tã pene
qͣm rei ꝑseq̃nde et obid

Expanded text:
vendito, locato conducto. plane si depositi agetur, eo nomine quod tumultus, incendii, ruinae, naufragii cauherede eius ex dolo ipsius agitur: quo casu mixta est actio. Ex maleficiis vero proditae actiones aliae tantum poenae persequendae causa comparatae sunt, aliae tam poenae quam rei persequendae et ob id
Abbreviated transcription (Latin):
nam dupli aut q̃drupli
rei recipiende nomine. fu
suam quis eẽ pecit. ¶ Ap-¬
pellanius aũt iurẽ quidẽ
actiones uendicationes ⁊̃
ꝑsonas n̾o actiones quib
dare facere oport̾e intẽdit᷑
condiciones ꝯdice em̃ est
demiutiare prisca luguͣ.
uũc u̾o ab usme ꝯdiciouẽ

Expanded text:
nam dupli aut quadrupli rei recipiendae nomine fursuam quis esse petit. Appellamus autem in rem quidem actiones vindicationes: in personam vero actiones, quibus dare facere oportere intenditur, condictiones. condicere enim est denuntiare prisca lingua: nunc vero abusive dicimus
Abbreviated transcription (Latin):
dicit is qui posẜonem ami¬
sit eam rem se lisu cepisse
et ita uendicat suam esse
q̃ue actio publiciaua app¬
llatur qmi pͥmũ apublico
p̾core inedicto ꝓpõita ẽ.
Rursus ex diuerso siquis
cum rei publice cã ab esset.
uł in hostium potestate ess
rem eins qui inciuitate ess
usu ceꝑit. ꝑmittitur dño si
posseisor rei publice cansa
ab esse desierit tuuc int̾
au num recissa usu ca¬
pioue eam pec̾e .i. ita pet̾e¬
lit itadicat possessorem usu
non cepisse et obidsuam¬
iis quibdamiꝰ aliis simili
dni equitate motus¬
modauit sic̃ exlaciore di¬
gestorum sen pantectorũ
uolumine incellig̾e licet
¶Item si quis infrandem
creditoꝵ rem suam alicui
tradid̾it bonis eius acredi¬
toribus ex sũa p̾sidis pos¬
hus coloni que pigno¬
ui ei cenentur. ¶Quasi¬
aut sermuauna est qua
creditores pignora ypo¬
thecas ne ꝑsecuntur
Iut̾ pignus aut et ypo¬
thecam q̃ncum ad ac¬
tionem ypochecanam
nil int̾ẽ. ¶ Nam de q̃
re int̾ creditorem et de¬

Expanded text:
dicit is qui possessionem amisit eam rem se usucepisse, et ita vindicat suam esse. quae actio Publiciana appellatur, quoniam primum a Publicio praetore in edicto proposita est. Rursus ex diverso si quis, cum rei publicae causa abesset vel in hostium potestate esset, rem eius qui in civitate esset usuceperit, permittitur domino, si possessor rei publicae causa abesse desierit, tunc intra annum, rescissa usucapione, eam petere, id est ita petere ut dicat, possessorem usu non cepisse et ob id suamnis et aliis, simili aequitate motusmodat, sicut ex latiore digestorum seu pandectarum volumine intellegere licet. Item si quis in fraudem creditorum rem suam alicui tradiderit, bonis eius a creditoribus ex sententia praesidis posbus coloni, quae pignodi ei tenentur; quasi Serviana autem qua creditores pignora hypothecasve persequuntur. inter pignus autem et hypothecam quantum ad actionem hypothecariam nihil interest: nam de qua re inter creditorem et de
Abbreviated transcription (Latin):
actionẽ einus delicti nõie p̾corĩ¬
tioduxit que applłatur iu bono¬
erit. ¶ Quadruplum aut iiͣ
tio sicut in accione furci mani¬
festi diximus d inqͣdrup̃soi¬
ẽ et rei ꝑsecutio ut pena tripli
sit siũ ꝯp̾hendatur raptor ĩ ipõsl
delicto siue nõ. Badidm ẽ enim
leuioris eẽ ꝯditionis eum qui
ui rapit qmͣ qui cłam ammo¬
petit actiosi dolo malo quisqͥs¬
q rapu̾it.Nam qui aliquo.
ꝯueĩeus ẽ nec furcitem̾ eum
qui eodem hoc auimo rapuit
¶S ue dum calia excogitent᷑¬
et inuemiatur ina ꝑ quã rap¬
tores inpuue suã ex̾ceant aua¬
riciam melius diualib ꝯsti¬

Expanded text:
actionem eius delicti nomine praetor introduxit, quae appellatur vi bonoerit. quadruplum autem noei persecutio, sicut in actione furti manifesti diximus: sed in quadruplo inest et rei persecutio, ut poena tripli sit, sive comprehendatur raptor in ipso delicto sive non. ridiculum est enim levioris esse condicionis eum qui vi rapit quam qui clam amopetit haec actio, si dolo malo quisque rapuerit: qui aliquo eiens est nec furti teneri eum qui eodem hoc animo rapuit. sed ne, dum talia excogitentur, inveniatur via per quam raptores impune suam exerceant avaritiam: melius divalibus consti
Abbreviated transcription (Latin):
deutiam iõ uidetur quasi
ex malefitio ten̾ret inꝙͣtũ
de ea re equu religioni iu¬
dicis uidebitur penam sꝯ¬
tinebit. ¶ Item is ex cuiꝰ
cenaculo uł ꝓprio ip̃ius et
ꝯlucto uł ĩ quo gratis hi¬

Expanded text:
dentiam: ideo videtur quasi ex maleficio teneri, et in quantum de ea re aequum religioni iudicantis videbitur, poenam sustinebit. Item is, ex cuius coenaculo vel proprio ipsius vel conducto vel in quo gratis h
Abbreviated transcription (Latin):
tenorem qui ex ip̃a maĩfestiꝰ
apparebit. ¶Nou solu̾ is in
uiriaꝵ tenetur qui fecit ĩin
cdirauit ut au iuala pugne¬
ꝑcuc̾etur. ¶Sec accicdi¬
si quis ĩ iuriam delinq̃rit
ħ est statim passus ad aui
ami uon poc̾it reudcare.

Expanded text:
tenorem qui ex ipsa manifestius apparet. Non solum autem is iniuriarum tenetur qui fecit iniurcuravit ut cui mala pugnrcuteretur. Haec actio dis enim iniuriam dereliquerit, hoc est statim passus ad animam non poterit recolere.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Que de fullone aut sartinato¬
re diximus eadem et ad eum cui
ꝯmodara ẽ res transferenda ue¬
t̾es existimabant./Nam ut ipe
fulło m̾cedem accipiendo custo¬
diam p̾stat ita is quoq qui cõ¬
modat im ucendi cã ꝑcipit siłi

Expanded text:
Quae de fullone et sarcinatore diximus, eadem et ad eum cui commodata res est transferenda veteres existimabant: nam ut ille fullo mercedem accipiendo custodiam praestat, ita is quoque qui commodum utendi percipit simi
Abbreviated transcription (Latin):
si quis adie camiam aliciuꝰli¬
bellum . al arnem scripsent
ꝯposuit ei d̾it doly ne uialo fe¬
cit quo quid eoꝵ fieret. ¶ Suie¬
si quis irem familias aut p̾te
tur et deuiq aliis plurib modis
ad mitti iiriam manifestũ ẽ.
¶Patitur aut quis iuiai
no solum ꝑsem ipm s etiam
ꝑ lib̾os suos quos inpocestate¬

Expanded text:
si quis ad infamiam alicuius libellum aut carmen scripserit, composuerit, ediderit, dolove malo fecerit quo quid eorum fieret; sivs matremfamilias aut praettur: et denique aliis pluribus modis admitti iniuriam manifestum est. Patitur autem quis iniuriam non solum per semet ipsum, sed etiam per liberos suos, quos in po
Abbreviated transcription (Latin):
de idłr qui nullo iire occidit
¶Itaq qui lacronem occidit ñ
tenetur utiq si alit̾ ꝑicłi ef¬
fug̾e non pot at uec is quide᷑
dit si modo cuspa eius nlla ĩue¬
uiatur. ¶lam a alioqͣn ño mi
nus ex dolo quam exculpa quis¬
q hac lege tenetur¶tãq si qͥuis
dum iaculis uidit uł exc̾citatur
transeuutẽ seruum tuũ traie¬
c̾it. distinguitur. Nam si id a
milite qui ĩ campo eo qd̾ uͥ soli¬
tum ẽ ex̾cirari admissum ẽ nul¬
la culpa enus iuclligitur. Si aliꝰ
tale quid ad miẜuit culpe reus
ent. ¶dem uins ẽ de milice
si ĩ alio loco quam ex̾citandis
militib dectinatus ẽ id ad mi¬
sit. ¶ Item ui pucator ex arbo i¬
te delecco ramo seruũ tuũ tͣn¬
seuntem occd̾it ui ꝓpe mami
publicam aut maualẽ id
euitari possit culpe reus ẽ si pre¬
lamauit uꝑ illecuranit cane¬
re exͣ ꝑicułum est putator eq̃

Expanded text:
egitur, qui nullo iure occidit. itaque qui latronem occidit, non tenetur, utique si aliter periculum effugere non potest. Ac ne is quidem dit, si modo culpa eius nulla invenitur: nam alioquin non minus quam ex dolo ex culpa quisque hac lege tenetur. Itaque si quis, dum iaculis ludit vel exercitatur, transeuntem servum tuum traiecerit, distinguitur. nam si id a milite quidem in Campo, locove ubi solitum est exercitari, admissum est, nulla culpa eius intellegitur: si alius tale quid admisit, culpae reus est. idem iuris est de milite, si is in alio loco quam qui exercitandis militibus destinatus est, id admisit. Item si putator ex arbore deiecto ramo servum tuum transeuntem occiderit, si prope viam publicam aut vicinalem id evitari possit, culpae reus est: si praeclamavit neque ille curavit cavere, extra culpam est putator. aeque
Abbreviated transcription (Latin):
rectłitur. ¶Item acco de
eo qd̾ mecus cã faũ sit a
cet̾is de quib locuti sumꝰ
eodiffert qd̾ eius nacura ta¬
cite conciuetur ut qui in¬
dicis uissu ipam rẽ actori
restituat ab soluatur. Sd̾
in cet̾is casibus non ita ẽ
s oĩmodo quisq in qͣdru¬
ne. ¶ Accionum aut quã¬
dam boue fidei st̃̾. hee exepͥs

Expanded text:
itur. Item actio de eo, quod metus causa factum sit, a ceteris, de quibus simul locuti sumus, eo differt, quod eius natura tacite continetur, ut, qui iudicis iussu ipsam rem actori restituat, absolvatur. quod in ceteris casibus non ita est, sed omnimodo quisque in quadrune. Actionum autem quaedam bonae fi
Abbreviated transcription (Latin):
habendam ꝯstat. ¶Itẽ si qͣs
exꝑi mulaꝵ unam uł ex qnͣ¬
comodis muis ẜuus eoꝵ su̾it
ocasus u̾o solum occisi sit esti
tatur qͣnti dep̾ciati st̃ qui sr̃¬
sunt. ¶Libum ẽ au̾t eicuiꝰ
seruus fu̾it occisus et pͥuato
iudicio legis acquilie damp.
ꝑsequi et capitali cumine.

Expanded text:
adlatum fuerit, veluti si servum tuum heredem ab aliquo institutum ante quis occiderit quam is iussu tuo adiret: nam hereditatatur, quanto depretiati sunt qui supersunt. Liberum est autem ei, cuius servus fuerit occisus, et privato iudicio legis Aquiliae damnum persequi et capitalis criminis
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Furcoꝵ gu̾a duo st manifestũ
et nec manifestum. ¶Nam ꝯ̃¬
ceptimm et oblatum spẽs pocius
acnois st̃. funto coherelites qͣm
qu̾a furcoꝵ sic̃ inferius appare¬
bis. ¶Manifestus fur ẽ qm̃ gͣ
lum is qui ĩ ip̃o furto dep̾hẽ dit

Expanded text:
 autem genera duo sunt, manifestum et nec manifestum. nam conceptum et oblatum species potius actionis sunt furto cohaerentes quam genera furtorum, sicut inferius apparebit. manifestus fur est, quem lum is qui in ipso furto deprehendit
Abbreviated transcription (Latin):
tilius famił seorsũ apa¬
tre habitau̾it es qd exte¬
naculs cius deiectu entu¬
sum ne ẽ uũ quid poit ũ
sus pensum ue ẽ cuiꝯ casꝰ
placuit. in prẽ nullam eẽ
actonem sec cum ꝓpso
filio agendum ꝙ e llio
aut caupone aut stabuli
de dolo aut furto ꝙ ĩnau
aut incaupona aut in
stabulo fc̃nerit. quasi
ex maleficio tenen uide¬
tur. Si modo ipĩus nullũ
stabulum excuerit. cũ
tu sit ad u̾sus eumͣ ꝯstitu
ta ħ accio aliqͣtenus culpẽ
reus ẽ qd oꝑamaloꝵ ho

Expanded text:
filius familias seorsum a patre habitaverit et quid ex coenaculo eius deiectum effusumve sit, sive quid positum suspensumve habuerit cuius casus placuit, in patrem nullam esse actionem, sed cum ipso filio agendum. quod et aut cauponae aut stabuli de dolo aut furto, quod in nave aut in caupona aut in stabulo factum erit, quasi ex maleficio teneri videtur, si modo ipsius nullum stabulum exerceret: cum tu sit adversus eum constituta haec actio et aliquatenus culpae reu
Abbreviated transcription (Latin):
cio. q a te petitio uł adn̾sus te
ꝑsecutio est ułent qd̾q cũ me¬
cum habes tenes possides pos¬
sid̾es. ne dolo malo ne feciti qͦ
minus possideas q̃nticumq
eaꝵ rerum res erit cantũ pec¬
cuniam dari slipulatus ẽ an¬
lus agerius spopondit num̾¬
so uum̾us uegidius int̾roga¬
uit aulum agerium. Q incꝙͣ
cibi hodierno die ꝑ aquiliana
scipulationem spospondi hes
culi. ¶Prẽt̾ea nonatione col¬
ti sud ꝙtͣ seius debeat acicio
dan saipulatus sis. ¶ Na int̾¬
uentu noue ꝑsone noua uas¬
citur obligało et pͥma collit᷑
tionis iure tolliur ueluci si
id qd̾titio tu debeas apupillo
sũ cucoris aucͣce scipulatus
fu̾it. Ouocaũ res amiccitur
uani et p̃or debitor lib̾atur et
post̾ior odligatio uulla ẽ son
uet ac si posira nullus sapulacꝰ
fuiss S ueadem ꝑsona sit aqua
postea scipuleris ita demum
nonatio sic si quid in post̾iorem
stipulationem nom sit. force
si ꝯditio aut clies aut adeussor
adiciatur aut decrahicur

Expanded text:
quaeque abs te petitio vel adversus te persecutio est erit quodque tu meum habes tenes possides possideresve dolove malo fecisti, quo minus possideas: quanti quaeque earum rerum res erit, tantam pecuniam dari stipulatus est Aulus Agerius, spopondit Numeso Numerius Negidius interrogavit Aulum Agerium: ‘ quidquid tibi hodierno die per Aquilianam stipulationem spopondi, si tuli. ’ Praeterea novatione tolid quod tu Seio debeas, a Titio dari stipulatus sit. nam interventu novae personae nova nascitur obligatio et prima tollitur a novationis iure tollatur: veluti si id quod Titio tu debebas a pupillo sine tutoris auctoritate stipulatus fuerit, quo casu res amittitur: nam et prior debitor liberatur et posterior obligatio nulla est. non net ac si postea nullus stipulatus fuisset. sed si eadem persona sit a qua postea stipuleris, ita demum novatio fit, si quid in posteriore stipulatione novi sit, forte si condicio aut dies aut fideiussor adiciatur aut detrahatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ti accione lib̃an suppoĩtũ aut
eẽ ei qui ꝓre sibi ꝯmodata dño
sacisfecit. cũ maĩfeitissimũ ẽ
etiam si abiuitio dn̾s accõnẽ
datam accepit. ꝓcũq cã exitũ¬

Expanded text:
i actione liberari, suppositum autem esse ei qui pro re sibi commodata domino satisfecit, cum manifestissimum est, etiam si ab initio dominus actionem datam accepit, quemcumque causae exitu
Abbreviated transcription (Latin):
mur accio aut nich
Saliuid ẽ quamius ꝑseq̃n¬
di ĩ iuditio qd̾ sͥ debetur.
¶Omuium accionũ qͥb
int̾ aliquos apud iudices
arbitros ne de ꝯua cũ q re
queritur unuua diuiso
iduo geu̾a deducituriauͭ
n tm̃ iurem sunt. aut in
ꝑsonam. ¶Ilamq acit
imnus qmisq aut cumeo
qui ei obligatus ẽ uł exꝯͣc

Expanded text:
 actio autem nihil aliud est quam ius persequendi iudicio quod sibi debetur. Omnium actionum, quibus inter aliquos apud iudices arbitrosve de qua re quaeritur, summa divisio in duo genera deducitur: aut enim in rem sunt aut in personam. namque agit unusquisque aut cum eo qui ei obligatus est vel ex c
Abbreviated transcription (Latin):
pubes rem alietant monens
furtum faciat. Et placet qr Nͣ
furtum ex affcũ ꝯ astit ĩ de¬
mũ obligan eo c̾inie ĩ pubem
si ꝓximus pub̾tati sit et ob¬

Expanded text:
pubes rem alienam amovendo furtum faciat. et placet, quia furtum ex affectu consistit, ita demum obligari eo crimine impuberem, si proximus pubertati sit, et ob
Abbreviated transcription (Latin):
plebem romanam q̃ aquilio
tribimo rogante hanc legẽ tu¬
lit ꝯtentam fuisse ꝙ p̾ma ꝑte
eo u̾bousa ẽ. ¶Cecum plãcu¬
it ita demũ ex hac lege directã¬
accionẽ esse li quis precipue
corꝑe suo dampnũ ded̾it utiles¬
acciones dari solent. ueluti siqͥs
hõiuẽ alienũ aut pecus ita
retur aut inmentum tam ue¬
hement̾ eg̾it ut rumperetur
aut peccꝰꝰ in tantum exagita¬
u̾t ut p̾cipitaretur aut uͦ qͥs
alieno seruo ꝑsuaserit ut ar¬
borem ascenderet uł inputeũ
descend̾et et is ascendendo uł
descẽ dendo aut mortuus fu̾it.
aut aliqua ꝑte corꝑis lesus fu¬
erit ut ineum actio datur. s
a quis alienũ euũ de ponte

Expanded text:
plebem Romanam, quae Aquilio tribuno rogante hanc legem tulit, contentam fuisse, quod prima parte eo verbo usa est. Ceterum placuit, ita demum ex hac lege actionem esse, si quis praecipue corpore suo damnum dedactiones dari solent: veluti si quis hominem alienum aut pecus ita retur, aut iumentum tam vehementer egerit ut rumperetur, aut pecus in tantum exagitaverit ut praecipitaretur, aut si quis alieno servo persuaserit ut in arborem ascenderet vel in puteum descenderet, et is ascendendo vel descendendo aut mortuus fuerit aut aliqua parte corporis laesus erit, utilis in eum actio datur. sed si quis alienum servum de pont
Abbreviated transcription (Latin):
dũoꝵ suoꝵ sunt si rem eis surri¬
piant fuitum quidem ilł faci¬
uit et res infurcinam causã
cadit. nec ob id ab ullo usu capt
ex alia ull a cã pot int̾ eos accõ
titur ꝯueient ille furti tenẽt᷑.
qr ĩnum ẽ ope. et ꝯulio eius fur¬

Expanded text:
otestate sunt, si rem eis subripiant, furtum quidem illis faciunt et res in furtivam causam cadit nec ob id ab ullo usucapi pex alia ulla causa potest inter eos actio titur, convenienter ille furti tenetur, quia verum est, ope consilio eius fur
Abbreviated transcription (Latin):
t̾etur fcr̾a ẽ in fcrꝰ a cc̃s dari de¬
beat. ¶At nͥ oꝑo inuiititius ⁊¬
furtum fecit ambo turti
furrum emitti ui / qui scãͥ as
ne feramenta ade frign. u
aut sculas ut fenestus suppo¬

Expanded text:
teretur, factum est, in factum actio dari debet. at ubi ope Maevii Titius furtum fecerit, ambo furti furtum admitti videtur, qui scalas ve ferramenta ad effringendum aut scalas, ut fenestris suppo
Abbreviated transcription (Latin):
tuł. ꝙͣuis tur uosit ꝯstituta
est accio que applłatur oblati¬
¶ Est etiam prohibici furti ac¬
tio adu̾sus eum qui fintũqͥre¬
re p̾sentib testibus uolentẽ
tuitur edcõpretoris ꝑ accionẽ
furti ũ exibiti adu̾ius eũ qͥrẽ
furtiuam aꝓd̾ se qͥsitam et in¬
uentami no exhĩbuit. ¶ Set
hee actiones .i. ꝯceptret obla¬
tiet furti ꝓhibiti uec non fur¬
ti ñ exhibica iudesuecudinẽ
abierunt cum requisitio rei
nuiem obẜuacionem nõ sit
u̾nto exꝯseq̃ntia etiam p̾fa¬
te actiones ab usu coĩ dusesse¬
runt. Cũ manifestum ẽ qm̃
om̃is qui scientes rem furtiuã
sus ceꝑuut. et celau̾̾t surti.
nec manfesti obuoxii sunt.
¶ Pena mainfesti surti qͣdru¬
pli ẽ tam ex ẜui p̃ ꝙ̃ exlib̾i uͨ

Expanded text:
uamvis fur non sit, constituta est actio, quae appellatur ablati. est etiam prohibiti furti actio adversus eum qui furtum quaerere testibus praesentibus volentem tuitur edicto praetoris per actionem furti non exhibiti adversus eum qui furtivam rem apud se quaesitam et inventam non exhibuit. sed hae actiones, id est concepti et oblati et furti prohibiti nec non furti non exhibiti in desuetudinem abierunt. cum enim requisitio rei terem observationem non fit: merito ex consequentia etiam praefatae actiones ab usu communi recesserunt, cum manifestissimum est quod omnes qui scientes rem furtivam susceperint et celaverint, furti nec manifesti obnoxii sunt. Poena manifesti furti quadrupli
Abbreviated transcription (Latin):
enumerata dispi¬
ciamus et de hiis oblig̾¬
tionib que non ꝓprie quidem.
unt qi ex ꝯͣctu nasci uidentur gͥ
cum quis absentis negocia
gessent ultroatro q mnt̾ eos.
nascũtur accões que applłan¬
tur negdtioꝵ gestornui s dño
quidem rei geste adu̾sus eumi
qui gessit directa conpetit accõ
negotioꝵ aut gestori ꝯcraria
festum ẽ quippe ita nascũtur.
Iste acciones ũ sũmandato
quisq alisus negrais g̾ẽdis
se optułit ex quacã hii qͦuonĩ
negocia gesta fu̾int ⁊̃ ignoran¬
tes obligantur idq ucilitatis
cã receptum ẽ ne ab sentium
qui subita festinacõe coacti u¬
ulli de mandata negotioꝵ ges¬
toꝵ suoꝵ adm̃stͣtione ꝑegre
ꝑfeca essent deserentur negoai̾
que sane nemocuraturꝯ ess
uͥ de eo ꝙ quis mpenlissz ullaz
hiturus ess acctione. ¶ Sicut
cũt is qui utur geiẜ̃it negocͣs¬
Ita et ꝯͣ nte quoq cenetur ur
ad misrationis rõnẽ rectlat ꝯ
quo casu ad exacussimam qͥs¬

Expanded text:
enumerata dispiciamus etiam de his obligationibus, quae non proprie quidem eunt, quasi ex contractu nasci videntur. Igitur cum quis absentis negotia gesserit, ultro citroque inter eos nascuntur actiones, quae appellantur negotiorum gestorum: sed domino quidem rei gestae adversus eum qui gessit directa competit actio, negotiorum autem gestori contraria. festum est: quippe ita nascuntur istae actiones, si sine mandato quisque alienis negotiis gerendis se obtulerit: ex qua causa ii quorum negotia gesta fuerint etiam ignorantes obligantur. idque utilitatis causa receptum est, ne absentium qui subita festinatione coacti, nulli demandata negotiorum suorum administratione, peregre profecti essent, deserentur negotia: quae sane nemo curaturus esset, si de eo quod quis impendisset nullam habiturus esset actionem. sicut autem is qui utiliter gesserit negoita et contra iste quoque tenetur, ut administrationis rationem reddat. quo casu ad exactissimam quis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ alium candẽri mãdator
exeqͣtur nam uisi ira renũcie¬
tur ut integra causa mãdato¬
i reẜuecur eandem rem exp̃li¬
candi nichoĩꝰ mandati accio
renũciandi. ¶ Mandacũ et¬
ĩdiem deferreet sũbꝯdicĩe fieu
ꝓot In sũmaiciendum man¬
datum insi gͣtuitum sic ĩ abã
formam negocii cad̾e nam m̾¬
cede constituta incipit locatio
et ꝯcluctio eẽ Od̾ ut gen̾aliter
dix̾imus quib casib sũ siũ m̾¬
cede suscepto officio mandatu
aut̃ depõiti ꝯͣhitur uegm̾ hiis
caĩbus iut̾uei̾ente m̾cede loca

Expanded text:
 alium eandem rem mandator exsequatur. nam nisi ita renuntiatur ut integra causa mandatori reservetur eandem rem explicandi, nihilo minus mandati actio renuin diem differri et sub condicione fieri potest. In summa sciendum est mandatum, nisi gratuitum sit, in aliam formam negotii cadere: nam mercede constituta, incipit locatio et conductio esse. et ut generaliter dixerimus: quibus casibus, sine mercede suscepto officio, mandati aut depositi contrahitur negotium, his casibus, interveniente mercede, loca
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ si exp̾sse fueruit ꝑtes he.
seruari debent. ¶Nec oĩ iriõ
dubiura fuit. qu ualeat ꝯuen¬
tio si duo int se pacci st̃ ui ad u¬
nũ quidem due ꝑtes dampui.
et lucri ꝑtineant ad aliu̾ t̾cia.¬
¶ de illa sane ꝯueutiene qͥsitũ
e si titius et seius iut̾ se pactu
sunt ut adtitium lucri due
ꝑtes ꝑtineant. dampni c̾cia
societatis talem pactionẽ esse
existimauit ex ob id non esse
ratam hũdam. Seruus supoli¬
qr sepe quoꝵdam ita u̾tiosa ẽ
oꝑa insocietate ut eos instum
sit meliori conditione in socie
ut alt̾ pecciuĩam ꝯferat. alter
non ꝯterat᷑ et cũluciũ ĩt̾ eos.
ꝯmuune sit qr sepe oꝑa alicuiꝰ

Expanded text:
quodsi expressae fuerint partes, hae quodsi expressae fuerint partes, hae servari debent: nec enim umquam dubium fuit, quin valeat conventio, si duo inter se pacti sunt ut ad unum quidem duae partes et damni et lucri pertineant, ad aliam tertia. De illa sane conventione quaesitum est, si Titius et Seius inter se pacti sunt, ut ad Titium lucri duae partes pertineant, damni tertia,s contra naturam societatis talem pactionem esse existimavit et ob id non esse ratam habendam. Servius Sulpi saepe quorundam ita pretiosa est opera in societate, ut eos iustum sit meliore condicione in societut alter pecuniam conferat, alter non conferat et tamen lucrum inter eos commune sit, quia saepe opera alicuius
Abbreviated transcription (Latin):
tocius inc̾itus accesẜit ad do¬
minũ suꝑ hoc redudare ꝑi¬
culum si aut ꝑticłaris et ad
emphiteotecalium hinꝰ moi
dampnũ ueĩre quo iure utimͣ
¶tem qritur si cum aurifice
titius ꝯuenent ut is ex auro
suo c̾ci pond̾is c̾te q forme an¬
quidem emptionem et uendi
tum emptionem et uẽdicio¬
nem ꝯ̃hi Ed̾ si suum aurum
titius dederit m̾cede ꝓ oꝑa ꝯsti¬
tuta dubium nõ ẽ qͣm̃ locacõ
et ꝯluctio sit. ¶ Conductor
omĩa scłm legem ꝯductionis
facere d et si quid in lege p̾t̾¬
missum su̾it idex bono et eqͦ
d p̾stare¶ Qmi ꝓusu aut nes¬
timentoꝵ anc argenti aut in¬
menti mncedemr aut ded̾it anc
ꝓmisit ab eo custoclia tał desi¬
d̾atur qualem diligentissim¬
us pat̾ familias suus rebus
adhib quami si p̾stic̾it et ex¬
aliquo casu amisent rem de
resticuenda ea re nõ tenebit᷑
¶Mortuo ꝯductore intra tẽpo
solemus. aut tõto¬
rumbonoꝵ qͣm greci
appellat aut unius alicuiꝰ
negotiationis ueluti manci

Expanded text:
it, ad dominum super hoc redundare periculum, sin particularis, ad emphyteuticarium huiusmodi damnum venire. quo iure utimur. Item quaeritur, si cum aurifice Titio convenerit, ut is ex auro suo certi ponderis certaeque formae anquidem emptionem venditiontum emptionem et venditionem contrahi. quodsi suum aurum Titius dederit, mercede pro opera constituta, dubium non est quin locatio et conductio sit. Conductor omnia secundum legem conductionis facere debet et, si quid in lege praetermissum fuerit, id ex bono et aequo debet praestare. qui pro usu aut vestimentorum aut argenti aut iumenti mercedem aut dedit aut promisit, ab eo custodia talis desideratur qualem diligentissimus paterfamilias suis rebus adhibet. quam si praestiterit et aliquo casu rem amiserit, de restituenda ea non tenebitur. Mortuo conductore intra temporsolemus aut totorum bonorum, quam Graeci appellant, aut unius alicuius negotiationis, veluti mancip
Abbreviated transcription (Latin):
exduab istis causis uob̃ acqui¬
citur. ¶ Comimẽ seruũ ꝓ do¬
minica ꝑte dominis acq̃nire-¬
re c̾cum est exceptio ꝙ uni uoĩa¬
tim stipulandoaut ꝑtradicio¬
uem accipiendo illi soli acquint
ueluti um ita scipuletur. Titio
domino meo dare spondes ¶S
si uniꝰ diũ uissu ẜuus su̾it stipu¬
latus lic au̾a dubitabatur. cũ¬
ꝑ uram detisionem res expe¬
dica ẽ ut illitm̃ acquirat qui
tio solucione
eius qd̾ debetur uł si quis
ꝯsentiente creditore alut
ignorante uł ĩ iuto soło fiat.
¶Item si reus solu̾it hii qui

Expanded text:
adquiritur. Communem servum pro dominica parte dominis adquirere certum est, excepto eo, quod uni nominatim stipulando aut per traditionem accipiendo illi soli adquirit, veluti cum ita stipuletur: ‘ Titio domino meo dare spondes? ’ sed si unius domini iussu servus fuerit stipulatus, licet antea dubitabatur, ram decisionem res expedita est, ut illi tantum adquirat, qui tio solutione eius quod debetur, vel si quis consentiente creditore aliudignorante vel invito solutio fiat. item si reus solverit, etiam ii qui
Abbreviated transcription (Latin):
q responsimi essi quis ĩ aliũ
mũ alit oleum. idmiscunt quo
naturał bouitas inm et oleicor¬
rumꝑetur ex hac ꝑte legis eum
tenen. ¶ Illud palam est sic̃ ex
primo capite ica demũ quisq te¬
nietur si dolo aut culpa eius hõ
aut quadrupes ocisus occisa ne
fun̾it ita ex hoc capite ex dolo et
culꝑa de cet̾o dampno q̃miq te
dampuũ ded̾it ac ne dapͥuum¬

Expanded text:
 responsum est, si quis in alienum vinum aut oleum id immiserit quo naturalis bonitas vini vel olei corrumperetur, ex hac parte legis eum teneri. Illud palam est, sicut ex primo capite ita demum quisque tenetur, si dolo aut culpa eius homo aut quadrupes occisus occisave fuerit, ita ex hoc capite ex dolo aut culpa de cetero damno quemque tendamnum dederit. Ac ne ‘ plu
Abbreviated transcription (Latin):
co tradidinius in qͣtuor gena
uit ¶Nam om̃s exrenasꝯtur
.i. ex ip̃o mnalesitio ueluti ex fur¬
to aut rapina aut dampno
ess ꝯͣctutiorei trandulosa uł ip¬
siu s rei uł eniam usus eius pos¬
sessionis. ne. ꝙ lege nacurali
ꝓhibicum ẽ omiccere. ¶ Furtũ

Expanded text:
us, in quattuor genera sunt, nam omnes ex re nascuntur, id est ex ipso maleficio, veluti ex furto aut rapina aut damno ectatio rei fraudulosa vel ipsius rei vel etiam usus eius possessionisve, quod lege naturali prohibitum est admittere. Furtum
Abbreviated transcription (Latin):
iꝑidam suam retiu̾e nõ põ¬
ti ĩ eo ano plurimi fu̾it illar
sũ a expͥmitur ut siquis ho¬
minẽ tuũ qui hodie daudus
aut luscus aut mancus ent
qͣnti is hodre erit s ꝙͣti ĩ eo ãno
pͥlurimi fuit ¶ Suard̾e cre¬
dicum ẽ penaleni eẽ huiꝰ leg̾
accionẽ qr uon soluni tautii
quisq obligatur qntũ dap̾¬
ni dedit s aliqudolonge plu¬
ris. Ido ꝯstat in he dem eã ac¬
tiouem ñ tranure.que transi¬
tura fuiss si ultra dampiꝑ
nũqͣm lis estimaretur. ¶Illd̾
nõ ex u̾bis legis. S ex int̾põe
placuit nou solum ꝑempti
corpis estimationems ẽẽ habẽ¬

Expanded text:
itiam suam retinere non potti in eo anno plurimi fuerit illa sententia exprimitur, ut si quis hominem tuum, qui hodie claudus aut luscus aut mancus eritquanti is hodie erit, sed quanti in eo anno plurimi fuerit. qua ratione creditum est, poenalem esse huius legis actionem, quia non solum tanti quisque obligatur quantum damni dederit, sed aliquando longe pluris: ideoque constat, in heredem eam actionem non transire, quae transitura fuisset si ultra damnum numquam lis aestimaretur. Illud non ex verbis legis, sed ex interpretatione placuit, non solum perempti corporis aestimationem haben
Abbreviated transcription (Latin):
luitate dissoluitur. ¶ Nam sͦ
ticns et seiꝰ inc̾ se ꝯsenserint
uc fundum tusculanũ emptũ
to neq aĩdo tradito plauit iut̾
eos ut cliscedent ab empcoẽ et
ea uendicione ĩ nicem lib̾ant᷑
¶Idem ẽ et in ꝯduccõe et loca
sensu descẽdue sic̃̾ iam dcm̃ ẽ¬
ligationib¬

Expanded text:
luntate dissolvuntur. nam si Titius et Seius inter se consenserunt ut fundum Tusculanum emptum to neque fundo tradito, placuerit inter eos ut discederetur ab emptione et venditione, invicem liberantur. idem est et in conductione et locatconsensu descendunt, sicut iam dictLIGATIONIB
Abbreviated transcription (Latin):
tempus inhac excepcõe añ a qͣdẽ
ex pͥncipalib ꝯstitutionib usq
ad qͥnquium ꝓcedebat s ne
creditores diu̾cius Pssint suis
peccuniis foratan defraudari.
ꝑꝯsticutionem nram sempus
coarcatum ẽ nt ulcra biẽmi me¬
tas huiꝯmoĩ exceptio minime
extendatur.

Expanded text:
tum autem tempus in hac exceptione antea quidem ex principalibus constitutionibus usque ad quinquennium procedebat : sed ne creditores diutius possint suis pecuniis forsitan defraudari, per constitutionem nostram tempus coartatum est, ut ultra biennii metas huiusmodi exceptio minime extendatur.
Abbreviated transcription (Latin):
cuũ illi daretur etͦ iõ ꝯdicõe tene¬
tur. ¶ Ex quibdam cm̃ cansis
repeci non põt qd̾ ꝑerrorem non
debicum soluciñ ẽ. sic namq¬
uec̾es deficierunt ex quibus lis
inficiando crescit ex his causis ũ
debicum solutum repeti ũo pos¬
se ueluti ex lege aquilia ¶ Itẽ
ex legato quoꝰ ueteres quidem ĩ
hab̾e uoluerunt. que c̾ta ꝯstitu¬

Expanded text:
tuum illi daretur, et ideo condictione tenetur. Ex quibusdam tamen causis repeti non potest, quod per errorem non debitum solutum sit. namque definiinfitiando lis crescit, ex his causis non debitum solutum repeti non posse, veluti ex lege Aquilia, item ex legato. quod veteres quidem in habere voluerunt quae certa
Abbreviated transcription (Latin):
au uenͣtro et cum nob̾ suꝑhac
dubitatione suggestum est et
antiquoꝵ prude̾i luum sr̃ hoc
ur̃am decisionem saucrimue
miiume fcũs ẽ et io non con¬
em ꝓbica tis serui introductũ
ẽ ut sit eis penał accio impo̾it
tam ꝙͣ si re ip̃a suiss ẜnus cor¬
ruptus ne ex hiuꝰ ugli ĩ pun¬
tate et malium ẜ ĩ taciłe qui
possit corrumpi tale t̾acruus E
aquibdam rretrenr. ¶Int̾¬
dum etiam lib̾oꝵ honiuũ fur¬
tum at ueluti si quis liboꝵ uos¬
troꝵ qui in potãte u ñ sit sur

Expanded text:
an neutro? et cum nobis super hac dubitatione suggestum est et antiquorum prudentium super hoc nostram decisionem sanximus, minime factus est, et ideo non conciem probitatis servi introductum est, ut sit ei poenalis actio imposita, tamquam re ipsa fuisset servus corruptus, ne ex huiusmodi impunitate et in alium servum, qui possit corrumpi, tale facinus a quibusdam pertentetur. Interdum etiam liberorum hominum furtum fit, veluti si quis liberorum nostrorum, qui in potestate nostr
Abbreviated transcription (Latin):
titium ectionem. ¶Is qui exa¬
equitur mandatum ñ d ex
ced̾e sines mandatint ecce si
quis unꝰ adcelitum aureos
mandau̾it tͥ ut fuudũ emes.
uł ut ꝓticio spond̾es u pluris
eu̾ie debes. n in ampliorem
fide iub̾e alioquin uoit ħe bis
adeo quidem ut sabino et cas¬
siꝯ placuerit etiam si usq ad
ceutum aureos cum eo agere
uelis mutilit̾ te accutum di¬
u̾se scole auccores recte usq
ad centum aureos cũ eo acru¬
rum existunant que suĩa sa
nem qmi qui mandat ut sͥ.
centum aureoꝵ fuudus em̾e¬
tur is utiq mandasse utiłr
ut minoris si poss emerecur¬
¶ Recce quoq mandatu ꝯͣct̃¬

Expanded text:
Titium actionem. Is qui exsequitur mandatum non debet excedere fines mandati. ut ecce si quis usque ad centum aureos mandaverit tibi, ut fundum emeres vel ut pro Titio sponderes, neque pluris emere debes neque in amplioremfideiubere; alioquin non habebis eo quidem, ut Sabino et Cassio placuerit, etiam si usque ad centum aureos cum eo agere velis, inutiliter te acturum. diversae scholae auctores recte te usque ad centum aureos acturum enem, quoniam qui mandat, ut sibi centum aureorum fundus emeretur, is utique mandasse intellegitur, ut minoris, si possit, emeretur. Recte quoque mandatum c
Abbreviated transcription (Latin):
quo deferre ac depou̾e rem des¬
tinass S si ꝑtułit quo destiua¬
uit tamet ũ dep̾hendatur c̃ re
furcina nõ e̾ maĩfestus fur.
nec manifestũ ẽ. ¶Conceptũ
furtum d̾rcũ a pd̾ aliꝙͣ testibus
p̾sentib furtina res quesita ẽ¬
et ĩuenta sit. Nam ĩ eũ ꝓp̾a ac¬
tio ꝯsticuta ẽ ꝙͣuis fur uon sit
que applłatur ꝯcepti. ¶ Obla¬
tũ furtum d cũ res furtiua tibi
qbaliquo ob̾laca sit. ea q̃ ap̾te
ꝯcepta sit utiq ci siea inte
tioi data ũt us ap̾bentẽ po¬
tius qͣm aꝑd̾ eum qui ded̾it

Expanded text:
quo perferre ac deponere rem destinasset, sed si pertulit quo destinavit, tametsi deprehendatur cum re furtiva, non est manifestus fur. manifestum est. Conceptum furtum dicitur, cum apud aliquem testibus praesentibus furtiva res quaesita et inventa sit: nam in eum propria actio constituta est, quamvis fur non sit, quae appellatur concepti. oblatum furtum dicitur, cum res furtiva ab aliquo tibi oblata sit eaque apud te concepta sit, utique si ea mente tibi data fuerit, ut apud te potius quam apud eum qui dederit
Abbreviated transcription (Latin):
res uelex diu̾so ut feu̾es pociꝰ
qͣm incinpcõe pͥ̾dioꝵ colloces.
Omꝰ gu̾is mandatum maius
consilium ẽ q̃m mandatum
et obid non ẽ obligatoriu qͣre
¶nemo exꝯulio maudati oblig¬
tisẽtiam si nõ expecliat ei cili
dabitur cumm lib̾um cuiq sit
apd̾ se explorare auexpecliat
consilium. ¶Itaq siotiosam
pecciñam domi te hũtem hor¬
tatus fu̾it te aliquis ut rẽ aliqͣ
em̾es ułeam cred̾es qͣmius ũo¬

Expanded text:
so ut feneres potius, quem in emptiones praediorum colloces. cuius generis mandatum magis consilium est quam mandatum et ob id non est obligatorium, quia nemo ex consilio mandati obligatur, etiamsi non expediat ei cui dabitur, cum liberum cuique sit apud se explorare, an expediat consilium. itaque si otiosam pecuniam domi te habentem hortatus fuerit aliquis, ut rem aliquam emeres vel eum crede
Abbreviated transcription (Latin):
tibi mandet sine sua et
tua sui aliena tñrsni sua et ali¬
eua suĩ tua e aliena at s tua
tiũ grã tĩbi riandatum sit st¬
nac̾uũ ẽ mandatum et ob id
nulla exea obligatio nec mã¬
dan int̾ uos accio nascitur¶ Ma¬
dantis tĩ grã int̾ueĩt manda¬
tum ueluti si qus cibi mand
ut negocia eius g̾eres łut fũdũ
ei em̾ẽs uł ut peo spoudes¬
ag̾e cumco exãdei iussorĩ cã
mandet t̾ ut cum eo reo agas
ꝑiculo mandantis uł ut ipĩus
picũlo scipułis ab eo qui t dẽle¬
g ĩ id qd̾ tibi dẽbu̾it aliena aũ¬

Expanded text:
tibi mandet, sive sua et tua, sive alienia tantum, sive sua et aliena, sive tua et aliena. at si tua tantum gratia tibi mandatum sit, supervacuum est mandatum et ob id nulla ex eo obligatio nec mandati inter vos actio nascitur. Mandantis tantum gratia intervenit mandatum, veluti si quis tibi mandet, ut negotia eius gereres, vel ut fundum ei emeres, vel ut pro eo spondeagere cum eo ex fideiussoria causa mandet tibi, ut cum reo agas periculo mandantis, vel ut ipsius periculo stipuleris ab eo, quem tibi deleget in id quod tibi debuerat. Aliena au
Abbreviated transcription (Latin):
¶Itaq suñc̾litor pignore sm̃
is apud ꝙ̃ res depoĩta ẽ eare u¬
taturalue is qui eam rem u¬
tendam accepit ĩ alium usũ
tͣusferat qͣm cuiꝰ grã ei data ẽ
furtum ꝯmittit ueluti si q̃s
argentum utendũ accepent
qͣi amicos ad cenam ĩmta.¬
turus et idͣ pegre secum tułit
aut si qͣs equum geitandi cã
ꝯmodatũ sibi longius aliqͦ
dux̾it qd̾ uet̾es scupseriut de
eo qui in a aem equũ ꝑduxis¬
set. ¶Placuit tu ees qui re¬
bus ꝯmodatis alit̾ ute utur

Expanded text:
itaque sive creditor pignore, sive is apud quem res deposita est ea re utatur, sive is qui rem utendam accepit in alium usum eam transferat quam cuius gratia ei data est, furtum committit. veluti si quis argentum utendum acceperit quasi amicos ad cenam invitaturus et id peregre secum tulerit, aut si quis equum gestandi causa commodatum sibi longius aliquo duxerit, quod veteres scripserunt de eo qui in aciem equum perduxisset. Placuit tamen eos, qui rebus commodatis aliter uterentur,
Abbreviated transcription (Latin):
tore quidẽ prẽ obligatur. ¶ Si ĩ¬
possibilis dclitio obligationib
adiciatur nicħ ual stipulacõ.
cui natura inpedimento ẽ quo
minus existat ueluci si quis ita
spondes. pure fca obligatio ĩ tel¬
ligitur. ¶ Ido̾q stacĩ pet̾e pot̃.
¶tẽ u̾boꝵ oblig̾atio int̾ absẽtes
concepta ĩutilis ẽ. ¶ S ħ mat̾

Expanded text:
tore quidem patre obligatur. Si impossibilis condicio obligationibus adiciatur, nihil valet stipulatio. cui natura impedimento est quo minus existat, veluti si quis ita spondes? ’ pure facta obligatio intellegitur ideoque statim petere potest. Item verborum obligatio inter absentes conc
Abbreviated transcription (Latin):
ritur soli ꝯceditur ¶ Solig̃t
adhuc societas ⁊ morte socii qr
plurium societas eclita sit.
morte unius socii dissoluitur
et si plures suꝑ sint insi ĩcoeũ¬
da societate alit̾ ꝯueu̾it. ¶ Itẽ ̃ ꝗ fi¬
si alicuiꝰ rei ꝯͣcta sit societas etꝵ
finis negotio impoĩtus ẽ fiit᷑. a¬
societas. ¶Publlcatione quo nt
distrahi societatem manifestum
gͣnatus bouis suis cesẜit et ĩdõ
ciant insocietate noua uidet᷑
incipere societas ¶ Socius u̾o¬
pastus ẽ au. etiãculpe .i. desidie
an uegligẽcie noie quesicũ est

Expanded text:
ritur, soli conceditur. Solvitur adhuc societas etiam morte socii, quplurium societas coita sit, morte unius socii solvitur etsi plures supersint, nisi si in coeunda societate aliter convenerit. Item si alicuius rei contracta societas sit et finis negotio impositus est, finitur societas. Publicatione quoque distrahi societatem manifestum gravatus bonis suis cesserit et ideo tiant in societatem, nova videtur incipere societas. Socius passus est, an etiam culpae, id est desidiae atque neglegentiae nomine, quaesitum est
Abbreviated transcription (Latin):
do introcluxͣ s simplicitatem
legibus amicam amplexa ẽ
simili modo om̃s agnatos sie
masculos suĩ feminas ciuꝰcũz
gͣclus ad umilitidinem suoꝵ
in uicem ad iuccessiouos uoca¬
bat. ¶ Media aũt uitis prudẽ¬
subtilicate excogitata prefatã
differentiam utidlucebat et
penitus eas asuccessione ag¬
natoꝵ repellebat oũi alia
successione incognita donetc
curauda ue aut sartiuatori sar¬
cienda nestimenita quis ded̾it
nulla statim m̾cede ꝯstituta s
postea cantum daturus qͣntũ
int̾ eos ꝯueu̾it nou ꝓprie locatt̃
eo nomu̾e ꝑ̾scipas u̾bis accio da¬
tur ¶ Pret̾ea sic̃ nulgo q̃rẽbat᷑
au ꝑmittatis rebus emptio et
uencditis ꝯͣhitur. itaqueni sole¬
bat de locatione et xluccione si
forte rem aliq̃m tibi utendam
it uon ẽẽ locationem et xluccio¬
luti si cum unũ quis bonẽ hu̾ic
et inaimis eius uuũ placuerit
iut̾ eos ut ꝑ denos dies ĩ icem
bones aut comodarent opus
fac̾ent et a pd̾ alt̾ur bos ꝑierit

Expanded text:
do introduxit, sed simplicitatem legibus amicam amplexa, simili modo omnes adgnatos sive masculos sive feminas cuiuscumque gradus ad similitudinem suorum invicem ad successionem vocabat: media autem iurisprudensubtilitate quadam excogitata, praefatam differentiam inducebat et penitus eas a successione adgnatorum repellebat, omni alia successione incognita, doneccurandave aut sarcinatori sarcienda vestimenta quis dederit nulla statim mercede constituta, sed postea tantum daturus quantum inter eos convenerit, non proprie locatio eo nomine praescriptis verbis actio datur. Praeterea sicut vulgo quaerebatur, an permutatis rebus emptio et venditio contrahitur: ita quaeri solebat de locatione et conductione, si forte rem aliquam tibi utendam it, non esse locationem et conductioluti si, cum unum quis bovem haberet et vicinus eius unum, placuerit inter eos, ut per denos dies invicem boves commodarent, ut opus facerent, et apud alterum bos periit: