comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
abraham deo: et reputatũ est ei ad iusticiã. Item.
ãbraham exultauit ut uideret diẽ meũ: ⁊ uidit et
gauisus eit. Propte̾a iam tunt sanguis xp̃i rorabat
eciã lagaro ne flaminas sentiret: ꝙ et ip̃e credidisser
in eũ qui erat passurus. Sic de oĩbus electis illius
temporis sentiendũ. natos quidẽ et ip̃os eque ut nos
sub potestate tenebrarũ ꝓpter originale pct̃m. s erutos
añqͣm morerentur: et nõ nͥ in sangͥne xp̃i. Scriptum
est enĩ. Turbe autẽ q̃ p̃cedebant ⁊ que sequebantur.
clamabant dicentes. Osanna filio daiud: bñdictus
qui uenit in noĩe dñi. Ergo xp̃o in carne uenienti
et añꝙͣ ueniret ⁊ post. bñdictũ est a turbis bñdictoꝵ
qͣmuis p̃euntes plenã minime tunt consetuti sf bñdictio¬
nem. seruata nimirũ hac p̃rogatiua tempori grẽ. Dein¬
de laborans docere ⁊ ꝑsuade̾ dyabolũ nullũ sͥ ius ĩ homi¬

Expanded text:
Abraham Deo, et reputatum est ei ad justitiam ; item: Abraham Deo, et reputatum est ei ad justitiam ; item: Abraham exsultavit ut videret diem meum; et vidit, et gavisus est . Propterea jam tunc sanguis Christi rorabat etiam Lazaro ne flammas sentiret: quod et ipse credidisset in eum qui erat passurus. Sic de omnibus electis illius temporis sentiendum, natos quidem et ipsos, aeque ut nos, sub potestate tenebrarum, propter originale peccatum: sed erutos antequam morerentur, et nonnisi in sanguine Christi. Scrtur, clamabant dicentes: Hosanna filio David, benedictus qui venit in nomine Domini . Ergo Christo in carne venienti, et antequam veniret, et post, benedictum est a turbis benedictorum: quamvis praeeuntes plenam minime tunc consecuti sint benedictionem, servata nimirum hac praerogativa tempori grde laborans docere et persuadere, diabolum nullum sibi jus in homi
Abbreviated transcription (Latin):
hentẽ in euãgeliũ. dñm blasphemantẽ. Qmͣ prudentiꝰ
quod nõ ualet comp̃hendo. cred̾e dignaretur: nec au¬
d̾et contempnere aut contulcare sacrũ reuerendũq my¬
steriũ. Longũ est ad om̃s eius ineptias et calũpnias qͥs
diuino struit consilio respond̾e. Pauca tñ infero: e quibꝰ
cetera estima̾nt᷑. Cũ solos inquit electos lib̾auent xp̃c
futuro magis ꝙͣ mͦ : Respondemꝰ. Inmo qr dyabolꝰ
electos possidebat. a quo sicut dicit apłs captiu tene¬
bantur ad ip̃ius uoluntatẽ: ut dei ꝓpositũ de ipĩs im¬
pleret᷑. opus fuit liberatore. Oportuit autẽ lib̾ari in
hot scło: ut liberos haberet in futuro. Deinde infert
Nũquid etiã pauꝑem illũ qui ĩ sinu abrahe reqͥesce¬
bat sicut ⁊ diuitem dampnatũ dyabolus cruciabat.
aut eciã in ip̃m abraham dominiũ habebat. ceterosq
electos: Non. s habuiss si liberati nõ fuissent fide
uenturi : sicut de ip̃o abraham scriptũ est. Credidit

Expanded text:
hentem in Evangelium, Dominum blasphemantem. Quam prudentius quod non valet comprehendere, credere dignaretur, nec auderet contemnere, aut conculcare sacrum reverendumque mysterium. Longum est ad omnes ejus ineptias et calumnias, quas divino struit consilio, respondere. Pauca tamen infero, e quibus caetera aestimentur. « Cum solos, » inquit, « electos liberaverit Chrfuturo magis, quam modo? » Respondemus: Imo quia diabolus electos Dei possidebat, a quo, sicut dicit Apostolus, captivi tenebantur ad ipsius voluntatem : ut Dei propositum de ipsis impleretur, opus fuit liberatore. Oportuit autem liberari in hoc saeculo, ut liberos haberent in futuro. Deinde infert: « Nunquid etiam pauperem illum, qui in sinu Abrahae requiescebat, sicut et divitem damnatum, diabolus cruciabat; aut etiam in ipsum Abraham dominium habebat, caeterosque electos? » Non: sed habuisset, si non liberati fuissent fide venturi, sicut de ipso Abraham scriptum est: Credidit
Abbreviated transcription (Latin):
reges ⁊ ꝓphete uoluerũt inde̾ q̃ uos iudetis. ⁊ nõ uiderũt
et audire q̃ auditis ⁊ nõ audierũt. Quare: Ut indelicet
clarius largiusq ꝑciꝑẽt: quod uix tenuiter obscureq pre¬
senserat. Alioqͥn quod opus erat foris ud̾e carnẽ. ⁊ car
instructi de omĩbus. p̃sertim ꝯ dñs dicat. caro nõ ꝓdest

Expanded text:
oluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt; et audire quae auditis, et non audierunt . Quare? ut videlicet clarius largiusque perciperent, quod vix tenuiter obscureque praesenserant. Alioquin quid opus erat foris videre carnem, et carncte instructi de omnibus? praesertim cum Dominus dicat, Caro non prodest
Abbreviated transcription (Latin):
usurpas: est qui querat ⁊ iudicet. Esto tñ. Liceat tibi
hec interim ascrib̾e noĩ tuo . et gl̾ari in laude tua . ⁊ uo¬
cari ab hoĩbus rabby. et fac̾e tͥ nomen grande dũtaxat
suꝑ terrã: quid tͥ post mortẽ de his omĩbus nͥ solo fortas¬
sis memoria relunquet᷑. ⁊ hoc qͦ solũmͦ suꝑ terrã: Scrip¬
tũ quippe est. Dornuerũt sompnũ suũ : et nichil inue¬
uerũt om̃s uiri diuitiaꝵ in manibus suis. Ꝙ si hic
est finuis oĩum laboꝵ tuoꝵ ut pace tua dixerun: qͥd habes
amplius iumento. Siquidẽ ⁊ de tuo palefrido ꝯ mortuꝰ
fuerit : ꝑhibebit᷑ qr bonus fuit. Simul uide quid tͥ añ
tribunal illud terrificũ respondendũ sit de eo ꝙ acceꝑis
ĩ uano cũam tuã. ⁊ animã talẽ si tamen nõ iueniaris
nil egisse amplius de immortali ⁊ rationabili spũ tuo ꝙͣ

Expanded text:
usurpas, est qui quaerat et judicet. 2. Esto tamen: liceat tibi usurpas, est qui quaerat et judicet. 2. Esto tamen: liceat tibi haec interim ascribere nomini tuo, et gloriari in laude tua, et vocari ab hominibus rabbi, et facere tibi nomen grande duntaxat super terram: quid tibi post mortem de his omnibus, nisi sola fortasse memoria relinquetur? et hoc quoque solummodo super terram. Scriptum quippe est: Dormierunt somnum suum, et nihil invenerunt omnes viri divitiarum in manibus suis . Quod si hic est finis omnium laborum tuorum, ut pace tua dixerim, quid habes amplius jumento? Siquidem et de tuo palefrido, cum mortuus fuerit, perhibebitur quia bonus fuit. Simul vide quid tibi ante tribunal illud terrificum respondendum sit de eo quod acceperis in vano animam tuam, et animam talem: si tamen inveniaris nihil eg
Abbreviated transcription (Latin):
genuos ꝙͣ manibus studiis atteras: dũ de tantis mu¬
neribus nõ auctori xp̃o. s rebus deseruas transitoris.
Osi quod au̾tat deus mors inopinata subripiens ista
cõtusserit: heu subito cũcta uelut ad impulsũ urentis
⁊ furentis uenti tanꝙͣ fenũ uelociter arescent: ⁊ ꝙ̃ad¬
modũ olera herbaꝵ cito decident. Quid gͦ tecũ tolles de
dño ꝓ omĩbus q̃ retribuit tibi: Quid inqͣm lucri pro
tot tibi creditis talentis referes creatori. O si uacuã¬
uacuã manũ inuenerit ille. ille donoꝵ ꝓmptꝰ quidẽ actor:
s importunꝰ exactor. Ueniet enĩ ueniet ⁊ nõ tarda-¬
bit : ad requirendũ utiq quod suũ est cũ usura. Suũ
nempe asserit om̃e quod te in tua patria pomposis sed
ꝑiculosis fauoribus nobilitare uidet᷑. Genus clarũ. cor¬
pus aptũ. forma elegans. ingeniũ ueloꝵ. eruditioĩs utili¬
tas. ⁊ honestas morũ. głosa quidẽ st̾: s ei a quo st̾. Si tͥ

Expanded text:
genuos quam inanibus studiis atteras, dum de tantis mugenuos quam inanibus studiis atteras, dum de tantis muneribus, non auctori Christo, sed rebus deservias transitoriis. O si quod avertat Deus! mors inopinata subripiens ista concusserit, heu! subito cuncta. velut ad impulsum urentis et furentis venti, tanquam fenum velociter arescent, et quemadmodum olera herbarum cito decident. Quid ergo tecum tolles de Domino pro omnibus quae tribuit tibi? quid, inquam, lucri pro tot tibi creditis talentis referes creditori? O si vacuam manum invenerit ille, ille donorum promptus quidem auctor, sed importunus exactor! Veniet enim, veniet, et non tardabit, ad requirendum utique quod suum est cum usura. Suum nempe asserit omne, quod te in tua patria pomposis, sed periculosis favoribus nobilitare videtur. Genus clarum, corpus aptum, forma elegans, ingenium velox, eruditionis utilitas, et honestas morum, gloriosa quidem sunt, sed ei a quo sunt. Si tibi
Abbreviated transcription (Latin):
Mirũ si nõ rides ꝙ ego qui multiloquiũ tantoꝑe dãp¬
nare uideorͥ ĩ tam multa uerba tam loqͣtiter ĩa pro¬
gredior: ⁊ dũ cupio cõmendare tibi silentiũ : contͣ silẽ¬
tiũ ꝑ multiloquiũ pugno E uerricũ nõm de cuiꝰ cõ
uersatione ⁊ penitentia consolari desideras: qͣntũ ex
fructib eius ꝑpendimꝰ. noueris digne deo cõuersari. dig¬
nosꝙ penitentie fac̾e fructus. Libellũ autẽ quẽ a me
exigis: penes me mͦ nõ habeo. Quidã enũ amitus nr̃
eodẽ Selo quidẽ quo tu flagitas: dui est ꝙ apud se illũ
nõ teno. rogo ut ꝙͣtotius ad me renũcies: uł si ma¬
turius adueneris. ip̃o deferas tecum. E. b̾ ad magr̃m
galtere kiñie. cogitans nimirũ illud tue iuuentutis detꝰ.
⁊ ingenii acumen. scĩe ⁊ eruditioĩs ornatũ. quodq his
omũbus excellencius est ĩ xpĩano. tuos illos mores in¬

Expanded text:
Mirum si non rides, quod ego qui multiloquium tantopere damMirum si non rides, quod ego qui multiloquium tantopere damnare videor, in tam multa verba tam loquaciter jam progredior; et dum cupio tibi commendare silentium, contra silentium per multiloquium pursatione et poenitentia consolari desideras, quantum ex fructibus ejus perpendimus, noveris Deo digne conversari, dignosque poenitentiae facere fructus. Libellum autem, quem a me exigis, penes me modo non habeo. Quidam enim amicus noster eodem zelo, quo tu flagitas, diu est quod apud se illum non teneo, rogo ut quantocius ad me remittas; vel, si maturius adveneris, ipse deferas tecum. EPISTOLA XC. Gualtere charissime, cogitans nimirum illud tuae juventutis decus, et ingenii acumen, scientiae et eruditionis ornatum, quodque his omnibus excellentius est in christiano, tuos illos mores in
Abbreviated transcription (Latin):
doctus quoq qͦd ⁊ uere fateor me esse. si p̾sumat doc̃e
quod nescit: nichil indoctius agit. Docere itaq nec
indocto ẽ in ꝓmptu. nec monacho in ausu: nec penitẽ¬
ti in affectu. S et ꝓpt̾ hoc elongaui fugiens. ⁊ ma¬
ueo in solitudine: ⁊ cũ ꝓpħ̾a ꝓposu custodire uias me¬
as. ut nõ delinqͣm in lingua mea:ͥ qm̃ iuxta euudẽ
aliã scripturã. mors et uita in manibus lingue. Silẽ¬
tiũ autẽ dicente p̃saia: cultus iusticie est. Et bonũ
est qͦd docet ihemias p̃stolari salutare dei cũ silentio.
Ad hũc gͦ institie cultũ. ad hanc oĩum u̾tutũ matrẽ
nutricẽ. custodẽ ne penitꝰ indear negare qͦd petisti. ⁊
te ⁊ quicũq tui similes ꝓfic̾e̾ cupiũt ĩ u̾tutibꝰ inui¬
to et ꝓuoco. ⁊ si nõ uerbo doctrine. certe mei silentii
exemplo: ut uł silendo doceam te silere. qͥ loquendo¬
me compellis doc̾e quod nescio. S quid ego facio:

Expanded text:
doctus quoque quod et vere me fateor esse si praesumat docere doctus quoque quod et vere me fateor esse si praesumat docere quod nescit, nihil indoctius agit. Docere itaque nec indocto est in promptu, nec monacho in ausu, nec poenitenti in affectu. Sed et propter hoc elongavi fugiens, et maneo in solitudine, et cum propheta proposui custodire vias meas, ut non delinquam in lingua mea , quoniam juxta eumdem aliam scripturam: Mors et vita in manibus . Silentium autem, dicento Isaia, cultus justitiae est ; et, Bonum est, ut docet Jeremias, exspectare salutare Dei cum silentio . Ad hunc ergo justitiae cultum, hanc omnium virtutum matrem, nutricem, custodem, ne penitus videar negare quod petiisti; et te, et quicunque tuis similes proficere cupiunt in virtutibus, invito et provoco, etsi non verbo doctrinae, certe mei silentii exemplo, ut vel silendo doceam te silere, qui loquendo compellis me docere quod nescio. 3. Sed quid ego facio?
Abbreviated transcription (Latin):
ubi silenti quies S hec inquies oĩa fate̾ potes ĩ silẽ¬
tio. Mirũ si ex sententia hoc respondeas. Quantꝰ enĩ
tumultus ẽ in mente dictantiũ. ubi multitudo ꝑstrepit
sepe respuit᷑ quod occurrit. ⁊ requirit᷑ quod exciditͥ ubi
quid pulchrius scd̃m luterã. quid cõsequentiꝰ iuxta sen¬
tentiã. quid plamꝰ ꝓpter intelligentiã. quid utiluis ad
cõscĩam: quod demiq. cui. uł post. uł ante ponat᷑ inten¬
tissime attenditur.ͥ multaq alia q̃ a doctis in huiusmodi
curiosius obseruantur: Et tu in hoc dices mͥ esse qͥe¬
tem  tu hoc eciã si lingua sileat. silentiũ nominabis:
Qnͣiqͣm nõ solum temporis. s nec mee ꝓfessionis est
huit rei oꝑam dare quã postulas: nec possibilitatis ad¬
implere quod optas. Siquidẽ uł monachi quod esse ui¬
deor. uł pct̃oris qͣd sũ officiũ: nõ est doc̾e s lugere. In¬

Expanded text:
ubi silentii quies? Sed haec, inquies, omnia facere potes in silenubi silentii quies? Sed haec, inquies, omnia facere potes in silentio. Mirum si ex sententia hoc respondeas. Quantus enim tumultus est in mente dictantium, ubi multitudo perstrepit saepe respuitur quod occurrit, et requiritur quod excidit: ubi quid pulchrius secundum litteram, quid consequentius juxta sententiam, quid planius propter intelligentiam, quid utilius ad conscientiam, quid denique, cui, vel post, vel ante ponatur, intentissime attenditur; multaque alia quae a doctis in hujusmodi curiosius observantur? Et tu in hoc mihi dices esse quietem? tu hoc, etiamsi lingua sileat, silentium nominabis? 2. Quanquam non solum temporis, sed nec meae 96 professionis est, huic rei operam dare quam postulas, nec possibilitatis adimplere quod optas. Siquidem vel monachi quod esse videor, vel peccatoris quod sum, officium non est docere, sed lugere. In
Abbreviated transcription (Latin):
aspectus. Hoc casto et religioso ludo ludebat qui di¬
cebat. Spectatulũ facti sumꝰ angelis. ⁊ hoĩbus. Hoc
ludo ⁊ nos interim ludamꝰ ut illudamur. cõfundanur hu¬
nuliemur. donec ueniat qui potentes depouit. ⁊ exaltat
hunles: qui nos glorificet. letificet. in et̾nũ exaltet.
uł ut temꝑantius dicam miraris. ꝙ ꝓ longiori
epła quã a nobis sꝑaueras: tam breuẽ cartulã receꝑis
Sr memento iuxta uirũ sapientẽ oĩa sub ceło tempꝰ
habere : et tempus quidẽ loquendi. ⁊ tempus esse ta
sacros dies qͣdragesime. nr̃a sͥ uendicat cõfabulatio:
Eaq ip̃a tanto occupatior qͣnto laboriosior: dũ nõ qͥdẽ
p̃sentes alt̾utrũ leuiter dicere ualemꝰ q̃ uolumꝰ: sed
absentibus necesse est nobis inuicẽ diligentꝰ dictare.
q̃ uł petimꝰ abinuitẽ uł petimur. Dũ uͦ absens cogito.
dictito scriptito. mittoq quod p̃sens legas: rogo ubi ociũ

Expanded text:
aspectus. Hoc casto et religioso ludo ludebat qui diaspectus. Hoc casto et religioso ludo ludebat qui dicebat: Spectaculum facti sumus Angelis et hominibus . Hoc ludo et nos interim 94 ludamus, ut illudamur, confundamur, humiliemur, donec veniat qui potentes deponit, et exaltat humiles; qui nos laetificet, glorificet, in aeternum exaltet. perantius dicam, miraris, quod pro longiori epistola, quam a nobis speraveras, tam brevem chartulam receperis. Sed memento juxta virum Sapientem, omnia sub coelo tempus habere: et tempus quidem loquendi, et tempus esse tacsacros dies Quadragesimae nostra sibi vindicat confabulatio? Eaque ipsa tanto occupatior, quanto laboriosior; dum non quidem praesentes alterutrum dicere leviter valemus quae volumus, sed absentibus necesse est nobis invicem diligenter dictare, quae vel petimus ab invicem, vel petimur. Dum vero absens cogito, dictito, scriptito, mittoque quod praesens legas; rogo ubi otium,
Abbreviated transcription (Latin):
humiliatus sum ⁊ conturbatus. Et illud. Ludam ⁊ iuli¬
or fiam. Ludã scilic ut illudan. Bomis ludus qͦ michol
irascitur: ⁊ deus delectat᷑. Honus ludus qui hoĩbus qui¬
dẽ ridiculũ ÷ s angelis pulcherrimũ spetaculũ p̃bet.
Honus inqͣm ludus: quo efficinur oꝓpbriũ habundan¬
tibus ⁊ despectio suꝑbis. Nam reuera quid aliud sclari¬
bus ꝙͣ ludere uidemur ꝯ quod ipĩ appetũt in hoc sclo
nos ꝑͥ contrariũ fugimus. et quod ip̃i fugiũt nos appe¬
timũs. more scilicet ioculatoꝵ et saltatoꝵ. qui capite
misso deorsũ. pedibusq sursum erectis. p̃ter humanũ
usum stant manibus uł᷑ incedũt. et sic in sc oĩum otu¬
los defigunt. Non est hic ludus puellaris. nõ est de
theatro. qui femineis fedisq anfractib ꝓuocet libidinẽ
actus sordidos rep̃sentet: s est ludus iocundus. honestꝰꝯ
grauis. spectabilis. qui celestiũ spectatoꝵ delectare possit

Expanded text:
humiliatus sum et conturbatus ; et illud: Ludam, et vilihumiliatus sum et conturbatus ; et illud: Ludam, et vilior fiam . Ludam scilicet ut illudar. Bonus ludus, quo Michol irascitur, et Deus delectatur. Bonus ludus, qui hominibus quidem ridiculum, sed Angelis pulcherrimum spectaculum praebet. Bonus, inquam, ludus, quo efficimur opprobrium abundantibus, et despectio subus quam ludere videmur, cum, quod ipsi appetunt in hoc saeculo, nos per contrarium fugimus; et quod ipsi fugiunt, nos appetimus? More scilicet joculatorum et saltatorum, qui capite misso deorsum, pedibusque sursum erectis, praeter humanum usum stant manibus vel incedunt, et sic in se omnium oculos defigunt. Non est hic ludus puerilis, non est de theatro, qui femineis foedisque anfractibus provocet libidinem, actus sordidos repraesentet: sed est ludus jucundus, honestus, gravis, spectabilis, qui coelestium spectatorum delectare possit
Abbreviated transcription (Latin):
Si uirtutẽ appetis humilitatis: uiã nõ refugias humi¬
liationis. Nam si nõ pateris humiliari: nõ poteris ad
humilitatẽ ꝓuehi. Prodest itaq mͥ meã insipientiam
nescientibus inuste laudari. Terret me apłs: qui ⁊ t̾ri¬
tus dicit. Parco autẽ ne quis me existimet supͣ id qͦd
uidet in me: aut audit aliquid ex me. Ex pulchre dixͭ
parco. Non parcit sͥ arrogans. nõ parcit sibi suꝑbus
nõ cupidus uane głe. ⁊ iactator actuũ suoꝵ: qui uł sͥ
arrogat qͦd est. uł mentit᷑ de se quod nõ est. Solus qͥ
uere humilis est parcit anime sue: qui ne putet᷑ quod
nõ est. semꝑ qͣntũ in se est uult nesciri quod est. Gran¬
de reuera ꝑiculũ audire quitqͣm de se: supͣ ꝙͣ sentit in
se . Quis dabit mͥ apud hoĩes tantũ de ueris digne hu¬
miliari : qͣntũ uł de falsis datũ est indigne exaltari:
Illã mͥ uotẽ ꝓphetitam iure assumerem. Exaltatꝰ autẽ

Expanded text:
Si virtutem appetis humilitatis, viam non refugias humiSi virtutem appetis humilitatis, viam non refugias humiliationis. Nam si non pateris humiliari, non poteris ad humilitatem provehi. Prodest itaque mihi meam insipientiam nescientibus injuste laudari. Terret me Apostolus, qui et ipse territus dicit: Parco autem, ne quis me existimet supra id quod videt in me, aut audit aliquid ex me . Quam pulchre dixit, parco. Non parcit sibi arrogans, non parcit sibi superbus, non cupidus vanae gloriae, et jactator actuum suorum, qui vel sibi arrogat quod est, vel mentitur de se quod non est. Solus qui vere humilis est, parcit animae suae: qui ne putetur, quod non est, semper quantum in se est, vult nesciri quod est. 12. Grande revera periculum, audire quemquam de se supra quam sentit in se. Quis dabit mihi apud homines tantum de veris digne humiliari, quantum vel de falsis datum est indigne exaltari? Illam mihi vocem propheticam jure assumerem: Exaltatus autem,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ ut sepe iam dixi scientie pauꝑtatẽ. S habeo nõnullã
mee confusionis cõsolationẽ. Nam et si nõ feci ut petieras
si nõ misi qͦd sꝑaueras: agnoscis certe qr uolui Sufficiet
autẽ uolũtas: ubi deesse uides facultatẽ explendi. Deniq
et si tibi nullã conferat utilitatẽ: uł mͥ ꝓficiet ad hurai¬
litatẽ. Stultus quippe dũ nõ loquit᷑: sapiens putatur.
Nam ꝙ nõ loquitur: nõ sensus mopia. s humilitatis ẽẽ
custodia creditur. Ego itaq si adhuc siluissem: sapiẽs
dicerer. s nõ essem. Nũt autẽ alii insipientẽ me ridebũt:
alii subsannabunt ydiotã: alii p̃sumptori indignabunt᷑
Putasne paruũ mͥ hoc conferat religionis emolumen¬
tũ: ꝯ humilitas ad quã dutit humiliatio. totius sit spĩ¬
tualis fabrice fundamentũ: Siquidẽ humiliatio uia est
ad humilitatẽ: sicut pacĩa ad pacẽ. sicut lectio ad scĩam.

Expanded text:
quam, ut saepe jam dixi, scientiae paupertatem. 11. Sed habeo nonnullam quam, ut saepe jam dixi, scientiae paupertatem. 11. Sed habeo nonnullam meae confusionis consolationem. Nam etsi non feci ut petieras, si non misi quod speraveras; agnoscis certe quia volui. Sufficiet autem voluntas, ubi deesse vides facultatem explendi. Denique etsi tibi nullam conferat utilitatem, vel mihi proficiet ad humilitatem. Stultus quippe dum non loquitur, sapiens putatur : nam quod non loquitur, non sensus inopia, sed humilitatis esse custodia creditur. Ego itaque si adhuc siluissem, sapiens dicerer, sed non essem. Nunc autem alii insipientem me ridebunt, alii subsannabunt idiotam, alii praesumptori indignabuntur. Putasne parum hoc mihi conferat religionis emolumentum, cum humilitas, ad quam utique ducit humiliatio, totius sit spiritualis fabricae fundamentum? Siquidem humiliatio via est ad humilitatem, sicut patientia ad pacem, sicut lectio ad scientiam.
Abbreviated transcription (Latin):
eulogiũ: quod audire tantoꝵe studiusti. Hec sũma nostre
eruditionis. An adhuc aliquid magnũ expectas: Totũ an¬
dicti. Quid amplius requiris: Eehaustus est fons. et
tu q̃ris aquã in suto: Exemplo illius eunͣgelice uidue de
pauꝑtate mea totũ quod habui misi: quid ue̾cũdaris:
Quid uultũ demittis. Tu me coegisti. Sermonẽ quesisti:
sermonẽ habes . Sermonẽ inqͣm habes iã satis longũ. sed
mutũͥ uerbis plenũ. sensibus uatuũ: nõ quo ut petieras
ĩ corde tuo caritas ordinetur. s quo mea inscientia publi¬
cetur. Nam unde iam poterit excusari: Possem forsitan
dic̾e̾ ꝙ felire tertiana laborans. ꝙ ꝓ officio meo curis occu¬
patus. hec dictauerim: ꝯscriptũ sit. Sapĩam scribe ĩ ocio
S hec recte p̃tend̾em. si grande aliqͦd atq oꝑosũ opus
aggressus fuissem. Nunc autẽ in tantillo opusculo ut octu¬
pationibus me nõ extusem. nichil hoꝵ certius p̃tend̾e possũ

Expanded text:
eulogium, quod audire tantopere studuisti: haec summa nostrae eulogium, quod audire tantopere studuisti: haec summa nostrae eruditionis. An adhuc aliquid magnum exspectas? totum audisti. Quid amplius requiris? exhaustus est fons, et tu quaeris aquam in sicco? Exemplo illius evangelicae viduae, de paupertate mea totum quod habui, misi . Quid verecundaris? quid vultum dimittis? Tu me coegisti. Sermonem quaesisti; sermonem habes. Sermonem, inquam, habes jam satis longum, sed mutum; verbis plenum, sensibus vacuum: non quo, ut petieras, in corde tua charitas ordinetur, sed quo mea inscitia publicetur. Nam unde jam poterit excusari? Possem forsitan dicere, quod febre tertiana laborans, quod pro officio meo curis occupatus haec dictaverim, cum scriptum sit: Sapientiam scribe in otio . Sed haec recte praetenderem, si grande aliquod atque operosum opus aggressus fuissem. Nunc autem in tantillo opusculo, ut occasionibus me non excusem, nihil horum certius praetendere possum,
Abbreviated transcription (Latin):
eciam aliud nasci ꝑiculũ: ad quod te p̃monitũ ⁊ p̃munitũ
esse uolo. Nam sicũt om̃s ita mutabiles sumꝰ. ut plerũq
qͦd heri uolebamꝰ. hodie recusemus. et quod hodie nolumus
cras desid̾emus: sic qũq dẏabolo suggente poterit contin¬
g̾e ut ex memoria relicti honoris tuũ animũ pulset cupi¬
ditas: ita ut oĩa q̃ uiriliter contempsisti. puerilit̾ deside¬
rare incipias. Dulcestent animo q̃ prius amara fuerunt
sublunitas loci. domꝰ cura. rex dispensatio. obsequia famu¬
loꝵ. lib̾tas tui. potestas in alios. in tantũ ut ꝓp̾e reliqͥsse te
peniteat. qͦd prius tene̾ granabat. Cui pessime tempta¬
tiomi si uł ad horã quod absit assensũ p̃bueris: nõ mediocre
dampnũ incurres tue cõuersationis. Sn tota illius elegan¬
tissimi ⁊ eloquentissimi doctoris sapientia: a quo doteri de
tã longinquo postulasti. En illud expectatũ s desideratum

Expanded text:
etiam nasci aliud periculum, ad quod te praemonitum et praemunitum etiam nasci aliud periculum, ad quod te praemonitum et praemunitum esse volo. Nam sicut omnes ita mutabiles sumus, ut plerumque quod heri volebamus, hodie recusemus; et quod hodie nolumus, cras desideremus: sic quandoque diabolo suggerente poterit contingere, ut ex memoria relicti honoris tuum animum pulset cupiditas; ita ut omnia quae viriliter contempsisti, pueriliter desiderare incipias. Dulcescent animo quae prius amara fuerunt, sublimitas loci, domus cura, rerum dispensatio, obsequia famulorum, libertas tui, potestas in alios; in tantum ut prope reliquisse te poeniteat, quod prius tenere gravabat: cui pessimae tentationi si vel ad horam quod absit assensum praebueris, non mediocre damnum incurres tuae conversationis. 10. En tota illius elegantissimi et eloquentissimi 93 doctoris sapientia, a quo doceri de tam longinquo postulasti: en illud exspectatum ac desideratum
Abbreviated transcription (Latin):
to se discipulũ subdit. Etqͥdẽ qͥd alii de se sentiant ignoro:
possũ p̃esse aliis multis: ꝙͣ soli mͥ. Prudens gͦ humilitas.
humilisq prudentia fuit. ꝙ nequaqͣm credens ad salutẽ
te posse suffic̾e tibi:. alieno potius arbitrio deinceps uin̾e
ras familiariter redisti. Rectins quippe fuit ut domꝰ q̃ te
nutrierat. s ꝓ frat̾na caritate dimiserat. exoccupatũ re¬
ciꝑet: ꝙͣ de eius desolatione aliena gaud̾e̾t. ꝙ tñ in hoc
ep̃i licentiã nõ habucris. nolo ut negligenter ducas: s aut
Post hec cõuersare simplicit᷑ int̾ frẽs. deuotus deo. magr̃o
gelis placens. uerbo utilis. humilis corde. mansuetus ad
om̃s. Caue autẽ ne qr olim in honore positus fuisti. etiam
nũc te putes p̃ ceteris honorandũ: s magis humilem
omibus exibeas. tanꝙͣ de ceteris unũ. Nec enĩ dignũ est
ut inde exigas honorẽ: unde refugis laborẽ. Potest hinc

Expanded text:
to se discipulum subdit. Et quidem quid alii de se sentiant, ignoro: to se discipulum subdit. Et quidem quid alii de se sentiant, ignoro: possum praeesse aliis multis, quam soli mihi. Prudens ergo humilitas humilisque prudentia fuit, quod nequaquam credens ad salutem te posse sufficere tibi, alieno potius arbitrio deinceps vivereras, familiariter rediisti. Rectius quippe fuit ut domus quae te nutrierat, sed pro fraterna charitate dimiserat, exoccupatum reciperet, quam de ejus desolatione aliena gauderet. Quod tamen in hoc episcopi licentiam non habueris, nolo ut negligenter ducas: sed autPost haec conversare simpliciter inter fratres, devotus Deo, magistro sgelis placens, verbo utilis, humilis corde, mansuetus ad omnes. Cave autem, ne, quia olim in honore positus fuisti, etiam nunc te putes prae caeteris honorandum: sed magis humilem omnibus exhibeas, tanquam de caeteris unum. Nec enim dignum est ut inde exigas honorem, unde refugis laborem. 9. Potest hinc
Abbreviated transcription (Latin):
tã acriter increpare. tuũ factũ nec mͥ satis ꝓbatũ tam
audacter diuidicare nõ dubitauerim: ꝯ id forsitan rationa¬
bilius a te actũ fuerit ꝙͣ mͥ hucusq notũ sit. Neq enim
tu ui tuis fortasse luteris rationes om̃s illas quibus ex
tatẽ tuã. uł ꝓpter litteraꝵ breuitatẽ. De re gͦ quã ple¬
ne nõ noui. suspensã relinquens sententiã. unũ qͦd fecisti
uretractabilit̾ laudo ͬ ꝙ udelicet deposito iugo regiminis.
sine iugo tamen esse noluisti: s amitã repetens discipli¬
nã. de magr̃o denuo fieri discipulꝰ nõ erubiusti. Nam ꝯ pa¬
storali uinculo solutus. posses tui remanere iuris: siquidẽ
ꝓmotio abbatis. emancipatio filii est: tu tamen hac pote¬
state uti nolens. sicut aliis dñari renueras. sic ꝙͦ tͥ p̃esse
idoneũ nec te quidẽ tibi credens. tuꝰ fieri discipulꝰ con¬
tempsisti. Et merito. Quia qͥ se sͥ magistrũ cõstituit: stul¬

Expanded text:
tam acriter increpare; tuum factum, nec mihi satis probatum, tam tam acriter increpare; tuum factum, nec mihi satis probatum, tam audacter dijudicare non dubitaverim, cum id forsitan rationabilius a te actum fuerit, quam mihi hucusque notum sit. Neque enim tu in tuis litteris fortasse rationes omnes illas, qutatem, vel propter litterarum brevitatem. De re ergo quam plene non novi, suspensam relinquens sententiam, unum quod fecisti irretractabiliter laudo, quod videlicet deposito jugo regiminis, sine jugo tamen esse noluisti: sed amicam repetens disciplinam, de magistro fieri denuo discipulus non erubuisti. Nam cum pastorali vinculo solutus posses tui remanere juris: siquidem promotio abbatis, emancipatio filii est: tu tamen hac potestate tui non utens, sicut aliis dominari renueras, sic tibi quoque pidoneum; nec te quidem tibi credens, tuus fieri discipulus contempsisti. Et merito: quia qui se sibi magistrum constituit, stul
Abbreviated transcription (Latin):
et iam nõ potest nõ fieri. Quis scit si hoc mͥ deus ex¬
pedire ꝓuiderit. et de malo meo ip̃e qui bonus ẽ. bonũ
uͥi oꝑari uoluerit: Malũ gͦ puniat quod ego feti: bonũ
autẽ ꝑmaneat quod ip̃e ꝓuidit. Nostris quippe iuordina¬
tis seu uoluntatib seu actionibꝰ nouit bonitas dei uti
semꝑ quidẽ recte ĩ sui ordinis pultritudinẽ: sepe etiam
pie in nr̃am utilitatem. O clementissima circa filios adã
diuine pietatis recordatio.  q̃ sua nõ desunt largiri bñficia.
nõ solũ ubi nuillũ inuenit meritũ: s plerũq eciã ubi to¬
tũ uidet contrariũ. S ad te redeamus. Scd̃m gͦ duos ti¬
mores qui supͣ distincti st̃: uolo te timere ⁊ nõ timere. p̃¬
sumere et non p̃sumere. Timere ut peniteas: nõ timere
ut p̃sumas. Porro p̾sumere ne diffidas: nõ p̃sum̾e̾ ne tor¬
pescas Ignosce frater qͣntũ de te confisus sim. qui te

Expanded text:
et jam non potest non fieri. Quis scit si hoc mihi Deus exet jam non potest non fieri. Quis scit si hoc mihi Deus expedire providerit, et de malo meo ipse qui bonus est, bonum mihi operari voluerit? Malum ergo puniat quod ego feci, 92 bonum autem maneat quod ipse providit. Nostris quippe inordinatis seu voluntatibus, seu actionibus novit bonitas Dei uti, semper quidem recte in sui ordinis pulchritudinem; saepe etiam pie in nostram utilitatem. O clementissima circa filios Adam divinae pietatis recordatio! quae sua non desinit largiri beneficia, non solum ubi nullum invenit meritum, sed plerumque etiam ubi totum videt contrarium. Sed ad te redeamus. Secundum ergo duos timores qui supra distincti sunt, volo te timere, et non timere; praesumere, et non praesumere. Timere, ut poeniteas; non timere, ut praesumas: porro praesumere, ne diffidas; non praesumere, ne torpescas. 7. Agnosce, frater, quantum de te confisus sum, qui te
Abbreviated transcription (Latin):
sillaminitatis infirmitas: Qy si nec labore uittus. nec
netessitate compulsusͥ s uolens hoc fecisti: nichil hoc qͦ
suꝑbius. Dei quippe consilio tuũ p̃tulisti: malis eligens
t quiest̾e. ꝙͣ eius oꝑi deseruire. ad quod te ip̃e assumpserat
Si gͥ unde deũ contempsisti. inde ad maiorẽ eius głaris
contemptũ: nõ est bona gloriatio tua. S caue głationẽ.
tolle ⁊ securitatẽ. quatinꝰ semꝑ utilit̾ sollicitus sis. semꝑ
humiliter panidus: nõ illo scilicet timore qͥ sicut iã dixi
ꝓuotat iram. s illo qui mitigat. Qui horribilis timor
siqñ terrendo tum̃ pulsauerit animũ. tacite suggerens
tuũ obsequiũ deo esse nõ posse acceptũ. ⁊ ꝙ tua sit ĩfructu¬
osa penitentia. qr uidelicet unde deus a te offensus ẽ. ꝑ te
emendari nõ potest: ne ad momentũ quidem recipias
s fidenter responde ⁊ dic. Male quidem egi. s factũ est:

Expanded text:
sillanimitatis infirmitas? Quod si nec labore victus, nec sillanimitatis infirmitas? Quod si nec labore victus, nec necessitate compulsus, sed volens hoc fecisti; nihil hoc quoque superbius. Dei quippe consilio tuum praetulisti, magis eligens tibi quiescere, quam ejus operi deservire, ad quod te ipse assumpserat. Si ergo unde Deum contempsisti, inde ad majorem ejus gloriaris contemptum, non est bona gloriatio tua. Sed cave gloriationem, tolle et securitatem: quatenus utiliter semper sollicitus sis, semper humiliter pavidus, non illo scilicet timore, qui, sicut jam dixi, provocat iram, sed illo qui mitigat. 6. Qui horribilis timor si quando terrendo tuum pulsaverit animum, tacite suggerens tuum obsequium Deo esse non posse acceptum, et quod tua sit infructuosa poenitentia, quia videlicet unde Deus a te offensus est, per te emendari non potest: ne ad momentum quidem recipias, sed fidenter responde et dic, Male quidem egi, sed factum est,
Abbreviated transcription (Latin):
tam inclita proles: Alterius uͦ msera soboles est ꝑti¬
natia. immoderata tristicia. rancor. horror. cõtemp̃tꝰ
t despatio. Non gͦ qui desꝑationẽ. s illũ qui generat¬
spcm. timens ne nõ timeres. uł parũ tuneres. tuã tibi
culpã sic rememorandã putaui. Est etiã qͦd magis ad
huc timeo tͥ. ne forte sicut de quibusdã scriptũ est. ꝙ letã¬
tur ꝯ male fecerint. ⁊ exultant in rebus pessimis: tu qͦ de
ceptus nõ solũ hoc putes culpã nõ esse. s in suꝑ quod absit
in corde tuo glorieris. te magnũ aliquid ⁊ quod̃ a paucis so¬
lit fieri fecisse: dũ qui emancipatus eciam aliis p̃eras
cõtempnens p̾lationẽ. rursus subdi p̃lato malueris. Fal¬
sa humilitas uerã inducens suꝑbiã. ĩ cor talia cogitan¬
tis. Quid namq suꝑbuis. ꝙͣ spontanee ⁊ tanꝙͣ libere
ascrib̾e uoluntati quod uł coegit necessitatis uis. uł pu¬

Expanded text:
tam inclyta proles? Alterius vero misera soboles est pertitam inclyta proles? Alterius vero misera soboles est pertinacia, immoderata tristitia, rancor, horror, contemptus et desperatio. Non hoc ergo qui desperationem, sed illo qui generatm, timens ne non timeres, vel parum timeres, tuam tibi culpam sic rememorandam esse putavi. 5. Est etiam adhuc, quod magis timeo tibi, ne forte, sicut de quibusdam scriptum est, quod laetantur cum malefecerint, et exsultant in rebus pessimis ; tu quoque deceptus, non solum hoc putes culpam non esse, sed insuper quod absit in corde tuo glorieris, te magnum aliquid, et quod a paucis solet fieri, fecisse: dum qui emancipatus etiam aliis praeeras, contemnens praelationem rursus subdi praelato malueris. Falsa humilitas, veram inducens superbiam in cor talia cogitantis. Quid namque superbius, quam spontaneae et tanquam liberae ascribere voluntati, quod vel cogit necessitatis vis, vel pu
Abbreviated transcription (Latin):
S ad quid nitor his rationationibus: Nũquid suadeo tͥ
redire ad omis regiminis: ꝯ iam nõ pateat lotus recu¬
ꝑatioĩs: Nuit desꝑare te intendo. qͣsi qui te ligaueris cul¬
pa. qͣiam soluere nõ possis: Absit. S tm̃ nolo te illud
tanꝙͣ nullũ uł paruũ malũ neglig̾e̾. immo semꝑ timere
semꝑ penitere. semꝑ securũ nõ esse. Sicut scriptũ est
Heatus homo qui semꝑ est pauidus. Uides certe quẽ ti¬
morẽ tibi incut̾e nitor. nõ qui tibi sit laqueus despatiõis.
s qui spem acquirat beatitudinis. Est siquidẽ tũnor ĩ¬
utilis. tristis. crudelis: qui ueniã qi nõ querit. nõ con¬
sequitur. Est et timor puis. humilis. fructuosus: qui
culibet qͣntũlibet pitõri facile miscd̾iã ꝓmeretur. Ta¬
lis timor generat. nutrit. ⁊ seruat humilitatẽ. s man¬
suetudinẽ. s pacĩam. s longammitatẽ. Quẽ nõ delect

Expanded text:
. 4. Sed ad quid nitor his ratiocinationibus? Nunquid suadeo tibi . 4. Sed ad quid nitor his ratiocinationibus? Nunquid suadeo tibi redire ad onus regiminis, cum jam non pateat locus recuperationis? aut desperare te intendo, quasi qui te tali ligaveris culpa, quam jam solvere non possis? Absit! sed tantum nolo te illud, tanquam nullum vel parvum malum, negligere; imo semper timere, semper poenitere, semper securum non esse, sicut scriptum est: Beatus homo qui semper est pavidus . Vides certe quem timorem tibi incutere nitor, non qui tibi sit laqueus desperationis, sed qui spem acquirat beatitudinis. Est siquidem timor inutilis, tristis, crudelis, qui veniam, quia non quaerit, non consequitur. Est et timor pius, humilis, fructuosus, qui cuilibet, quantumlibet peccatori, facile misericordiam promeretur. Talis timor generat, nutrit, et servat humilitatem, sed mansuetudinem, sed patientiam, sed longanimitatem. Quem non delectet
Abbreviated transcription (Latin):
fecit inuitꝰ: nõ fuit absoluere. s abrumꝑe. Congratulor
quidẽ tibi ꝙ sis exoneratus: s uereor ne deus a te qͣntũ
in te est exhonoratus sit. Cuiꝰ ꝓcusdubio ordinationi
resistis: dñ ꝓmotus ab illo. tu te deicis. Qd̾ si extusans
pauꝑtatio p̾tendis netessitatẽ: necessitas parit coro¬
nã. Si difficultatẽ. si impossibilitatẽ: oĩa possibilia st̾ credenti.
S responde quod uerius est: qr scilicet placuit tͥ magis
quies tua. ꝙͣ utilitas aliena. Nec mirũ. placet fateor
⁊ mͥ ꝙ hecꝰ quies tibi placeat: si tñ nõ nimis. Quodcũq
autẽ bonũ ita placet. ut si recte fieri nõ possit: placeat tñ
fieri eo modo quo fas nõ est. nimis est. Nt ꝑ hoc iam quia
bene nõ fit: bonũ nõ est. Scriptũ est enĩ. Si recte offers
⁊ nõ recte diuidis: peccasti. Nut gͦ oportuit te gregẽ diñcũ
minime seruandũ susciꝑe: aut susceptũ nequaqͣm relinq̃¬
re. iuxta illud. Alligatus es uxori: noli q̃rere solutionem

Expanded text:
fecit invitus, non fuit absolvere, sed abrumpere. 3. Congratulor quidem tibi, quod sis exoneratus: sed vereor ne Deus a te, quantum in te est, exhonoratus sit; cujus procul dubio ordinationi resistis, dum promotus ab illo tu te dejicis. Quod si excusans paupertatis praetendis necessitatem; necessitas parit coronam: si difficultatem, si impossibilitatem; omnia possibilia sunt credenti. Sed responde quod verius est, quia scilicet placuit tibi magis quies tua, quam utilitas aliena. Nec mirum: placet fateor et mihi, quod haec quies placeat tibi, si tamen non nimis. Quodcunque autem bonum ita placet, ut si recte fieri non possit, placeat tamen fieri eo etiam modo quo fas non est, nimis est: ac per hoc jam quia bene non fit, non est bonum. Scriptum est enim: Si recte offers, et non recte dividis, peccasti . Aut ergo oportuit te gregem dominicum minime servandum suscipere, aut susceptum nequaquam relinquere, juxta illud: Alligatus es uxori? noli quaerere solutionem
Abbreviated transcription (Latin):
para illã tͥ q̃ semꝑ durat. Dũ uiuis ĩ carne morere
mũdo : ut post mortẽ carnis deo iuuere incipias. Quid
enĩ si consciderit mors saccũ corꝑis tui:ͥ dũ te subinde
cirtundet leticia: O qͣm beati mortui qui ĩ dño mori¬
untur: audientes a spũ ut requiescant a laboribꝰ suis
Non solũ autẽ : s et succedit iocunditas de nouitate ac
de eternitate securitas. Hona ꝓuide mors iusti ꝓpter re¬
quiem: melior ꝓpter nouitatẽ: optima ꝓpter sẽcuritatẽ
Etontͣ mors pct̃oꝵ pessima. Et audi unde pessima
Mala siquidẽ est ĩ amissione mũdiͥ peior ĩ separatiõe¬
carnis: pessima in uernus ignisq duplici cõtricione. Eya¬

Expanded text:
para tibi illam quae semper durat. Dum vivis in carne, morere para tibi illam quae semper durat. Dum vivis in carne, morere mundo, ut post mortem carnis Deo vivere incipias. Quid enim si conciderit mors saccum corporis tui, dum te subinde circumdet laetitia? O quam beati mortui qui in Domino moriuntur, audientes a Spiritu, ut requiescant jam a laboribus suis! Non solum autem; sed et succedit jucunditas 110 de novitate, ac de aeternitate securitas. Bona proinde mors justi propter requiem, melior propter novitatem, optima propter securitatem. E contra, mors peccatorum pessima . Et audi unde pessima. Mala siquidem est in mundi amissione, pejor in carnis separatione, pessima in vermis ignisque duplici contri
Abbreviated transcription (Latin):
testificetur. Quid tardas ip̃m quẽ iam iã dudũ conce¬
pisti spm parturire salutis: Nil mortalibus uł mor¬
te tertius: uł incertius hora mortis. Siquidem sicut¬
fur in nocte ita ueniet. Ue p̃gnantibus ui illa die. Si suꝑ¬
uen̾it ⁊ p̃uenerit hunc tã salutiferũ partũ. heu ꝑfodiet
domũ: scm̃ germen extinguet. Cũ enĩ dixerint par et
securitas: tũc repentinꝰ suꝑueniet interitus eis. sicut
dolor in utero habentis: ⁊ nõ effugiẽt. Nolo te mortẽ
et si nõ effug̾e̾: certe uł nõ timere. Instus quippe mor¬
tẽ ⁊ si nõ cauet: tamenͣ nõ pauet. Deniq si morte pre¬
occupatus fuerit: in refrigerio erit. Moritur quidem
⁊ iustꝰ s secure: quippe cuiꝰ mors ut p̃sentis est exitꝰ
uite. ita introitus melioris. Hona mors si pct̃o moria¬
ris: ut insticie uiuas. Hec mors necesse est p̃currat:
ut sequatur illa secura. In hac uita qͣidui durat: cõ¬

Expanded text:
testificetur. Quid tardas ipsum, quem jamdudum concetestificetur. Quid tardas ipsum, quem jamdudum concepisti, spiritum parturire salutis? Nil mortalibus vel morte certius, vel incertius hora mortis: siquidem tanquafur in nocte, ita veniet. Vae praegnantibus in illa die! Si supervenerit et praevenerit hunc tam salutiferum partum, heu! perfodiet domum, sanctum germen exstinguet. Cum enim dixerint, Pax et securitas, tunc repentinus superveniet eis interitus, sicut dolor in utero habentis, et non effugient . Volo te mortem etsi non effugere, certe vel non timere. Justus quippe mortem, etsi non cavet, tamen non pavet. Denique si morte praeoccupatus fuerit, in refrigerio erit . Moritur quidem et justus, sed secure; quippe cujus mors ut praesentis est exitus vitae, ita introitus melioris. Bona mors, si peccato moriaris ut justitiae vivas. Haec mors necesse est ut praecurrat, ut sequatur illa secura. In hac vita, quandiu durat, com
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝓpter te ꝑit. Quomͦ enĩ nõ ꝑit:ͥ q̃ ip̃m quẽ pẽperit
ꝑimit: Et hec dixerim ut tuõ aliquo modo carnali cõ¬
descendam consulamq affectui. Ceterũ fidelis sermo et
onũ acceptione dignꝰ: et si impiũ est contempnere ma¬
trẽ. contempnere tamen ꝓpter xp̃m piissimũ est. Nam
qui dixit honora patrẽ ⁊ matrẽ: ip̃e etiã dixit. qui
amat patrẽ aut matrẽ plusꝙͣ me. nõ est me dignus.
abbas clarenallis. Romano suo qͦͣd sus Be¬
ne fecisti kñe tui nobis ꝑ literas et renouãs dulcẽ
memoriã: ⁊ excusans molestissimã morã. Minume qͥ¬
dem desiderantiũ te cordibus ulla potuit subriꝑe qñq
obliuio tue dilectionis. s te tui fateor pene obłitũ eẽ
putanimꝰ: priusqͣm illas luteras uderemus. Nunc
itaq rumpe moras. fac cito quod scripsistiͥ et si ue¬
raciter filius exp̃ssit affectũ : efficatiter opus stilus

Expanded text:
si propter te perit. Quomodo enim non perit, quae ipsum quem peperit, si propter te perit. Quomodo enim non perit, quae ipsum quem peperit, perimit? Et haec dixerim, ut tuo aliquo modo carnali condescendam consulamque affectui. Caeterum fidelis sermo, et omni acceptione dignus: etsi impium est contemnere matrem, contemnere tamen propter Christum, piissimum est. Nam qui dixit, Honora patrem et matrem ; ipse etiam dixit: Qui amat patrem aut matrem plus quam me, non est me dignus . abbas Clarae-Vallis, ROMANO suo, quod suo. Bene fecisti, charissime, tui nobis per litteras et renovans dulcem memoriam, et excusans molestissimam moram. Minime quidem desiderantium te cordibus ulla potuit subrepere quandoque oblivio tuae dilectionis; sed te tui, fateor, pene oblitum esse putavimus, priusquam illas litteras videremus. Nunc itaque rumpe moras, fac cito quod scripsisti; et si veraciter stylus expressit affectum, efficaciter opus stylum
Abbreviated transcription (Latin):
uera nõ erit secura spina uł tribulus. ubi securis in¬
fructuose arbori poni iudebitur: nec parcet pungen¬
tur. Expectani ut fac̾et uuas: et fecit labrustas. S
noni ego ꝙͣ liquido ⁊ copiose hec me quoq tacente co¬
gitare sufficias: mat̾no uͦ deuiuctꝰ amore necdum
possis abic̾e. quod iam contempnere uoris. Et quid ego
ad hec respondebo si tibi: Ut matrẽ deseras: S in¬
humanũ indetur. Ut cũ ip̃a maneas: S nec ip̃i ex¬
pedit: ut sit filio tausa ꝑditionis. forte ut ⁊ mũdo
simul milites ⁊ xp̃o: U nemo potest duobus dñĩs seu¬
uire. Mater tua uult contraria tue. at ꝑ hoc sue ip¬
sius saluti. Elige gͦ tu e duobus quod uis: aut uniꝰ
udelicet satisfacere uoluntati. aut utriusq saluti.
Uerũ si multũ eam diligis: desere potius ip̃am ꝓpt̾
ip̃am.ͥ ne si xpm̃ deseras ut maneas cũ ip̃a ꝓpter te
ꝑeat et ip̃a. Alioquin male meruit de te q̃ te peꝑit:

Expanded text:
secura non erit spina vel tribulus, ubi securis insecura non erit spina vel tribulus, ubi securis infructuosae arbori poni videbitur; nec parcet pungentur: Exspectavi ut faceret uvas, et fecit labruscas! 3. Sed novi ego quam liquido et copiose haec me quoque tacente cogitare sufficias; materno vero devinctus amore, necdum possis abjicere quod jam contemnere noris. Et quid ego ad haec respondebo tibi? Ut matrem deseras? sed inhnmanum videtur. Ut cum ipsa maneas? sed nec ipsi expedit ut sit filio causa perditionis. Forte ut et mundo simul milites, et Christo? sed nemo potest duobus dominis servire. Mater tua vult contraria tuae, ac per hoc et suae ipsius saluti. Elige ergo tuae duobus quod vis, aut unius videlicet satisfacere voluntati, aut utriusque saluti. Verum si multum eam diligis, desere potius ipsam propter ipsam: ne, si Christum deseras ut maneas cum ipsa, propter te pereat et ipsa. Alioquin male meruit de te quae te peperit,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnidui uiuificat. ⁊ uno eodemq momento ⁊ uinificare
ꝑitꝰ desinat et iuuere. Quid queso dignũ te iudicabis
qui factꝰ ad ymaginẽ factoris. tante in te maiestatis
nõ defendis dignitatẽ. et tu homo ꝯ esses honorẽ tuũ
nõ intelligens. comparatus iumentis insipientibus ⁊
similis factus sis illis. dũ iul spñale indelicet aut et̾¬
nũ elaborau̾is. s instar beluim sp̃t. qui ut a corꝑe ita
cũ corꝑe dissoluitu. solis fueris contentꝰ corꝑalibus
ac temꝑalibus bonis. euãgelici illius suidus auditor
cõsilii. Oꝑamini nõ cibũ qui ꝑit. s qui ꝑmanet ĩ uitã
eternã: Scriptũ est autẽ ꝙ nõ ascendit in montem
dnĩ: nͥ qui non accepit ĩ uano aĩam suã. S ne is qui¬
dem nisi eciã fuerit in nocens manibus ⁊ mũdo corde.
Mideris tu an de tuis hoc oꝑibus simul ⁊ cogitationibꝰ
p̃sumere audeas. Sinautem aitende quid mereat᷑ nuqui¬
tas: si sola sufficit iutilitas ad dampnationẽ. Et re

Expanded text:
iu vivificat, et uno eodemque momento et vivificare pariter desinat et vivere. Quid, quaeso, dignum te judicabis, qui, factus ad imaginem factoris, tantae in te majestatis non defendis dignitatem; et tu, homo cum esses, honorem tuum non intelligens, comparatus jumentis insipientibus, et similis factus sis illis! dum nil spirituale videlicet aut aeternum elaboraveris, sed instar belluini spiritus, qui ut a corpore, ita cum corpore dissolvitur, solis fueris contentus corporalibus ac temporalibus bonis, evangelici illius surdus auditor consilii: Operamini non cibum qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam . Scriptum est autem quod non ascendit in montem Domini, nisi qui non accepit in vano animam suam. Sed ne is quidem, nisi etiam fuerit innocens manibus, et mundo corde . Videris tu an de tuis hoc 109 operibus simul et cogitationibus praesumere audeas; sin autem, attende quid mereatur iniquitas, si sola sufficit inutilitas ad damnationem. Et revera
Abbreviated transcription (Latin):
debes indignari: desiderans quemq consultius ag̾e ꝙͣ a
me acceꝑit. Quotiens uͦ mea sententia eligitur s s re¬
uetur: grau fateor onere me p̃mi sentio: rei finẽ semꝑ
pauidus. et nũꝙͣ securus expectans. Hideuis tu tamen
si consulte meũ de hac re consiliũ mutaueris. Uiderint
hi quoꝵ sanori. si quoꝵ tñ suꝑ hoc fretus es consilio: an
rationabiliter egeris. Uiderint inqͣm. si liceat xpiano sit¬
obediceus patri usq ad mortẽ: Etiam inquis ꝑ licentiã.
N̾am quesiui eã ab ep̃o: ⁊ accepi. Hene. Licentiã quidem

Expanded text:
debeo indignari, desiderans quemque consultius agere, quam a debeo indignari, desiderans quemque consultius agere, quam a me acceperit. Quoties vero mea sententia eligitur ac tenetur, gravi, fateor, onere me premi sentio, rei finem semper pavidus et nunquam securus exspectans. Videris tu tamen, si consulte meum de hac re consilium mutaveris. Viderint hi quorum saniori, si quorum tamen, super hoc fretus es consilio, an rationabiliter egeris. Viderint, inquam, si liceat Christiano injobediens Patri usque ad mortem. Etiam, inquis, per licentiam: nam quaesivi eam ab episcopo, et accepi. Bene, li
Abbreviated transcription (Latin):
seriem luteraꝵ attollens me supͣ me. multũ de me lauda¬
bilia int̾ͥmisces quoꝵ qr ip̃e mͥ conscius nõ sum. ⁊ tue hec
beniuolentie ascribo: ⁊ ignosco ignorantie. Tn enĩ uides in
facie: deus autẽ in corde. Sub cuiꝰ tremendo aspectu si soll¬
cite me cirtumspicio: certũ est ꝙ eo ip̃e mͥ notior sum ꝙͣ tͥ.
quo ꝓpinquior. Ideoq magis credo mͥ de me. uidenti me: ꝙ̃¬
tibi opuanti de me quod nõ uides in me. O si quid forte u
s ⁊ nos et sermones nr̃i. Satisfacis eciã ili ꝓ eo ꝙ meum
cõsiliũ nõ tenueris. cõfortantis te ⁊ monentis animo non
frangi. pussllammitate nõ uinciꝰ. s portare pacient᷑̾ omis
inpositũ: quod semel impositũ dipon̾e nõ licebat. De que
ie ip̃e mͥ sicut postulas satisfacio ꝓ te. Ignoscens siquidem
sapientis mee siccitatẽ. immo insiꝑientie semꝑ suspectã ha¬
bens temeritatẽ. ꝯ nõ fit quod fieri laudo. nec audeo nec

Expanded text:
seriem litterarum attollens me supra me, multum de me laudaseriem litterarum attollens me supra me, multum de me laudabilia intermisces: quorum quia ipse mihi conscius non sum; et tuae haec benevolentiae adscribo, et ignosco ignorantiae. Tu enim vides in facie, Deus autem in corde: sub cujus tremendo aspectu si sollicite me circumspicio, certum est quod eo ipse mihi notior sum quam tibi, quo propinquior. Ideoque magis credo mihi de me videnti me, qutibi opinanti de me quod non vides in me. Quod si quid forte a nu sumus nos et sermones nostri. 2. Satisfacis etiam mihi pro eo, quod consilium meum non tenueris, confortantis te et monentis animo non frangi, pusillanimitate non vinci, sed portare patienter onus impositum, quod semel susceptum deponere non licebat: de qua re ipse mihi, sicut postulas, satisfacio pro te. Agnoscens siquidem sapientiae meae siccitatem, imo insipientiae meae semper suspectam habens temeritatem; cum non fit quod fieri laudo, nec audeo, nec