comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
impetus letificat ciunatẽ đi. Quod
nõ aliud ẽẽ arbitror qͣm d̃i filium ⁊
qui tͣnsiens ministrat. quẽ ad modũ
ip̃e ꝓmisit: ut ex hoc iã iusti epulẽt᷑
⁊erultent in conspectu dĩ.⁊ delecten¬
tur in leticia. hĩc illa societas sine
fastidio ⁊ hinc insatiabilis illa. sine inqͥs¬
tudine curiositas⁊ hinc ęt̾tium illud
atq inexplebile desiddium. nesciens
egestatem ⁊ hinc deniq sobria illa
ebrietas. uino non mero ingurgitãs:
non madens uino. sed ardeus deo. Ex
hoc lam quartus ille amoris gradus.
ꝑpetuo possidet᷑ ⁊ cũ summȩ ⁊ solus
diligitur ds: quia nos ipsos iam nõ¬
nisi ꝓpt̾ ipsum diligimus ⁊ ut sit ip̃e
p̃mium amantiũ se: p̃mium ęt̾nũ.
amantium in ȩternum.

Expanded text:
atem Dei . Quod non aliud esse arbitror quam Dei Filium, qui transiens ministrat, quemadmodum ipse promisit : ut ex hoc jam justi epulentur et exsultent in conspectu Dei, et delectentur in laetitia . Hinc illa satietas sine fastidio: hinc insatiabilis illa sine inquietudine curiositas: hinc aeternum illud atque inexplicabile desiderium, nesciens egestatem: hinc denique sobria illa ebrietas, vero, non mero ingurgitans, non madens vino, sed ardens Deo. Ex hoc jam quartus ille amoris gradus perpetuo possidetur, cum summe, et solus diligitur Deus: quia nec nos ipsos jam nisi propter ipsum diligimus, ut sit ipse praemium amantium se, praemium aeternum amantium in aeternum.
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis. Suc ergo cayn iut̾fector
fr̃is. babylonis fundamenta posuit:
abel aut̃ int̾fectus. sanguine suo pri¬
mordia iherłm in t̾ra consecrauit.
Sic hisinael pͥmogenitus reꝓhus fuit.
ẏsaac uͦ electus ÷ esau quoq ab here¬
ditatis sorte ⁊ qͥono benedictionis re¬
ꝓbatus. lacob eligitur ⁊ diligitur.
⁊ reꝓbatio eliab pͥmogenito. dauid
iunior ad regni fastigia sublimat᷑.
uerunt. ⁊ milites xp̃i pacientia
uicerunt: regem suũ pauꝑtatis
amore ⁊ humilitatis stucdio seq̃n¬

Expanded text:
veritatis. Sic ergo Cain interfector veritatis. Sic ergo Cain interfector fratris Babylonis fundamenta posuit. Abel autem interfectus sanguine suo primordia Jerusalem in terra consecravit. Sic Ismael primogenitus reprobus fuit; Isaac vero electus. Esau quoque ab haereditatis sorte et dono benedictionis reprobatur, Jacob diligitur et eligitur: et reprobato Eliab primogenito, David junior ad regni fastigium sublimaturverunt, et milites Christi patientia vicerunt, regem suum paupertatis amore et humilitatis studio seq
Abbreviated transcription (Latin):
Primogenitꝰ erat: qui genitus nõ erat.
De ip̃o quippe dictum ẽ: ip̃e pͥncipium
uiarũ di. Et reꝓbata sunt pͥma. ut os¬
tendatur quia finis pͥncipio melior ẽ:¬
et quia quȩ in pͥncipio facta sunt a dõ.
bona quidẽ facta sunt. s bona incipien¬
tia ÷ quȩ aut̃ in fine facienda erant.
bona facienda erant: sed in fine con¬
fummata. Propt̾ hoc etiã in ip̃a rerũ
conditione. pͥmum mat̾iam fecit pos¬

Expanded text:
enitus non erat. De ipso enim dictum est: « Ipse principium viarum Dei . » Et reprobata sunt prima ut ostendatur quia finis principio melior est, quia quae in principio facta sunt, a Deo bona quidem facta sunt, sed bona incipientia; quae autem in fine facienda erant, bona facienda erant, et bona consummata. Propter hoc etiam in ipsa rerum conditione primum materiam fecit, pos
Abbreviated transcription (Latin):
deoꝵ in fẏon. Iam uͦ si queratur. castel¬
li huiꝰ habitatoribus quis cibus ad
comuuandũ ⁊ quod munimen ad ꝓ¬
tegendum: quȩ arma suppetant ad
irpugnandũ. Possumus rationabi¬
liter responde: quod cibus illorum

Expanded text:
escam? 5. Jam vero si quaeratur de castelli hujus habitatoribus, quis cibus ad sustentandum, quod munimen ad protegendum, quaeve arma suppetant ad repugnandum; possumus satis rationabiliter respondere, quod quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
regem ħre possent socłm pͥorẽ
mocł. Rege itaq isrł iure¬
gẽ achaꝵ impie seuiente.
rege achar signũ sue lib̾atio¬
nis impie resꝑuente. utroq
lis potestas ad alieingenam

Expanded text:
sent secundum priorem modum. Rege itaque Israel in regem Achaz impie saeviente, et rege Achaz signum suae liberationis impie respuente, utroquelis potestas ad alienigenam
Abbreviated transcription (Latin):
pore ordinis accepti. p̃sbiteram
suã ut sororem diligens. sed quasi
hostem cauens. ad se ꝓpius acce¬
dere nunqͣm sinebat. eãq sibimet
ꝓpinquare nulla occasione ꝑmit¬
tens. ab ea sibi cõmunionem fun¬
ditus familiaritatis absciderat:
ut semꝑ ab illicitis longe sint.
ut ualeat exopto: quatinus qui
corpus suum continentie dedicãt
habitare cũ feminis non p̃sumãt:
ne ruina menci tanto repentina
surripiat : quanto ad hoc quod
male concupiscit᷑. etiam p̃sentia
concupite forme famulatur. Sapi¬

Expanded text:
pore ordinationis acceptae presbyteram suam ut sororem diligens, sed quasi hostem cavens, ad se propius accedere nunquam sinebat, eamque sibimet propinquare nulla occasione permittens, ab ea sibi communionem funditus familiaritatis absciderat. ut semper ab illicitis longe sint, ut valeat exopto, quatenus qui corpus suum continentiae dedicant, habitare cum feminis non praesumant; ne ruina menti tanto repentina subripiat, quanto ad hoc quod male concupiscitur etiam praesentia concupitae formae famulatur.
Abbreviated transcription (Latin):
significant atteriut᷑. Solo enĩ uo¬
mere t̾ra ꝓscinditur: seil ut hoc
fieri possit ⁊ etiam cet̾a aratri
nembra sunt necessaria. Et soli
tum: sed ut aptari possint ⁊ insiũ

Expanded text:
significant attexuntur. Solo enim vomere terra proscinditur, sed ut hoc fieri possit, etiam cetera aratri membra sunt necessaria; et soli tum, sed ut aptari possint insunt et
Abbreviated transcription (Latin):
cholfilia saul. spem humilita¬
tis p̃tendens in habitu. uͥtutẽ
humilitatis recinuit incorde:
quã u̾bo humilitatis nobis in¬
timauit. dũ dr̃et. ludã ⁊ uilio
fiã pluꝗͣ factus sũ: eroꝙ humm

Expanded text:
chol filia Saul, speciem humilitatis praetendens in habitu, virtutem humilitatis retinuit in corde, quam et verbo humilitatis nobis intimavit dum diceret: Ludam et vilior fiam plus quam factus sum, eroqu
Abbreviated transcription (Latin):
ta fuerit humilior. tanto in
regno dĩ ꝯstituet᷑ głosior. Hec de
humilitate dicimꝰ ꝓpt̾ nouicios:
ut sciant humilitatẽ eẽ fundam̃¬
tũ. in qͦ opportet reliqͦs uͥtutes fun¬
Idari.

Expanded text:
rra fuerit humilior, tanto in regno constituetur gloriosior. Haec de humilitate diximus propter Novitios, ut sciant humilitatem esse fundamentum in quo oportet reliquas virtutes fundari.
Abbreviated transcription (Latin):
it. ñ fures effodiunt ifurant᷑. Est aũ
humilitas clipeus in penetͣbulis. qͦ
ꝓtegim spũalit̾. gladiꝰ indeficiens
exut᷑q parte feriens: qͥa ext̾ior hu¬
militas ext̾iores inimicos ꝑcutit sa¬
lubt ut peniteant. ⁊int̾ior humili¬
tas inuisibiles inimicos fortit̃ ꝑcu¬
tit. ut nicħ ꝓficiant. ĩmo ut defici¬
ant.. ñ&. recte humilitas cordis mu¬
rus dr̃ ꝯtͣ inuisibilia tẽptam̃ta : ⁊ hu¬
militas corporis añ nurale. ꝯtͣ
ext̾iora inpedim̃ta. Dr̾ etiã humi¬
utas tͤris fortitudinis a facie ini¬
mici: qͥa ꝗͣ ad modũ t᷑ris in aliqͣei¬
uitate ẽ pulcͥtudo ⁊ inunim̃tũ ciui¬
tatis. sic humilitas ẽ pulc̾tudo ⁊ mu-¬
nim̃tũ cordis. Est humilitas simula¬
ta hẏpocͥptarũ qͥ spẽm humilitatiᷤ
p̃tendunt in habitu de ead̾ ostensa
culto cordis suꝑbiant añ ocłos ho¬
minũ uolt̃ uid̾i humiles. dolose
agentes ꝗ̃ ad modũ aurifex dolos
si anulũ argñteũ de auratũ uen¬

Expanded text:
fures effodiunt et furantur. Est etiam humilitas clypeus impenetrabilis, quo protegimur spiritualiter; gladius indeficiens ex utraque parte feriens: quia et exterior humilitas exteriores inimicos salubriter percutit ut poeniteant, et interior humilitas 539 invisibiles inimicos fortiter percutit, ut nihil proficiant, imo ut deficiant. Unde et recte humilitas cordis murus dicitur contra invisibilia tentamenta; et humilitas corporis, antemurale contra exteriora impedimenta. Dicitur etiam humilitas turris fortitudinis a facie inimici; quia quemadmodum turris in aliqua civitate est pulchritudo et munimentum civitatis, sic humilitas est pulchritudo et munimentum cordis. 6. ta hypocritarum, qui speciem humilitatis praetendunt in habitu, de eadem specie culto cordis superbiant, ante oculos hominum volunt videri humiles, dolose agentes, quemadmodum aurifex dolosus, si annulum argenteum deauratum ven
Abbreviated transcription (Latin):
uut̾cio. ⁊ sc̃e marie ut matͥ. iuxta
id qd̾ scͥptũ ẽ. ⁊ erat subditꝰ illis. Eti¬
nanuit etiã se. ut ñ solũ homo fie¬
Lassatꝰ ẽ.s. qͥa uoluit. Tandẽ exina¬
nuuit se usq ad derrisi oẽs. oꝑbͥa
flagella. Sic̃ ouis ad ocisionẽ duc¬
tus ẽ. ⁊ siẽ agnꝰ corã tondente se.o
speciosus ferina p̃filiis homi¬
nũ si ne specie ⁊ decore. ⁊ quasi

Expanded text:
e Mariae ut matri, juxta id quod scriptum est: Et erat subditus illis . Exinanivit etiam se ut non solum homo fielassatus est, sed quia voluit. Tandem exinanivit se usque ad derisiones, opprobria, flagella; sicut ovis ad occisionem ductus est, et sicut agnus coram tondente se speciosus forma prae filiis hominum sine specie et decore, et quasi
Abbreviated transcription (Latin):
plũ maxime nob̾ exibuit.⁊ ꝑhanc
uͥtutẽ om̃s laq̃i multiforims ꝓdito¬
ris declinant᷑. Cũ enĩ antoniꝰ om̃s in¬
imici laq̃os uorã se usd̃it extensos.
⁊ ad mirando q̃reret. qͥ seos euad̾e
posset : diuina uoce responsũ est
ei. sic. Sola humilitas. Quisqͥs aũ
es qͥsine uͥtute humilitatis uͥtuteᷤ
ꝯgregas: sices ut ille qͥ pulu̾ẽ i
uento portat. Si aũ uis sublime
u̾tutis ostñd̾e. noli sublime saꝑe :
⁊tune illud qd̾ eg̾is eẽ monstrabiᷤ
excelsiꝰ. Noli te putare qͥcꝗͣ. feci ᷤ¬
se cũ fec̾is: ⁊ plenissime cuncta
fecists. Noli tuoꝵ corrunꝑe frue¬
tus laboꝵ. Noli cursũ ininane
dirig̾e̾: ne pꝰ mille cͥcuitus m̾ce¬
dẽ laboris amittas. Si enĩ laudã¬
dũ te ẽẽ tlixeris. culpabilis effec¬
tus es ÷ etiã si fue ras aũ lauda¬
bilis. Si uͦ inutilẽ ce ẽẽ fatearis.
factus es utilis: etiã si fueras añ
etiã uͥtutes alie cũ ip̃a humilita¬
te ꝓficiunt. Qd̃ meliꝰ ostendimꝰ:

Expanded text:
 maxime exhibuit, et per hanc virtutem omnes laquei multiformis proditoris declinantur. Cum enim Antonius omnes inimici laqueos contra se videret extensos, et admirando quaereret quis eos evadere posset, divina voce responsum est ei sic: « Sola humilitas. » Quisquis autem es, qui sine virtute humilitatis virtutes congregas, sic es ut ille qui pulverem in vento portat. Si autem vis sublime virtutis ostendere, noli sublime sapere, et tunc illud quod egeris, esse monstrabis excelsius. Noli te putare quidquam fecisse cum feceris, et plenissime cuncta fecisti. Noli tuorum corrumpere fructus laborum. Noli cursum in inane dirigere, ne post mille circuitus mercedem laboris amittas. Si enim laudandum te esse dixeris, culpabilis effectus es, etiamsi fueras ante laudabilis; si vero inutilem esse te fatearis, factus es utilis, si fueras etiam ante psa humilitate proficiunt. Quod melius ostendimus,
Abbreviated transcription (Latin):
ceps: erat om̃iũ humilimꝰ. uñ
tanti m̾cti fuit añ dm̃: ut unbͣ
corꝑis sui obiubrante sanaren¬
Inꝰ dũ natꝰ p̃eursoris offitio dn̾cũ
sentiret aduentũ: de inde iã iuue¬

Expanded text:
ceps, erat omnium humillimus. Unde et tanti meriti fuit apud Deum, ut umbra corporis sui obumbrante sanarentanti meriti fuit apud Deum, ut umbra corporis sui obumbrante sanaren
Abbreviated transcription (Latin):
Est aũ humilitas alia incipiens. alia
ꝓficiens. alia ꝑfecta. Incipiens in
noui cui. ꝑficiens in benepuganti¬
bi. ꝑfecta uiemeritis. Est aũ alia
sufficiens. alia habundans. alia
suꝑhabundans. Illa humilitas est
sufficiens: qͦhomo se suddit maio¬
ri. iñ p̃fert se eqͣli. Illa ẽ habundan ᷤ:
qͥ homo subdit se eqͣli. ⁊ ñ p̃fert se¬

Expanded text:
Est autem humilitas alia incipiens, alia proficiens, alia perfecta. Incipiens in novitiis, proficiens in bene pugnantibus, perfecta in emeritis. Est alia sufficiens, alia abundans, alia superabundans. Illa humilitas est sufficiens, qua homo subdit se majori et non praefert se aequali. Illa est abundans, qua homo subdit se aequali
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est. qd̾ sanaret om̃es infirmitateᷤᷤ
nr̃as. Contuse sc̃ aut̃ et ꝯmixte hes
naret᷑. datũ est marie : ut ꝑ illã ac¬
ciꝑes qͥcqͥd haberes: q̃ ꝑ hoc qd̾ uͥgo
eẽt exaudita ẽ ꝓreu̾rentia sua in
causa tua. ⁊ tociꝰ gen̾s humani. Si
sola mat᷑ eẽt. suffic̾e̾t ei ut saluare
t᷑ ꝑfilioꝵ gen̾atiouẽ: si sola uͥgo.¬
nec suffic̾et sͥ nec benedictꝰ fructꝰ

Expanded text:
sanaret omnes infirmitates tuas. Confusae sunt autem et commistae hae naretur, datum est Mariae, ut per illam acciperes quidquid haberes: quae per hoc quoest, exaudita est pro reverentia sua in causa tua et totius generis humani. Si sola mater esset, sufficeret ei ut salvaretur per filiorum generationem: si sola virgo, sufficeret sibi; nec benedic
Abbreviated transcription (Latin):
uentͥs angustias humano coꝑi ꝯiun¬
xristi. Scdãm ocłs uidit: qͥa se fec̃dã
ꝙ uͥginẽ illa singłaris regina ꝯspe¬
in corde suo. Cognouitꝰ ioseph. ñ muiꝰ
testis quã custos tante uͥginitatis.
T̃ertia incor hõis ascendit : c̃ ꝙ fc̃m ẽ¬

Expanded text:
ventris angustias humano corpori conjunxisti. Secundam oculus vidit, quia se fecundam et virginem illa singularis Regina conspein corde suo: cognovit et Joseph non minus testis, quam custos tantae virginitatis. Tertia in cor hominis ascendit, cum quod fa
Abbreviated transcription (Latin):
set. Sic̃ ferr̃ et testa iungi ñ posst᷑:
sic ⁊ hec duo neqͣunt ꝯmisc̾i. siũmis¬
ceat glutinũ sp̃c di. Etgo ne creden¬
uũ est qd̾ ille deus ẽẽt qͥponit᷑ in p̃sepio
qͥuagit incunis. qͥ om̃iũ infantiliũ ne¬
cessitatũ iniurias patit᷑. qͥ flagellat᷑. qͥ
ꝯspuit᷑. qͥcrucifigit᷑. qͥ ponit᷑ in sepulcͦ ⁊
int̃ duos lapioes ꝯcludit᷑. ex celsus et in¬

Expanded text:
set. Sicut ferrum et testa jungi non possunt, sic et haec duo nequeunt commisceri, si non misceat glutinum Spiritus Dei. Ergone credendum est quod iste Deus sit qui ponitur in praesepio, qui vagit in cunis, qui omnium infantilium necessitatum injurias patitur, qui flagellatur, qui conspuitur, qui crucifigitur, qui ponitur in sepulcro, et inter duos lapides concluditur, ex
Abbreviated transcription (Latin):
uel potiꝰ deus homo. Infirmiora
gła sublimare. ꝯtͣrit se maiestaᷤ
ut qd̾ meliꝰ habebat iudelicet se¬
inꝑsona una sibi inuicẽ uniren¬
cur d̾s et limꝰ. maiestas et infir¬
mitas. tanta uilitas. ⁊sublimi¬
tas tanta. Nichil d̾o sublumꝰ. nich̃
limouiliꝰ. Et tm̃ tanta dignat̾oẽ
d̃s̃ descendit iu lanũ tantaq digni¬
tate liuiꝰ ascend̾ ad dm̃: ut qͥcqͥt

Expanded text:
infirmiora gloria sublimare, et contraxit se Majestas: ut quod melius habebat, videlicet sein persona una sibi invicem unirentur Deus et limus, majestas et infirmitas, tanta vilitas et sublimitas tanta. Nihil enim Deo sublimius, nil vilius limo: et tamen tanta dignatio e Deus descendit in limum, tantaque dignit
Abbreviated transcription (Latin):
cere ñ inferm̾do ꝯcupiscen¬
cie ⁊ignorantie. s tenꝑantiꝰ
a liqͥd. ñ infermento malicie
⁊ neqͥtie neuid̾et᷑ oem hoie̾m
abesu agni arcere. Qis enim
fermentum ꝯcupiscencie
⁊ ignoramtie in hac uita
ad plenũ purgare suffici¬
at. uͥ caro ꝯcupiscit ad u̾sũ
modũ oportet nescimꝰ. At¬
tendite gͦ ꝙͣ. discrete.ꝙͣ.ꝰ¬

Expanded text:
oncupiscentiae et ignorantiae, sed temperantius aliquid, non in fermento malitiae et nequitiae, ne videretur omnem hominem ab esu Agni arcere. Quis enim fermentum concupiscentiae et ignorantiae in hac vita ad plenum purgare sufficiat, ubi caro concupiscit adversus modum oportet nescimus. Attend
Abbreviated transcription (Latin):
nos interun arimos fieri. ⁊ ab
om̃i uetustatis fermento
purgari si uolumus
infutura illa celebtate digni
⁊ acceptabiles inueniri S si
uolumus atimi cẽ oportet
nos acina comed̾e S nũqͥd
inquis si panem arunume
medimꝰ icc̾eo panis erimusꝰ
Nouimus certe panem quico¬
iedenti solet in corporari. ñ au̾
comedemtem incorparesibi.R
nutͥ re. carnẽ in puingescere.
panis qui qͦd caruis ẽ. facit a sẽm̾
deficere. & cometlentẽ in sui siu¬
tudinẽ tͣnsire. S ne suꝑho:
mireris ampliꝰ. audi qualem ÷
pant̾ qualem łͥ atia ad come¬
ilendũ. ꝓponimus. Egosum pa¬
nis uiuus qui decdo desceindi
Pcul dubi o sihunc panem co¬
inederis ñ ipse inte s tuiuillũ
mutaberis. Sim̾ ñ uis cred̾e au¬
di. illũ. cui ñ audeas ꝯt̾ dicete.
cibus sum gnͣdium cresce &
manducabis me. Nec tu me
iutabis inte. sic̃ cibũ carnis
cue. s tumutab̾is in me. Sed
forte ad hue queris euidencus

Expanded text:
nos interim azymos fieri, et ab nos interim azymos fieri, et ab omni vetustatis fermento purgari si volumus in futura illa celebritate digni et acceptabiles inveniri. Sed si volumus azymi esse, oportet nos azyma comedere. Sed nunquid, inquis, si panem azymum comedimus, idcirco panis erimus? Novimus certe panem qui comedenti solet incorporari, non autem comedentem incorporare sibi. nutrire, carnem impinguescere, qui quod carnis est facit a seipso deficere, et comedentem in sui similitudinem transire? Sed, ne super hoc mireris amplius, audi qualem tibi panem, quale tibi azyma ad comedendum proponimus. Ego sum panis vivus qui de coelo descendi . Procul dubio si hunc panem comederis non ipse in te, sed tu in illum mutaberis . Si mihi non vis credere, audi illum cui non audeas contradicere: Cibus sum grandium; cresce, et manducabis me. Nec tu me mutabis in te sicut cibum carnis tuae, sed tu mutaberis in me. Sed forte adhuc quaeris evidentius
Abbreviated transcription (Latin):
dubio transitum fac̾e. Pas¬
cha siquidem ut sepe audi¬
umus. interpretatut tran¬
situs. Transeundũ itaq
primo eue inusticia
ad iusticiam. scdõ demise¬
ria ad głam. Bonꝰ transitus
transire de iniquitate adbo¬
nitatem bonus nichilominꝰ
trainsire demiseria abeatitudi¬
nem. Utrũq debemus celeriter
agere. deutroq intime gaucde.
s quantũ ad primum inre. ꝙͣ¬
tum ad scdm inspe. Primã itaq
celebritatem debenius nos ipsi
ꝯeiꝰ adiutorio facere. scdam de
solo eiꝰ munere expectare. In ista
oporet nos agnũ mesum sum̾e.
in illa nos met ipsos i neiꝰeduli¬
um idoneos erib̾e. Iuista gͦ opor¬
tet nos a tima hr̃e. atima come¬
dere. in illa uos oportet arima
esse et in. esum agni
ced̾e. Nec mnireris. qd̾ audis. q
oportet nos agno cibari. ⁊ agni
cibum fieri. ꝯsimiliter legas
sirecolis. quia xp̃m induimus.
qui tñ xͥ indumẽtum sumus.
& de utͦq scripturarum testi¬
monia habemus. Oportet itaq:

Expanded text:
dubio transitum facere. Pasdubio transitum facere. Pascha siquidem, ut saepe audivimus, interpretatur transitus. Transeundumque primo de injustitia ad justitiam, secundo de miseria ad gloriam. Bonus transitus transire de iniquitate ad bonitatem, bonus nihilominus transire de miseria ad beatitudinem. Utrumque debemus celebriter agere; de utroque intime gaudere. Sed quantum ad primum in re, quantum ad secundum in spe. Primam itaque celebritatem debemus nos ipsi cum ejus adjutorio facere, secundam de solo ejus munere exspectare. In ista oportet nos agnum in esum sumere, in illa nosmetipsos in ejus edulium idoneos exhibere. In ista ergo oportet nos azyma habere, azyma comedere, in illa nos oportet azyma esse, et in esum Agni cedere. Nec mireris quod audis, quia oportet nos Agno cibari, et Agni cibum fieri, cum similiter legas si recolis: Quia Christum induimus, qui tamen Christi indumentum sumus . Et de utroque Scripturarum testimonia habemus. Oportet itaque
Abbreviated transcription (Latin):
inuicto qd noua consꝑsio fiat̃.
q̃ consequentia q̃ soẽ. ut ꝯse¬
quent̾ adiungat: Et enim
pascha nr̃m inmolatus est
xp̃c. Itaq epulemur. Scimꝰ
quidem in lege p̃ceptum. ut
qũ agium inmolarent. pa¬
schaq celebrarent. alium
mederent. Si gͦ dixisset apłs
cos quidem ñ atimos cẽ s
cius ad huc haberent. in¬
uitaret. ꝯsequens satis
uid̾etur. ut ad iũgeret.
et̃ enĩ pascha nrm in mo¬
latus ẽ rp̃e. itaq epulem̃.
Quod de illo historialiter
intelligimꝰ. deisto spiritali¬
ter iutelligere debenius.
Nam quic quid de illo dr̃.
ꝓpt̾ istum dictum uidetur.
Quod ibi dicit᷑ defermento
corporali. hiͨͤ intelligitur de
fermento sp̃uali. Qui gͦ di¬
cuntur ñ atima hr̃e. sed ẽẽ
mirum qua ratione inui¬
tantur. azuna uł agnum
comedere. S quiium apłi¬
ce sententie plen̾us intelli¬
gere uoluerit. altiꝰ ista eũ
ꝑscrutari oportebit. Gemi¬
num sane pascha oportet
nos celebrare. geminũ absq

Expanded text:
injuncto quod nova conspersio fiant, injuncto quod nova conspersio fiant, quae consequentia, quaeso, est ut consequenter adjungat: Etenim pascha nostrum immolatus est Christus; itaque epulemur Scimus quidem in lege praeceptum ut quando agnum immolarent, paschaque celebrarent, alium o non comederent. Si ergo dixisset Apostolus eos quidem non azymos esse, sed tius adhuc haberent invitaret, consequens satis videretur ut adjungeret: Etenim pascha nostrum immolatus est Christus; itaque epulemur. Quod de illo historialiter intelligimus, de isto spiritualiter intelligere debemus. Nam quidquid de illo dicitur, propter istum dictum videtur. Quod ibi dicitur de fermento corporali, hic intelligitur de fermento spirituali. Qui ergo dicuntur non azyma habere, sed esse, mirum qua ratione invitantur azyma vel agnum comedere. Sed qui vim apostolicae sententiae plenius intelligere voluerit, altius ista eum perscrutari oportebit. Geminum sane pascha oportet nos celebrare, geminum absque
Abbreviated transcription (Latin):
consu̾macio. Istud ꝑtinet
ad pauẽ illud ad nouã ꝯsꝑ¬
sionẽ. Quia gͦ nemo repẽ¬
te fit sũmus. nec ad omẽm
boni inchoacionẽ statĩ in
ipso confirmatꝰ. hoĩb hu¬
manũ loquens ꝓpt̾ iufirmi¬
tatẽ eoꝵ. monet apłs ut si¬
ant noua ꝯsꝑsio ñ panis ab¬
sq fermẽto. ꝗͣ aus absq du¬
bio ad hũc finẽ tenderet.
erent. Nemo siquidem oba¬
luid consꝑsionei facit. nͥ
ut inde panis fiat. Mertto
ergo monet apłs ut id fiant
qͦd interim ficri poterant. &
ereo ipso inniut. adquem
finem tendere debeant. id
est. ut tandem aliquando ex
toto atimi fiant. ⁊adueri
boni ꝯsum mationeni ꝯfir¬
mationẽq ꝓficiant. Ecce ĩ
habes curmonentur fieri
noua cospersio ñ panis absq fer¬
meuto
ed illud ẽ mirũ. nec mi¬
Inus inuestigandum.
cur hi qui dic̃itut acimiinui¬
tantur ad esum agni. Come¬
de namq ñ ẽ acimi. consꝑsio¬
nis uͦ non ẽ comese uel come¬
di. Dicto itaq qd̾ arimi erat.

Expanded text:
consummatio. Istud pertinet consummatio. Istud pertinet ad panem, illud ad novam conspersionem. Quia ergo nemo repente fit summus, nec ad omnem boni inchoationem statim in ipso confirmatus, hominibus humanum loquens propter infirmitatem eorum monet Apostolus ut fiant nova conspersio, non panis absque fermento, quamvis absque dubio ad hunc finem tenderet, erent. Nemo siquidem ob aliud conspersionem facit, nisi ut inde panis fiat. Merito ergo monet Apostolus ut id fiant quod interim fieri poterant, et ex eo ipso innuit ad quem finem tendere debeant, id est, ut tandem aliquando ex toto azymi fiant, et veri boni consummationem confirmationemque proficiant. Ecce jam habes cur monentur fieri nova conspersio, non panis absque fermento. Sed illud est mirum, nec minus investigandum, cur hi qui dicuntur azymi invitantur ad esum agni. Comedere namque non est azymi, conspersionis vero non est comedere vel comedi. Dicto itaque quod azymi erant,
Abbreviated transcription (Latin):
conspersio ÷ mat̾ia tenera &
mollis . ꝙ diuerse forme suscepti¬
bil Panis ÷ res iã formata ⁊ fir¬
ma ⁊ ad iguem solidata. Panẽ¬
tatus. Panẽ arimum efficit af¬
fectus. in bono firmus atq ro¬
bustus. Nouam consꝑsionẽ
facit recens animi ꝓpositum
sed ad huc rude. ⁊ minus exer¬
citatum. Conspersio ĩt̾ manꝰ
format᷑ p̾ea ad ignẽ excocta
deliberaciõe iuchoat᷑. ꝑdiscre¬
cionẽ moderatur. indilectiõe
ꝯsũmat᷑. Qñ gͦ ad augendam
animi puritatẽ nouu aliqͥd
c̃ multa deliberacioẽ insistimꝰ.
qͥd aliud ꝙͣ. fermẽtũ erpurgã¬
do. uouã ꝯsꝑsionẽ facimꝰ:. S
oĩa qͣ expediut̃. ꝯmensuram
nrãm ⁊ bonũ agendi modũ
inqͣlibet ꝓposito oꝑando ad
ad discrecionẽ erudim᷑ͦ. ita
ut omia ꝯmodestia exequam᷑.
qͥd aliud ꝗͣ. coqñdos panes for¬
mamꝰe. Nam tunc panis qͣsi
ad iguem exquoqͥtut. qñ ꝓpo¬
situm bonũ ꝑusum quidem
firmacio. Aliud deniq boni
inchoacio. ⁊ aliud ciusdem

Expanded text:
io est materia tenera, et mollis, et diversae formae susceptibilis. Panis est res jam formata, et firma, et ad ignem solidata. Panetaque azymum efficit affectus in bono firmus atque robustus. Novam conspersionem facit recens animi propositum, sed adhuc rude et minus exercitatum. Conspersio inter manus formatur, postea ad ignem excocta deliberatione inchoatur, per discretionem moderatur, in dilectione consummatur. Quando ergo ad augendam animi puritatem novum aliquid cum multa deliberatione insistimus, quid aliud sionem facimus? Sed omnia aeque expediunt, cum mensuram nostram, et bonum agendi modum in quolibet proposito operando addad discretionem erudimur, ita ut omnia cum modestia exsequamur, quid aliud quam coquendos panes formamus? Nam tunc panis quasi ad ignem excoquitur quando propositum bonum per usum quidem firmatio. Aliud denique boni inchoatio, et aliud ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
opposito malicia sinc̾itati.
sie ⁊ ne qͥcia respondeat u̾i¬
tati. Nequitie ꝓpͥũ ẽ sẽ¬
ꝑ sinistra suspicari. omĩa
sinistre in t̾p̾tari deroga¬
cioni ⁊ detͣciõi deseruire. diui¬
na iudicia rep̾hiende. infide
hesitate. ⁊ in dei flagellis mͦ¬
sub noie neqͥcie᷑ intelligit᷑
quałꝯq ignorantia si mali¬
ciosa. Itaq sidiceret᷑ ñum
in fermento ꝯeupisencie ⁊¬

Expanded text:
opposito malitia sinceritati, opposito malitia sinceritati, sic et nequitia respondeat veritati. Nequitiae proprium est semper sinistra suspicari, omnia sinistre interpretari, derogationi et detractioni deservire, divina judicia reprehendere, in fide haesitare et in Dei flagellis mursub nomine nequitiae non intelligitur qualiscunque ignorantia, sed malitiosa. Itaque, si diceretur non in fermento
Abbreviated transcription (Latin):
ma lo cognito ꝓno aĩo ꝯsen¬
tire. Quid gͥ aliud ẽ malici
a. ꝗͣ. ꝯcupiscencia. effrenatis
Nam ꝯcupiscenicia : alia fre¬
nata alia effrenata. Illa ue¬
n̾e ostendit. Sic utiq igno¬
tancia. alia uenialis. alia
aũ danpnabił. uenialis
quid̃ q̃ ex infirmitate des¬
cendit. dampnabił: q̃ ex
malicia surgit. Illa mẽtẽ
obnubilat. nã ista ercecat.
Malicia nãq solet ad eosepe
deo insimplicitate ⁊ bonita¬
te sentire. Malicia itaq gis¬
hoc loco neqͥciam nominat.
eo qͥd in suo iudicio u̾itatis
bonitatis regulam serua¬
re iam nequeat. Non te mo¬
ueat si hoc nomen inueni¬
as positũ sub alia accepciõe
nũa u̾boꝵ in opia cogit
significacioẽm dictionũ.
mͦ extendere. mͦ restring̾e.
uł alio qͦcũq mͦ uariare.
S debemꝰ senꝑ inhꝰ modi¬
ex citꝯsta ncia lłt̾e. sensum
actoris ꝑpend̾e ⁊ Isignate.
Sigͦ sensum apłi seqͥ uolu¬
miꝰ. sic ni fallor int̾pretari
debeniꝰ. ut quẽ ad mod̾ ex

Expanded text:
cognito prono animo consentire. Quid igitur aliud est malitia quam concupiscentia effrenata? Nam concupiscentia alia frenata, alia effrenata. Illa venere ostendit. Sic utique ignorantia alia venialis, alia autem damnabilis. Venialis quidem quae ex infirmitate descendit, damnabilis quae ex malitia surgit. Illa mentem obnubilat, nam ista excaecat. Malitia namque solet adeo saepeDeo in simplicitate et bonitate sentire. Malitia itaque gighoc loco nequitiam nominat, eo quod in suo judicio veritatis et bonitatis regulam servare jam nequeat. Non te moveat si hoc nomen invenias positum sub alia acceptione: nam verborum inopia cogit significationem dictionum modo extendere, modo restringere, vel alio quocunque modo variare. Sed debemus semper in ex circumstantia litterae sensum auctoris perpendere et assignare. Si ergo sensum Apostoli sequi volumus, sic, ni fallor, interpretari debemus, ut quemadmodum ex
Abbreviated transcription (Latin):
duo p̾cipiut᷑. Ecce habes duo
cont᷑ duo. arma sincerita¬
tis contͣ fermentũ malicie. a¬
aina u̾itatis. contͣ fermentũ
neqͥcie. Uidet᷑ aũ oĩs in hõibus
sp̾ital corrupt̾o. uł ex concupi¬
sceincia carnis. uł errgno¬
rantia mentis oriri. ⁊omne
genus sp̃itał fermenti sub
istis duob conp̾hendi. Noĩe
ad maliciam. si c̃ nec oĩs ignor¬
autia deputat᷑ ad nequiciam.
Aliud ẽ concupiꝰ ceinciam sen¬
tire atq aliud concupiscen¬
cie ꝯsentire. Infirmitati.
deputatur. qd ꝯtͣ uoluntatẽ
ꝯcupiscenciam sentimꝰ. mali¬
cie: qd concupiscencie exde¬
libatioẽ ꝯsentimꝰ. Malicia

Expanded text:
duo praecipiuntur. Ecce habes duo duo praecipiuntur. Ecce habes duo contra duo, azyma sinceritatis contra fermentum malitiae, azyma veritatis contra fermentum nequitiae. Videtur autem omnis in hominibus spiritualis corruptio, vel ex concupiscentia carnis, vel ex ignorantia mentis oriri, et omne genus spiritualis fermenti sub istis duobus comprehendi. Nomine ad malitiam, sicut nec omnis ignorantia deputatur ad nequitiam. Aliud est concupiscentiam sentire, atque aliud concupiscentiae consentire. Infirmitati deputatur quod contra voluntatem concupiscentiam sentimus, malitiae quod concupiscentiae ex deliberatione consentim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpabiliter sit maior ꝗͣ. in estima¬
biltter. sit dignior solempnitaᷤ
epulemur. dudistis quid sit
fructus in molacionis uultiᷤ
ad huc audire quid sit fruc¬
tus epulacionis : Hisi man¬
ducaueritis carnem silii ho¬
minis & biberitis eius sangi¬
nem non  habebitis uitam
in uob. S ne dequali ꝯq uita
dictum putetur: audiamus
ad huc quid suꝑ eodem di¬
catur. Qui manducat carnẽ¬
meam ⁊ bibit sanginẽ meum
habet uitam eternam. Ecce
quem fructum ex esuipsius
inuenit non ois qͥd̾. s qͥ digne
accedit. Alioqui qui man¬
ducat ⁊ bibit indigne. iudici¬
um sͥ manducat ⁊ bibit. Epu¬
lem᷑ itaq. si ñ indigne. Hoc ẽ.
qͦd apłs docere te uoluit: cũ su¬
biu ngit. Nõ infermento ma¬
ritatis ⁊ ueritatis. Comedere
infermento malicie ⁊ nequi¬
cie. ꝓculdubio ÷ comed̾e indi¬
gne. utaũ dignꝰ efficiaris. co¬
mede inarimis sinceritatis ⁊
ueritatis. Ecce duo ꝓhibent᷑.

Expanded text:
comparabiliter sit major, quam inaestimacomparabiliter sit major, quam inaestimabiliter sit dignior solemnitas iepulemur . Audistis quis sit fructus immolationis. Vultis adhuc audire quis sit fructus epulationis? Nisi manducaveritis carnem Filii hominis et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis . Sed, ne de qualicunque vita dictum putetur, audiamus adhuc quid super eodem dicatur: Qui manducat meam carnem, et bibit sanguinem meum, habet vitam aeternam . Ecce quem fructum ex esu ipsius invenit, non omnis quidem, sed qui digne accedit: Alioquin qui manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Epulemur itaque, sed non indigne. Hoc est quod Apostolus docere te voluit cum subjungit: Non in fermento maritatis et veritatis. Comedere in fermento malitiae et nequitiae, procul dubio est comedere indigne. Ut autem dignus efficiaris, comede in azymis sinceritatis et veritatis. Ecce duo prohibentur,
Abbreviated transcription (Latin):
como dius accedamus: priusq̃
p̃micumtur diligenter inspi¬
comedere omnino ñ liceat.
Non licet eum comede infe¬
rmemto malicie ⁊ neqͥtie. s
sicut ꝯsequeniter auditis. in
acimis sinceritatis ⁊ u̾itatis
Hinc animadutete licet qͥd
sit inter pascha iudeoꝵ ⁊ pa
dicitur. ferrmentum corpo¬
rale. hic uͦ fermentum spua¬
le. Ibi indicitur atimꝰ paniᷤ.
Hic aũ aima sinceritatis
ꝯueritatis Et merito quid̃.
Ibinamq in molatur agnꝰ
legalis. s aĩal Hic uͦ agnꝰ spi¬
ritał ⁊ suꝑcelestis. Ibi aĩal
brutum. hic hõ ds dĩ u̾bũ.
Utriusq in molatio dat tͣn¬
sire delibertate adlib̾tatem.
s illius de corporali ad corpo¬
talem istiꝰ: desptitali ad sp̃i¬
talem. Illa in molacio dat
transire de egipto in desertum.
ista dat redire demundo in pa¬
radisum. Illa dut tramsire de
seruitute pharaonis in regnũ
terrenum. ista trans mitit deser¬
uitute diaboli in regnum celoꝵs.
Exhis intelligi datur. quamĩ¬

Expanded text:
commodius accedamus, prius quae commodius accedamus, prius quae praemittuntur diligenter inspi quomodo eum comedere omnino non liceat. Non licet eum comedere in fermento malitiae et nequitiae. Sed sicut consequenter auditis in azymis sinceritatis et veritatis. Hinc animadvertere licet quid sit inter pascha Judaeorum etdicitur fermentum corporale, hic vero fermentum spirituale. Ibi indicitur azymus panis, hic autem azyma sinceritatis et veritatis. Et merito quidem, ibi namque immolatur agnus legalis, sed animalis; hic vero agnus spiritualis et supercoelestis. Ibi animal brutum, hic homo Deus Dei Verbum. Utriusque immolatio dat transire de servitute ad libertatem, sed illius de corporali ad corporalem, istius de spirituali ad spiritualem. Illa immolatio dat transire de Aegypto in desertum; ista dat redire de mundo in paradisum. Illa denique dat transire de servitute Pharaonis in regnum terrenum; ista transmittit de servitute diaboli in regnum coelorum. Ex his intelligi datur quam in
Abbreviated transcription (Latin):
ut inueniat xͦ in nob̾ uñ pos¬
sint sibi epule fieri. et enim
ut inueniamꝰ in illo. quod
possimꝰ epulari. Er eo aũ qͦd
efficit᷑. ut id quod monet apłs
⁊ mͥito facͥe debeamꝰ. uel ⁊¬
inmolatioe ⁊ comestioẽ si tñ
eum inarimis sinceritatis.
u̾itatis comedamꝰ: grãm ac¬
cipimꝰ. ut monita apłi in¬
plere possimꝰ. Agnũ itaq
ꝯarimis comedat. qͥ noua
ꝯsꝑsio. qͥ purus ab om̃i fer¬
mento ẽẽ desiderat. qͥ se in
.rͥ esum aptum ⁊ idoneum
parat. Cece iam accepisti. cur
illi quidicumtur arimi cur
illi qͥ monent᷑ noua ꝯsꝑsio
fieri. p̃cipiuntur. agnũ in
acimis epulari. S restat ad¬
huc illud querere. qd̾ ulti¬
mo loco posiumꝰ Com enim
salomon dicat palpebre p̾¬
ceda nt g̃ssus tuos ⁊ priussit
ꝓspicere quam ꝑgere. agnoᷤ¬
cere quã facere. curarima
u̾itatis ab apło post ponitur
in ammonemdo.si prius ẽẽ
oportet ipcomedendo Sedir
ad hun c questionis locũ

Expanded text:
ut inveniat Christus in nobis unde posut inveniat Christus in nobis unde possint sibi epulae fieri. Etenim ut inveniamus in illo quod possimus epulari. Ex eo autem quod efficitur, ut id quod monet Apostolus et merito facere debeamus, vel immolatione et comestione si tamen eum in azymis sinceritatis et veritatis comedamus gratiam accipimus, ut monita Apostoli implere possimus. Agnum itaque cum azymis comedat, qui nova conspersio, qui purus ab omni fermento esse desiderat, qui se in Christi esum aptum et idoneum parat. Ecce jam accepisti cur illi qui dicuntur azyma, cur illi qui monentur nova conspersio fieri, praecipiuntur Agnum in azymis epulari. Sed restat adhuc illud quaerere quod ultimo loco posuimus. Cum enim Salomon dicat: Palpebrae praecedant gressus tuos , et prius sit prospicere quam pergere, agnoscere quam facere: cur azyma veritatis ab Apostolo postponitur in admonendo, si prius esse oportet in comedendo? Sed ut ad hunc quaestionis locum
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentiam caꝑe ⁊ memori¬
ter ten̾e. nͥ addamꝰ ut ꝙ̃ come¬
damꝰ. ⁊ oꝑando quid̃ uelud ma¬
sticando studeamꝰ in affectum
mocdi suauitate ⁊ sacietate re¬
plere. Uides certe quia aliudẽ
dere aliud deniq atima ẽẽ. di
uatũ arima comedamus : qͥd
mirum sicos qͥ iam arimi expar¬
ce erant ⁊ expaͬte ñ eranit. ⁊ me¬
diante noua ꝯsꝑsione extoto
atimos fieri uolebat qͥd ĩꝙͣ
mirum sicos ad atima comed̾a
inuitabate Principaliter aũ
cos inuitat adesum agni. sñ
cuiꝰ grã pseu̾are non poterant
in eo qd̾ iam erant arimi. uel
in eo quo ad huc tima erant.
nec noua ꝯspsio nec exea ari¬
mi fieri Nc̃ illud obsecͦ attẽde
Ad m̃sam diuitis sedisti. attẽ¬
de qͥ tibi aposita sunt. ⁊ uide.
qite oportet talia p̾parare. Uul¬
t apłs nos fieri noua consper¬
sio. ⁊ de ꝯsꝑsione panis absq
ferm̃to. ⁊ m̾ico. Et enim pas¬
cha nr̃m in molatus ẽ xͦ. Ef¬
ficiam᷑ itaq noua consꝑsio.

Expanded text:
intelligentiam capere et memoriter tenere, nisi addamus ut etiam comedamus, et operando quidem velut masticando studeamus in affectum modi suavitate et satietate replere. Vides certe quia aliud est dere, aliud denique azyma esse. Si natum azyma comedamus, quid mirum si eos qui jam azymi ex parte erant, et ex parte non erant, et mediante nova conspersione ex toto azymos fieri volebat; quid, inquam, mirum si eos ad azyma comedendum invitabat? Principaliter autem eos invitat ad esum Agni sine cujus gratia perseverare non poterant in eo quod jam erant azymi, vel in eo quod adhuc azyma erant, nec nova conspersio, nec ex ea azymi fieri. Nunc illud, obsecro, attende, Ad mensam divitis sedisti, attende quae tibi apposita sunt, et vide quia te oportet talia praeparare. Vult Apostolus: Nos fieri nova conspersio , et de conspersione panis absque fermento, et merito. Etenim pascha nostrum immolatus est Christus. Efficiamur itaque nova conspersio,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qd̾ post specialẽ ad moniciot̃in
sumpta occasione ad genera¬
lem doctrinam assurgit cũ
dic̃. Expurgate uetꝰ fermẽ¬
tum. Putas docet nos insis¬
tere. incrpurgando solo mo¬
dico uł solo magno fermẽto.
Oñ potiꝰ in magno ⁊ modico c
Erpurgate inqͥd .u.f. Ferm̃¬

Expanded text:
est quod post specialem admonitionem est quod post specialem admonitionem sumpta occasione ad generalem doctrinam assurgit, cum dicit: Expurgate vetus fermentum. Putas docet nos insistere in expurgando solo modico vel solo magno fermento, et non potius in magno et modico? Expurgate, inquit, vetus ferm
Abbreviated transcription (Latin):
quis peccatũ ueniale totam
ptura dicat. Sex illa ꝑpende
quomͦ hec intelligi debeat.
Qui modica negligit paula¬
tim defluit. Et seimus qm̃
amodica scintilla ignis ex¬
ardescit. Uidemꝰ sepe pacte¬
familias dormiente quam
et modico igins exardescit.¬
⁊ sub nocte una uł hora to¬
cã possessioris substamtiam
qũq aũ ipsum habitatorẽ
ꝯciꝰ habitatioe ꝯsutit. Sic
sane concupiscencia inex¬
ordio temptationis modica.
si contempnatur incipit
pau latim crescere. ⁊ mẽtis
uires pedete ntim emollire. ⁊
uirtute ex hausta. ad crimẽ
impelłe. & iurta hũe moduͣ
metitoꝵ. nr̃oꝵ massam cor¬
rũpere. Sic utiq sicꝰ negli¬
gatur. amodico fermento
ũ modica sepe massa corrũ¬
pitur. Nam si minime ne¬
gligamus. quã libet
turpiter laupsi sun expu¬
rgando cuuis ꝯꝙq crumi¬
nis fermento fortiter insis¬
tamus: ab eiꝰ corruptione
bonoꝵ nr̃oꝵ massam con¬
seruare poterimus. Hinc

Expanded text:
quis, peccatum veniale totam quis, peccatum veniale totam riptura dicat, et ex illa perpende quomodo haec intelligi debeat: Qui modica negligit, paulatim defluit . Et scimus quoniam a modica scintilla ignis exardescit. Videmus saepe, patrefamilias dormiente, quam ex modico ignis exardescit, et sub nocte una vel hora totam possessoris substantiam, quandoque autem ipsum habitatorem cum ejus habitatione consumit. Sic sane concupiscentia in exordio tentationis modica si contemnatur incipit paulatim crescere et mentis vires pedetentim emollire, et virtute exhausta, ad crimen impellere, et juxta hunc modum meritorum nostrorum massam corrumpere. Sic utique sic, si negligatur, a modico fermento non modica saepe massa corrumpitur: nam si minime negligamus quamlibet turpiter lapsi in expurgando cujuscunque criminis fermento fortiter insistamus, ab ejus corruptione bonorum nostrorum massam conservare poterimus. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
modicẽ tñ fermentũ sed̾m eũd̾
ipsum fuit. alioqͣin ad quid
consequenter adiungit. an
nescitis. q modicũ fermen¬
tum totai massam corũpite
Sio tͥ forte uidetur. Qid gͦ:
Noͣn quid modicũ ferm̃ti
contratrit. qui patris sui
urorem habuits Si modiẽ
fermenti facit corru̾tionem
modicam. ⁊ multũ fermen¬
tũ corruptionẽ magnam:
ngͣnqͥd dicemus quia modic̃
&ñ multũ corruptꝰionis futt.
qͥ tale flagiciũ cominisito
Ergo magis intelligo icirco
dictũ abapło. quod modicũ
fermẽtũ totam massam cor¬
rupit. ut intelligerent. qui
audirent. qnͣtam coritionẽ
taletamq abominabile
flagitium ingereret. cum
quanto studio ⁊ festinatiõe
stolũ iohm om̃e peccatum
iniquitas ẽ. quid erit crimi¬
nale peccatum nͥ iniquitas
magnae Dice mus ergo qm̃
iniquitas magna sit corrup¬
tio modica : Nam hoc con¬
sequens uidetut. si modiẽ
fermentum eriminale
peccatũ dicatur. S quo mͦ ĩ¬

Expanded text:
modicum tamen fermentum secundum eumdem modicum tamen fermentum secundum eumdem ipsum fuit, alioquin ad quid consequenter adjungit: An nescitis quia modicum fermentum totam massam corrumpit? Sic tibi forte videtur. Quid ergo? Nunquid modicum fermenti contraxit, qui patris sui uxorem habuit? Si modicum fermenti facit corruptionem modicam, et multum fermenti corruptionem magnam, nunquid dicemus quia modicum et non multum corruptus fuit, qui tale flagitium commisit? Ego magis intelligo idcirco dictum ab Apostolo, quod modicum fermentum totam massam corrumpit, ut intelligerent qui audirent quantam corruptionem tale tamque abominabile flagitium ingereret, cum quanto studio et festinatione stolum Joannem: Omne peccatum iniquitas est , quid erit criminale peccatum nisi iniquitas magna? Dicemus ergo quoniam iniquitas magna sit corruptio modica; nam hoc consequens videtur, si modicum fermentum criminale peccatum dicatur. Sed quomodo, in
Abbreviated transcription (Latin):
integritatem spũalis ⁊ racionał
substantie. Spiritale gͥ fermen¬
tum dicimus ẽẽ peccatum. quod
eam corrũpit uł scd̃m sensum.
uel affectum. Scd̾mn sensum cor¬
rũpitur exfalsitare. scd̾m affec¬
tum iͦ ex inpuritate. Quam¬
diu gͦ ueraciter dicere possu¬
mus. sidrerimus quia pecea¬
nõ habemus. nos ipsos seduci¬
mus. ꝯueritas innobis nonẽ.
recte nobis dicitur. ⁊meritodi¬
cendum uidetur. Expurgate
uetus fermentum. Si uero
fermentum merito dr̃ omne
peccatum: consequens ẽ. ut in
ferm̃to modico ĩtelligat᷑ neni¬
⁊ de facili remutit᷑. Dico aũ
modieũ : ñ qͦd ipsum sit parui¬
pendend̃. s qͦd modicum sit
comꝑationem pecc̃oꝵ crimi¬
nalium. Si dicis fortassis.
Si modicum fermentum se¬
massam corrũꝑe. ñ possumus
⁊̃ in modico fermento nͥcri¬
minale aliqͥd intelligere.
Et illud quidem inquis contͣ
qͦd apłs insupioribus disputa¬
uit. quauis magnũ peccatũ.

Expanded text:
integritatem spiritualis et rationalis integritatem spiritualis et rationalis substantiae. Spirituale igitur fermentum dicimus esse omne peccatum quod eam corrumpit vel secundum sensum vel affectum. Secundum sensum corrumpitur ex falsitate, secundum affectum vero ex impuritate. Quandiu ergo veraciter dicere possumus, si dixerimus quia peccanon habemus nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est, recte nobis dicitur, et merito dicendum videtur: Expurgate vetus fermentum. Si vero fermentum merito dicitur omne peccatum, consequens est ut in fermento modico intelligatur veniet de facili remittitur. Dico autem modicum, non quod ipsum sit parvipendendum, sed quod modicum sit comparatione peccatorum criminalium. Sed dicis fortassis: Si modicum fermentum semassam corrumpere, non possumus etiam in modico fermento nisi criminale aliquid intelligere. Et illud quidem, inquis, contra quod Apostolus in superioribus disputavit, quamvis magnum peccatum,
Abbreviated transcription (Latin):
adeor
iam non ualeo exacti¬
onis tue inportunitatem
equanimiter tolerare. qui
mecogis ñ solum mͥ ate. ue¬
frum etiam tibi ame ꝓposi¬
tas questiones soluere. Sed
si uolumus illas ad plenum
ex plicate totam illam pasca¬
lis celebritatis apostolicam
lectionẽ oportebit explanare.
Expurgate uetus ferm̾tũ
ut sitis noua cõspetsio sic̃
estis azimi. Ut hunc locum apłi
possimus plenius intelligere.
opus est. uti mͥ uidetur multi¬
plici inquisione. Primo quidsit
fermeir tum quid fermẽtum
modicum. quid fermẽtũ uetꝰ.
quis expurgãdi modus. qͥd sit
arima. quid cospersio noua. uł
que sit panis ⁊ consꝑsionis diffe¬
ren tia. demum autem quod su¬
ꝑuis iam dixi. cur ab apło mone¬
mur fieri noua conspersio.⁊
non potiꝰ panis absq fermento.
Qd sit fermẽtum corꝑale uł cu¬
uis sit efficatie nouimus.⁊
eo ipso perpendimus quid de
spiritali fermento sentire de¬
beamus. uidet᷑ itaq eẽ fermẽ¬
tum spiritale. quod corrũpit

Expanded text:
ateor, jam non valeo exactionis tuae importunitatem aequanimiter tolerare, qui me cogis non solum mihi a te, verum etiam tibi a me propositas quaestiones solvere. Sed si volumus illas ad plenum explicare, totam illam paschalis celebritatis apostolicam lectionem oportebit explanare. Expurgate vetus fermentum ut sitis nova conspersio sicut estis azymi. Ut hunc locum Apostoli possimus plenius intelligere, opus est, uti mihi videtur, multiplici inquisitione. Primo quid sit fermentum, quid fermentum modicum, quid fermentum vetus, quis expurgandi modus, quid sit azyma, quid conspersio nova, vel quae sit panis et conspersionis differentia. Demum autem, quod superius jam dixi, cur ab Apostolo monemur fieri nova conspersio, et non potius panis absque fermento. Quid sit fermentum corporale, vel cujus sit efficaciae novimus, et eo ipso perpendimus quid de spirituali fermento sentire debeamus. Videtur itaque esse fermentum spirituale quod corrumpit
Abbreviated transcription (Latin):
puritas ẽ Sima u̾itatis facte
sinceritatis. facit de in mũdo
mumndicordem. Cũ inu̾itate:
sincerite̾te ꝯfirmati fueritis:
ꝓculdubio arimi eritis. ⁊dig¬
ni. ut inagni cibum assumi
debeatis. S cũ ille cedit. inci¬
bum tuũ ⁊ cumte assumit
in cibum suũ utͦbiq ñ ille
inte. s tu mutaris in illũ. In
prima nutaciõe fac̃te sumilẽ
sibi in iusticia. in seła facit
te similẽ sibi in gła In prima
ut dictũ ẽ fac̃ dem̃dace u̾ac̃ẽ.
ꝯde in mũdo mundicordem
In scda de mortali in mortalẽ.
⁊de corruptibili incorruptibi¬
lem qñ cõfigurabit corpus
corꝑi claritatis sue. Oportet
enim teste apło corruptibile ħ
induere in corruptionẽ. ⁊ mor¬
tale ħ induere in mortalitatẽ.
Siuolumus itaq in illi gła si

Expanded text:
puritas est, azyma veritatis facit sinceritatis facit de immundo mundicordem. Cum in veritate et sinceritate confirmati fueritis, procul dubio azymi eritis, et digni ut in Agni cibum assumi debeatis. Sed cum ille cedit in cibum tuum et cum te assumit in cibum suum, utrobique non ille in te, sed tu mutaris in illum. In prima mutatione facit te similem sibi in justitia, in secunda facit te similem sibi in gloria. In prima, ut dictum est, facit de mendace veracem, et de immundo mundicordem; in secunda de mortali immortalem, et de corruptibili incorruptibilem, quando configurabit corpus corpori claritatis suae: Oportet enim, teste Apostolo, corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem . Si volumus itaque i
Abbreviated transcription (Latin):
spersionem. fieri uolebat.
Multi enu sunt arimi se¬
cũdum fidem qui ñ sunt
atum scđm opationeni. Et
multi uidentur ẽẽ arimi
scdm oꝑationem qui tam̃
atimi ñ sunt scdm iutentio¬
nem. quem ad modũ ypocri¬
ce. Et sunt qui habent ari¬
ma sinceritatis inintenciõe.
qui tam̃ ad plenũ fermẽ¬
to ñ carent iͣ affectione. Et
ieirco absq dubio. quãdiu
m̃te qͥd̾e cõ sentientes legi dĩ.
aliam legem uͥdemꝰ inmen¬
bris nr̃is repugnantem le¬
gi ineintis nr̃e . & cauptiuã¬
tem in lege pecc̃i. ꝗͣ diu inꝙͣ
hoc in nob̾ uidemus: ꝓcul
dubio fermenti expurgacio¬
ne opus habemus. ⁊ merito
dicitur nob̾. Expuigate
ac sidiceret non fermentata.
nani consꝑsio. iniecto etiam
fermento nĩ fermentatur
sine mora. Priusqͣ. gͦ ferm̃ta¬
ta iã fuerit. recens cẽ ĩa desi-¬
nit . &. nouitatem suam am¬
iccit. Sic̃ gͦ iuxta aliquid ĩa
facti erant quasi panis absq
fermento. sic iuxta aliquid

Expanded text:
onspersionem fieri volebat. onspersionem fieri volebat. Multi enim sunt azymi secundum fidem, qui non sunt azymi secundum operationem, et multi videntur esse azymi secundum operationem: qui tamen azymi non sunt secundum intentionem, quemadmodum hypocritae. Et sunt qui habent azyma sinceritatis in intentione, qui tamen ad plenum fermento non carent in affectione. Et idcirco absque dubio quandiu mente quidem consentientes legi Dei aliam legem videmus in membris nostris repugnantem legi mentis nostrae, et captivitatem in legem peccati; quandiu, inquam, hoc in nobis videmus, procul dubio fermenti purgatione opus habemus, merito dicitur nobis: Expurgate ac si diceret non fermentata. Nam conspersio injecto etiam fermento non fermentatur sine mora. Postquam ergo fermentata jam fuerit recens esse jam desinit, et novitatem suam amittit. Sicut ergo juxta aliquid jam facti erant quasi panis absque fermento, sic juxta aliquid