comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
consepultꝰ cum illo ꝑ baptismũ in
morte: quẽad modũ ille resurrexit
ex mortuis & tu resurgas. Ibi man¬
ducabis panẽ qui ꝯfirmat cor ho¬
minis. Mel gustabis. quo tuarum
dulcescat meatꝰ faucium. Uinimi
bibes cum lacte. hoc ẽ cum splendore
ac sinceritate. Siue qͦd pura simpli¬
citas sit. siue quod ĩmaculata gr̃a
quȩ in remissionẽ sumit᷑ peccatoꝵ.
siue qͦd paruulos ꝯsolationis suȩ
lactet uberiꝰ. ut ablactati in deli¬
ciis in plenitudinẽ ꝑfectȩ etatis
adolescant. Succede gͦ in hoc ꝯui¬
uium. An metus ne angustior do¬
mus & breuis ꝯuuiii loc te cõpri¬
mat: Disrł quã magna ẽ domus
dñi. & ingens locꝰ possessionis eius.
Magnꝰ & non habet finẽ. altꝰ & in¬
mensus. Ubi fuerunt gigantes illi
qui ab initio fuert. statura magna
scientes p̃lium. Non hos elegit dñs.
& merito ñ elegit: quia p̾lium nͣ
pacem sciebant. Et io tu pacem
disce. ut eligaris adõ. S ne forte

Expanded text:
consepultus cum illo per baptismum in consepultus cum illo per baptismum in mortem quemadmodum ille surrexit ei mortuis et tu resurgas. ibi manducabis panem, qui confirmat cor hominis, mel gustabis, quo tuarum dulcescat meatus faucium. uinum bibes cum lacte, hoc est cum splendore ac sinceritate, siue quod pura simplicitas sit siue quod inmaculata gratia quae in remissionem sumitur peccatorum, siue quod paruulos consolationis suae lactet uberibus, ut ablactati in deliciis in plenitudinem perfectae aetatis adolescant. succede ergo in hoc conuiuium. an metuis ne angustior domus et breuis conuiuii locus te conprimat?s o Istrahel, quam magna est domus dei et ingens locus possessionis eius! magnus et non habet finem, altus et inmensus. ibi fuerunt gigantes illi, qui ab initio fuerunt statura magna scientes proelium. non hos elegit deus. et merito non elegit, quia proelium, non pacem sciebant, et ideo tu pacem disce, ut eligaris a deo. sed ne forte
Abbreviated transcription (Latin):
solum in canticis: s etiã in canti¬
cis canticoꝵ. Manducate proxi-¬
mni mei: & bibite & in ebriamini
patres mei. S hec ebrietas sobri¬
os facit. hec ebrietas gr̃e ñ temu¬
lentiȩ ẽ. Leticiam generat. ñ titu¬
bantiam. Nec uerearis ut in ꝯuu¬
uio eccłȩ aut grati odores tibi aut
dulces tͥ. aut diu̾si potꝰ. aut conui¬
ue nobiles desint. aut decentes mi¬
nistri. Quid xp̃o nobiliꝰ. qui in ꝯui¬
iuo eccłȩ & ministrat ⁊ ministraturr:
Istius ꝯuiue recumbentis adnecte
te lat̾i. ac te do iunge. ñ fastidias mñ¬
sam quam xp̃c elegit dicens. Intro¬
iui in ortum meũ soror mea sponsa
uindemiaui myrram cum aroma¬
tib meis. manducaui panẽ meum
cum melle meo. & bibi uinũ cum
lacte meo. In orto hoc ẽ in paradyso
ẽ ꝯuiuium ȩccłȩ. ubi erat pͥus adaͣ
quam peccatum cõmitteret. Ibi
recũbebat eua. prius quã culpam
crearet & pareret. Ibi uindemiabis
myrram hoc ẽ xp̃i sepulturam. Ut

Expanded text:
solum in canticis, sed etiam in Cantisolum in canticis, sed etiam in Canticis canticorum: manducate, proximi mei, et bibite et inebriamini, fratres mei. sed haec ebrietas sobrios facit, haec ebrietas gratiae, non temulentiae est. laetitiam generat, non titubantiam. nec uerearis ne in conuiuio ecclesiae aut grati odores tibi aut dulces cibi aut diuersi potus aut conuiuae nobiles desint aut decentes ministri. quid Christo nobilius, qui in conuiuio ecclesiae et ministrat et ministratur? istius conuiuae recumbentis adnecte te lateri ac te deo iunge; non fastidias mensam, quam Christus elegit dicens: introiui in hortum meum, soror mea sponsa. uindemiaui murram cum aromatibus meis, manducaui panem meum cum melle meo et bibi uinum cum lacte meo. in horto, hoc est in paradiso est conuiuium ecclesiae, ubi erat prius Adam quam peccatum committeret. ibi recumbebat Eua, priusquam culpam crearet et pareret. ibi uindemiabis murram, hoc est Christi sepulturam, ut
Abbreviated transcription (Latin):
his rumam fec̃. ebrietas. Alios in
crim̃  egit ebrietas: & si ipsa
crim̃ sit. alios ad egestatẽ redegit.
Postremo audi quos xp̃c ex¬
cludat. Cum intrauerit inquit
pat̾ familias & clauserit ostium:
incipietis foras stare & pulsare
ostium dicentes. aꝑi nobis. Et re¬
spondens dicet. Nescio uos. unde
estis. recedite ame om̃s oꝑarii ini¬
quitatis: Tunc incipietis dicere.
Manducauimꝰ coram te & bibimꝰ.
& in plateis nr̃is docuisti. & dicet
uobis. Nescio unde estis. Audisti
quid de manducantib dixerit:
audi nc̃ qͥd de ieiunantib dicat.
Beati qui ñc esuriunt & sitiunt:
quia saturabunt᷑. W infra. Ue uo¬
bis qui saturati estis: quia esurie¬
tis. S us manducare uis bibere:
ueni ad ꝯuiuium sapientiȩ. quȩ
inuitat om̃s cum magna p̃dica¬
tione dicens. Uenite & edite panẽ
meos & bibite uinũ qͦd miscui
uobis. Delectant cantica quȩ epu¬
lantẽ demulceant: audi hortan¬
tem. audi cantantẽ eccłam. non

Expanded text:
his ruinam fecit ebrietas. alios in his ruinam fecit ebrietas. alios in crimen egit ebrietas, etsi ipsa crimen sit, alios ad egestatem redegit. postremo audi quos Christus excludat. cum intrauerit inquit pater familias et clauserit ostium, incipietis foris stare et pulsare ostium dicentes: aperi nobis. et respondens dicet: nescio uos unde estis; recedite a me omnes operarii iniquitatis. tunc incipietis dicere: manducauimus coram te et bibimus et in plateis nostris docuisti. et dicet uobis: nescio unde estis. audisti quid de manducantibus dixerit: audi nunc quid de ieiunantibus dicat: beati qui nunc esuriunt et sitiunt, quia saturabuntur et infra: uae uobis. qui saturati estis, quoniam esurietis. sed uis manducare, uis bibere? ueni ad conuiuium sapientiae, quae inuitat omnes cum magna praedicatione dicens: uenite et edite panes meos et bibite uinum, quod miscui uobis. delectant cantica, quae epulantem demulceant? audi hortantem. audi cantantem ecclesiam non
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ab eo sꝑa. qui uniu̾sam crea¬
turam ꝯdidit. qui diabolo ea ad
tempꝰ tradidit. ñ ut possideat. s
ut tẽptet. Non enĩ poterat coro¬
na ẽẽ sine certamine. Probandi
erant dubii ut iusti coronarent᷑.
Dedit itaq diabolo ea: quia in
his ipsis pena accipientis ẽ. si uti
nesciat. Quid ẽ enĩ thesaurꝰ luru¬
rioso nisi sumptꝰ luxuriȩ: S non
luxuriosus. s frugi ꝓbatur. Et
ido utere quasi frugi his quȩ tͥ
adponuntur. ut ñ cum mandu¬
cas multum: odibilis fias. Uigiliȩ
enĩ & torm̃ta uiro edaci. Ꝙ infra.
Si coactus fueris in edendo: sur¬
ge & uome. & refrigerabit te:
& non adduces corꝑi tuo infirmi¬
tatem. Piurimos itaq gula sua oc¬
cidit: nullum frugalitas. Innume¬
ris uina nocuerunt: nulli parsi¬
monia. Pleriq int̃ epulas fudere
animam: & mensas ꝓprio sangui¬
ne repleuerunt. Aliis cruditas uo¬
cem simul rapuit & sensum. Et
si aliquib cruditas noxia ñ fuit.

Expanded text:
tamen ab eo spera qui uniuersam creatamen ab eo spera qui uniuersam creaturam condidit, qui diabolo ea ad tempus tradidit, non ut possideat, sed ut temptet; non enim poterat corona esse sine certamine. probandi erant dubii, ut iusti coronarentur. dedit itaque diabolo ea, quia in his ipsis poena accipientis est, si uti nesciat. quid est enim thensaurus luxurioso nisi sumptus luxuriae? sed non luxuriosus, sed frugi probatur. et ideo utere quasi frugi his quae tibi adponuntur, ut non cum manducas multum, odibilis fias; uigiliae enim et tormenta uiro edaci et infra: si coactus fueris in edendo, surge et uome. et refrigerabit te et non adduces corpori tuo infirmitatem. plurimos itaque gula sua occidit, nullum frugalitas: innumeris uina nocuerunt. nulli parsimonia. plerique inter epulas fudere animam et mensas proprio replerunt sanguine. aliis cruditas uocem simul rapuit et sensum, et si aliquibus cruditas noxia non fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
ritiȩ atq ambitionis. Ostendit in
monte posito omnia regna orbis
terre: in mom̃ĩto temporis. Bene ĩ
inom̃to. quia diuturna ẽẽ ñ posst̃:
paululũ expecta & cito transeunt.
Itaq qui sequunt᷑ ea in monte sibi
uidentur. s ñ sunt ꝑpetui. sic̃ ha¬
bes scriptum. Uidi impium suꝑ¬
exaltatũ & eleuatũ suꝑ cedros li¬
bani. & transiui ⁊ ecce ñ erat. S¬
qui maxime ea facit uidet᷑ ado¬
rare diabolum. cuiꝰ deus uent̃ eͣ.
& impudens gła: Tu aũt in do
głam quere. qui tibi ait. Dñm
đm tuũ adorabis & illi soli ser¬
iues. a quo et̃na accipias ñ tem¬
poralia: Tam̃ si quẽ etiã ista de¬
lectant. ab eo moderatiꝰ petunt᷑.
qui uerus omniũ fons ẽ. Nam
& ipsa pecuniaria que possidẽ
sibi uidet᷑ diabolus. aliena
sunt. sicut ipse dixit. Tibi dabo
potestatẽ hanc uniu̾sam et
głam illoꝵ: quia mͥ tradita sunt.
Ab eo gͦ sꝑa. licet breuis uitȩ ñ
sit longum uiaticum requirendũ.

Expanded text:
ritiae atque ambitionis. ostendit in ritiae atque ambitionis. ostendit in monte posito omnia regna orbis terrae in momento temporis. bene in momento, quia diuturna esse non possunt. paululum expecta, et cito transeunt. itaque qui secuntur ea in monte sibi uidentur, sed non sunt perpetui, sicut habes scriptum: uidi impium superexaltatum et eleuatum super caedros Libani: et transiui, et ecce non erat. squi maximi ea facit adorare uidetur diabolum, cuius deus uenter est et in pudendis gloria. tu autem in deo gloriam quaere, qui tibi ait: dominum deum tuum adorabis et ipsi soli seruies, a quo aeterna accipias, non temporalia. Tamen si quem etiam ista delectant, ab eo moderatius petantur qui uerus omnium fons est. nam et ipsa peculiaria quae possidere sibi uidetur diabolus aliena sunt, sicut ipse dixit: tibi dabo potestatem hanc uniuersam et gloriam illorum, quia mihi tradita sunt. ab eo ergo spera, licet breuis uitae non sit longum uiaticum requirendum,
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰmodi temptationes resistas.
Tecenderat diabolus pͥmum la¬
queum gulȩ dicens. Si filiꝰ di es
Respondit iħe. Non in pane solo
uiuit homo: s in omni ubo di. La¬
queum soluit hoc dicto. Posuit ite¬
rum diabolus scđm iactantie la¬
queum: qui etiã bonam mentẽ
ꝓsꝑis currentẽ semitis solet stran¬
gulare. Et duxit illum inquit
in iherłm. & statuit eum supra pin¬
nam templi & dixit illi. Si filiꝰ es
c̃i: mitte te hinc. Scriptum ẽ enĩ
qͦd angłis suis mandauit de te ut
ꝯseruent te. quia in manib tollent
te. ne forte offendas ad lapidẽ pe¬
dem tuum. Itaq cum posset sine
ullo ꝑiculo mittere se dñs iħe cui
suppeterent sp̃ales uolatꝰ. tam̃ ne
iactantiȩ genus ẽet: respondit dia¬
bolo. Non tẽptabis dñm dm̃ cuum.
Simul docuit nos cauere ne facia¬
mus uoluntatem diaboli. Si gͦ ue¬
re iactantia declinanda ẽ: quanto
magis nemo debet falsa iactare
ꝓ ueris: Tertiꝰ suꝑ ẽ laqueus aua¬

Expanded text:
huiusmodi temptationes resistas. huiusmodi temptationes resistas. tetenderat diabolus primum laqueum gulae dicens: si filius dei es, respondit dominus: non in pane solo uiuit homo, sed in omni uerbo dei. laqueum soluit hoc dicto. posuit iterum diabolus secundum iactantiae laqueum, qui etiam bonam mentem prosperis currentem semitis solet strangulare. et duxit illum inquit in Hierusalem et statuit eum supra pinnam templi et dixit illi: si filius es dei, mitte te hinc; scriptum est enim quod angelis suis mandauit de te ut conseruent te, quia inmanibus tollent te, ne forte offendas ad lapidem pedem tuum. itaque cum posset sine ullo periculo mittere se dominus Iesus, cui suppeterent spiritales uolatus, tamen ne iactantiae genus esset, respondit diabolo: non temptabis dominum deum tuum. simul docuit nos cauere ne faciamus uoluntatem diaboli. si ergo ueri iactantia declinanda est, quanto magis nemo debet falsa iactare pro ueris? tertius superest laqueus aua
Abbreviated transcription (Latin):
aris oculis. circũfusa enĩ recia st̃.
Esto magis similis illtꝰ. & sequere
eum qui salit suꝑ montes & tran¬
silit suꝑ colles. ꝓspitiens ꝑ fenes¬
tras eminens suꝑ retia. Mala st̃
uoluptatis uincula. Oculos delec¬
tat. demulcet aures. s mentẽ in¬
quinat. Multa mentit᷑. falsa ad-¬
iungit. uera subducit. Spondet
pecuniã. aurum offert. s aufert
disciplinam. Tu aũt accipe potiꝰ
disciplinã quam pecuniam. & sci¬
entiam suꝑ aurũ ꝓbatũ. Melior ẽ
enĩ lapidib p̃ciosis. Non te cela¬
bo quȩ sũma eius ferunt᷑. ne uide¬
ar deo ꝑire. que displiceant in uo¬
luptate. & obumbrare quȩ place¬
ant. Eleuat enĩ ⁊ extollit mentẽ
suasoriis u̾bis. ostendit omnia reg¬
na terrȩ dicens. Hec omnia tibi
dabo. si cadens ad oraueris me.
Ibi tu caue ne capiaris. p̃terlaben¬
tib & ñ manentib: in quib mag¬
na tẽptatio adẽ. Docuit te cer¬
te dñs iħc quẽ admodum adu̾sus

Expanded text:
aris oculis; circumfusa enim retia sunt. aris oculis; circumfusa enim retia sunt. esto magis similis illius et sequere eum qui salit super montes et transilit super colles, prospiciens per fenestras, eminens super retia. mala sunt uoluptatis uincula. oculos delectat, demulcet aures, sed mentem inquinat. multa mentitur, falsa adiungit, uera subducit, spondit pecuniam, aurum offert, sed aufert disciplinam. tu autem accipe potius disciplinam quam pecuniam et scientiam super aurum probatum; melior est enim lapidibus pretiosis. non te celabo quae summa eius feruntur, ne uidear deoperire quae displiceant in uoluptate et obumbrare quae placeant. eleuat enim et extollit mentem suasoriis uerbis, ostendit omnia regna terrae dicens: haec omnia tibi dabo, si procidens adoraueris me. ibi tu caue ne capiaris praeterlabentibus et non manentibus, quibus magna temptatio est. docuit te certe dominus Iesus quemadmodum aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
inquit apparui tibi. ñ querenti
me. Ne fallat inprudentẽ. & cir¬
cumueniat te mulier effrenata.
& luxuriosa. quȩ ñ nouit pudo¬
rem. sedet in forib domꝰ in sellam
palam in plateis ad uocans p̃tere¬
untes. Nunc gͥ fili audime. &
intende uerbis oris mei. Non de¬
clinet in uias eiꝰ cor tuum. Mul¬
tos enĩ uulnerando deiecit. et
funt innumerabiles quos truci-¬
dauit. Uiȩ inferoꝵ domus eiꝰ. de¬
ducentes in secessum mortis. Aufer
g tibi prauum os. & iniusta labia
a te longe ꝓpelle. Oculi tui recta
uideant. noli intendere fallaci
mulieri. Mella enĩ distillabunt
a labiis mulieris fornicariȩ. quȩ
ad tempꝰ impinguat fauces tuaᷤ.
postea uͦ amariorẽ felle inueni¬
es. Dies me citius defecerit. quã
uitia eiꝰ exponam: quȩ tam in
proubuis ore sapientiȩ descripta
atq exp̃ssa sunt. Non te uincat
formȩ concupiscentia ad ulterina.
Est fucis illita. nequaquã uͦ ac
sincero fulgens decore. Neq capi¬

Expanded text:
inquit adparui tibi non quaerenti inquit adparui tibi non quaerenti me, ne fallat inprudentem et circumueniat te mulier effrenata et luxuriosa, quae non nouit pudorem. sedet in foribus domus in sella palam in plateis aduocans praetereuntes. nunc igitur, fili, audi me et intende uerbis oris mei. non declinet in uias eius cor tuum; multos enim uulnerando dei.ecit, et sunt innumerabiles quos trucidauit. uiae inferorum domus eius deducentes in secessum mortis. aufer igitur tibi prauum os et iniusta labia a te longe propelle. oculi tui recta uideant; noli intendere fallaci mulieri. mella enim destillant a labiis mulieris fornicariae, quae ad tempus inpinguat fauces tuas, postea uero amariorem felle inuenies. dies me citius defecerit quam uitia eius exponam, quae tamen in Prouerbiis ore sapientiae descripta atque expressa sunt. non uincat formae concupiscentia. adulterina est, fucis inlita. 15 nequaquam uero ac sincero fulgens decore. neque capi
Abbreviated transcription (Latin):
furtim dultiorem bibite. Mandu¬
cemus & bibamꝰ: cras enĩ moriem᷑.
Transiet uita nr̃a tamꝙ̃ uestigia
nubis: & tamquã nebula dissipa¬
bitur. Uenite ergo & fruam bonis
quȩ sunt. & utamur creatura tam¬
quã iuuentute celerit᷑. Uino p̃ti¬
oso & unguentis nos impleamus:
& ñ p̃tereat nos flos temporis.
Coronemus nos rosis. ante quam
marcescant. Nullum pratũ sit qͦd
ñ ꝑtranseat luxuria nr̃a. ubiq
relinquamus signa leticie. Hic om¬
nia relinquuntur. nichil secum
quis feret nisi quod corꝑis uolup¬
tate ꝑceꝑit. Deniq ipsam gͣ insti¬
tui philosophiã: nec ẽ alia uerior:¬
nisi ea que bonum asserit. nisi
quod suaue atq iocundum sit.
Ergo uel philosophie uel sapien¬
tiȩ salomonis credite. His audi¬
tis uelut ceruus sagittatꝰ in ie¬
core heret sautiꝰ. Quem miserans
iustus & casurum cito uidens in¬
ꝓuiso occurrit ueritate. ne int̃
moras illecebris demulcentibꝰ
mens rapiatur humana. Palam

Expanded text:
furtim dulciorem bibite. mandufurtim dulciorem bibite. manducemus et bibamus; cras enim moriemur. transiet uita nostra tamquam uestigia nubis et tamquam nebula dissipabitur. uenite ergo et fruamur bonis quae sunt et utamur creatura tamquam iuuentute celeriter. uino pretioso et unguentis nos impleamus, et non praetereat nos flos temporis. cmarcescant. nullum pratum sit quod non pertranseat luxuria nostra; ubique relinquamus signa laetitiae. hic omnia relincuntur, nihil secum quis feret nisi quod corporis uoluptate perceperit. denique ipsam ego institui philosophiam. nec est alia ueriornisi ea quae bonum adserit nisi quod suaue atque iocundum sit. ergo uel philosophiae uel sapientiae Solomonis credite\'. His auditis uelut ceruus sagittatus in iecore haeret saucius. quem miserans uirtus et casurum cito uidens inprouiso occurrit uerita ne inter moras inlecebris demulcentibus mens capiatur humana. \'palam\'
Abbreviated transcription (Latin):
centib iam florib lubrica. illic cõ¬
messantium tumultꝰ. concertanti¬
um clamor litigantium cedes:
centꝰ cenantium: saltantiũ strepi¬
tus: ridentium cachinnus: lasciui¬
entium plausus: confusa omnia.
nichil naturȩ ordine. Saltatrices
tonse. & crispantes pueri coma:
epulantiũ cruditas: edentiũ ruc¬
tus: ebrioꝵ sitis: hest̾na crapula.
hodierna temulentiã. repleta
uomitu bibentium pocula: ma¬
iore odore ebrietatis quam si
recentia tantũ uina fraglarent.
Ipsa in medio stans: bibite inqͥt
& inebriamini. ut cadat unꝰqͥsq
& ñ resurgat. Ille apud me primꝰ
qui omnium ꝑditissimꝰ: ille m̃s ẽ.
qui suus ñ est. Ille mͥ gratior. qui
sibi nequior. Calix aureꝰ babylo¬
nis in manu mea: mebrians om¬
nem terram a uino meo. biber̃t
om̃s gentes. Qui ẽ gͦ insipientior:
deu̾tat ad me. & indigentibꝰ sapi¬
entia p̃cipio dicens. Panib abscon-¬
ditis suauit utimini: & aquam

Expanded text:
centibus iam floribus lubrica. illic comcentibus iam floribus lubrica. illic commessantium tumultus, concertantium clamor, litigantium caedes, concentus canentium, saltantium strepitus, ridentium cachinnus, lasciuientium plausus, confusa omnia, nihil naturae ordine. saltatrices tonsae et crispantes pueri coma, epulantium cruditas, edentium ructus, ebriorum sitis, hesterna crapula, hodierna temulentia, repleta uomitu bibentium pocula maiore odore ebrietatis quam si recentia tantum uina fraglarent. ipsa in medio stans \'bibite\' inquit \'et inebriamini, ut cadat unusquisque et non resurgat. ille apud me primus qui omnium perditissimus, ille meus est qui suus non est, ille mihi gratior qui sibi nequior. calix aureus Babylonis in manu mea inebrians omnem terram; a uino meo biberunt omnes gentes. qui est ergo insipientior deuertat ad me, et indigentibus sapientia praecipio dicens: panibus absconditis suauiter utimini et aquam
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Nam si ade̾ẽt: ñ delinquerent.
& iđ̃o ait. Non enĩ adẽ uir meus
in domo: abiit aũt uiam longis¬
simam. inuoluclo pecuniȩ accep¬
to in manu. Quid hoc ẽẽ dicam.
nisi forte quia diuites putant ni¬
chil ẽẽ quod ñ sue cedat pecunȩ
& in grãm sui legem uelint ẽe ue¬
nalium. Spargit odores suos uolup¬
tas: quia xp̃i odorẽ non habet.
Thesauros demonstrat. regna ꝓmit¬
tit. amores spondet continuos: in¬
explicatos ꝯcubitꝰ pollicet᷑: sine pe¬
dagogo disciplinas: sine monitore
sermones: uitam sine sollicitudine.
mollem sonum: inexplebilẽ cupidi¬
catem. Seducens inquit eum mul¬
to blandimento sermonũ: & laquę¬
is labioꝵ suoꝵ alligans. domum ad¬
usq adtraxit. At ille secutꝰ eam:
circumuentus. Nitebat aula regio
luxu splendida celatis parietib:
& solo humido natabant paium̃¬
ta uino. fraglabat unguento hu¬
mus: spinis cooꝑta piscium: & mar¬

Expanded text:
est; nam si adesset, non delinqueretur. est; nam si adesset, non delinqueretur. et ideo ait: non enim adest uir meus in domo, abiit autem uiam longissimam inuolucro pecuniae accepto in manu. quid hoc esse dicam nisi forte quia diuites putant nihil esse quod non suae cedat pecuniae et in gratiam sui legem uelint esse uenalem? spargit odores suos uoluptas, quia Christi odorem non habet, thensauros demonstrat, regna promittit, amores spondit continuos, inexploratos concubitus pollicetur, sine paedagogo disciplinas, sine monitore sermones, uitam sine sollicitudine, mollem somnum, inexplebilem cupiditatem. seducens inquit eum multo blandimento sermonum et laqueis labiorum suorum adligans domum adusque adtraxit. at ille secutus est eam circumuentus. nitebat aula regio luxu splendida caelatis parietibus et solo umido natabant pauimenta uino. fraglabat unguento humus, spinis cooperta piscium et mar
Abbreviated transcription (Latin):
do uota mea. Hac ex causa ꝓgres¬
sa sum obuiam tͥ. desiderans faciẽ
tuam: inueni te. Institis texui lec¬
tum meum. & tapetis ab egypto
straui. Asꝑsi lectum meum croco.
domum aut meam cynnamomo.
ueni fruamur amicitia usq in di¬
luculum: ueni ⁊ conluctemur cu¬
pidine. Hanc enĩ ꝑ os salomonis
spetiem fornicariȩ uidemꝰ exp̃ssam.
Nam quid tam meretriciũ quam
scłaris uoluptas: Quȩ a fenestra do¬
mus suȩ intrat: oculis pͥma temp¬
tamenta. p̃ludens. & penetratcito
situ in plateam. ꝓspitiens. id ẽ in
publicas transeuntiũ uias. ñ in le¬
gis int̾na mysteria obtutum tuȩ
mentis intendas. Ea ꝓfecto ẽ quȩ
ualidiorib unculis uelut cubile
quoddam consociate nobis cõmu¬
nitatis intexit: ut qui reclinaue¬
rit se ligetur: & obꝓbrose fraudis
uelamine oꝑiat corꝑis sui stratũ.
ad sollicitandos animos iuuenum.
absentiam uiri hoc ẽ incuriã legis
obtexens. Lex enĩ absens peccantibꝰ

Expanded text:
do uota mea. hac ex causa progresdo uota mea. hac ex causa progressa sum obuiam tibi desiderans faciem tuam, inueni te. institis texui lectum meum et tapetis ab Aegypto straui. aspersi lectum meum croco, domum autem meam cinnamo. ueni fruamur amicitiam usque in diluculum, ueniet conluctemur cupidine. hanc enim per os Solomonis speciem fornicariae uidemus expressam. nam quid tam meretricium quam saecularis uoluptas, quae a fenestra domus suae intrat oculis prima temptamenta praeludens et penetrat cito, si tu in plateam prospiciens, id est in publicas transeuntium uias, non in legis interna mysteria obtutum tuae mentis intendas? ea profecto est quae ualidioribus uinculis uelut cubile quoddam consociatae nobis communitatis intexit, ut qui reclinauerit se ligetur, et obprobriosae fraudis uelamine operit corporis sui stratum ad sollicitandos animos iuuenum, absentiam uiri, hoc est incuriam legis obtexens. lex enim absens peccantibus
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃e : quȩ uocatur uoluptas. Hanc
nobis opinam᷑ sotiam. ac domes¬
ticam: illam alteram ĩmitem. as¬
peram. feram credimꝰ. cui nomen
uirtus ẽ. Illa gͥ meretritio procax
motu infracto ꝑ delitias incessu:
nutantib oculis & iudentib iacu¬
lans palpebris retia: quib p̃tiosã
iuuenũ animas capit. Oculus enĩ
meretͥcis laqueus peccatoris. quẽ¬
cumq uiderit sensu dubio p̃tere¬
untem in angło transitꝰ domꝰ suȩ
sermonib ad oritur gratiosis. faci¬
ens iuuenum uolare corda. do¬
mi inquieta: in plateis uaga:
osculis ꝓdiga. pudore uilis: amic¬
tu diues⁊ genas picta. Et enĩ qr
uerum decorẽ naturȩ habere ñ
potest: adulterinus fucis ad fectate
pulchritudinis lenocinat᷑ spetiẽ.
non ueritatẽ. Uicioꝵ succincta
comitatu: & quodam nequitiarũ
choro circũfusa: dux criminum
talibꝰ u̾borum machinis murũ
mentis aggredit᷑. humane.
Sacrifitium pacis ẽ mͥ. hodie redd¬

Expanded text:
gratiae, quae uocatur uoluptas. hanc gratiae, quae uocatur uoluptas. hanc nobis opinamur sociam ac domesticam, illam alteram inmitem asperam feram credimus, cui nomen uirtus est. Illa igitur meretricio procax motu, infracto per delicias incessu, nutantibus oculis et ludentibus iaculans palpebris retia, quibus pretiosas iuuenum animas capit — oculus enim meretricis laqueus peccatoris — quemcumque uiderit sensu dubio praetereuntem in angulo transitus domus suae sermonibus adoritur gratiosis faciens iuuenum uolare corda, domi inquieta, in plateis uaga, osculi prodiga, pudore uilis, amictu diues, genas picta. etenim quia uerum decorem naturae habere non potest, adulterinis fucis adfectatae pulchritudinis lenocinatur speciem, non ueritatem. uitiorum succincta comitatu et quodam nequitiarum choro circumfusa, dux criminum talibus uerborum machinis murum mentis adgreditur humanae: sacrificium pacis est mihi, hodie red
Abbreviated transcription (Latin):
nimus. Si fuerint inquit uni ho¬
mini aue uxores una earum dilec¬
ta & alt̾a odibilis. & pepererint
ei ambȩ filios dilecta & odibilis &
fuerit pͥmitiuus filius mulieris
odibilis. qua die heredes reliquerit
filios in substantia sua: non pote¬
rit dare primatum filio mulieris
dilecte. omittens filium odibilis.
S pͥmitiuum filium mulieris odi¬
bilis cognoscit. dare illi dotẽ ex
omnib quȩ inueniunt᷑ ei. quia
ipse initium filioꝵ eius ẽ. & ipsi
debentur pͥmitiȩ. Quam ꝓfunda
latent mysterioꝵ secreta in lictis.
Recognosce anima tuos partus:
& odibilis istius mulieris quere
mysterium. Intra te ea inuenies
si requiras. repete cogitationes.
relege sensus tuos: & cui pͥmitiȩ
debeant᷑ agnosces. Duȩ enĩ muli¬
eres unicuiq nrͣm cohabitant.
inimicitiis ac discordiis dissidentẽ.
uelut quib dam zelotypie con-¬
tentionib nr̃e replentes animȩ
domum. Una earum nob̃ suaui¬
tati ⁊ amori ẽ blanda ꝯfiliatrix

Expanded text:
nimus: si fuerint inquit uni honimus: si fuerint inquit uni homini duae uxores, una earum dilecta et altera odibilis., et pepererint ei ambae filios, dilecta et odibilis, et fuerit primitiuus filius mulieris odibilis, qua die heredes reliquerit filios in substantia sua, non poterit primatum dare filio mulieris dilectae omittens filium odibilis, sed primitiuum filium mulieris cognoscet dare illi dotem ex omnibus, quae inueniuntur ei, quia ipse initium filiorum eius est et ipsi debentur primitiae. quam profunda latent mysteriorum secreta in litteris! recognosce, anima, tuos partus et odibilis istius mulieris quaere mysterium. intra te ea inuenies, si requiras. repete cogitationes, relege sensus tuos et cui primitiae debeantur agnosces. duae enim mulieres unicuique nostrum cohabitant inimicitiis ac discordiis dissidentes, uelut quibusdam zelotypiae contentionibus nostrae replentes animae domum. una earum nobis suauitati et amori est, blanda consiliatrix
Abbreviated transcription (Latin):
tationis p̃ditꝰ quesiuit mereri Non¬
ne tibi uidet᷑ esau tamquã in ago¬
ne uictus: & ꝓpriȩ mentis infirmi¬
tate imꝑarem se existimans cessisse.
uictori coronam. quẽ uidebat nul¬
lis passionum illecebris inflecti. qua¬
rum ipse puluerem sustinere non¬
poterat: Ut qͥd mͥ inquit pͥmatꝰ:
Apud ignauos enĩ nulla sunt ĩ¬
signia uirtutis. apud sapientes
prima habent᷑. Studia enĩ uir-¬
tutis: quedam instrum̃ta st̃. Itaq
sicut bellator sine armis ẽẽ non
potest: ita nec sine exercitatiõe
uirtꝰ. Unde & dñs in eugło ait.
N dieb iohannis baptiste regnũ
celoꝵ cogitur: & cogentes diripi¬
unt illud. & alibi. Querite regnũ
dei .& ecce omnia p̃sto sunt uobis.
Non dormientib nec otiantib s
uigilantib & laborantib pollicen¬
tur p̃mia: s labori merces ꝑata est.
Qui licet ñ sit suauis ad grãm: ta¬
men fructuosus ad p̃mium ẽ. Docet
hoc sermo legis: sic̃ scriptum inue¬

Expanded text:
tationis praeditus quaesiuit mereri. nontationis praeditus quaesiuit mereri. nonne tibi uidetur Esau tamquam in agone uictus et propriae mentis infirmitate inparem se existimans cessisse uictori coronam, quem uidebat nullis passionum inlecebris inflecti, quarum ipse puluerem sustinere nonpoterat? ut quid mihi inquit primatus? apud ignauos enim nulla sunt insignia uirtutis, apud sapientes prima habentur; studia enim uirtutis quaedam instrumenta sunt. itaque sicut bellator sine armis esse non potest ita nec sine exercitatione uirtus. unde et dominus in euangelio ait: a diebus Iohannis Baptistae regnum caelorum cogitur, et cogentes diripiunt illud et alibi: quaerite regnum dei, et ecce omnia praesto sunt uobis. non dormientibus nec otiantibus, sed uigilantibus et laborantibus pollicentur praemia, ... sed labori merces parata est, qui, licet non sit suauis ad gratiam, tamen fructuosus ad praemium est. docet hoc sermo legis, sicut scriptum inue
Abbreviated transcription (Latin):
nectutis uita inmaculata. Ubi gͦ
generatio expͥmitur. p̃ueniat ca¬
om. Ubi disciplinarũ fit p̃dicatio.
p̃currat ab⁊ el. Adolescentiã gͥ &
ipsam in exordiis iuuentutem. ua¬
riarum illecebris passionũ ferue¬
re quis abnuat: S ubi maturior
etas successerit: tamquã pubescen¬
tis lasciuiȩ tempestate discussa:
tranquillitatẽ refundi. & in quos¬
dam portꝰ quietos lasse nauigiũ
animȩ subducere. Itaq graues mo¬
tus nr̃ȩ adolescentiȩ fida senectu¬
tis statione placidant᷑. Ne gͦ dubi¬
tes talib naturȩ admonitꝰ exemplis.
quod malitia p̃cedat tempore. s
iuuenculescat. infiriitate. habet
illa etatis stipendium. Uirtꝰ autẽ
p̃rogatiua głȩ qua plerũq iusto
mniquus iudici cedit. Cuiꝰ rei testis
cet esau cognomine stulticiȩ ui¬
rum. cessisse patient̃ primatꝰ suos
fratri suo iacob: ita ut diceret. Ut
quiã mͥ primatꝰ: S quos iste post.¬
habuit. hos uir cognom̃to exerci¬

Expanded text:
nectutis uita inmaculata. ubi ergo nectutis uita inmaculata. ubi ergo generatio exprimitur, praeueniat Cain, ubi disciplinarum fit praedicatio, praecurrat Abel. adulescentiam igitur et ipsam in exordiis iuuentutem uariarum inlecebris passionum feruere quis abnuat, sed ubi maturior aetas successerit, tamquam pubescentis lasciuiae tempestate discussa tranquillitatem refundi et in quosdam portus quietos lassae nauigium animae subducere? itaque graues motus nostrae adulescentiae fida senectutis statione placidantur. Ne ergo dubites talibus naturae admonitus exemplis quod malitia praecedat tempore, sed iuuenculescat infirmitate. habet illa aetatis stipendium, uirtus autem praerogatiuam gloriae, quam plerumque iusto iniquus iudici cedit. cuius rei testis cet Esau cognomine stultitiae uirum cessisse patienter primatus suos fratri suo Iacob, ita ut. diceret: ut quid milii primatus? sed quos iste posthabuit hos uir cognomento exerci
Abbreviated transcription (Latin):
ordinis ut prius iunioris memine¬
rit. ubi describitur uitȩ statꝰ oꝑisq
usus: Introgemus offitioꝵ. distan¬
tiam: ut colligamꝰ causam p̃latio¬
nis. Oꝑari t̃ram. usu prius ẽ. gr̃a
inferius. quã oues pascere. Hoc enĩ
instar cuiusdam ẽ doctoris & prin¬
ciꝑis. Meritoq se a uetustiorib in¬
choauit iunior recentiora p̃tulit.
quȩ nullas sꝑinas. nullos tribulos
germinarẽt. nulli sententie essent
obnoxia. Deniq peccati reus adã
de paradyso demissus ẽ uoluptatis.
ut oꝑaretur terrã. Recte gͦ ubi
nascuntur hi fr̃s. seruatur &̃ in p̃¬
dicando ordo naturȩ. Ubi uͦ expri¬
mitur disciplina uiuendi: seniori
iunior antefertur. quia & si tẽpore
iuniorꝰ uirtute p̃stantior ẽ. Inno¬
centia enĩ tempore posterior ẽ ꝙͥ
malitia. & quadam suppar etate:
s meritorũ nobilitate antiquior.
Senectus enĩ uenerabilis ẽ ñ annis
cana: s morib Et etas inquit se¬

Expanded text:
ordinis, ut prius iunioris memineordinis, ut prius iunioris meminerit, ubi describitur uitae status operisque usus? interrogemus officiorum distantiam, ut colligamus causam praelationis. operari terram usu prius est, gratia inferius quam oues pascere. hoc enim instar cuiusdam est doctoris et principis meritoque senior a uetustioribus inchoauit, iunior recentiora praetulit, quae nullas spinas, nullos tribulos germinarent, nulli sententiae essent obnoxia. denique peccati reus Adam de paradiso dimissus est uoluptatis, ut operaretur terram. recte ergo ubi nascuntur hi fratres, seruatur etiam in praedicando ordo naturae: ubi uero exprimitur disciplina uiuendi, seniori iunior antefertur, quia etsi tempore iunior uirtute praestantior est. innocentia enim tempore posterior est quam malitia et quadam suppar aetate, sed meritorum nobilitate antiquior; senectus enim uenerabilis est, non annis incana,. sed moribus. et aetas inquit se
Abbreviated transcription (Latin):
quod bonum ẽ. & infra. Priusquã
sciat puer uocare patrẽ aut ma¬
trem accipiet uirtutẽ damasci:
& spolia samariȩ contra regem as¬
sirioꝵ. Solus enĩ fuit qui non est
captꝰ scłi huiꝰ uanitate: & carnali
tumore ut pote qui se humiliauit
factus obediens usq ad mortem.
Longe uniꝰ cusꝰq nt̃m dissimilis:
qui nos frustra extollimꝰ. mente
carnis infiati. Unde & nemo sine
peccato: nec uniꝰ diei infans. Ille
aũt peccatum ñ fecit: & ido in
nobis ante caym nascitur se ipsũ
p̃ferens. postea abel generat᷑ in
quo sit reuerentia diuinitatis.
Prius gͦ inrepit qͦd malum ẽ. post¬
ea agnoscit quod bonũ. Ubi aũ
bonum: ibi iustum. Ubi iusticia
ibi sc̃itas. hoc ẽ abel qui adheret
deo. Et factus ẽ inquit abel pastor
ouium. caym aũt oꝑabatur ter¬
ram. Non ẽ ociosum quod cum
ante generatꝰ sit caym ut lectio
docet: p̃latꝰ sit hoc loco abel. nec
idem sit ordo nominũ qui ẽ ordo
nature Quid sibi uult mutatio

Expanded text:
quod bonum est et infra: priusquam quod bonum est et infra: priusquam sciat puer uocare patrem aut matrem, accipiet uirtutem Damasci et spolia Samariae contra regem Assyriorum . solus enim fuit qui non est captus saeculi huius uanitate et carnali tumore. utpote qui se humiliauit factus oboediens usque ad mortem. longe uniuscuiusque nostrum dissimilis, qui nos frustra extollimus mente carnis inflati. unde et nemo sine peccato nec unius diei infans, ille autem peccatum non fecit. et ideo in nobis ante Cain nascitur se ipsum praeferens, postea Abel generatur, in quo sit reuerentia diuinitatis. prius ergo inrepit quod malum est, postea agnoscitur quod bonum. ubi autem bonum ibi iustum, ubi iustitia ibi sanctitas, hoc est Abel, qui adhaeret deo et factus est inquit Abel pastor ouium, Cain autem operabatur terram. non est otiosum quod cum ante generatus sit Cain, ut lectio docet, praelatus sit hoc loco Abel, nec idem sit ordo nominum qui est ordo naturae. quid sibi uult mutatio
Abbreviated transcription (Latin):
ut resurrectio manifestaret᷑. Et ido
in eugłio tumulus summa exp̃ssio¬
ne describitur. In lege non querit᷑.
quia licet resurrectionẽ eiꝰ lex an¬
nuntiauerit: nobis tam̃ eugłii se¬
ries plenissime cõꝓbabit. Ergo ut
quod ꝓposuimꝰ cõpleamus: Addiecit
inquit parere abel: hoc ẽ meliorẽ.
Eua que grauit ante peccauerat:
ex se generauit sententiam. ut supi¬
oris
sententiȩ aboleret errorẽ Mentior.
nisi hoc in uniu̾sis ꝓbat᷑. Ita enĩ nas¬
cimur ut ante infirmus infantiȩ
sensus in nobis sit: postea pueritie
corꝑis tantũmodo curam sciens.
nullum cultũ. nullam habens ob-¬
seruantiam diuinoꝵ. Unde & eui¬
denti nature nouitate ortũ. xp̃m
iħm ex uirgine ut ꝓbaret ꝓpħã ait.
Ecce uirgo in utero accipiet &
pariet filiũ. & uocabit᷑ nom̃ erꝰ
emanuhel.Butyrum ⁊ mel come¬
det prius quã sciat bonũ aut ma¬
lum. Qm̃ priꝰquã sciat malũ aut
bonũ ñ credit malitiȩ. ut eligat

Expanded text:
ut resurrectio manifestaretur. et ideo ut resurrectio manifestaretur. et ideo in euangelio tumulus summa expressione describitur, in lege non quaeritur, quia licet resurrectionem eius lex adnuntiauerit, nobis tamen euangelii series plenissime conprobauit. Ergo, ut quod proposuimus conpleamus, adiecit inquit parere Abel, hoc est meliorem Eua, quae grauiter ante peccauerat, ex se generauit sententiam, ut superioris sententiae aboleret errorem. mentior, nisi hoc in uniuersis probatur. ita enim nascimur, ut ante infirmus infantiae sensus in nobis sit, postea pueritiae corporis tantummodo curam sciens, nullum cultum, nullam habens obseruantiam diuinorum. unde et euidenti naturae nouitate ortum Iesum Christum ex uirgine ut probaret propheta ait: ecce uirgo in utero accipiet et pariet filium, et uocabunt nomen eius Emmanuhel. butyrum et mel manducabit, priusquam sciat malum aut bonum: quoniam priusquam sciat bonum aut malum non credit malitiae, ut eligat
Abbreviated transcription (Latin):
di celi firmati sunt. ꝑ uerbum gͥ dei
ñ lapsus oꝑis. s firmamentum ẽ. Non
E tanquam relapsus : in terram de¬
prehenditur corꝑis sollutione s tan¬
quam u̾bi celestis oꝑatione donatꝰ
& munere. ut quietem magis caro
eius quam bustum acceꝑit. Bene
autẽ int̃ dñm & seruum seruatur
distantia Ut p̃rogatiuam dñi intel¬
ligas. serui gr̃am. De moyse legit᷑
quia sepulturam eiꝰ nemo scit. de
lata ẽ. Quia ille scđm mysteriũ legis
expectabat redẽptionem ut resur¬
geret. Hic scđ̃m eugłii donum re¬
dẽptionem ñ expectabat s donabat.
Et id̾o sepultura eiꝰ ñ ignorata est.
s eleuata quã diutiꝰ creatura tene¬
re ñ potuit: quia ꝑ ipsum omnis
creatura ꝓperauit a corruptionis
seruitute eleuari. Nemo gͦ scit se¬
pulturam moysi: quia uitam eius
om̃s nouerunt. Ap̃i aũt sepultu¬
ram uidimꝰ: s nc̃ iam non nouimꝰ.
qui resurrectionẽ eiꝰ agnouimus.
Debuit enĩ cognosci tumulus eius

Expanded text:
dei caeli firmati sunt; per uerbum igitur dei dei caeli firmati sunt; per uerbum igitur dei non lapsus operis, sed firmamentum est. non ergo tamquam relapsus in terram deprehenditur corporis solutione, sed tamquam uerbi caelestis operatione donatus et munere, ut quietem magis caro eius quam bustum acceperit. bene autem inter dominum et seruum seruatur distantia, ut praerogatiuam domini intellegas, serui gratiam. de Moyse legitur quia sepulturam eius nemo scit, de lata est, quia ille secundum mysterium legis expectabat redemptionem, ut resurgeret, hic secundum euangelii donum redemptionem non expectabat, sed donabat. et ideo sepultura eius non ignorata est, sed eleuata, quam diutius creatura tenere non potuit, quia per ipsum omnis creatura properauit a corruptionis seruitiis eleuari. nemo ergo scit sepulturam Moysi, quia uitam eius omnes nouerunt, Christi autem sepulturam uidimus, sed nunc iam non nouimus, quia resurrectionem eius agnouimus; debuit enim cognosci tumulus eius,
Abbreviated transcription (Latin):
quadam auctoritate castigans. noĩe
ãi uocatꝰ ẽ. ad cuiꝰ similitudinẽ se ꝑ¬
fecte uirtutis ub̃tate formauerat.
Et id̾o ñ legimꝰ de eo sicut de cet̾is
quia defitiens mortuus. s ꝑ uerbum
d̃i mortuus ẽ. Deus enĩ neq defecti¬
onem. aut diminutionẽ patitur. neq
adiectionem capit. Unde & addidit
scriptura. quia nemo scit sepulturã
eiꝰ usq in hodiernum diem. Ut trans¬
lationem magis quam interitũ eius
intelligas. Mors enĩ secessio quȩdam:
Ut adu̾tas ñ nuntium mortis s gr̃e
munus exp̃ssum: qui translatꝰ magis
quam derelictus ẽ. cuius nemo nouit
sepulturam. Quis enĩ in terrenis reli¬
quias eius potuit dep̃hendere. Quẽ
secum ẽẽ di filius in euangło demon¬
strauit: Deniq & helyas simul ẽ ui¬
sus qui translatꝰ curru ẽ non sepultꝰ.
nec mortuus legitur. uiuit enĩ qui
cum ci filio ẽ. Moyses aut mortuus¬
ꝑ quod facta sunt omnia. Uerbo aũt

Expanded text:
quadam auctoritate castigans, nomine quadam auctoritate castigans, nomine dei uocatus est, ad cuius similitudinem se perfectae uirtutis ubertate formauerat. et ideo non legimus de eo sicut de ceteris quia deficiens mortuus est, sed per uerbum dei mortuus est; deus enim neque defectionem aut diminutionem patitur neque adiectionem capit. unde et addidit scriptura quia nemo scit sepulturam eius usque in hodiernum diem, ut translationem magis quam interitum eius intellegas; mors enim secessio quaedam eut aduertas non nuntium mortis, sed gratiae munus expressum, qui translatus magis quam derelictus est, cuius nemo nouit sepulturam. quis enim in terris reliquias eius potuit deprehendere quem secum esse dei filius in euangelio demonstrauit? denique et Helias simul est uisus, qui translatus curru est, non sepultus nec mortuus legitur; uiuit enim qui cum dei filio est. Moyses autem mortuusomnia. uerbo autem
Abbreviated transcription (Latin):
genus suꝑgrediens meretur audire.
quod dictum ẽ ad moysen: cum sepa¬
raret᷑ a populo. Tu aũt sta mecum.
Nam sicut in ysaac dnĩce incarna¬
tionis typus humanȩ generationis
suꝑgressus ꝯsuetudinẽ. uicit priores.
ita ut in eo ñ uulgaris popularisq
gr̃a. s spetialis p̾rogatiua p̃celleret.
sicut lectio docet. abrahȩ enĩ dictȩ
sunt ꝓmissiones & semini eius. non
dicit ⁊ seminib tanquã in multis.
figura. quȩ legem doceret. euangłiũ
p̃dicaret: impleret testam̃tum uetꝰ.
nouum conderet. celeste ppłis alim̃¬
tum daret. humanȩ dignitatẽ condi¬
tionis excessit. eõ usq ut dĩ donaret᷑
nomine. sicut habemꝰ scriptũ dicen¬
te dño. Posui te in dm̃ pharaoni. Et¬
enim uictor passionũ omniũ nec
ulliꝰ scłi captꝰ illecebris qui omnem
istam scđm corpꝰ habitationẽ celestis
puritate ꝯu̾sionis obduxerat. men¬
tem regens. carnẽ subitiens. & regia

Expanded text:
genus supergrediens meretur audire genus supergrediens meretur audire quod dictum est ad Moysen, cum separaretur a populo: tu autem sta mecum. nam sicut in Isaac dominicae incarnationis typus humanae generationis supergressus consuetudinem uicit priores ita, ut in eo non uulgaris popularisque gratia, sed specialis praerogatiua praecelleret, sicut lectio docet: Abrahae enim dictae sunt repromissiones et semini eius. non dicit et seminibus tamquam in multis, figura, qui legem doceret, euangelium praedicaret, inpleret testamentum uetus, nouum conderet, caeleste populis alimentum daret, humanae dignitatem condicionis excessit eo usque, ut dei donaretur nomine, sicut habemus scriptum dicente domino: posui te in deum Pharao. etenim uictor passionum omnium nec ullis saeculi captus inlecebris, qui omnem istam secundum corpus habitationem caelestis puritate conuersationis obduxerat, mentem regens, carnem subiciens et regia
Abbreviated transcription (Latin):
pulo suo quam ingenere. Et p̃stan¬
tius ducitur paucoꝵ similẽ esse ꝙͣ
plurimoꝵ. Qui ergo dĩ erat gene¬
ratus ꝓmissione. qui ad sacrificiũ
probandȩ pietatis electus: qui
unius uxoris hoc ẽ solius sapientie
societate contentꝰ. suꝑni illiꝰ generis
quod ẽ unum sibiq semꝑ conueni¬
entes ñ plebeie uilitatis imitator
astruendus fuit scripture diuinȩ
testimonio. Et enĩ ubi labor. doctri¬
na. meditatio. illio cũ plurib cõmu¬
ne collegium. & qͦddam populare ꝯ¬
sortium ẽ. Audiendo enĩ pleriq pro¬
ficiunt. quos nominauit populum.
Ubi aũt non humana traditione.si
ingeniosa collectione: sine usu laboris
disciplina ꝑcipit᷑. Ilic sublimis gene¬
ris incorrupta sinceritas ẽ. Et iđo ysaac
tanquã d̃i munꝰ ad genus suum ma-¬
gis quam ad populũ adpositꝰ legitur.
ut diumnoꝵ potiꝰ quam humanoꝵ imi¬
tatorem fuisse sedulum recognoscas.
Beata n illa mens: quȩ speties & ipsũ

Expanded text:
pulo suo quam in genere — et praestanpulo suo quam in genere — et praestantius ducitur paucorum similem esse quam plurimorum. qui ergo dei erat generatus promissione, qui ad sacrificium probandae pietatis electus,\' qui unius uxoris, hoc est solius sapientiae societate contentus superni illius generis, quod est unum sibique semper conueniens, non plebeiae uilitatis imitator adstruendus fuit scripturae diuinae testimonio. etenim ubi labor doctrina meditatio, illic cum pluribus commune collegium et quoddam populare consortium est. audiendo enim plerique proficiunt, quos nominauit populum. ubi autem non humana traditione, sed ingeniosa collectione sine usu laboris disciplina percipitur, illic sublimis generis incorrupta sinceritas est. et ideo Isaac tamquam dei munus ad genus suum magis quam ad populum adpositus legitur, ut diuinorum potius quam humanorum imitatorem fuisse sedulum recognoscas. Beata et illa mens, quae species et ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
celestib adtexeret. a terris seꝑaret.
Et alibi. Defecit inquit anima
mea in uerbum tuum: eo quod
ordinem uiuendi atq usum ñ in
terrenis uoluptatib s in uerbi cog¬
nitione posuisset. Ex quo cognos¬
citur. nec illud ociose scriptum ẽẽ.
s ꝑpense & examinate quod legi¬
mus in regnoꝵ libris. & appositꝰ
ẽ ad patres suos. Incelligi enĩ dat᷑.
quod patrum fuerit similis fide.
Unde claret ñ ad sepulturam cor-¬
poris. s ad consortium uitȩ relatũ.
Deniq de ysaac ñ ꝑfunctorie scͥp¬
tum putatur quod requirens cor¬
poris istiꝰ spetiem quȩ animȩ suȩ
adtexebatur adpositꝰ sit ad genus
suum: eo qͦd patris sui morib ad¬
heserit. Pulchre autẽ ad genꝰ ait.
ñ ad popłm. sicut alibi. Nam legimꝰ
aliis locis adpositos fuisse ad ppłm
suum. s isti non tam p̃stantes. Pre¬
stantior aũt qui paucoꝵ. similis fu¬
erit. & ñ plurimoꝵ. Piures in po¬

Expanded text:
caelestibus adtexeret, a terrenis separaret. caelestibus adtexeret, a terrenis separaret. et alibi defecit inquit anima mea in uerbum tuum, eo quod ordinem uiuendi atque usum non in terrenis uoluptatibus, sed in uerbi cognitione posuisset. ex quo cognoscitur nec illud otiose scriptum esse, sed perpense et examinate quod legimus in Regnorum libris: et adpositus est ad patres suos. intellegi enim datur quod patrum similis fuerit fide. unde claret non ad sepulturam corporis, sed ad consortium uitae relatum. denique de Isaac non perfunctorie scriptum putatur quod relinquens corporis istius speciem, quae animae suae adtexebatur, adpositus sit ad genus suum, eo quod patris sui moribus adhaeserit. pulchre autem ad genus ait, non ad populum sicut alibi. nam legimus aliis locis adpositos fuisse ad populum suum, sed isti non tam praestantes; praestantior autem qui paucorum similis fuerit et non plurimorum — plures in po
Abbreviated transcription (Latin):
firmet. Prius gͦ quã pariat bonũ
hoc ẽ. reuerentiam do debitam. ut
ipsi totum deferat sua p̾fert. Cum
uͦ genuerit ꝯfessionẽ qua defert᷑
o: deponit sui cordis tumorẽ. Ad¬
iciens gͦ ds bonum animȩ dogma
abel. abstulit imꝓbum dogma ca¬
ym. Ego tam̃ hoc loco scđm scrip¬
turam misterium magis duoꝵ po¬
puloꝵ intelligo. Quod d̾s aditiendo
eccłȩ suȩ fidem pie plebis abstulit
ꝑfidiam popłi p̃uaricantis. Quan¬
doquidẽ uerba ipsa hoc significa¬
re uideant᷑. dicente dõ. Duȩ gentẽ
in utero tuo st̃. & duo popul de
uentre tuo exibunt. Hec figura
synagoge & eccłȩ in istis duob frib
ante p̃cessit: caym & abel. ꝑ caym
parricidalis populus intelligitur
iudeoꝵ: qui dñi & auctoris sui. &
scãm mariȩ uirginis partum fr̃is
ut ita dicam sanguinẽ ꝑsecutꝰ est.
ꝑabel autẽ intelligitur xp̃ianus.
adherens ddo. sicut ⁊ dauid ait. Mi¬
chi autẽ adherere dõ bonũ÷: ut se

Expanded text:
firmet. prius ergo quam pariat bonum, firmet. prius ergo quam pariat bonum, hoc est reuerentiam deo debitam, ut 185 ipsi totum deferat, sua praefert; cum uero genuerit confessionem, quae defertur deo, deponit sui cordis tumorem. adiciens ergo deus bonum animae dogma Abel abstulit inprobum dogma Cain. ego tamen hoc loco secundum scripturam mysterium magis duorum populorum intellego, quod deus adiciendo ecclesiae suae fidem piae plebis abstulit perfidiam populi praeuaricantis, quando quidem uerba ipsa hoc significare uideantur dicente deo: duae gentes in utero tuo sunt et duo populi de uentre tuo exibunt. haec figura synagogae et ecclesiae in istis duobus fratribus ante praecessit, Cain et Abel. per Cain parricidalis populus intellegitur Iudaeorum, qui domini et auctoris sui et secundum Mariae uirginis partum fratris, ut ita dicam, sanguinem persecutus est, per Abel autem intellegitur Christianus adhaerens deo, sicut et Dauid ait: mihi autem adhaerere deo bonum est, ut se
Abbreviated transcription (Latin):
posterior abel dicit᷑. Has duas sectas
anima una parturit. & ideo germa¬
ne habentur. quod uno fundantur
utero. S contrariȩ sunt. qr oportet
eas cum quodã animȩ partu editȩ
fuerint. diuidi ac separari. Cõpug¬
nantib enĩ hospitium ẽe unum ꝑ¬
petuo ñ potest. Deniq rebecca cum
duas naturas humani ingenii par¬
turiret: unã mali. alteram boni. easq
exilire intra uterum sentiret suũ:
esau enĩ typꝰ erat malicie. iacobfi¬
guram bonitatis gerebat. mirata
qd illud e̾e̾t quod discordiam quan¬
dam ꝯcepti cerneret fetꝰ: consulu¬
it dm̃. ut passionẽ ꝓderet. medelã
daret. Itaq p̃canti ẽ responsum edi¬
tum. Duȩ gentes in ut̾o tuo sunt.
⁊ duo populi de uentre tuo exibt̃.
Quod si ad animã referas eandem¬
generatricem boni & mali intelliges
quia ex quodam fonte animȩ:
utrũq dimanat. S hoc sobrii solet
ẽẽ iudicii. ut repudiato malo uł
enutriat quod bonum ẽ atq con¬

Expanded text:
posterior Abel dicitur. has duas sectas posterior Abel dicitur. has duas sectas anima una parturit et ideo germanae habentur, quod uno fundantur utero, sed contrariae sunt, quia oportet eas, cum quodam animae partu editae fuerint, diuidi ac separari; conpugnantibus enim hospitium esse unum perpetuo non potest. denique Rebecca, cum duas naturas humani ingenii parturiret, unam mali alteram boni, easque exilire intra uterum sentiret suum — Esau enim typus erat malitiae, Iacob figuram bonitatis gerebat —, mirata quid illud esset quod discordiam quandam concepti cerneret fetus, consuluit deum, ut passionem proderet, medellam daret. itaque precanti est responsum editum: duae gentes in utero tuo sunt et duo populi de uentre tuo exibunt. quod si ad animam referas, eandemgeneratricem boni et mali intelleges, quia ex quodam fonte animae utrumque demanat, sed hoc sobrii solet esse iudicii, ut repudiato malo uelut enutriat quod bonum est atque con