comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illi per quem scandalum uenit. Iudicium
profecto portabit quisquis est ille uł illa.
Cet̾m ad uos michi nunc sermo. Sustine¬
de moditum quid insipientie mee. Qura
semel cepi loquar ad dominum meum.
faciam satis uel ex parte ⁊elo ⁊ affectui
qui loquitur. Non uerebor etatem. digni¬
tate ñ terrebor. ñ cunctabor ad nomen
grande magistri ulgerii. Nam qͦ grandiᷤ
nomen: eo grauius scandalum. Propt̾ea
me ip̃m transgrediar ⁊ ero insipiens.
Seniorem increpabo. ep̃m arguam. Ma¬
gistrum conabor docere. consilium dare
sapienti. suillum presumptionis genus
pretereat caritas. et emulatio qua olim
pro sanctitate ⁊ gloria nominis ur̃i con¬
ceperam. Cuius glorie diffusum circun¬
quaq spiritalem odorem. inuidia diabo¬
li interpolatum esse uel modice mͥ pro
modico non est. S neq ecdesie dei que
ubiq tam celebri gaudio in hoc meridia¬
no lumine exultare solebat. uerum uos
quantum propͥam gloriam contempnatis

Expanded text:
illi per quem scandalum venit! judicium illi per quem scandalum venit! judicium profecto portabit quisquis est ille, vel illa. Caeterum ad vos mihi nunc sermo: sustinete modicum quid insipientiae meae. Quia semel coepi, loquar ad dominum meum: faciam satis vel ex parte zelo et affectui qui loquitur. Non verebor aetatem, dignitate non terrebor, non cunctabor ad nomen grande magistri Ulgerii. Nam quo grandius nomen, eo grandius scandalum. Propterea me ipsum transgrediar, et ero insipiens. Seniorem increpabo, episcopum arguam, magistrum conabor docere, consilium dare sapienti. Nullum praesumptionis genus praetereat charitas et aemulatio, quam olim pro sanctitate et gloria nominis vestri conceperam. Cujus gloriae diffusum circumquaque spiritualem odorem, invidia diaboli interpolatum esse vel modice, mihi pro modico non est, sed neque Ecclesiae Dei, quae ubique tam celebri gaudio in hoc meridiano lumine exsultare solebat. 2. Verum vos quantum propriam gloriam contemnatis,
Abbreviated transcription (Latin):
Etenim ñ parcet nostro qui suum pene
destruxit. Unde addo solita p̾sumptõe.
Si puero uestro crederetis hominem hc̃
qui beneficio pietatis uestre abutitur
in claustrum suum remitteretis. ⁊ dño
abbati case dei mandaretis ut in monaste¬
rio quod ille inutiliter octupat uirum
religiosum promoneret.⁊ regularẽ ordi¬
naret conuentum. Hoc plane dignum
apostolatu uestro. hoc beneplacitum deo
hoc domino abbati case dei suoꝙ monaste¬
rio. Sic etiam liberaretis aĩam predicti
hominis ⁊ ip̃m cui incubat monast̾ium¬
¶S q̃m ad neutrum inops est caritas.
et has oportet dare ⁊ illas ñ omittere.
Has uobis. illas michi ⁊ pusillis multis
mei similib qui scandaliz antur. Dicitis
forsitan scandalum ñ esse per uos. Nunqͥd
propter uos negabitis: facile cetera por¬
tarem. tm̃ uos ñ essetis in causa. Nam in
culpa dicere ñ audeo. Non est meum discu¬
tere hoc. est qui querat ⁊ iudicet. Ue hõi

Expanded text:
Etenim non parcet nostro, qui suum pene Etenim non parcet nostro, qui suum pene destruxit. Unde addo solita praesumptione: Si puero vestro crederetis, hominem hunc, qui beneficio pietatis vestrae abutitur, in claustrum suum remitteretis, et domino abbati Casae-Dei mandaretis ut in monasterio, quod ille inutiliter occupat, virum religiosum promoveret, et regularem ordinaret conventum. Hoc plane dignum apostolatu vestro, hoc beneplacitum Deo, hoc honor domino abbati Casae-Dei, suoque monasterio. Sic etiam liberaretis animam praedicti hominis, et ipsum, cui incubat, monast. Sed quoniam ad neutrum inops est charitas, et has oportet dare, et illas non omittere: has vobis, illas mihi, et pusillis multis mei similibus, qui scandalizantur. Dicitis forsitan scandalum non esse per vos. Numquid propter vos esse negabitis? Facile caetera portarem, tantum vos non essetis in causa. Nam in culpa dicere non audeo. Non est meum discutere hoc: est qui quaerat et judicet. Vae homini
Abbreviated transcription (Latin):
seuequo ⁊ superbit impiꝰ ⁊ incendit᷑
pauper: Usquequo atanta ĩpuden¬
tia innocentia tanta uexatur. et hoc uiuo
innocentio: Peccata sine dubio nr̃a hoc
facunt. quod dominus meus tam sero
aduertit mentientes sibi. tam lente exau¬
dit clamantes ad se: in hac causa dũtaxat.
slam alias quidem scimus familiare esse
domino meo ⁊ cito intelligere ⁊ facile mi¬
sereri. Propter eum qui elegit uos et po¬
suit uos refugium oppressoꝵ: ponite iã
tandem finem ⁊ malicie oppressoris ⁊ la¬
boribus affuctoꝵ. quia satis utraq res
uenit in lucem ⁊ manifestatõem. Deniq
ad mandatum beneplatiti domini mei¬
est causa discussa ⁊ terminata. superest
ut ipsius auctoritate data sententia con¬
firmetur. Ergone si uenerit hõ mendax
aduersus tantorum uiroꝵ testimonium.
ualentinum loquor ⁊ grannopolitanum
audietur : Iterum supplico et ad pedes
domini mei ea qua possum mente anxia
descendo. ne ab homine iniquo ⁊ doloso
religiosum monasterium destruatur.

Expanded text:
squequo et superbit impius, et incenditur pauper? usquequo a tanta impudentia innocentia tanta vexatur, et hoc vivo Innocentio? Peccata sine dubio nostra hoc faciunt, quod dominus meus tam sero advertit mentientes sibi, tam lente exaudit clamantes ad se; in hac causa duntaxat: nam alias quidem scimus familiare esse domino meo, et cito intelligere, et facile misereri. Propter eum qui elegit vos, et posuit vos refugium oppressorum, ponite jam tandem finem et malitiae oppressoris, et laboribus afflictorum: quia satis utraque res venit in lucem et manifestationem. 191 Denique ad mandatum beneplaciti domini mei causa discussa, et terminata est: superest ut ipsius auctoritate data sententia confirmetur. Ergone si venerit homo mendax adversus tantorum virorum testimonium Valentinum loquor, et Gratianopolitanum, audietur? Iterum supplico, et ad pedes domini mei ea qua possum mente anxia descendo, ne ab homine iniquo et doloso religiosum monasterium destrui patiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur. quia tamen ip̃e aliter putat.
ñ solum pacienter. s etiam libenter au¬
diendum est quod humilit̾ calumpnia¬
tur: si forte tam desperate salutis repa¬
rande. rationabilis ulla occasio inueni¬
atur. quam ut bene metum tua intelli¬
git experientia. difficile quidem in con¬
gregatione. s multo difficilius foris po¬
terit obtinere. Inito itaq omnium fra¬
trum consilio. omnia que in eum fecisti
iudicia diligenter retractare ñ dedigne¬
ris. quatinus tua humilitate eius contu¬
macia sanetur. si sic uidelicet adinueni¬
ri poterit quomodo adhuc semel regula¬
riter recipiatur. Nec timendum est in
hac retractatione quod displiceat iusto
ac misericordi deo: si misctłia superexalte¬

Expanded text:
videtur, quia tamen ipse aliter putat, videtur, quia tamen ipse aliter putat, non solum patienter, sed etiam libenter audiendum est quod humiliter calumniatur, si forte tam desperatae salutis reparandae rationabilis ulla occasio inveniatur, quam ut bene mecum tua intelligit experientia difficile quidem in congregatione, sed multo difficilius foris poterit obtinere. Inito itaque omnium fratrum consilio, omnia quae in eum fecisti judicia diligenter retractare non dedigneris, quatenus tua humilitate ejus contumacia sanetur, si vel sic videlicet adinveniri poterit quomodo adhuc semel regulariter suscipiatur. Nec timendum est in hac retractatione quod displiceat justo ac misericordi Deo, si misericordia superexalte
Abbreviated transcription (Latin):
inflixit. Miscłia quippe affectio est que
nec uoluntate cohercetur. nec rõni subici¬
tur. quando non eam quisq in se pertrahit
compassionem dolentium necessario co¬
git affectu. ita ut etiam si peccatũ esset
misereri ⁊ si multum uellem ñ possem
non misereri. Potest quidem ratio uel
uoluntas affectui effectum subtrahere.
s nunquid ip̃m affectum euellere: Disce¬
dant a me qui me consolantur. ⁊ dicunt
quia oratio mea in sinu meo conũtetur.
dum is pro quo emissa est nondũ conuer¬
titur. Nec audio illos qui michi blandien¬
tes afferunt. iusticia iusti super eũ erit:
dum impius adhuc in sua impietate re¬
moratur. Non inqͣm recipio consolationẽ:
ubi fratris uideo desolationem. Si ergo
dulcissime fili tua quoq pia mens summilit̃
affecta est. umio quia aliter affecta ñ est
qͣmqͣm tibi infelix iste cunctas sue egres¬
sionis de monasterio. ⁊ denuo regressioĩs
regulares uices infeliciter percurrisse

Expanded text:
inflixit. Misericordia quippe affectio est, quae inflixit. Misericordia quippe affectio est, quae nec voluntate coercetur, nec rationi subjicitur; quando non eam in se quisque pertrahit compassionem dolentium necessario cogit affectu, ita ut, etiam si peccatum esset misereri, etsi multum vellem, non possem non misereri. Potest quidem ratio vel voluntas aflectui effectum subtrahere; sed nunquid ipsum affectum evellere? Discedant a me qui me consolantur, et dicunt quia oratio mea in sinu meo revertetur, dum is pro quo emissa est, nondum convertitur. Nec audio illos qui mihi blandientes afferunt, Justitia justi super eum erit, , dum impius in sua adhuc impietate remoratur. Non, inquam, recipio consolationem ubi fratris video desolationem. Si ergo, dulcissime fili, tua quoque pia mens similiter affecta est, imo quia aliter affecta non est, quanquam tibi infelix iste cunctas suae egressionis de monastario, et denuo regressionis, regulares vices infeliciter percurrisse
Abbreviated transcription (Latin):
suum corpus. uini consetrationem placu¬
isset aliqͣndiu intermittere. aut certe pe¬
nitus omtitere. nichilominus corpꝰ man
scriberent. Nec nego panem ⁊ uiñ aqua
quidem mixtum simul debere apponi. qͥn
potius assero haud aliter debere fieri. S
aluid est culpare negligentiam: aliud ne¬
gare efficatiam. Aliud inqͣm qd̾ causamur
non bene quippiam fieri: aliud qd̃ menti¬
mur nec fieri. Hec interim de hac redixe¬
rim.⁊ senserim absq preiuidicio. uel sen
tentie tue si qͥd meliꝰ sapis: uelcunis libet
sanius sapientis. Ad eundem. lxxi.
onsiderans miseri huius miserabilẽ
conditionem: misereor quidem sed
uereor ne frustra. Neq enim non sdeo mͥ
uideor frustra misereri. quod licet ipso
remanente in sua miseria. mea tamen
uel michi non sit infructuosa misericor¬
dia. in quam utiq misccłiam non propͥa
utilitas inclinauit: s uitimis eam iusce¬
ribus proximi miseria ⁊ fraternus dolor

Expanded text:
suum Corpus, vini consecrationem placusuum Corpus, vini consecrationem placuisset aliquandiu intermittere, aut certe penitus omittere, nihilominus Corpus mansaescriberent. Nec nego panem et vinum, aqua quidem mixtum, simul debere apponi, quin potius assero haud aliter debere fieri; sed aliud est culpare negligentiam, aliud negare efficaciam. Aliud, inquam, est quod causamur non bene quidpiam fieri, et aliud quod mentimur nec fieri. Haec interim de hac re dixerim et senserim, absque praejudicio vel tuae sententiae, si quid melius sapis, vel cujuslibet saniuConsiderans miseri hujus miserabilem conditionem, misereor quidem, sed vereor ne frustra. Neque enim non ideo mihi videor frustra misereri, quod, ipso licet remanente in sua miseria, mea tamen vel mihi non sit infructuosa misericordia. In quam utique misericordiam non propria utilitas inclinavit, sed intimis eam visceribus proximi miseria et fraternus dolor
Abbreviated transcription (Latin):
idest pane. uino ⁊ aqua. hoc sacrificium
esse. ita uero si quodlibet deesse contig̾it:
reliqua non sanctificentur. S de huiꝰ mo¬
di unusquisq in suo sensu habundat. Ego
autem pro meo fatuo sensu. si michi idem
contigisset quod tibi. uellem ad remediũ
mali unum eduobus egisse. aut ip̃m qd̾
fecisti. aut certe ab illo loco ubi dicitur.
simili modo postea qͣm cenatum est uerba
sancta iterasse.⁊ sic complesse qd̾ restabat
de sacrificio. Neq enim dubitauerum de
corpore iam consetrato. qui utiq uixta
ritum ecclesie didici ab ipsa quod ⁊ ipsa
accepit a domino. panem scilicet ac uinũ¬
⁊ si simul apponere. non simul tñ ex hũs
satra conficere. Cum ergo prius de pane
corpus qͣm de uino sangius more ecclesia¬
stico conficiatur. si per obliuonẽ tardius
quod posterius sacrandum est apponatur:
non uideo quid sacris precedentibus tar¬
ditas possit preripere conseq̃ntiũ. Puto
enim quod si domino post factum de pane

Expanded text:
id est pane, vino, et aqua, hoc sacrificium id est pane, vino, et aqua, hoc sacrificium esse, ita ut si quodlibet horum deesse contigerit, reliqua non sanctificentur. Sed de hujusmodi unusquisque in suo sensu abundat. 3. Ego autem pro meo fatuo sensu, si mihi idem contigisset quod tibi, vellem ad remedium mali unum e duobus egisse: aut ipsum quod fecisti, aut certe, ab illo loco ubi dicitur, « Simili modo postquam coenatum est, » verba sancta iterasse; et sic complesse quod restabat de sacrificio. Neque enim dubitaverim de Corpore jam consecrato, qui utique juxta ritum Ecclesiae didici ab ipsa quod et ipsa accepit a Domino, panem scilicet ac vinum, et simul apponere, non simul tamen ex his sacra conficere. Cum ergo prius de pane Corpus, quam de vino Sanguis more ecclesiastico conficiatur, si per oblivionem tardius quod posterius sacrandum est, apponatur, non video quid sacris praecedentibus tarditas possit praeripere consequentium. Puto enim quod si Domino post factum de pane
Abbreviated transcription (Latin):
grauioris latentis adhuc in monasterio
fuerit commonitio: propenitentia tibi
iniungimus septem ꝑsalmos penitentia¬
les cotidie usq ad pascha. septies ꝓster¬
uendo te decantare. septem disciplinas
accipere. In hunc modum satisfatiat et
ille: qui tibi ad illam missam ministͣuit.
De illo qui sibi aute apparauerat. ⁊ oblitꝰ
est mittere uinum in calicem. cuius ⁊ ma¬
iorem in hoc estimamus culpam: si tam̃
⁊ tu ita putas tuo arbitrio derelinqͥmus.
Sane si sermo exiit inter fratres. et ip̃i
omnes singuli singulas acciprant disci¬
plinas. ut fiat quod legitur. Alt̾ alt̾ius
onera portate. Deinde quod comperta
sero licet negligentia uinum fudisti in
calicem super hostie satrate particulam
laudamus. nec sub tanto artitulo melius
fieri potuisse putamus: arbitrantes liquo¬
rem ⁊ si non consetratione propria atq
sollempni in sanguinem xp̃i mutatum.
sacrum tamen fuisse ex contactu corporis
satri. Aiint tamen nescio quem alii sen¬

Expanded text:
gravioris latentis adhuc in monasterio gravioris latentis adhuc in monasterio fuerit commonitio, pro poenitentia tibi injungimus septem psalmos poenitentiales quotidie usque ad Pascha, septies prosternendo te, decantare, septem disciplinas accipere. In hunc modum satisfaciat et ille qui tibi ad illam Missam ministravit. De illo autem qui sibi ante apparuerat, et oblitus est mittere vinum in calicem, cujus et majorem in hoc aestimamus culpam, si tamen et tu ita putas, tuo arbitrio derelinquimus. Sane si sermo exiit inter fratres, et ipsi omnes singuli singulas accipiant disciplinas, ut fiat quod legitur, Alter alterius onera portate . Deinde quod comperta, sero licet, negligentia, vinum fudisti in calicem super hostiae sacratae particulam, laudamus, nec sub tanto articulo melius fieri potuisse putamus, arbitrantes liquorem, etsi non ex consecratione propria atque solemni in Sanguinem Christi mutatum, sacrum tamen fuisse ex contactu Corporis sacri. Aiunt tamen nescio quem alium aliud sen
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit totum corpus tuum lucidum erit.
si nequam totum corpus tenebrosũ erit:
in tui quoq examinatione cominissi non
tam ut arbitror factorum est attendenda
maiestas qͣm propria intentio discutien¬
da. Porro ego ⁊ prior noster multũ rem
ipsam intra nos pensantes ⁊ intra nos
conferentes. tuam quidem ibi deprehen¬
duus ignorantiam. ministrantiũ quoq
negligentiam: s plane nullius maliciam
Et certe optime nosti: nullum esse bonũ
nisi fuerit spontaneum. Malum ergo po¬
terit esse magnum quod constat uolun¬
tarium non fuisse. Alioquin si quod fit
a non uolente bonum quidem nullã gra¬
tiam. malum autem multam consequitur
penam. hoc est si circa unam eamdemq
causam ⁊ malum imputatur ⁊ bonum ñ
suscipitur: quisquis ita sentit. asserat si
uult.⁊ quod non sapientia maliciam: s
malicia uincit sapientiam. Ut tamen fa¬
ciamus satis inquietiori conscientie tue.
et ne forte malum hoc mali cuiuspiam

Expanded text:
fuerit, totum corpus tuum lucidum erit; fuerit, totum corpus tuum lucidum erit; si nequam, totum corpus tuum tenebrosum erit , in tui quoque examinatione commissi, non tam, ut arbitror, sacrorum est attendenda majestas, quam propria intentio discutienda. Porro ego et Prior noster multum rem ipsam et intra nos pensantes, et inter nos conferentes, tuam quidem ibi deprehendimus ignorantiam, ministrantium quoque negligentiam, sed plane nullius malitiam. Et certe optime nosti nullum esse bonum, nisi fuerit spontaneum. Malum ergo poterit esse magnum, quod constat voluntarium non fuisse? Alioquin si quod fit a non volente, bonum quidem nullam gratiam, malum autem multam consequitur poenam, hoc est si circa unam eamdemque causam, et malum imputatur, et bonum non suscipitur, quisquis ita sentit, asserat, si vult, quod non sapientia malitiam, sed malitia vincit sapientiam. 2. Ut tamen faciamus satis inquietiori conscientiae tuae, et ne forte malum hoc mali cujuspiam
Abbreviated transcription (Latin):
suspicere. familiariter colere. Ad g̃uido
te contristatum cognouimus. lex¬
contristatum quidem esse laudamus: s
si non nimis. Contristatus enim es nisi
fallor quomodo ait apostolus scłm deũ:
nec dubium est huiusmodi tristicram
conuerti quandoq ingaudium. Itaq di¬
lectissime irascere ⁊ noli peccare. Pectabis
autem non minus nimis irascendo: qͣm
omnino non irascendo. Siquidem ñ iras¬
ci ubi irascendum sit: nolle emendare
peccatum est. Plus uero irasci qͣm iras¬
cendum sit: peccatum petcato add̾e est.
Quod si malum est peccatum ñ emenda¬
re. quomodo malum ñ erit augm̃tare:
Si ex rerum euentibus reatuum pende¬
ret iuditium: non foret culpanda tua
etiam ingens tristicia. ubi nimirũ consti¬
tisset quod ingens fuisset ⁊ culpa. Tanto
quippe culpa grauior: qͣnto res acrior appa¬
reret. Nunc uero quia rerum causa ñ ma¬
teria. nec exitus actuum. s intentionis
propositum culpas discernit et merita.
dicente domino. si oculus tuus simplex

Expanded text:
suspicere, familiariter colere. EPISTOLA Lte contristatum cognovimus, contristatum quidem te esse laudamus, sed si non nimis. Contristatus enim, nisi fallor, quomodo ait Apostolus, secundum Deum ; nec dubium est hujusmodi tristitiam tuam converti quandoque in gaudium. Itaque, dilectissime, irascere, et noli peccare. Peccabis autem non minus nimis irascendo, quam omnino non irascendo. Siquidem non irasci ubi irascendum sit, nolle emendare, peccatum est: plus vero irasci quam irascendum sit, peccatum peccato addere est, Quod si malum est peccatum non emendare, quomodo malum non erit augmentare? Si ex rerum eventibus reatuum penderet judicium, non foret culpanda tua etiam ingens tristitia, ubi nimirum constitisset quod ingens fuisset et culpa. Tanto quippe culpa gravior, quanto res sacrior appareret. Nunc vero quia rerum causa, non materia, nec exitus actuum, sed intentionis propositum culpas discernit et merita, dicente 71 Domino, Si oculus tuus simplex
Abbreviated transcription (Latin):
te non iudicante nescirem in commoda.
Unde ⁊ in alia epistolamemimi me ad te
sic inter cetera scripsisse. Et simꝙͣ michi¬
pium est nullas tuas angustias dissimula¬
re: tibi tamen durum est sic affecto tunc¬
tas indicare. S ecce unde meas michi curaᷤ
credidi leuigari: inde fateor amplius gra¬
uari me sentio. Nam ante quidem sola que
te innotescente perceperam: aut dolebã
aut metuebam. Nunt autem quid unqͣm
mali euenire potest quod ego ñ metuam:
Immo uixta tuum ouidium. quando ego
ñ tumui grauiora peritula ueris: Eo qͥppe
suspectus omnia quo incertus de omnibus
ueram sepe de falsis tristicram cogor contͣ
here. Mens siquidem quam semel affete¬
rit caritas: sui iuris esse non sinitur. Me¬
tuit que nescit. dolet quod non oportet.
sollicitatur plusqͣm uoluerit et unde no¬
luerit. compatitur nolens. miseretur in¬
uita. Et quia uides fili nec meam meti¬
culosam industriam. nec tuamꝑiam pru¬

Expanded text:
te non indicante nescirem incommoda. te non indicante nescirem incommoda. Unde et alia in epistola memini me ad te sic inter caetera scripsisse: « Et si, ipium est nullas tuas angustias dissimulare, tibi tamen durum est sic affecto cunctas indicare . » Sed ecce unde meas mihi curas credidi levigari, inde fateor amplius gravari me sentio. Nam ante quidem sola quae te innotescente perceperam, aut dolebam, aut metuebam; nunc autem quid unquam mali evenire potest, quod ego non metuam? Imo juxta tuum Ovidium . Quando ego non timui graviora pericula veris? eo quippe suspectus omnia, quo incertus de omnibus, veram saepe de falsis tristitiam contrahere cogor. Mens siquidem quam semel affecerit charitas, sui juris esse non sinitur. Metuit quod nescit, dolet quod non oportet, sollicitatur plus quam voluerit, et unde noluerit, compatitur nolens, miseretur invita. Et quia vides, fili, nec meam meticulosam industriam, nec tuam piam pru
Abbreviated transcription (Latin):
uando iuuant. an qui iuuando grauant.
hii promeritores. iili fraudatores meri¬
torum existunt. Nam qui socũ laboris.
proculdubio ⁊ mercedis participes exũt
Sciens ergo te missum iuuare ñ iuuari:
illius te agnosce uicarium qui uenit
mitustrare ⁊ non ministrari. Plura tibi
ad tui consolationem scribere uolebam:.
sed non fuit netessarium. sam qͥd opus
est uerbis superflius mortuam cartam
implere ubi uiua presens loqͥtur⁊ uiso
siquidem priore puto quod ista tibi suffi¬
ciant. ⁊ ad eius presentiam spiritꝰ tuus
reuixerit: ita ut iam consolatõem scrip¬
torum non requiras. cui interim licet
uerborum illius solatio releuari. In quo
⁊ per quem meum quoq spiritum quẽ
tibi intius litteris micti postulasti.si
quo modo non mittere potui missum
esse non dubitas: cui quippe ut beueno¬
sti. idem metum consilium. eadem so¬
let esse uoluntas. Ad euindem. lxxu.
perabam km̃e aliquod me percept᷑m
pro te sollicitudims remedium. si tua

Expanded text:
vando juvant, an qui juvando gravant. vando juvant, an qui juvando gravant. Hi tibi promeritores, illi fraudatores meritorum existunt. Nam qui socii laboris, procul dubio et mercedis participes erunt. Sciens ergo te missum juvare, non juvari, illius te agnosce vicarium qui venit ministrare, non ministrari. Plura tibi ad tui consolationem scribere volebam; sed non fuit necessarium. Nam quid opus est verbis superfluis mortuam chartam implere, ubi viva praesens loquitur? Viso siquidem Priore, puto quod ista tibi sufficiant, et ad ejus praesentiam spiritus tuus revixerit, ita ut jam consolationem scriptorum non requiras, cui interim licet verborum illius solatio relevari, in quo et per quem meum quoque spiritum, quem tibi in tuis litteris mitti postulasti, si quo modo tamen mittere potui, missum esse non dubites; cui quippe, ut bene nosti, idem mecum consilium, eadem solet esse voluntas. 76 EPISTOLA LXXIV. charissime, aliquod me percepturum meae pro te sollicitudinis remedium, si tua
Abbreviated transcription (Latin):
oneratus. s ego non sum exoneratus.
Hoc autem onus animarum est ⁊ infir¬
marum. Nam que sane sunt portari non
indigent: ac per hoc nec onus sunt. Quos¬
cumq igitur de tuis inueneris tristes
pusillanumes. murmuriosos: ipsorum te
patrem. ipsorum te noueris esse abbatẽ.
Consolando exhortando. merepando agis
opus tuum. portas onus tuum ⁊ portan¬
do sanas: quos sanando portas.Si quis
uero ita sanus est ut magis iuuet te qͣm
iuuetur ate: huius te non patr̃e s parẽ.
comitem non abbatem agnoscas. Qud
igitur causaris de aliquoꝵ qui tecũ sunt
magis grauari consortio qͣm frui solatio
cum solus omnium omnibus datus sis
solatium tanqͣm omnibus sanior. om̃ibꝰ
fortior. qui omnibus sufficias per dei gra¬
tiam solatiari ⁊ a nemine omnium uidi¬
geas confortari : Deniq in quantũ gra¬
uaris in tantum lucraris: ⁊ in quantũ
uiuaris intantum tua tibi premia mi¬
nuis. Elige ergo quos eligas. anqui gra¬

Expanded text:
oneratus, sed ego non sum exoneratus. 2. oneratus, sed ego non sum exoneratus. 2. Hoc autem onus animarum est, et infirmarum. Nam quae sanae sunt, portari non indigent, ac, per hoc, nec onus sunt. Quoscunque igitur de tuis inveneris tristes, pusillanimes, murmurosos, ipsorum te patrem, ipsorum te noveris esse abbatem. Consolando, exhortando, increpando agis opus tuum, portas onus tuum, et portando sanas quos sanando portas. Si quis vero ita sanus est ut magis juvet te quam juvetur a te, hujus te non patrem, sed parem, comitem, non abbatem agnoscas. Quid igitur causaris te aliquorum qui tecum sunt magis gravari consortio quam frui solatio, cum solus omnium omnibus datus sis solatium, tanquam omnibus sanior, omnibus fortior, qui omnibus sufficias per Dei gratiam solatiari, et a nemine omnium indigeas confortari? Denique in quantum gravaris, in tantum lucraris; et in quantum juvaris, in tantum tua tibi praemia minuis. Elige ergo quos eligas, an qui gra
Abbreviated transcription (Latin):
puto te leuius prescita portare debere.⁊
michi unde paicere potes molestum ñ ẽẽ.
Satis namq ⁊ plusquam satis crucior te
carendo. te non uidento.te dulcissimo
michi solacio non fruendo. ita ut pene
peniteat me quod te elongauerim a me.
Et licet caritas hoc cogeret. quacumq
Cum ergo super hoc etiam uelut quodã
tue pusillanimitatis baculo me ꝑcellis
qui michi debueras esse baculus susten¬
tationis: tristiciam super tristiciam in¬
geris. ⁊ cruciatum cruciatibus addis
Et si michi pium est nullas tiras angusti¬
as dissimulare:tibi tamen durum est
sic affecto tunctas indicare. Quid enim
netesse est satis sollicitum amplius solli¬
citare. ⁊ absentia filii saucia patͥs uisc̃a
grauioribus torquere doloribus . Onus
meum tibi partitus sum ut filio. ut ne¬
cessario. ut fideli coadiutori meo uide
quomodo te oporteat paternam portare
sarcinam. Si enim sic portas ut me non
alleues. s magis premas: tu quidem es

Expanded text:
puto te levius praescita portare debere, et puto te levius praescita portare debere, et mihi, unde parcere potes, molestum non esse. Satis namque et plusquam satis crucior te carendo, te non videndo, te, dulcissimo mihi solatio, non fruendo; ita ut pene poeniteat me quod te elongaverim a me. Et licet charitas hoc cogeret, quacumque tamen Cum ergo super hoc etiam velut quodam tuae pusillanimitatis baculo me percellis, qui mihi debueras esse baculus sustentationis; tristitiam super tristitiam ingeris et cruciatum cruciatibus addis: et si mihi pium est nullas tuas angustias dissimulare, tibi tamen durum est sic affecto cunctas indicare. Quid enim necesse est satis sollicitum amplius sollicitare, et absentia filii saucia patris viscera gravioribus torquere dololoribus? Onus meum tibi partitus sum ut filio, ut necessario, ut fideli coadjutori meo. Vide quomodo te oporteat paternam portare sarcinam. Si enim sic portas ut me non alleves, sed magis premas; tu quidem es
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritatem renuo. Nec enĩ te minore
ut estimo qͣm paterno cõplestor affectu.
hoc ergo protituli causa. Iam uero ut
ad reliqua epistole tue respondeam: eam¬
dem quam tu de mei.possem et ego uicissi
de tui absentia non immerito facere que¬
rimoniam: nisi quia nostris quod ip̃e non
negas ⁊ affectibus ⁊ profectibus. dei est
preponenda uoluntas. Alioquin quando
ego te comitem michi carissimũ ualdeq
necessarium. quippe obedientissimum in
agendis. studiosissimum in inquirendis
in conferendis utillimum. promptissimũ
in rememorandis. paterer longe fieri a
me si non esset xp̃s in causa: Beati si sic
permanserimus usq in finem. semper et
ubiq querentes non que nostra sunt: s
niis me quoq excitas ad plangendum.
Nec enim te dolente possum non dolere:
nec nisi molestus ⁊ anxius tuas molestiaᷤ
⁊ anxietates audire. Uerum quia hec
ipsa mala que te in uenisse causaris ⁊ ego
preuideram .⁊ tibi si recordaris p̾dix̾am:

Expanded text:
auctoritatem renuo. Nec enim te minore, auctoritatem renuo. Nec enim te minore, ut existimo, quam paterno complector affectu. Haec ergo pro tituli causa. 5. Jam vero ut ad reliqua epistolae tuae respondeam, eamdem, quam tu de mei, possem et ego vicissim de tui absentia non immerito facere querimoniam; nisi quia nostris quod ipse non negas et affectibus et profectibus Dei est praeponenda voluntas. Alioquin quando ego te comitem mihi charissimum valdeque necessarium, quippe obedientissimum in agendis, studiosissimum in inquirendis, in conferendis utilissimum, promptissimum in rememorandis, paterer longe fieri a me, si non esset Christus in causa? Beati si sic permanserimus usque in finem, semper et ubique quaerentes non quae nostra sunt, sed niis me quoque excitas ad plangendum. Nec enim te dolente possum dolere, nec nisi molestus et anxius tuas molestias et anxietates audire. Verum quia haec ipsa mala, quae te invenisse causaris, et ego praevideram, et tibi, si recordaris, praedixeram,
Abbreviated transcription (Latin):
indiscrete laudare. Igitur adu̾sus utrosq
laudatores illis me duobus munire con¬
sueui uersiculis. contra maliuolos quidẽ
priorem. auertantur retrorsum ⁊ erubes¬
cant qui uolunt michi mala. contͣ beni¬
uolos autem proferens sequentem. auer¬
tantur statim erubescentes qui dicunt
inichi euge euge. Cum ergo ut ad te re¬
uertar exemplo apostoli tue religiositati
non dominari s congratulari tm̃ debeã.
et uixta uerbum domini. unus sit pater
noster in celis. nos autem omnes fratres
simus. non immerito domini patͥsq celsa
nomina quibus me honorandum s non
onerandum putasti. scuto a me uĩtatis
reppuli. congruentius prohũs fratrem¬
me nominans ⁊ conseruum. tum propt̾
eamdem hereditatem tum propt̃ equam
conditionem.⁊ nesi forte quod dei est
usurpauero michi: audiam ab ip̃o. Si ego
dominus ubi est timor meus ⁊ Si pater
ubi est honor meus : Et patris quidem
habere me erga te affectum non nego: s

Expanded text:
indiscrete laudare. Igitur adversus utrosque indiscrete laudare. Igitur adversus utrosque laudatores illis me duobus munire consuevi versiculis: contra malevolos quidem priorem, Avertantur retrorsum et erubescant qui volunt mihi mala, contra benevolos autem proferens sequentem: Avertantur statim erubescentes qui dicunt mihi: Euge, euge. 4. Cum ergo, ut ad te revertar, exemplo Apostoli tuae religiositati non dominari, sed congratulari tantum debeam, et juxta verbum Domini unus sit pater noster in coelis, nos autem omnes fratres simus, non immerito domini patrisque celsa nomina, quibus me honorandum, sed non onerandum putasti, scuto a me veritatis repuli, congruentius pro his me fratrem nominans et conservum, tum propter eamdem haereditatem, tum propter aequam conditionem, et ne, si forte quod Dei est usurpavero mihi, audiam ab ipso: Si ego Dominus, ubi est timor meus? si Pater, ubi est honor meus? . Et patris quidem habere me erga te affectum non nego, sed
Abbreviated transcription (Latin):
dentem. mox ⁊ attestantem qd̃ uerax sit.
uereinquit qui te beatificant in errorẽ
Quod tamen ne putetur in quoscumq ad¬
uersarios a me quandoq intorta maledic¬
tio uel imprecatio: exponere debeo qͣliter
intelligam. Precor nimirum ut quicũꝙ
estimant de me supra id quod uident in
me aut audiunt ex me: auertant᷑. id est
a laudibus meis in quas ignari nimie fe¬
runtur: resiliant ⁊ pedem retrahant. Qͦ¬
modo: Quandoq uidelicet cognoscentes
plenius quem immoderatius laudant.
et consequenter erubescentes uel suum¬
errorem uel amici deprehensam inutilita¬
tem. Et hoc modo uteumq nocentiũ genꝰ
et illi scilicet qui uolunt michi mala ⁊ me
adulatorie commnendant. et hii qui licet
in nocenter tamennocent. dũ beniuole
quidem s nimie laudant: auertantur re¬
trorsum ⁊ erubescant. hoc est tam uilis
eis ⁊ abiectus appaream quatinꝰ pudeat
eos talem ita laudasse. ⁊ sic desinant iam

Expanded text:
dentem mox, et attestantem quod verax sit: dentem mox, et attestantem quod verax sit: Vere, inquit, qui te beatificant, in errorem Quod tamen ne putetur in quoscunque adversarios a me quandoque intorta maledictio vel imprecatio, exponere debeo qualiter intelligam. Precor nimirum ut quicunque existimant de me supra id quod vident in me, aut audiunt aliquid ex me, avertantur, id est, a laudibus meis, in quas ignari nimie feruntur, resiliant et pedem retrahant. Quomodo? Quandoque videlicet cognoscentes plenius quem immoderatius laudant, et cousequenter erubescentes vel errorem suum, vel amici deprehensam inutilitatem. Et hoc modo utrumque nocentium genus, et illi scilicet qui volunt mihi mala, et me adulatorie commendant, et hi qui, licet innocenter, tamen nocent, dum benevole quidem sed nimie laudant, avertantur retrorsum, et erubescant; hoc est, tam vilis et abjectus eis appaream, quatenus pudeat eos talem ita laudasse, et sic desinant jam
Abbreviated transcription (Latin):
tinam que ab ip̃o moueri non poterat. au¬
get quidem: sed portabiliorem facit. Onus
oneri additur. etiam minus onerat. Sic
⁊ oneri grauissimo legis accedens qua¬
driga euangelii: ⁊ auxit perfectionem
et difficultatem minuit. Uelociter ait¬
currit sermo eius. Sermo utiq anteno¬
tus in iudea tm. nec se pre sui quidẽ gra¬
uedine ualens ultra extendere: quippe
qui ⁊ ipsius moysi manus suo pondere pre¬
grauatas demitteret. leuigatus per grãm
⁊ rotis euangelicis superpositus: uelociter
ui omnem terram exiuit. ⁊ in fines orbis
terre celerrime peruolauit. S longe ni¬
mis digredior. Tu itaq dilectissime cessa
iam indebitis me honoribus magis obrue¬
re: qͣm attollere. Alioquin cetui te inimi¬
cantium michi amita licet uoluntate cõ¬
misces. Ipsi sunt de quibus soleo soli deo
ita conqueri in orationibus. Et qui lauda¬
bant me aduersum me uirabant: ad quã
meam querimoniam deum audio respon¬

Expanded text:
cinam quae ab ipso moveri non poterat, aucinam quae ab ipso moveri non poterat, auget quidem, portabiliorem facit. Onus oneri additur, et minus onerat. Sic et oneri gravissimo legis accedens quadriga Evangelii, et auxit perfectionem, et difficultatem minuit. Velociter, ait, sermo ejus . Sermo utique ante notus in Judaea tantum, nec se prae sui quidem gravedine valens ultra extendere, quippe qui et ipsius 74 Moysi manus suo pondere praegrava tas demitteret, levigatus per gratiam, et rotis evangelicis superpositus, velociter in omnem terram exivit, et in fines orbis terrae celerrime pervolavit. Sed longe nimis digredior. 3. Tu itaque, dilectissime, cessa jam indebitis me honoribus magis obruere quam attollere; alioquin coetui te inimicantium mihi, amica licet voluntate, commisces. Ipsi sunt de quibus soleo soli Deo ita conqueri in orationibus: Et qui laudabunt me, adversum me jurabant . Ad quam meam querimoniam Deum audio respon
Abbreviated transcription (Latin):
uere est leue quod portantem ñ grauat
s leuat : Quid eo leuius onere quod non
solum non onerat. s ⁊ portat omnem
cui portandum imponiture Hoc onꝰ ute¬
rum potuit grauidare uirgineum: gͣuare
non potuit. Hoc onus ipsa quibus se pre¬
buit sustentandum senis symeonis bra¬
chia sustentabat. Hoc etiam paulum in
graui licet ⁊ corruptibili corpore positum
rapiebat usq ad tertium celum. Quero
in rebus si quid forte huic exoneranti oñi
simile inueniam. ⁊ octurrit michi depen¬
nis auium quod utrumq coaptem: que
quodam uidelicet singulari modo ⁊ corpu¬
lentiorem reddunt substantiam ⁊ agilio¬
rem. Mirum opus nature. unde gͦssescit
materia: inde sarcina leuigatur ⁊ qͣntũ
crescit in massa: tantum decrescit in pon¬
dere. Hoc plane in pennis xp̃i oñs expͥ¬
mit similitudinem. quod ⁊ ipse ferunt a
quibus feruntur. Quid ⁊ de quadriga di¬
tam ⁊ hec nimirum admota uimento sar¬

Expanded text:
vere leve est, quod portantem non gravat, vere leve est, quod portantem non gravat, sed levat? Quid eo levius onere, quod non solum non onerat, sed et portat omnem, cui portandum imponitur? Hoc onus potuit uterum gravidare virgineum, gravare non potuit. Hoc onus ipsa, quibus se praebuit sustentandum, senis Simeonis brachia sustentabat. Hoc etiam Paulum, in gravi licet et corruptibili corpore positum, rapiebat usque ad tertium coelum. Quaero in rebus si quid forte huic exoneranti oneri simile inveniam, et occurrit mihi de pennis avium, quod ei utcumque coaptem; quae, quodam videlicet singulari modo, et corpulentiorem reddunt substantiam et agiliorem. Mirum opus naturae! Unde grossescit materia, inde sarcina levigatur; et quantum crescit in massa, tantum decrescit in pondere. Hoc plane in pennis, Christi oneris exprimit similitudinem, quod et ipsae ferunt a quibus feruntur. Quid et de quadriga dicam? Haec nimirum admota jumento, sar
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ hiis molibus premor. unde merito
in psalmo non canto. s plango. Exaltatꝰ
autem humiliatus sum ⁊ conturbatus.
⁊ quia eleuans allisisti me. S uerius for¬
tasse proferrem quod sentio. qd̃ uidelicet
qui me exaltat humiliat. ⁊ qui me hu¬
miliat exaltat. Tu meergo potius exal¬
tando deicis: ⁊ extollendo premis.S ne
ita premas ut opprimas. consolantur me
hec ⁊ hiis similia ueritatis testimonia. q̃
miro modo dum reprimunt erigunt. dũ
deiciunt erudiunt. ita ut unde proiestꝰ
uide ⁊ prouectus tota cum hilaritate de¬
cantem. Bonum michi domine quia hu¬
miliasti me ut discamiustificatões turas.
Bonum michi lex oris tui supermilia au¬
ri ⁊ argenti. Et hoc miracłm agit sermo
dei uiuus ⁊ efficax. et hoc illud uerbum
per quod facta sunt omnia: benignissime
⁊ potentissime operatur. hoc deniq facit
uigum xp̃i suaue ⁊ onus leue. Libet am¬
mirari qͣm leue sit onus u̾itatis. Num

Expanded text:
tantum his molibus premor. Unde merito tantum his molibus premor. Unde merito in Psalmo non canto, sed plango: Exaltatus autem humiliatus sum et conturbatus ; et: Quia elevans allisisti me . Sed verius fortasse proferrem quod sentio: quia videlicet qui me exaltat, humiliat; et qui me humiliat, exaltat. Tu me ergo potius exaltando dejicis, et extollendo premis. Sed ne ita premas ut opprimas, consolantur me haec et his similia Veritatis testimonia, quae miro modo, dum reprimunt, erigunt; dum dejiciunt, erudiunt; ita ut unde projectus, inde et provectus, tota cum hilaritate decantem: Bonum mihi, Domine, quia humiliasti me, ut discam justificationes tuas. Bonum mihi lex oris tui, super millia auri et argenti . Et hoc miraculum agit sermo Dei vivus et efficax; hoc illud Verbum per quod facta sunt omnia, benignissime et potentissime operatur; hoc denique facit jugum Christi suave, et onus leve . 2. Libet admirari quam leve sit onus Veritatis. Num
Abbreviated transcription (Latin):
.S. eius non pateraut dñs. s frater
⁊ conseruus: quod fratri km̃o ⁊ fideli con¬
seruo. Primo ne mireris si terrear digni¬
tatis nõminibus: cum me ipsis sentiam
rebus indignum. Et te quidem decet ut
facis: s michi assentire ñ expedit. Nam si
tibi obseruandum putas illud. honore in¬
uicem preuenientes.⁊ subiecti inuicem
intimore xp̃i: si non frustra utrobiq posi¬
tum est inuicem. intelligis ⁊ michi eque
utrumq congruere. Quodsi cogitas tibi
suos honorent: michi e regione in mentẽ
uenit ex regula ueritatis. Erunt primi
nouissimi: ⁊ nouissimi primi. ⁊ qͥ maior
est uestrum fiat sicut iunior. et quanto
maior es: humilia te ii omnibus. ⁊ pͥnci¬
pem te constituerunt: estoint̃ illos quasi
unus exillis. et non quia dominamur fi¬
dei uestre. s adiuitores sumus gaudii ur̃i
et nolite uocari ab hominibus rabi. et pa¬
trem nolite uocare uobis super terram.
Quantum itaq tius attollor fauoribus:

Expanded text:
US ejus, non pater aut dominus, sed frater et conservus, quod fratri charissimo et fideli conservo. 1. Primo ne mireris si terrear dignitatis nominibus, cum me ipsis rebus sentiam indignum. Et te quidem decet ut facis, sed mihi assentire non expedit. Nam si tibi observandum putas illud, Honore invicem praevenientes , et, Subjecti invicem in timore Christi ; si non frustra utrobique positum est invicem, intelligis et mihi aeque utrumque congruere. Quod si cogitas tibi uniores priores suos honorent , » mihi e regione in mentem venit ex regula Veritatis: Erunt primi novissimi, et novissimi primi ; et: Qui major est vestrum, fiat sicut junior ; et: Quanto major es, tanto humilia te in omnibus ; et: Principem te constituerunt? esto inter illos quasi unus ex illis ; et: Non quia dominamur fidei vestrae, sed adjutores sumus gaudii vestri ; et: Nolite vocari ab hominibus rabbi; et: Patrem nolite vocare vobis super terram . Quantum itaque tuis attollor favoribus,
Abbreviated transcription (Latin):
si uis tuus esse possit. Nunquidña domnꝰ
negaret: Immo si uelles accipere gratissi¬
mum haberet. non quia bonus non est: s
quia sibi ut scis opus non est. Timendum
ualde est tibi pariter ⁊ michi. ne si sollicite
in operibus nostris non seruamꝰ quod apls
dicit. nemo adolescentiam tuam contẽp¬
nat. citius quia iuenes sumus de leui¬
tate notemur. S confido quia tu consul¬
tius ages. ⁊ locum qui uicinior et iam
constructus est eliges: quẽ amito quidẽ
tenenti nosti oneri esse. tibi autem netes

Expanded text:
si vis, tuus esse possit. Numquid nam domnusi vis, tuus esse possit. Numquid nam domnunegaret? Immo si velles accipere, gratissimum haberet; non quia bonus non est, sed quia sibi, ut scis, opus non est. Timendum valde tibi pariter et mihi, ne si sollicite in operibus nostris non servamus quod Apostolus dicit: «Nemo adolescentiam tuam contemnat: citius, quia juvenes sumus, de levitate notemur.» Sed confido quia tu consultius ages, et locum qui vicinior et jam constructus est, eliges: quem amico quidem tenenti nosti oneri esse, tibi autem neces
Abbreviated transcription (Latin):
uicquid gratie ⁊ dilectionis impend̾e
sibipossunt absentes amici. puto et
me debere tibi. ⁊ michi deberi ate. Nlon so¬
lum ob consortium propositi ⁊ professionis.
s etiam ex debito nostre inuicem pͥstine
societatis. Que tam grata utriq tamq
debita deuotio. quantum in unoquoq no¬
strum ferueat. in nullo euidentius agnos¬
cere seu innotescere possumus: qͣm si alte¬
rutrum non celemus si quid fortede alte¬
rutro quod non deceat audimus. Audii
autem ego de te quod de sancto conuentu
tuo abbatiam in hispaniam construere ue¬
lis. Q uod michi nimirum in magnã ãmi¬
rationem uenit. quid cause iudelicet sit.
quid consilii. quidue utilitatis. quod filios
tuos exulare cupis in locum utiq tam
longinquum. tanto sumptu ⁊ labore et
querendum ⁊ edificandum: cum prope te
habere possis ubi eos colloces iam edificatũ
⁊ bene preparatum. Nec enim ut reor huic
te extusare potes quod locus ille tuus ñ
sit: cum certissime sciam quod facillime

Expanded text:
uicquid gratiæ et dilectionis impendere sibi possunt absentes amici, puto et me debere tibi, et mihi deberi a te, non solum ob consortium propositi et professionis, sed etiam ex debito nostræ invicem pristinæ societatis, quæ tam grata utrique, tamque debita devotio, quantum in unoquoque nostrum ferveat, in nullo evidentius agnoscere seu innotescere possumus, quam si alterutrum non celemus, si quid forte de alterutro quod non deceat, audimus. Audivi autem ego de te, quod de sancto conventu tuo abbatiam in Hispania construere velis. Quod mihi nimirum in magnam admirationem venit, quid causæ videlicet sit, quid consilii, quidve utilitatis, quod filios tuos exsulare cupis, in locum utique tam longinquum, tanto sumptu et labore et quærendum, et ædificandum: cum prope te habere possis, ubi eos colloces, jam ædificatum et bene præparatum. Nec enim ut reor hinc te excusare potes, quod locus ille tuus non sit; cum certissime sciam, quod facillime,
Abbreviated transcription (Latin):
ueni ad uos non putetur incuria.
Curamus siquidem uos: tanqͣm uiscera
nostra. Si mater potest filii uteri sui ne¬
gligere curam: possum ⁊ ego forsan in sus¬
pitionem duci ⁊ argui negligentie. Itaq
tamus: ut cum uenerimus. uisitatio
nostra non sit sine fructu. Int̾im de abs¬
cessu patris uestri non turbet᷑ cor ur̃m.
Deus uobis prouidebit alium sicut spe¬
ramus pro eo idoneum: s fi istum ꝑdetis.
Ntam si translatus: non tamen ablatus.
tm̃ qui uobis fuerat specialis: erit com¬
munis ⁊ nobis. Donec ergouenio uirili¬

Expanded text:
ni ad vos, non putetur incuria. Curamus siquidem vos tanquam viscera nostra. Si mater potest filii uteri sui negligere curam, possum et ego forsan in suspicionem duci et argui negligentiae. Itaqtamus, ut, cum venerimus, visitatio nostra non sit sine fructu. Interim de abscessu patris vestri non turbetur cor vestrum. Deus vobis providebit alium, sicut speramus, pro eo idoneum; sed nec istum perdetis. Nam etsi translatus est, non tamen ablatus. Tantum qui vobis fuerat specialis, erit communis et nobis. Donec ergo venio, virili
Abbreviated transcription (Latin):
cum paulo dicere possit. Et si cognouimꝰ
xp̃m serundum carnem: s nunc iam non
nouimus. Quod sane ñ arbitror quemprã
dicere posse ueraciter: nisi qui prius cum
petro ex ore ueritatis illud idem audierit.
uerba que ego locutus sum uobis: spiritꝰ
⁊ uita sunt. caro autem non prodest quicꝙͣ.
Alioquin qui in uerbis xp̃i uitam inuenit:
carnem non iam requirit. et est de numero
est nec lactis poculum nisi utiq paruulo.
uel feni pabulum nisi utiq iumento. Qui
autem ñ offendit in uerbo: ille perfectus
est uir. solido plane uesci tibo idonens. ⁊ licet
in sudore nultus sui: panem uerbi comedit
absq offensione. S ⁊ seturus ac sine scanda¬
lo loquitur dei sapientiã dumtaxat int̾ per¬
fectos. spiritualib spiritualia comparans.
cum tamen infantibus siue pecorib cautus
sit pro captu quidem eoꝵ proponere tm̃mͦ
cibus ex celestib pascius suauiter quidem

Expanded text:
cum Paulo dicere possit, Etsi cognovimus cum Paulo dicere possit, Etsi cognovimus Christum secundum carnem, sed nunc jam non novimus . Quod sane non arbitror quempiam dicere posse veraciter, nisi qui prius cum Petro ex ore Veritatis illud item audierit: Verba quae ego locutus sum vobis, spiritus et vita sunt; caro autem non prodest quidquam . Alioquin qui in verbis Christi vitam invenit, carnem jam non requirit, et est de numero est vel lactis poculum, nisi parvulo; vel feni pabulum, nisi utique jumento. Qui autem non offendit in verbo, ille perfectus est vir, solido plane vesci cibo idoneus: et, licet in sudore vultus sui, panem verbi comedit, absque offensione. Sed et securus ac sine scandalo loquitur Dei sapientiam duntaxat inter perfectos, spiritualibus spiritualia comparans, cum tamen infantibus sive pecoribus cautus sit pro captu quidem eorum proponere tantcibus ex coelestibus pascuis suaviter quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ginati: memoriam habundantie suauitatis
tue ubiq eructuant qui te uiderunt. ⁊ usq
ad extremum terre magnificentiam głe tue
loquuntureis qui ñ uiderunt ⁊ enarrant mi¬
rabilia que intesiunt. Gloriosa dicta st̃ de te
cuutas dei. S iam exhiis quib afflius de¬
liciis nos quoq pauca proferamus in mediũ
sanctarum. bethleem domum panis. in
tur piis ibidem iumentis presepium. et in
presepio fenum de prato uirginali. qͦ uel sic
cognoscat bos possessorem suum: ⁊ asinꝰ pre¬
sepe domini sui. Omnis quippe caro fenum.
⁊ omnis gloria eius ut flos feni. Porro ho¬
mo quia suum in quo factus est honorem ñ
intelligendo. comparatus est iumentis insi¬
pientib ⁊ similis factus est illis: uerbum
panis angeloꝵ factum est cibaria ium̃toꝵ.
ut habeat carnis fenum quod ruminet: qͥ
uerbi pane uescipenitus dissueuit. quousq
pex hominem deum priori redditꝰ dignitati.
⁊ ex pecore rursus conuersus in hominẽ:

Expanded text:
ginati, memoriam abundantiae suavitatis ginati, memoriam abundantiae suavitatis tuae ubique eructant qui te viderunt, et usque ad extremum terrae magnificentiam gloriae tuae loquuntur eis qui te non viderunt, et enarrant mirabilia quae in te fiunt. Gloriosa dicta sunt de te civitas Dei: sed jam ex his quibus affluis deliciis, nos quoque pauca proferamus in medium,sanctarum Bethlehem domum panis, in tur piis ibidem jumentis praesepium, et in praesepio fenum de prato virginali, quo vel sic cognoscat bos possessorem suum, et asinus praesepe Domini sui. Omnis quippe caro fenum, et omnis gloria ejus ut flos feni . Porro homo quia suum, in quo factus est, honorem non intelligendo, comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis ; Verbum panis Angelorum factum est pabulum jumentorum, ut habeat carnis fenum quod ruminet, qui verbi pane vesci penitus dissuevit: quousque per hominem Deum priori redditus dignitati, et ex pecore rursus conversus in hominem,