comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad quietẽ corꝑis datam ẽẽ cognoscimꝰ.¬
ñ ad mun̾is alicuiꝰ oͣꝑis functionẽ. quȩ
somno ⁊ obluuone transcurrit᷑. Non
sit in nob̃ comessatio. ⁊ ebrietas. cubi¬
le ⁊ impudicitia: non dicamꝰ. tenebrȩ
⁊ parietes oꝑiunt nos. ⁊ quis scit si ui¬
debit altissimꝰ᷑: s sit in nobis amor lu¬
cis. ⁊ cura honestatis. ut tanquam in
die ambulantes oꝑa nr̃a coram do lu¬
cere cupiamꝰ: cui ẽ honor laus gła. po¬

Expanded text:
ad quietem corporis datam esse cognoscimad quietem corporis datam esse cognoscimnon ad muneris alicujus vel operis functionem, quae somno et oblivione transcurritur. Non sit nobis commessatio, ebrietas, cubile, impudicitia. Non dicamus: Tenebrae et parietes operiunt nos, et quis scit si videbit Altissimus? Sed sit in nobis amor lucis, et cura honestatis, ut tamquam in die ambulantes, opera nostra coram Deo lucere cupiamus, cui est honor, laus, gloria, po
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ scłm unũ int̾dum scriptura dicit.
Nam isi aliis locis scła appellat: ui¬
det᷑ magis diu̾sitates statͣu publicoꝵ.
uel negotioꝵ. significare. quã scłorũ
successiones aliquas definire: qr dies
dñi magnꝰ ⁊ p̃clarꝰ. Et alibi. Ut quid
uobis querere diẽ dñi: ⁊ hic tenebrȩ
⁊ ñ lux. Manifestum ẽ enĩ qͦd male ꝯ¬
scus ⁊ indignis. dies ille tenebrosus sit.
quo fulgebit innocentia. ⁊ mens
noxia cruciabitur. Ceterũ quod sine
int̃pelatione noctium. ⁊ successione
tenebrarum dies ꝑpetuus ille remune¬
rationis et̃uȩ futurus sit̾: scriptu¬
ra nos docet. Pulchrȩ autẽ uicẽ
utramq unũ dicturꝰ diẽ: matutino
eum fine conclusit. ut aluce diem ĩ¬
choare doceret: ⁊ in lucẽ desinere.
Non enĩ est integrum diei tempꝰ ⁊ noc¬
tis: nisi fuerit expletum. Unde ⁊ nos
semꝑ quasi in die honeste ambulemꝰ.
⁊ abiciamꝰ oꝑa tenebrarũ: noctem enĩ

Expanded text:
et saeculum unum interdum scriptura dicit — et saeculum unum interdum scriptura dicit — nam etsi aliis locis saecula appellat, uidetur magis diuersitates statuum publicorum uel negotiorum significare quam saeculorum successiones aliquas definire — quia dies domini magnus et praeclarus et alibi: ut quid uobrsuobis quaerere diem domini? et hic tenebrae et non lux; manifestum est enim quod male consciis et indignis dies ille tenebrosus sit, quo fulgebit innocentia et mens noxia cruciabitur. ceterum quod sine interpellatione noctium et successione tenebrarum dies perpetuus ille remunerationis aeternae futurus sit scriptura nos docet. pulcre autem uicem utramque unum dicturus diem matutino eum fineline conclusit, ut et a luce incohare diem doceret et in lucem desinere. non enim est integrum diei tempus et noctis, nisi fuerit expletum. unde et nos semper quasi in die honeste ambulemus et abiciamus opera tenebrarum. noctem enim
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ lux. finis diei. uesꝑa ẽ. Iam sequens
dies ex noctis fine succedit. sententia
aũt di euidens. qͣ diẽ primo uoca¬
uit lucẽ. ⁊ scđo uocauit tenebras
noctem. Preclare &̃ unũ ñ pͥmum
diem dixit. Nam secuturo scdo ⁊ ter¬
cio die. ⁊ deinceps reliquis: pͥmum
potuit dicere. ⁊ hoc ordinis uidebat᷑ eẽ
S legẽ statuit ut uiginti quatuor¬
hore diurnȩ atq nocturne diei tan¬
tum nomine definiant᷑. at si dic̾et.
xx.iiiͦi. horarũ mensura uniꝰ diei
tẽpꝰ est. Si enĩ cum uiroꝵ. generatio
cõputat᷑. ⁊ intelligitur etiam femi¬
narum. qr nectunt᷑ scda priorib:
ita &̃ dies numerant᷑. ⁊ noctes estiman-¬
tur adiuncte. Sic̃ gͥ circuitꝰ unus.
ita unus dies. Nam pler̃iq &̃ ebdo-¬
madam unũ diem dict. quod in se
quasi in unũ redeat diem. ⁊ quasi sep¬
cies in se recurrat. Est aũt ⁊ circuitꝰ
figura. a se incipere ⁊ in se reu̾ti. Uñ

Expanded text:
est lux. finis diei uespera est. iam sequens est lux. finis diei uespera est. iam sequens dies ex noctis fine succedit. sententia autem dei euidens, quia diem primo uocauit lucem et secundo uocauit tenebras noctem. praeclare etiam unum, non primum diem dixit; nam secuturo secundo et tertio die et deinceps reliquis primum potuit dicere — et hoc ordinis uidebatur - sed legem statuit, ut XXIIII horae diurnae atque nocturnae diei tantum nomine definiantur, ut si diceret: XXIIII horarum mensura unius diei tempus est. sicut enim uirorum generatio conputatur et intellegitur etiam feminarum, quia nectuntur secunda potioribus, ita etiam dies numerantur et noctes aestimantur adiunctae. sicut igitur circuitus unus ita unus dies. nam plerique etiam ebdomadam unam unum diem dicunt, quod in se quasi in unum redeat diem et quasi septies in se recurrat. est autem haec circuitus figura a se incipere et in se reuerti. unde
Abbreviated transcription (Latin):
quam diem significare uideat᷑. Nec
aduertunt. quod pͥmo p̃miserit diẽ.
nebras uocauit noctem. Deinde qͦd
uesꝑ finis diei sit & mane finis noc¬
tis. Ergo ut p̃rogatiuam ꝓetiã &¬
primatꝰ natiuitatis diei daret: priꝰ
finẽ diei significauit. pꝰ quã secutu
ra ẽẽt: deinde postea finẽ noctis
adiunxit. Eo usq autẽ noctẽ diei
scriptura ante ferre ñ potuit: ut
⁊ diei ⁊ noctis tempora diei appella¬
tione ꝯcluserit. & tamquã pͥncipa¬
lis. auctoritatẽ nominis uendicau̾it.
Et hanc scripturȩ e̾e consuetudinẽ.
ut potiori appellationẽ deputet:
frequentib exemplis ꝓbamꝰ. Si qͥdẽ
⁊ iacob dixit. dies uitȩ meȩ pusilli
⁊ mali. & iterũ. Om̃s dies uitȩ meȩ.
Et dã posuit dies annoꝵ meoꝵ. ñ
dixit ⁊ noctes. Unde adu̾timꝰ ea quȩ
nunc spetiȩ historiȩ tradunt᷑. ium
statuisse legis in posterum. Principi-¬
um gͦ diei: uox cd̃i ẽ fiat lux. ⁊ facta

Expanded text:
quam diem significare uideatur. nec quam diem significare uideatur. nec aduertunt primo quod praemiserit diem nebras uocauit noctem, deinde quod uespere finis diei sit et mane finis noctis. ergo ut praerogatiuam et primatus natiuitatis diei daret, prius finem diei significauit, post quam secutura nox esset, deinde postea finem noctis adiunxit. eo usque autem noctem diei scriptura anteferre non potuit, ut et diei et noctis tempora diei appellatione concluserit et tamquam principalis auctoritate nominis uindicauerit. et hanc scripturae esse consuetudinem, ut potiori appellationem deputet, frequentibus exemplis probamus, siquidem et Iacob dixit: dies uitae meae pusilli et mali et iterum: omnes dies uitae meae et Dauid posuit: dies annorum meorum, non dixit et noctes, unde aduertimus ea quae nunc in specie historiae traduntur uim statuisse legis in posterum. principium ergo dieiuox dei est: fiat lux. et facta
Abbreviated transcription (Latin):
uidendo cõplacet. qm̃ ipsa uidendi
officium subministrat. Nec immeri
nire. a quo iure pͥma laudat᷑: qm̃ ip¬
sa fecit ut etiam ceta mundi menbra
digna sint laudib uidit gͦ ds lucẽ.
⁊ uultu suo illuminauit. ⁊ uidit qr
bona ẽ: non parte di s generabile
iudicium ẽ. Itaq ñ in splendore tan¬
tummͦ. s in omni utilitate gr̃a lucis
ꝓbatur. Unde ⁊ discretio fit int̾ lu¬
cem ⁊ tenebras. ut seꝑata lucis nat᷑a
a tenebris nichil iudeatur int̾ se ha¬
bere confusum. Et uocauit deus
gueret. Adu̾timꝰ itaq quod iucis ortꝰ.
ante quã solis. diẽ uid eatur aꝑire. pͥn-¬
cipia enĩ diei noctis exitũ claud̃t. Ut
finis tẽporis. & statͣus limes nocti ⁊ diei
uideatur ẽẽ p̾scriptꝰ: diem sol clarificat.
lux facit. Frequent̃ cęlum nubib tex¬
itur. ut sol tegatur. ne. ullus radius
eius appareat. lux tam̃ diem monstrat.
priꝰ uesperum pꝰea mane scriptura
memorauerit. ne forte noctem priꝰ

Expanded text:
uidendo conplacet, quoniam ipsa uidendi uidendo conplacet, quoniam ipsa uidendi officium subminnire, a quo jure prima laudatur; quoniam ipsa fecit, ut etiam caetera mundi membra digna sint laudibus. Vidit ergo Deus lucem, et vultu suo illuminavit, et vidit quia bona est. Non ex parte Dei, sed generale judicium est. Itaque non in splendore tantummodo, sed in omni utilitate gratia lucis probatur. Unde et discretio fit inter lucem et tenebras; ut separata lucis natura atque tenebrarum, nihil videatur intra se habere confusum. Et vocavit Deus gueret. Advertimus itaque quod lucis ortus antequam sol diem, videatur aperire; 21 principia enim diei noctis exitum claudunt, finisque temporis et status limes nocti et diei videatur esse praescriptus. Diem sol clarificat, lux facit. Frequenter coelum nubibus texitur, ut sol tegatur, nec ullus radius ejus appareat; lux tamen diem demonstrat, prius vesperum, postea mane Scriptmemorauerit, ne forte noctem prius
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ discreuit int̾ lucẽ ⁊ tenebras. Et
uidit cd̾ lucem qr bona ẽ. Dixit. ⁊ so¬
num uocis nullus audiuit. Discreuit.
⁊ oꝑationis molimina nemo dep̃hendit.
uidit: ⁊ oculoꝵ eꝰ intentionẽ nullus
inspexit. Et iuidit inquit deus lucẽ
quia bonaͤ. Nec quod ignorabat uidit.
nec id quod nesciebat ante. aut non
egeant. s gr̃am suam cum uident᷑ ipsa
testentur. Plus ẽ quod ꝓbatur aspec̾tu:
quam quod sermone laudat᷑. Suo enĩ
utit᷑ testimonio. ñ alieno suffragio.
Quod si apud nos oculis iudicium e¬
mittit᷑ quib simul ⁊ gr̃a uenustatis
⁊ rerum m̃sura cõphendit᷑: quanto
magis deus omnia que ꝓbat uidet
⁊ que uidet ꝓbat : scd̃m qͦd scriptũẽ.
Quia oculi dñi suꝑ iustos. Lucis natu¬
ra huiꝰ modi ẽ. ut ñ in numero ñ in
mensura. ñ in pondere ut alia. s omnis
eius in aspectu sit gr̃a. Propriis itaq
sermonib naturam lucis exp̃ssit. quȩ

Expanded text:
et discreuit inter lucem et tenebras et et discreuit inter lucem et tenebras et uidit deus lucem quia bona est. dixit, et sonum uocis nullus audiuit: discreuit, et operationis molimina nemo deprehendit: uidit, et oculorum eius intentionem nullus aspexit. et uidit inquit deus lucem quia bonjabona. nec quod ignorabat uidit nec id quod nesciebat ante aut non egeant, sed gratiam suam, cum uidentur, ipsa testentur. plus est quod probatur aspectu quam quod sermone laudatur. suo enim utitur testimonio, non alieno suffragio. quodsi aput nos oculis iudicium emittitur, quibus simul et gratia uenustatis et rerum natura conprehenditur, quanto magis deus omnia quae probat uidet et quae uidet probat secundum quod scriptum est quia oculi domini super iustos. lucis natura huiusmodi est, ut non in numero, non in mensura, non in pondere ut alia, sed omnis eius in aspectu sit gratia. propriis itaque sermonibus naturam lucis expressit, quae
Abbreviated transcription (Latin):
dum ipsum infuso lumine aperiret.
atq eiꝰ spetiem uenustaret. Resplen-¬
duit gͥ subito aer ⁊ expauerunt tene¬
brȩ. Noui luminis claritate repressit
eas: & quasi in abyssos demersit. repen¬
te ꝑ uniuersa mundi loca fulgor lu¬
cis infusus. Pulchrȩ itaq ⁊ ꝓprie dixit.
facta ẽ lux. Sicut enĩ cito lux celum.
terras. maria. illuminat. ⁊ mom̃to tem¬
poris sine ulla cõprehensione. retectis
surgentis diei splendore regionib nr̃o
se circumfundit aspectui: ita ortꝰ eius
cito debuit explicari. Quid miramur
si deus locutꝰ ẽ lucẽ. & caliganti mundo
lum̃ emicuit: quando si quis int̾ aquas
mersus. oleum ore mserit. clariora
faciat ea quȩ profundi tegebantur
occultis: dixit ds. ñ ut ꝑ uocis orga¬
na quidam sonꝰ sermonis exiret nec
ut linguȩ motꝰ celeste formaret allo¬
quium. atq aerẽ istum quidã uerboꝵ
strepitꝰ uerberaret. s ut uoluntatis suȩ
cognitĩonẽ ꝓderet oꝑationis effectus:

Expanded text:
dum ipsum infuso aperiret lumine dum ipsum infuso aperiret lumine atque eius speciem uenustaret. resplenduit subito igitur aer et expauerunt tenebrae noui luminis claritate, repressit eas et quasi in abyssos demersit repente per uniuersa mundi fulgor lucis infusus. pulchre itaque et proprie dixit: facta est lux. sicut enim cito lux caelum terras diuinitatem inluminat et momento temporis sine ulla conprehensione retectis surgentis diei splendore regionibus nostro se circumfundit aspectui, ita ortus eius cito debuit explicari. quid miramur si deus locutus est lucem et caliganti mundo lumen emicuit, quando si quis inter aquas mersus oleum ore miserit, clariora faciat ea quae profundi tegebantur occultis? dixit deus non ut per uocis organa quidam sonus sermonis exiret nec ut linguae motus caeleste formaret adloquium atque aerem istum quidam uerborum strepitus uerberaret, sed ut uoluntatis suae cognitionem proderet operationis effectu.
Abbreviated transcription (Latin):
mundum: s eam lucẽ fieri uoluit
quȩ oculis corꝑalib cõp̃hendẽretur.
qr qͥ edificiũ aliquod dignũ habitacu¬
lo patris familias struere desiderat:
ante quã fundam̃ta ponat. unde lu¬
cẽ ei infundat explorat. Et ea pͥma
ẽ gr̃a. que si desit: tota domꝰ deformi
horret incultu. Lux ẽ quȩ reliquos
domoꝵ cõmendat ornatꝰ. Fi̾at inquit
lux. Plena uox luminis ñ dispositio¬
nis apparatum. significat. s oꝑatio¬
nis resplendet effectu. Nature opi¬
fex lucẽ locutꝰ ẽ ⁊ creauit. sermo di
uoluntas ẽ: opꝰ di natura ẽ. Lucẽ crea¬
uit. tenebras illuminauit. & dixit
ds. fiat lux. ⁊ facta ẽ lux. Non ideo dix̃
ut sequeret᷑ oꝑatio. s dicto absoluit
negotium. Unde pulchrȩ dauiticum
illud. & dixxit ⁊ facta sunt: qr dictum
impleuit effectus. Auctor gͦ lucis ds̾.
locꝰ aũt ⁊ causa tenebrarũ. mundus ẽ.
Sed bonꝰ auctor ita lucẽ dilexit. ut mũ¬

Expanded text:
mundum: sed eam lucem fieri uoluit, mundum: sed eam lucem fieri uoluit, quae oculis corporalibus conprehenderetur. qui aedificium aliquod dignum habitaculo patris familias struere desiderat, antequam fundamentum ponat, unde lucem ei infundat explorat. et ea prima est gratia, quae si desit, tota domus deformi horret incultu. lux est, quae reliquos domus conmendat ornatus. fiat inquit lux. plena uox luminis non dispositionis apparatum significat, sed operationis resplendet effectu. naturae opifex lucem locutus est et creauit. sermo dei uoluntas est, opus dei natura est: lucem creauit. tenebras inluminauit. et dixit deus: fiat lux. et facta est lux. non ideo dixit ut sequeretur operatio, sed dicto absoluit negotium. unde pulchre Dauiticum illud dixit et facta sunt, quia dictum inpleuit effectus. auctor ergo lucis deus, locus autem et causa tenebrarum mundus est. sed bonus auctor ita lucem dixit, ut mun
Abbreviated transcription (Latin):
antrũ. clausum undiq huiꝰmodi
locum uocarunt. nisi quod antro
inhorrescat situ atq offusione tene¬
brarum: iste gͦ tenebrȩ suꝑ aquarũ
abyssos erant. nam abyssum multitu¬
dinẽ ⁊ ꝓfundum aquarũ dici lectio
eu̾głii docet. ubi rogabant saluato¬
rem demonia. ne iuberet illis ut
in abyssum irent. s qui docebat uo¬
luntates demonioꝵ ñ e̾e faciendas:
p̃cepit illis ut irent in porcos. Porci
aũt se in stagnũ aquarũ precipita¬
uerunt: ut quod recusabant demo¬
nia ñ euaderent. s digno p̃cipitio
demergerent᷑. Erat gͦ hec mundi. in
đi. ubi diuina inciꝑe habebat oꝑatio.
Fiat inquit lux. Unde uox di in scͥp¬
tura diuina debuit inchoare: n alu¬
mine : unde mundi ornatꝰ nisi a luce
exordium sumere: frustra enĩ esset:
si ñ uideretur. Erat quidẽ d̃ ipse ⁊̃
lumine. qr lucem habitat in accessi¬
bilem : erat lum̃ uerum quod illuni¬
nat omnẽ hominẽ uenientẽ in hunc

Expanded text:
antrum clausum undique huiusmodi antrum clausum undique huiusmodi locum uocarunt, nisi quod atro inhorrescat situ atque offusione tenebrarum? istae ergo tenebrae super aquarum abyssos erant. nam abyssum multitudinem et profundum aquarum dici lectio euangelii docet, ubi rogabant saluatorem daemonia, ne iuberet illis ut in abyssum irent. sed qui docebat uoluntates daemoniorum non esse faciendas praecepit illis ut irent in porcos, porci autem se in stagnum aquarum praecipitauerunt, ut quod recusabant daemonia non euaderent, sed digno praecipitio demergerentur. erat ergo haec mundi incot spiritus dei, ubi diuina incipere habebat operatio. fiat inquit lux. unde uox dei in scriptura diuina debuit incohare nisi a lumine, unde mundi ornatus nisi a luce exordium sumere? frustra enim esset, si non uideretur. erat quidem deus ipse in lumine, quia lucem habitat inaccessibilem, et erat lumen uerum, quod inluminat om
Abbreviated transcription (Latin):
nobis ex natura. alia ex cõmodita¬
te accidere uident᷑. Non ociosus
nobis excursus iste ꝓcessit: ut ꝓba¬
remus tenebras & abyssum simpli-¬
citer accipienda. Erant enĩ tene¬
brȩ. de umbratione cęli: qr omne
corpꝰ umbram facit. qͣͥ obumbrat
uel finitima uel inferiora. ⁊ ea max¬
ime que oꝑre atq includere uide¬
atur. Includit aũt celi polus. qr ce¬
lum sic̃ camera extendit᷑. quẽ ad mo¬
dum supra demonstrauimꝰ. Nonꝰ pͥn-¬
cipalis erat tenebrosa substantia.
s quasi umbra secuta ẽ mundi cor¬
pus. caligo tenebraruoi. Itaq mom̃¬
to diuine p̃ceptionis mundus assur¬
gens intra se inclusit umbram. ut
si quis in campi medio quẽ solme¬
ridianus illuminẽt. locũ aliquẽ re¬
pente obsepiat. ⁊ densis ramoꝵ. fron¬
dib tegat. nonne quo splendidi¬
or foris spẽs loci eiꝰ effulgeat. hoc
horrenti desuꝑ scena gurgustiuor
eius intꝰ obscurius sit. Aut unde

Expanded text:
nobis ex natura, alia ex commoditanobis ex natura, alia ex commoditate accidere uidentur. non otiose nobis excursus iste processit, ut probaremus tenebras et abyssum simpliciter accipienda. erant enim tenebrae de obumbratione caeli, quia omne corpus umbram facit, qua obumbrat uel finitima uel inferiora et ea maxime quae operire atque includere uidetur. includit autem caeli polus, quia caelum sicuti camera extenditur, quemadmodum supra demonstrauimus. non ergo principalis erat tenebrosa substantia, sed quasi umbra secuta est mundi corpus caligo tenebrarum. itaque momento diuinae praeceptionis mundus adsurgens intra se inclusit umbram, ut si quis in campi medio, quem sol meridianus inluminat, B locum aliquem repente obsaepiat et densis ramorum frondibus tegat, nonne quo splendidior foris species loci eius effulgeat, hoc horrenti desuper scaena gurgustium eius intus obscurius fit? aut unde
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis. Quoꝵ gͥ nos sumus dñi. hoꝵ
pͥncipia extrinsecus ñ requiramꝰ Nec
diriuemꝰ in alios s agnoscamꝰ ea quȩ
ꝓpria nr̃a sunt. Quod enĩ possumꝰ ñ
facere si nolumꝰ: huiꝰ electionẽ mali.
nobis potiꝰ debemꝰ quã aliis adscribe.¬
re. Ideo & iã in iudiciis istiꝰ mundi uo¬
luntarios reos ñ ex necessitate cõpul¬
sos. culpa extringit. pena condẽpnat.
Neq enĩ si ꝑ furorẽ aliquis innocentem
ꝑemerit. obnoxiꝰ morti ẽ. quin& iam
ipsius diumnȩ legis oracło si quis ꝑ im-¬
prudentiam intulerit necẽ: accipit
impunitatis spem. refugii facultatẽ.
ut possit euadere. Hoc gͥ de eo quod
propriȩ malum uidet᷑. dictum sit.
Mala enim non st̃ nͥ quȩ crimine
mentẽ implicant ⁊ ꝯscientiã ligant.
Ceterum: pauperiem. innobilitatẽ.
egritudinẽ. mortẽ. nemo sapiens
mala dixerit. nec in maloꝵ sortem
numerauerit: qr nec contraria istis in
bonis habent᷑ maximis. quoꝵ alia

Expanded text:
corporis. quorum igitur nos sumus domini, horum corporis. quorum igitur nos sumus domini, horum principia extrinsecus non requiramus nec diriuemus in alios, sed agnoscamus ea quae propria nostra sunt. quod enim possumus non facere si nolimus, huius electionem mali nobis potius debemus quam aliis ascribere. ideo etiam in iudiciis istius mundi uoluntarios reos, non ex necessitate conpulsos culpa astringit, poena condemnat. neque enim si per furorem aliquis innocentem peremerit, obnoxius morti est. quin etiam ipsius diainaediuinae legis oraculo, si quis per inprudentiam intulerit necem, accipit inpunitatis spem, refugii facultatem, ut possit euadere. hoc igitur de eo quod proprie malum uidetur dictum sit; mala enim non sunt nisi quae crimine mentem inplicant et conscientiam ligant. ceterum pauperiem ignobilitatem aegritudinem mortem nemo sapiens mala dixerit nec in malorum sorte numerauerit, quia nec contraria istis in bonis habentur maximis, quorum alia
Abbreviated transcription (Latin):
busdam retib tenent. Et certe
in nobis ẽ. moderari studia. cohibe¬
re iracundiam. cohercere cupidita¬
tem. In nobis etiam indulgere luxu¬
riȩ. adulare libidini. inflaminari ira-¬
cundia uel inflãmanti aurem
accõmodare. Eieuari magis suꝑbia
effundi in seuiciam: quam repͥmi hu¬
militate: diligere mansuetudinẽ. Qa
naturam accusas ohomo: habet illa
uelut impedimenta quȩdam. senec¬
tutẽ ⁊ infirmitatẽ. S senectꝰ ipsa. in
bonis morib dulcior. in consiliis uti¬
lior. Ad constantiã subeundȩ mortis
paratior. ad repͥmendas libidines for¬
tior. Infirmitas quoq corꝑis. sobri¬
etas mentis ẽ. Unde ait apł̃s. Cum
ifirmor. tc̃ potens suoi. Itaq non
inuirtutib s minfirmitatib głaba¬
tur. Responsum quoq diuinũ reful¬
sit oraculo saluatoris. qr uirtꝰ minfir¬
mitatib ꝯsũmat᷑. Illa cauenda. quȩ
ex nr̃a uoluntate ꝓdeunt. delicta u¬
uentutis ⁊ inracionabiles passiones.

Expanded text:
busdam retibus tenent. Et certe busdam retibus tenent. Et certe in nobis est moderari studia, cohibere iracundiam, coercere cupiditates: in nobis est etiam indulgere luxuriae, adolere libidines, inflammare iracundiam, vel inflammanti aurem accommodare, elevari magis superbia, effundi in saevitiam, quam reprimi humilitate, diligere mansuetudinem. Quid naturam accusas, o homo? Habet illa velut impedimenta quaedam, senectutem et infirmitatem. Sed senectus ipsa in bonis moribus dulcior, in consiliis utilior, ad constantiam subeundae mortis paratior, ad reprimendas libidines fortior. Infirmitas quoque corporis, sobrietas mentis est. Unde ait Apostolus: Cum infirmor, tunc potens sum. itaque non in uirtutibus, sed in infirmitatibus gloriabatur. responsum quoque diuinum refulsit oraculo salutari quia uirtus in infirmitate consummatur. illa cauenda quae ex nostra uoluntate prodeunt delicta iuuentutis et inrationabiles passiones
Abbreviated transcription (Latin):
pio ẽ quasi increata neq adeo facta
unde habet naturã malicia: nam
mala ẽẽ in hoc mundo nullus sa-¬
piens denegauit: cum sit tam fre-¬
quens in hoc scło lapsus ad mortẽ.
s mentis atq animi deprauatio.
A tramite uirtutis deuia. quȩ incu¬
riosumanimis frequent̃ obrepit.
Non gͥ ab extraneis ẽ nobis quaor
a nobis ipsis maiꝰ ꝑiculum. Intꝰ est
adu̾sarius. intꝰ auctor erroris. Intꝰ
inquam clausus in nobis met ipsis.
Propositum spͣeculare. habitũ tuȩ
mentis explora Excubias obtende
adu̾sum mentis tuȩ cogitationes.
⁊ animi cupiditates: Tu ipse tibi
causa es imꝓbitatis. tu ipse dux
flagitioꝵ tuorũ. atq incentor cri¬
minum. Quid alienam naturaor
arcessis ad excusationẽ tuoꝵ lap¬
suum: utinam te ipse ñ ĩpelleres.
utinam ñ precipitares: utinam ñ
inuolueres. ab studiis inmoderatio¬
rib. aut indignatione. aut cupidi¬
tatib que nos innexos uelut qui¬

Expanded text:
pio est quasi increata neque a deo facta, pio est quasi increata neque a deo facta, unde habet natura malitiam ? nam mala esse in hoc mundo nullus sapiens denegauit, cum sit tam frequens in hoc saeculo lapsus ad mortem. sed mentis atque animi deprauatio a tramite uiitutis deuia, quae incuriosorum animis frequenter obrepit. non igitur ab extraneis est nobis quam a nobis ipsis maius periculum. intus est aduersarius, intus auctor erroris, intus inquam clausus in nobismet ipsis. propositum tuum speculare, habitum tuae mentis explora, excubias optende aduersus mentis tuae cogitationes et animi cupiditates. tu ipse tibi causa es inprobitatis, tu ipse dux flagitiorum tuorum atque incentor criminum. quid alienam naturam arcessis ad excusationem tuorum lapsuum? Utinam te ipse non impelleres, utinam non praecipitares, utinam non involveres aut studiis immoderatioribus, aut indignatione, aut cupiditatibus, quae nos innexos velut qui
Abbreviated transcription (Latin):
incurras. Simplicit̾ lege ohomo.¬
ñ tibi ipse foueam prauus int̃pres
effodias. Simplex sermo ẽ. qr fecit
đs celum ⁊ terram. fecit quod nõ
erat. ñ qͦd erat. Et t̾ra erat inuisi¬
bilis: Ex qͦ facta ẽ. erat: ⁊ erat inuisibił.
qr exundabat aqͣ.⁊ oꝑiebat eã. erãt sr̃ eã
tenebrȩ suꝑfusȩ. qr ñdũ erat lum̃ diei:
ñdum solis radius. qui solet ⁊ sub aqͥs
latentia declarare. Quid gͦ dicunt
quod ds creau̾it malũ. cum ex con¬
triis ⁊ aduersariis ne quaquã sibi
aduersa generent᷑: Nec enĩ uita
mortẽ generat: nec lux tenebras.
Non enĩ sicut mutabilitates affec¬
tuum. ita etiam generationũ ꝓgres¬
siones sunt. Ille ex contrariis in con¬
traria. ꝓpositi deflẽctione uertunt᷑:
iste ñ ex contrariis in aduersa de¬
flectunt᷑. s ex eiusdẽ generis uel
auctoribꝰ uel causis create. insimi-¬
litudinẽ sui referunt᷑ auctoris.
Quid gͥ dicemꝰ: si enĩ neq sñ princi¬

Expanded text:
incurras. simpliciter legeslege o homo, noincurras. simpliciter legeslege o homo, non tibi ipse foueam prauus interpres effodias. simplex sermo est quia fecit deus caelum et terram: fecit quod non erat, non quod erat, et terra erat inuisibilis: ex quo facta est, erat, et erat inuisibilis, quia exundabat aqua et operiebat eam, et erant super eam tenebrae superfusae, quia nondum erat lumen diei, nondum solis radius, qui solet et sub aquis latentia declarare. quid ergo dicunt quod deus creauerit malum, cum ex contrariis et aduersis nequaquam sibi aduersa generentur? nec enim uita mortem generat nec lux tenebras. non enim sicut mutabilitates adfectuum ita etiam generationum progressiones sunt. illae ex contrariis in contraria propositi deflexione uertuntur, istae non ex contrariis in aduersa cariorem, sed ex eiusdem generis uel auctoribus uel causis creatae in similitudinem sui referuntur auctoris. Quid igitur dicemus ? si enim neque sine princi
Abbreviated transcription (Latin):
cause rerum. ignis ⁊ aer. terra ⁊ aqua
sint. ex quib mundi sp̃es constat ⁊
forma. Ubi gͥ tenebrȩ nequitiarũ
spiritaliũ locum habere potuerunt.
cum auguste huiꝰ decorem figurȩ
mundus indueret: numquid mali¬
ciam simul ds creauit: s ea ex nob̃
orta ñ a creatore d̃o condita. morũ
leuitate generatur. ñ: ullã creatu¬
re habens p̃rogatiuam. nec auctori¬
tatẽ substantie naturalis. s mutabi¬
litatis uicium ⁊ errorẽ ꝓlapsionis.
Eradicare cum hanc ds uult de ani¬
mis singłoꝵ quomͦ ipse eam genera¬
ret: clamat ꝓpħa. desinite a malicus
lo. ⁊ fac bonum: quom ei mniciũ a dño
damꝰ: sedi hec opinio feralis eoruos
qui ꝑturbandam ecclesiam putaue-
onis: hinc pestis ill& manichooꝵ
funesta sc̃oꝵ m̃tibꝰ tẽptauerunt in¬
ferre contagia. Quid nobis ipsi in
lumine uitȩ tenebras mortis inqui¬
rimus: scriptura diuina salutẽ sug¬
gerit. uitȩ odorẽ fraglat. ut suauita¬

Expanded text:
causae rerum ignis et aer, terra et aqua causae rerum ignis et aer, terra et aqua sint, ex quibus mundi species constat et forma. ubi igitur tenebrae nequitiarum spiritalium locum habere potuerunt, cum augustae huius decorem figurae mundus indueret? numquid malitiam simul deus creauit ? sed ea ex nobis orta, non a creatore deo condita morum leuitate generatur non ullam creaturae habens praerogatiuam nec auctoritatem substantiae naturalis, sed mutabilitatis uitium et errorem prolapsionis. eradicari hanc deus uult de animis singulorum: quomodo eam ipse generaret? clamat propheta: desinite a malitiis lo et fac bonum: quomodo ei initium a domino damus? sed haec opinio feralis eorum qui perturbandam ecclesiam putaueruinc pestis illa Manicheorum funesta sanctorum mentibus temptauerunt inferre contagia. quid nobis ipsi in lumine uitae tenebras mortis inquirimus ? scriptura diuina salutem suggerit, uitae odorem fraglat, ut suauita
Abbreviated transcription (Latin):
in sp̃u sicut scriptũ ẽ. Uerbo dñi ce¬
li firmati st̃. ⁊ spũ oris eiꝰ omnis uirtꝰ
eoꝵ. Itaq quẽ admodũ in psalmo do-¬
cemur oꝑationẽ uerbi. quod ẽ u̾bũ
qr d̾s dixit ⁊ deus fecit. Sp̃c quoq dĩ
suꝑferebat᷑ suꝑ aquas. Ornando enĩ
polu̾m celi. germinaturis terris pul
bebant nouoꝵ partuũ semina ger¬
minare. Scđ̃m quod dixit ꝓpħa.
Emitte spm̃ tuũ ⁊ creabuntur. ⁊ re¬
nouabis faciem terrȩ. Deniq syrꝰ
qui uicinus hebreo ẽ⁊ sermo¬
ne consonat in plerisq ⁊ congruit:¬
sic habet. Et sp̃s di fouebat aquas.
.i. uiuificabat: ut in nouas cogeret
creaturas. ⁊ fotu suo animaret ad
tutum suꝑ eas ẽẽ ñ poterant. ubi
locum sibi tanta grͣa uendicabat:
siue ut quidã uolunt aerẽ accipi¬
ant. respondeant qua racione spͣm
di dixerit. cũ satis fuerit sp̃m nun¬
cupare. Hii gͦ uolunt dño do nr̃o
quatuor pͥmũ elem̃ta generata. cȩ¬
lum. terram. mare. aerem: eo quod

Expanded text:
cut scriptum est: uerbo domini caeli firmati sunt et spiritu oris eius omnis uirtus eorum. itaque quemadmodum in psalmo docemur operationem uerbi, quod est uerbum quia deus dixit et deus fecit. spiritus quoque dei superferebatur super aquas. ornando enim polo caeli germinaturis terris pulcbebant nouorum partuum semina germinare secundum quod dixit propheta: emitte spiritum tuum, et creabuntur et renouabis faciem terrae. denique Syrus, qui uicinus Hebraeo est et sermone consonat in plerisque et congruit,sic habet: et spiritus dei fouebat aquas, id est uiuificabat, ut in nouas cogeret creaturas et fotu suo animaret ad tutum super eas esse non poterant, ubi locum sibi tanta gratia uindicabat, siue ut quidam uolunt aerem accipiant, respondeant qua ratione spiritum dei dixerit, cum satis fuerit spiritum nuncupare. hi ergo uolunt a domino deo nostro quattuor primum elementa generata, caelum terram mare aerem, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
clesiȩ. quȩ religiosos populi cetꝰ. qui
carmina diuina ꝯcinerent. inmacula¬
to uirgo sp̃u copulauit: Nam õs tem¬
plo hierosolimis fuisse legimꝰ uirgi¬
nes deputatas. S quid apłs dicit:
hec autẽ in figura ꝯtingebant illis
ut ẽẽnt inditia futuroꝵ fĩgura autẽ
in paucis ẽ: uita in plurib At uͦ postea¬
quam dñs in corpꝰ hoc ueniens. ꝯtub̾¬
nium diuinitatis & corꝑis. sine ulla
ꝯcretȩ confusionis labe sociauit:
tunc toto orbe diffusus corporibꝰ hu¬
manis. uitȩ celestis usus inoleuit.
Hoc illud ẽ quod ministrantes in ter¬
ris angli declararunt futurũ genꝰ
quod ministeriũ dño inmaculati cor¬
poris obsequiis exhiberet. Hec ẽ ce¬
lestis illa militia: quam laudantium
exercitꝰ angłori ꝓmit tebat & terris:
habemꝰ gͦ auctoritatẽ uetustatis a
scło. plenitudinẽ ꝓfessionis a xp̃o.¬

Expanded text:
clesiae, quae religiosos populi coetus qui clesiae, quae religiosos populi coetus qui carmina divina concinerent, immaculato virgo spiritu copulavit? Nam etiam templo Hierosolymis fuisse legimus virgines deputatas. Sed quid Apostolus dicit? Haec autem in figura contingebant illis, ut essent indicia futurorum ; figura enim in paucis est, vita in pluribus. 13. At vero posteaquam Dominus in corpus hoc veniens, contubernium divinitatis et corporis sine ulla concretae confusionis labe sociavit, tunc toto orbe diffusus corporibus humanis vitae coelestis usus inolevit. Hoc illud est quod ministrantes in terris angeli declararunt futurum 150 genus, quod ministerium Domino immaculati corporis obsequiis exhiberet. Haec est coelestis illa militia, quam laudantium exercitus angelorum promittebat in terris. Habemus ergo auctoritatem vetustatis a saeculo, plenitudinem professionis a
Abbreviated transcription (Latin):
sit pectore. Nam quis tantũ cum
inuenerit relinquat bonũ: Un-¬
guentum enĩ exinanitũ ẽ nomen
tuum: ꝓpterea adolescentule di-¬
lexerunt te. & at traxerunt tẽ.
Postremo ñ meũ ÷ illud. qm̃ quȩ non
nubunt neq nubunt᷑: erunt sicut
angłi in cȩlo. Nemo gͦ miret᷑ si angłis
cõparent᷑: quȩ angłoꝵ dño copulan¬
tur. Quis gͦ neget hãc uitã flurisse
de cęlo. quam ñ facile inuenimꝰ in
terris. nisi postquam d̾s in hec t̾reni
corꝑis menbra descendit: Tunc in
utero uirgo ꝯcepit: & uerbũ caro
factum ẽ: ut caro fieret ds̃. Dicit ali¬
quis. S etiã helias nullius corporei
coitꝰ fuisse ꝑmixtꝰ cupiditatib inue¬
uitur. Ido gͦ currii raptꝰ ad cęlũ. iddo
cum dño apparet in gła: ido dñici
uenturus ẽ p̃cursor aduentꝰ. Et ma¬
ria Tympanum sumens: pudore uir¬
gineo choros duxit. S ꝯsiderate cuiꝰ
illa tunc spetiem gerebat. Nonne ec-¬

Expanded text:
sit pectore. Nam quis tantum cum sit pectore. Nam quis tantum cum invenerit, relinquat boni? Unguentum enim exinanitum est nomen tuum: propterea adolescentulae dilexerunt te, et attraxerunt te . Postremo non meum est illud, quoniam quae non nubent, neque nubentur, erunt sicut angeli in coelo . Nemo ergo miretur si angelis comparentur, quae angelorum Domino copulantur. Quis igitur neget hanc vitam fluxisse de coelo, quam non facile invenimus in terris, nisi postquam Deus in haec terreni corporis membra descendit ? Tunc in utero virgo concepit, et Verbum caro factum est, ut caro fieret Deus . 12. Dicet aliquis: Sed etiam Elias nullis corporei coitus fuisse permixtus cupiditatibus invenitur. Ideo ergo curru raptus ad coelum, ideo cum Domino apparet in gloria, ideo Dominici venturus est praecursor adventus . Et Maria tympanum sumens pudore virgineo choros duxit . Sed considerate cujus illa speciem tunc gerebat. Nonne Ec
Abbreviated transcription (Latin):
Stetit. orauit: ceruicẽ inflexit.
Cerneres trepidare carnificẽ: quasi
ipse addictus fuisset: Tremere ꝑ¬
cussoris dexteram: ꝑallere ora ali¬
eno tim̃tis ꝑiculo: cum puella ñ
timeret suo. Habetis gͥ in una hostia
duplex martiriũ: pudoris & religi¬
onis. Uirgo ꝑmansit: ⁊ martyrium
amore. & tu soror sc̃a: uel mutis ta¬
cita morib aliqͥd de uirginitate di¬
camus: ne uelut in transitu quodã.
p̃stricta uideat᷑ quȩ pͥncipalis ẽ uir¬
tus. Non enĩ ido laudabilis uirgini¬
tas. qr ⁊ in martiribꝰ repperit᷑: sed
quia ipsa martyres faciat. Quis aũ
humano eam possit ingenio cõpre¬
hendere: quam nec natura quidẽ¬
suis inclusit legibꝰ: Aut quis natu¬
rali uoce cõplecti. qd supra usum
naturȩ sit: e cęlo accersiuit: quod
imitaret᷑ in terris. Nec ĩmerito ui¬
uendi sibi usum quęsiuit e cȩlo:
que sponsum sibi inuenit in cęlo.
Hec nubes aertas. angłos. sidaq
transgrediens: uerbum dĩ in ipso

Expanded text:
Stetit, oravit, cervicem inflexit. Stetit, oravit, cervicem inflexit. Cerneres trepidare carnificem, quasi ipse addictus fuisset: tremere percussoris dextram, pallere ora alieno timentis periculo, cum puella non timeret suo. Habetis igitur in una hostia duplex martyrium, pudoris et religionis. Et virgo permansit, et martyrium amor, et tu, soror sancta, vel mutis tacita moribus, ut aliquid de virginitate dicamus; ne veluti transitu quodam perstricta videatur, quae principalis est virtus. Non enim ideo laudabilis virginitas, quia et in martyribus reperitur, sed quia ipsa martyres faciat. 11. Quis autem humano eam possit ingenio comprehendere, quam nec natura suis inclusit legibus? Aut quis naturali voce complecti, quod supra usum naturae sit? E coelo accersivit quod imitaretur in terris. Nec immerito vivendi sibi usum quaesivit e coelo, quae sponsum sibi invenit in coelo. Haec nubes, aera, angelos, sideraque transgrediens, Verbum Dei in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
uictorie. Certare difficilis: facilis
coronari. Magisteriũ uirtutis imr¬
pleuit: quȩ p̃iuditium uehebat
etatis. Non sic ad thalamũ nupta
ꝓperaret. ut ad supplicii locum
leta successu: gradu festina. uirgo
processit. Non in torto crine caput
s morib. flere om̃s: ipsa sine fletu¬
manebat. Mirari pleriq quod tã
facile uitȩ suȩ ꝓdiga. quã nondũ
hauserat: iam quasi ꝑfuncta do¬
naret. Stupere uniu̾si: quod iam
diuinitatis testis existeret: quȩ
adhuc arbitra sui. ꝑ etatẽ esse ñ
posset. E ffecit deniq ut ei de dõ
crederet᷑: cui de homine adhuc ñ
crederet᷑: quia qͦd ultra naturam
ẽ. de auctore nature ẽ. Quanto
terrore egit carnifex ut timeret᷑.
quantis blandituĩs ut suaderet.
quantoꝵ uota. ut sibi ad nuptias
ꝓueniret. At illa ad hec. Sponsi
iniuria ẽ: expectare placituram.
Qui me sibi prior elegit: accipiet.
Quio ꝑcusor moraris: Peat corpꝰ.
quod amari potest oculis quibꝰ nolo.

Expanded text:
victoriae: certare difficilis, facilis victoriae: certare difficilis, facilis coronari: magisterium virtutis implevit, quae praejudicium vehebat aetatis. Non sic ad thalamum nupta properaret, ut ad supplicii locum laeta successu, gradu festina virgo processit, non intorto crine caput sed moribus. Flere omnes, ipsa sine fletu. Mirari plerique quod tam facile vitae suae prodiga, quam nondum hauserat, jam quasi perfuncta donaret. Stupere universi, quod jam divinitatis testis existeret, quae adhuc, arbitra sui per aetatem esse non posset. Effecit denique ut ei de Deo crederetur, cui de homine adhuc non crederetur. Quia quod ultra naturam est, de auctore naturae est. 9. Quanto terrore egit carnifex ut timeretur, quantis blanditiis ut suaderet! quantorum vota ut sibi ad nuptias perveniret! At illa: Et haec Sponsi injuria est exspectare placiturum. Qui me sibi prior elegit, accipiet. Quid, percussor, moraris? Pereat corpus quod amari potest oculis quibus nolo.
Abbreviated transcription (Latin):
laudari pot̃. Quot homines. tot & p̃¬
cones: qui martyrẽ p̃dicant. dum lo¬
quunt᷑. Hec tredecim annoꝵ. marti¬
num fecisse tradit᷑: quo detestabilior
crudelitas: quȩ nec mmusculȩ peꝑ¬
cit etati ĩmo magna uis fidei: quȩ
as̃ ab illa testimoniũ inuenit etate.
Fuit ne in illo corpusculo uulneri
locus: & quȩ ñ habuit quo ferrum
reciꝑet: habuit quo ferrũ uince¬
ret. At istu̾cȩ etatis puellȩ. toruos
cẽ uultꝰ parentum ferre ñ possunt.¬
& acu districta solent puncta flere
quasi uulnera. Hec cruentas carni¬
ficum inꝑauida manꝰ. hec striden¬
tium grauib inmobilis tractatib
cathenarum. nunc furentis mucro¬
ni militis totum offerre corpꝰ: Mori
adhuc nescia: s parata. uel si ad
tropheum dñi signare uictoris.
nunc ferratis colla manꝰq ambas
inserere nexibꝰ. S nullus tam te¬
nuia menbra poterat nexus inclu-¬
dere. Nouũ martyrii genꝰ. Non¬
dum idonea pene: & iã matura

Expanded text:
laudari potest. Quot homines, tot praelaudari potest. Quot homines, tot praecones, qui martyrem praedicant, dum loquuntur. 7. Haec duodecim annorum martyrium fecisse 148 traditur. Quo detestabilior crudelitas, quae nec minusculae pepercit aetati: immo magna vis fidei, quae etiam ab illa testimonium invenit aetate. Fuitne in illo corpusculo vulneri locus? Et quae non habuit quo ferrum reciperet, habuit quo ferrum vinceret. At istius aetatis puellae torvos etiam vultus parentum ferre non possunt, et acu districta solent puncta flere, quasi vulnera. Haec inter cruentas carnificum impavida manus, haec stridentium gravibus immobilis tractibus catenarum, nunc furentis mucroni militis totum offerre corpus, mori adhuc nescia, sed parata: vel si ad tropaeum Domini signare victoris: nunc ferratis colla manusque ambas inserere nexibus: sed nullus tam tenuia membra poterat nexus includere. 8. Novum martyrii genus? Nondum idonea poenae, et jam matura
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ dñs: inmaculatam sibi famulam
etiam in hoc pleno colluuonũ fra¬
gilitatis humane corꝑe. ⁊secrauit.
Et bene ꝓcedit: ut quoniã hodie
natalis ẽ uirginis. de uirginibꝰ sit
loquendum : & a p̃dicatione. liber
martyris: hostias in molemꝰ. Natał
ẽ sc̃e agnetis: mirent᷑ uiri. ñ desꝑent
paruuili. Stupeant nuptȩ: mrent᷑
dignum loqui possumꝰ: cuiꝰ ne nom̃
quidẽ. uacuum luce laudis fuit:
Deuotio supra etatẽ⁊ uirtꝰ supra
naturam: ut mͥ uideatur ñ homi¬
nis habuisse nom̃. s oraculũ marty¬
ris: que indicauit quid ẽet futura.
Habeo tam̃: unde mn subsidiũ cõpa¬
retur. Nom̃ uirginis: titulus ẽ pu¬
doris. Appellabo martyrẽ: p̃dicabo
uirginem. Satis ꝓlixa laudatio ẽ. que
non querit᷑. s tenet᷑. Facessant gͥ
ingenia: eloquentia ꝯticescat. Uox
una: ꝑconium ẽ. Hanc senes. hanc
iuuenes: hanc pueri canant. Nemo
ẽ laudabilior: quam qͥ ab omnibꝰ

Expanded text:
enim Dominus immaculatam sibi familiam enim Dominus immaculatam sibi familiam etiam in hoc pleno colluvionum fragilitatis humanae corpore consecravit.Et bene procedit, ut quoniam hodie natalis est virginis, de virginibus sit loquendum, et a praedicatione liber martyris, hostias immolemus. Natalis est sanctae Agnes, mirentur viri, non desperent parvuli; stupeant nuptae, imitentur  loqui possumus, cujus ne nomen quidem vacuum luce laudis fuit? Devotio supra aetatem, virtus supra naturam; ut mihi videatur non hominis habuisse nomen, sed oraculum martyris, quo indicavit quid esset futura. 6. Habeo tamen unde mihi subsidium comparetur. Nomen virginis titulus est pudoris. Appellabo martyrem, praedicabo virginem. Satis prolixa laudatio est, quae non quaeritur, sed tenetur. Facessant igitur ingenia, eloquentia conticescat, vox una praeconium est. Hanc senes, hanc juvenes, hanc pueri canant. Nemo est laudabilior, quam qui ab hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
fortasse lam iussus excidere. remit¬
tat illam & hoc anno: usq dum
fodiat & mittat cophinũ stercoris.
ne forte de terra suscitet inopem
& de stercore erigat pauꝑem.
Beati qui sub uitȩ ⁊ olea equos
suos alligant: laboꝵ cursus fuorũ.
luci & leticie ꝯsecrantes. Me ficus
adhuc. id÷ illecebrosa delitiarum ob¬
umbrat. prurigo mundi: humilis
ad altitudinẽ. fragilis ad laborem:
mollis ad usum: sterilis ad fructum.
Ac fortasse miret᷑ aliquis: cur scribe¬
re audeo. qui loqui ñ queo. W tam̃
si repetamꝰ quȩ legimꝰ in euangłicis
scriptis. ⁊ sac̾dotalib factis: ac nob̾
sc̃s tacharias ꝓpħa docum̃to sit: in¬
ueniemꝰ quod uox ñ explicet. &
stilus designet. Quod si nomen ioħis
reddidit patri uocẽ: ego quoq desꝑa¬
re ñ debeo. quod uocem licet mutꝰ
accipiam. si loquar. xp̃m. Cuiꝰ qͥdem
generationẽ iuxta ꝓpheticum dictũ
quis enarrabit: Et ido quasi seruus
dñi famulam p̃dicabo. Inmaculatꝰ

Expanded text:
fortasse jam jussus excidere, remitfortasse jam jussus excidere, remittat illam et hoc anno, usque dum fodiat, et mittat cophinum stercoris; ne forte de terra suscitet inopem, et de stercore erigat pauperem! Beati qui sub vite et olea equos suos alligant , laborum cursus suorum luci et laetitiae consecrantes: me ficus adhuc, id est, illecebrosa deliciarum obumbrat prurigo mundi, humilis ad altitudinem, fragilis 147 ad laborem, mollis ad usum, sterilis ad fructum. 4. Ac fortasse miretur aliquis cur scribere audeo, qui loqui nequeo. Et tamen si repetamus quae legimus in Evangelicis Scripturis et sacerdotalibus factis, ac nobis sanctus Zacharias propheta documento sit, inveniet esse quod vox non explicet, et stylus signet. Quod si nomen Joannis reddidit patri vocem, ego quoque desperare non debeo quod vocem licet mutus accipiam, si loquar Christum: cujus quidem generationem juxta propheticum dictum quis enarrabit ? Et ideo quasi servus, Domini familiam praedicabo; immaculatus
Abbreviated transcription (Latin):
assistat angłs. ego quoq muta du
ora laxabo. Potest enĩ soluere impe¬
dimenta ĩꝑitiȩ: qui in illa asina
soluit nature. In archa uet̾is testa¬
menti: uirga floruit sac̾dotis. Faci¬
le dõ: ut in sc̃a eccła de nr̃is quoq
nucleis flos germinet. Cur aũt de¬
sꝑandum quod dñs loquat᷑ in ho¬
minib: qui ẽ locutꝰ in sentibꝰ: Ds̃
nec rubum ẽ dedignatꝰ. Atq utinã
meas quoq illuminet spinas. Erunt
fortasse qui c̃ in nr̃is sentib aliquẽ
mirent᷑ lucere fulgorem. Erunt qͦs spi¬
na nr̃a non urat. Erunt quib de
rubo audita uox nr̃a. soluat de pe¬
dib calciam̃tum: ut impedim̃tis cor¬
poralib exuatur mentis incessus.
illa infrutuosa adhuc ficu iacentẽ.
ex aliqua iħc parte respiceret: fer¬
ret quoq post triennium fructus.
& nr̃a ficus. S unde tantum pec¬
catorib spei: Utinam saltẽ illȩ euan¬
gelicꝰ dñicȩ cultor uineȩ. ficum nr̃a

Expanded text:
assistat angelus, ego quoque muta diu assistat angelus, ego quoque muta diu ora laxabo; potest enim solvere impedimenta imperitiae, qui in illa asina solvit naturae. In arca veteris Testamenti virga floruit sacerdotis : facile Deo ut in sancta Ecclesia de nostris quoque nodis flos germinet. Cur autem desperandum quod Dominus loquatur in hominibus, qui est locutus in sentibus ? Deus nec rubum est dedignatus. Atque utinam meas quoque illuminet spinas! Erunt fortassis qui etiam in nostris sentibus aliquem mirentur lucere fulgorem, erunt quos spina nostra non urat; erunt quibus de rubo audita vox nostra solvat de pedibus calceamentum, ut impedimentis corporalibus exuatur mentis incessus. illa infructuosa adhuc ficu jacentem ex aliqua Jesus parte respiceret! ferret quoque post triennium fructus et nostra ficus . Sed unde tantum peccatoribus spei? Utinam saltem ille Evangelicus Dominicae cultor vineae ficum nostram
Abbreviated transcription (Latin):
sententiam uerita¬
tis. u̾bi totiꝰ quod¬
cumq otiosum fue¬
rimꝰ locuti. habemꝰ¬
rep̃sentare rationẽ: uel si unusqsq
seruus credita sibi talenta gr̃e
spũalis que nũmulariis duidenda
forent. ut crescentib multiplicarent᷑
usuris. intra terrã suam uel quasi
timidus fenerator. uel quasi auarꝰ
possessor absconderit: ñ mediocrẽ
dño reuertente offensam incidet.
iure nobis uerendum ẽ. quibꝰ licet
ingenium tenue. necessitas tam̃
maxima. eloquia d̃i credita. popu¬
li fenerare mentibꝰ: ne uocis quoq
nr̃e poscat᷑ usura: p̃sertim cũ stu¬
dium a nobis dñs ñ ꝓfectum requi¬
rat. Unde scribendi aliquid senten¬
tia fuit. Maiore siqͥdem pudoris
periculo. audit᷑ uox nr̃a: quam
legitur. Liber enĩ non erubescit.
& qͥdem ingenio diffisus. s diumȩ
misericordiȩ ꝓuocatꝰ exemplis:
sermonẽ meditari audeo. Nam uo¬
lente do. &̃ asina locuta ẽ Quod si
m sub istiꝰ scłi onerib constituto.

Expanded text:
sententiam veritatis , verbi totius, quodcumque otiosum fuerimus locuti, habemus praestare rationem: vel si unusquisque servus credita sibi talenta gratiae spiritalis, quae nummulariis dividenda forent, ut crescentibus multiplicarentur usuris, intra terram suam vel quasi timidus fenerator, vel quasi avarus possessor absconderit , non mediocrem, domino revertente, offensam incidet; jure nobis verendum est, quibus licet ingenium tenue, necessitas tamen maxima eloquia Dei credita populi fenerare mentibus, ne vocis quoque nostrae poscatur usura: praesertim cum studium a nobis Dominus, non profectum requirat. Unde scribendi aliquid sententia fuit. Majore siquidem pudoris periculo auditur vox nostra quam legitur; liber enim non erubescit. 2. Et quidem ingenio diffisus, sed divinae misericordiae 146 provocatus exemplis, sermonem meditari audeo; nam, volente Deo, etiam asina locuta est . Quod si mihi sub istius saeculi oneribus constituto
Abbreviated transcription (Latin):
sterilitas cum uirtute. Primum enĩ
quod nupturȩ p̃cet̾is concupiscunt.¬
& sponsi decore se iactant: eo ne¬
cesse ẽ. impares sacris se fateantur
ẽe uirginib. quib solis ꝯtingit di¬
cere. spetiosus forma p̃filiis homi¬
num diffusa ẽ gr̃a in labiis tuis
Quis ẽ iste sponsus: ñ uilib addic¬
tus obsequiis: ñ caducis suꝑbꝰ diui¬
tis: s cuiꝰ sedes in scłm scłi: filiȩ re¬
gum in honore etꝰ. Astitit regina
a dextris tuis in uestitu deaurato:

Expanded text:
sterilitas cum virtute . 36. Primum enim sterilitas cum virtute . 36. Primum enim quod nupturae prae caeteris concupiscunt, ut sponsi decore se jactent, eo necesse est impares sacris se fateantur esse virginibus, quibus solis contingit dicere: Speciosus forma prae filiis hominum, diffusa est gratia in labiis tuis . Quis est iste sponsus? Non vilibus addictus obsequiis, non caducis superbus divitiis: sed cujus sedes in saeculum saeculi. Filiae regum in honore ejus. Astitit regina a dextris t
Abbreviated transcription (Latin):
ueterum ꝯiugia feminarũ: ꝓ docu¬
mentis singularum uirtutum recen¬
sere soleam. Qui enĩ copulã dãp¬
nat: dãpnat & filios: & ductam ꝑ
successionum seriem generis. societa¬
tem dãpnat humanã. Nam quem¬
adiodum duratura in scłm etas
succedere possit etati: nisi gr̃a nup¬
tiarum. ꝓcreandȩ studium sobolis
incitaret: Aut quomͦ p̃dicari pot̃.
qd immaculatꝰ ysaac ad altare dĩ uic¬
tima pat̾ne pietatis accessit: qͦd
isrł humano sitꝰ in corꝑe dm̃ uidit.
& religiosum populo dedit nom̃.
in his ꝙ̃ asapientissimis ꝓbet᷑: quod
ꝯiugia dãꝑnando. ꝓfitentur se non
debuisse nasci. Non itaq dissuadeo
nuptias. si fructus sacratȩ uirgini¬
tatis numero. Paucarum quippe
hoc munus ẽ: illud omnniũ. Nec
potest e̾ẽ uirginitas: nisi habeat
unde nascatur: Bona cum bonis
cõparo: quo faciliꝰ quid p̃stet elu¬
ceat. Neq meam ullam sententiam
affero: s eam repeto quam edidit

Expanded text:
veterum conjugia feminarum pro docuveterum conjugia feminarum pro documentis singularium virtutum recensere soleam. Qui enim copulam damnat, damnat et filios: et ductam per successionum seriem generis societatem damnat humani. Nam quemadmodum duratura in saeculum aetas succedere posset aetati, nisi gratia nuptiarum procreandae studium sobolis incitaret? Aut quomodo praedicari potest quod immaculatus Isaac ad altaria Dei victima paternae pietatis accessit , quod Israel humano situs in corpore Deum vidit , et religiosum populo dedit nomen,iam a sapientissimis probetur; quia conjugia damnando, profitentur se non debuisse nasci. 35. Non itaque dissuadeo nuptias, sed fructus sacratae virginitatis enumero. Paucarum quippe hoc munus est, illud omnium. Nec potest esse virginitas, nisi habeat unde nascatur. Bona cum bonis comparo, quo facilius quid praestet, eluceat. Neque meam ullam sententiam affero, sed eam repeto, quam edidit