comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui ad huc uituis sub iacent. Hinc ẽ quod p̃ceptũ :¬
p̃cȩptu dauid. nonedificare iusibile templũ: qr
dotii contendit appet̾e ⁊̃ ante se discunat: si uita honorisit
grua. Eo si ñ disc̃pat: humilit̃ ad id qͦd uocat᷑ accedat. Re¬
atum qͥppe culpe geminat: qͥsq c̃culpa ad sac̾dotale culm̃

Expanded text:
qui adhuc vitiis subjacent. Hinc est quod praeceptum est David non aedificare visibile templum, quia erviat. 3. Qui regimen sacerdotii contendit appetere, ante se discutiat si vita honori sit congrua; quod si non discrepat, humiliter ad id quod vocatur accedat. Reatum quippe culpae geminat, si quisque cum culpa ad sacerdotale culmen
Abbreviated transcription (Latin):
quit. Quidã dĩ iudicio doñ scientię quod negli¬
gunt accipiunt: ut duriꝰ de rebꝰ creditis pumant.
Tardiores autẽ ideo quod scire cupiunt difficult̃
inueniunt: ut pro maximo exercitio laboris. maxi¬
mũ p̃imũ habeant iemunerationis .x. de doctri¬
octrina sine na sine gr̃a.¬

Expanded text:
quit. 8. Quidam Dei judicio donum scientiae quod negliquit. 8. Quidam Dei judicio donum scientiae quod negligunt accipiunt, ut durius de rebus creditis puniantur. Tardiores autem ideo quod scire cupiunt difficulter inveniunt, ut pro maximo exercitio laboris maximum praemium habeant retributionis. CAPUT X. De doctrina sine gra
Abbreviated transcription (Latin):
agnoseit: sic &e qui nubilo t̾rene curę
fuscatur. si tempͭ et dĩ ꝑ serutari miste¬
ria non ualet. quia caligine curarũ cęcatꝰ¬
ñ niidet: quod ille tantũdẽ efficere ualet. qui
sese de exterioribus scli curis abstrahit. & totũ¬
scripturarũ meditatioĩ defigit: Quidã ha¬
bent intelligentie ingeniũ. s negligunt lec¬
tionis studiũ: & quod legendo soire potue¬
runt. negligendo contempnunt: quitã uͦ
amorẽ sciendi habent. s tarctitate sensus
prepediuntur : qui tam assidua lectione
sapiunt: quod ingeniosi ꝑ desidiã ñ noue¬
duitatẽ tñ lectionis agmentat : Nã quauis
sensus hebitudo sit: frequens tam̃ lectio
intelligentiã adhibet Dic̃ qui tardus est
ad capiendũ pro intentione cũ boni studii
premiũ ꝑoipit: ita qui prestitũ sibi ex deo ingenium
intelligentię negligit. c̃demnationis ieus existit: quia
dom̃i quod accepit despicit. & ꝑ desidiam derelin¬

Expanded text:
291 agnoscat; sic et qui nubilo terrenae curae 291 agnoscat; sic et qui nubilo terrenae curae fuscatur, si tentet Dei perscrutari mysteria, non valet, quia caligine curarum non videt. Quod ille tantumdem efficere valet, qui sese de exterioribus saeculi curis abstrahit, et totuScripturarum meditatione defigit. 5. Quidam habent intelligentiae ingenium, sed negligunt lectionis studium; et quod legendo scire potuerunt, negligendo contemnunt. Quidam vero amorem sciendi habent, sed tarditate sensus praepediuntur; qui tamen assidua lectione sapiunt, quod ingeniosi per desidiam non noveduitatem tamen lectionis augmentatur. Nam quamvis sensus hebetudo sit, frequens tamen lectio intelligentiam auget. 7. Sicut qui tardus est ad capiendum, pro intentione tamen boni studii praemium percipit, ita qui praestitum sibi ex Deo ingenium intelligentiae negligit, condemnationis reus existit, quia donum quod accepit despicit, et per desidiam delin
Abbreviated transcription (Latin):
emo pot̾ sensum scripturȩ sc̃e cognos¬
cere: uisi legendi familiaritate: sicut
soriptũ est Ama illã: & exaltabit te: Glorifi¬
caber is ab ea: cum eam fueris amplexatus:
Quanto quisq magis in sacris eloquiis assi¬
duus fuerit: tanto ex eis uberiorẽ mñtelligen¬
tiam capit sicut t̾ra que quanto amplius
excolitur. tanto uberius fructificat. Quanto
ampli ad quãlibet artẽ homo consceudit:
tanto magis ad hominẽ ars ipsa descendit: sic̃
in lege scriptum est: Moyses ascendit in montẽ:
& dominꝰ descendit: Uerũ est de ocio sp̃ali. qued
ille tantũ seereta diuinoꝵ scrutabitur manda¬
toꝵ: qui ab actione terrenę turę auocauerit
amiũ: & sedula familiaritate scripturis scĩs
in heserit: Nam sieut cecus & uidens potest
quidẽ ut̃q ambulare. s ñ consimili libertate.
dũ eçciis ꝑ id quod non uidet offendit: uiden
uero offendicula cauet. & quo sit ꝑgendum

Expanded text:
Nemo potest sensum Scripturae sanctae cognosNemo potest sensum Scripturae sanctae cognoscere, nisi legendi familiaritate, sicut est scriptum: Ama illam, et exaltabit te; glorificaberis ab ea, cum eam fueris amplexatus . 2. Quanto quisque magis in sacris eloquiis assiduus fuerit, tanto ex eis uberiorem intelligentiam capit; sicut terra, quae quanto amplius excolitur, tanto uberius fructificat. 3. Quanto amplius ad quamlibet artem homo conscendit, tanto magis ad hominem ars ipsa descendit, sicut in Lege scribitur: Moyses ascendit in montem, et Dominus descendit . 4. Verum est de otio spirituali, quod ille tantum secreta divinorum scrutabitur mandatorum, qui ab actione terrenae curae a vocaverit animum, et sedula familiaritate Scripturis sanctis inhaeserit. Nam sicut caecus et videns potest quidem uterque ambulare, sed non consimili libertate, dum caecus pergens quo non videt offendat, videns vero offendicula cavet, et quo sit pergendum
Abbreviated transcription (Latin):
simꝰ. Minor enĩ pena est. nescire quid appe¬
tas qũa ea que noueris non implers: Si c̃
em̃ Iegendo scire concupiscimꝰ: sic sciendo. quȩ didis¬
ciꝰ recta implere debennis. Lex des & premiũ
habet & penam legentib eam prennũ. ni eis
qui eam bene uiuendo eustodiunt: pęnam
uero in his qui eam male uiuendo contemp¬
uunt. Om̃is qui a preceptis dĩ discectit opere
quotiens ẽadẽ dĩ p̃cepta legere uel audire po¬
tuerit. corde suo reprehensus confunditur: quia
id quod non agit memoratur: & teste consei¬
entia interiꝰ accusatur. Unde & damd pro¬
pheta deprecatur dicens Tunc ñ confundar.
dũ respexero in omĩa mandata tua Orauiter
nãq iniꝰquisq confunditur: quando mandata
di uł legendo uel audiendo respicit: que
uiuendo contempnit: Corde enĩ reprehendi¬
tur. dũ maudatoꝵ meditatioe docetur. quia
nͥ impleuit opere: quod duuna didicit russiõe:
.ix. Sassiduitate legendi.

Expanded text:
simus. Minor enim poena est nescire quid appesimus. Minor enim poena est nescire quid appetas, quam ea quae noveris non implere. Sicut enim legendo scire concupiscimus, sic sciendo recta quae didicimus implere debemus. 7. Lex Dei et praemium habet, et poenam legentibus eam. Praemium his qui eam bene vivendo custodiunt; poenam vero eis qui eam male vivendo contemnunt. 8. Omnis qui a praeceptis Dei discedit opere, quoties eadem Dei praecepta legere vel audire potuerit, corde suo reprehensus confunditur, quia id quod non agit memoratur, et teste conscientia interius accusatur. Unde et David propheta deprecatur dicens: Tunc non confundar, dum respicio in omnia mandata tua . Graviter namque unusquisque confunditur quando mandata Dei vel legendo, vel audiendo respicit, quae vivendo contemnit. Corde enim reprehenditur, dum mandatorum meditatione docetur, quia non implevit opere quod divina didicit jus. De assiduitate legendi. 1.
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾cũ loquitur. Om̃is ꝑfectus: ex lectione
& meditatione ꝓcetit:ꝰ Que enĩ nescimus.
lectione discimiis. quȩ autẽ didicimus. medi¬
tationibus conseruamus Geminũ confert
donũ lectio scãrũ scripturarũ. siue quia
intellectum mentis erudit. seu quod a mundi
uanitatibis abstractũ hominẽ. ad amorem di
ꝑducit. Excitati enim sepe illius sermone.
subtrahimur a defiderio uite mundane:
atq accensi in amorẽ sapientię. tanto uana
spes mortalitis huiꝰ nobis uilescit: quanto
amplius legendo sꝑ es ȩt̃na daruerit: Gemi¬
nũ est lectionis studiũ Primũ quomodo
scripturę itelligantur: scđm qua utilitate¬
uel diguitate dicantur. Erit enĩ antea qͥsq
pr̃optꝰ ad intelligendũ que legit. qu̾ã ad¬
feiendũ sequenter idoneus ad proferendũ
quȩ didicit. Lector stteniuis: potiꝰ ad implen¬
di quę legitquã ad sciendũ erit promptis¬

Expanded text:
nobiscum loquitur. 3. Omnis profectus ex lectione nobiscum loquitur. 3. Omnis profectus ex lectione et meditatione procedit. Quae enim nescimus, lectione discimus; quae autem didicimus, meditationibus conservamus. 4. Geminum confert donum lectio sanctarum Scripturarum: sive quia intellectum mentis erudit, seu quod a mundi vanitatibus abstractum hominem ad amorem Dei perducit. Excitati enim saepe illius sermone, subtrahimur a desiderio vitae mundanae; atque accensi in amorem sapientiae, tanto vana spes mortalitatis hujus nobis vilescit, quanto amplius legendo spes aeterna claruerit. 5. Geminum est lectionis studium: primum, quomodo Scripturae intelligantur; sdignitate dicantur. 289 Erit enim antea quisque promptus ad intelligendum quae legit, sequenter idoneus ad proferendum quae didicit. 6. Lector strenuus potius ad implendum quae legit, quam ad sciendum, erit promptis
Abbreviated transcription (Latin):
infiecli nt. Dũ xp̃ianũ non uocis modu¬
latio. s tantũ uerba diuina que ibi dicun¬
tur debeant cõmouere: nesoio quo tñ
pacto. modulatione cauentis. maior nasei¬
tur conpunctio cordis: Multi eñi reꝑiunt᷑.
qui cantus suauitate cõmoti. sua crimina
plangunt: atq ex ea parte magis flechintꝰ
ad lacrimas : ex qua psallentis insonuerit
dulcedo suauissima: Oratio in presenti tan¬
tũ uita pro remedio peccatoꝵ esfundit᷑.
psalmoꝵ autẽ de cantio. ꝑpetuãdei laudẽ
demonstrat in głam sempit̾nã: sicut scrip
oꝑis iministeriũ. quicũq sidelit̾ intentaq
mente exequitur: quodã modo angelis
sociatur:.uiii. De lectione.¬
ratiomibus mundami lectionibus
instruimur. Utrumq bonum: si liceat.
Si non liceat: melius sorare. quam
legere: Qui iuilt cum dõ semꝑ ẽẽ: frequenter
debet orare: frequent̾ & legere: Nam cũ oiamꝰ.¬
ipsi cũ dõ loquimur: Eũ uero legimꝰ. deus

Expanded text:
inflectit. 32. Dum Christianum non vocis moduinflectit. 32. Dum Christianum non vocis modulatio, sed tantum verba divina, quae ibi dicuntur, debeant commovere, nescio quo tamen pacto modulatione canentis major nascitur compunctio cordis. Multi enim reperiuntur qui, cantus suavitate commoti, sua crimina plangunt, atque ex ea parte magis flectuntur ad lacrymas, ex qua psallentis insonuerit dulcedo suavissima. 33. Oratio in praesenti tantum vita pro remedio peccatorum effunditur; psalmorum autem decantatio perpetuam Dei laudem demoperis ministerium quicunque fideliter intentaque mente exsequitur, quodammodo Angelis sociatur.Orationibus mundamur, lectionibus instruimur; utrumque bonum, si liceat; si non liceat, melius est orare quam legere. 2. Qui vult cum Deo semper esse, frequenter debet orare, frequenter et legere. Nam cum oramus, cum Deo ipsi loquimur; cum vero legimus, Deus
Abbreviated transcription (Latin):
de promitur. Propriũ autẽ hypocritharũ
est. offerre se in oratioe uidentibꝰ: quoꝵ frucłꝰ
est non dõ placere s głam ab hominibus
cõparare: Non in multiloquio exaudiunt᷑
homines a dõ: quasi plurimis eũ uerb̃ conen¬
tur inflectere: Neq eĩ c̃ciliat cũ multiplex
tentio: Doniĩ est corde semꝑ orare: bonũ
etiã & sono uocis. am̃ spãlibꝰ ymnnis glorifi¬
care: Nichil est sola uoce cãnere. sine cortis
intentiõe: s. sicut ait apłs. cantantes in cortibꝰ nr̃is.
hoc est nou solum uoce. s corde psallentes: Unde¬
& alibi: Hallam sp̃u: psallam & mente: Diout
orationibus regimur: ita psalmoꝵ studiis delec̃¬
tamur. Psallendi enim utilitas. tristiciã cordis
consolatur: gratiores mentes facit: fastidiosos
oblectat: merces exsuscitat: peccatores ađ
lamentti inuitat. Nã quatus duri sint car¬
nana corda: stat̾i ut psalim mulcedo inso¬
nuerit: ad asfectum pietatis animũ. coꝵ

Expanded text:
depromitur. 28. Proprium autem hypocritarum depromitur. 28. Proprium autem hypocritarum est offerre se in oratione videntibus; quorum fructus est, non Deo placere, sed gloriam ab hominibus comparare . 29. Non in multiloquio exaudiuntur homines a Deo, quasi plurimis eum verbis conentur inflectere. Neque enim conciliat eum multiplex tentio. 287 30. Bonum est corde semper orare, bonum et sono vocis Deum spiritualibus hymnis glorificare. Nihil est sola voce canere sine cordis intentione; sed, sicut ait Apostolus: Cantantes in cordibus vestris , hoc est, non solum voce, set alibi: Psallam spiritu, psallam et mente . Sicut orationibus regimur, ita psalmorum studiis delectamur. Psallendi enim utilitas tristia corda consolatur, gratiores mentes facit, fastidiosos delectat, inertes exsuscitat, peccatores ad lamenta invitat. Nam quamvis dura sint carnalium corda, statim ut psalmi dulcedo intonuerit, ad affectum pietatis animum eorum
Abbreviated transcription (Latin):
ti cresciuit: Quotiens oran tes non cito
exandimꝰ: nr̃a nobis facta in oculis ꝓpe¬
nnmꝰ: ut hoc ipsũ quod differunur. adiuine
reputetur iusticię. & culpe nr̃e: Interdũ
quod ꝑseuerant᷑ orantes non cito exruidi¬
mur : nr̃e itilitatis est non aduersitatis:
Sepe eñi multos deus ñ exandit ad uolun¬
tatẽ: ut exaudiat ad salutem: Multi oran¬
tes non exandiuntur: quia prouidet illis
teus meliora quam pecunt: sicut contingere
solet paruulis. qui ne in scolis uapulent deum
exorant: s non datur illis postulationis af¬
fectus: quia impedit talis exauditio ad pro¬
fectum. Non auter quibusdã conr tingit
electis: Deprecantur enim dm̃ pro ñ nullis iute
huius cõmodis uel aduersis: prouidentia uero
diuina temponalit eoꝵ desiderio mimine con¬
sulit : quia meliora illis meternũ promittit:
Oratio priuatis locis opportumꝰ fundit᷑ : ma¬
gisq obteistum impecrat. dũ dõ tantũ teste

Expanded text:
tius crescunt. 24. Quoties orantes non cito tius crescunt. 24. Quoties orantes non cito exaudimur, nostra nobis facta in oculis proponamus, ut hoc ipsum quod differtur divinae reputetur justitiae, et culpae nostrae. 25. Interdum quod perseveranter orantes non cito exaudimur, utilitatis nostrae est, non adversitatis. Saepe enim multos Deus non exaudit ad voluntatem, ut exaudiat ad salutem. 26. Multi orantes non exaudiuntur, providendo illis Deus meliora quam petunt, sicut contingere solet parvulis, qui, ne in scholis vapulent, Deum exorant. Sed non datur illis postulationis effectus, quia impeditur talis auditio ad profectum. Non aliter quibusdam contingit electis. Deprecantur enim Deum pro nonnullis vitae hujus commodis, vel adversis. Providentia vero divina temporaliter eorum desiderio minime consulit, quia meliora illis in aeternum promittit. 27. Oratio privatis locis opportunius funditur, majusque obtentum impetrat, dum Deo tantum teste
Abbreviated transcription (Latin):
orat landem appetaendo humana: non so¬
lñ eius oiitio ñ delet peccatũ: s & ipsa uer¬
titur ipeccatũ: Sic iudei uł heretiei: qui
licet ieiuinare & orare uideantur. corñ
onatie tñ non illis ad purgationis proficr
meritũ: s mutatur potius in peccatũ dõ
interitũ oratio electoꝵ in pressuris eoꝵ dis¬
ferrurnt unpioꝵ ꝑuersitas augeatur
Nerum dũ iusti temporaliter audiuintur.
pro eoꝵ fit salute qui eos affligunt: ut dũ
illis temporali remedio subuenitur: prauo¬
rñ oculi ad conuersionem aꝑiantur. Uno
& trim pueroꝵ frigidtus ignis fuit. ut
nabugo donosor dm̃ uerũ ignosceret: Hinc
& propha in psalmis ait: Propter iimicos
meos cripe me: Proinde tardius exandiun¬
tur quoꝵdã orationes: ut dñ differuntur.
forcius excitate maioribꝰ premiis cuimi¬
lentur: exemplo pruinarũ & repressioe
messitt Inquib quanto tardius sata se¬
mina exeunt: tanto ad frugẽ cumula¬

Expanded text:
orat, laudem appetendo humanam, non soorat, laudem appetendo humanam, non solum ejus oratio non delet peccatum, sed et ipsa vertitur in peccatum. Sicut Judaei, et haeretici, qui licet jejunare et orare videantur, eorum tamen oratio non illis ad purgationis proficit meritum, sed mutatur potius in peccatum. 22. Ideo interdum oratio electorum in pressuris eorum differtur, ut impiorum perversitas augeatur. Verum dum justi temporaliter audiuntur, pro eorum fit salute qui eos affligunt, ut dum illis temporali remedio subvenitur, pravorum oculi ad conversionem aperiantur. Unde et trium puerorum frigidus ignis fuit , ut 286 Nabuchodonosor Deum verum agnosceret. Sicut et propheta in Psalmis ait: Propter inimicos meos eripe me . 23. Proinde tardius exaudiuntur quorumdam orationes, ut dum differuntur, fortius excitatae majoribus praemiis cumulentur: exemplo pruinarum, et repressione messium, in quibus quanto tardius sata semina exeunt, tanto ad frugem cumula
Abbreviated transcription (Latin):
postulat ñ meretur: Nec impetrat ab illo bo¬
nũ quod poscit: cuiꝰ legi non obedit: Si eñi
id quod deus p̃cipit facimus: id quod pẽtimꝰ
sine dubio obtinemꝰ:. Nã sicut scriptũ est. qui
auertit aurẽ suã neaudeat legẽ: oratio eius
necessario cõmendãtur: ut oratione operatio:
& oꝑe fulciatur oratio: Unde etiã ieremias
ait: Leuemus conda nr̃a eũ manibus ad dm̃:
Cor cuim cũ manibus leuat: qui orationem
cum opere subleuat: Nam quisquis orat¬
& non operatur: cor leuat. & cr  non leuat.
Quisquis uero oꝑatur & non orat. manus
reprehendamur: dum salutẽ nrãm obtine¬
lacruȩ orationũ fundantur: ut meritũ
actionis humilitas impetret precis. Eulpa¬
biliter inanus ad dñi exꝑandit: qui facta
sua orando iactauter prodit: sicut pharise¬
us intemplo iactanter orabat: seq magis
da oratio in peccatũ conuercitur: sicut de in¬
da proditore scribitur: Iui enim iactanter

Expanded text:
postulat accipere non meretur; nec impetrat ab illo bopostulat accipere non meretur; nec impetrat ab illo bonum quod poscit, 284 cujus legi non obedit. Si enim id quod Deus praecipit facimus, id quod petimus sine dubio obtinemus. Nam sicut scriptum est: Qui avertit aurem suam, ne audiat legem, oratio ejus necessario: ut oratione operatio, et opere fulciatur oratio. Unde etiam Jeremias ait: Levemus corda nostra cum manibus ad Deum . Cor enim cum manibus levat, qui orationem cum bono opere sublevat. Nam quisquis orat et non operatur, cor levat, et manus non levat. Quisquis vero operatur et non orat, manus reprehendamur, dum salutem nostram obtinelacrymae orationum fundantur, ut meritum actionis humilitas impetret precis. 20. Culpabiliter manus ad Deum expandit, qui facta sua orando jactanter prodit, sicut Pharisaeus in templo jactanter orabat, seseque magis umdam oratio in peccatum convertitur, sicut de Juda proditore scribitur . Qui enim jactanter
Abbreviated transcription (Latin):
quenti sibi debita non dimittit: Quod gemi¬
nũ malũ dũ quisq asemet ipso absterserit.
protinus securus studio orationisicũbit. et
ad ea quȩ impetrare precibus cupit: mentem
libere erigit: Qui leditur non desistat
orare prose ledentibus: Alioquin: uixta de
sententiam peecat. qui pro inimicis non orat:
Sicut nullũ proficit in uulnere medicam̃tũ.
si ad huc ferrum in eosit: ita nichil proficit
oratio illius. Cuiꝰ adhuc dolor inmente. uel
odiũ manet in pectore: Dantꝰ ẽẽ debet erga
effectum: Inanit aut̃ oramus: si spei fidutiã
lis est unde maris que uento fertur atq dis¬
ꝑgitur:. Diffidentia nascitur impetrandi orata:
si se ad huo animus sentiat circa peccandi af¬
fectionẽ uersari Non eñi potest habere p̾̃¬
ois cercã fidutiã: qui adhuc in precepuis des
pigritat᷑: & quẽ peocati recordationes delectant:
Qui a p̃ceptis dĩ auercitur: quod in oratione

Expanded text:
quenti sibi debita non dimittit. Quod gemiquenti sibi debita non dimittit. Quod geminum malum, dum quisque a semetipso absterserit, protinus securus studio orationis 283 incumbit, et ad ea quae impetrare precibus cupit, mentem libere erigit. 13. Qui laeditur, non desistat orare pro se laedentibus; alioquin, juxta Domini sententiam, peccat qui pro inimicis non orat . 14. Sicut nullum proficit in vulnere medicamentum, si adhuc ferrum in eo sit, ita nihil proficit oratio illius, cujus adhuc dolor in mente, vel odium manet in pectore. 15. Tantus debet esse effectum. Inaniter autem oramus, si spei fiduciam lis est undae maris, quae a vento fertur, atque dispergitur. 16. Diffidentia nascitur impetrandi orata, si se adhuc animus sentiat circa peccandi affectionem versari. Non enim potest habere precis certam fiduciam, qui adhuc in praeceptis Dei pigritat, et peccati recordatione delectatur. 17. Qui a praeceptis Dei avertitur, quod in oratione
Abbreviated transcription (Latin):
gitamus. O ualde pauci sunt: qui tales ora¬
ciones habeant: Q licet in quibusdã sint:
difficile tũ est. ut semꝑ sint: Mens que ante
tim illi imagines rerũ quas nuꝑ cogitauit
occur runt: aditũq p̃cis obstruunt: ne se
mens libera ad celeste desideriũ ẽrigat. Pur.
gandus est itaq primũ animꝰ: atq a tẽpora¬
liũ rerũ cogitationib segregandus: ut pura
acies cordis ad am uere & simplicit dirigat᷑.
Nã reuera tẽ impetranda diuna munera
credimꝰ: quando simplici affectii assistimus.
cũ oramus. Multis modis int̾rumpitur ora¬
cionis intentio: dums per incuriã uana mundi
ingerunt. incuiꝰoũq orantis animo Tunc autẽ
magis diabolus cogitationes curarũ scłariũ. hu¬
maius mentibus ingerit: quando orantẽ aspexe¬
rit. Ouobus modis oratio impeditur. ne impe¬
trare quisq ualeat postuata: hoc est si aut
quisq ad huc mala committit: aut si delin¬

Expanded text:
gitamus. Sed valde pauci sunt, qui tales oragitamus. Sed valde pauci sunt, qui tales orationes habeant. Et licet in quibusdam sint, difficile tamen est ut semper sint. 9. Mens quae ante tim illi imagines rerum quas nuper cogitavit occurrunt, aditumque precis obstruunt, ne se mens libera ad coeleste desiderium erigat. 10. Purgandus est itaque primum animus, atque a temporalium rerum cogitationibus segregandus, ut pura acies cordis ad Deum vere et simpliciter dirigatur. Nam revera tunc impetranda divina munera credimus, quando simplici affectu assistimus cum oramus. 11. Multis modis interrumpitur orationis intentio, dum se per incuriam vana mundi ingerunt in cujuscunque orantis animo. Tunc autem magis diabolus cogitationes curarum saecularium humanis mentibus ingerit, quando orantem aspexerit. 12. Duobus modis oratio impeditur, ne impetrare quisque valeat postulata: hoc est, si aut quisque adhuc mala committit, aut si delin
Abbreviated transcription (Latin):
Dũ eñi orainus. ad memoriã culpas redũcimus:
& magis reos tẽ nos eẽ cognoscimus⁊ Ideõq &̃
oũ deo assistimus. gẽmere & flere debemus: re¬
miniscentes qũa gnauia scelera sant quȩ cõmi¬
simus: quãq dira inferni supplicia que timemꝰ:
Meus qualem se inorationẽ offert: tale post
orationem conseruet: Nam nichil ꝓfioitoracio:
si denuo cõmittitur. unde iterum uenia postu¬
letur: Ille enum. piecis desideratum Effectũ sine
dubio ꝑcipit: qui quod orando ablui postulat.
delinquendo non iterat. Alens nr̃a celestis est.
& cunc orando d̃m bene contẽplatur: quando
millis terrenis curis aut erroribꝰ impedit᷑.
Apta est eñi ad bonĩi insua natura: in alie¬
ua uero turbatur Pura est oratio: qu̾a in suo
cempore. scłi non interueniunt cure: Longe
autem a dõ est animus : qui in oratione cogi¬
tationibus sołi fue usrit occupatui: Tẽgͦ
ueraciter oramus: quando aliunde non cõ

Expanded text:
Dum enim oramus, ad memoriam culpam reducimus, Dum enim oramus, ad memoriam culpam reducimus, et magis reos tunc nos esse cognoscimus. Ideoque cum Deo assistimus, gemere et flere debemus, reminiscentes quam gravia sint scelera quae commisimus, quamque dira inferni supplicia quae timemus. 6. Mens qualem se in oratione offert, talem post orationem conservet. Nam nihil proficit oratio, si denuo committitur unde jam iterum venia postuletur. Ille enim precis desideratum effectum sine dubio percipit, qui quod orando ablui postulat delinquendo non iterat. 7. Mens nostra coelestis est, et tunc orando Deum bene contemplatur, quando nullis terrenis curis aut erroribus impeditur. Apta est enim ad bonum in sua natura, in aliena vero turbatur. tempore saeculi non interveniunt curae. Longe quippe a Deo est animus, qui in oratione cogitationibus saeculi fuerit occupatus. Tunc ergo veraciter oramus, q
Abbreviated transcription (Latin):
uicio. tociens adorationem se subdat: quia frequens
pulsando: quo usq importunas desiderioꝵ carna¬
liũ suggestiones que nr̃is obstrepunt sensibus. for¬
tissima intentione suꝑemus: ac tã dui insistere. qͦ¬
usq ꝑfistendo iuncamus. Nam negligentes oraci¬
ones: nec ab ipso homine impetrare ualent qͥd
uolunt: Quando auisq orat: scm̃ inse sp̃m̃ ad
uocat: At ubi uenerit: confestim temptam̃ta de¬
monioꝵ quȩ se mentibus humanis immergunt
p̃sentiã eiuis ferre non sustinentes effiigiunt:
Oratio cordis est non labioꝵ: Neq em̃ uerba
deprecantis deus intendit: s orantis corãspicit
Quod si tãcite cororet: & uex sileat. quanus
homines lateat. dm̃ latẽre non potest: qui cons¬
cientiȩ p̃sens est Mlelus est autẽ cũ silentio
orare corde sine sono uocis: quã solis uerbis
sine intuitu mentis: Nũquã est sine gemitu oran¬
diun. Nam peccatoꝵ recordatio: merorẽ gignit:

Expanded text:
, toties ad orationem se subdat, quia frequens , toties ad orationem se subdat, quia frequens pulsando, quousque importunas desideriorum carnalium suggestiones, quae nostris obstrepunt sensibus, fortissima intentione superemus: ac tandiu insistere, quousque persistendo vincamus. Nam negligentes orationes nec ab ipso homine impetrare valent quod volunt. Quando quis orat, sanctum ad se spiritum vocat. At ubi venerit, confestim tentamenta daemoniorum quae se mentibus 280 humanis immergunt, praesentiam ejus ferre non sustinentes, effugiunt. 4. Oratio cordis est, non labiorum. Neque enim verba deprecantis Deus intendit, sed orantis cor aspicit. Quod si tacite cor oret, et vox sileat, quamvis hominibus lateat, Deo latere non potest qui conscientiae praesens est. Melius est autem cum silentio 281 orare corde sine sono vocis, quam solis verbis sine intuitu mentis. 5. Nunquam est sine gemitu orandum; nam peccatorum recordatio moerorem gignit.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃teritis admissis aut defuturis suppliciis memoria
uigilantibus fiunt. & iuisiones sõniaq occurr̃t:
& cogitantiũ mentes concutiumt: Nam una¬
inmemoriȩ siunt utmãq siue uigilantibus. sine
dormieinibꝰ nobis Dali enĩ animi motione hor¬
ribili pauore etiam ꝑ quietẽ concutimur: et
quã grauia sunt que cõmisimus. & quã dura
quę ꝑtimescimꝰ. mñtis aspectu etiam ͤsõma con¬
cẽplamur: Non ẽẽ peecatũ. quando nolentes
imaginib nocturnis illudimur: sed tẽ eẽ
peocatũ. si antequã illudamur. cogitationis af¬
fectibus preuenimur: Luxurie quoq imagi¬
nes quas inueritate gessimus: sepe dormientib:
in animo apparent: sed iunoxie . nĩnon concu¬
piscendo occurrerint: Qui nocturna illusione
poiliutur: quanuis & si extra memoriam tur¬
piũ cogitationũ se ꝑsentiat inquinatũ: tñ
hoc ut temptaretur culpe suȩ  tribuat.
suãq ĩmunditiã statĩ fletib tergat

Expanded text:
praeteritis admissis, aut de futuri supplicii memoria praeteritis admissis, aut de futuri supplicii memoria vigilantibus fiunt, et per visiones somniaque occurrunt, et cogitationum mentes VI memoriae fiunt utraque, sive vigilantibus, sive dormientibus nobis. 12. Tali enim animi motione horribili pavore etiam per quietem concutimur; et quam gravia sunt quae commisimus, et quam dura quae pertimescimus, mentis aspectu etiam in somnio contemplamur. 13. Non esse peccatum, quando nolentes imaginibus nocturnis illudimur; sed tunc esse peccatum, si, antequam illudamur, cogitationum affectibus praeveniamur. Luxuriae quippe imagines, quas in veritate gessimus, saepe dormientibus in animo apparent, sed innoxie, si non concupiscendo occurrant. 14. Qui nocturna illusione polluitur, quamvis etsi extra memoriam turpium cogitationum sese persentiat inquinatum, tamen hoc, ut tentaretur, culpae suae tribuat, suamque immundit
Abbreviated transcription (Latin):
reuelantur añ requiescimꝰ. Quanuis nonnulli
uera sint sõnia. facile cñ eis credi ñ opus est: qr
diuersis unaginationũ qualitatibꝰ oriuntur.
&r unde ueniant raro consideratur: Tã fãcile
igitur sõniis fides adhibenda non est: ne for¬
te sathanas in angłi lucis se transformans. qũe¬
libet incautũ fallat: & aliqua erroris fraude
decipiat: Nonnunquã int̾dũ demones decep¬
toria fraude ita quosdã curiosius obseruantes q¬
õnia illidunt: ut quedã sõna ñ alit̃ eueniant ꝗ̃
ostendunt᷑. Ut enĩ inmultis fallant: int̾dũ¬
cedant: Recolatur testimoniũ scripture dicen¬
tis Didixerint uobis. & ita eueuerit: ñ creda¬
tis Sõma similia sunt argurius: & qui ea ni¬
intendunt: reuera augurari noscuitur. Non esse
uera sõnia: quȩ cogitans animus die noctũq sibi
imaginat᷑ Alentes enĩ: ñnũqu̾ã ipsa sibi sõma fu¬
gunt: Sope dũ priora mala ꝑ tristem memoriã

Expanded text:
revelantur, dum requiescimus. 8. Quamvis nonnulla revelantur, dum requiescimus. 8. Quamvis nonnulla vera sint somnia, facile tamen eis credi 278 non opus est, quia diversis imaginationum qualitatibus oriuntur, et unde veniant raro consideratur. Tam facile igitur somniis fides adhibenda non est, ne forte Satanas, in angelum lucis se transformans, quemlibet incautum fallat, et aliqua erroris fraude decipiat. 9. Nonnunquam daemones deceptoria fraude ita quosdam curiosos observant, eisque illudunt, ut quaedam somnia non aliter eveniant quam ostenduntur. Ut enicedant, secundum testimonium Scripturae dicentis: Si dixerint vobis, et ita evenerit, non credatis . Somnia similia sunt auguriis, et qui ea intendunt, revera augurari noscuntur. Non esse vera somnia, quae cogitans animus die noctuque sibi imaginatur. Mentes enim nonnunquam ipsae sibi somnia fingunt. 11. Saepe dum priora mala per tristem memoriam
Abbreviated transcription (Latin):
Quedã enĩᷤ saturitate. seu in anitione occur¬
runt: quȩ etiam ꝑ exꝑientiam nota sunt.
quedã uͦ ex propria cogitatione oriuntur
Nã sepe quȩ indie cogitamus: in noctibus re¬
cognoscimus Non nulle autẽ usiones spi¬
rituũ immundoꝵ fiunt ex illusione: salo¬
mone probante: Multos inquit errare fe¬
cerunt sõma. & illusiones uanȩ Porro q̃¬
dã iusto fiunt modo. id est suꝑnȩ reualatiõis
inisterio: siout legitur ingenesi de ioseph filio iacob.
qui ꝑ sõnia fribus preferendtus prediqitur: uelsieut
neuugło de ioseph sponso oxriȩ: qui ut fugeret
tatione siniui & illusione: atq itẽ cogitatione &x
reuelatione: daniele dicente: Tu inquit rex cogi¬
tare cepisti instratu tuo quid̃ eẽt futurũ post
hec: & qui reuelat misteria. osteudit cibi quȩ uen¬
tura sunt. Ꝙ eñĩ sepe ea in quibꝰ cogitationũ nos¬
tiarũ sensũ porrigimus: quodã m̃tis excessu

Expanded text:
Quaedam enim ex saturitate, seu inanitione occurQuaedam enim ex saturitate, seu inanitione occurrunt, quae etiam per experientiam nota sunt. Quaedam vero ex propria cogitatione oriuntur; nam saepe quae in die cogitamus, in noctibus recognoscimus. 7. Nonnullae autem visiones spirituum immundorum fiunt illusione, Salomone probante: Multos, inquit, errare fecerunt somnia, et illusiones vanae. Porro quaedam justo fiunt modo, id est, supernae revelationis mysterio, sicut legitur in lege de Joseph filio Jacob, qui somnio fratribus praeferendus praedicitur . Vel sicut in Evangelio de Joseph sponso Mariae, qui ut fugeret tatione simul et illusione, atque item cogitatione et revelatione, Daniele dicente: Tu, inquit, rex, cogitare coepisti in stratu tuo quid esset futurum post haec, et qui revelat mysteria ostendit tibi quae futura sunt . Etenim saepe ea in quibus cogitationum nostrarum sensum porrigimus, quodam mentis excessu
Abbreviated transcription (Latin):
cent: modo uana formidine t̾rent: Qui
autẽ uullis aut raris conscii sunt delictis: aut nũꝗͣ
aut raro t̾rorib fattgantur nocturnis: s plaqͣito
sõno quiescentes. interdũ etiam ꝑ soporẽ queda
archana & mistica contuentur ac uident: Q
uͦ corla sua grauioribus uiciis polluerunt:
conscientie pauore illusi. species tremendas as¬
piciunt: Fallax enĩ imago m̃tes miseroꝵ
tiuersis delidit imaginibꝰ & quos uigilantes
in uicia traxit. dormientes fatigat: ut nũꝗͥ
securos requiescere sinat: Non nunqu̾a etiam
electoꝵ mentes horrentis imaginibus sõmoꝵ¬
sp̃s immundi c̾rificare conantur: & quos uigi¬
lantes uiciis temptant. nec suꝑant: aerit dor¬
mientes impugnant. Scĩ autẽ & si ad monĩ¬
cũ huiꝰ modi uisionibus cõmouelitur: mex
tũ eitigilantes illusionũ uanitates despi¬
ciunt: intentionẽmq suã ꝓtinus ad dm̃ con¬
uercunt: Diuerse qualitates sunt sõmoꝵ

Expanded text:
cent, modo vana formidine terrent. 3. Qui cent, modo vana formidine terrent. 3. Qui aut nullis, aut raris conscii sunt delictis, aut nunquam, aut raro terroribus fatigantur nocturnis; sed placato somno quiescentes, interdum etiam per soporem quaedam arcana et mystica contuentur ac vident. Qui vero corda sua gravioribus vitiis polluerunt, conscientiae pavore illusi species tremendas aspiciunt. Fallax enim imago mentes miserorum diversis illudit imaginibus; et quos vigilantes in vita traxit, dormientes fatigat, ut nunquam securos requiescere sinat. 4. Nonnunquam etiam electorum mentes horrendis imaginibus s immundi terrificare conantur; et quos vigilantes vitiis tentant, nec superant, acriter dormientes impugnant. 5. Sancti autem etsi ad momentum hujusmodi visionibus commoveantur, mox tamen evigilantes illusionum vanitates despiciunt, intentionemque suam protinus ad Deum convertunt. 6. Diversae qualitates sunt somniorum.
Abbreviated transcription (Latin):
iestatis ꝑmissu nolens quipatitur portat. Nã
ibi peccamꝰ: ubi cupiditatẽ uel uoluntatẽ de¬
flettimis: Ubi uero uolent̾ addicumr. &e¬
si facinus aut flagitium non est: miseria tñ
pro Nlagitio & facĩnore est S qui dm̃ pro
irrogata. laudat miseria: cõmissa procul
in noctibus occurrentes. humani
sensus ꝑ uisiones conturbant: u
formidolosos & timidos faciant: Aliquotien
& desperatione peccatoꝵ m̃tẽ conuersi ꝑ so¬
porẽ conturbant: horrendaq gehenne sip¬
plicia minitant: Non nũquã autẽ & aꝑta
impugnatione grassantes humana corponi
uerberant: quod cñ dõ ꝑmittente malis fit
ꝗd uindictã: iusties ad tolerantie gloriam
Pleruq ĩmundi sp̃s eos quos incũbere
iii scłi amore conspiciunt. dormientes qua¬
dã uana ł pͣrosꝑitate illudunt: quosdam
unt. dormientes uãm t̃rore concutiunt:
Sieq miseroꝵ corda uariis illusionibus
intentantes. modo uacua ꝓsꝑitate de mul¬

Expanded text:
jestatis permissu nolens qui patitur portat. Nam jestatis permissu nolens qui patitur portat. Nam ibi peccamus ubi cupiditate vel voluntate deflectimus. Ubi vero violenter addicimur, etsi facinus aut flagitium non est, miseria tamen pro flagitio et facinore est. Sed qui Deum pro irrogata laudat miseria, commisso procul aemones in noctibus occurrentes humanos sensus per visiones conturbant, ut formidolosos et timidos faciant. Aliquoties etiam ex desperatione peccatorum mentem conversi per soporem conturbant, horridaque gehennae supplicia minitant. Nonnunquam autem et aperta impugnatione grassantes humana corpora 276 verberant, quod tamen, Deo permittente, malis fit ad vindictam, justis ad tolerantiae gloriam. 2. Plerumque immundi spiritus eos quos incumbere in saeculi amore conspiciunt, dormientes quadam vana spei prosperitate illudunt. Quosdam unt, dormientes inani terrore concutiunt. Sicque miserorum corda variis illusionibus intentantes, modo vacua prosperitate demul
Abbreviated transcription (Latin):
uero despecti ad solam ꝑdicionẽ traduntur. Nonꝗͣ uacat
⁊diabolus aduersus hominẽ ustũ. aut enĩ
tribulationes cordis illi exaggerat: aut doloreᷤᷤ
corꝑis suscitat: Hinc est quod apłs ait: Datus
t̃dũ usq ad desperationis angustiã coartatur:
ꝑmanenti autẽ indĩ amore animȩ: & ipsa talis
angustia ad meritũ proficit: Na siue in animo
siue in corpore. ꝑ instinctũ immundoꝵ spũũ
quelibet aduersa iustus patiatur: exaĩ utiq
ꝑmissu id patitur: Quod si hoc ip̃sum ad dei
glam humilis referat: & dicat quod ꝓ corporis
passione iob dixit. si bona suscepimꝰ de manu
añi. mala quare ñ suscepimꝰ: iste non sꝑͤatur
adõ s conungitur: quãlibet atroci angustia¬
torqueatur. Multa uistus aduersa in anima
patitur insrgatione demonũ: s talibꝰ tẽptam̃ti
ꝑire uitȩ ȩternȩ non potest: quia piꝰ dñs ad dap¬
nationis culpam non reputat: quod de sue ma¬

Expanded text:
vero despecti ad solam perditionem traduntur. 35. Nunquam vacat vero despecti ad solam perditionem traduntur. 35. Nunquam vacat diabolus adversus hominem justum. Aut enim tribulationes cordis illi exaggerat, aut dolores corporis suscitat. Hinc est, quod Apostolus ait: Datus terdum usque ad desperationis angustiam 275 coarctatur. Permanenti autem in Dei amore animae et ipsa talis angustia ad meritum proficit. Nam sive in animo, sive in corpore, per instinctum immundorum spirituum quaelibet adversa justus patiatur, ex Dei utique permissu id patitur. Quod si hoc ipsum ad Dei gloriam humilis referat, et dicat quod pro corporis passione Job dixit: Si bona suscepimus de manu Domini, mala quare non suscipiamus ? iste non separatur a Deo, sed contorqueatur. Multa justus adversa in anima patitur, instigatione daemonum, sed talibus tentamentis perire vitae aeternae non potest, quia pius Dominus ad damnationem culpae non reputat quod de suae ma
Abbreviated transcription (Latin):
ne: s temptationũ illecebris mordet ut deuoret:
ad huc quasi in inaxillã mandit Unde & pau¬
lus habet stimulos carnis quibꝰ humiliecur:
ñ habet peccandi ꝑfectionẽ qua deglutiatur.
Os diaboli: uerba eus sunt: Uerba uero euis
iuspirationes ocoulte sunt: quib corda homi¬
nũ alloquens occultis urit cupiditatibꝰ. Quidã
ob incorrgibilẽ iniquitatẽ quia sponte non
corriguntur. iminundis sp̃ib uęxaudi tradunt᷑.
ut arripiendi eos demones corporalit̾ habeat
potestatẽ: terroribusq: afflicti humilientur: pe nireant
& saluentur: siout & apłs corinthiis scribens dicit.
tradere huimodi sathanȩ in interitũ carnis. rit sp̃s
saliuis fit: Utile est enim quosdã peccantes ut in¬
anima saluentur sathanȩ corporalit deputari: qͣtinꝰ
ex p̾senti correptione futurũ iudiciũ cimeant.
& de cetero relinquere caueant. Qdã autẽ potesta-¬
ti demonũ ad em̃dationem deputantur: quidã

Expanded text:
ne, sed tentationum illecebris mordet ut devoret, ne, sed tentationum illecebris mordet ut devoret, adhuc quasi in maxilla mandit. Unde et Paulus habet stimulos carnis quibus humilietur, non habet peccandi perfectionem qua deglutiatur. Os diaboli verba ejus sunt; verba vero ejus inspirationes occultae sunt, quibus corda hominum alloquens occultis urit cupiditatibus. Quidam ob incorrigibilem iniquitatem, quia sponte non corriguntur, immundis spiritibus vexandi traduntur ut arripiendi eos daemones corporaliter habeant potestatem, terroribusque eorum afflicti humilientur, et poeniteant ac salventur. Sicut et Apostolus Corinthiis scribens dicit: « Tradite hujusmodi Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus sit . » Utile est enim quosdam peccantes, ut animae salventur, Satanae corporaliter deputari, quatenus ex praesenti correptione futurum judicium timeant, et de caetero delinquere caveant. Quidam autem potestati daemonum ad emendationem deputantur; quidam
Abbreviated transcription (Latin):
ineis. quia insuo corpore non eos transdu¬
eit. Qniuͦ in corpore eius sunt ipsos in¬
habitat: quia ipsi sunt templũ eius Et si
surrspiat mentibus electoꝵ diaboluis: non autẽ
in eis requiescit. sicut in cordibus reprobortm:
Nam calore fidei mox excitatur: ut exeat ab elec̃¬
rauerat: rursus diumni uidicii occulta misera¬
tione ab euis ore eripiuntur: & saluti restituunt᷑.
Nani sepe multos quos antiquus hostis luxu¬
rie uoragine mersos cenuit: potentia diuina
ꝑpenitentiam ab eus faucibus traxit. Qmͦ
li escam. dũ alibi soriptũ sit de illo. fęnũ sicrit
bos cõmedet: nisi quod in ooulis dĩ fenũ sunt.¬
& qui electi cibi scđm homines udentur: Ac per
hoc qui debonoꝵ numero ꝑeunt: apud homineᷤ
electi. apud dm̃ fenũ existunt Eũ diabolus ĩa
de glutisse dicitur: qu̾e ĩa ꝑfecto scelere deuoras¬
se uidecur Eũ uͦ quẽ ñ deglutuuut oꝑis ꝑfectio¬

Expanded text:
in eis, quia in suo corpore non eos traduin eis, quia in suo corpore non eos traducit. Qui vero in corpore ejus sunt, ipsos inhabitat, quia ipsi sunt templum ejus. Etsi subripiat mentibus electorum diabolus, non autem in eis requiescit, sicut in cordibus reproborum. Nam calore fidei mox excitatur, ut exeat ab elecraverat, rursus divini judicii occulta miseratione ab ejus ore diripiuntur, et saluti restituuntur. Nam saepe multos, quos antiquus hostis luxuriae coeno mersos tenuit, potentia divina per poenitentiam ab ejus faucibus traxit. Quomli escam , dum alibi scriptum est de illo: « Fenum ut bos comedet , » nisi quod in oculis Dei fenum sunt, qui electus cibus secundum homines videntur. Ac per hoc qui de bonorum numero pereunt, apud homines electi, apud Deum fenum existunt. Tum diabolus jam deglutisse dicitur quem jam perfecto scelere devorasse videtur. Eum vero quem non deglutivit operis perfectio
Abbreviated transcription (Latin):
de aquis: quia in huiꝰ scłi mare uolubili uersa¬
tur astutia: Auis uͦ propterea nominatur: qr
ꝑ suꝑbiam ad alta sustollitur. Ꝙ recte his tͥb
uocabulis appellatur: quia pro suo merito ae¬
rẽ quasi auis pro carcere meruit: t̾rã. ut animal
brutũ sit: serpens. ut in huiꝰ sołi mare insana
iaotetur fluctuatione: Ex eo enim quod per
menbra sua diabolus oꝑatur. sortit᷑. uoca¬
bula: ita ut quod singidi agunt incitante
illo. ipse nominetur ex eo: Quẽ enĩ non de¬
cipit diabolus: Unde animal est: hoo est
ꝑ oarnis luxuriã temptat: Unde serpens
ost: hoo est cupiditatis ao nocendi malitia
Quẽ autẽ neo sic decipit. insidiatur: unde
aiuis est: hoc est ꝑ superbie rumã Undiq
enĩ dolos preparat: auousq inueniat uiã
ꝑ q̃uã in cautũ decipiat: Aliud est intrare
tare. Nã & in cordibis scõꝵ ingreditur. dũ
malas suagestiones insinuat: s non habitat

Expanded text:
de aquis, quia in hujus saeculi mari volubili versade aquis, quia in hujus saeculi mari volubili versatur astutia. Avis vero propterea nominatur, quia per superbiam ad alta sustollitur. Et recte his tribus vocabulis appellatur, quia pro suo merito aerem, quasi avis, pro carcere meruit; terram, ut animal brutum sit; serpens, ut in hujus saeculi mari insana jactetur fluctuatione. 273 28. Ex eo enim quod per membra sua diabolus operatur, sortitur vocabula: ita ut quod singuli agunt, incitante illo, ipse nominetur ex eo. Quem enim non decipit diabolus? Unde animal est, hoc est, per carnis luxuriam tentat; unde serpens est, hoc est, cupiditatis ac nocendi malitia. Quem autem nec sic decipit, insidiatur ei; unde avis est, hoc est, superbiae ruina. Undique enim dolos praeparat, quousque inveniat viam per quam incautum decipiat. DIVISIO. Aliud est intrare tare. Nam in corda sanctorum ingreditur dum malas suggestiones insinuat, sed non inhabitat
Abbreviated transcription (Latin):
quando decipere quenquã querit: priꝰ natu¬
ram uniꝰcuiꝰq intendit: & inde se appłicat. undꝰ
aptũ hominẽ ad peccandũ inspexerit Ex ea
parte homines diabolus tẽptat: qu a eõsd per
excrescentem humorẽ facile inclinare ad inci
conspicit: ut sođm humoris consꝑsionẽ. adh.¬
beat & temptationẽ: Lege balaam qui infigu¬
ra diaboli. contra popłm dĩ ex ea parce p̃efpit
ꝑuiciosos p̃cendere laqueos: ex qua serifit eos
facili eẽ lapsuros Nam &saͦquã alicub dedu¬
cit: non eam ꝑ aliã parcẽ mittit: nisi ubi im¬
petũ eus intendit: Nullus culpã non esti¬
met quã ex consꝑsione ꝓpͥa sustinet: s quan¬
tũ ualet contra id quod tolerat pugnet.
Nam si consꝑsione cẽditur: cemptationi uel uicio
nequaquã resistitur: Ideo diabolus usacris eloquiis
behemoth id est animal dicitur: quia de cęlis lap¬
sus ad terras cẽcidit: Ideo lemãthan id est serpen

Expanded text:
quando decipere quemquam quaerit, prius natuquando decipere quemquam quaerit, prius naturam uniuscujusque intendit, et inde se applicat, unde aptum hominem ad peccandum inspexerit. Ex ea parte homines diabolus tentat, qua eos per excrescentem humorem facile inclinari ad vitia conspicit, ut secundum humoris conspersionem adhibeat et tentationem. Lege Balaam, qui in figura diaboli contra populum Domini ex ea parte praecipit perniciosos praetendere laqueos, ex qua sensit eos facilicit, non eam per aliam partem mittit, nisi ubi impetum ejus intendit. 272 26. Nullus culpam existimet, quam ex conspersione propria sustinet; sed, quantum valet, contra id quod tolerat pugnet. Nam si conspersioni ceditur, tentationi vel vitio nequaquam resistitur. 27. Ideo diabolus in sacris eloquiis Behemoth, id est, animal dicitur, quia de coelis lapsus ad terras cecidit. Ideo Leviathan, id est, serpens
Abbreviated transcription (Latin):
sentiunt. in desinent᷑ oꝑib scĩs exhauriunt:
ut de intrus puri inueniantur: Eodẽ blan.¬
dim̃to decipiuntur. nc̃ ꝑ diabolũ homines:
quo prochoplasti inparadyso sunt decepti:
tando de ludit. Nẽ em̃ promisis decipit.
nc̃ rebus transitoriis quasi necessariis illicit: Nõ
etiam promisis decipit ipsa inserni supplicia quasi
leitia ac transitoria suggerit: quatinus misoroꝵ
oorda in cupiditatẽ lasciiuãq dissoluat: seoumq
adtartam ducat: Argum̃ta machinationũ. mala¬
rũq cogiationũ semina. quȩ incordibus homi¬
num diabolus functit: ita sepe undiq captam
uimplicant mentẽ: ut ex qua parte euadere qͥsq
temptauerit. sine ꝑicło exire ñ possit: ueluti
si iures hoc te facere. quod si feceris peocer si non
feceris. reus ꝑturiĩsis. Intanto ergo mali discri¬
mine. ut euadendi aditus pateat. nioͥra potiꝰ
eligenda sunt: ut maiora uitentur Diabolui

Expanded text:
sentiunt indesinenter operibus sanctis exhauriunt, sentiunt indesinenter operibus sanctis exhauriunt, ut de intimis puri inveniantur. Eodem blandimento decipiuntur nunc per diabolum homines quo protoplasti in paradiso sunt decepti. tando deludit. Nunc enim promissis decipit, nunc rebus transitoriis quasi necessariis illicit. Nunc enim ipsa inferni supplicia quasi levia ac transitoria suggerit, quatenus miserorum corda in cupiditate lasciviaque dissolvat secumque ad tartara ducat. Argumenta tentationum malarumque cogitationum, semina quae in corda hominum diabolus fundit, ita saepe undique captant et implicant mentem, ut ex qua parte evadere quisque tentaverit, sine periculo exire non possit: veluti si jures hoc facere; quod si feceris pecces; si non feceris, reus perjurii sis. In tanto ergo mali discrimine ut evadendi aditus pateat, minora potius eligenda sunt, ut majora vitentur. Diabolus
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃i qui se pꝰ baptismũ passus est a diabolo ꝑtẽp¬
tari: Diabolus scõs om̃s non tenendo possidet:
s temptando ꝑsequitur. Nlam quia non in eis
intrinsecus regnat: contra eos extrinsecus pug¬
nat. Ꝙ̾ qui interius amisit dominiũ: exteruis
cõmouet bellũ: Tc̃ ꝯtra eũ quẽ possidet dia¬
bolus acriꝰ seuit: quando se uircute aiuina ab
eo expellendũ cognoscit: Unde. ĩmundꝰ sp̃s tẽ
decerpsit grauiꝰ puerũ in quo habitabat: qͣndo
ad xp̃i imꝑiũ exire ab eo coactus est: Quod factũ .¬
& ad iob uerba respicit. ubi innouissimis be¬
hemoth caudã suã quasi cedrus astringit
N contra eos diabolũ diuersis tẽptationib
insiftere. qui possint & aliis sua utilitate pro¬
dessor ut dũ illi ĩpediunt᷑. non proficiant qui
docendi sant: Maligni sp̃s hoc quod intra nos mun¬
dar cupimꝰ: sine int̾missione tẽpcant iterũ
cognosount: & quicquit insemet ipsis t̃renum

Expanded text:
Domini, qui se post baptismum passus est a diabolo tenDomini, qui se post baptismum passus est a diabolo tentari . 18. Diabolus sanctos omnes non tenendo possidet, sed tentando persequitur. Nam quia non in eis intrinsecus regnat, contra eos extrinsecus pugnat. Et qui interius amisit dominium, exterius commovet bellum. 19. Tunc contra eum quem possidet diabolus acrius saevit, quando se virtute divina ab eo expellendum cognoscit. Unde immundus spiritus tunc discerpsit gravius puerum in quo habitabat, quando ad Christi imperium exire ab eo coactus est . Quod factum et ab Job verba respicit, ubi in novissimis Behemoth caudam suam, quasi cedrus, astringit . 271 20. Plus contra eos diabolus diversis tentationibus insistit, qui possunt et aliis sua utilitate prodesse, ut, dum illi impediuntur, non proficiant qui docendi sunt. 21. Maligni spiritus hoc, quod intra nos mundare cupimus, sine intermissione tentant iterum aecognoscunt, et quidquid in semetipsis terrenum