comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui laborib susceptis ꝑicsisq aditis. ñ quasi m¬
cedẽ reꝵ gestarũ desiderẽt głiam. Quod fortitu¬
lñus ⁊ magnꝰ duab reb maxĩe cerintur
quaꝵ una ĩreꝵ ext̾naꝵ despicientia po̾it᷑.
Otũ ꝑsuasũ sit. nich̾ hoĩem nisi qd̾ honestũ decoꝵ¬
qr sit. aut mirari aut optare. aut expetere opoͣ¬
tere. nulliq neq hõi neq ꝑtũbationi aĩ. nec
fortune succũbere. ¶ Altera est res ut cũ ita
sio affectꝰ aĩo ut supͣ drci. res geras magnas si¬
illas quide̾ ⁊ maxime utiles. s ut uehementer
arduas plenasq labor. ⁊ picsoꝵ. tũ inte. tum
multaꝵ reꝵ q̃ ad intã ꝑtinent. ¶Haꝵ reꝵ dua¬
rũ splendor omĩs amplitudo. addo aũt utilita¬
tem ĩ post̾iore. ¶ Causa aũt ẽ. ⁊ rõ efficieno i¬
magnos iuros in pore. In eo est enĩ ulld̾. qd̾ ex¬
cellentes aĩos. ⁊ humana ꝯtempnentes facit.
Inestũ sit bonũ iudices. ⁊ ab omi amm ꝑ
turbatione lib̾sis.: Lam ⁊ ea q̃ exinia ple¬

Expanded text:
qui, laboribus susceptis, periculisque aditis, non, quasi mercedem rerum gestarum, desideret gloriam. 4. Om magnus duabus rebus maxime cernitur: quarum una in rerum externarum despicientia ponitur, cum persuasum sit, nihil hominem, nisi quod honestum decorumque sit, aut admirari, aut optare, aut expetere opotere nullique neque homini neque perturbationi animi nec fortunae succumbere. Altera est res, ut, cum ita sis affectus animo, ut supra dixi, res geras magnas illas quidem et maxime utiles, sed ut vehementer arduas plenasque laborum et periculorum cum vitae, tum multarum rerum, quae ad vitam pertinent. Harum rerum duarum splendor omnis, amplitudo, addo etiam utilitatem, in posteriore est, causa autem et ratio efficiens magnos viros in priore; in eo est enim illud, quod excellentes animos et humana contemnentes facit.honestum sit, bonum iudices et ab omni animi perturbatione liber sis. Nam et ea. quae eximia ple
Abbreviated transcription (Latin):
triũpharet eẽt habiturꝰ ¶ Sũt gͥ domestice
fortitudines nõ ĩferiores militarib. In quib
plus q̃ quã inhis oꝑe studuq ponendũ est.¬
¶ Omĩno illud honestũ qd̾ ex aĩo ex celso ma¬
gnificoq q̃timꝰ. animi efficit᷑ ñ corꝑis uirib
¶ Excendũ tñ corpꝰ ⁊ ita afficiendũ est. ut o¬
bedire ꝯsilio rõniq possit in exequendis ne¬
gocus. ⁊ in labore collerando. ¶Honestũ
aũt id qd̾ exquirimꝰ. totũ est poĩtũ in aĩ cu¬
ra ⁊ coctatione In quo ñ minorẽ utilitate
gerũt. ¶ Itaq eoꝵ ꝯsilio sepe. aut nõ suscepta
cus catonis bellũ t̾ciũ punicũ. ĩ quo ⁊ĩ mor¬
tui ualuit auctoritas. ¶Quare expetenda
qdẽ mag̃ ẽ dec̾nendi ro quã decertandi forti¬
tudo.S cauendũ ne id bellandi mag̾ fu¬
ga ꝙͣ utilitatis rõne faciamꝰ. ¶ Sellũ aũt ita
suscipiat᷑ ut nich̾ aliud nͥ pax qͣsita udeatur.
fortis uõ aĩ ⁊ ꝯstantis ẽ nõ pt̃bari in reb

Expanded text:
e fortitudines non inferiores militaribus; in quibus plus etiam quam in his operae studiique ponendum est. Omnino illud honestum, quod ex animo excelso magnificoque quaerimus, animi efficitur, non corporis viribus. Exercendum tamen corpus et ita afficiendum est, ut oboedire consilio rationique possit in exsequendis negotiis et in labore tolerando. Honestum autem id, quod exquirimus, totum est positum in animi cura et cogitatione; in quo non minorem utilitatem gerunt. Itaque eorum consilio saepe aut non suscepta ut M. Catonis bellum tertium Punicum, in quo etiam mortui valuit auctoritas. Quare expetenda quidem magis est decernendi ratio quam decertandi fortitudo, sed cavendum, ne id bellandi magis fuga quam utilitatis ratione faciamus. Bellum autem ita suscipiatur, ut nihil aliud nisi pax quaesita videaFortis vero animi et constantis est, non perturbari is rebus
Abbreviated transcription (Latin):
piendisq urbib ualde ꝯsiderandũ est.
ꝯne ꝗd temere. ne ꝗd crudelit̾ fiat. Idq
est magni uiri. reb agitatis punire sontes.
młtitudinẽ ꝯẜuare. in omĩ fortuna recta
atq honesta retinere. ut eĩ sũt quẽ admodũ
sup̃dixi qui urbanis reb bellicas añ ponãt.¬
sic repias multos. quib picłosa ⁊ calida o¬
silia ⁊ quietis ⁊ cogitationib̾ splendidiora
tendũ est. ut in belles tunidiq ud̾a¬
mur. G fugiendũ illd̾ ã ne offeramus
Qua ꝓpt̾ ĩ adeñdis ꝑicłis ꝯsuetudo imitan¬
da medicoꝵ est. qui leuit̾ egrotãtes lemt̾
curãt. Grauiorib aut morbis ꝑicłosas cu¬
rationes ⁊ ancipites adhibere cegũt᷑. Qr̃ ĩ
tñqllo tẽpestatẽ adu̾sã optare dem̃tis ẽ. sub¬
uenire aũt tẽpestati q̃uis rõne sapientis ⁊
Somag̾. si plus adipiscare re explicata bo¬

Expanded text:
ndisque urbibus valde considerandum est ne quid temere, ne quid crudeliter. Idque est magni viri, rebus agitatis punire sontes, multitudinem conservare, in omni fortuna recta atque honesta retinere. Ut enim sunt, quem ad modum supra dixi, qui urbanis rebsic reperias multos, quibus periculosa et callida consilia, quietis cogitationibus splendidiora, tendum est, ut imbelles, timidique videamur: sed fugiendum etiam illud, ne offeramus Quapropter in adeundis periculis consuetudo imitanda medicorum est, qui leviter aegrotantes leviter curant; gravioribus autem morbis periculosas curationes, et ancipites adhibere coguntur. Quare in tranquillo tempestatem adversam optare, dementis est; subvenire autem tempestati quavis ratione, sapientis, eoque magis, si plus adipiscare re explicata bo
Abbreviated transcription (Latin):
lenti ingemo doctͥne se se dedidert̃. ⁊ hisqui
aut ualitudiris in becillitate. aut aliqͣ gra¬
uore causa impediti are pu᷑ꝰ recesseit. cũ euiᷤᷤ
aduninistrãde potestatẽ alus. laudẽq ꝯce¬
d̾ent ¶ Quib aũt talis nulla sit causa. si
despicere se dicãt ea que plenq mirent᷑ imꝑ¬
ia ⁊ magistrat᷑. his ñ m ñ laudi uerũ ĩ ui¬
cio dandꝰ ꝓuto. Quoꝵ iudiciũ ĩ eo ꝙ głam

Expanded text:
lenti ingenio, doctrinae sese dediderunt, et iis, qui lenti ingenio, doctrinae sese dediderunt, et iis, qui aut valetudinis imbecillitate aut aliqua graviore causa impediti a re publica recesserunt, cum eius administrandae potestatem aliis laudemque concederent. Quibus autem talis nulla sit causa, si despicere se dicant ea, quae plerique mirentur, imperia et magistratus, iis non modo non laudi, verum etiam vitio dandum puto
Abbreviated transcription (Latin):
iti aũt ⁊ st̃ ⁊ fuert̃. qui eã qua dico
tñquillitatẽ expetentes anegocus pu¬
blicis se remouerĩt ad ociũq ꝑfugerit.
Inhis ⁊ nobilissimi philosophi longeq prĩ¬
çipes ⁊ quidã hoĩes seueri ⁊ graues nec pplłi
nec pͥncipũ mores ferre potuert̃. urcerũtq
ñ nulli ĩ agris. delectari re sua familiari. his
idẽ ꝓpositũ fuit qd̾ regib ut ne qͣre egerent.
ne cui parerẽt. lib̾tate uterent᷑. Cuĩ ppͥum ẽ
sic uiuere ut uelis. ¶ Quare cũ ħ cc̃e sit po¬
tentie cupidor cũ his quos dixi ociosis alt̾i
se adipisci. id posse arbitrãt᷑. Si opeo inagnas
hẽant. alt̾i si ꝯtẽpti sint ⁊ suo. ⁊ paruo ¶I¬
quo neutroꝵ om̃o ꝯtẽpnenda sentẽtia est.
S ⁊ facilior ⁊ tucior et muiꝰ alus grauis.i
aut molesta uita ẽ ocͦsoꝵ. Enictuosior aũt
hõium gñi ⁊ ad claritatẽ amplitudinẽq
aptior eor qui se ad rẽ ꝑuͣ. ⁊ ad magnas res
cedendũ sit rẽ pn: nõ capessentib qui extel¬

Expanded text:
t sunt, et fuerunt, qui eam, quam dico, tranquillitatem expetentes, anegotiis publicis se removerunt, ad otiumque perfugerunt, in his et nobilissimi Philosophi longeque principes, et quidam homines severi, et graves nec populi, nec principum mores ferre potuerunt: vixeruntque nonnulli in agris, deletari re sua familiari. His idem propositum fuit, quod et regibus, ut ne qua re egerent, ne cui parerent, libertate uterentur, cuius proprium est sic vivere, ut velis. Quare, cumhoc commune sit potentiae cupidorum cum iis, quos dixi, otiosis: alteri se adipisci id posse arbitrantur, si opes magnas habeant; alteri, si contenti sint, et suo, et parvoemnenda est fententia: sed et facilior, et tutior et minus aliis gravis, aut molesta vita est otiosorum: fructuosior autem hominum generi, et ad claritatem amplitudinemque aptior corum, qui se ad rempubl. et ad magnas res ncedendum sit rempubl. non capessentibus, qui excel
Abbreviated transcription (Latin):
gat frangant᷑ infamia. Atq ea quide nõ
satis costant᷑. ¶ S his qui hñt anat᷑a adu¬
m̃ta reꝵ gerendare: abiecta onĩ ꝯxtatione
adipiscendi magittat᷑. ⁊ gerenda reo pu est.¬
nus multa parent ĩ eoꝵ uita q̃ fortuna fenat.
et quo muiꝰ multis reba egent. Et quia siꝗd ad¬
uersi euemat tã grauit᷑ cadere nõ possũt ¶ No¬
cuta nõ sine cã moiores motus aĩoꝵ ꝯcitant᷑.
maiorqr cura efficiendi rẽ puͣ gerẽtib ꝙͣ qui¬
etis. Quo magis his ⁊ magnitudo est aĩmni
adhibenda. ⁊ uacuitas ab angorib. ¶ Ad rẽ
gerendã aũt qui accedit. caueat ne id modo
ꝯsidet. ꝙͣ illa res honesta sit. s ã ut hẽat effici¬
endi facultatẽ. In quo ip̃o ꝯsiderandũ ẽ neaut

Expanded text:
quidem non satis constanter. Sed iis, qui habent a natura adiumenta rerum gerendarum, abiecta omni cunctatione adipiscendi magistratus et gerenda res publica estnus multa patent in eorum vita, quae fortuna feriat, et quo minus multis rebus egent, et quia, si quid adversi eveniat, tam graviter cadere non possunt. Quocirca non sine causa maiores motus animorum concitantur maioraque studia efficiendi rem publicam gerentibus quam quietis, quo magis iis et magnitudo est animi adhibenda et vacuitas ab angoribus. Ad rem gerendam autem qui accedit, caveat, ne id modo consideret, quam illa res honesta sit, sed etiam ut habeat efficiendi facultatem; in quo ipso considerandum est, ne aut
Abbreviated transcription (Latin):
mia cupiditas pͥncipatꝰ in nascit᷑. Ut eĩ
apd platonẽ ẽ. omnẽ morẽ lacedemonioꝵ in¬
flãmatũ ẽẽ cupiditate iuncendi. sic ut qsq aĩ
magnitudine maxime excellit. ita matime i¬
q̃ est iusticie macime ꝓpria. Ex quo fit ut neq
disceptatiorie. uinci põt se. nec ullo publico ac le¬
gittimo rare patiant᷑. ¶ Ecistũtq in re pn᷑ ple¬
rũq largitores ⁊ factioñ. ut opeo ꝙͣ maximas

Expanded text:
ncipatus innascitur. Ut enim apud Platonem est. omnem morem Lacedaemoniorum inflammatum esse cupiditate vincendi, sic, ut quisque animi magnitudine maxime excellit, ita maxime vquae est iustitiae maxime propria. Ex quo fit, ut neque disceptatione vinci se nec ullo publico ac legitimo iure patiantur, exsistuntque in re publica plerumque largitores et factiosi, ut opes quam maximas
Abbreviated transcription (Latin):
cio sit. ꝓpmquũ potiꝰ ⁊ amicũ q uicinũ defen¬
officio. ⁊ ꝯsuetudo exercitatioq capienda. ut
et excitatione ꝯsequi possĩt. sic officu ꝯsernã¬
di p̃cepta tradunt᷑ illa qdẽ ut facim̃ ip̃i. set
re magnitudo usũ qͦr erercitationẽq desid̾at.
Atq ab his reb q̃ sũt ĩiure societatis huma¬
ne quẽ admodũ ducat᷑ honestũ ex quo aptũ
ẽ officiũ sotis fere diximus. Quast ab eo ꝙ ma¬

Expanded text:
quum potius et amicum quam vicinum defenofficio et consuetudo exercitatioque capienda, ut et exercitatione consequi possunt, sic officii conservandi praecepta traduntur illa quidem, ut facimus ipsi, sed rei magnitude usum quoque exercitationemque desiderat. Atque ab iis rebus, quae sunt in iure societatis humanae, quem ad modum ducatur honestum, ex quo aptum est officium, satis fere diximus. Inte
Abbreviated transcription (Latin):
et malicia laudẽ ẽ ad eptus. ⁊ lich̾ eĩ honestũ
ẽẽ põt qd̾ iusticia uecat. ¶Preclarũ gͥ illd̾ pla¬
tonis. Non ĩꝗt solũ scientia q̃ est remota ab
iusticia. calliditaᷤ potĩ ꝙͣ sapientia ẽ apellanda.
uerũ ⁊̃ aĩns paratus ad picłm si sua cupidita¬
te nõ utilitate coĩ inpellit᷑: audacie pociꝰ nom̃
he̾at ꝙͣ fortitutinis ¶ Itaq uros fortes ⁊ ma.
ctnanmos eosdẽ bonos ⁊ simplices i̾itatis a¬
micos. minuneq fallaces ẽẽ uolumꝰ. Que st̃

Expanded text:
et malitia, laudem est adeptus; nihil enim honestum esse potest, quod iustitia vacat. Praeclarum igitur illud Platonis: Non, inquit, solum scientia, quae est remota ab iustitia, calliditas potius quam sapientia est appellanda, verum etiam animus paratus ad periculum, si sua cupiditate, non utilitate communi impellitur, audaciae potius nomen habeat quam fortitudinis. Itaque viros fortes gnanimos, eosdem bonos et simplices, veritatis amicos, minimeque fallaces esse volumus, quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ꝓposita st̃ gña. quatuor equib hone¬
stas officiũq manat᷑. splendidissimũ in¬
Eder ꝙ aĩo magno elatoq humanasq res de¬
ꝑspiciente factũ sit. Itaq imꝓbris maxime
imꝓmptũ est: si qd tale dici põt. Uos ⁊ enĩ
enes aĩum geritis muliebrẽ. illa uͥgo uiri.¬
gume ¶ Contraq ĩlaudib. q̃ magno aĩo ⁊ for¬
tit᷑ excesent᷑̾q gesta st̃. ea nescio quo mͦ quasi¬
pleniee ore laudamꝰ. Hinc rethoꝵ ci napꝰ de
p. scipiones. hinc marcus marcelłꝰ ĩnum̾abile
ali. maxĩeq ip̃e ppłs. R. aĩ magnitudine exel¬
lit. ¶ Declaratur aũt studiũ bellice głe. qd̾ sta¬
tuas quoq iudemꝰ ornatu fere militar. S ea
pociꝰ ĩmaĩtatis omnẽ humanitate̾ repellentis.¬

Expanded text:
proposita sint genera quattuor, e quibus honestas officiumque manaret, splendidissimum videri, quod animo magno elatoque humanasque res despiciente factum sit. Itaque in probris maxime in promptu est si qIuvenes animum geritis muliebrem Illaque virsudore. Contraque in laudibus: quae magno animo, et fortiter excellenterque gesta sunt, ea nescio quo modo, quasipleniore ore, laudamus. Hinc Rhetorum campus de P. Scipiones, hinc M. Marcellus innumerabilesque alii: maximeque ipse populus Rom. animi magnitudine excellit, declaratur autem studium bellicae gloriae, quod statuas quoque videmus ornatu fere militari. 2. Sepotius imma
Abbreviated transcription (Latin):
secuti sũt. ut mͥ ñ erepta .L. crasso adus
ĩmortalib uita s donata mors ẽẽ i¬
deatur.Nõ uidit flagantẽ ytaliã bello.
ardentẽ ĩuidia senatu. nõ scelei̾s nepha¬
rii pͥncipes ciuitatis reoo.ł lõ luctũ filie.¬

Expanded text:
secuti sunt, ut mihi non erepta L. Crasso a dis secuti sunt, ut mihi non erepta L. Crasso a dis immortalibus vita, sed donata mors esse videatur. Non vidit flagrantem bello Italiam, non ardentem invidia senatum, non sceleris nefarii p
Abbreviated transcription (Latin):
lla tãquã cignea fuit diuimi hoĩs
uox ⁊ orõ. quã qiͣ expectãtes post eiꝰ
interitũ ueniebamꝰ incuriã ut uesti¬
gium illud ip̃m ĩquo ip̃e postremũ ĩsti¬
iss sudorẽq maltũ ꝯsecutũ eẽ iudiebamꝰ
ex quo cũ corruiss cũ febri domũ redut
dieq septimo latei̾s dolore cõsũptus.
O fallacẽ hoĩum spem fragilẽq fortu¬
nã ⁊ inanes nrĩs contẽtiones q̃ medi¬
ocri ispacio sepe frãgunt᷑ ⁊ corruũt. aut
mñ ĩ ip̃o cursu obruũtur. quã portũ cõspi¬
cere potuerũt. i lani quã diu crassi fuit
ãbitioĩs labore inta districta. tã diu pri¬
uatio magio officus ⁊ ĩgenii laude flo¬
ruit. quã fructũ ãpliendins aut rei.p.
dignitate. Qui aũt ãms ei primꝰ ab ho¬
noꝵ ꝑfunctiõe aditũ oĩum concessu ad
sumã aucto̾i̾tatẽ dabat. is eiꝰ cẽm spem
atq oĩa uite ꝯsilia morte pu̾tit. Fuit
hoc luctuosũ suis. acerbũ patrie. grane

Expanded text:
lla tanquam cygnea fuit divina hominis vox et oratio; quam quasi expectantes post ejus interitum veniebamus in curiam, ut vestigium illud ipsum, in quo ille postremum instiisse sudoremque multum consecutum esse audiebamus; ex quo cum cohorruisset, cum febri domum rediit dieque septimo lateris dolore consumptus est. O fallacem hominum spem fragilemque fortunam et inanis nostras contentiones, quae medio in spatio saepe franguntur et corruunt aut ante in ipso cursu obruuntur, quam portum conspicere potuerunt! Nam quam diu Crassi fuit ambitionis labore vita districta, tam diu privatis magis officiis et ingeni laude floruit quam fructu amplitudinis aut rei publicae dignitate; qui autem annus ei primus ab honorum perfunctione aditum omnium concessu ad summam auctoritatem dabat, is eius omnem spem atque omnia vitae consilia morte pervertit. Fuit hoc luctuosum suis, acerbum patriae, grave
Abbreviated transcription (Latin):
plicia. q̃dã copulata. Sĩpiex ẽ. monet᷑ illo die
dies. At si ita fatũ sit. Nascet᷑ oedippꝰ luo.i
nõ pot̾ĩt dici. siue fui̾t laius cũ muliere sui
uõ fui̾t. Copulata enĩ res ẽ ⁊ cũ fatalis. sic
eĩ appellat qr ita fatũ sit ⁊ cõcubituꝵ cũ mu
liere lauĩ. ⁊ ex ea cedippũ ꝓcreatuꝵ. ut sieẽt

Expanded text:
mplicia, quaedam copulata; simplex est: Morietur illo die dies. At si ita fatum erit: Nascetur Oedipus Laio, non poterit dici: sive fuerit Laius cum muliere sive non fuerit; copulata enim res est et confatalis; sic enim appellat, quia ita fatum sit et concubiturum cum uxore Laium et ex ea Oedipum procreaturum, ut, si e
Abbreviated transcription (Latin):
hac cõmẽtitia declinatõe defende̾. ⁊ Lã cum
docẽt̾ eẽ posse q̃dã aĩ motũ uolũtariũ. id fu¬
it defendi meliꝰ qͣ ĩtroduce̾ declinatõe. Cuiꝰ p̃¬
ẜtim cãm ĩueĩte nõ possũt. Quo defenso fa¬
cile cͥsippo resisteͣ possẽt. Cũ eĩ cõcessissent
motũ nullũ eẽ sine cã nõ cõcederẽt oĩa q̃ fi¬
erent fiei̾ caĩo añcedẽtib. Uolũtatis eĩ nrẽ
nõ ẽẽ cãs ext̾nas ⁊ añcedẽtes. Cõi gͥ cõsue¬
tudine ẜmonis abutuũ cũ ita dicimꝰ. Uel

Expanded text:
hac commenticia declinatione defendere. Nam cum docerent esse posse quendam animi motum voluntarium, id fuit defendi melius quam introducere declinationem, cuius praesertim causam reperire non possent; quo defenso facile Chrysippo possent resistere. Cum enim concessissent motum nullum esse sine causa, non concederent omnia, quae fierent, fieri causis antecedentibus; voluntatis enim nostrae non esse causas externas et antecedentis. Communi igitur consuetud
Abbreviated transcription (Latin):
cimꝰ sine añcedente ⁊ ext̾na cã moueri. Nõ
oĩo sine cã dicimꝰ de ipã athomo dici põt.
mouei̾. qr nulla cã accedat extrinsetus.
rsus aũt ne om̃s
physici irrideamꝰ si dicamꝰ ꝗꝙͣ fiei̾¬

Expanded text:
i, sine antecedente et externa causa moveri, non omnino sine causa dicimus. De ipsa atomo dici potest, moveri, quia nulla causa accedat extrinsecus. Rursus autem, ne omnes physici inrideant nos, si dicamus qui
Abbreviated transcription (Latin):
ha̾nt gͥ cãs neccẽ ẽ. ea qͥuem sũt. Ita cũ ne¬
nei̾t fato euenerĩt. ¶ Confectũ negotiũ si¬
qde̾ tibi ꝯcedendũ ẽ. aut fato oĩa fieri. aut
ꝯcqͣ fiei̾ posse sine cã. an alit̾ hec enũtiatio
falsũ potuiss ẽẽ. si eẽt sexc̾ẽtis seculis. ⁊ si¬

Expanded text:
 sunt; ita, cum evenerint, fato evenerint. Confectum negotium, siquidem concedendum tibi est aut fato omnia fieri, aut quicquam fieri posse sine causa. An aliter haec enuntiatio falsum potuisset esse, si esset sescentis saeculis
Abbreviated transcription (Latin):
Um antouius. Sepe
ut dicis ĩquit aĩmũ adu̾ti crasse ⁊ te
et cetoͣs sũmos oratoc̾s quãquã tibi
par mea sentẽtia nemo unꝙͣ fuit ĩdicendi.
exordio ꝑmon̾i. ¶Ciꝰ quidẽ rei cũ causã q̃re¬
rẽ. quid nã eẽt cur ĩ quoq oratoe̾ płimũ eẽt.
ita maxĩe io ptimesce̾t has cansas ĩneme¬
bã duas. Unã qd̾ intellige̾nt ii quos usus
ac nat᷑a docuiss. ñ mĩquã sũm oratorib nõ
satis ex sentetia enentũ dicendi ꝓcedere. ita
nõ ĩuiria quociẽscũq dice̾nt id qd̾ aliqn pos¬
sit accidere. ne illo ip̃o accide̾t timere ¶ Altã¬

Expanded text:
Tum Antonius 'saepe, ut dicis,' inquit 'animadverti, Crasse, et te et ceteros summos oratores, quamquam tibi par mea sententia nemo umquam fuit, in dicendi exordio permoveri; cuius quidem rei cum causam quaererem, quidnam esset ita maxime is pertimesceret, has causas inveniebam duas: unam, quod intellegerent ei, quos usus ac natura docuisset, non numquam summis oratoribus non satis ex sententia eventum dicendi procedere; ita non iniuria, quotienscumque dicerent, id, quod aliquando posset accidere, ne illo ipso tempore accideret, timere; alt
Abbreviated transcription (Latin):
quid sentiã. enũtiabo apd̾ hoĩes fami¬
liarissimos quid ad huc semꝑ tacui ⁊
tacendũ putam. mͥ ⁊̃ quoq optime dicũt.
qui me ĩ facillime atq ornatissime facere
possũt tam̃ nͥ tunide ad dicendũ accedñt ⁊ in
ordienda or̃one ꝑturbant᷑. pene inꝑudẽtes i¬
dent᷑ tam ⁊ si id accide̾ ñ potest ¶Ut enĩ
quisq optime dicit. ita maxĩe dicendi diffi¬
cultatẽ uai̾osq euẽtus or̃õnis expectatio¬
nẽq hoĩum ꝑtimescit. Qui uoͣ nich̾ põt di¬
gnũ re. dignũ noĩe oratoi̾s. dignũ hõiu
do s nõ faciendo id qd̾ ñ decet impudẽtie nom̃
esfuge debemꝰ. Que uõ nõ pudet id qd̾ ĩpleisq
ind̾o. hũc ego nõ reprensioẽ solũ s ⁊̃ pena
diguñ puto. ¶ Equidẽ ⁊ mn nob̾ aĩum adu̾¬
tere soleo ⁊ ĩme ip̃o sepissime experior. ut
ex albescã ĩpͥncipus dicenda ⁊ tota mẽte atq
artub omĩb cõtremiscã. Adulescẽtulus

Expanded text:
entiam enuntiabo apud homines familiarissimos, quod adhuc semper tacui et tacendum putavi: mihi etiam qui optime dicunt quique id facillime atque ornatissime facere possunt, tamen, nisi timide ad dicendum accedunt et in ordienda oratione perturbantur, paene impudentes videntur,—tametsi id accidere non potest; ut enim quisque optime dicit, ita maxime dicendi difficultatem variosque eventus orationis exspectationemque hominum pertimescit;—qui vero nihil potest dignum re, dignum nomine oratoris, dignum hominum do, sed non faciendo id, quod non decet, impudentiae nomen effugere debemus; quem vero non pudet,—id quod in plerisque video—hunc ego non reprehensione solum, sed etiam poena dignum puto. Equidem et in vobis animum advertere soleo et in me ipso saepissime experior, ut et exalbescam in principiis dicendi et tota mente atque artubus omnibus contremiscam; adulescentulus
Abbreviated transcription (Latin):
extusatoẽm ñ h̃t. quãte nemo uidet᷑. aut qa
crudus fuiͣt. aut qd̾ ut ita maluei̾t stultꝰ fuisse
quo ⁊̃ gramꝰ iudiciũ ĩdicendo subimꝰ. Quociẽs
enĩ dicimꝰ: totiẽs de nobis iudicat᷑. Et qui se¬
mel ingestu peccauit. ñ ꝯtinuo extimatur
nescire gestũ. Qui aũt ĩdicendo qd rep̾hen¬
sus. est. aut et̾na in eo aut diut᷑na ualet o¬
pimo tarditatio. ¶Illud uoͣ qd̾ andictũ ẽ. cẽ

Expanded text:
 nemo videtur, aut quia crudus fuerit aut quod ita maluerit, stultus fuisse; quo etiam gravius iudicium in dicendo subimus: quotiens enim dicimus, totiens de nobis iudicatur, et, qui semel in gestu peccavit, non continuo existimatur nescire gestum, cuius autem in dicendo quid reprehensum est, aut aeterna in eo aut certe diuturna valet opinio tarditatis. Il
Abbreviated transcription (Latin):
hec mĩo nobis exẽpla sum̃da sũt. ⁊ eoꝵ ꝗdẽ
maxĩe. ꝗ ad sapĩam ꝓxie accedũt. Uidiniꝰ
Paulũ emnluĩ luscino familiarẽ fuisse. sic
apatrib accepimꝰ. bis una ꝯsuleo fuisse.¬
et collegas incẽsura. Tũ ⁊ cũhis ⁊ int̾ se
diũctissimos fuisse Martũ curiũ ⁊ ẽitum
coru̾caniũ memorie traditũ ẽ ¶Igit᷑ ne
suspicari ꝗdẽ possumꝰ. quẽꝙͣ hoꝵ at anuco.¬
otra rẽ pu ͫ eẽt. Nã hoc quidẽ ĩtalib urid:
ꝗd attinet dice̾. i lõ ꝯtendiss. scio ĩpetratuꝵ
ñ fuisse cũ illi sc̃issimi uiri fu̾u̾s. ¶ Eq̃ autẽ
nefas sit tale aliꝗd ⁊ facẽ rogatũ ⁊ rogare.¬
At ii Tibenũ gͣcchũ seq̃bant᷑ celiꝰ carbo. et

Expanded text:
o nobis exempla sumenda sunt, et eorum quidem maxime, qui ad sapientiam proxime accedunt. videmus Papum Aemilium C. Luscino familiarem fuisse sic a patribus accepimus bis una consules, collegas in censura; tum et cum eis et inter se coniunctissimos fuisse M’. Curium, Tib. Coruncanium memoriae proditum est. igitur ne suspicari quidem possumus quemquam hocontra rem publicam esset. nam hoc quidem in talibus viris quid attinet dicere, si contendisset impetraturum non fuisse, cum illi sanctissimi viri fuerint, aeque autem nefas sit tale aliquid et facere rogatum et rogareAt vero Tib. Gracchum sequebantur C. Carbo,
Abbreviated transcription (Latin):
quã despiciẽs fuit ꝙ speraret aut melius
aut codẽ se posse mͦ dicere. ctasso dicente.
nemo tam arregins qui siłr se uinquã dic¬
turũ ẽẽ confide̾t. Quãobrẽ ne frustra hita¬
les uiri uenerint ce aliq̃ñ cuisse audiam.¬
concedam ĩquit antoni q̃ sũt ualde
secus. qd mͥ tandẽ hodie aut ꝯcquã
homimi qd̾ dici possit reliquisti. Dicã enĩ neͣ
S tam̃ audiui ut beri dicebã ⁊ athenis cũ
eẽm doctissimos uitos ⁊ ĩ asu istũ ip̃m scep¬
tũ metrhodoꝵ cũ de his ipĩs reb disputa¬
ret. N eq nõ mͥ quisqͣ copiosius umquã
uisus ẽ neq subtilius in hoc gene̾ dicẽdi
quã iste hodie est uersatuo. Qd̾ sicẽt alit̾
⁊ aliqd intellege̾m ab antono p̃t̾missũ.
nõ ẽẽ tam ĩurbanꝰ et pone ĩ hummꝰ. ut in
Reo grauarer qd̃ nos cupere sentirem
lm sulpicius ang̾ inquit
oblitus es crasse antomũ ita parti¬
tir ẽẽ tectũ. ut ip̃e ĩstrum̃tũ oratoͬis

Expanded text:
quam tam sui despiciens fuit quin speraret aut melius quam tam sui despiciens fuit quin speraret aut melius aut eodem modo se posse dicere; Crasso dicente nemo tam arrogans, qui similiter se umquam dicturum esse confideret. Quam ob rem ne frustra hi tales viri venerint, te aliquando, Crasse, audiamus.concedam,' inquit 'Antoni, quae sunt valde secus, quid mihi tu tandem hodie aut cuiquam homini quod dici possit reliquisti? Dicam enim vereSed tamen audivi, ut heri dicebam, et Athenis cum essem, doctissimos viros et in Asia istum ipsum Scepsium Metrodorum, cum de his ipsis rebus disputaret; neque vero mihi quisquam copiosius umquam visus est neque subtilius in hoc genere dicendi quam iste hodie esse versatus: quod si esset aliter et aliquid intellegerem ab Antonio praetermissum, non essem tam inurbanus et paene inhumanus, ut in eo gravarer, quod vos cupere sentirem.' Tum Sulpicius 'an ergo' inquit 'oblitus es, Crasse, Antonium ita partitum esse tecum, ut ipse instrumentum oratoris
Abbreviated transcription (Latin):
gis uirtutẽ ⁊ diligentiã ad miror. ⁊ simul
guideo iudiciũ aĩ mei ꝯprobar. qd̾ semꝑ
statui neminẽ sapientie laudẽ ⁊ eloquẽtie
sine sũmo studio ⁊ labore ⁊ doctrina conseq
tibi ignosce̾i̾mus si cogͦscemꝰ. q̃ te cã ĩẜmo¬
nẽ impnliss. q̃ est eĩ alii cã insi qd̾ nobis
et hoꝵ adolescentiũ studio qui te attẽtissi¬
me audierũt morẽ gerere uoluisti.
Alm ille adimiere
inquit oẽm recusatõe crasso uolui.
que ego paulo añ sciebã uł pudenti¬
us uł inuitius. nolo enĩ dice̾ te tã sua
hõie fasbdiosius ad hoc genꝰ ẜmonis accede̾.
soriũ: Eadẽ nrã causa ẽ. anetatẽ afferet.
Quadriẽnio minor ẽ. an se ħ nescire que
ego sero q̃ cursi aripui. que subsi ciui opiᷤᷤ
ut auint. Iste apuero sũmo studio sũmis
doctoĩb nichil dicã de ĩgenio cui par nemo
fuit. ⁊ enĩ dedicentẽ qui iudiiet nemo ũ¬

Expanded text:
gis virtutem et diligentiam admiror et simul gis virtutem et diligentiam admiror et simul gaudeo iudicium animi mei comprobari, quod semper statui neminem sapientiae laudem et eloquentiae sine summo studio et labore et doctrina consequtibi ignosceremus, si cognossemus, quae te causa in sermonem impulisset? Quae est enim alia causa, nisi quod nobis et horum adulescentium studio, qui te attentissime audierunt, morem gerere voluisti?' Tum ille 'adimere' inquit 'omnem recusationem Crasso volui, quem ego paulo ante sciebam vel pudentius vel invitius, nolo enim dicere de tam suavi homine fastidiosius, ad hoc genus sermonis accedere. et? Quadriennio minor est. An se haec nescire? Quae ego sero, quae cursim arripui, quae subsicivis operis, ut aiunt, iste a puero, summo studio, summis doctoribus. Nihil dicam de ingenio, cui par nemo fuit: etenim me dicentem qui audiret, nemo um
Abbreviated transcription (Latin):
. pscribere. Qua ecercitatõe hac nõ eruenda
memoria ẽ. si ẽ nulla nat᷑alis. s certe silatet
renocandaest.
Abetis ẜmonẽ bene longũ hoĩs uti¬
nã nõ ĩprudentis. Illud quidẽ certe
gone tam multa dixerĩ. i Ln istoꝵ etao
minus me fortasse moͥreͤ debuit. Sr mͥ igno¬
scetis ꝓfecto. si modo q̃ causa me ad hanc
ĩ solit̾am michi loquacitatẽ impulerit acce¬
peritio.
mus gram ⁊ cũ humanitate facilitatem
agnoscimꝰ tuã. tum admiram᷑ istã scĩ mi ⁊
copiã. Equidẽ hoc me ad secutũ puto qd̾ magͦ
sum leuatus errore. ⁊ illa admiratoẽ lib̾atꝰ.
qd̾ multis cũ alus semꝑ admirati solebam.
unde eẽ illa tãta tua ĩcausis duuntas. ⁊ lec
enĩ te ista attiçasse arbitrabar q̃ diligẽtissi¬
me cognsce̾ ⁊ undiq collegisse usuq doctũ
ꝑtem correxisse uideo. partem ꝯprobasse.i
Neqr eo minus eloqñtiã trã ⁊ multo ma¬

Expanded text:
perscribere. Qua re hac exercitatione non eruenda perscribere. Qua re hac exercitatione non eruenda memoria est, si est nulla naturalis; sed certe, si latet, evocanda est. Habetis sermonem bene longum hominis, utinam non impudentis! Illud quidem certe,one tam multa dixerim; nam istorum aetas minus me fortasse movere debuit. Sed mihi ignoscetis profecto, si modo, quae causa me nunc ad hanc insolitam mihi loquacitatem impulerit, acceperitis.' emus gratiam; et cum humanitatem et facilitatem agnoscimus tuam, tum admiramur istam scientiam et copiam. Equidem etiam hoc me adsecutum puto, quod magno sum levatus errore et illa admiratione liberatus, quod multis cum aliis semper admirari solebam, unde esset illa tanta tua in causis divinitas; nec enim te ista attigisse arbitrabar, quae diligentissime cognosse et undique conlegisse usuque doctum partim correxisse video, partim comprobasse; neque eo minus eloquentiam tuam et multo ma
Abbreviated transcription (Latin):
cecass. aspectu. iudicio remotas cõformatõ
q̃dam ⁊ ymago ⁊ figura ita notaret. ut ea
qͥ cogitado ꝯꝑlecti uix possemus. ĩtuendo qiͣ
tenẽmus. ¶His añt formio atq corporiba¬
corpꝰ intelligi sine loco nõ põt. Quire ne in
re nota ⁊ ꝑuulgata uultus et ĩsoleno sim. ⁊¬
locis ẽ utendũ multis in lustrib explicatio
modicis int̾u illis. Im iginib aũt agẽtib
acrib ĩsignitio q̃ occure̾ celeritq pcurere
aĩum possit. Quã facultatẽ ⁊ excitacioda
ad genꝰ notatio ⁊ uniꝰ nerbi iaginẽ totiꝰ
modo formiꝵ umetate locos diffinguẽtis.¬
Tora orõnio q̃ formari silitudine eoꝵ nulla
possũt. Fingende sut nobis imagines ꝗb
possimus. ut suĩas iaginib ordinem
S dicit opprimi memoriã umaginũ pondere ⁊
uidi enĩ ego sũmos hõies ⁊ diuina ꝓpe me¬
moria athenis charniadã ĩ asia quẽ iuue¬
tãquã ĩlictei̾s incera sic se alebat ymagimi¬
b ibis locis quos hr̃e q̃ meminisse uellet

Expanded text:
coecas. et ab aspectus iudicio remotas, confirmatio quaedam, et imago, et figura ita notaret: ut ea, quae cogitando complecti vix possemus, intuendo quasi teneremus. His autem formis atque corporibucorpus intellegi sine loco non potest. Qua re ne in re nota et pervulgata multus et insolens sim, locis est utendum multis, inlustribus, explicatis, modicis intervallis; imaginibus autem agentibus, acribus, insignitis, quae occurrere celeriterque percutere animum possint; quaad genus mutatio, et unius verbi imagene totius modombra orationis, quae formari similitudine nulla possunt; eorum fingendae sunt nobis imagines, qupossumus, ut sententias imaginibus, ordinem  dicitur, opprimi memoriam imaginum pondere etvidi enim ego summos homines et divina prope memoria, Athenis Charmadam, in Asia, quem vivetamquam litteris in cera, sic se aiebat imaginibus in eis locis, quos haberet, quae meminisse vellet,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊hi respõdendũ sit. uł illi nõ ĩfundẽ ĩ iurit
tuas or̃onẽ. s in aĩo uident᷑ scrib̾e ¶Itaq
soli qui memoĩa iugent. scuit ꝗd ⁊ quite¬
nus. ⁊ quo mͦ dicturi sint. qd responderĩt.
qd sup sit. eidẽq młta ex alus cansis aliqr̃
ase acta młta abalus audita meminerũt
. Quare ꝯfiteor equidẽ huiꝰ bõĩ naͣm eẽ pͥncipẽ
sic̃ caꝵ reꝵ de quibr ante locutꝰ sum omium
ta educet itq cõfirmet. Uerũtam̃. neq tã
acri memoi̾i fere ꝗsquã ẽ ut nõ dispositio i¬
notatisq rebr ordinem u̾boꝵ aut hoĩũ ant

Expanded text:
cui respondendum sit, ut illi non infundere in auris tuas orationem, sed in animo videantur inscribere? Itaque soli qui memoria vigent, sciunt quid et quatenus et quo modo dicturi sint, quid responderint, quid supersit: eidemque multa ex aliis causis aliquando a se acta, multa ab aliis audita meminefiteor equidem huius boni naturam esse principem, sicut earum rerum, de quibus ante locutus sum omnium, ta, educet atque confirmet. Veruntamen neque tam acri memoria fere quisquam est, ut non dispositis notatisque reb
Abbreviated transcription (Latin):
si recte ĩtellexi cũ ualde libent᷑ indirẽ michi
ex qua eloqñtia nom̃ sim̃ ĩnenit. ¶Uerba
gͥ inquit crassus mͥ reliquit antomus rẽ
ipẽ sumpsit. ¶Tum cesar. siquit difficiliꝰ
est tibi reliquit. Est nobis inquit cĩ cui
te audire cupiamus. sin qd̾ facilius tibi
cã nõ est cur recuses. ¶Et catulus quid
qd̾ dixisti in quit crasse.si hodie apd̾ te
mane̾mus te morẽ nob̾ eẽ gesturũ. Nich¬
ne ad fidem tuĩ putas ꝑtinere. ¶um
cotta rideno possem tibi ĩquit crasse cõ¬
cedere. s uide nequit catulus attulerit re¬
ligionis. hoc opus censoriũ ẽ. id aũt con¬
mitte uideo quã hõi censorio

Expanded text:
si recte intellexi, cum valde libenter audirem, mihi ex qua eloquentia nomen suum invenit.' 'Verba igitur' inquit Crassus 'mihi reliquit Antonius, rem ipse sumpsit.' Tum Caesar 'si, quod difficilius est, id tibi reliquit, est nobis' inquit 'causa, cur te audire cupiamus; sin, quod facilius, tibi causa non est, cur recuses.' Et Catulus 'quid, quod dixisti,' inquit 'Crasse, si hic hodie apud te maneremus, te morem nobis esse gesturum, nihilne ad fidem tuam putas pertinere?' Tum Cotta ridens 'possem tibi,' inquit 'Crasse, concedere: sed vide ne quid Catulus attulerit religionis: opus hoc censorium est, id autem committere vides quam homini censorio
Abbreviated transcription (Latin):
rem admonitꝰ inueĩsse fert᷑ ordinẽ ẽẽ maxi¬
me ꝗ memorie lum̃ afferet. Itaq his ꝗhãc
ꝑtem ĩgenu ee̾ce̾nt locos ee capiendos et
ea q̃ memou tene̾ uellent effingenda.ño.a
atq in his locio collocanda. sic fore. ut ordi¬
reꝵ effigie notaret atq ut locis procera.
sumilacris ꝓlittiͣs uterem᷑.
Ui sit iũt oratori memoie fictꝰ
quãta utilitas. ꝗͣta uis. qd me atti¬
net gice̾. tene q̃ didicei̾s ĩ accipien¬
da cansa q̃ ip̃e cogitario oṁs fixas eẽ in¬

Expanded text:
re admonitus invenisse fertur ordinem esse maxire admonitus invenisse fertur ordinem esse maxime, qui memoriae lumen adferret. Itaque eis, qui hanc partem ingeni exercerent, locos esse capiendos et ea, quae memoria tenere vellent effingenda animo atque in eis locis conlocanda; sic fore, ut ordirerum effigies notaret atque ut locis pro cera, simulacris pro litteris uteremur. Qui sit autem oratori memoriae fructus, quanta utilitas, quanta vis, quid me attinet dicere? tenere, quae didiceris in accipienda causa, q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓspicio. ⁊ qd̾ mͥ nichil uit nõ multũ relin¬
quis. ꝑcõmode facio. ¶Estq mͥ gratũ ian
tu quẽ ad modũ his satiffacias iudei̾s. ¶ Or
nides apd̾ scopã fortunitũ hoĩem ⁊ nobilẽ¬
młta ormĩdi causa poetaꝵ more ĩcastorẽ scͥpta
⁊ pollucẽ fuissent. nimis illũ sordide simoni¬
di dixisse se dimidiũ eiꝰ ei qd pactus eẽt pro
illo carmine daturũ. reliquũ asuis tindaridis
quos eq laudass petẽt. si ei inde̾t᷑. Panlo
post ẽẽ ferũt nũtiatũ simonidi ut ꝓdiret. iu¬
uenes stare ad iiniũ duos quosdmi qeum
mignope uocarẽt. surexisse illũ. pͥdisse. uidisse
neminẽ. Hoc interi spacio conclane ild
ubi epularet᷑ scopas cõcidisse ere ipm̃ cur
cognitis oppressum sins int̾isse. Quos cũ
humare uellent si neq possẽt obtritos in¬
ter nosce̾ ullo mͦ. Simonides dicit᷑ ex eo qd̾
meminiss quo eoꝵ loco quisq cobuiss de¬
mõstrator unĩ cuiꝰq sepeliendi fuisse. Hacti

Expanded text:
od mihi nihil aut quod non multum relinquis, percommode facis estque mihi gratum.' 'Iam tu quem ad modum his satis facias, videris. Sed, nides, apud Scopam fortunatum hominem, et nobileta ornandi causa poetarum more in Castorem scripta et Pollucem fuissent, nimis illum sordide Simonidi dixisse se dimidium eius ei, quod pactus esset, pro illo carmine daturum; reliquum a suis Tyndaridis, quos aeque laudasset, peteret, si ei videretur. Paulo post esse ferunt nuntiatum Simonidi, ut prodiret; iuvenis stare ad ianuam duo quosdam, qui eum magno opere evocarent; surrexisse illum, prodisse, vidisse neminem: hoc interim spatio conclave illud, ubi epularetur Scopas, concidisse; ea ruina ipsum cum cognatis oppressum suis interisse: quos cum humare vellent sui neque possent obtritos internoscere ullo modo, Simonides dicitur ex eo, quod meminisset quo eorum loco quisque cubuisset, demonstrator unius cuiusque sepeliendi fuisse; hac tum
Abbreviated transcription (Latin):
dandi ⁊ intuꝑandi sepe nobis est utendñ
Ñ oñi gn̾e causar.
lbetis de ĩuemendio rebr disponen¬
disq quid sentiã. Idiũgã ⁊̃ de memo¬
ria ut laboe̾ crassũ leue̾. neq ei quicqͣ
aliud. de quo disserat reliquã ĩ ea quib ħ
ecornẽtur. ¶ꝓge u̾o inquit crassus. libẽt
enĩ te cognitũ um artificẽ. aliqñq euolatũ¬

Expanded text:
dandi et vituperandi saepe nobis est utendum in omni genere causarum. Habetis de inveniendis rebus disponendisque quid sentiam; adiungam etiam de memoria, ut labore Crassum levem neque ei quicquam aliud, de quo disserat, relinquam nisi ea, quibus haec exornentur.' 'Perge vero,' inquit Crassus 'libenter enim te cognitum iam artifice
Abbreviated transcription (Latin):
Tqr hac mũdi duunitate
ꝑspecta. tͥbuenda ẽ sid̾ib eadẽ diuini¬
tas. q̃ ex nobilissima puraq etheris
parte gĩgñt᷑. ⁊ leq ulla p̃t̾a st̃ admixta nat᷑a
Otoraq st̃ calida atq ꝑlucida. ũ ea qͦ rectissiẽ
et aĩantia ẽẽ. ⁊ sñtire atq ĩtelligere dicant᷑.
tq ea ꝗdẽ totaeẽ ignea. duoꝵ sñsim̃ testimo¬
nio c̾firmari cleantes putat. tactꝰ ⁊ oculoꝵ.
lã soł candor ⁊ calor illustor ẽ ꝙͣ ullus igais.

Expanded text:
tque hac mundi divinitate specta tribuenda est sideribus eadem divinitas; quae ex mobilissima purissimaque aetheris parte gignuntur neque ulla praeterea sunt admixta natura totaque sunt calida atque perlucida, ut ea quoque rectissime et animantia esse et sentire atque intellegere dicantur. Atque ea quidem tota esse ignea duorum sensuum testimonio confirmari Cleanthes putat, tactus et oculorum. nam solis calor et candor inlustrior est quam ullius ignis,
Abbreviated transcription (Latin):
piũ simił sit aũ ⁊̃ bestiaꝵ. optima putan¬
da sit potiꝰ ꝙͣ de t̾rima. Nec noͣ si rõnis ꝑti¬
ceps sit. nͨ sit tñ apͥncipio sapies. ñ sit det̃¬
ior mũdi potiꝰ ꝗͣ huãna c̃ditio. Hõ eĩ sapiẽs
fiei̾ pͭ. ¶ Mũdus aũ si ĩet̾no p̃t̾iti tp̃ris spa¬

Expanded text:
pium similis sit aut etiam bestiarum, optuma putanda sit potius quam deterruma. Nec vero, si rationis particeps sit nec sit tamen a principio sapiens, non sit deterior mundi potius quam humana condicio. homo enim sapiens fieri potest, mundus autem, si in
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Infima ẽ qͥnq errãtuĩ t̾req ꝓtima stella
ueneris. q̃ sofforos gͥce. lucifer latine dĩ.
cũ añgrecdit᷑ solẽ. cũ sb̾seqt᷑ aũt hesperos.
Ea cursũ anno ꝯfic̃. ⁊ latitudĩe lustrão si¬
gͥferi orb̾ ⁊ longitudĩe qd̾ idẽ facuit stelle
supiores. neq ab sole duoꝵ signoꝵ ĩt̾ual

Expanded text:
 Infima est quinque errantium terraeque proxuma stella Veneris, quae fwsfo/ros Graece Lucifer Latine dicitur cum antegreditur solem, cum subsequitur autem /esperos; ea cursum anno conficit et latitudinem lustrans signiferi orbis et longitudinem, quod idem faciunt stellae superiore
Abbreviated transcription (Latin):
am astra moueãt᷑. Que eĩ p ͭ. maior ẽẽ. ¶Restat
gͥ ut motꝰ astroꝵ sit uoluntariꝰ. q̃ qui ud̾at ñ in¬
docte solũ. ueꝵ ⁊̃ impie fatiat si dõs eẽ neg. Nec
sane młtũ int̾ est utrũ id neget. an eos oĩ ꝓtrea¬
tice atq actiõe prinet. Mͥ enĩ qui nicb̾ ag̃ esse
oĩo nõ iudetur.

Expanded text:
am astra moveantur quae enim potest maior esse?; restat igitur ut motus astrorum sit voluntarius. Quae qui videat non indocte solum verum etiam impie faciat si deos esse neget. nec sane multum interest utrum id neget an eos omni procuratione atque actione privet; mihi enim qui nihil agit esse omnino non videtur.
Abbreviated transcription (Latin):
sui uestigiũ ĩflectat. altm aũ c̃tinuas ꝯñ¬
siones duas. isd̾ spatus cũsib q c̾fectat.
ex utͣq re. ⁊ mũdi uolubilitas. quã nͥ in
globosa forma eẽ ñ possit.⁊ stellaꝵ rotũdi
ãbitꝰ cognoscũt᷑. pͥmꝰq sol ꝗ astroꝵ tenet
pͥncipatũ. ita mouet᷑ ut cũ t̾ras larga luco

Expanded text:
sui vestigium inflectat, alterum autem continuas conversiones duas isdem spatiis cursibusque conficiat, ex utraque re et mundi volubilitas, quae nisi in globosa forma esse non posset, et stellarum rutundi ambitus cognoscuntur. Primusque sol, qui astrorum tenet principatum, ita movet
Abbreviated transcription (Latin):
igͥs quẽ usus uite reꝗrit. c̾fector ẽ. ⁊ c̾sũptor
oĩum. iõ quoc̃q ĩuasit cũcta ꝯt̾bat ac dissipat.
Contͣ ille cõporeus iutał ⁊ salutaris. oĩa ꝯser¬
uat. alit. auget ⁊ sustinet sñsuq affic̃. ⁊ legat
gͦ eẽ dubiũ hoꝵ igͥũ. soluti simis sit cũ is qͦ effiti¬
at ut oĩa floreãt. ⁊ ĩ suo q̃q̃ gn̾e pub̾scãt. Qr cũ

Expanded text:
is, quem usus vitae requirit, confector est et consumptor omnium idemque quocumque invasit cuncta disturbat ac dissipat; contra ille corporeus vitalis et salutaris omnia conservat alit auget sustinet sensuque adficit." negat ergo esse dubium horum ignium sol utri similis sit, cum is quoque efficiat ut omnia f
Abbreviated transcription (Latin):
płimũ. xxx. fere ãnis cu̾sũ suũ ꝯfic̾. In quo
cursu młta mirabilit̾ efficiẽs. tũ añcedendo
tũ retãcdando. tũ uesꝑtinis tpr̃ib delitiscendo.
tũ matutinis rursũ se apienda: nicħ inimr¬
sat᷑m stella efficit ĩ cursu uarietates. Huic
aũt ꝓcimũ ĩferiorẽ orbẽ tenet purois que
stella mãtis appellat᷑: ea q̃ quatuor ⁊ ccx.i
m̃sib .u. ut opinor dieb nimꝰ eund̾ lustaͣt
orbẽ quã due supiores. ¶ Infra hac aũt
stella mcurii ẽ. ea stilbon appellat᷑ ag̾cis que
anno fere uertẽte signiferũ lustrat lustrat

Expanded text:
plurimum, xxx fere annis cursum suum conficit, in quo cursu multa mirabiliter efficiens tum antecedendo tum retardando, tum vespertinis temporibus delitiscendo tum matutinis rursum se aperiendo nihil inmuSaturni stella efficit in cursu varietates. Huic autem proximum inferiorem orbem tenet puro/eis, quae stella Martis appellatur, eaque quattuor et viginti mensibus sex ut opinor diebus minus eundem lustrat orbem quem duae superiores. Infra hanc autem stella Mercuri est ea sti/lbwn appellatur a Graecis, quae anno fere vertenti signiferum lustrat
Abbreviated transcription (Latin):
ut diximꝰ. Dem̃ is quib senect᷑. ã si ñ habund̾
potit᷑. ñ oĩo caret ũ turpione ł an buuo mag̃
delectat᷑. qĩrrima cauea spectat. Delectat᷑. ta¬
mẽ ã qui ĩ ultima. Sic adolescencia nolupta¬
tes ꝓpt̾ intues mag̾ fortasse letat᷑. s delectat᷑
etiã sen̾tus ptul eas spectãs cm̃ ꝙͣtũ sat est.
At illa qnͣti sũt: Aĩmũ tãꝙͣ emeritis sti¬
pendiis libidinis ambitõis ꝯtentionu
iunicitiaꝵ cupiditatũ oĩũ secũ eẽ. secũq

Expanded text:
 senectus, etiam si non abunde potitur, non omnino caret. ut Turpione Ambivio magis delectatur qui in prima cavea spectat, delectatur tamen etiam qui in ultima, sic adulescentia voluptates propter intuens magis fortasse laetatur, sed delectatur etiam senectus, procul eas spectans, tantum quantum sat est. At illa quanti sunt, animum tamquam emeritis stipendiis libidinis ambitionis, contentionum inimicitiarum, cupiditatum omnium secum esse secumque,
Abbreviated transcription (Latin):
aut ludoꝵ aut scortoꝵ uoluptates. cũ his i¬
uoluptatib cõparande ¶Ac ħ̾ quid̃ studia¬
sũt dectͥne. q̃ quidẽ prudentib ⁊ bñ ĩstitutis
parit̾ cũ etate crescũt. ut honestũ iud̾ saloniᷤ
sit ꝙ ait u̾siculo qͦdã. ut añ dixi senescere.
se młta ĩ dies adiscẽtẽ. Qua uoluptate aĩ
nulla c̾te põt eẽ maior.
mo nc̃ ad uoluptates agricolarũ.¬
quib ego ĩcredibilit̾ delector. q̃ nec
ulla ĩpediũt senectute. Et mͥ ad sapi¬
entis uitã ꝓxĩe uident᷑ accede̾. hñt eĩ rõnẽ
cũ t̾ra q̃ nũꝙ recusat imꝑiũ. Nec unqua

Expanded text:
 cum his voluptatibus comparandae? atque haec quidem studia doctrinae, quae quidem prudentibus et bene institutis pariter cum aetate crescunt, ut honestum illud Solonis sit, quod ait versiculo quodam, ut ante dixi, senescere se multa in dies addiscentem, qua voluptate animi nulla certe potest esse maior. venio nunc ad voluptates agricolaruquibus ego incredibiliter delector, quae nec ulla impediuntur senectute et mihi ad sapientis vitam proxime videntur accedere. habent enim rationem cum terra, quae numquam recusat imperium ne
Abbreviated transcription (Latin):
exfici tãtulo grano. aut ex acmno uinaceo.
aut ex cet̾aꝵ frugũ. aut stirpiũ minutissi¬
mis senunib tãtos trũcos ramosq ꝓcreer.
Malleoli plãte sarm̃ta uites/ radices. ꝓꝑa¬
gines. nõ ne ea efficiũt. ut quẽ uis delectẽt¬
culis su qiͣ manib ꝯcꝗd est nacta ꝯplectit᷑.
Quã ẜpentẽ multiplici lapsu a erratico. fer¬
ro ãputãs coercet ars agricolaꝵ. ne siluescat
sarmentis. ⁊ ĩ om̃s ptes nmia fũdãt᷑. Itaq¬
ĩ eũtẽ uere ĩ bis q̃ relicta sũt. Ecistit tãꝙͣ ad
articulos sarm̃toꝵ. ea q̃ gemina dẽ. a qua o¬
riens uua se ostendit. q̃ ⁊ suco t̾re ⁊ calore
solis angescẽs. pͥmo ẽ pacerba gustatu. ⁊¬
hĩc mat᷑ata dulcescit. uestitaq pãpuns. nec
modico tp̃r caret. et nimios solio defendit
ardores. qͣ ꝗd pot̃ ẽẽ tũ fructu letiꝰ. tũ aspectu
pulc̾us. Cuiꝰ quid̾ ñ utilitas me solũ ut añ
dixi.s ã cultura a natura ipa delectat. ami¬

Expanded text:
ex fici tantulo grano, aut ex acino vinaceo, aut ex ceterarum frugum, ac stirpium minutissim8is seminibus, tantos truncos ramosque procreat: malleoli, plantae, sarmenta, vivi traduces, ptopagines, nonne ea efficiunt, ut quemvis uis, quasi manibus quicquid est nacta, complectitur: quam serpentem multiplici lapsu, et erratico, ferro, amputans coercet ars agricolarum, ne silvescat sarmentis, et in omnes partes nimia fundatur. Itaquineunte vere in eis quae relicta sunt exsistit tamquam ad articulos sarmentorum ea quae gemma dicitur, a qua oriens uva se ostendit, quae et suco terrae et calore solis augescens primo est peracerba gustatu, dein maturata dulcescit vestitaque pampinis nec modico tepore caret et nimios solis defendit ardores. qua quid potest esse cum fructu laetius, tum aspectu pulchrius? cuius quidem non utilitas me solum, ut ante dixi, sed etiam cultura et natura ipsa delectat: adm
Abbreviated transcription (Latin):
Que cũ gremio molito ac subacto sparsu
sem̃ excepit pͥmũ id occatũ cobib. ex quo &¬
catõ. q̃ hec efficit. noĩata ẽ. Deind̾ tepefactũ
uapore ⁊ op̾ssum suo diffũdit ⁊ elicit ex eo er¬
bescentẽ uiriditatẽ. Que nxa fibris stupuĩ
sensĩ adolescit. Culmoq erecta geniculato
uagins iã qiͣ pubes cẽs ĩcludit᷑. Equib cũ
emsit᷑. fũdit frugẽ spici ordine extructã. ⁊
ꝯtra auiũ morsus minoꝵ munit᷑ uallo a¬
ristarũ.
Doid gͦ iuitiũ ortus. satꝰ inc̾mẽta cõme¬
morẽ. Gatiai̾ delectatoẽ ñ possũ. ut mee
senectutis ꝗetẽ oblectam̃tũq noscatis.

Expanded text:
quae cum gremio mollito ac subacto sparsum semen excepit, primum id occaecatum cohibet, ex quo occatio quae hoc efficit nominata est; deinde tepefactum vapore et compressu suo diffundit et elicit herbescentem ex eo viriditatem, quae nixa fibris stirpium sensim adolescit culmoque erecta geniculato vaginis iam quasi pubescens includitur; e quibus cum emersit, fundit frugem spici ordine structam et contra avium minorum morsus munitur vallo aristarum. quid ego vitium ortus satus incrementa commemorem? satiari delectatione non possum, ut meae senect
Abbreviated transcription (Latin):
tis epuł careat senectꝰ. modicis tñ ꝯmiuis
qui penes classe pͥmus deuicerat redeũtẽ
acena senẽ. sepe indebã puer. Delectabatur
crebro funali ⁊ tibicine q̃ sibi millo exẽplo
ego alios ad me ip̃m iã reu̾tar. Prim̃ hũi
semꝑ sodales. sodalitates aũt me q̃store ꝯsti¬
tute sũt. sacs ideis magne mat̾s acceptis ⁊
Epulabar gͥ cũ sodalib oĩo modice. s erat
ꝗdã feruor etatis quo ꝑgrediente oĩa fiu̾t
uecãt. ut qd̾ ĩ eo gne̾ minimũ ẽ. id maxue
lectãt. ne oĩo bellũ indrcisse uidear uoluptati
cuiꝰ est fortasse quidã nat̾ał mod̾. Nõ ĩtelligo
ne ĩ istis ꝯdẽ ipĩs uoluptatib carere sensu se¬
nectutẽ. Me uõ ⁊ magist̾ia delectãt amaiori¬
b ĩstituta. Et his ẜmo qui more maioꝵ asu¬
mo magrõ adhibet᷑ ĩpocuł. ⁊ pocula sic̃ ĩ sym¬
nophuo zeno fontis ẽmuita. atq roratia.
Et refrigeratõ ĩ estate ⁊ nicissim aut sol au
ignis hyb̾ms. Que quidẽ ⁊̃ ĩ sabinis ꝑseꝗ

Expanded text:
senectus, modicistamen qui Poenos primus classe devicerat, redeuntem a cena senem saepe videbam puer, delectabatur reo funali et tibicine: quae sibi nullo exemplo ego alios? ad me ipsum revertor. Primum habui semper sodales. Sodalitates autem me quaestore constiturae sunt, sacris Idaeis Magnae Matris acceptis, epulabarigitur cum sodalibus omnino modice, sed erat quidem fervor aetatis; quaprogrediente, omnia fiunt vocant: ut, quod in eo genere minimum est, id maxime lectant, ne omnino bellum indixisse videar voluptati, cuius est fortasse quidam naturalis modus, non intellego ne in istis quidem ipsis voluptatibus carere sensu senectutem. me vero et magisteria delectant a maioribus instituta et is sermo, qui more maiorum a summo adhibetur in poculo, et pocula, sicut in Symposio Xenophontis est, minuta atque rorantia, et refrigeratio aestate et vicissim aut sol aut ignis hibernus. quae quidem etiam in Sabinis persequi