comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
absit a nobis. ut sacerdotes plaudant miqua dicentibus.
et plebs dei diligat sic. Absit a nobis inꝙͣ tanta deme¬
tia. nam quid facienus infuturu. EEt certe minus intel¬
ligantur placeant. minus moueant que dicuntur ue¬
ra tamen dicantur et iusta: et non iiqua libenter
audiantur. Cuod utiq non fieret insi suaniter dicere¬
tur. In poplo autem graui. de quo diccum est deo. in
pplo graui laudabo te Net illa suanitas delectabi¬
lis est. qͣ non quidem imqua dicuntur. ser exigua et
fragilia bona spumeo nerborum ambitu ornãtur :
quali nec magna atq stabilia decenter et grauiter
ornarentur. Est tale aliquid in epla beatissimi ci¬
priani: quod ideo puto nel accidisse nel consulto
factum esse. ut scnretur a posteris ꝙ lingua doctri¬
ne xpiane sanitas ab ista redundantia renocauit.
et ad eloquentiam graniorem modestiorẽq restrm¬
uerit. Qualis in cius consequentibus licteris secure

Expanded text:
absit a nobis, ut sacerdotes plaudant iniqua dicentibus, absit a nobis, ut sacerdotes plaudant iniqua dicentibus, et plebs Dei diligat sic. Absit a nobis, inquam, tanta dementia: nam quid faciemus in futurum? Et certe minus intelligantur, minus placeant, minus moveant quae dicuntur; verumtamen dicantur; et justa, non iniqua libenter audiantur: quod utique non fieret, nisi suaviter dicerentur. 31. In populo autem gravi, de quo dictum est Deo, In populo gravi laudabo te , nec illa suavitas delectabilis est, qua non quidem iniqua dicuntur, sed exigua et fragilia bona spumeo verborum ambitu ornantur, quali nec magna atque stabilia decenter et graviter ornarentur. Est tale aliquid in epistola beatissimi Cypriani, quod ideo puto vel accidisse, vel consulto factum esse, ut sciretur a posteris, quam linguam doctrinae christianae sanitas ab ista redundantia revocaverit, et ad eloquentiam graviorem modestioremque restrinxerit; qualis in ejus consequentibus litteris secure
Abbreviated transcription (Latin):
non egit usq ad eius confessionem demonstrata u̾itas :
adiuncta etiam suauitate dictionis cuius suauitati¬
tantum opere impensum est ab hommmibus. ut non
solum non facienda uerum etiam fugienda ac dete¬
standa tot et tanta mala atq tuipia. que malis
et turpibus disertissime persuasã sunt. Non ut
eis consentiatur sed sola delectationis gracia lectiten¬
tur. Auertat autem deus ab ecclia sua ꝙͦ desmago¬
ga iideoꝵ iherenias prophta cõmeniorat dicens.
pauor et horrenda facca sunt super terrain. ꝓphe
ꝓphetabant iniqua: et sacerdotes plausum dederunt
mambus suis. et plebs mea dilexit sic. et quid faci¬
etis infuturum. Ueloquentia tanto t̾ribilior
qͣnto purior: et q̃nto solidior tanto uehementior.
Cuere securis concidens petras: huic eni uei simi¬
le esse uerbum suum ꝙ per santtos prophetas fecit
per hunc ip̃m prophietam deus ipse dixit dibsit itaq¬

Expanded text:
non egit usque ad ejus confessionem demonstrata veritas, non egit usque ad ejus confessionem demonstrata veritas, adjuncta etiam suavitate dictionis. CAPUT XItantum operae impensum est ab hominibus, ut non solum non facienda, verum etiam fugienda ac detestanda tot et tanta mala atque turpia, quae malis et turpibus disertissime persuasa sunt, non ut eis consentiatur, sed sola delectationis gratia, lectitentur. Avertat autem Deus ab Ecclesia sua quod de synagoga Judaeorum Jeremias propheta commemorat dicens: Pavor et horrenda facta sunt super terram: Prophetae prophetabant iniqua, et sacerdotes plausum dederunt manibus suis, et plebs mea dilexit sic. Et quid facietis in futurum ? O eloquentia tanto terribilior, quanto purior; et quanto solidior, tanto vehementior! O vere securis concidens petras! huic enim rei simile esse verbum suum, quod per sanctos Prophetas fecit, per hunc ipsum prophetam Deus ipse dixit . Absit itaq
Abbreviated transcription (Latin):
et sermo dicentis. datus est in eloquentia non ꝑuus
etiam delectatiomi locus. Que addita nron sufficit
duris quos ne intellexisse nec docentis elocutione
delectatos esse profuerit. Quid eni hec duo con¬
ferunt hommni. qui et confitetur uerum et collaudat
eloquium nec inclinat assensum propter ꝙ̃ solum
cum aliquid suadetur rebus que diciritur inugilat
dicentis intentio. Si eni talia dicentur que credere uel
nosse sufficiat nichil est aliud eis consentire. insi con¬
fiteri uera esse. Cum uero id docetur quod agendum est.
et ideo docecitr ut agatur foustra persuadetur uerum
esse quod dicitur. frustra placet modus ipe quo dicit᷑
si non ita dicitur ut agatur. Oportet igitur eloquente
eccliasticꝭ̃ qͣndo suadet aliquid ꝙͣ agendum est non solu
docere ut instruat. et delectare ut teneat: uerum etia
flectere ut uincat.Ille quippe iam remanet ad consen¬
sionem flectendus eloquentie granditate. in quo id

Expanded text:
et sermo dicentis, datus est in eloquentia non parvus et sermo dicentis, datus est in eloquentia non parvus etiam delectationi locus. Quae tamen addita non sufficit duris, quos nec intellexisse, nec docentis elocutione delectatos esse profuerit. Quid enim haec duo conferunt homini, qui et confitetur verum, et collaudat eloquium, nec inclinat assensum, propter quem solum, cum aliquid suadetur, rebus quae dicuntur invigilat dicentis intentio? Si enim talia docentur quae credere vel nosse sufficiat, nihil est aliud eis consentire, nisi confiteri vera esse. Cum vero id docetur quod agendum est, et ideo docetur ut agatur, frustra persuadetur verum esse quod dicitur, frustra placet modus ipse quo dicitur, si non ita discitur ut agatur. Oportet igitur eloquentem ecclesiasticum, quando suadet aliquid quod agendum est, non solum docere ut instruat, et delectare ut teneat, verum etiam flectere ut vincat. Ipse quippe jam remanet ad consensionem flectendus eloquentiae granditate, in quo id
Abbreviated transcription (Latin):
scierint quid agendum sit non agunt. dic per hoc docẽ
necessitatis est. possunt enĩ hommes et agere et non
agere quod sciunt. Quis autem dixerit eos agere
debere ꝙͦ nesciunt. Et ideo flectere necessitas non
est. quia non semper opus est: si tantum docendi uel etia
delectandi consencit auditor. Ideo autem uittorie est
sentiatur. Guid autem illa duo proderunt. si desit
hoc tercium. Sed neq delectare necessitatis est:
Quando quidem cum dicendo uera monstrãtur. ꝙͥ
ad officium docendi portinet non eloquio pertinet¬
agitur: neq ħ actenditur ut uel ipã uel ipsum delectet
eloquium sed per se ipa qui uera sunt maifesta de¬
lectant. Unde plerumq delectant etiam falsa pate¬
facta atq cõnicta. Neq en delectant quia falsa
sunt. Sed quia falsa esse uerum est. Delectat et
antem quibus fastidientibus non placet ueritas. si
alio quocũq modo sed si eo modo dicatur ut placcat.

Expanded text:
scierint quid agendum sit, non agunt. Ac per hoc docere scierint quid agendum sit, non agunt. Ac per hoc docere necessitatis est. Possunt enim homines et agere et non agere quod sciunt. Quis autem dixerit eos agere debere quod nesciunt? Et ideo flectere necessitatis non est, quia non semper opus est, si tantum docenti vel etiam delectanti consentit auditor. Ideo autem victoriae estsentiatur. Quid autem illa duo proderunt, si desit hoc tertium? Sed neque delectare necessitatis est: quandoquidem cum dicendo vera monstrantur, quod ad officium docendi pertinet, non eloquio agitur, neque hoc attenditur, ut vel ipsa vel ipsum delectet eloquium, sed per seipsa, quoniam vera sunt, manifestata delectant. Unde plerumque delectant etiam falsa patefacta atque convicta. Neque enim delectant, quia falsa sunt; sed quia falsa esse verum est, delectat et autem quibus fastidientibus non placet veritas, si alio quocumque modo, nisi eo modo dicatur, ut placeat
Abbreviated transcription (Latin):
faciet. sed interest quo dicat ut faciat. Sicut est
autem ut teneatur ad audiendum delectandus audi¬
tor. ita flectendus ut moueatur ad agendum. Et
sicut deleccatiro si suauiter loqueris. ita flecatur si
amet quod polliceris: timeat ꝙͦ minaris. oderit
quod argus: quod cõmendas amplectatur. quod
dolendum exaggeras doleat: cum quid letandum
p̃dicas gaudeat. misereatur eorum quos miserã¬
dos ance oculos dicendo constitius: fugiat eo quos
cauendos terrendo proponis. et quicquid aliud gñdi
eloquis fieri potest ad comouendos ammos auditoru.
non quid agendum sit ut sciant. sed ut agent ꝙͦ agen¬
dum esse iam sciunt. Si autem adhuc nesciuint. p̾us
utiq docendi sunt ꝙͣ enr monendi. et fortasse rebus ipis
cognitis ita mouebuntur: ut eos non opus sic maiorib
elaquentie uiribus iam moueri. Ꝙ tame cum opus
est faciendum est. Tunt autem opus est. qͣndo cum

Expanded text:
faciet; sed interest quomodo dicat, ut faciat. Sicut est faciet; sed interest quomodo dicat, ut faciat. Sicut est autem, ut teneatur ad audiendum, delectandus auditor; ita flectendus, ut moveatur ad agendum. Et sicut delectatur, si suaviter loquaris; ita flectitur, si amet quod polliceris, timeat quod minaris, oderit quod arguis, quod commendas amplectatur, quod dolendum exaggeras doleat; cum quid laetandum praedicas gaudeat, misereatur eorum quos miserandos ante oculos dicendo constituis, fugiat eos quos cavendos terrendo proponis; et quidquid aliud grandi eloquentia fieri potest ad commovendos animos auditorum, non quid agendum sit ut sciant, sed ut agant quod agendum esse jam sciunt. 28. Si autem adhuc nesciunt, prius utique docendi sunt quam movendi. Et fortasse rebus ipsis cognitis ita movebuntur, ut eos non opus sit majoribus eloquentiae viribus jam moveri. Quod tamen cum opus est, faciendum est: tunc autem opus est, quando cum
Abbreviated transcription (Latin):
rauis aurea. si aperire ꝙͦ uolumus non potest
Aut quid obest lignea. si hoc potest. quando nrcl
queunmis i. patere quod clausum ÷ Sed quoma
mter se hent non nillam similitu dinem nescientes
atq distentes. propt᷑ fastidia plimorũ eciami ipst
sine quibus iuiui non potest alimorita ẽ e dienda sũt.
dicere debere eloquentem ut doceat. ut delectet: ut
flectat. deinde addidit. Docere necessitatis est.
delectare suauitatis. flectere uittorie. Horũ trr
rebus est constituta quas dicimus: Reliqua duo
in modo quo dicimus. Qui ergo dicit cum docere
iuilt. quãdiu mtelligr̃. nõdum se existimet dipisse
quod uult ei quem uult docere. Quia et si dixit ꝙͣ
ipse intelligit. nondum illum dixisse putandus est
a quo intellettus non est. Si uero intellectus est. qͦ¬
cuq modo dixerit dixit. Quod si etiam delectare ułt
eum cui dicit aut flectere. nõ quocũq modo dixerit

Expanded text:
clavis aurea, si aperire quod volumus non potest? clavis aurea, si aperire quod volumus non potest? Aut quid obest lignea, si hoc potest? quando nihil quaerimus nisi patere quod clausum est. Sed quoniam inter se habent nonnullam similitudinem vescentes atque discentes, propter fastidia plurimorum, etiam ipsa sine quibus vivi non potest, alimenta condienda sunt. dicere debere eloquentem, ut doceat, ut delectet, ut flectat. Deinde addidit: Docere necessitatis est, delectare suavitatis, flectere victoriae Cicero, drebus est constituta quas dicimus; reliqua duo, in modo quo dicimus. Qui ergo dicit cum docere vult, quamdiu non intelligitur, nondum se existimet dixisse quod vult ei quem vult docere. Quia etsi dixit quod ipse intelligit, nondum illi dixisse putandus est, a quo intellectus non est: si vero intellectus est, quocumque modo dixerit, dixit. Quod si etiam delectare vult eum cui dicit, aut flectere, non quocumque modo dixerit,
Abbreviated transcription (Latin):
iam oblitus est. cum cõmonetur docetur. Sed de modo
delectandi minc non agode modo quo docendi suit q̃
distere de siderant loquor. Is est autem optimus
quo fit ut qui audit uerum audiat: et quod au¬
dit intelligat. ad quem finem cum uentum fuerit
nichil tunc amplius de ip̃a ue tanꝙͣ̃ diucius docenda
laborandum est. sed forte de comendanda ut in cor¬
de fiatur. Quod si faciendum iudebitur. ita mo¬
dest̃e faciendum est. ne ꝑueniatur ad tedium
prorsus ħ est in docendo eloquentia. qua fit ducen¬
do non ut libedit ꝙ horrebat. aut ut fiat ꝙͦ pigebat:
sed ut appareat ꝙͦ latebat. Quod tamen st fig
insuauiter. ad paucos quidem suauissimos studiosis¬
Im̃ios siuis peruenit fructus. qui ea que distenda st
q̃nus abiecte inculte dicantur scire desiderante
Pad cm adepti fuerint ipa delectabi liter uarietate
pascuntir bonore q ingeniorũ insignio est idoles
i uerbis uerum amare non ueiba. Qiuid em ꝓdest

Expanded text:
jam oblitus est, cum commonetur, docetur. Sed de modo jam oblitus est, cum commonetur, docetur. Sed de modo delectandi nunc non ago; de modo quo docendi sunt qui discere desiderant, loquor. Is autem est optimus, quo fit ut qui audit, verum audiat, et quod audit intelligat. Ad quem finem cum ventum fuerit, nihil tunc amplius de ipsa re tanquam diutius docenda laborandum est, sed forte de commendanda ut in corde figatur: quod si faciendum videbitur, ita modeste faciendum est, ne perveniatur ad taediumProrsus haec est in docendo eloquentia, qua fit dicendo, non ut libeat quod horrebat, aut ut fiat quod pigebat, sed ut appareat quod latebat. Quod tamen si fiat insuaviter, ad paucos quidem studiosissimos suus pervenit fructus, qui ea quae discenda sunt, quamvis abjecte inculteque dicantur, scire desiderant. Quod cum adepti fuerint, ipsa delectabiliter veritate pascuntur: bonorumque ingeniorum insignis est indoles, in verbis verum amare, non verba. Quid enim prodest
Abbreviated transcription (Latin):
sandum est q̃d agitur multimoda uarietate dicendi:
ꝙ hi in potestate non hent. qui p̾parata et ad uer̃bu
memoriter recenca promĩciant. Mox ut autem in¬
tellectumn esse consticerit. aut sermo fimendus: aut
in alia transeundu est. Sicut em gratus est qui cogno¬
scenda emibilat. sit onerosus qui cognita icultat: eis
dunitaxat quoꝵ tota expectatio indissoluenda eorum
que panduntur difficultate pendebat. U iam delec¬
tandi gratia etiam nota dicuntur: ubi non ip̃a sed
modus quo dicuntur attendicur. Quod si et ipe
iam notus est atq auditoribus placet. pene nichil
incerest. utium his qui dicit dictor an lector sic.
Solent enim ⁊ ea que cõmode scripta sunt non solum
ab his quibus primitus innocescunt iocunde legi :
uerum ab lis etiam quibus iam nota sunt neq adhuc
illa de memoria deleuit obliuio. non sine iocunditate
reegi uel ab ucrsq libenter audiri. Que antem quisq

Expanded text:
sandum est quod agitur, multimoda varietate dicendi; sandum est quod agitur, multimoda varietate dicendi; quod in potestate non habent, qui praeparata et ad verbum memoriter retenta pronuntiant. Mox autem ut intellectum esse constiterit, aut sermo finiendus, aut in alia transeundum est. Sicut enim gratus est qui cognoscenda enubilat; sic onerosus est qui cognita inculcat, eis duntaxat quorum tota exspectatio in dissolvenda eorum, quae panduntur, difficultate pendebat. Nam delectandi gratia etiam nota dicuntur; ubi non ipsa, sed modus quo dicuntur attenditur. Quod si et ipse jam notus est, atque auditoribus placet, pene nihil interest utrum is qui dicit, dictor vel lector sit. Solent enim et ea quae commode scripta sunt, non solum ab iis quibus primitus innotescunt, jucunde legi; verum ab iis etiam quibus jam nota sunt, neque adhuc illa de memoria delevit oblivio, non sine jucunditate relegi, vel ab utrisque libenter audiri. Quae autem quisque
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur intellectus audientis: cum loquendi omino
nulla sit causa. si qd loquinur non incelligũt ꝓpt̾
quos ut intelligant loquimur. Qui gͦ docet uitabit
uerba omina que non docent: et si pro eis alia que in
non potest siue qr non sunt. sue quia in presentia
non occurrunt. utetur etiam uerbis mimis integris
dum tamen res ipa doceatur atq discatur integre: et h
quidem non solum in collocutiombus siue fiant cũ aliquo
uno siue eum pluribus. uerum etiam et multo magis
in ppłis qndo sermo promitur ut intelligatur instandu
est. quia in collocutionibus est cuiq interiogandi po¬
cestas. ubi autem omnes tacent ut audiatur uiis ⁊
in eum intenta ora conuiertunt. ibi ut requirat quis
qd non intellexerit nec moris est nec decoris: ac ꝑ
hoc debet maxime tacenti subuenire cura dicentis
Solet autem motu suo significare utrum intellexerit
cognostendi auida multitudo: qͦd donec significet. uer¬

Expanded text:
sequitur intellectus audientis, cum loquendi omnino sequitur intellectus audientis, cum loquendi omnino nulla sit causa, si quod loquimur non intelligunt, propter quos ut intelligant loquimur? Qui ergo docet, vitabit omnia verba quae non docent; et si pro eis alia integranon potest, sive quia non sunt, sive quia in praesentia non occurrunt, utetur etiam verbis minus integris, dum tamen res ipsa doceatur atque discatur integre. 25. Et hoc quidem non solum in collocutionibus, sive fiant cum aliquo uno, sive cum pluribus; verum etiam multo magis in populis quando sermo promitur, ut intelligamur instandum est. Quia in collocutionibus est cuique interrogandi potestas: ubi autem omnes tacent ut audiatur unus, et in eum intenta ora convertunt, ibi ut requirat quisque quod non intellexerit, nec moris est nec decoris; ac per hoc debet maxime tacenti subvenire cura dicentis. Solet autem motu suo significare utrum intellexerit cognoscendi avida multitudo: quod donec significet, ver
Abbreviated transcription (Latin):
bene sonet. sed bene quid bene indicet atq intimet qͥd o¬
stendere intendit. Unde ait quidam cum de tali gene¬
elocutionis ageret esse in ea quadam diligentem ne
des non contrahat. Quamius in bonis doccoribus
tanta docendi cura sit uel esse debeat. ut uerbum qd
nisi obscurum sit uel ambiguum latinum esse non
pocest nulgi autem more sic dicitur. ut abiguitas ob¬
scuritasq uitetur. non sic ditatur ut adoctis sed potius
ut ab indoctis dici solet. Si eni non piguit dicere int̾¬
pretes mrs. non congregabo conuenticla eorum de
sanguinibus. qui senserunt ad rem pertinere ut eo
loco pluraliter enunciaret᷑ hoc nomen quod in latina
rem pigeat imperitis loquentem ossum potius quã ꝙͣ¬
os dicere. ne ifta sillaba non ab eo ꝙ sunt ossa sed ab
eo q̃d sunt ora incelligatur. ubi austere aures de cor¬
reptione uocalium uel productione non iuiditant.
Cuid enim prodest locutionis integritas. quam no

Expanded text:
bene sonet, sed quid bene indicet atque intimet quod obene sonet, sed quid bene indicet atque intimet quod ostendere intendit. Unde ait quidam, cum de tali genere locutionis ageret, esse in ea quamdam diligentem negdes non contrahat. Quamvis in bonis doctoribus tanta docendi cura sit, vel esse debeat, ut verbum quod nisi obscurum sit vel ambiguum, latinum esse non potest, vulgi autem more sic dicitur ut ambiguitas obscuritasque vitetur, non sic dicatur ut a doctis, sed potius ut ab indoctis dici solet. Si enim non piguit dicere interpretes nostros, Non congregabo conventicula eorum de sanguinibus , quoniam senserunt ad rem pertinere, ut eo loco pluraliter enuntiaretur hoc nomen, quod in latina rem pigeat imperitis loquentem, ossum potius quam os dicere, ne ista syllaba non ab eo quod sunt ossa, sed ab eo quod sunt ora intelligatur, ubi Afrae aures de correptione vocalium vel productione non judicant? Quid enim prodest locutionis integritas, quam non
Abbreviated transcription (Latin):
uerum quas explicare atq ostendere uolumus difficul¬
tate ac subtilitate non in nra locutione sit causa q̃
minus tardius ue quod dicimus possit incelligi.
Sunt enim quedam que ui sua non intelliguntur¬
aut uyo incelligunt᷑ qͣntolibet et qͣntumlt quannus
planissime dicẽtis uersencur eloquio. Que in ppli
audientiam uel raro si aliquid urgec uel iniquam
ommino mittenda sunt. In libris autem qui ita scri¬
buntur ut ip̃i sibi quodam mͦ lectorem teneant cũ
intelliguntur. cum autem non intelliguntur mole¬
sti non sint negligentibus legere et in aliquore
collocutionib. Non est officium deserendum. ut ua
ꝑcepimus cum qñtotuq labore disputationis ad ali¬
orum intelligencia perducamus: si tenet audico¬
uem uel collocutorem discendi cupiditas. nec metis
capatitas defit. que quomã intimata possit accipere.
Non curante illo qui docet quanca eloquentia do
titus aliquando negligit uerba cultiora. nec curat quid

Expanded text:
rerum quas explicare atque ostendere volumus difficulrerum quas explicare atque ostendere volumus difficultate ac subtilitate, non in nostra locutione sit causa quo minus tardiusve quae dicimus possint intelligi. Sunt enim quaedam, quae aut vix intelliguntur, quantolibet et quantumlibet, quamvis planissime, dicentis versentur eloquio; quae in populi audientiam, vel raro, si aliquid urget, vel nunquam omnino mittenda sunt. In libris autem, qui ita scribuntur ut ipsi sibi quodammodo lectorem teneant cum intelliguntur, cum autem non intelliguntur molesti non sint molentibus legere, et in aliquorum collocutionibus, non est hoc officium deserendum, ut veri jam percepimus, cum quantocumque labore disputationis ad aliorum intelligentiam perducamus, si tenet auditorem vel collocutorem discendi cupiditas, nec mentis capacitas desit, quae quoquo modo intimata possit accipere; non curante illo qui docet, quanta eloquentia doctitus aliquando negligit verba cultiora, nec curat quid
Abbreviated transcription (Latin):
eiusmodi congruebat. Sed nos et si de lris eorũ que
sine difficultate incelligunt᷑. nõ nulla sumimius elo¬
cutionis exempla. nequaꝙͣ putare debemus imitados
nobis eos esse in his que ad excercitandas et eliman¬
das quodammͦ mentes legentium. et ad rumpenda
fastidia atq acuenda scudia distere uolentiũ celado
quoq suie ut ad pietatem conuertantur siue ut a
misteriis secludantur animos impiorum utili ac sa¬
lubri obseuricate dixerunt. Dic quippe locuti sũnt.
ut posteriores qui eos recte incelligerent et exponerẽt
alteram gratiam disparem quidem. uerumptn subse¬
quentem in dei eccłia reperirent.on gͦ exposi¬
to ues eorum ita loqui debent tanꝙͣ se et ip̃i expone¬
dos fimili auctoritate ꝓponant: Sed in omibus ser¬
monibus suis primitus ac maxime ut intelligant᷑
elaborent ea qntum possunt ꝑspicuitate dicendi. ut
aut multum tardus sit qui non incelligit: aut in

Expanded text:
eiusmodi congruebat. eiusmodi congruebat. sine difficultate intelliguntur nonnulla sumimus elocutionis exempla; nequaquam tamen putare debemus imitandos eos nobis esse in iis quae ad exercendas et elimandas quodammodo mentes legentium, et ad rumpenda fastidia atque acuenda studia discere volentium, celandos quoque, sive ut ad pietatem convertantur, sive ut a mysteriis secludantur, animos impiorum, utili ac salubri obscuritate dixerunt. Sic quippe illi locuti sunt, ut posteralteram gratiam, disparem quidem, verumtamen subsequentem in Dei Ecclesia reperirent. Non ergo expositores eorum ita loqui debent, tanquam seipsos exponendos simili auctoritate proponant; sed in omnibus sermonibus suis primitus ac maxime ut intelligantur elaborent, ea quantum possunt perspicuitate dicendi, ut aut multum tardus sit qui non intelligit, aut in
Abbreviated transcription (Latin):
afficiat le gentes acqz intelligentes. non opus est
auꝙ dicere si ipẽ non sentit. Et plura quidem q̃
pertineant ad precepta eloquentie in hoc ipo loco
quem pro exemplo posuimus possunt reperiri S
bonũ auditorem non tam si dillgenter discutiatur
instruit. ꝙ si ardenter pronuĩciẽtur accendic. Neq
em hec humana industria composita. sed diuina mẽ¬
te sunt fusa et sapienter et cloquenter non inten¬
ta ad eloquentiam sapientia. sed a sapientia non
recedente eloquentia. Si em̃ sicut quidam disertissi¬
mi atq acutissimi uiri indere ac dicere potuerunt.
ea q̃ oratoria uelut arte discuntur non obseruarẽ-¬
tur et notarentur. et in hanc doctrinam redigerent.
nisi prius in oratorũ inuenirentur ingeniis. Quid¬
et mraum si et ħ iistis inuemintur. quos ille mifit
qui fecit ingemia. Qua propter et eloquentes qͥde
non solum sapientes canonicos nros auttores doc¬
toresq faceanur tali eloquentia. qualis ꝑsonis

Expanded text:
afficiat legentes atque intelligentes, non opus est afficiat legentes atque intelligentes, non opus est cuiquam dici, si ipse non sentit. 21. Et plura quidem, quae pertinent ad praecepta eloquentiae, in hoc ipso loco, quem pro exemplo posuimus, possunt reperiri. Sed bonum auditorem, non tam si diligenter discutiatur, instruit, quam si ardenter pronuntietur, accendit. Neque enim haec humana industria composita, sed divina mente sunt fusa et sapienter et eloquenter; non intenta in eloquentiam sapirecedente eloquentia. Si enim, sicut quidam disertissimi atque acutissimi viri videre ac dicere potuerunt, ea quae velut oratoria arte dicuntur, non observarentur et notarentur, et in hanc doctrinam redigerentur, nisi prius in oratorum invenirentur ingeniis: quid mirum, si et in istis inveniuntur, quos ille misit qui facit ingenia? Quapropter et eloquentes quidem, non solum sapientes canonicos nostros authores doctoresque fateamur, tali eloquentia usos, qualis personis
Abbreviated transcription (Latin):
dicauit adiungens. sicut dauid putauert se here basa
cantici: bibentes in phialis uinum. et optimo unguen¬
to delibuti. Euia hec melius promiciantur. si su
spensis duobus prioribus membris circuitus tereio fi¬
matur. Iam uero quod his omnibus adicitur. et nnicħ
pariebantur super contricione ioseph. siue continuati
dicatur ut unum sic membrum. siue decentius suspe¬
datur. et nichil patiebant᷑. et post hanc distinctionem
inferatur super contritione ioseph. acq sit bimẽbris
crrcuitus. muo decore ⁊ on dictum est nichil pati¬
ebantur super contritione fus. sed positus est pro frẽ
ioseph. Ut quicumq frater proprio significaretur
enis nõie. cuius ex fribus fama p̃clara est uel in
malis que pendit. uel in bonis que rependic. Iste t̾te
tropus ubi ioseph quecumq frem facit incelligi. ne¬
scio uerum illa ꝙ didicimus ⁊ documus arce tra¬
datur: cum sit tamen pulcher. Et que madmnodu

Expanded text:
dicavit, adjungens, Sicut David putaverunt se habere vasa dicavit, adjungens, Sicut David putaverunt se habere vasa cantici, bibentes in phialis vinum, et optimo unguento delibuti. Tria spensis duobus prioribus membris circumitus tertio finiatur. Iam vero quid his omnibus adiicitur? Et nihil patiebantur super contritione Ioseph, sive continuatim dicatur, ut unum sit membrum, sive decentius suspendatur, Et nihil patiebantur, et post hanc distinctionem inferatur Super contritione Ioseph, atque sit bimembris circuitus; miro decore non dictum est, Nihil patiebantur super contritione fratris, sed positus est pro fratre, Joseph, ut quicumque frater proprio significaretur ejus nomine, cujus ex fratribus fama praeclara est, vel in malis quae pendit, vel in bonis quae rependit. Iste certe tropus ubi Joseph quemcumque fratrem facit intelligi, nescio utrum illa quam didicimus et docuimus, arte tradatur. Quam sit tamen pulcher, et quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
agnum de grege: et uitulos de medio armenti. ut in po¬
testate sit promiciantis utrum singla funat ⁊ inebra
sint sex: an primum et tertium et quintu uoce suspe¬
dat. Et scdm primo et quartum tertio et sextum
quinto coneccendo. tres bimembres circuitus decentis¬
sime faciat. unum quo calamitas ĩmens. Alterũ quo
sectus impurus. Tercium quo prodiga men sa monstrat.
Deinde luxuriosam uemordet aurium uoluptatem. Uoi
cum dixisset qui canitis ad uocem psalterii. Cm̃ põt
excerteri sapient̾ a sapientibus musica. mirabili decore
dicendi inuectionis impetu relaxato. et non ad illos
sed de illis iam loquens. ut non ad musicam sapientis
a musica luxuriantis distinguere comoneret non ait
qui canitis ad uocem psalterii. et sicuc dauid putatis
uos here uasa cantici. sed cum illud ad illos dixisset.
ꝙ luouriosi audire deberent. qui canitis ad uocem psal¬
terii imperitiam quoq eorum aliis quodanimodo iu¬

Expanded text:
agnum de grege, et vitulos de medio armenti: ut in poagnum de grege, et vitulos de medio armenti: ut in potestate sit pronuntiantis, utrum singula finiat, et membra sint sex, an primum et tertium et quintum voce suspendat, et secundum primo, quartum tertio, sextum quinto connectendo, tres bimembres circuitus decentissime faciat; unum quo calamitas imminens, alterum quo lectus impurus, tertium quo prodiga mensa monstretur. 19. Deinde luxuriosam remordet aurium voluptatem. Ubi cum dixisset, Qui canitis ad vocem psalterii, quoniam potest exerceri sapienter a sapientibus musica, mirabili decore dicendi, invectionis impetu relaxato, et non ad illos, sed de illis jam loquens, ut nos musicam sapientis a musica luxuriantis distinguere commoneret, non ait, Qui canitis ad vocem psalterii, et sicut David putatis vos habere vasa cantici: sed cum illud ad illos dixisset, quod luxuriosi audire deberent, Qui canitis ad vocem psalterii, imperitiam quoque eorum aliis quodammodo in
Abbreviated transcription (Latin):
lio inquitatis. Tum subiciuntur merita luxurie. qui
dormitis in lectis eburneis: et lasciuitis in stracis uris.
qui comeditis agnum de grege: et nitulos de medio arme
ti.Ista sex membra tres bimembres circuitus ediderut.
Uon em aic qui separati estis in diem malum. quia
aꝓpinquastis solio iniquitatis : qui dormitis in lectis
cburneis. qui lascuitis in stratis uris: qui comeditis
agnum de grege. et nitulos de medio armenti. Ed
si ita diceretur. esset quidem et hoc pulcrum. ut ab uno
pronomine repetito omma sex membra decurrerent:
et promiciantis uoce singula funrentur. Sed pult̾us
factum est. ut eidem pronomini essent bina subnexa:
que tres sententias explicarent. una ad captiuitatis
premiciatoem: qui separati estis in diem malum. et ap¬
pinquastis solio imquitatis. Alteram ad libidinem qui
dormitis in leccis eburneis: et lasciuitiᷤ in stratis iris.
Ad uoracitatem uero tertiam ꝑtinentem. qui comeditis

Expanded text:
lio iniquitatis. Tunc subjiciuntur merita luxuriae, Qui lio iniquitatis. Tunc subjiciuntur merita luxuriae, Qui dormitis in lectis eburneis, et lascivitis in stratis vestris: qui comeditis agnum da grege, etti. Ista sex membra tres bimembres circumitus reddiderunt. Non enim ait: Qui separati estis in diem malum, qui appropinquatis solio iniquitatis, qui dormitis in lectis eburneis, qui lascivitis in stratis vestris, qui comeditis agnum de grege, et vitulos de medio armenti. Quod si ita diceretur, esset quidem et hoc pulcrum, ut ab uno pronomine repetito, omnia et pronuntiantis voce singula finirentur: sed pulchrius factum est, ut eidem pronomini essent bina subnexa, quae tres sententias explicarent; unam ad captivitatis praenuntiationem, Qui separati estis in diem malum, et appropinquatis solio iniquitatis; alteram ad libidinem, Qui dormitis in lectis eburneis, et lascivitis in stratis vestris; ad voracitatem vero tertiam pertinentem, Qui comeditis
Abbreviated transcription (Latin):
bus ut eiugilarent quo fremitu illisa estͦ. De uob
qui opulenti estis in syon. et confiditis in monce
samarie optimates. capita poꝑulorum. ingredienteᷤᷤ
pompatice domum istael. Deinde ut beneficiis dei
qui eis ampla spacia regni dedit ostendat ingraco ᷤ.
qm confidebant in monte samarie ubi utiq ydola
colebantur. Oransite inquid in chalanne et uide¬
te. etite inde in emach magna: et descendite in geth¬
palestmor/. et ad optima queq regna horo. si la¬
tior terminis corum termino ur̃o est. Simul etiã
cum ista dicuntur. locorum nominibus tanꝙ lumi¬
nibus ornatur eloquium: que sunt syon. samaria.
chalanne. emath magna. et gech palestmorDe
inde uerba que his adiunguntur locis. decentissime
uariantir. Epulenti estis confiditis. transite.
ite descendite. Consequenter deminciatiu futura sub
iniquo uege appropinquare captiuitas: cum adiungitur.
Qui separati estis in diem malum : et aꝓpinquastis so¬

Expanded text:
bus ut evigilarent, quo fremitu illisa est? Vae vobis bus ut evigilarent, quo fremitu illisa est? Vae vobis qui opulenti esSamarie; optimates, capita populorum, ingredientes pompatice domum Israel! Dein, de ut beneficiis Dei, qui eis ampla spatia regni dedit, ostendat ingratos, quoniam confidebant in monte Samariae, ubi utique idola colebantur, Transite, inquit, in Chalanne, et videte, et ite inde in EmaPalaestinorum, et ad optima quaeque regna horum, si latior terminus eorum termino vestro est. Simul etiam cum ista dicuntur, locorum nominibus tanquam luminibus ornatur eloquium, quae sunt Sion, Samaria, Chalanne, Emath magna, et Geth Palaestinorum. Deinde verba quae his adjunguntur locis, decentissime variantur: Opulenti estis, confiditis, transite, ite, descendite. 18. Consequenter denuntiatur futura sub iniquo rege appropinquare captivitas, cum adjungitur, Qui separati estis in diem malum, et appropinquatis so
Abbreviated transcription (Latin):
luxuriosos. et frat̾ne ideo negligentissimos carita¬
tis. uusticus uel ex rustico iste propheta exclama¬
uit dicens. Ue qui opulenti estis in sron. et confidi¬
tis in monte samarie. optimateᷤᷤ. capita populoro.
ingredientes ponpatice donni israel. Transite in
chalanne et uidete. et ite inde inemath palestinor:
eorum termino uestro est. qui separati estis in
diem malum. et appropinquastis solio mniquitatis.
qui dormitis in lectis eburneis: lascuutis in feratis
uris. qui comeditis agnum de grege: et uitulos de
medio armenti. qui canitis ad uocem ꝓsalterii sicut
dauid. putauer se here uas cantiti. bibentes in
phialis uinum. et optimo uguento delibuti: et
ignaros uelut docti disertiq contempnunt. si aliqͥd
eis tale nel in tales dicendum fuisset aliter se uoluis¬
sent dicere. Qui tamen corum in sainte uoluisset
duid enim est qͦd isto eloquio aures sobrie plus
desiderent : primo ipa inuectio quasi sopitis sensi¬

Expanded text:
luxuriosos, et fraternae ideo negligentissimos charitaluxuriosos, et fraternae ideo negligentissimos charitatis, rusticus vel ex rustico iste propheta exclamavit, dicens: Vae qui opulenti estis in Sion, et confiditis in montem Samariae: optimates capita populorum, ingredientes pompatice domum Israel. Transite in Chalanne, et videte, et ite inde in Emath magnam: et eorum termino vestro est. Qui separati estis in diem malum: et appropinquatis solio iniquitatis. Qui dormitis in lectis eburneis, et lascivitis in stratis vestris: Qui commedio armenti. Qui canitis ad vocem Psalterii. Sicut David putaverunt se habere vasa cantici, bibentes in phialis vinum, et optimo unguento delibuti, et ignaros, veluti docti disertique contemnunt, si aliquid eis tale vel in tales dicendum fuisset, aliter se voluissent dicere, qui tamen eorum insanire noluissent? Quid enim est, quid isto eloquio aures sobriae plus desiderent? prima ipsa invectio, quasi sopitis sensi
Abbreviated transcription (Latin):
temptibilem putari uolebant graues et fortes esse¬
confessi sunt. Dicendum gͦ michi aliquid esse uide
or de eloquentia prophetar: ubi per tropologiam
multa obteguntur. que quanto magis translatis
uerbis uidetur operrei. tanto magis cum fuerint
aperta dulcescunt. Sed hoc loco tale aliquid come¬
morare debeo ubi que dicta sunt non cogar expo¬
nere sed comedare tantum quoniͦ dicta sint. Et
ex illius prophete libro potissimum hoc faciam. q
se pastorem uel armentariũ fuisse dicit. Atq inde
diuinitus ablatum atq missum ut dei populo ꝓpha
ipi diuino sp̃u interpretati. ob hoc aliter uidencur
non nilla dixisse. ut ad spalem sensum scrutandũ
magis admoneretur lectoris leccio. unde etiam
obscuriora non milla qr magis tropica sunt eoru:
sed sicut ex hebreo in latinu eloquium pbro iheroni¬
mo utriusq lingue perito interpretante translata
sunc. Cum igitur argueret impios. superbos

Expanded text:
esentis contemptibilem putari volebant, graves et fortes esseesentis contemptibilem putari volebant, graves et fortes esseconfessi sunt . Dicendum ergo mihi aliquid esse video et de eloquentia Prophetarum, ubi per tropologiam multa obteguntur. Quae quanto magis translatis verbis videntur operiri, tanto magis cum fuerint aperta dulcescunt. Sed hoc loco tale aliquid commemorare debeo, ubi quae dicta sunt non cogar exponere, sed commendem tantum quomodo dicta sint. Et ex illius prophetae libro potissimum hoc faciam, qui se pastorem vel armentarium fuisse dicit, atque inde divinitus ablatum atque missum, ut Dei populo prophipsi divino Spiritu interpretati, ob hoc aliter videntur nonnulla dixisse, ut ad spiritualem sensum scrutandum magis admoneretur lectoris intentio; unde etiam obscuriora nonnulla, quia magis tropica, sunt eorum: sed sicut ex hebraeo in latinum eloquium, presbytero Hieronymo utriusque linguae perito interpretante, translata sunt. 16. Cum igitur argueret impios, superbos,
Abbreviated transcription (Latin):
omma quando a magris docentur pro magno hen¬
tur: magno enũtur. magna iactatione uenduntur.
Quam iaccatõem etiam ego redolere uerror. du ista
fit dissero. Sed male doctis hominibus respondendu
fuit. qui nros auctores contempnendos putant: no
quia non hent sed quia non ostentant quam nimis
isti diligunt eloquentiam. Sed forte quis putat. ta
eloquentẽ nr̃m elegisse me apłmn paulum. uidetur
enĩ ubi ait. Et si imperitus sermone: sed nõ scientia
quasi non concedendo obtrectatoribus sit locutus nõ
tanꝙ̃ id uerum agnosceret confitendo Si autem di¬
xisset imperitus quidem sermone sed non scientia.
nullomodo aliud posset intelligi Scienciam plane
non cunctatus est profiteri sine qua esse doctor gen¬
tium non ualeret. Certeᷤ quid eius proferimus ad
exemplu eloquentie. ex illis eplis utiq proferimꝰ.
quas etiam ipi obtrettatores eius. qui sermone con

Expanded text:
omnia quando a magistris docentur, pro magno habenomnia quando a magistris docentur, pro magno habentur, magno emuntur pretio, magna jactatione venduntur. Quam jactationem etiam ego redolere vereor, dum ista sic dissero. Sed male doctis hominibus respondendum fuit, qui nostros auctores contemnendos putant, non quia non habent, sed quia non ostentant, quam nimis isti diligunt, eloquentiam. 15. Sed forte quis putat, tanquam eloquentem nostrum elegisse me apostolum Paulum. Videtur enim ubi ait, Etsi imperitus sermone, sed non scientia , quasi concedendo obtrectatoribus sic locutus, non tanquam id verum agnosceret, confitendo. Si autem dixisset, Imperitus quidem sermone, sed non scientia, nullo modo aliud posset intelligi. Scientiam plane non cunctatus est profiteri, sine qua esse doctor Gentium non valeret. Certe si quid ejus proferimus ad exemplum eloquentiae, ex illis Epistolis utique proferimus, quas etiam ipsi obtrectatores ejus, qui sermonem pra
Abbreviated transcription (Latin):
preter illa que extrinsecus sunt. incursus in me co¬
tidiamis: sollicitũdo ominu eccłiarũ. et hinc uͦ mẽbra
percontatione subiungit. Quus infirmatur et
ego non infrrmor: Quis scandalizatur et ego nõ
uror. Postremo totus iste quasi anhelans locus.
bimembri cirtiuitu terminatur. Si gloriari opor¬
tet. in his que infirmitatis mee sunt gloriabor
Quod uero post hunc impetum. interpoita nar¬
uatiuncula quodammodo requiestit et requiestere
andicorem facit. quid decoris et delertationis habeat.
sacis dici non potest. Sequitur emm dicens. deus et pater
mentior At deinde quomodo periclitatus fuerit. et qͦmͦ
euaserit breuissime narrat. longum est cetera ꝑsequi
uelm aliis sanctarum scripturar locis ista monstrare.
Nud etiam figuras locutionis que illa arte t̾duntur.
in illis saltem que de apli eloquio comemoraui ostende
uoluissem. none facilius graues hommes me niiium
qua quisꝙͣ scudiosoꝵ sibi sufficientem putarent. Hec

Expanded text:
illa quae extrinsecus sunt, incursus in me quotidianus, sollicitudo omnium Ecclesiarum. Et huic duo membra percontatione subjungit, Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror? Postremo totus iste quasi anhelans locus, bimembri circuitu terminatur, Si gloriari oportet, in iis quae infirmitatis meae sunt gloriabor. Quod vero post hunc impetum interposita narratiuncula quodammodo requiescit, et requiescere facit auditorem, quid decoris, quid delectationis habeat, satis dici non potest. Sequitur enim dicens: Deus et Pater mentior . Ac deinde quomodo periclitatus fuerit, et quomodo evaserit, brevissime narrat. 14. Longum est caetera persequi, vel in aliis sanctarum Scripturarum locis ista monstrare. Quid, si etiam figuras locutionis quae illa arte traduntur, in iis saltem quae de Apostoli eloquio commemoravi, ostendere voluissem? nonne facilius graves homines me nimium, quam quisquam studiosorum sibi sufficientem putarent? Haec
Abbreviated transcription (Latin):
In illis autem aplicis uerbis dictio temperata est.
Semorem ne increpaueris: sed obsetra ut patrem
iumores. at fres : anis ut mres. adulescentulad ut
sorores des i ro illis. obsecio autem uoc sres pet mistra¬
tionem dei ut exẜrbeatis corpora ia hostiam uinasir¬
dam. deo placentem et totus stie ipus ecortationis
locus temperatũ habet clocutionis gemus nbi illa
peslcriora sunc. in quibus propria propriis tanqũa
debita reddita decenter excurount. Sicuti est. hentes
dona diuersã sedm gram que data est nobis. Sure ꝓhie¬
tiaro sedioridum reglam fidei. siue miisteru am
instporndo  siue qui docet in docerma. siue qui eortat
in exortatione: qui tribuit in simplicitate qui pẽst
in solicitudme: qui miseretur in hilaritate. dilectio
siue simulatione: odio hentes malu. ad herentes bono.
baritatem finitatis muicem diligentes honore mutuo
puementes: studio non pigri. spu feruentes. dno se¬

Expanded text:
In illis autem Apostolicis verbis dictio temperata est, In illis autem Apostolicis verbis dictio temperata est, Seniorem ne increpaveris: sed obsecra ut patrem, juniores ut fratres, anus ut matres, adolescentulas ut sorores . Et in illis: Obsecro autem vos, fratres, per miserationem Dei, ut exhibeatis corpora vestra hostiam vivam, sanctam, Deo placentem. Et totus fere ipsius exhortationis locus temperatum habet elocutionis genus: ubi illa pulchriora sunt, in quibus propria propriis tanquam debita reddita decenter excurrunt, sicuti est, Habentes dona diversa secundum gratiam quae data est nobis; sive prophetiam, secundum regministrando, sive qui docet in doctrina, sive qui exhortatur in exhortatione: Qui tribuit in simplicitate, qui praeest in solicitudine, qui miseretur in hilaritate. Dilectio sine simulatione, odio habentes malum, adhaerentes bono, charitate fraternitatis invicem diligentes, honore mutuo praevenientes, studio non pigri, spiritu ferventes, Domino se
Abbreviated transcription (Latin):
s conclusit scriptura oiĩa sub pcc̃o ut promissio ex
fide̾ xpi ihesu daretur credentib ⁊c̾. nel si quid
eiusmodi est. pertinet gͦ ad docendi curam non io¬
lum aperire clausa et nodos soluere questionu. sed
etiam dum hoc agitur aliis questiomibus que fortassi
inciderunt ne id quod dicimꝰ improbetur per illas aut
refellatur occurr̾e si tamen ⁊ ipa earu solutio ꝑiter
occurrerit. ne moueannus quod auferre non possumꝰ¬
fic autem ut cum incidentes questionũ alie q̃stio¬
nes. et alie rursus incidentes pertrattant᷑ atq sol¬
iuititur. in eam longitudine iatiorinationis extẽ¬
datur intentio. ut nisi memoria plurimũ ualeat
atq uigeat ad caput unde agebatur disputator ridoredire
non possit. ualde autem bonum est ut quicquid
concraditi potest si occurrerit refutetur:ne ibi occur¬
rat ubi non erit qui respondeat. Aut pnti quidem
sed cacenti occurrat: et minus sanatus abscedat.

Expanded text:
Sed conclusit Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex Sed conclusit Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur crederis, etc. Pertinet ergo ad docendi curam non solum aperire clausa, et nodos solvere quaestionum, sed etiam dum hoc agitur, aliis quaestionibus quae fortassis inciderint, ne id quod dicimus improbetur per illas aut refellatur, occurrere: si tamen ipsa eorum solutio pariter occurrerit, ne moveaFit autem, ut cum incidentes quaestioni aliae quaestiones, et aliae rursus incidentibus, incidentes pertractantur atque salvuntur, in eam longitudinem ratiocinationis extendatur intentio, ut nisi memoria plurimum valeat atque vigeat, ad caput unde agebatur, disputator redire non possit: valde autem bonum est, ut quicquid contradici potest, si occurrerit, refutetur, ne ibi occurrat, ubi non erit qui respondeat: aut praesenti quidem, sed tacenti occurrat, et minus sanatus abscedat.
Abbreviated transcription (Latin):
aut suꝑordinauit. Abrahe dicte sunt promissiones
et semini eius: non dicit et semimibus tanꝙͣ meul¬
tis sed tanꝙͣ in uno. et semmni tuo ꝙͦ est xp̃us. hoc
autem dico testamentum confirmatũ a deo post
quadringentoᷤ .xxxͫ annos facta estlex non infre¬
mata ad euacuandas promissiones. si em ex lege
hereditas. iam non ex promissione. Abrahe autem
per repromissione donaint deus, et qr occurrere po¬
terat audientis cogitaciomi. ut quid ergo lex data est
si ex illa non est hereditas. Ip̃e sibi hoc obiecit atq
ait uelut interrogans. Quid ergo lexͬ. de inde respon
dit. transgressionis grãposita est: donet ueniret
semen cui promissum est. disposica ꝑ anglos in ma¬
n mediatoris. mediator autem uiius non est: deꝰ
uero unus est. Et hic occurrebat ꝙͦ sibi ipe propo¬
suit. Lex ergo aduersus promissa dei. Et rndit
absit. reddiditq racione dicens. Si eni data esset
lex que posset uiuificare. õmo ex lege esset iusticia:

Expanded text:
aut superordinat. Abrahae dictae sunt promissiones et semini ejus. Non dicit, Et seminibus, quasi in multis, sed tanquam in uno, Et semini tuo qui est Christus. Hoc autem dico, testamentum confirmatum a Deo, post quadringentos et triginta annos facta lex, non infirmat ad evacuandas promissiones. Si enim ex lege haereditas, jam non ex promissione. Abrahae autem per repromissionem donavit Deus. Et quia occurrere poterat audientis cogitationi, Ut quid ergo lex data est, si ex illa non est haereditas? Ipse sibi hoc objecit, atque ait velut interrogans: Quid ergo lex? Deinde redit: Transgressionis gratia proposita est, donec veniret semen cui promissum est, disposita per Angelos in manu mediatoris. Mediator autem unius non est, Deus vero unus est. Et hic occurrebat, quod sibi ipse proposuit, Lex ergo adversus promissa Dei? Et respondit, Absit: reddiditque rationem, dicens, Si enim data esset Lex quae posset vivificare, omnino ex Lege esset justitia.
Abbreviated transcription (Latin):
sed ea si non huerit non requirit. Fertur quippe ini¬
petu suo et elocutionis pulcritudinem si occurrerit
rerum capit. non cura decoris assumit Satis em
est ei propter quod agitur: ut uerba congruentia. nõ
oris eligatur industria. sed pectoris sequatur ardo¬
rem. I Iam si aurato geniato ꝙ ferro uir fortis ar¬
metur intentissimus pugne. agit quidem illis ar¬
mis quod agit: non quia preciosã sed quia arma fuc.
Idem ipe est tamen et ualet plurimu. etiam cum ri¬
manti telũ ioa facit. Agit aplus ut pro euanglico
ministerio patienter mala huius temporis cum con¬
solatio donorum dei ommia tolerentur. Magna res
est. et granditer agitur: nec desunt ornamenta di¬
cendi. Eite inquid nunc tempus acceptabile. ette
mic dies salutis: millam in quoquam dantes offensi-¬
onem. ut non reprehendatur ministerui. sed in omi
multa patientia. in multis tribulatoibus: in neces¬
sitatibus. in angustiis: in plagis. in carceribus:¬

Expanded text:
sed ea si non habuerit, non requirit. Fertur quippe imsed ea si non habuerit, non requirit. Fertur quippe impetu suo, et elocutionis pulchritudinem, si occurrerit, vi rerum rapit, non cura decoris assumit. Satis enim est ei propter quod agitur, ut verba congruentia, non oris eligantur industria, sed pectoris sequantur ardorem. Nam si aurato gemmatoque ferro vir fortis armetur, intentissimus pugnae, agit quidem illis armis quod agit, non quia pretiosa, sed quia arma sunt: idem ipse est tamen, et valet plurimum, etiam cum rimanti telum ira facit. Agit Apostolus, ut pro evangelico ministerio patienter mala hujus temporis, cum solatio donorum Dei, omnia tolerentur. Magna res est, et granditer agitur, nec desunt ornamenta dicendi: Ecce, inquit, nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis. Nullam in quoquam dantes offensionem, ut non reprehendatur ministerium nostrum: semulta patientia, in tribulationibus, in necessitatibus, in angustiis, in plagis