comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sacrȩ desidio caritatis inflãmor
Inhis torcularia diuiii misterii reco¬
gnosco: In his reuelationũ grãm: re¬
surrectionis recenseo testimonia. re¬
ꝓmissionis munera: In his disco ui¬
tare peccatũ. dedisco erubescere
penitentiã delictoꝵ: Tantꝰ rex.
tantꝰ ꝓpħa suo me ꝓuocauit exem¬
plo: ut aut cõmissum studeã extenu¬
are peccatũ. aut ñ comissũ cauere:
dgͥ psalmꝰ. nisi uͥtutũ ẽ organum.
qd̾ scĩ sp̃s plectro pangens ꝓpħa ue¬
nerabił. celestiᷤᷤ sonitꝰ fecit in t̾ris
dulcedinẽ resultare: simul cũ ille
in fidib & cordis. hoc ẽ in reliquis
motibus diu̾saꝵ uocũ modulatuᷤ.
discͥmina duunȩ laudationis ad
celestia dirigeret cantilenã: Docuit
utiq pͥus nob̃ peccato eẽ moriendũ.
et tc̃ demũ in hoc corꝑe diu̾sa oꝑa
discͥminanda uirtutũ. quib ad dm̃n
deuotionis nr̃e grã ꝑ ueniret᷑ ut
occupatis intentione cȩlestiũ. nulla

Expanded text:
et sacrae desiderio caritatis inflammor, et sacrae desiderio caritatis inflammor, in his torcularia diuini mysterii recognosco, in his reuelationum gratiam, resurrectionis recenseo testimonia, repromissionis munera, in his disco uitare peccatum, dedisco erubescere paenitentiam delictorum. tantus rex, tantus propheta suo me prouocauit exemplo, ut aut commissum studeam extenuare peccatum aut non commissum cauere. Quid igitur psalmus nisi uirtutum est organum, quod sancti spiritus plectro pangens propheta uenerabilis caelestis sonitus fecit in terris dulcedinem resultare? simul, cum ille in fidibus et chordis, hoc est in reliquiis mortuis diuersarum uocum modulatus discrimina diuinae laudationis ad caelestia dirigeret cantilenam, docuit utique prius nobis peccato esse moriendum et tunc demum in hoc corpore diuersa opera discriminanda uirtutum, quibus ad do- , minum deuotionis nostrae gratia perueniret, ut occupatis intentione caelestium nulla
Abbreviated transcription (Latin):
tat ei cũ qͦ unã ad dñ uocẽ emiserit:
Mignũ plane uiutatiᷤᷤ uĩculũ. ĩ unũ cho¬
rũ. totius nũm plebi ᷤ coire: dispares
Ccithare nerui st̃. s una simphonia In
paucissiniis cordis. sepe errant digiti ar-¬
tificis.: S ĩ psalmo sp̃s ai cifex nescit er¬
rare P salmꝰ noct᷑ni oꝑis cõmertuum:
diurne requiȩi stipendiũ. Institu¬
tio incipentiũ. ꝑfectoꝵ. confirma¬
tio: Angłoꝵ muusteriũ. militia cȩ¬
lestis. hostia spiritał: P salmũ et saxa
respondent: P salmꝰ canit᷑. ⁊ ipsa etiã
saxosa pectora molliunt᷑ Nidemꝰ fle¬
re p̃duros. flecti in nusericordes: Cer¬
tat inpsalmo doctͥna cũ gr̃a simul:
Cantat᷑ addelectationẽ: dr̃ ad eruditi¬
onẽ: Nã uiolẽtiora p̃cepta ñ ꝑmanẽt.
qd̾ aut̃ cũ suauitate ꝑceperis. id infu¬
sũ semel p̃cordiis ñ consueuit elabi:
genti: In his lego canticũ ꝓdilecto:

Expanded text:
tat ei, cum quo unam ad deum uocem emiserit? tat ei, cum quo unam ad deum uocem emiserit? magnum plane unitatis uinculum, in unum chorum totius numerum plebis coire. dispares citharae nerui sunt, sed una symphonia. in paucissimis chordis saepe errant digiti artificis, sed in populo spiritus artifex nescit errare. psalmus nocturni operis commercium, diurnae requiei stipendium, institutio incipientium, perfectorum confirmatio, angelorum ministerium, militia caelestis, hostia spiritalis. psalmum et saxa respondent; psalmus canitur et ipsa etiam saxosa pectora molliuntur: uidemus flere praeduros , flecti inmisericordes. Certat in psalmo doctrina cum gratia; simul cantatur ad delectationem, discitur ad eruditionem. nam uiolentiora praecepta non permanent; quod autem cum suauitate perceperis, id infusum semel praecordiis non consueuit elabi. genti? in his lego canticum pro dilecto
Abbreviated transcription (Latin):
recundiȩ. cũ sobrietate grauitatis ẏm¬
nũ dõ inflexe uocis suauitate modu¬
lantur Hũc tenere gest it puericia:
hũc meditari gaudet infantia: quȩ
alia declinat ediscere Ludus qͥdã. ẽ
iste. doctͥne maioris ꝓfectus: quãcũ se¬
ria tradit᷑ disciplina. Quantũ laborat᷑
ĩȩccła̾ ut fiat silentiũ. cũ lectioẽs legun¬
tur: si unꝰ loquat᷑ obstẽpũt uniu̾si. Cũ
psalmꝰ legit᷑. ipse sibi ẽ effector silen.¬
tii Om̃s loqunt᷑. ⁊ nullꝰ obstrepit Pui¬
mũ reges sine potestatis suꝑcilio resultãt:
In hoc se ministerio dđ gaudebat uideri:
QPalmꝰ cantat᷑ ab imꝑatorib. iubilat᷑ a po¬
pulis Certant clamore singuli qd̃ om̃ib
ꝓfic̃: Domi psalmꝰ canit᷑. foris recensetur.
Sine labore ꝑcipit᷑: cũ uoluptate serua¬
tur: Psalmꝰ dissidentes copulat: discordeᷤᷤ
sociat. offensos rec̃ciliat: Es enĩ ñ remit¬

Expanded text:
recundiae cum sobrietate grauitatis hymrecundiae cum sobrietate grauitatis hymnum deo inflexae uocis suauitate modulantur. hunc tenere gestit pueritia, hunc meditari gaudet infantia, quae alia declinat ediscere; ludus quidam est iste doctrinae maioris profectus quam cum seria traditur disciplina. quantum laboratur in ecclesia, ut fiat silentium, cum lectiones leguntur! si unus loquatur, obstrepunt uniuersi ; cum psalmus legitur, ipse sibi est effector silentii; omnes locuntur et nullus obstrepit. psalmum reges sme potestatis supercilio resultant, in hoc se ministerio Dauid gaudebat uideri; psalmus cantatur ab imperatoribus, iubilatur a populis. certantur clamare singuli quod omnibus proficit. domi psalmus canitur, foris recensetur; sine labore percipitur, cum uoluptate seruatur. psalmus dissidentes copulat, discordes sociat, offensos reconciliat; quis enim non remit
Abbreviated transcription (Latin):
confessio: auctoritatis plena deuo¬
tio. Lib̾tatis leticia. clamor iocun¬
ditatis. leticiȩ resultatio Ab iracun¬
dia. mitigata sollicitudine abdicat.
a merore alleuat: nocturna arma.
diuina magisteriã. scutũ intimore:
festum in sc̃itate. Imago tranquili¬
tatis: pignus pacis. atq concordie:
Cithare mͦ. ex diu̾sis ⁊ disparib uo¬
cib unã expͥmens cantilenã: Diei
ortus psalmũ resultat: psalmũ reso¬
nat occasus Mulieres apł̃s in eccła
tacere iubet: psalmũ etiã bene clamãt:
Hic om̃i dulcis etati. hic utͥq aptus
ẽ sexui Hunc senes rigore senectu¬
tis deposito.canunt. Hunc uetera¬
ni tristes in cordis sui iocunditate
respondent: hunc iuuenes sine ĩ ui¬
dia cantant lasciuȩ. huc̃ adolescen¬
tes sine lubricȩ etatis ꝑiculo. ⁊ tẽpta¬
m̃to c̃cinunt uoluptatis: Iuuencule
ipsȩ sine dispendio matronał psallũt
pudoris: puelle sine ꝓlapsione ue-¬

Expanded text:
confessio, auctoritatis plena deuoconfessio, auctoritatis plena deuotio, libertatis laetitia, clamor iocunditatis, laetitiae resultatio. ab iracundia mitigat, a sollicitudine abdicat, a maerore alleuat; nocturna arma, diurna magisteria, scutum in timore, festum in sanctitate, imago tranquillitatis, pignus pacis atque concordiae, citharae modo ex diuersis et disparibus uocibus unam exprimens cantilenam. diei ortus psalmum resultat, psalmum resonat occasus. Mulieres apostolus in ecclesia tacere iubet, psalmum etiam bene clamant; hic omni dulcis aetati, hic utrique aptus est sexui. hunc senes rigore senectutis deposito canunt, hunc ueterani tristes in cordis sui iocunditate respondent, hunc iuuenes sine inuidia cantant lasciuiae, hunc adulescentes sine lubricae aetatis periculo et temptamento concinunt uoluptatis, iuuenculae ipsae sine dispendio matronalis psallunt pudoris, puellulae sine prolapsione ue
Abbreviated transcription (Latin):
fugabat. qͥa eũ antea stringebat: De
uͥtute aut ꝓphetiȩ qͥd loqͥr: Qđ alii
annunciarũt ꝑ enigmata. hiuc soli
palã atq aꝑte uideat᷑ ꝓmissũ ẽẽ. ut¬
dñs iħc ex eiꝰ semine nasceret᷑. sic̃ dix̃
ad eũ dñs De fructu uents tur po¬
nã suꝑ sedẽ meã. In psalmis itaq
nob̾ nõ solũ nascit᷑ xp̃c. sed etiã salu¬
tarẽ illã suscipit corꝑis passionẽ:
Siuescit. Resurgit᷑. Ascendit ad cȩlũ:
sedet. id dexterã patͥs Id qd̃ nemo p̃¬
sũpserit hominũ dicere. hoc solus hic
ꝓpħa annunciauit. Postea ipse dñs
in euangłio p̃dicauit: Om̃s p̃terea
scͥptores. psalmoꝵ in suis scͥptis exẽ¬
plaposuerunt: aut aliqͣ dicta suꝑioꝵ.
psalmi nichil p̃t̃ qd̃ suũ ẽ habent:
Quid gͥ psalmo gratius: uñ plilchre
enĩ benedictio ppłi ẽ. dĩ laus. ple¬
bis laudatio: plausus omĩum. ser-¬
mo uniu̾soꝵ. uox eccłȩ. fidei canora

Expanded text:
fugabat, qui eum antea stringebat. De fugabat, qui eum antea stringebat. De uirtute autem prophetiae quid loquar? quod alii annuntiauerunt per aenigmata, huic soli palam atque aperte uidetnus Iesus ex eius semine nasceretur, sicut dixit ad eum dominus: de fructu uentris tui ponam guper sedem tuam. in psalmis itaque nobis non solum nascitur Iesus , sed etiam salutarem illam suscipit corporis passionem, quiescit, resurgit, ascendit ad caelum, sedet ad dexteram patris. id quod nemo praesumpserit hominum dicere, hoc solus hic propheta annuntiauit, postea ipse dominus in euangelio praedicauit. Omnes praeterea scriptores psalmorum in suis scriptis exempla posuerunt aut aliqua dicta superiorum; psalmi nihil praeter quod suum est habent. quid igitur psalmo gratius? unde pulchre enim benedictio populi est, dei laus, plebis laudatio, plausus omnium, sermo uniuersorum, uox ecclesiae, fidei canora
Abbreviated transcription (Latin):
plerat quȩtota in iunculo caritatis
ẽ. qui enĩ diligit ꝓximũ. legẽ imi
pleuit: in psalmis legat quanto
dilectioĩs affectu ꝓtotiꝰ plebi ᷤ obp¬
brio repellendo. ꝑiculis greͥuib se
solusobiecerit: In quo ñ iniparẽ carita¬
tis głam tͥũphũ uͥtutis agnoscet:
Siqͥs correptionũ seua formidat: Au¬
diat dicentẽ: Dñe ne in ira tua ar¬
guasme neq ĩ furore tuo corripi¬
as me: et discat quẽ admodũ debeat
irati iudicis temperare censurã Si
quis pacientiȩ cognoscere gestit
exemplũ. legat in psalmis. si reddidi
retͥbuentib mͥ mala Et au̾tat qͥa p̃-¬
ceptũ euangłicũ spũ p̃uidit. uͥtute p̃¬
uenit Fabes itaq illud ꝓu̾biale. qͥa
mansuetꝰ hõ. cordiᷤᷤ ẽ medicꝰ Siqͥs
p̃tẽa adu̾sus neqͥtiȩ sp̃alis incursuᷤ
uult eẽ munitꝰ. quid magis quã psal¬
lendũ sibi eẽ nouerit: Psallebat da¬
uid adolescentior. : saulis nequã sp̃m

Expanded text:
plorat, quae tota m uinculo caritatis plorat, quae tota m uinculo caritatis — qui enim diligit proximum legem i m p 1 e u i t —, in psalmis legat, quanto dilectionis affectu pro totius plebis obprobrio repellendo periculis se grauibus solus obiecerit; in quo non imparem caritatis gloriam triumpho uirtutis agnoscet. si quis correptionum saeua formidat, audiat dicentem: domine, ne in ira tua arguas me neque in furore tuo corripias meet discat, quemadmodum debeat irati iudicis temperare censuram. si quis patientiae cognoscere gestit exemplum, legat in psalmis: si reddidi retribuentibus mihi mala et aduertat, quia praeceptum euangelicum spiritu praeuidit, uirtute praeuenit. habes itaque illud prouerbiale, quia m a nsuetus homo cordis est medicus. si quis praeterea aduersus nequitiae spiritalis incursus uult esse munitus, quid magis quam psallendum sibi esse nouerit ? psallebat Dauid adulescentior et Saulis nequam spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩstruit. lex docet. ꝓphetia annun¬
ciat: correctio castigat: moralitas
suadet In libro psalmoꝵ ꝓfectꝰ ẽ
omiũ: et medicina q̃dẽ salutis hu¬
mane Quicũq legerit. habet qͦ
ꝓpriȩ uulnera passionis. speciali
cernere uoluerit. tamquã in cõmu¬
ni animaꝵ gymnasio. ⁊ qͦdã stadio
uirtutũ diu̾sa gña certaminũ repe
riens p̃parata. iͦd sibi elrgat cui se
intelligit aptiorẽ: quo facilius ꝑue¬
niat ad coronam Si quis gesta ma¬
uelit: intra unũ psalmũ totã pat̾nę
historiȩ seriem accipit cõp̃hensam:
ut tẽsaurũ memoriȩ cõpendio lecᷤ¬
tionis acquirat: faci liora qͦq ui-¬
dentur que breuius explicantur:
Illud etiam quante altitudinis qd̾ bre¬
u int̃uallo offensionũ aduersa di¬
stuixit. ⁊ reconciliationis scda sub¬
texuit: ut simul cognosceres quid
incredulitatis obeẽt offensa. qͥd fides
ꝓmta conferret Siquis iũ legis ex¬

Expanded text:
instruit, lex docet, prophetia annuninstruit, lex docet, prophetia annuntiat, correptio castigat, moralitas suadet; in libro Psalmorum profectus est omnium et medicina quaedam salutis humanae. quicumque legerit, habet quo propriae uulnera passionis speciali cernere uoluerit, tamquam in communi animarum gymnasio et quodam stadio uirtutum diuersa genera certaminum rep- periens praeparata id sibi eligat, cui se intellegit aptiorem, quo facilius perueniat ad coronam. si quis gesta stuelit, intra unum psalmum totam paternae historiae seriem accipit conprehensam, ut thesaurum memoriae conpendio lectionis adquirat. faciliora quoque uidentur quae breuius explicantur. illud etiam quantae altitudinis, quod breui interuallo offensionum aduersa distinxit et reconciliationis secunda subtexuit, ut simul cognosceres, quid incredulitatis obesset offensa, quid fides prompta conferret! si quis uim legis ex
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ sicut gram̃ imbre qͦdã gr̃e
spiritał insudit Duo igit᷑ bec canti¬
ca in libris moysi. tanquã duo mun¬
di oculi. celiq lumina totũ corꝑiͦs
oꝑis eiꝰ illustrãt At uõ laiuid pn¬
cipalit̃ a dnõ adhoc minus electꝰ
ẽ. ut qd̾ in aliis rarũ p̃minere reli-¬
quo oꝑe uidetur. in hoc iuge.
⁊ continuũ tefulgeret:. Unũ canti¬
cũ legimꝰ in libro iudicũ. reliqua
histons more decursa: quib exp̃ssa s̃
gesta maioꝵ. Unũ ysaias canticũ
scͥpsit quo legentiũ corda mulceret:
In reliquis terribili tuba correctio¬
nis infremuit: Canticũ ne ipsi qͥdẽ
inimci ei obicere potuer̾. qui eũ
ꝓpt̃ alia dieta usq ad necẽ st̃ ꝑsecuti:
Unũ damel. unũ abacue.: Salomon
ipse daiud filius. licet innumera can¬
tica cecinisse dicatur: unũ tam̃ qd̃
eccła recepit canticoꝵ canticũ dere¬
liquit Scͥpsit idem ꝓu̾bia In aliis
ꝗͥ singła aduertere. licet Istoria.

Expanded text:
hominum sicut gramen imbre quodam gratiae hominum sicut gramen imbre quodam gratiae spiritalis infudit. Duo igitur haec cantica in libris Moysis tamquam duo mundi oculi, coelique lumina, totum corpus operis eius illustrant. At uero Dauid principaliter a domino ad hoc munus electus est, ut, quod in aliis rarum praeminere reliquo operi uidetur, in hoc iuge et continuum refulgeret. unum canticum legimus in libro Iudicum, reliqua historiae more decursa, quibus expressa sunt gesta maiorum. unum Esaias canticum scripsit, quo legentium corda mulceret, in reliquis terribili tuba correptionis infremuit. canticum ei ne ipsi quidem inimici obicere potuerunt, qui eum propter alia dicta usque ad necem sunt persecuti. unum Danihel, unum Habacuc, Salomon ipse Dauid filius, licet innumera cantica cecinisse dicatur, unum tamen quod ecclesia receperit Canticorum canticum dereliquit; scripsit idem Prouerbia. in aliis igitur singula aduertere licet. Historia
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ dnĩ legisset. quo eiꝰ memorũ
pectorib affigeret audientiũ. per
canticũ locutus ẽ dicens Audi ce
lum ⁊ loquar. expectetur sic̃ pluiia
eloquiũ meũ: ⁊ descendant sicut roᷤᷤ
uerba mea Sicut inber suꝑgra¬
men: ⁊ sicut nix suꝑ foenũ: Delec¬
tatur gͥ cantico ds̃. ñ solũ laudari.
s etiam reconciliari: Inde et moy¬
ses tc̃ maxime cantico usus ẽ. qͣndo
celũ testificabat᷑ & terrã. ut salutẽ
suã celestis sono gr̃e concinentẽ. a¬
iudius mundus audiret. & sacrȩ su¬
auitate dulcedinis. inęt̾nũ legis
obseruantia mentib moleret hu¬
manis Deniq legis tabule priꝰ¬
quã cantico firmarent᷑ ꝑ indignati¬
onẽ moysi fracte ⁊ cõmunite sunt:
Ubi uõ tali signaculo consecrate st̃.
humana locũ ira ñ habuit. quia
scĩficatio eã sacrȩ suauitatis ex¬
clusit Canticũ itaq dni sicut roᷤᷤ
mollior descendit ecelo: et fidem

Expanded text:
legem domini legisset, quo eius memoriam legem domini legisset, quo eius memoriam pectoribus affigeret audientium, per canticum locutus est dicens: audi cae 1 um, et loquar; expectetur sicut pluuia eloquium meum et descendant sicut ros uerba mea, sicut imber sumen, sicut nix super fenum . 5. Delectatur igitur cantico Deus non solum laudari, sed etiam reconciliari. Inde et Moyses tunc maxime cantico usus est, quando coelum testificabatur et terram; ut salutem suam coelestis sono gratiae concinentem avidius mundus audiret, et sacrae suavitate dulcedinis in aeternum Legis observantia mentibus inoleret humanis. Denique Legis tabulae priusquam cantico firmarentur, per indignationem Moysis fractae et comminutae sunt. Ubi vero tali signaculo consecratae sunt, humana locum ira non habuit, quia sanctificatio eam sacrae suavitatis exclusit. Canticum itaque Domini sicut ros mollior descendit e coelo, et fidem
Abbreviated transcription (Latin):
hõ et qua eẽt fraude doiectus. nam
si tenuisset infusam sibi ad nõ et̃ne
illius celestisq delectatioĩs grãm. nec
scłarib captus amiffiset illecebris.
numquã tã miscrabił erũpnę su¬
bisset ini urias Itaq reparare cam
studens & reformare psallendi mu¬
nere: celesti ͤ nob̾ instar conuersatio¬
inis instituit Et enĩ licet om̃is scͥp¬
tũra diuina dĩgrã spiret. p̃cipue
tam̃ dulcis psalmoꝵ liber. Quando¬
qͥdẽ ipse moyses qui plano gesta
maioꝵ sermone descͥpsit. ubi tam̃
ꝑ mare rubrũ ppłm patrũ memo¬
rabili ãmiratione transduxit. de¬
mersũ aspiciens regẽ pharao cum
suis copiis. ut ad maiora ingeniũ
attolleret suũ quia maiora uirib
suis fuerat assequutꝰ. canticũ dnõ
cociit tͥumphale Maria qͦq tym¬
panũ sumens. ceteras hortabat᷑ di¬
cens. Cancemus dnõ glose enim
honoficatus ẽ: equĩi ⁊ ascensorẽ pro¬
iecit in mare: Ipse etiã moyses cũ

Expanded text:
homo et qua esset fraude deiectus — nam homo et qua esset fraude deiectus — nam si tenuisset infusam sibi a domino aeternae illius caelestisque delectationis gratiam nec saecularibus captus amisisset illecebris, numquam tam miserabilis aerumnae subisset iniurias —, itaque reparare eam studens et reformare psallendi munere caelestis nobis instar conuersationis instituit. Etenim licet omnis scriptura diuina dei gratiam spiret, praecipue tamen dulcis Psalmorum liber, quandoquidem ipse Moyses, qui plano gesta maiorum sermone descripsit, ubi tamen per Mare Rubrum populum patrum memorabili admiratione transduxit, demersum aspiciens regem Pharaonem cum suis copiis, in maiora ingenium attollens suum, quia maiora uiribus suis fuerat assecutus, canticum domino cecinit triumphale. Maria quoque tympanum sumens ceteras hortabatur dicens: cantemus domino, gloriose enim honorificatus est; equum et ascensorem proiecit in mare. ipse etiam Moyses cum
Abbreviated transcription (Latin):
angłi dim: psallunt ei potestates
cȩloꝵ. ⁊ añ ipsum mitiũ mundi che
sc̃s Innumera angłoꝵ milia assistũt:
⁊ semores. ⁊ turba magnassicut uo¬
ces aquaꝵ multaꝵ concinunt alle¬
liua: Ipsũ. axẽ cęli fert exp̃ssior sermo
cũ quadã ꝑpetui c̃centus suauitate
uersari: ut sonus eiꝰ extremis tertarũ
partib. adderet᷑. ubi sunt quedã scere¬
ta nat̾e. Nec id ab usu nat̃ę alienũ
uidetur: Quandoqͥdẽ uox missa gra¬
tiore plausu ẽ nemorib resultet aut
montib : suauiore sono reddant qd̃
acceꝑint. In scopulis qͦq ipsis ⁊ lapidi¬
b repperit nature̾ qd̃ delectaret: alioꝵ
speculaͥ. alioꝵ usus delectat. aut grã:
fere ipsȩ atq aues:. loci amenioris. aut
modulatioris uocis delectatione mul¬
centur Lactentib quoq paruulis
aut seueritas t̾rori ẽ : aut blanditie
uoluntati Haturał qͥ delectatio ẽ
Unde ⁊ daud sc̃s qui ad uerteret uñ

Expanded text:
angeli dominum, psallunt ei potestates angeli dominum, psallunt ei potestates caelorum et ante ipsum initium mundi Chers. innumera angelorum milia adsistunt et seniores et turba magna sicut uoces aquarum multarum concinunt: alleluia. ipsum axem caeli fert expressior sermo cum quadam perpetui concentus suauitate uersari, ut sonus eius extremis terrarum partibus audiretur, ubi sunt quaedam secreta naturae. nec id ab usu naturae alienum uidetur, quandoquidem uox missa gratiore plausu e nemoribus resultet aut montibus et suauiore sono reddant quod acceperint. in scopulis quoque ipsis et lapidibus repperit natura quod delectaret; aliorum specula, aliorum usus delectat aut gratia. ferae ipsae atque aues loci amoenioris aut modulatioris uocis delectatione mulcentur, lactantibus quoque paruulis aut seueritas terrori est aut blanditiae uoluptati. naturalis igitur delectatio est. Unde et Dauid sanctus, qui aduerteret, unde
Abbreviated transcription (Latin):
UINMUM INCCILTIUUM
urtuti ꝓposuit ds future bea¬
titudinis delectationẽ Uehemẽs
qͦq calcar erroris delectatiouẽ eẽ
diabolus excogitauit: Utrͥusq enĩ
sententiȩ p̃stat indiciũ pͥmus hu-¬
mani gnis adam. a dño dõ inparadi¬
so positus uoluptatis. ut et̾na delec¬
tatione frueretur ad uirtutẽ. futu¬
ris scłis ꝓuocandã Neq enĩ erat in¬
cognitum dõ. locũ eũ errori daturũ:
& cetĩs ꝓpositã spẽ salutis eẽ debere:
quia int̃ruptã humano sed enĩgnĩ
contẽderent reformari. ⁊ idẽ ꝑspẽm
nis illecebras uxori ade. ꝑsuasione
dece̾ptti Occasione qͥ accepta: aduer¬
saruis ꝑ delectationẽ mͥ oꝑatus ẽ mor¬
tem Itaq qd̃ diuina grã tributum
erat ad uitam. factũ ẽ michi inmortẽ:
eoq faciliorẽ inumcus assensũ hoĩs
habuit: Ad lapsũ enĩ spẽm p̃tendit
nate: Delectarunt enĩ oꝑa sua dnm̃:
Delectar᷑ pͥma nat̃ȩ exordia: Que ui¬
dens dñs ait bona ualde: Luidant

Expanded text:
ummum incentiuum uirtutis proposuit deus futurae beatitudinis delectationem; uehemens quoque calcar erroris delectationem esse diabolus excogitauit. utriusque sententiae praestat indicium primus humani generis Adam a domino deo in paradiso positus uoluptatis, ut aeterna delectatione frueretur ad uirtutem futurae subolis prouocandam — neque enim erat incognitum deo locum eum errori daturum et ceteris propositam spem salutis esse debere, qua in praereptam humano sedem generi contenderent reformari —, et idem per nis illecebras, uxoria persuasione deceptus. occasione igitur accepta aduersarius per delectationem mihi operatus est mortem. itaque quod diuina gratia tributum erat ad uitam, factum est mihi in mortem eoque faciliorem inimicus assensum hominis habuit ad lapsum, quo speciem praetendit naturae. delectarunt enim opera sua dominum, delectarunt prima naturae exordia, quae uidens dominus ait: bona ualde. Laudant
Abbreviated transcription (Latin):
tibi. hodie in corde tuo. ⁊ ĩ anima
tua.⁊ demonstrabis ea filiis tuis.
Et erunt monilia ante oculostuos.:
scribes ea suꝑ limina in domiciliis
tuis.⁊ in ianius tuis Et infra: Et nc̃
isrł. quid abste postulat dñs tuus. quã¬

Expanded text:
tibi hodie, in corde tuo, et in anima tibi hodie, in corde tuo, et in anima tua: et demonstrabis ea filiis tuis, anu tua, et erunt monilia ante oculos tuos: et scribes ea super limina in domiciliis tuis et in januis tuis . Et infra: Et nunc, Israel, quid abs te postulat Dominus Deus tu
Abbreviated transcription (Latin):
et inscientiã delinquendi: ab liis que
dicta sunt abstinere Potest ⁊ inracio¬
nabili pe cudi c̃uenire: cui nulla iꝗs cõ¬
sili i. nullus sensus erroris ẽ: Hoc est
qͦ quartũ. qd̃ seqͥt᷑. in quo diffinitio bea¬
ti uiri a pecude discernit᷑. Qa uir sapi¬
ens subditus legi ẽ. uoluntate. ñ nece s¬
sitate: Plurimũ enĩ refert: qͥa inuo¬
luntate mercedis ẽ fructꝰ. in necessita¬
te dispensationis obsequiũ: Ita enĩ do¬
cuit nos apłs dicens: Si uolens hoc
ago. mercedẽ habeo: Si inuit᷑ dispensa¬
tio mͥ eredita ẽ Ordo. aũt c̃ueniens. ut
pͥmo diligas legẽ: scđõ ut mediteris.
Qui diligit: ex uoluntate facit manda¬
ta legis qui tun z. inuitꝰ obseruat: Hac̃
disciplinã docendi ͣiã dĩ iusticiam:
Unlege accepimus: Sic enĩ scͥptũ ẽ
Audi isrł: dñs ds̃ tuus. ds̃ unus ẽ. Ec
diliges dñm dm̃ tuũ. ex toto corde
tuo. ⁊ex tota anuna tua. ⁊ ex tota uir¬
tute tua E t er̃ u̾ba hec q̃ ego p̃cipio

Expanded text:
et inscientiam delinquendi ab iis quae dicta sunt, abstinere. Potest et irrationabili pecudi convenire, cui nulla vis consilii, nullus sensus erroris est. Hoc est ergo quartum uel quod sequitur, in quo definitio beati uiri a pecude discernitur, quia uirsapiens subditus legi est uoluntate, non necessitate. plurimum enim refert, quia in uoluntate mercedis est fructus, in necessitate dispensationis obsequium. ita enim docuit nos apostolus dicens: si uolens hoc ago, mercedem habeo; si inuitus, dispensatio mihi credita est. ordo autem conueniens, ut primo diligas legem, secundo ut mediteris. qui diligit, ex uoluntate facit mandata legis, qui timet, inuitus obseruat. hanc disciplinam docendi etiam dei iustitiam in lege accepimus; sic emm scriptum est: audi, Israel: dominus deus tuus deus unus est; et diliges dominum deum tuum ex tototuo, et ex tota anima tua, et ex tota virtute tua. Et erunt verba haec quae ego praecipio
Abbreviated transcription (Latin):
luptatis. grauis fomes auariciȩ. cu¬
piditas potestatũ. honoris ambitio:
que uelut ueneno qͦdã. mentes ho¬
minũ. ⁊ qͣdã animas pestilentia. ui¬
tioꝵ tabe contaminat Hec ẽ cathe¬
dra pestilentie. suꝑ quã sederunt
scͥbe ⁊ pharisei. qui imponunt hro¬
minib onera grauia. ipsi aut̃ digi¬
to nolunt ea mouere: Has cathe¬
dras de tẽplo s.aluator ciecit: eoꝵ
qui se de honore iactarent. pͥmatꝰ
quererent dignitatũ: eoꝵ qui sacer¬
dotio. uł pͥmatu honoris uterent᷑.
ad q̃stum. eoꝵ qui indulgentesgulę
nequaquã debitã c̃tinentie p̃stare¬
uolebant custodiam. hec uera ẽ pefti¬
lentieͥ Peniq heli filii. erant filii
pestilentie In hac quadã sede. uitioꝵ
re. iuiresq totius corꝑis recliuare:
Aͤuerte igit᷑. ꝓpͥetates Beatus iur

Expanded text:
voluptatum, gravis fomes avaritiae, cuvoluptatum, gravis fomes avaritiae, cupiditas potestatum, honoris ambitio, quae velut veneno quodam mentes hominum, et quadam animas pestilenti vitiorum tabe contaminant. Haec est cathedra pestilentiae super quam sederunt Scribae et Pharisaei, qui imponunt hominibus onera gravia, ipsi autem digito nolunt ea movere. Has cathedras de templo Salvator ejecit eorum qui se de honore jactarent, primatus quaererent dignitatum; eorum qui sacerdotio vel primatu honoris uterentur ad quaestum; eorum qui indulgentes gulae, nequaquam debitam continentiae praestarent custodiam. Haec vera est pestilentia. Denique Heli filii erant filii pestilentiae. In hac quadam sede vitiorum re, viresque totius corporis reclinare. Advert
Abbreviated transcription (Latin):
et captiuante te in legẽ peccatĩ. Fxi.
egredere. uł serius Erue te seruitio
graui: Nõpotiusti ñ introire in pecca¬
tũ ꝑ fragilitatẽ: datur tibi exire pec¬
cato ꝑ sobrietatẽ Exi gͦ de babilone:
fugiens achaldeis Babylon confusio
ẽ : quȩ uirtutũ ordinẽ. ñ tenet. C̃fusa
enĩ illecebris m̃te. delinquimũ. Chal¬
dei sunt̃. qui syderũ cursus uane stu¬
dio. suꝑstitionis explorant.: et impie
ferunt gentilitatis errores. Abhis fu¬
ge ne te capiant: ne te graui laqueo
captiuitatis innectant. Abrahã chal¬
deus fuit. s fugit a chaldcis ⁊ ante legẽ.
Tu sub lege es iã dãpnatꝰ es: fuge abim¬
piis:. Ille hereditatẽ patrũ respuit. ut
fidei possideret: tu successionẽ corꝑis de¬
relinque: hereditatẽ deuotionis acqͥre:
Si aut̃ in pec̃co ñ steteris:. nec sic beatꝰ:
Adhuc habes qͦ carere debeas Mul¬
te sunt illecebre: multi auͥtute de
flexus: Grauia sunt irritam̃ta uo

Expanded text:
et captiuante te in lege peccati; exi, et captiuante te in lege peccati; exi, egredere uel serius, exue te seruitio graui. non potuisti non introire in peccatum per fragilitatem; datur tibi exire peccato per sobrietatem. exi ergo de Babylone fugiens a Chaldaeis. Babylon confusio est, quae uirtutum ordinem non tenet; confusa enim inlecebris mente delinquimus. Chaldaei sunt, qui siderum cursus uanae studio superstitionis explorant et impiae serunt gentilitatis errores. ab his fuge, ne te capiant, ne te graui laqueo captiuitatis innectant. Abraham Chaldaeus fuit, sed fugit a Chaldaeis et ante legem; tu sub lege iam natus es, fuge ab impiis. ille hereditatem patrum respuit, ut fidei possideret; tu successionem corporis derelinque, hereditatem deuotionis adquire. Si autem in peccato non steteris, nec sic beatus; adhuc habes quo carere debeas. multflexus: gravia irritamenta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓusas. putauit ad crm̃ĩ tenendas̃.
Abstinuisti gͦ abimpioꝵ c̃siliis aocte.
ñ tam̃ statĩ beatus. Caue etiã ne ĩ
uia peccatoꝵ steteris: Quanto exa-¬
mine scͥpt̃e diuinȩ u̾ba poniuitur.
Et enĩ quia om̃s sub pecc̃o sumꝰ. ñ a
te exigit. qd̾ ultra nat᷑am ẽ. ut pecca¬
tũ ñ facias. qͥa nec unius diei infanͤ
sine peccato: s ut ñ maneas in peccato.
qͥdã statione diuturna Non om̃s im¬
pii sunt:. ideo reuocaris ab om̃ib co¬
gitionib ⁊ coniufatiõib impioꝵ S
ideo om̃s peccatores ãmoneris. ut desi¬
nas peccare: Si fueris adolescentioris
lapsus etatis: debet at maturitatis em̃¬
dare ꝓcessus Ergo in grauiora ñ abeaͤ.
in leuiorib ñstes: Habes hoc ⁊mysaia
dictũ a dño Exi ababilone. fugiens a
chaldeis: Hoc ẽ. ⁊si intrasti in confusi¬
onẽ uitioꝵ: exi Non oportuit intra¬
reꝰ.s ingressus es carius lege cogente.

Expanded text:
ones inprouisas putauit ad crimen tenendas. ones inprouisas putauit ad crimen tenendas. abstinuisti ergo ab impiorum consiliis; recte, non tamen statim beatus. caue etiam, ne in uia peccatorum steteris. Quanto examine scripturae diuinae uerba ponuntur! etenim quia omnes sub peccato sumus, non a te exigit quod ultra naturam est, ut peccatum non facias, quia nec unius diei infans sine peccato, sed ut non maneas in peccato quadam statione diuturna. non omnes impii sunt; ideo reuocaris ab omnibus cogitationibus et coniurationibus impiorum; sed omnes peccatores; ideo ammoneris ut desinas peccare. si fueris adulescentioris lapsus aetatis, debet te maturitatis emendare processus. ergo in grauiora non abeas, in leuioribus non stes, habes hoc et in Esaia dictum a domino: exi a Babylone fugiens a Chaldaeis, hoc est: etsi intrasti in confusionem uitiorum, exi. non oportuit intrare, sed ingressus es carnis lege cogente
Abbreviated transcription (Latin):
uisus Primũ ẽ enĩ ut ñ ꝑseueret in
peccatoꝰ. scđ̾m. ut ñ steterit in eo c̃ciũ.
ut ñ cogitauerit qd̾ eẽt erroris Qui
enĩ ñ ꝑseuerauit: potuit tam̃ stare Qui
ñ stetit. potuit cogitare: Qui aut̃ nec co-¬
gitauit: uere beatus ẽ: Unde alteram
quoq traditionẽ ñ p̃t mittendã puta¬
ui. quo tres gradus recto ordine: factos
asseramus: ut qui beatꝰ uult ẽẽ. ñ abcat
in c̃silio impioꝵ. hoc ẽ in eoꝵ cogita¬
tionib ñ ambulet᷑. deinde. ñ stet in
uia peccatoꝵ: c̃cio ñ sedeat in cathedra
nus: uel tu qui ad grãm tendis. absti¬
ne ab impioꝵ c̃siliis. ut possis dicere.
Ne ꝑdas cũ impiis ds̃ animã meam:
ꝯcũ uiris sanguinũ uitã meã Neco¬
gites q̃ sunt impia: Que sunt illã. nͥ
q̃ in dĩ excogitantur ĩiuiriã : Pietas
enĩ pͥma in dm̃.: scda in parentes Et
qͥdẽ in unicꝰ inserit frequent̃ diu̾sa

Expanded text:
uersus est. primum est enim, ut non perseueret in uersus est. primum est enim, ut non perseueret in peccato, secundum, ut non steterit in eo, tertium, ut non cogitauerit quod esset erroris. qui enim non perseuerauit, potuit tamen stare, qui non stetit, potuit cogitare, qui autem nec cogitauit, uere beatus est. Unde alteram quoque traditionem non praetermittendam putaui, quo tres gradus recto ordine factos asseramus, ut, qui beatus uult esse, non abeat in consilio impiorum, hoc est in eorum cogitationibus non ambulet, deinde non stet in uia peccatorum, tertio non sedeat in cathedra nus, uel tu, qui ad gratiam tendis, abstine ab impiorum consiliis, ut possis dicere: ne perdas cum impiis, deus, animam meam et cum uiris sanguinum uitam meam nec cogites quae sunt impia. quae sunt illa nisi quae in dei excogitantur iniuriam? pietas enim prima in deum, secunda in parentes. et quidem inimicus inserit frequenter diuers
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ. E t ñ ꝑseue̾rit in peccato. Uł
sic. Qui : non cogitauerit qd̾ eẽt erro¬
ris: uł in ea cogitatioe ñ steterit. uł
certe ñ ꝑseuera uerit in lus cogitatio¬
nib qͥs plenas erroris adu̾terit: S hec
utrũ recte c̃ueniat. qͥ legerit estima¬
bit: Nã qͥ semel male cogitauit: nec
stare in eo debuit. nec ꝑseuerare.S :⁊ si
ꝑ seuerauit. beatꝰ eẽ ñ potuit. qͥa stetit
ĩ eo qꝗd̾ imꝓbe cogitauit: Et siñ stetit:
tam̃ ĩeo ipso qd̾ cogitauit male. utrũ
habeat beatitudinis fructũ. clem̃tẽ
aliquẽ querere debet int̃pretẽ: lostre¬
mo quia nemo potest dicere. mundũ
se habere cor. esto ut ueniabił cogita¬
tio sit. numquid ueniabił oꝑatio pec¬
catoꝵ : Postremo si ueniabił statio.
nũ quid etiã plena beatitudinis et qd̾
ñ ꝑseuerauit incrimine : Deinde ꝗ
ñ cogitauit q̃ imꝓba sunt. qͦmͦ in pec¬
cato stare potuit. aut ꝑseuerare. ut
beatꝰ sit : Qui tͥahec iurc seruauerit.¬

Expanded text:
 et non perseuerauerit in peccato. uel sic: qui et non cogitauerit quod esset erroris uel in ea cogitatione non steterit uel certe non perseuerauerit in his cogitationibus, quas plenas erroris aduerterit. sed haec utrum recte conueniant, qui legerit aestimabit. nam qui semel male cogitauit, nec stare in eo debuit nec perseuerare. sed etsi non perseuerauerit, beatus esse non potuit, quia stetit in eo quod improbe cogitauit; etsi non stetit, tamen eo ipso, quod cogitauit male, utrum habeat beatitudinis fructum, clementem aliquem quaerere debet interpretem. postremo quia nemo potest dicere mundum se habere cor, esto ut ueniabilis cogitatio sit: numquid ueniabilis operatio peccatorum? postremo si ueniabilis statio, numquid etiam plena beatitudinis eo, quod non perseuerat in crimine? deinde-qui non cogitauit quae inproba sunt, quomodo in peccato stare potuit aut perseuerare ? ut beatus sit, qui tria haec iure seruau
Abbreviated transcription (Latin):
meã ñ abscondi incorde meo: uerita¬
tẽ tuã ⁊ salutare tuũ dixi. Totus ex
persona xp̃i psalmꝰ iste ẽ. Ioõ iusticiã
meã dic̃ Licet ñ arrogant̃ ⁊ hõ pos¬
sit dicere iusticiã suã. qui dõ credit.
⁊ fidẽ suã sibi reputari ad iusticiã cõ¬
fidẽ p̃dicauerat. ⁊ peccata dimittit.
Idõ enĩ xp̃s aduenit ut fidẽ statueret:
remissionẽ tribueret peccatori. Et
quia expersona saluatoris totum
bunc ẽẽ diximꝰ psalmũ: ne forte di¬
cant apollinariste Ecce corpus dix
p̃parasti mͥ. non etiã animã  Audi¬
ant ininferiorib psalmi huiꝰ dicentẽ.
Confundantur ⁊ reuereantur sunul:
qui querunt animã meã ut auferãt
eam. hec sunt que in hoc psalmo
arbitrati sumꝰ: reliqua plana ⁊ faci¬
lia. nec indiga ẽẽ int̃pretationis
estimauimꝰ: cũ si intractatũ incidãt.
in allo psalmo in quo uidentur ẽẽ
repetita rectius prosequem᷑: fauen¬
gła. perpetuitas: a scłis. ⁊ nũc ⁊ semꝑ.

Expanded text:
meam non abscondi in corde me o, ueritatem tuam et salutare tuum dixi. totus ex persona Christi psalmus iste est. ideo \'iustitiam meam1 dicit, licet non arroganter et homo possit dicere iustitiam suam, qui deo credit et fidem suam sibi reputari ad iustitiam confidem praedicat ueram et peccata dimittit. ideo enim Christus aduenit, ut fidem statueret, remissionem tribueret peccatorum. Et quia ex persona saluatoris totum hunc esse diximus psalmum, ne forte dicant Apollinaristae: \'ecce corpus, dixit, praeparasti mihi, non etiam animam\', audiant in inferioribus psalmi huius dicentem: con fundantur e t reuereantur s imul qui quaerunt animam am meam, ut aui era n tea m. Haec sunt, quae in hoc psalmo ardua arbitrati sumus. reliqua plana et facilia nec indiga interpretationis aestimauimus, cum, si in tractatum incidant in alio psalmo, in quo uidentur esse repefita, rectius prosequemur fauengloria, perpetuitas a saeculis et nunc et semper
Abbreviated transcription (Latin):
tio. quomͦ hominẽ renouaret acul
pa: quasi sanctificatio. quoniͦ eam
egenũ ⁊ pauperẽ. Aperi aures¬
iutes tuas: qui in cipis sacramen¬
ta dñicȩ cognõscere passionis.
Iõo tibi dr̃ Qui habet aures auoien¬
di. audiat. Idõ sindo ⁊ inuto aures
⁊ labia tetigit dñs in eugłio. ut sciret
quid audiret in mysterio: quid etrã
loqueret᷑. ⁊ quando loqueretur. Neq
enĩ otiose scriptũ est. dñs mͥ dedit
linguã eruditionis: ut scirẽ quando
oporteat sermonẽ dicere. Scire gͦ
debes quid audias: scire quid loqui
debeas: scire etiã q̃n loqui debeas.
Audi gͦ dicentẽ. Beatꝰ qui intelligit:
super egenũ ⁊ pauperẽ. Beatꝰ quidẽ
u

Expanded text:
tio, quomodo hominem renouaret a cultio, quomodo hominem renouaret a culpa, quasi sanctificatio, quomodo eumet paupere . aperi aures tuas, qui incipis sacramenta dominicae cognoscere passionis. ideo tibi dicitur: qui habet aures audiendi audiat. ideo surdo illi et muto aures et labia tetigit dominus in euangelio, ut sciret quid audiret in mysterio, quid etiam loqueretur et quando loqueretur. neque enim otiose scriptum est: dominus mihi dedit linguam eruditionis, ut scirem quando oporteat sermonem dicere. scire ergo debes quid audias, scire quid loqui debeas, scire etiam quando loqui debeas. Audi ergo dicentem: beatus qui intellegit super egenum et paupere . beatus quidem u
Abbreviated transcription (Latin):
ONo ordine. qui insu¬
periore psalmo dixit.
Ecee uenio. In hoc iam
uenit. ⁊ patitur. Et idõ
quadragesimꝰ psalmꝰ inscribitur. quia
quadraginta dieb ieuinauit dñs
iħs: ut eo numero consũmaret hõis
qui perierant ꝑfectionẽ. Sic̃ em̃
perappetentiã interdicti fructꝰ ami¬
serat grãmͥ ita per ieiumũ reparari
eiꝰ uirtutẽ oportuit: ut qui perierat
madam. repararetur inxp̃o. Iõo gͦ
infinẽ. quia ipse finis ẽ spei ñrȩ. Ad
ꝙpsũ studia nr̃a dirigimꝰ: ad ipsũ uota
nr̃a conferimꝰ: quia ipse ẽ plenitudo.
ipse est consu̾matio uniu̾soꝵ: ipse om̃iũ
sũma uirtutũ. Id̃o tpsi cdaiuid: quasi
ei qui solus ex om̃ibinsia carne nr̃a
peccata suscepit: qui solus idr̃ agnꝰ.
peccatũ totius mundi abistlilit᷑ qui
solus cyrographũ decreti. sangui¬
nis sui effusione deleuit. ⁊ tulit de
medio atq suffixit cruci: quasi sa¬
pientia. sciens quomodo uetus pec¬
catũ mundi solueret: quasi redẽp¬

Expanded text:
Bono ordine, qui in superiore psalmo dixit: ecce uenio, in hoc iam uenit et patitur. et ideo quadragesimus psalmus inscribitur, quia quadraginta diebus ieiunauit dominus Iesus, ut eo numero consummaret hominis qui perierat perfectionem. sicut enim per appetentiam interdicti fructus amiserat gratiam, ita per ieiunium reparari eius uirtutem oportuit, ut, qui perierat in Adam, repararetur in Christo. ideo ergo in f inem, quia ipse finis est spei nostrae, ad ipsum studia nostra dirigimus, ad ipsum uota nostra conferimus, quia ipse est plenitudo, ipse est consummatio uniuersorum , ipse omnium summa uirtutum. ideo ipsi si D au i d quasi ei, qui solus ex omnibus in sua carne nostra peccata suscepit, qui solus dei agnus peccatum totius mundi abstulit, qui solus chirographum decreti sanguinis sui effusione deleuit et tulit de medio atque affixit cruci, quasi sapientia, sciens quomodo uetus peccatum mundi solueret, quasi redemp
Abbreviated transcription (Latin):
pati. suppoñ qualr̃ ad ip̃os se debeãt
hr̃e immnicos ⁊ hic eccłia ñ lacte ĩ¬
buit᷑. s ualidioris caritatis cibo ro¬
b̾at᷑. ñ sufficit ñ odisse: s qd̾ ultra
humanam nat᷑am ẽ: p̃cipim dili¬
gere ⁊ cum lex uicissitudinẽ imꝑe¬
t ultionis: esĩgłm inimicis carita¬
tem. odiis benignitatẽ. maledictis
uota. ꝑ sequentib pacientiã. esu¬
nerationis imꝑtit:

Expanded text:
i, supponit qualiter ad ipsos se debeant habere inimicos. Et hic Ecclesia non lacte imbuitur, sed validiore charitatis cibo roboratur. Non sufficit non odisse, sed quod ultra humanam naturam est, praecipitur diligere. Et cum lex vicissitudinem imperet ultionis, Evangelium inimicitiis charitatem, odiis benignitatem, maledictis vota, persequentibus patientiam, esunerationis
Abbreviated transcription (Latin):
Dies romane obsidionis:
⁊ captiuitatis. Naturale est:
ĩminente captiuitate: hostis¬
liq ꝑagros urbes q clade fer¬
uente:cunctos qui euadere
queant: alta queq. ł abdita
refugia quib abscondant᷑:

Expanded text:
Dies Romanae obsidionis et captivitatis. Naturale est imminente captivitate, hostilique per agros urbesque clade fervente, cunctos qui evadere queant, alta quaeque vel abdita refugia quibus abscondantur,
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Scdđ̃m phisicos: ex eo¬
dem fonte et lac nutrien¬
dis: ⁊ sem̃ ꝓc̃andis pue¬
tis: emanat: ergo de se¬
mine uirginis potuit
concipi: qui euis lacte
potuit nutriri.

Expanded text:
ra. Secundum physicos ex eodem fonte et lacte nutriendis et semen procreandis pueris emanat, ergo de semine virginis potuit concipi, qui ejus lacte potuit nutriri.
Abbreviated transcription (Latin):
qr cum hmͦi repbum de¬
lictis cogentib repecierit:
inuenit ꝯsciam pecc̃oris:
a uitiis inbaptismo ĩun¬
diabolo dñr: qr cũ diabolꝰ
malus sit: illitñ qͥ sui m̃i

Expanded text:
 hujusmodi reprobum delictis cogentibus repetierit, invenit conscientiam peccatoris a vitiis in baptismo mundiabolo dicuntur, quia cum diabolus malus sit, illi tamen qui sui
Abbreviated transcription (Latin):
go in beelzebub sicut dici¬
tis eicẽm demonia. tunc
ialt quo oꝑib diabolitõ¬
sentirem. s nullo mͦ cũ illo
consencio. s pocius illum
suꝑare. ⁊ eicere a meis fide¬
lib: festino. cum diabolus
sortis ad nocendum: arma¬
tꝰ multis spualib nequicis:
custodit ĩ sua uͥtute atͥum
suum : i. mundum. qui ĩ
maligno positꝰ ẽ. in quo:
usq ad aduentum filii d̾i.
diabolꝰ sine contradicti¬
oneprincipabat᷑. ⁊ ma¬
le paccato itebat᷑ imꝑio:
in cordib fidelium.

Expanded text:
go in Beelzebub, sicut dicitis, ejicerem daemonia, tunc in aliquo operibus diaboli consentirem, sed nullo modo cum illo consentio, sed potius illum superare et ejicere a meis fidelibus festino. Cum diabolus, fortis. Ad nocendum, armatus, multis spiritualibus nequitiis: custodit, in sua servitute, atrium suum, id est mundum, qui in maligno positus est, in quo usque ad adventum Filii Dei diabolus sine contradictione principabatur, et male pacato utebatur imperio in cordibus infidelium.
Abbreviated transcription (Latin):
illã plebem : i. suꝑ¬
fluis obseruõnit
niis legis: q̃ iã ni¬
deinceps possideat:
assum̃ uniũsitatẽ¬
om̃uul demonũ. ⁊
blasphemantẽ.xͦ.¬

Expanded text:
illam plebem, id est superfluis observationibus niis legis, quae jam nifirmius possideat, assumit universitatem daemonum. Et blasphemantes Chr
Abbreviated transcription (Latin):
¶Iõ añ phariseos hidro¬
picum sanat. ⁊ mox cͣc aua¬
riciã disputat: ut ip̃os a¬
uaricie arguat. ꝑ qͣm sab¬
batũ uiolant: ⁊ legem ma¬
le int̃pretant᷑. In salbo. N.

Expanded text:
Ideo ante Pharisaeos hydropicum sanat, et mox contra avaritiam disputat, ut ipsos avaritiae arguat per quam sabbatum violant, et legem male interpretantur. In sabbato enim
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Illectꝰ dulce¬
dine audite resur¬
rectionis: in lau¬
ea uere beatos fore:
assit. ⁊ si ñ bñ in¬
telligat: qͥb m̃ttiᷤᷤ
ad illam beatitu¬
dinẽ possit atcin

Expanded text:
 Illectus dulcedine auditae resurrectionis in lauea vere beatos fore asserit, etsi non bene intelligat quibus meritis ad illam beatitudinem possit attin
Abbreviated transcription (Latin):
sen su geminant᷑.
sola ext̾iora cognoᷤᷤ¬
cunt:⁊tangunt:
recte ꝑ eoscuriosi¬
tas designr̃. q̃ dũ
ext̾ius inuestigat
uitam ꝓximi:
excusantis: a sig¬
nificatiõe sui ui¬
tii. dũ dicit eo ꝓ¬
bare illa. qr p̾ba¬
tio: ad curiosita¬
tẽ solet ꝑtinere:¬

Expanded text:
sexu geminantur; sola exteriora cognoscunt et tangunt, recte per eos curiositas designatur, quae dum exterius investigat vitam proximi, excusantis a significatione sui vitii, dum dicit: Eo probare illa. Quia probatio ad curiositatem solet pertinere
Abbreviated transcription (Latin):
Ecerat illos de aua¬
bati: incip̃ doc̃e de
eungelica gr̃a. illoᷤ
qͥ aderãt idonei. ĩui¬
tans illos ad humi¬
litatẽ: ccͣ tumorẽ ꝙ̃
ħebãt ĩ lege phariͥͤ¬

Expanded text:
icerat illos de avabati, incipit docere de Evangelica gratia illos qui aderant idonei, invitans illos ad humilitatem contra tumorem quem habebant in lege Phari
Abbreviated transcription (Latin):
pecõm. sic in et̾na requie:
soluit q̃onem. ut osten¬
dat eos sabb̃m uiolare. in
oꝑe cupiditatis: qui eum
iuolare arguunt in oꝑe
picum comꝑat: qr noxio
humore ꝑibat ⁊ bñ bo¬
sapientes ⁊ hebetes. ł utͣ¬

Expanded text:
peccatum. Sic in aeterna requie asolvit quaestionem, ut ostendat eos sabbatum violare in opere cupiditatis, qui eum violare arguunt in operpicum comparat, quia noxio humore peribat. Et bene bosapientes vel hebetes, vel ut
Abbreviated transcription (Latin):
nimal dolosỹ.
infouea: ad
insidias latñs.
odore fecens.
nunqͣm rec¬
tis itinib in¬
cedens: ħ omĩa
tipum tenet
herodes: con¬
.i. humilita¬
fidei: in credẽ¬
tib conantͤ
extinguere:¬

Expanded text:
nimal dolosum, in fovea ad insidias latens, odore fetens, nunquam rectis itineribus incedens. Haec omnia typum tenet Herodes conest humilitafidei, in credentibus conantur exstinguere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa. Exaltatꝰ. hu¬
miliatꝰ sum. ⁊ ofusꝰ.
¶sotidie dñs dũ
conuiuas sua̾s uisi¬
tat ⁊ diuidicat: tan¬
ta siu sp̃c humilib
dona prestat: ut eoᷤ
cetꝰ ficellum cũ ãmi¬
rõne głificet. stupẽs¬
q inauctoris sui lau¬
dem psilat: dicens.
mͥautẽ nimis. h. s̃.¬

Expanded text:
liora cognoscens, quidquid de sua operatione otidie Dominus, dum convivas suos visitat et dijudicat, tanta spiritus sui humilibus dona praestat, ut eos coetus fidelium cum admiratione glorificet; stupensque in auctoris sui laudem prosiliat, dicens: Mihi autem nimis h
Abbreviated transcription (French):
¶ Post pati¬
bolam q̃ inuitat
ad humilitatem.
diu̾sis officus r̃i
reprehendunt :
grati de impensi
tas nẽ falsitatis

Expanded text:
 Post parabolam qua invitat ad humanitatem et diversis officiis Dei, reprehenduntur ingrati de impensistas, nunc falsitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
Is adit ĩ faciẽ:
qui de perpetratis
malis erubescit.
Ibi enĩ cadit hõ:
ubsi confundit᷑.
Qui in faciẽ cadit:
uidet quo cadat.
qui retro cadit:
ñ uidet. Soni gͦ
in faciem cadũt:
quia humiliant
inuisibitia erig̃a¬
cadunt in inuisi¬
bilib: tibi ñ uidẽt
quid eos sequat᷑.¬
tatem suam cognoᷤᷤ¬
cens. humiliter añ
im iacuit: diuĩa
onsolatione sur¬
gere ad forciora o¬
ꝑa ⁊ tre crescendo:
usq ad ꝑfc̃ĩora
iubettir.

Expanded text:
Cadit in faciem, qui de perpetratis malis erubescit. Ibi enim cadit homo, ubi confunditur. Qui in faciem cadit, videt quo cadat; qui retro cadit, non videt. Boni ergo in faciem cadunt, quia humiliant invisibilia erigancadunt in invisibilibus, ubi non vident quid eos sequatatem suam agnoscens humiliter ante Deum jacuit, divina consolatione surgere ad fortiora opera, et ire crescendo usque ad perfectiora jubetur.
Abbreviated transcription (Latin):
presis p̃sumptiois
egitationib. qͣm
sit infirmꝰ iudet.
nicħ iuctitis sibi
mbuit. bona que
agit: de misedia ĩ¬

Expanded text:
pressis praesumptionis cogitationibus, quam sit infirmus videt, nihil virtutis sibi tribuit; bona quae agit de misericordia in
Abbreviated transcription (Latin):
sanant᷑ demoniaci: ꝙ
añ uiuens incarne e¬
grotos sanaret. qr ĩcrͣ¬
ne uiuens: paucos iu¬
uorũ docuit. post re

Expanded text:
sanantur daemoniaci, quam ante vivens in carne aegrotos sanaverat, quia in carne vivens paucos Judaeorum docuit, post res
Abbreviated transcription (Latin):
Et om̃is .ꝑ. Si hoc
a dño dictum ẽe intel¬
ligit᷑: audiens ioħem
ppłs. intelligit᷑ ẽẽ desig¬
natus. Si ab enͣngelista
diens ip̃m dñm de io¬
hannis magnitudine
disputantẽ: restat in¬
telli Gi.

Expanded text:
Et omnis populus. Si hoc a Domino dictum esse intelligitur: audiens Joannem, populus intelligitur esse designatus. Si ab evangelista diens ipsum Dominum, de Joannis magnitudine disputantem, restat intelligi.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Primꝰ seruꝰ
ordo doctorum.
nam mnã ne¬
gociatus accep̃.
qr unum deum.
unã fidem. u¬
nũ baptisma:
iussus ẽ predi¬
rit: dum ppłm¬
lege docendo: si

Expanded text:
 Primus servus, ordo doctorum inam mnam negotiaturus accepit, quia unum Deum, unam fidem, unum baptisma missus est praediirit dum plege c
Abbreviated transcription (Latin):
qui ad p̃putiũ mis¬
dem q fidem. que
cconcisioni credita
e: ad p̃dicandum
facit: quia gentẽ
patas. ad grãm fi¬
dei eungelice con¬
uertit.

Expanded text:
Qui ad praeputium misdemque fidem, quae circumcisioni credita est, ad praedicandum ue mnas facit, quia gentes patas, ad gratiam fidei evangelicae convertit.
Abbreviated transcription (Latin):
debitum ppłi: ꝑ qui
mur. quib imaginẽ
c̾atoris qͣm accepimꝰ:
excołe debemꝰ. s mi¬
calogꝰ legis ꝑ serũ¬

Expanded text:
debitum per quinmur, quibus imaginem Conditoris quam accepimus excolere debemus. Sed micalogus legis per
Abbreviated transcription (Latin):
uib contend̾e: ne alicuiꝰ
obuii fabulatione: reflec¬
tant᷑ ab iniuncto mun̾e.
Nec simplicr̃ ait. neminẽ
salutau̾tis: cum sit us
humanitatis alios salu¬
tare: s addidit: in uia
qr ñ salutationis seduli¬
tas aufert᷑: s obstacłm ĩ¬
pediende deuotionis abo¬
let᷑. ut qñ diuma man¬
dant᷑: paulisꝑ sequestñ¬
t᷑ humana.

Expanded text:
jubet contendere, ne alicujus obvii confabulatione reflectantur ab injuncto itinere. Nec simpliciter ait: Neminem salutaveritis cum sit usus humanitatis alios salutare, sed addidit, in via, quia non salutationis sedulitas aufertur, sed obstaculum impediendae devotionis aboletur, ut quando divina mandantur, paulisper sequestrentur humana.
Abbreviated transcription (Latin):
t̃: dignum ẽ ut in ea
maneatis. carnalia
sttpendia ab eis reci¬
pientes: quib celesti¬
a offertis. Ecce qui sac¬
cum ⁊ peram ꝓbibu¬
it: sumptꝰ ex predi¬
satione ꝯcedit. sic tñ
u oblato cibo ⁊ potu:

Expanded text:
tur, dignum est ut in ea maneatis, carnalia stipendia ab eis accipientes, quibus coelestia offertis. Ecce qui saccum et peram prohibuit, sumptus ex praedicatione concedit, sic tamen ut oblato cibo et potu