comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui lniudȩa sunt fugiant in mon¬
tollere aliquid dedomo sua: & qui
in agro. non reuertatur tollere tu¬
Inicam suam: uae autem pregnan¬
Stibus & nutrientibus ln illis diebus
I &c&era: Marcus uero lta cum
Sautem uideritis ab ominationem
desolationis instantem ubi non
deb&. quilegit intellegat: tunc
Yqui in iudȩa sunt. fugiant ln mon¬
tes: & qui super testum: nedes cen
Sdat indomum. nec intro eat ut tol¬
ylat aliquid dedomo sua & quiln
Sagro est non reuertatur r&ro. tol¬
Slere uestimentum suum: uaeaut̃
pregnantibus & nutrientibus in
illis diebus. & reliqua. lucas uero.
ut ostender&ur tunc factilm fuisse
ab hominationem desolationis. qua
ad anihelo praedicta est. quando ex¬
pugnata est hierusalem. haec eodẽ
loco dñi uerba commemorat. cũ
autem uideritis circumdari ab ex er¬
citu hierusalem. scitote quia ad ꝓ¬
pinquauit desolatio eius Appar&
ltaque tunc ibi positam desolatio¬
nis ab hominationem. dequa duo illi

Expanded text:
qui in Iudaea sunt, fugiant in monqui in Iudaea sunt, fugiant in montollere aliquid de domo sua et, qui in agro, non reuertatur tollere tunicam suam. uae autem praegnantibus et nutrientibus in illis diebus et cetera; Marcus uero ita: Cum autem uideritis abominationem desolationis stantem. ubi non debet, qui legit, intellegat. tunc, qui in Iudaea sunt, fugiant in montes et, qui super tectum, ne descc introeat, ut tollat quid de domo sua, et, qui in agro erit, non reuertatur retro tollere uestimentum suum. uae autem praegnantibus et nutrientibus in illis diebus et reliqua. Lucas uero, ut ostenderetur tunc factam fuisse abominationem desolationis, quae a Danihele praedicta est, quando expugnata est Hierusalem, haec eodem loco domini uerba commemorat: Cum autem uideritis circum dari ab exercitu Hierusalem, tunc scitote, quia adpropinquauit desolatio eius. apparet itaque tunc ibi positam desolationis abominationem, de qua duo illi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ipsum legitur apud marcũ:
liae autem pregnantibus & nutri¬
Sentibus in illis diebus. orate ut
Yhieme non fiant. erunt enim di¬
Ses illi tribulationis tales. quales
Ynon fuerunt ablnitio creature
quam condidit dĩ usque nunc
neque fient: & nisi breuiass &
Sdñs dies illos. non fuiss& salua
Somnis caro: sed propter elestos
quos elegit. beuiauit dies: non
dissimiliter & matheus. hoc h
lucas lta posuit. ut appareat ad
illius ciuitatis excidium pertine¬
re: nam sic apud eum legitur:
uae autem pregnantibus & nutri¬
Sentibus in illis di ebus. erit enim
pressura magna super terram.
& ira populo huic & cadent inore
gladii. & captiui ducentur Inom¬
nes gentes. & hierusalem calcabitur
Sagentibus. donec lmpleantur tem¬
spore nationum: unde autem ad
Shoc uentumest matheus lta scrip¬
Ysit: Cum ergo uideritis ab homina¬
Itionem desolationis quae dicta est
ad anihelo proph&a stantem in
locoscõ: quilegit intellegat. tunc

Expanded text:
hoc ipsum legitur apud Marcum: hoc ipsum legitur apud Marcum: Vae autem praegnantibus et nutrientibus in illis diebus. orate, ut hieme non fiant; erunt enim dies illi tribulationis tales. quales non fuerunt ab initio creaturae, quam condidit deus, usque nunc neque fient. et nisi breuiasset dominus dies illos, non fuisset salua omnis caro; sed propter electos, quos elegit, breuiauit dies. non dissimiliter et Matthaeus. hoc autem Lucas ita posuit, ut appareat ad illius ciuitatis excidium pertinere; nam sic apud eum legitur: Vae autem praegnantibus er nutrientibus in illis diebus; erit enim pressura magna super terram t ira populo huic et cadent in ore gladii et captiui ducentur in omnes gentes et Hierusalem calcabitur a gentibus, donec impleantur tempora nationum. Unde autem ad hoc uentum est, Matthaeus ita scribit: Cum ergo uideritis abominationem desolationis, quae dicta est a Danihele propheta, stantem in loco sancto, quilegit, intellegat. tunc,
Abbreviated transcription (Latin):
suo qđ est capud ecclesi&e aut rursũ
quod pertin& ad aduentum eius
nouissimum perseipsum: ad eum
pertinere ad seueremus aduen¬
tum. quodest per ecclesiam Inqui¬
bus omnibus sunt quedam ma¬
nifesta. quaedam uero sic obscu¬
ra. ut uellaboriosum sit ea diui¬
dicare. uelte merarium. quam diu
non intelleguntur. dehis aliquid
definire:. quisenim non uideat.
Slem. tunc scitote quia ad pro¬
pinquabit desolatio eius Item
quis non uideat ad aduentum
dñi nouissimum pertinere quod
Idictum est.: cum ui deritis haec fi¬
eri. scitote quõ propeest regnũ
dĩ Illud autem distum est. uae
pregnantibus & nutrientibus in
Sillis diebus. orate autem ut non¬
s fiat fuga uestra hieme uel sabba¬
S to: erit enim tunc tribulatio mag¬
Una. qualis non fuit ab initio mun¬
di neque fi&. sic est positum sȩ¬
cundum matheum & secundum
marcum. ut incertum sit. utrum
dexcidio illius ciuitatis. añ desȩ¬
culi fine iutellegi debeat: sic enĩ

Expanded text:
suo, quod est caput ecclesiae, aut rursus, suo, quod est caput ecclesiae, aut rursus, quod pertinet ad aduentum eius nouissimum per se ipsum, ad eum pertinere adseueremus aduentum, qui est per ecclesiam. in quibus omnibus sunt quaedam manifesta, quaedam uero sic obscura, ut uel laboriosum sit ea diiudicare uel temerarium, quam diu non intelleguntur, de his aliquid definire. Quis enim non uu Hierusalem, tunc scitote quia appropinquabit desolatio ejus. Item quis non videat ad adventum Domini 979 novissimum pertinere, quod dictum est: Cum videritis haec fieri, scitote quoniam prope est regnum dei? illud autem, quod dictum est: Vae praegnantibus et nutrientibus in illis diebus. orate autem, ut non fiat fuga uestra hieme uel sabbato; erit enim tunc tribulatio magna, qualis non fuit ab initio mundi neque fiet, sic est positum secundum Matthaeum et secundum Marcum, ut incertum sit, utrum de excidio illius ciuitatis an de saeculi fine intellegi debeat. sic enim
Abbreviated transcription (Latin):
nem uenire non cessat In suis enĩ
ueniens agnoscitur. Dum eius cot¬
tidie membra nascuntur: de quo
aduentuait Modo uidebitis filiũ
hominis uenientem Innubibus
dequibus nubibus dictum est per
proph&am: mandabo nubibus
meis. nepluant super eam: siuede
ipso fine. In quo apparebit uiuos iu¬
dicaturus & mortuos:
Cum ltaque signa dicat quae ad
tria pertinent. id est ad discidiũ
alius ciuitatis ad aduentum eius in
corpore suo quod est ecclesia. ad
ad uentum eius in capite ecclesia.
quod est ipse. quiꝰdeorum signo¬
rum adquid horum trium refe¬
rendum sit. diligenti considerati¬
one cer nendumest. neforte quod
pertin& ad euersionem hierusa¬
lem. ad finem saeculi referendum
putemus aut econtrario quod ad
finem sȩculi pertin&. ad firmemus
ad ciuitatis illius excidium perti¬
nere aut quod pertin& ad eius ad¬
uentum incorpore suo quod est
ecclesia: dicamus pertinere adeiꝰ
aduentum nouissimum: corpore

Expanded text:
nem uenire non cessat — in suis enim nem uenire non cessat — in suis enim ueniens agnoscitur, dum eius cotidie membra nascuntur, de quo aduentu ait: Amodo uidebitis filium hominis uenientem in nubibus, de quibus nubibus dictum est per prophetam: Mandabo nubibus meis, ne pluant super eam — siue ipso fine, in quo apparebit uiuos iudicaturus et mortuos. Cum itaque signa dicat, quae ad ista tria pertinent, id est ad excidium illius ciuitatis, ad aduentum eius in corpore suo, quod est ecclesia, ad aduentum eius in capite ecclesiae, quod est ipse, quid eorum signorum ad quid horum trium referendum sit, diligenti consideratione cernendum est, ne forte, quod pertinet ad euersionem Hierusalem, ad finem saeculi referendum putemus aut e contrario, quod ad finem saeculi pertinet, adfirmemus ad ciuitatis illius excidium pertinere aut, quod pertinet ad eius aduentum in corpore suo, quod est ecclesia, dicamus pertinere ad eius aduentum nouissimum in corpore
Abbreviated transcription (Latin):
rum nouissimi. uel adque idipsũ
omni nõ nouissimum. quem uult
Intellegi dñs ubi dicit: & resus ci¬
tabo eum in nouissimo die. quiquã¬
uĩs longe absit. conprehendi non
potest signa quȩ in euangelio fu¬
tura sunt praedicti. sicut comine¬
morat sc̃itas tua secundum lucã.
eadem sunt secundum matheum.
& secundum marcum hu enimtres
narrant quae dixerit dñs. cum in¬
terrogatus ess& adiscipulis suis.
quando futura essent quae d&em¬
pli euersione praedixerat. & qđ
signum ess& aduentus eius.
& consum mationis sęculi: non
enim discrepant rebus. si alius
aliquid dicit quod alius taceat.
aut alio modo dicit magis autẽ
collata Inuicem iubant. utle¬
gentis intellestus regatur: sedom
nibus disputare ñ longum est In ter¬
rogantibus enim dñs earespondit.
quae iam exillo tempore fuerant
secutura. siue de excidio hierusa¬
lem. unde ortaest ipsius in terroga¬
tionis occasio. siue deaduentu suo
per ecclesiam. Inquam usque ad fi¬

Expanded text:
rum nouissimi, atque ad ipsum omnino nouissimum, quem uult intellegi dominus, ubi dicit: Et resuscitabo eum in nouissimo die. qui quam longe absit, comprehendi non potest. Signa, quae in euangelio futura praedicta sunt, sicut commemorat sanctitas tua, secundum Lucam, eadem sunt secundum Matthaeum et secundum Marcum. hi enim tres narrant. quae dixerit dominus, cum interrogatus esset a discipulis suis. quando futura essent, quae de templi euersione praedixerat, et quod signum esset aduentus eius et consummationis saeculi. non enim discrepant rebus, si alius aliquid dicit, quod alius tacet aut alio modo dicit; magis autem conlata inuicem iuuant. ut legentis intellectus regatur. sed de omnibus disputare nunc longum est. interrogantibus enim dominus ea respondit, quae iam ex illo tempore fuerant secutura. siue de excidio Hierusalem. unde orta est ipsius interrogationis occasio, siue de aduentu suo per ecclesiam, in qua usque ad fi
Abbreviated transcription (Latin):
enim & hoc mirabile non est. uermen¬
unum sine ullo parente : Si ad singu¬
laritatem aliquid requiratur. Intra
pomum. uirgineo conceptum forma¬
tum: perfectum inueniri unde adex

Expanded text:
enim et hoc mirabile non est uermeunum sine ullo parente, si ad singularitatem aliquid requiratur, intra pomum uirgineo conceptu formatum perfectum inueniri, unde ad
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ enim coniugem non haberes.
diceremtibi quod & tubonis dixi¬
mus. ut in castitate continentiae
uiueres: ad rem quod tunc fieri
pro hibuimus : ut iamte quantum
rerum humanarum salua pacepo¬
tuisses. ab istis bellicis rebus abstra

Expanded text:
Si enim coniugem non haberes, dicerem tibi, quod et Tnbunis diximus, ut in castitate continentiae uiueres; adderem. quod tunc fieri prohibuimus, ut iam te, quantum rerum humanarum salua pace potuisses, ab istis bellicis rebus abstra
Abbreviated transcription (Latin):
um r&in&ur. id totum ad utilita¬
tem honorandam. salutem que
conferre: non enim frustra dic¬
tum est. dĩ confring& ossa homi

Expanded text:
um retinetur, id totum ad utilitatem honorantium salutemque conferre. non enim frustra dictum est: Deus confringet ossa homi
Abbreviated transcription (Latin):
sit enim ut credamus. uel animas par¬
uulorum In lauacro regenerationis
falsam accipere peccatorum mun¬
dationem: uel dm̃ esse. aut aliquam
naturam quam non ds̃ condidit. il¬
lius ex quamundantur. In quinati¬
onis austorem: Donec ergo aut ille¬
rescribat. aut ego sids̃ uoluerit aliquo
modo discam. sinullam deilla pecca¬
trice originem ducit: quaecausasit am¬
mȩ subeundi originale peccatum qđ
necesse est esse inomnibus paruulis.
& quo eam nec ds̃ cogit In sontem qͥuia

Expanded text:
sit enim, ut credamus uel animas parsit enim, ut credamus uel animas paruulorum in lauacro regenerationis falsam accipere peccatorum mundationem uel deum esse aut aliquam naturam, quam non deus condidit. illius. ex qua mundantur, inquinationis auctorem. donec ergo aut illerescribat aut ego, si deus uoluerit, aliquo modo discam, si nullam de illa peccatrice originem ducit, quae causa sit animae subeundi originale peccatum, quod necesse est esse in omnibus paruulis et quo eam nec deus cogit insontem, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ge transmare ad doctissimum uirũ.
cui rescripsit ille. ut potius me con¬
suler&. nesciens quodiam fecerat nec¬
aliquid ame certum ac definitum
audire potuerat: Significauit ta¬
men In eadem breui epistala sua. sẽ
potius fieri quam propagari animas
credere simul &iam am monens ani¬
marum propaginem. quia ipse in¬
oriente est: occidentalem ecclesim
solere sentire: hac ego maiore oc¬
casione comperta. scripsi ad eum ñ
breuem librum: consulens eum &
p&ens. ut prius me doceat. & tunc
ad me mittat quos doceam. qui liber
meus non doctoris. sed inquisitoris.
& potius discere cupientis. apud me
legi potest: mitti uero uspiam non
deb&. uel cui quam foras dari. nisicũ
rescripta dño adiuuante per cepe¬
ro: Id quod ille sentit. promtissime
ac libentissime se defensurus. sime do¬
cere potuerit: Quomodo animȩ ne¬
que exadam ueniant. & tamen ex
illo iustam sortem damnationis in¬
ueniant. Nisi ad remissionem pecca¬
torum renascendo perueniant: ab¬

Expanded text:
ge trans mare ad doctissimum uirum. cui rescripsit ille. ut potius me consuleret, nesciens, quod iam fecerat necaliquid a me certum ac definitum audire potuerat. significauit tamen in eadem breui epistula sua se potius fieri quam propagari animas credere simul etiam admonens animarum propaginem — quia ipse oriente est — occidentalem ecclesiam solere sentire. hac ego maiore occasione comperta scripsi ad eum non breuem librum consulens eum et petens, ut prius me doceat et tunc ad me mittat, quos doceam. Qui liber mens non doctoris sed inquisitoris et potius discere cupientis apud me legi potest; mitti uero uspiam non debet uel cuiquam foras dari, nisi cum rescripta domino adiuuante percepero id, quod ille sentit, promptissime ac libentissime defensurus, si me docere potuerit, quo modo animae neque ex Adam ueniant et tamen ex illo iustam sortem damnationis inueniant, nisi ad remissionem peccatorum renascendo perueniant. ab
Abbreviated transcription (Latin):
biteri propter ea non ausus sum
denumero collegarum eius uel sub¬
primere uel delere: ne diuinȩ po¬
testati sub cuius examine causa
ad huc pend&. facere uiderer in¬
iuriam: siillius iudicium meo uel¬
lem pite iudicio prae uenire: quod
nec innegotiis sȩcularibus iudices
faciunt. quando causae dubitatio.
admaiorem potestatem refertur.¬
ut pendente relatione. aliquid au¬
deant commutare:¬

Expanded text:
byteri propterea non ausus sum de numero collegarum eius uel supprimere uel delere, ne diuinae potestati, sub cuius examine causa adhuc pendet, facere uiderer iniuriam, si illius iudicium meo uellem praeiudicio praeuenire. quod nec in negotiis saecularibus iudices faciunt, quando causae dubitatio ad maiorem potestatem refertut pendente relatione aliquid audeant commutare
Abbreviated transcription (Latin):
iud& quo partes ambas audire
non possum: sed qualis cum quesit
tua causa. dequa modo quaerere
uel disputare non opus est: Num¬
quid coramdõ potes negare. quod
Inistam necessitatem non per ue¬
nisses. nisi bona huius sȩculi dilex¬
isses : quȩ tamquam seruusdĩ quã
te ante noueramus. contempnere
omnino. & pronihilo habere de¬
buisti: &oblata quidem sumere.
ut eis utereris ad pi&atem. Non
autem negata. uel deligata sic que¬
rere. ut propter illa in istam ne¬
cessitatem perducereris.: ubi cum
amant᷑ bona perp&rantur ma¬
la pauca quidem ate. sed multa
propter tẽ & cum timentur. quae
ad exiguum tempus nocent. sita¬
men nocent. committuntur ea.
quae uere noceant Inae ternum:
Dequibus ut unum aliquiꝰ dicam.
quis nonuideat quod multi homi¬
nes tibi cohereant. ad tuendam tu¬
am potentiam uel salutem: qui&i¬
eo rum uelle timeantur insidiȩ.

Expanded text:
iam partes ambas audire non possum; sed qualiscumque sit tua causa, de qua modo quaerere uel disputare non opus est, numquid coram deo potes negare, quod in istam necessitatem non peruenisses, nisi bona huius saeculi dilexisses. quae tamquam seruus dei, quem te ante noueramus, contemnere omnino et pro nihilo habere debuisti et oblata quidem sumere, ut eis utereris ad pietatem, non autem negata uel delegata sic quaerere, ut propter illa in istam necessitatem perducereris, ubi, cum amantur uana, perpetrantur mala pauca quidem a te sed multa propter te et, cum timentur, quae ad exiguum tempus nocent, si tamen nocent, committuntur ea. quae uere noceant in aeternum? Dquis non videat quod multi homines tibi cohaereant ad tuendam tuam potentiam vel salutem, queorum ullae timeantur insidi
Abbreviated transcription (Latin):
Slni quitas. refrigescet caritas mul¬
torum. nisi ut illi ȩquibus conti¬
nuo locutus ad iunxit: qui per¬
sseuerauerit us que in finem. hic
Is al uus erit: cum hac iniquitatis
abun dantia. refrigescentem cari¬
tatem uiderent. Nonper turba¬
rentur. non expauescerent. non
quasi rebus insperatis & in opina¬
tis contristati deficerent. sed po¬
tius uidentes accedere. quae fu¬
tura prte dicta sunt ante finem.
patienter perseuerarent usque
infinem. ut securi mererentur reg¬
nare post finem. In ea uita quae
non hab& finem

Expanded text:
iniquitas, refrigescet caritas muliniquitas, refrigescet caritas multorum, nisi ut illi, de quibus continuo locutus adiunxit: Qui perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit, cum hac iniquitatis\' abundantia refrigescentem caritatem uiderent, non perturbarentur, non expauescerent, non quasi rebus insperatis et inopinatis contristati deficerent, sed potius uidentes accidere, quae futura praedicta sunt ante finem, patienter perseuerarent\', usque in finem, ut securi mererentur regnare post finem in ea uita, quae non habet finem
Abbreviated transcription (Latin):
te intendentes: In quibus que scan¬
dalis. adiutorio nr̃i sermonis non
eger&is. & ille uos potius consola¬
r&ur qui consolatur & nos quiñ
solum bona quae scĩs & fidelibus
suis est redditurus. uerum &iam
mala quibus erat hic mundus ab un¬
daturus. ante prtedixit. ante con¬
scribenda curauit. ut bona post sȩ¬
culi finem secutura. certiores expec¬
taremus. cum mala similiter prae¬
nuntiata. ante sę̧culi finem praece¬
Edentia sentiremus: Unde & aposto¬
Slus dicit: quaecum que enim scripta
Sta sunt. ut perpatientiam & conso¬
S lationem scripturarum spem habe¬
samus addm̃ Quid autem opus erat.
ut ipse dñs ih̃s. non solum dicer&.
Stunc iusti fulgebunt sicut sol in reg¬
Snopatris sui: Quod post seculi finẽ
futurum est. uerum &iam excla¬
mar&: Te mundo abscandalis ni
si nobis non blandiremur. uenire
nos posse ad sedes felicitatis a&er¬
nae. nisitemporalibus malis exer¬
Scitati non defecerimus: Quid opus¬
S fuit ut dicer&. qũo habundauit

Expanded text:
te intendentes in quibusque scandalis adiutorio nostri sermonis non egeretis et ille uos potius consolaretur, qui consolatur et nos, qui non solum bona, quae sanctis et fidelibus suis est redditurus, uerum etiam mala, quibus erat hic mundus abundaturus, ante praedixit, ante conscribenda curauit, ut bona post saeculi finem secutura certiores expectaremus, quam mala similiter praenuntiata ante saeculi finem praecedentia sentiremus. unde et apostolus dicit: Quaecumque enim ante scripta ta sunt, ut per patientiam et consolationem scripturarum spem habeamus ad deum. quid autem opus erat, ut ipse dominus Iesus non solum diceret: Tunc iusti fulgebunt sicut sol in regno patris sui, quod post saeculi finem futurum est uerum etiam exclamaret: Vae mundo ab scandalis, nisi ut nobis non blandiremur uenire nos posse ad sedes felicitatis aeternae, nisi temporalibus malis exerciti non defecerimus? quid opus fuit, ut diceret: Quoniam abundauit
Abbreviated transcription (Latin):
& aquo ammon&ur. & cui ammone¬
tur officio: ab his extorta per inmo¬
deratam inprobitatem. rep&i solent:
data perto lerabilem consu&udinẽ.
nolent: magisque reprȩhendimus

Expanded text:
 quo admouetur et cui admouetur officium; ab his extorta per inmoderatam inprobitatem repeti solent, data per tolerabilem consuetudinem non solent magisque reprehendimus
Abbreviated transcription (Latin):
& illius opitulatione cuius largitate
donataesunt. Ita creicent & perficien¬
tur. ut tẽ aduitam uere beatam. quae
non nisi ae terna est. sine ulla dubita¬
tione perducant: ubiiam nec pru¬
denter discernantur abonis malaquȩ
non erunt: Nec fortiter tollerentur

Expanded text:
 illius opitulatione, cuius largitate  illius opitulatione, cuius largitate donatae sunt, ita crescent et perficientur, ut te ad uitam uere beatam, quae non nisi aeterna est, sine ulla dubitatione perducant, ubi iam nec denter discernantur a bonis mala, quae non erunt, nec fortiter tolerentur
Abbreviated transcription (Latin):
quod me ammonere saluberrime ex¬
istimo sim certe uere cundior. cum
tibi pro alus intercedo. cum uero pro
teipso. tanto liberior. quanto amicior:
quia tanto amicior. quanto fidelior.
quam quam haec ipsa nondicerem: nisi
uere cundius agerem quae simaxima
est. ut ipse scripsisti difficilium inter
bonos efficacia adiuu& me prote apud
te: ut in illo tefruar. quimihi hanc ad
te ianuam fiduciamque praestitit:
pite sertim quia id quod suggero iam
facile esse arbitror animo tuo: tot di¬
uinis muneribus amminiculato & in¬
structo: sienim uirtutes quas accepis¬
ti a quo acceperis sentiens. eique gra¬
tias agens. eas ad ipsius cultum &iã
feras: tu aeque potestati subditos homi¬
nes. ad eum colendum. & exemplo re¬
ligiosae tuae uitae. & ipso studio consu¬
lendi. seu fouendo. seu terrendo erigas
& adducas. nihilque aliud in eo quod
perte securius uiuunt uelis. nisi ut
hinc illum promereantur. apud quem
beatae uiuent: & uerȩ illȩ uirtutes ert̃.¬

Expanded text:
quod me admonere saluberrime existimo. sim certe uerecundior, cum tibi pro aliis intercedo, cum uero pro te ipso, tanto liberior quanto amicior, quia tanto amicior quanto fidelior; quamquam haec ipsa non dicerem, nisi uerecundius agerem. quae si \'maxima est\', ut ipse scripsisti, difficilium inter bonos efficacia>, adiuuet me pro te apud te, ut in illo te fruar, qui mihi hanc ad te ianuam fiduciamque praestitit, praesertim quia id, quod suggero. iam facile esse arbitror animo tuo tot diuinis muneribus adminiculato et instructo. Si enim uirtutes, quas accepisti, a quo acceperis, sentiens eique gratias agens eas ad ipsius cultum etiamconferas tuaeque potestati subditos homines ad eum colendum et exemplo religiosae tuae uitae et ipso studio consulendi seu fouendo seu terrendo erigas et adducas nihilque aliud in eo, quod per te securius uiuunt, uelis, nisi ut hinc illum promereantur, apud quem beate uiuent, et uerae illae uirtutes erunt et
Abbreviated transcription (Latin):
uere beatam: tantus labor Inuere cun¬
dius hoc dicere uideor. & oblitus quo¬
dam modo consu&udinem inter cessi¬
onum mearum: sed nihil est uerecundia
nisi quidam displicendi i&us: ego in
hac causa m&uendo non uereor. m&uo
enim neprimum dõ. de lnde ipsi ami

Expanded text:
uere beatam tantus labor. Inuerecundius hoc dicere uideor et oblitus quodam modo consuetudinem intercessionum mearum. sed si nihil est uerecundia nisi quidam displicendi metus, ego in hac causa metuendo non uereor. metuo enim, ne primum deo deinde ipsi ami
Abbreviated transcription (Latin):
Snant magni duxeritis: sicut enim
Suesti mentum. Ita per tempus ad¬
Ssumentur. & sicut lana atinea co¬
Smedentur: iustitia autem mea in
Saernum man&:¬
ADIUE ONIA

Expanded text:
nant magni duxeritis. Sicut enim vestimentum, ita per tempus assumentur, et sicut lana a tinea comedentur: justitia autem mea in aeternum manatque omni
Abbreviated transcription (Latin):
Sdicit: audite qui scitis iudicium:
Spopulus in quorum corde lexme¬
Saest. ob probrium hominum noli¬
Ste in&uere. & adetrastione eorũ
Sn esuperemini. ne quod uos sper

Expanded text:
audite me, qui scitis iudicium, populus meus, in quorum corde lex mea est; obprobrium hominum nolite metuere, et detractatione eorum ne superemini, nec quod uos sper
Abbreviated transcription (Latin):
n&ur. nec includitur loco. qui con¬
didit omnia & eum ueris ad ora¬
toribus in sp̃u & ueritate oport&
ad orari. ut in occulto ex audiat. In
occulto &iam iustific&. coron&
uerum tamen adista quae homini¬
bus uisibiliter nota sunt. quis po¬
test eius consilium per scrutari.
quare in aluis locis haec miracula
fiant. In aliis non fiant:¬

Expanded text:
ur uel includitur loco, qui condidit omnia, et eum a ueris adoratoribus in spiritu et ueritate oportet adorari, ut in occulto exaudiens in occulto etiam iustificet et coronet. uerum tamen ad ista, quae hominibus uisibiliter nota sunt, quis potest eius consilium perscrutari, quare in aliis locis haec miracula fiant, in aliis non fiant
Abbreviated transcription (Latin):
inuenti corporis promereri: quam
festinato exp&itam. secr&oque per¬
ceptam: aduos dirigere non distuli:
Quam obrem:. misi uobis perscm fili¬
um & conprbm meum orosium: re¬
liquias de corpore beati stephani
primi martyris. hoc est puluerem
carnis. atque neruorum: & quod
fidelius certiusque credentibus õs¬
sa solida atque manifesta: suis anti¬
quis non noues pigmentis uel odo¬
ribus pinguiora: ut autem nulla
poss& esse dubitatio. ipsam aduos
subditam scriptis meis scĩ prbi cui

Expanded text:
inventi corporis promereri, quam festinato expetitam secretoque perceptam ad vos dirigere non distuli. Quamobrem misi vobis per sanctum filium et compresbyterum meum Orosium reliquias de corpore beati Stephani primi martyris, hoc est, pulverem carnis atque nervorum, et quod fidelius certiusque credendum est, ossa solida atque manifesta sui sanctitate novis pigmentis vel odoribus pinguiora. Ut autem nulla possit esse dubitatio, ipsam ad vos subditam scriptis meis, sancti
Abbreviated transcription (Latin):
oratione & confessione sua fudit
addñm sienim sunt illȩ interracap¬
tiuitatis suae. quomodo erant illi in
illa ubi nec sacrificare moresuo po¬
terant dõ. sicut nec istae possunt: uel
ferre oblationem ad altaredĩ. uel
Inuenire ibi sacerdotem perquem of¬
ferrent dõ. Donee ergo eis dñs. ut ei
dicant. quod azarias dixit. In conse¬
quentibus piaecum suarum non est
In hoc tempore princeps. & prophe¬
ta &dux. non olocausta. neque ob¬
lationes. neque supplicationes. ne¬
que locus ad sacrificandum in con¬
spectu tuo. & inuenire miseri cordiã:

Expanded text:
oratione et confessione sua fudit ad deum. sic enim m sunt illae in terra captiuitatis suae, quo modo erant illi in ea terra, ubi nec sacrificare more suo poterant domino, sicut nec istae possunt, uel ferre oblationem ad altare dei uel inuenire ibi sacerdotem, per quem offerant deo. donet ergo eis dominus, ut ei dicant, quod Azarias dixit in consequentibus precum suarum: Non est in hoc tempore princeps et propheta et dux, non holocausta neque oblatio neque supplicationes nec locus ad sacrificandum in conspectu tuo et inuenire misericordiam,
Abbreviated transcription (Latin):
Pro inde carissimi. In isto scanda¬
lo. quae deboni fatio prb̃o non¬
nullo per turbantur. non uobisdi¬
co: ut non doleatis quienim ista
nondolent. non est in eis caritas
abundat in eis malignitas diaboli.
quod dignum dam natione iudica¬
r&ur. sed quia duo dedomonra ta¬
lem habent causam. ut unus eorũ
sine dubio perditus habeatur. &
fit alterius fama apud quos dam
mala. apud quosdam dubia. &iã
sinon sit maculata conscientia: do¬
l&e ista quo dolenda sunt. non
tamensic ut eo odore uestra caritas

Expanded text:
Proinde, carissimi, in isto scandalo, quo de Bonifatio presbytero nonnulli perturbantur, non uobis dico, ut non doleatis — qui enim ista non dolent, non est in eis caritas abundat in eis malignitas diaboli —quod dignum damnatione iudicaretur, sed quia duo de domo nostra talem habent causam, ut unus eorum sine dubio perditus habeatur et sit alterius fama apud quosdam mala, apud quosdam dubia, etiam si non sit maculata conscientia. dolete ista, quoniam dolenda sunt, non tamen sic, ut eo dolore uestra caritas
Abbreviated transcription (Latin):
homo reste agit. Idest scienter. & a¬
manter. & pie bonum operatur. In tan¬
tum bonus est. Inquantum autem pec¬
intantum malus est: quis autem est in
hac̃ uita sine aliquo peccato: sed eum
diciius bonum. cuius praeualent bo¬
na: eumque optiium. qui peccit mi¬
nimum: id circo ipsedñs quos dicit bo¬
nos propter participationem gratiae
diuinae. eosdem &am malos dicit. ꝓp̃¬
ter uitia infirmitatis humanae donec
totum in quo constamus. ab omni uitie¬
sitatesanatum. tran seat in eam uitam.
ubinihil omnino peccabitur: mam
utique bonos docebat orare. non malos
quibus praecepit ut dicerent: pater
noster quies incaelis: ex hoc enim bo¬
ni. quo filudĩ. nonnatura geniti. sed
gratia facti: tam quam hi quibus re¬
recipientibus¬
spicientibus eum. dedit potestatem fi¬
lios dĩ fieri: quae generatio spĩritalis.
more scripturarum &iam adoptio no¬
minatur. ut dis tinguatur ab illa ge¬
n erationedĩ dedõ. co&erni de a&er¬
no: unde scriptum est. generationẽ

Expanded text:
homo recte agit, id est scienter et amanter et pie bonum operatur, in tantum bonus est; in quantum autem pecin tantum malus est. quis autem est in hac uita sine aliquo peccato? sed eum dicimus bonum, cuius praeualent bona, eumque optimum, qui peccat minimum. Idcirco ipse dominus quos dicit bonos propter participationem gratiae diuinae, eosdem etiam malos dicit propter uitia infirmitatis humanae, donec totum, quo constamus, ab omni uitiositate sanatum transeat in eam uitam, ubi nihil omnino peccabitur. nam utique bonos docebat orare, non malos, quibus praecepit, ut dicerent: Pater noster, qui es in caelis; ex hoc enim boni, quo filii dei non natura geniti sed gratia facti tamquam hi, quibus recipientibus eum dedit potestatem filios dei fieri. quae generatio spiritalis more scripturarum etiam adoptio nominatur, ut distinguatur ab illa generatione dei de deo. coaeterni de aeterno, unde scriptum est: Generationem
Abbreviated transcription (Latin):
potui. aparentibus uero eius audi¬
ui. quod uester iam &iam diaconus
factussit. & tamen bene adhuc de
tuo corde sentio. ut eum rebaptiza¬
tum esse non credam Quare frater
dilestissime. perdiuinitatem & hu¬
manitatem dñ inostri ihuxp̃i obse¬
crout rescribere mihi digneris quid
gestum sit. & sic rescibere. ut noue¬
ris me in ecclesia fratribus nr̃is epis¬
talam tuam uellegere. uel recitare:
quod ideo scripsi. Necum id post ea
facerem. quod me non sperares esse
facturum. offenderem caritatem. &
iustam deme apud commnunes ami¬
cos quaere lam deponeres Quid ergo
te impediat ad rescribendum non
uideo Sienim rebaptizas. nihil est
quod homines d&uo collegio for¬
mides. cum id terescripseris facere.
quod te illi facere &iam si nollesiu¬
berent: cum autem id quantis potu¬
eris documentis faciendum essede¬
fenderis. non solum non suscensebunt.
sed &iam prcedicabunt: si autem non
rebaptizas. arripe libertatem xp̃ia¬

Expanded text:
potui, a parentibus uero eius audipotui, a parentibus uero eius audiui, quod uester iam etiam diaconus factus sit. et tamen tam bene adhuc de tuo corde sentio, ut eum rebaptizatum esse non credam. Quare te, frater dilectissime, per diuinitatem et humanitatem domini nostri Iesu Christi obsecro, ut rescribere mihi digneris, quid gestum sit, et sic rescribere, ut noueris me in ecclesia fratribus nostris epistulam tuam uelle recitare. quod ideo scripsi, ne, cum id postea facerem, quod me non sperares esse facturum, offenderem caritatem et iustam de me apud commcos querelam deponeres. Quid ergo te impediat ad rescribendum, non video. Si enim rebaptizas, nihil est quod homines de tuo collegio formides, cum id te rescripseris facere quod te illi facere etiamsi nolles juberent. Cum autem id quantis potueris documentis faciendum esse defenderis, non solum non succensebunt, sed etiam praedicabunt. Si autem non rebaptizas, arripe libertatem christia
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ timor inuader&: ut se abscelere
apertiissime temperar&: gratulatus
credidi. quod tali proposito. ab ecde¬
sia catholica nolueris esse nimis
alienus: quaerebam sane occasionem
loquendi tecum. ut si fieri poss& ea
quae paruaremanserat internos
dissensio toler&ur: cum ecce an¬
te paucos dies. diac̃m nostrum mu¬
tigensem terebaptizasse nuntiatũ
est: dolui uehementer. & illius mi¬
serabilem lapsum. & tuum frater
In opinatum scelus manifestum no¬
bis est quaesit ecclesia catholica gen¬
tes sunt hereditas xp̃i. & posiessio xp̃i
termini terrae nostis &uos aut si
non nostis. aduertite. facillime auo¬
lentibus scire potest Rebaptizare
igitur haer&icum hominem. qui
haec sc̃ĩtatis signa perceperit quae
xp̃iana tradidit disciplina. omni¬
no peccatum est Rebaptizare au
tem catholicum. In manissimum¬
scelus est: tamen non adeo credens.
quia d&e mihi bene persuasum
tenebam: muti genam ipse perrexi.
& eum quidem miserum uidere ñ

Expanded text:
dei timor inuaderet, ut se ab scelere dei timor inuaderet, ut se ab scelere apertissimo temperaret, gratulatus credidi, quod tali proposito ab ecclesia catholica nolueris esse nimis alienus. quaerebam sane occasionem loquendi tecum, ut, si fieri posset, ea quae parua remanserat inter nos dissensio tolleretur, cum ecce ante paucos dies diaconum nostrum Mutugennensem te rebaptizasse nuntiatum est. dolui uehementer et illius miserabilem lapsum et tuum, frater, inopinatum scelus. noui etenim quae sit Ecclesia catholica. Gentes sunt haereditas Christi, et possessio Christi termini terrae. Nostis et vos, aut si non nostis, advertite; facillime a volentibus sciri potest. Rebaptizare igitur haereticum hominem, qui haec sanctitatis signa perceperit quae christiana tradidit disciplina, omnino peccatum est: rebatem catholicum immanissimumscelus est. tamen non adeo credens, quia de te mihi bene persuasum tenebam, Mutugennam ipse perrexi et eum quidem miserum uidere non
Abbreviated transcription (Latin):
lta scriptum est. homo in honore
positus non intellexit. compara¬
tus est iumentis insensatis. & simi¬
lis factus est illis: cum ergotẽ ho¬
norabilem Inquantum homo es ap¬
pellem: cum prȩsertim d&ua sa¬
lute atque correstione. quam
diu in hac uitaes desperare non
audeam: fratrem uero ut uocem
non te lat& piaeceptum nobis esse
diuinitus. ut &iam eis qui negant
se fratres nostros esse. dicamus. fr̃s
nostri estis & hoc uehementer ua¬
l& ad causam. propter quam scri¬
bere uolui fraternitatituae: Iam
enim reddita ratione. cur epista¬
lae talem ianuam fecerim. audi
placidissime quȩ sequntur: egocũ
in ista regione consu&udinem ho¬
minum lugendam atque plangen¬
dam. quicum xp̃i ano nomine glo¬
rientur xp̃ianos rebaptizare non
dubitant. quibus uerbis poteram de¬
testari non defuerunt laudatores tui.
qui mihi dicerent. ista non facere
fateor. primo non credidi delnde
considerans posse fieri. ut animam
humanam defutura uita cogitantẽ

Expanded text:
ta scriptum est: Homo in honore positus non intellexit; comparatus est iumentis insensatis et similis factus est illis. cur ergo te horabilem, in quantum homo es, non appellem, cum praesertim de tua salute atque correctione, quam diu in hac uita es, desperare non audeam? fratrem uero ut uocem, non te latet praeceptum nobis esse diuinitus, ut etiam eis, qui negant se fratres nostros esse, dicamus: Fratres nostri estis\\ et hoc uehementer ualet ad causam, propter quam scribere uolui fraternitati tuae. iam enim reddita ratione, cur epistulae talem ianuam fecerim, audi placidissime, quae sequuntur. Ego cum in ista regione consuetudinem hominum lugendam + atque plangendam, qui cum christiano nomine glorientur, Christianos rebaptizare non dubitant, quibus uerbis poteram, detestarer, non defuerunt laudatores tui, qui mihi dicerent te ista non facere. fateor, primo non credidi. deinde considerans posse fieri, ut animam humanam de futura uita cogitantem
Abbreviated transcription (Latin):
tis offerrre prouobis Indig&is enim mi¬
sericordia quam praeb&is & uid &e quis
dixerit dimittite. & dimitt&ur uobis:
date & dabitur uobis: quamquam &ĩ
silta uiueremus. ut noness& quare di¬
ceremus. Dimitte nobis debita nostra.
quanto nequitia purior animus ess&.
tanto clementia plenior esse deber&:
ut si non conpungeremur sententia dñi
dicentis: qui uestrum sine peccato. pri¬
or in illam lapidem iaciat. Ipsius qui
hoc dixit sectemur exemplum. quicum

Expanded text:
tis offerre pro nobis. indigetis enim mitis offerre pro nobis. indigetis enim misericordia, quam praebetis, et uidete, quis dixerit: Dimittite et dimittetur uobis, date et dabitur uobis. quamquam etiam si ita uiueremus, ut non esset, quare diceremus: Dimitte nobis debita nostra, quanto nequitia purior animus esset, tanto dementia 1 plenior esse deberet, ut, si non compungeremur sententia domini dicentis: Qui uestrum est sine peccato, prior in illam lapidem ihoc dixit sectaremur exemplum, qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
& paulo post. siergo inquid cum sitis
mali: nostis bona data dare filiis ur̃is.
quanto magis pater uester qui incaelis
est . dabit bona p&entibus se Num
igitur dĩ pater malorum est. absit:
quo modo ergo dicitur pater uester
caelestis. quibus dicitur. cum sitis ma¬
li nisi quia utrumque ueritas mons¬
trat. quidsimus dĩ bonoquid huma¬
no uitio: hoccom mendans. illud emen¬
dans: merito ait seneca qui tempori¬
bus apostolorum fuit. cuius &iam quȩ¬
dam ad paulum apostolum legunt
aepistalȩ: omnes odit qui malos odit :¬
& tamen Ideo sunt diligendi mali ut
non sint mali: quem ammodum non¬
ut permaneant. sedut sanentur. dili¬
guntur egroti: quic quid autem post
eam quaefit inbaptismo. abolitionem
omnium peccatorum. In hac uita manen¬
do peccamus. &iam sinontalesit quod adi¬
uinis remoueri conpellat altaribus. non
dolore sterili sed misericordiae sacri fici¬
is expiatur: quod ergo agimus. ut facia¬
tis intercedentibus nobis dõuos noueri¬

Expanded text:
s, inquit, cum sitis mali, nostis bona data dare filiis uestris, quanto magis pater uester, qui in caelis est, dabit bona petentibus se! num igitur deus pater malorum est? absit. quo modo ergo dicitur \'pater uester caelestis\', quibus dicitur cum sitis mali\', nisi quia utrumque ueritas monstrat, quid simus dei bono, quid humano uitio, hoc commendans, illud emendans? merito ait Seneca, qui temporibus apostolorum fuit, cuiu etiam quaedam ad Paulum apostolum leguntur epistulae: 'Omnes odit, qui malos odit\'. et tamen ideo sunt diligendi mali, ut non sint mali, quem ad modum,ut permaneant. sed ut sanentur, diliguntur aegroti. Quicquid autem post eam, quae fit in baptismo, abolitionem omnium peccatorum in hac uita manendo peccamus, etiam si non tale sit, quod a diuinis remoueri compellat altaribus, non dolore sterili sed misericordiae sacrificiis expiatur. quod ergo agimus, ut faciatis intercedentibus nobis, deo uos noueri
Abbreviated transcription (Latin):
plius frater. periculo sissima egri¬
tudine laborarent: quorum inater
anim aduertit puellam dõ deditã.
& credidit. quod eius orationibus sui
filii possent ab luminentis iam mor¬
tis periculo liberari. p&iuit ut orar&
proeis. pollicens. quodsi salui facties¬
sent. eam suis parentibus redderent:
ieiunauit illa & orauit. & ex audita
continuo est adhoc enim factum erat.¬
quantum exitus docuit Ita illi tam
repentino dĩ beneficio salute percep¬
ta mirantes & honorantes. quod eo¬
rum mater promiserat Impleuerunt:
Ora ergo dñm proeis. & roga ut &iã
ipsas doceat taleͥa dicere. qualia su¬
pra memoratus sc̃s azarias. c&era ln

Expanded text:
plius fratres, periculosissima aegritudine laborarent. quorum mater animaduertit puellam deo deditam et credidit, quod eius orationibus sui filii possent ab imminentis iam mortis periculo liberari; petiuit, ut oraret pro eis, pollicens, quod, si salui facti essent, eam suis parentibus redderent. ieiunauit illa et orauit et exaudita continuo est; ad hoc enim factum erat,quantum exitus docuit. ita illi tam repentino dei u beneficio salute percepta mirantes et honorantes, quod eorum mater promiserat, impleuerunt. Ora ergo dominum pro eis et roga, ut etiam ipsas doceat talia dicere, qualia supra memoratus sanctus Azarias inter
Abbreviated transcription (Latin):
ditum est. auctoritatem tuam ad
peruersitatem tuarum plurimũ
ualere potuisse. & ad correptio¬
nem ualere nihil: anforte con¬
tempnunt te. quia in ecclesiae ca¬
tholicę participationẽ hac aa¬
te uenisti . cumtẽ amplius debe¬
ant ammirari atque uenerari.
quia u&us tissimum errorem se¬
nili quadam iuuentute uicisti:
absit ut tibi resistant uera dicen¬
ti. cui consenserant aueritate de¬
uianti Absit ut nolint tecum
recta sentire. Cum quo eos de¬
lectauit errare: tũtantum ora
proeis. & instaeis  lmmo uero ad¬
duc eos addomum dĩ tecum qui
indomo tua sunt tecum ueltẽ
non pigeat indomumdĩ cumillis
uenire. qui indomum tuam soliti
fuerant conuenire: presertim
qũo catholica mater aliquos a te
p&it. aliquosti perit: p&rit eos
quos apudte inuenit. rep&it cos
quos perte perdidit: non excru

Expanded text:
dum est auctoritatem tuam ad perversitatem tuorum plurimum valere potuisse, et ad correctionem valere nihil. An forte contemnunt te, quia in Ecclesiae catholicae participationem hac aetate venisti, cum te amplius debeant admirari, atque venerari, quia vetustissimum errorem senili quadam juventute vicisti? Absit ut resistant tibi vera dicenti, cui consenserant a veritate devianti; absit ut nolint tecum recta sentire, cum quo eos delectavit errare. Tu tantum ora pro eis, et insta eis. Immo vero adduc eos ad domum Dei tecum, qui in domo tua sunt tecum; vel te non pigeat in domum Dei cum illis venire, qui in domum tuam soliti fuerant convenire; praesertim cum Catholica mater aliquos a te petit, aliquos repetit: petit eos quos apud te invenit; repetit eos quos per te perdidit. Non excru
Abbreviated transcription (Latin):
euangelii caritate de torqueat: ad
astutiam serpentis pertin&: & ad
duplicitatem regis illius qui hab&
xx milia quam nos docemur decem
milium. hoc est cordis inquadm̃ quae¬
rimus simplicitate superare: hispo¬
tius intende carissime. & tolle cru¬
cem tuam & sequere dñm. nam cũ
tẽ praesentem anim aduerterẽ. do¬
mesticis curis. adiuino studio r&ar¬
dari. ferrite potius & duci acruce
tua. quam eã teferre acducere sen¬
tiebam: Crucem enim nr̃am dñs quã

Expanded text:
euangelii caritate detorqueat, ad astutiam serpentis pertinet et ad duplicitatem regis illius, qui habet uiginti milia. quam nos docemur decem milium, hoc est cordis, in qua deum quaerimus, simplicitate superare. His potius intende, carissime, et tolle crucem tuam et sequere dominum. nam cum te praesentem animaduerterem domesticis curis a diuino studio retardari, ferri te potius et duci a cruce tua quam eam te ferre ac ducere sentiebam. crucem enim nostram dominus. qua
Abbreviated transcription (Latin):
uirgine: non libidine concepta sed
fide. ut ess& insimi litudine carnis
peccati. non in carne percati: si autẽ
peccato primae animae peccatricis.
ldeo c&erȩ tenentur obnoxiae quia
ex illa sunt propagatȩ. profecto
illa quam sibi unigenitus coapta¬
uit. aut peccatum Inde non traxit.¬
aut omnino lnde non tracta est:
Neque enim non potuit animam
sibi trahere sine peccato. qui sol¬
uit nostra peccata: Aut quinouã
creauit ei carni. quam sine parente
fecit exterra. non potuit nouam cre¬
are carni. quam sine uiro sumpsit ex
faemina: haec sicut potui. non quidẽ
ad medatis. sed tamen ad carissimos
nostros. scĩtatis tuae litteris. non pe¬
ritia quam desiderasti: sed sollicita di¬
lectione respondi: sigrate acci¬
pis. & am monitionem fraternam
&iam utilem. non errando sed pru¬
denter considerando. cum ecclesiae
pace conseruas. dõgratias: si autem
meista nondum nosse miraris: &
marum. salua ista fide quae certissi¬
ma at que clarissima est. mutua

Expanded text:
uirgine non libidine concepta sed fide, ut esset in similitudine carnis peccati, non in carne peccati! si autem peccato primae animae peccatricis ideo ceterae tenentur obnoxiae, quia ex illa sunt propagatae, profecto illa, quam sibi unigenitus coaptauit, aut peccatum inde non traxitaut omnino inde non tracta est. neque enim non potuit animam sibi trahere sine peccato, qui soluit nostra peccata, aut, qui nouam creauit ei carni, quam sine parente fecit ex terra, non potuit nouam creare carni, quam sine uiro sumpsit ex femina. Haec, sicut potui, non quidem ad me datis sed tamen ad carissimos nostros sanctitatis tuae litteris non peritia, quam desiderasti, sed sollicita dilectione respondi. si grate accipis et admonitionem fraternam et iam utilem non errando sed prudenter considerando cum ecclesiae pace conseruas, deo gratias. si autem me ista nondum nosse miraris uelmarum salua ista fide, quae certissima atque clarissima est, mutua
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ esseuisuros: Nunc iam istam pos
sibilitatem &iam Impus donauerunt:
donent sane quantum uolunt & qui¬
bus uolunt. nam quis iudeat contradi¬
cere hominibus desuo donantibus
Quienim loquitur mendacium. desuo
loquitur: tuautem cum his quis anã
doctrinam tenent. nihil istorum au¬
deas usurpare d&uo: sed cum legis
beatimundo corde. qũo ipsi dm̃ uidebunt.
Intellege impios non uisuros. neque enĩ
beati mundo corde. sunt impii: Item
cum legis. uidebimus nunc perspeculũ
& inenigmate
tunc autem facie ad fa¬
faciem: hoc autem utrumque inte¬
rioris hominis munus est siue cum
in ista peregrinatione adhuc perfi¬
dem ambulat. in quautitur speculo &
enigmate. siue in illa patria. cum per
speciem contemplabitur. proqua ui¬
sione positum est. facie ad faciem: au¬
diat caro carnalibus cogitationibus
ebria sp̃s est dĩ &ideo quiad orant
dm̃. In sp̃u &ueritate ad orare oport&:
si ad orare. quanto magis uidere Quis

Expanded text:
deum esse uisuros; nunc iam ideum esse uisuros; nunc iam isibilitatem etiam impiis donaverunt. Donent sane quantum volunt, et quibus volunt; nam quis audeat contradicere homqui enim loquitur mendacium de suo loquitur: tu autem cum his qui sanam doctrinam tenent, nihil istorum audeas usurpare de tuo. Sed cum legis: « Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt , » intellige impios non visuros, neque enim beati mundo corde sunt impii. Item cum legis: « Videbimus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad ffaciem. Hoc autem utrumque interioris hominis munus est, sive cum in ista peregrinatione adhuc per fidem ambulatur, in qua utitur speculo et aenigmate, sive in illa patria cum per speciem contemplabitur, pro qua visione positum est, « facie ad faciem. » Audiat caro carnalibus cogitationibus ebria: Spiritus est Deus, et ideo qui adorant Deum in spiritu et veritate adorare oportet. Si adorare oportet, quanto magis videre? Quis
Abbreviated transcription (Latin):
A erit aduidendum dñi sicut dicit
a postolus. facie ad faciem: Inquib:
certe uerbis. sicorporalem faciem
uoluerimus accipere. consequens erit.
ut &iam dĩ talem habeat faciem. ut
si aliquod inter uallum inter nostrã
& ipsius. cum eum uidebimus facie
ad faciem & si lnter uallum: utique
fines. & membrorum habitus. & ter¬
mius. & c&era absurda. distuque &
cogitatu impia. quibus animalis ho¬
mo non per cipiens quae sunt sp̃sdĩ.
falla cissimis uanitatibus illuditur:
dicunt enim quidam eorum. quita¬
lia garriunt. sicut adme potuit per¬
uenire: nos dm̃ uidere nunc mente.
tunc corpore. Ita. aut &iam lmpios
eum parimodo asseuerantes seuisuros:
uide quantum ͫpeius profecerint: dũ
sine limite timoris uel pudoris. hac
at quehac. uagabunda fertur. In puni¬
ta loquacitas: antea dicebant. carni suȩ
tantum hoc praestitisse xp̃m. ut corpo¬
reis oculis uider& dm̃ delnde addide¬
runt. &iam omnesscõs. receptis in re¬
surrestione corporibus. eodem modo

Expanded text:
a erit ad uidendum deum, sicut dicit apostolus, facie ad faciem. in quibus certe uerbis si corporalem faciem uoluerimus accipere, consequens erit, ut etiam deus talem habeat faciem et sit aliquod interuallum inter nostram et ipsius, cum eum uidebimus facie ad faciem, et si interuallum, utique finis et membrorum habitus terminatus et cetera absurda dictuque et cogitatu impia, quibus animalis homo non percipiens, quae sunt spiritus dei, fallacissimis uanitatibus luditur. Dicunt enim quidam eorum, qui talia garriunt, sicut ad me potuit peruenire, nos deum uidere nunc mente tunc corpore, ita ut etiam impios eum pari modo adseuerent esse uisuros. uide, quantum in peius profecerint. dum sine limite timoris uel pudoris hac atque hac uagabunda fertur inpunita loquacitas. antea dicebant carni suae tantum hoc praestitisse Christum, ut corporeis oculis uideret deum; deinde addiderunt etiam omnes sanctos receptis in resurrectione corporibus eodem modo