comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iniquius quam amare pecuniam.
Etiterum. Cum enim mori&ur homohere¬
ditabit serpentes & bestias & uermes. Vnde
& dñsait facilius est enim camelum perfo¬
ramen acus transire quã diuitem intrare
in regnum pelorum : &iterum ue uobis di¬
uitibus qui hab&is consolationem uram̃
Etalibi non potestis dõ seruire & mammone.
Vnde apostolus discipulo dediuitibus dicit.
Diuitibus huius saeculi precipe non super¬
bȩ sapere. Neque sperare in incerto diui¬
tiarum Est namque auaritia nimiu
diuitiarum ad quirendi. habendi uelte¬
nendi cupiditas. Vnde gregorius dicit.
Auaritia enim non solum pecunia est
sed &iam altitudinis. Quaepestis insatu¬
rabilis est sicut morbus hydropici quia
inbibendo non sitim extinguit sed potan¬
do succrescit. Sic auaritia quanto magis
hab& tanto plus desiderat. Etdummo¬
dus non est inhabendo. modus illinerit
in desiderando. Ex qua oriuntur inuidiae
ut uitam possider& a &ernam. Respon¬

Expanded text:
iniquius quam amare pecuniam. iniquius quam amare pecuniam. Et iterum: Cum enim moritur homo, haereditabit serpentes, et bestias, et vermes. Unde et Dominus ait: Facilius est enim camelum per foramen acus transire, quam divitem intrare in regnum coelorum. Et iterum: Vae vobis divitibus, qui habetis consolationem vestram. Et alibi: Non potestis Deo servire et mammonae. Unde Apostolus discipulo de divitibus dicit: Divitibus hujus saeculi praecipe, non superbe sapere: neque sperare in incerto divitiarum. Est namque avaritia, nimia divitiarum acquirendi, habendi, vel tenendi cupiditas. Unde Gregorius dicit: Avaritia enim non solum pecuniae est, sed etiam altitudinis. Quae pestis insaturabilis est, sicut morbus hydropici: quia in bibendo non sitim exstinguit, sed potando succrescit: sic avaritia, quanto magis habet, tanto plus desiderat. Et dum modus non est in habendo, modus illi non erit in desiderando. Ex qua oriuntur invidia, ut vitam possideret aeternam, respon
Abbreviated transcription (Latin):
Misericordiam & bonitatem dĩ ergaom¬
nes sperantes inse. cũ magna considera¬
tione aut perse meditando autab aliis au¬
diendo. extoto animo considerarenon
neglegat. Pauperibus & peregrinis ui¬
dius acpupillis. nec non infirmis & hospi¬
tibus si quidual& misericorditer tribuat
& inc&erorũ bonorũ operibus ñ deficiat :
AUARITIAE¬
oRE Auaritia quoque deuictum animum
quasi exratione sol& exortari cum dicit.
ualde si neculpa est quod quedam ha¬
benda concupiscis: quia non multipli¬
cari app&is sedegere pertimescis & qđ
male alius r&in& ipse melius expendis:
A postolica contrahaec clamat sententia.
quõ neque auari neque rapaces. regnũ
dĩ possidebunt : Vnde & salomondicit
Auarus non implebitur pecunia. & qui
amat diuitias. fructus non capi& exeis.:
Et iterum. diuitiae conseruatae inma¬
lum dominis sui pereunt enim in af¬
flictione pessima. Et paulo postdicit
Auaro autem nihil est scȩlestius nihilque

Expanded text:
misericordiam et bonitatem Dei erga ommisericordiam et bonitatem Dei erga omnes sperantes in se, cum magna consideratione, aut per se meditando aut ab aliis audiendo, ex toto animo considerare non negligat. Pauperibus et peregrinis, viduis ac pupillis, nec non infirmis et hospitibus, si quid valet, misericorditer tribuat, et in caeterorum bonorum operibus non deficiat. avaritiae. Avaritia quoque devictum animum quasi ex ratione solet exhortari, cum dicit: Valde sine culpa est, quod quaedam habenda concupiscis, quia multiplicare non appetis, sed egere pertimescis, et quod male alius retinet, ipse melius expendis. Apostolica contra haec clamat sententia: Quod neque avari, neque rapaces, regnum Dei possidebunt. Unde et Salomon dicit: Avarus non implebitur pecunia: et, Qui amat divitias, fructus non capiet ex eis. Et iterum: Divitiae conservatae in malum domini sui; pereunt enim in afflictione pessima. Et paulo post dicit: Avaro autem nihil est scelestius, nihilque
Abbreviated transcription (Latin):
uperatur namque hoc nefas spiritali
Dla&itia & spe futurorum & consolatio¬
ne scripturarum uel fraterno inspiri¬
tali iocunditate conloquio. uel cum admen¬
tem reducitur. quam paruasint. qua eui
dentur. sicut scriptum est. Quae enim ui¬
dentur temporali a sunt. Vnde eclesiastes
dicit. cuncta subiacent uanitati. & omnia
pergunt adunum locum quiad & erra
facta sunt & in terram pariter reuer¬
tentur. Quae autẽ non uidentꝰ a & erna sunt.
Haec uero & his similia loquentes accogi¬
tantes. nihil est aliud quamuitus omni¬
bus repudium dari. & omne genus tristi¬
tiae amputare : Ab his ergo tristibus malis
ascendendum est ad illa sublimia quibus
pro ficientium mentes inspem prome¬
rendȩ beatitudinis ad surgunt. abdicatis¬
que terrenis caelestia concupiscunt. ubi
dr̃ uidebitur in saecula saeculorum.
S ed quicumq: hoc uitio carere desiderat. ora¬
tionibus frequenter insi stat. mortem
animȩ cottidie ante oculos ponat. & quia
omnis caro faenum est recognoscat.

Expanded text:
uperatur namque hoc nefas spiritali laetitia, et spe futurorum, et consolatione Scripturarum, vel fraterno in spiritali jucunditate colloquio: vel cum ad mentem reducitur, quam parva sunt, quae dentur: sicut scriptum est: Quae enim videntur temporalia sunt. Unde Ecclesiastes dicit: Cuncta subjacent vanitati, et omnia pergunt ad unum locum, quia de terra facta sunt, et in terram pariter revertentur: quae autem non videntur, aeterna sunt. Haec vero et his similia loquentes, ac cogitantes, nihil est aliud quam vitiis omnibus repudium dare, et omne genus tristitiae amputare. Ab his ergo tristibus malis ascendendum est ad illa sublimia, quibus proficientium mentes, in spem promerendae beatitudinis assurgunt: abdicatisque terrenis, coelestia concupiscunt, ubi Deus videbitur in saecula saeculorum. Sed quicunque hoc vitio carere desiderat, orationibus frequenter insistat: mortem animae quotidie ante oculos ponat. Et quia omnis caro fenum est, recognoscat
Abbreviated transcription (Latin):
iquis seruum proprium sine consciencia
iudicis occiderit ex communicationem
uel penitentiam bienniireatũ sanguinis
emundabit.
SIDOMINA PERTELUM ANCILLAMEOCCIDERIT
iqua femina furore zeli accensa flagellis uer¬
berauerit ancillam suam itaut infradiem
tercium animam cruciatu effundat. Et quod
incertum sit uoluntate ancasu occiderit.
Si uoluntate post septem annos sica sui ꝑquin¬
quennui tempora aclegitime paenitentia
a communione placuit abstineri. Quod
sunfra tẽpora constituta fuerit infirmata
accipiat communionem
TIA MORTEM INFERUNT. ET OENIS
QUIPROSUIS SCELERIBUS PUNIUNTUR
lacuit ut hi quisibi ipsis aut perferrum
aut peruenenum aut ꝑpraecipitium
uel quolib& modo uiolente inferunt
mortem. Nulla illis in oblatione com¬
memoratio fiat. Neque cum psalmis
ad sepulturam eorum cadauera dedu¬
cantur. Multi etiam sibi perignorantia
hoc usur parunt. Similiter & dehis
placuit qui prosuis sceleribus puniuntur
DE LUX URIA

Expanded text:
quis servum proprium sine conscientia judicis occiderit, excommunicatione, vel poenitentia biennii reatum sanguinis emundabit. CAPUT V. Si domina per zelum ancillam suam occiderit. qua femina furore zeli accensa, flagellis verberaverit ancillam suam, ita ut infra diem tertium animam cruciatu effundat. Et quod incertum sit, voluntate, an casu occiderit. Si voluntate, post septem annos; si casu, per quinquennii tempora, ac legitime poenitentia a communione placuit abstineri. Quod si intra tempora constituta fuerit infirmata, accipiat communionem.tia mortem inferunt: et de his qui pro suis sceleribus puniuntur. Placuit ut hi qui sibi ipsis, aut per ferrum, aut per venenum, aut per praecipitium, vel quolibet modo violente inferunt mortem: nulla illis in oblatione commemoratio fiat: neque cum psalmis ad sepulturam eorum cadavera deducantur. Multi etiam sibi per ignorantiam hoc usurparunt. Similiter et de his placuit qui pro suis sceleribus puniuntur. DE LUXURIA.
Abbreviated transcription (Latin):
trario diuitibus saeculi non superbe
perapostolum imperat᷑
quidenim stolidius fieri potest quã
illum quiper infimam miseriam
uelut interra ab iectus & extremus
atque humilis incedere & contris ta¬
ri debuerat supercilioso superbiae
tumore inflatam mentem contra
dm̃ eligere. per quod uitium lapsi
corruerunt. qui sum mocaeli condi¬
tierant culmine. quidergo uult
quasi potens in terra superbire qui
pro omnibus hominibus debuerat
humilis apparere. sed ne depauper¬
tatesua tristitiam habeant. quid
adõ accepturi sunt pauperes ad ten¬
dant. Ipse &enim inquit. ꝑeati
pauperes spu. qm̃ ipsorum est reg¬
num caelorum. pecta namque
dispensatione misericors caeli reg¬
num illis committit. Qubus reg
Cauendum uero paupe¬
ribus est nedum perneces sitatem
terrae regnum pra&ereunt. per
mentis inprudentiam &iam caelo¬
rum regnum amittant. Cumenim

Expanded text:
trario diuitibus saeculi non superbe sapere per apostolum imperetur. quid ergo stolidius fieri potest quam illum qui per infimam miseriam uelut in terram abiectus extremus et humilis incedere et contristari debuerat supercilioso superbiae tumore inflatam mentem contra Deum erigere ? per quod uitium lapsi corruerunt qui summo caeli conditi erant culmine. quid ergo uult quasi potens in terra superbire, qui prae omnibus hominibus debuerat humilis apparere? sed ne de paupertate sua tristitiam habeant, quid a Deo accepturi sunt pauperes adtendant: ipse etenim inquit: beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum «aelorum. recta namque dispensatione misericors caeli regnum illis committit quibus regn procurat. cauendum uero pauperibus est, ne dum per necessitatem terrae regnum perdunt, per mentis imprudentiam etiam caelorum regna amittant. cum enim
Abbreviated transcription (Latin):
rae spiter autdiaconus qui infornicatione
aut periurio aut furtu aut homicidio captus est
deponatur. Nontamen conmunione priuetur
dicit enim scriptura ñ iudicabit dñs bisinidipsum¬
DEDIUERSIS ORDINIBUS ABUXORIBUS ABSTINENDIS

Expanded text:
resbyter, aut diaconus, qui in fornicatione, aut perjurio, aut furto, aut homicidio captus est, deponatur. Non tamen communione privetur. Dicit enim Scriptura: Non judicabit Dominus bis in idipsumDe diversis
Abbreviated transcription (Latin):
uisacramento seobligauerint utlitigans in quo¬
lib& ad pacem nullo mundo redeat. Proper¬
iurio unum annum a communione corporis
& sanguinis dñi segretur. Reatum suum ele¬
mosinis & fletibus quantis potuerit . leuinus
absoluat ad caritatem uero quioperit multitu¬
dinem. peccatorum . celeriter uenire festin&¬

Expanded text:
ui sacramento se obligaverit, ut litigans cum quolibet ad pacem nullo modo redeat, pro perjurio uno anno a communione corporis et sanguinis Domini segregetur, reatum suum eleemosynis et fletibus, et quantis potuerit jejuniis absolvat. Ad charitatem vero, quae operit multitudinem peccatorum, celeriter venire festin
Abbreviated transcription (Latin):
IDEUITA ACTIUA¬
ctualis est uita conuersatio religiosa
quaedoc& quomodo prepositi subse regant
uiuenter & diligant hac non minus deeorum
salute quam desua solliciti quod eis expedire
sciunt paterna cura prouideant. Et qualiter
praeposito suo subiecti. Tamquam capiti mem¬
bra deseruiant ac praecepta eius uelut impe¬
rium dĩ sum mo amore custodiant. Ipsanãq
actualis uita panem esurienti tribuit.
Uerbo sapientiae nescientem edoc&. Errantẽ
corrigit adhumilitatis uiam. superbientem
proximum reuocat. in firmantis curam gerit.
Quae singulis quibusq: expediant dispensat.
& commissis qualiter subsistere ualeant
sollicite praeuidit. Quae cum &in prȩsenti
fiunt. &cum corpore deficiunt attamen
merces huis perman& in a &ernum:

Expanded text:
De vita activactualis est vita conversatio religiosa, quae edocet quomodo praepositi sub se regant viventes et diligant, ac non minus de eorum salute, quam de sua solliciti, quod eis expedire sciunt, paterna cura provideant: et qualiter praeposito suo subjecti, tanquam capiti membra deserviant, ac praecepta ejus, velut imperium Dei, summo amore custodiant. Ipsa namque actualis vita panem esurienti tribuit, verbo sapientiae nescientem edocet, errantem corrigit, ad humilitatis viam superbientem proximum revocat, infirmantis curam gerit: quae singulis quibusque expediant, dispensat: et commissis, qualiter subsistere valeant, sollicite providet. Quae cum et in praesenti fiunt, et cum corpore deficiunt, attamen merces hujus vitae permanet in aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
Quis hominum condemnanda reseru& cũ
apostolus dicat. Sids̃ iustificat. quis est qui
condemn&. Ad fontem misericor diȩ recur¬
rentes euangelicam proferamus sententiã.
Gaudebo inquit super unopeccatore peniten
tiam agente. quam super non aginta nouã
iustos quinonindigent paenitentiam.
&ouem perditam non aginta nouem non
errantibus relictis humore ouile repostandã
Siouis errans propter inuentione adouile
quod sine quomultis pauci inueniuntur
Aut dĩfilium timendo negare in quo uero ad hȩc
ipsum beatum principem a postolorũ p&rũ
ad cuius nunc corpus indigni sedemus lapsũ
esse cognoscimus. sed postnegationem. paeniten¬
tia secuta est. Et post paenitentia. misericordia
data quia illum ab apostolatum non distulit
qui ante seipsum negare predixit. Tibi haec fili
carissime dicta sufficiant. ut illum quem con
spicis delista fl&udelere. in conspectu diuini¬
tatis non dubites miseri cordiam consequi

Expanded text:
quis hominum condemnanda reservet? cum quis hominum condemnanda reservet? cum Apostolus dicat: « Si Deus justificat, quis est qui condemnet? » Ad fontem misericordiae recurrentes evangelicam proferamus sententiam: « Gaudebo, inquitiam agente, quam supra nonaginta novem justos, qui non indigent poenitentia , Et ovem perditam, nonaginta novem non errantibus relictis, humero ad ovile reportavit. Si ovis errans post inventionem, ad ovile ere sine quo non multi, sed pauci inveniuntur, aut Dei Filium timendo negare? In quo peccato ipsum beatum principem apostolorum Petrum, ad cujus nunc corpus indigni sedemus, lapsum esse cognoscimus. Sed post negationem poenitentia secuta est, et post poenitentiam misericordia data: quia illum ab apostolatu non dejecit, quem ante seipsum negare praedixit. Tibi haec, fili charissime, dicta, suffspicis delicta fletu delere, in conspectu divinitatis non dubites misericordiam consequi,
Abbreviated transcription (Latin):
culpa alienam r& & proph&asimul rapu¬
isse uxorem tre me factus & pauit. proph&a
indicante flagitium suum penitentiam
agens addidit. Red de mihila &itiam saluta¬
ristui & spũ principali confirmame. sienim se
dignam quedo pęnitentiam non feciss&. Nequa¬
quam aliis predicar&. ait enim doceam ini¬
quos iiastuas & impii adte conuertentur
Dumenim peccatasua prospecit proph&a mun¬
datus ꝑpenitentiam non dubitauit predican¬
do curare aliena & sacrificium dese m& ipso
offerredõstuduit cum dicebat. sacrificium
dõ sp̃s contribulatus. Ad haec ista sufficeranT
Sed omnis sententia quorum plus sacris
scripturis testimoniis confirmatur. facilius
creditur . De hoc enim proph& adicit. Nolo
mostem peccatoris. sed ut conuertatur &uiuat.
liuione traduntur: Sienim redemptor nr̃
qui peccatores non perdere sediustificare uenit
inobliuione peccantium dereliquit delista.

Expanded text:
culpa, alienam rex et propheta simul rapuculpa, alienam rex et propheta simul rapuisse uxorem tremefactus expavit, propheta indicante flagitium suum, poenitentiam agens addidit: « Redde mihi laetitiam salutaris tui, et spiritu principali confirma me , » si enim ipse dignam Deo poenitentiam non fecisset, nequaquam aliis praedicaret; ait enim: « Doceam iniquos vias tuas et impii ad te convertentur ; » dum enim peccata sua prospexit propheta mundata per poenitentiam, non dubitavit praedicando castigare aliena, et sic sacrificium de semetipso offerre studuit, cum dicebat: « Sacrificium Deo spiritus contribulatus . » Ad haec ista suffecerant, sed omnis sententia quo plus sacris Scripturarum testimoniis confirmatur, facilius creditur; de hoc enim propheta dicit: « Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat; livionem tradentur; » si enim Redemptor noster, qui peccatores non perdere sed justificare venit in oblivione peccantium delicta derelinquit,
Abbreviated transcription (Latin):
dicis de hoc canones diuersas telegisse diuisas¬
que sententias alias resurgendi alias nequa
quã posse. Ideo nos generalissima¬
qui aceniceno incipientes cum reliquis quattuor
sententias. unanimes concordantur: Nam &¬
nos precedentes nobis patres sequimur
Quia austore dõ asacradostrina illorum non dis¬
cordamus. Acapite itaque incipientes usq
in quastum altaris ministrum haec forma
serua cognoscimus. Vt quiminor. maior pro¬
sequiturculpa maior implic&ur uindicta
& post penitentia credatur fructuosa. Quid
enimprodest triticum seminare & fructum
illius non colligere. Aut domum construere
& non illa habitare post dignam satisfactio¬
nem credimus posse uenire adhonorem pro¬
ph&adicente Numquid quicadit non adici&
ut resurgat & qui a uersus est non reuest&ur
& peccatoriait. Inquacum quedie conuersus
ingemueris tunc saluuseris. Vnde& psal¬
mistadit Cormundum crea inmeds spm̃rec
Dum enim p&uiit Nea dõ proicer&ur prolapsi

Expanded text:
dicis de hoc canones diversos te legisse, diversasque sentenquam posse. Ideo nos generales synodos a Nicaena incipientes, cum reliquis quatuor sententiis unanimes concordant. Nos ergo praecedentes nos patres sequimur: quia auctore Deo, a sacra doctrina illorum non discordamus. A capite itaque incipientes, usque in quartum altaris ministrum hanc formam servandam cognoscimus: ut quem minorem major prsequitur culpa, major ei implicetur vindicta: et sic postea poenitentia credatur esse fructuosa. Quid enim prodest triticum seminare, et fructum illius non colligere? aut domum construere, et non illic habitare? Post dignam enim satisfactionem, credimus posse redire ad honorem, propheta dicente: « Nunquid qui cadit, non adjiciet ut resurgat? et qui aversus est, non revertetur? » Idem peccatori ait: « In quacunque die conversus ingemueris, tunc salvus eris . » Unde et Psalmista ait: « Cor mundum crea in me, . » Dum enim petit ne a Deo projiceretur, pro lapsi
Abbreviated transcription (Latin):
lacuit ut secundum euuangelicam & a posto¬
licam disciplinam ne que dimissas ab ixore Neq
dimissa a marito alteri coniugatur. sedita
maneant. autsibi m& reconcilientur quod si

Expanded text:
lacuit ut secundum evangelicam et apostolicam disciplinam, neque dimissus ab uxore, neque dimissa a marito, alteri conjungatur. Sed ita maneant aut sibimet reconcilientur. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
habitacula non dicebant
Benedictio dñi superuos bene¬
diximus uobis in nominedñi. In¬
felices ergo sunt auari diuites.
qui propter res transitorias in
a&ernam dampnationem dila¬
buntur. Et e contrario. Reati
misericordes qnm̃ ipsi miseri¬
cordiam consequentur felix
est misericors. dum in hac uirtute¬
ds̃ non substantiam. sed affectum
FEMINA SINE PUDICITIA
UINTUS ABUSIONIS GRADUSEST
Femina sine pudicitia. Sicut enim

Expanded text:
habitacula non dicebant: benedictio Domini super uos, benediximus uobis in nomine Domini. infelices ergo sunt auari diuites qui propter res transitorias in aeternam damnationem dilabuntur, et e contrario beati sunt misericordes, quoniam ipsi misericordiam consequentur. felix est misericors, dum in hac uirtute non substantiam sed affectum FEMINA SINE PVDICITIA. Quintus abusionis gradus est femina sine pudicitia. sicut enim
Abbreviated transcription (Latin):
emulierȩs que partus suos necant uelque
agunt secum ut utero conceptus excuciant
Antiqua quidem definitio usque ad exitum
uitȩ eas ab ecclesia remou&. Numanus autẽ
nunc definimus ut eis decem annorum tẽpus
secundum prefixos gradus penitentiae
largiamur¬
DEHIS QUISERUOS SUOS EXTRMIUDICEM

Expanded text:
mulieribus quae partus suos necant, vel quae agunt secum ut utero conceptus excutiant. Antiqua quidem definitio usque ad exitum vitae eas ab ecclesia removet. Humanius autem nunc definimus ut eis decem annorum tempus secundum praefixos gradus poenitentiae largiamurIV. De his qui servos suos extra judicem
Abbreviated transcription (Latin):
N uidia quoque deuictum cor quasi exra¬
tione sol& ex hortari cumdicit. in quo illo
uel illo minores :cur ergo eis uel aequalis
uel superior non es : quanta uales quae illi
nonualent . Noner gotibi ut superioresesse
aut &iam aequales debent:¬
Apostolica aduersus haec damat sententia
inuidia siquidem diaboli mors intra uit
in orbem terrarum:
Nuidus certe quialienum bonum. suum
facit inuidendo supplicium nulla uid&ur
ad inuidendum concupiscentia prouocari.
sed tantum superbiae morbo uexari quo sibi
iugiter ingemescit meliorem cui in uid&
ante ferri Acper hoc sequitur diuinũ munus
in homine cum potius a marihomo debeat.¬

Expanded text:
nvidia quoque devictum cor quasi ex ratione solet exhortari, cum dicit: In quo illo, vel illo minor es? cur ergo eis vel aequalis, vel superior non es? quanta vales quae illi non valent? Non ergo tibi, aut superiores esse, aut etiam aequales debent.Apostolica adversus hoc clamat sententia: Invidia siquidem diaboli mors intravit in orbem terrarum. Invidus certe, qui alienum bonum, suum facit invidendo supplicium: nulla videtur ad invidum concupiscentia provocari, sed tantum superbiae morbo vexari: quo sibi jugiter ingemiscit meliorem, cui invidet, anteferri. Ac per hoc sequitur divinum munus in homine, cum potius amari homo debeat
Abbreviated transcription (Latin):
sitũ est. Dedamnocuius lib& rei . exteriori est
intellegendum ubi solum modo anim aduestendũ
sineglegentia interueniente damnum extiterit
factũ. Tunc secundum modum delisti . & personã
& intentionem leui oribus culpȩ iudicium sub¬
iacebit. In quomodo continetur quicquid
in regula inuenitur. siue grauissime uindictȩ
subiaceat. seu grauiori. seu regulari. seuex cõ¬
munic&ur. seu ex communicationi subiaceat.
preter hoc quod in quibusdam locis inuenitur
distristiori disciplinȩ subiaceat. Quod quidã

Expanded text:
situm est. De damno cujuslibet rei exteriori est situm est. De damno cujuslibet rei exteriori est intelligendum, ubi solummodo animadvertendum, si negligentia interveniente damnum exstiterit factum. Tunc secundum modum delicti et personam et intentionem levioribus culpae judicium subjacebit. In quo modo continetur quidquid in Regula invenitur. Sive gravissimae vindictae subjaceat, seu graviori, seu regulari, seu excommunicetur, seu excommunicationi subjaceat. Praeter hoc quod in quibusdam locis invenitur districtiori disciplinae subjaceat. Quod quidam
Abbreviated transcription (Latin):
dia implor&ur omnipotentis. Quod sinec istomodo
sanatus fuerit. predicatur a corpore monasteriq:
Etsi contigerit ut perneglegentiã dũ aut inocculto
aut inpullico ammonetur aliquid damnomonas¬
terio intulerit ex communic&ur in leuiorib culpis
secundum modũ culpae. Et perasta paenitentia
iterum reuertatur adid ubi prius tenebatur
& non solum dum uerbis mon&ur. uerũ &iam
si aliquo exsupra distis gradu deprimatur. Capitula
uero capitulus est depueris minore a&ate qua¬
liter corripiantur .xxx. ubi facile pat& quod
Inuicesimo testio scriptũ est. Sin autem imꝓbus ẽ.
uindicte corporali subdatur. Infine uidelic&
cap̃xxx. ubidicit hitales dum delinquunt. aut
ieiunus nimus affligantur. aut acris uerberib
coerceantur ut sanentur. Hunc sequitur xxuiii
Dehis quisȩpius correpti emendare noluerint.
ubi similiter septem predicti gradus insertisunt
Detertio autem modo iudiciorum sicut supra dispo¬

Expanded text:
dia imploretur Omnipotentis. Quod si nec isto modo dia imploretur Omnipotentis. Quod si nec isto modo sanatus fuerit, praecidatur a corpore monasterii. Et si contigerit ut per negligentiam, dum aut in occulto aut in publico admonetur, aliquid damni monasterio intulerit, excommunicetur in levioribus culpis secundum modum culpae. Et peracta poenitentia, iterum revertatur ad id ubi prius tenebatur. Et non solum dum verbis monetur, verum etiam si aliquo ex supradictis gradu deprimatur. Primus vero capitulus est de pueris minore qualiter aetate corripiantur, XXX. Ubi facile patet quod in vicesimo tertio scriptum est. Sin autem improbus est, vindictae corporali subdatur. In fine videlicet capitis XXX ubi dicit: Hi tales dum delinquunt, aut jejuniis nimiis affligantur, aut acris verberibus coerceantur, ut sanarentur. Hunc sequitur XXVIII. De his qui saepius correpti emendare noluerint. Ubi similiter septem praedicti gradus inserti sunt. De tertio autem modo judiciorum sicut supra dispo
Abbreviated transcription (Latin):
amputare uitia : & notandum tria inspicienda
semper iniudicio esse. personam uidelic&
intentionem. atque modum delisti. Personam:
utrum intellestu & modestia uigeat. uel duritia
& inquietudine mentis contradistor existat.
intentionem: utrum studio : an infirmitate
deliquerit. Modum utrum grauiter uel ceste
leuiter errauerit. Vnd e &regula dicit.
secundum modum culpȩ ex communicationis
uel disciplinȩ deb& extendimensura. Igitur¬
omnes spiritaliter delinquens. Tam diu secr&e
moneri deb&donecseipsum ipse improbum
reddendo ab occulto transeat adpuplicũ. Inqua
puplica correptione sinon emendauerit᷑ ex com¬
municationem leuiarum culparũ transibit
Vbicum diutius nequiuerit corrigi. Nimiũieiu¬
niorum maceratione affligatur. Perquã non cor¬
reptus sipersona extiterit talis. flagellorum coer¬
ceatur a credine. Sinuero personae non ad miserit
consideratio. Communiter abomnib: misericor¬

Expanded text:
amputare vitia. Et notandum tria inspicienda amputare vitia. Et notandum tria inspicienda semper in judicio esse, personam videlicet, intentionem, atque modum delicti. Personam, utrum intellectu et modestia vigeat, vel duritia et inquietudine mentis contradictor existit. Intentionem, utrum studio an infirmitate deliquerit. Modum, utrum graviter vel certe leviter erraverit. Unde et Regula dicit: Secundum modum culpae, et excommunicationis vel disciplinae debet extendi mensura. Quomnis spiritaliter delinquens tandiu secrete moneri debet donec se ipsum ipse improbum reddendo ab occulto transeat ad publicum. In qua publica correptione si non emendaverit, ad excommunicationem leviarum culparum transibit. Ubi cum diutius nequiverit corrigi, nimium jejuniorum maceratione affligatur. Per quam non correptus si persona exstiterit talis, flagellorum coerceatur acredine. Sin vero personae non admiserit consideratio, communiter ab omnibus misericor
Abbreviated transcription (Latin):
honestus iure dici poterit. Et ille demonasterio
expellendus qui & contumax existit. & nullo
umquam pasto adquiescit suscipere disciplinam
quemomnimodo contumacem regula uocat
Vnde & merito improbus est dicendus. quã qua
& in probum illum &iam uoc&. quilic&
frequenter corripiatur disciplinȩ tamen
regulari non contradicit. qui honestatem
quamprius dumse emendare profitens
habere uidebatur. relinquens adimprobam
duramque mentem transit. Neque ut supra
distum est omnibus personis omnes gradus
conueniri poterunt. qui a uidelic& diuerse
sunt qualitates mentium. ut unde unus med&ur.
inde alter perimitur. qua propter quorumdam
uerberibus sunt coercende personȩ. mini me
uero quorundam. De quorum qualitatibus
regula dicit. Secundum unius cuiusque inquit
qualitatem uel intellegentiam omnibusse con¬
form& & apt&. ltemq alibi. ut uiderit cuique
expedire. prudenter. &cum caritate studeat

Expanded text:
honestus jure dici poterit. Et ille de monasterio honestus jure dici poterit. Et ille de monasterio expellendus qui et contumax existit et nullo unquam pacto acquiescit suscipere disciplinam. Quem omnimodo contumacem Regula vocat. Unde et merito improbus est dicendus. Quanquam et improbum illum etiam vocet qui, licet frequenter corripiatur, disciplinae tamen regulari non contradicit: qui honestatem quam prius, dum se emendare profitens, habere videbatur relinquens, ad improbam duramque mentem transit. Neque, ut supra dictum est, omnibus personis omnes gradus conveniri poterunt; quia videlicet diversae sunt qualitates mentium; un unde  Forte, ut unde unus medetur, inde alter perimitur. Quapropter quorumdam verberibus sunt coercendae personae, minime vero quorumdam. De quorum qualitatibus Regula dicit: Secundum uniuscujusque, inquit, qualitatem vel intelligentiam omnibus se conformet et aptet. Itemque alibi: Ut viderit cuique expedire, prudenter et cum charitate studeat
Abbreviated transcription (Latin):
dato ab omnibus orando. atque adultimum
demonasterio expellendo. Tertius derebus
exterioribus. hoc est siquis damnum pernegle¬
gentia aliquod intulerit monasterio
Quastur de criminalibus delistis. Denique per
ordinem eosdem repetentes. De primo sciendũ
est quod nullatenus aliter Nisi iuxta quod
regula iub& fieri deb& hoc est non alium
sed proprium est iudicium ponendum
Desecundo sollicite considerandum quia
non omnibus personis suprascripti gradus
conueniri poterunt. quia aliter corrigendi
sunt honesti. aliter in probi. Nam regula p̃cipit
de contumacia ut secr&e semel autbis ammo¬
neatur. &alibi dicit. Si contumax fuerit
demonasterio expellatur. Necesse est ergo
ut iusto moderamine utrumque decernatur
qualiter secundum regula & contumax
secr&e moneri possit. & demonasterio expelli:
illenam que secr&e est ammonendus qui alic&
aliquid apriore imperatum refutans. Mox tam̃¬
increpatus emendationem promittens. qui&

Expanded text:
dato ab omnibus orando, atque ad ultimum dato ab omnibus orando, atque ad ultimum de monasterio expellendo. Tertius de rebus exterioribus. Hoc est: Si quis damnum per negligentiam aliquod intulerit monasterio. Quartus de criminalibus delictis. Denique per ordinem eosdem repetentes. De primo sciendum est quod nullatenus aliter nisi juxta quod Regula jubet, fieri debet; hoc est, non alienum sed proprium est judicium ponendum. De secundo sollicite considerandum quia non omnibus personis suprascripti gradus conveniri pote runt. Quia aliter corrigendi sunt honesti, aliter improbi. Nam Regula praecipit de contumacia ut secrete semel aut bis admoneatur. Et alibi dicit: Si contumax fuerit, de monasterio expellatur. Necesse est ergo ut justo moderamine utrumque decernatur. Qualiter secundum Regulam et contumax secrete moneri possit et de monasterio expelli. Ille namque secrete est admonendus: quia licet aliquid a Priore imperatum refutans, mox tamen emendatus emendationem promittens. Qui et
Abbreviated transcription (Latin):
luriminequaquam pleniter intellegentes iudi¬
ciorum sententias in regula scĩ patris nrĩ benedisti
aliter quam precipit iudicare solent. Sciendum
itaque est quattuor ibi continerimodos quibus
delinquentium error corrigitur. Primus nãq
est quemidem pater benedistus proprio iudicio
d&erminauit. ut est qui perneglegentiam.tem¬
pore constituto ad nocturnos nonpulsa uerit sig¬
num unde in oratorio satisfieri iub& & quiad
officium diuinum tarde occurrerit & qui per
neglegentiam hor refetionis ddmensam & sicui
offestur aliquid a priore & accipere rennuerit¬
& siquis dum pronuntiat psalmum audectionem
fefellerit & qui pro aliqua aste & tollitur
Secundus est despĩtalibus rebus unde ipse dicit
Siquis fracter contumax. aut in oboediens
aut superbus. aut murmurans uel in aliquo
idest spiritali tantum contrarius existens
scãẽ regule qui proficiendo usque ad septem
ex comiunicando. in ieiuniis nimus affligendo
uerberibus coercendo. Proeodem inemen¬

Expanded text:
lurimi nequaquam pleniter intelligentes judiciorum sententias in Regula sancti Patris nostri Benedicti, aliter quam praecepit judicare solent. Sciendum itaque est quatuor ibi contineri modos quibus delinquentium error corrigitur. Primus namque est quem idem Pater Benedictus proprio judicio determinavit. Ut est: Qui per negligentiam tempore constituto ad Nocturnos non pulsaverit signum. Unde in oratorio satisfieri jubet. Et qui ad officium divinum tarde occurrerit. Et qui per negligentiam hora refectionis ad mensam. Et si cui offertur aliquid a Priore, et accipere renuerit. Et si quis, dum pronuntiat psalmum aut lectionem, fefellerit. Et qui pro aliqua arte extollitur. Secundus est de spiritalibus rebus. Unde ipse dicit: Si quis frater contumax, aut inobediens, aut superbus, aut murmurans, vel in aliquo, id est, spiritali tantum, contrarius existens sanctae Regulae. Qui proficiendo usque ad septem excommunicando, in jejuniis nimis affligendo, verberibus coercendo, pro eodem inemen
Abbreviated transcription (Latin):
ita intellegi uolunt. ut si occulte. aut publice
uerbis monebatur in eodem gradu acrius corri¬
piatur. Quartus quoque modus ut predictũ
est decapitalibus criminibus constat. fornica¬
tio uidelic&. adulterio atque aebri&ate
assidua. C&erisque quae nullomodo nisi pae¬
nitentia corporali secundum austoritatem
canonicam purgantur. Inquibus & modus.
nec non & persona atque intentio semper
inspicienda sunt. ubi pariter quoque
scõrum patrum institutio. Sollicite est

Expanded text:
ita intelligi volunt, ut si occulte aut publice verbis monebatur, in eodem gradu acrius corripiatur. Quartus quoque modus, ut praedictum est, de capitalibus criminibus constat, fornicatione videlicet, adulterio, atque ebrietate assidua, caeterisque quae nullo modo nisi poenitentia corporali secundum auctoritatem canonicam purgantur. In quibus et modus nec non et persona atque intentio semper inspicienda sunt. Ubi pariter quoque sanctorum Patrum institutio sollicite est
Abbreviated transcription (Latin):
turpiter luxuriam soluunt. alios in in¬
iuriam pudicitiae sordidae cogitationes
incendunt : Non nullos deposito castita¬
tis. occasiones oblata est deiciunt. quosdã
sub inpudicitiae iugo exempla perdite
uiuentium mittunt: Sunt alii quorum
uitam lingua turpis inflammat. & tur¬
pem conscientiam manifestat. qui pri¬
us inuerecundos sermones aut profer̃
libenter aut audiunt. ac deinde paulatim
morbo crescente ab honestate deficiunt.
Cogitatio quippeest quaementem sicut
turpis inquinat. ita si fuerit honesta pu¬
rificatꝰ. Hinc est quod ille corporis fluxus
qui fit indormientibus sine culpa inter¬
dum uigilantibus contingat exculpa.
Aliud est quod in dormiente fit. aliud
quod uigilans facit. Ibi naturaliter ple¬
nitudo humoris expellitur. Hic turpiter
concupiscentia publicatur: Sed haec con¬
cupiscentia illis uigi lantibus hunc elicqr
fluxum quibus perfȩda conloquia sordi

Expanded text:
turpiter in luxuriam solvunt: alios, in inturpiter in luxuriam solvunt: alios, in injuriam pudicitiae sordidae cogitationes incendunt. Nonnullos deposita castitate, occasiones oblatae dejiciunt: quosdam sub impudicitiae jugum exempla perdite viventium mittunt. Sunt alii, quorum vitam vita turpis inflammat, et turpem conscientiam manifestat: qui prius inverecundos sermones aut proferunt libenter, aut audiunt: ac deinde paulatim morbo crescente, ab honestate deficiunt. Cogitatio quippe est, quae mentem sicut turpis inquinat; ita, si fuerit honesta, purificat. Hinc est, quod ille corporis fluxus qui fit in dormientibus, sine culpa, interdum vigilantibus contingat ex culpa. Aliud est quod in dormiente fit: aliud, quod vigilans facit. Ibi naturaliter plenitudo humoris expellitur. Hic turpiter concupiscentia publicatur. Sed haec concupiscentia illis vigilantibus hunc elicit fluxum, quibus per foeda colloquia sordid
Abbreviated transcription (Latin):
cum benedictione filiorum mutuo iunge¬
rentur: Et nisitrans gressio enim man¬
datorum fuss& : nullautiq sentir& ur
delestatio incopula coniugatorum.
uxuria quippeest inmunditia corpora¬
lis. quae fieri sol& ex in continentia libi¬
dinis & mollitiae animae. quae consentit
suae carni peccare: Quia tribus modis om¬
ne agitur peccatum. Suggestione. Delesta¬
tione Consensu. Qui concupiscentiae car¬
nis addictus. num quid non uid&ur nihil
habere superbiae cum praesertim passio
ipsa eum uideatur humiliari luxuriae
ꝑttamen nisi prius dõ rebellis exister&. cu¬
ius salubre p̃ceptum depudititia conser¬
uanda. superbi spiritus presumpitione
contemnit. Nulla eum lasciuia cupidi¬
tas prouocar&.: In animo eius diu decep
temptus dĩ preponderat & superbus ani¬
mus recepta cupiditate. pudicitiã ꝑdit.
aut obtin& m&us. Etanimus dõ subiestus
cupiditati simul ac superbiae contradicit:
plerosq enim gula & abundantia uini

Expanded text:
cum benedictione filiorum, mutuo jungecum benedictione filiorum, mutuo jungerentur. Et nisi tum transgressio mandatorum fuisset, nulla utique sentiretur delectatio in copula conjugatorum. Luxuria quippe est immunditia corporalis, quae fieri solet ex incontinentia libidinis et mollitie animae, quae consentit suae carni peccare. Quia tribus modis omne agitur peccatum: suggestione, delectatione, consensu. Qui concupiscentiae carnis addictus est, nunquid non videtur nihil habere superbiae? cum praesertim passio ipsa eum videatur humiliare luxuriae. Et tamen, nisi prius Deo rebellis existeret: cujus salubre praeceptum de pudicitia conservanda, superbi spiritus praesumptione contemnit, nulla eum lasciva cupiditas provocaret. In animo ejus diu decepttemptus Dei praeponderat, et superbus animus recepta cupiditate pudicitiam perdit; aut obtinet metus, et animus Deo subjectus, cupiditati simul ac superbiae contradicit. Plerosque enim gula et abundantia vini
Abbreviated transcription (Latin):
nium. leiunium scĩ ficare est ad iunc¬
tis bonis aliis: dignam dõ abstinentiam
carnis ostendere : Quia tunc nobis ꝓderit
quod corporanrã aut certa corporum
incentiua rigore districtionis abstinen¬
tiae castigamus. sicarnalibus desideriis
ab soluti scĩs uirtutibus floreamus. Vnde
siper delectationem & desiderium uolup¬
tatis a paradisi gaudus cecidimus. oport&
utperieiunium ac lamenta paenitentiae
Tredeamus :
uxbria quoque deuictum cor quasi exra¬
tione sol& exortari cumdicit Cur te inuo¬
luptate tua modo non dilatas. cũ quid te
sequatur ignoras: Acceptum tempus
in desideriis perdere nondebes. qui aquã
citius pertranseat nescis : Si enim misce¬
ri dĩ hominem in uoluptate coitus noll&.
in ipso humani generis exordio mascu¬
lum & feminam non feciss&: Nonenim
ds̃ ut diuina testatur austoritas ideomas¬
culum & feminam creauit ut carnali
fruerentur desiderio. aut indelectatione
carnis uiuerent. sed procreandorum

Expanded text:
nium. Jejunium sanctificare est, adjuncnium. Jejunium sanctificare est, adjunctis bonis aliis, dignam Deo abstinentiam carnis ostendere: quia tunc nobis proderit, quod corpora nostra aut caetera corporum incentiva, rigore districtioris abstinentiae castigamus, si carnalibus desideriis absoluti, sanctis virtutibus floreamus. Unde, si per delectationem et desiderium voluptatis a paradisi gaudiis cecidimus, oportet ut per jejunium ac lamenta poenitentiae redeamus. CAPUT uria quoque devictum cor quasi ex ratione solet exhortari, cum dicit: Cur te in voluptate tua modo non dilatas, cum quid te sequatur ignoras? Acceptum tempus in desideriis perdere non debes: quia quam citius pertranseat nescis. Si enim misceri Deus hominem in voluptate coitus nollet, in ipso humani generis exordio, masculum et feminam non fecisset. Non enim Deus, ut divina testatur auctoritas, ideo masculum et feminam creavit, ut carnali fruerentur desiderio, aut in delectatione carnis viverent, sed procreandorum
Abbreviated transcription (Latin):
prohibeo: Vnti motheo praecepit dicens.
Noli aquam bibere : sed modico uino utere
propter frequentestuas infirmitates:
Acper hoc nihil contra abstinentiam
faciunt qui uinum non pro ebri&ate.
sed tantum procorporis salute ꝑcipiunt:
Vnum tamen est intuendum quod nihil
illis proficiat quise acibis temperant.
siuitiis seruiunt. Quia facilius res quȩ
possid&ur abicitur. quam uoluntas:
mmonen disunt abstinentes ut nouerint
quia tunc placentem dõ abstinentiam
offerunt. cumea quaesibi dealimentis
subtrahunt indigentibus largiuntur.
Non enim dõ sed sibi quisque ieiunat siea
quaeuentri ad tempus subtrahit non in¬
opibus tribuit. sed uentri post modum
offerendo custodit Pursumq ammo¬
nendisunt ut abstinentiam suam & sem¬
persine inminutione custodiant. &nũ¬
quam hanc apud occultum iudicem exi¬
miae uirtutis credant. Nesi fortasse mag¬
niesse meriti creditur. cor inelatione sub¬
leu&ur hinc iohel ait. Scĩficate ieui¬

Expanded text:
prohibeo. Unde Timotheo praecepit, dicens: prohibeo. Unde Timotheo praecepit, dicens: Noli aquam bibere; sed modico vino utere, propter frequentes tuas infirmitates. Ac per hoc, nihil contra abstinentiam faciunt, qui vinum non pro ebrietate, sed tantum pro corporis salute percipiunt. Unum tamen est intuendum, quod nihil illis proficiat qui se a cibis temperant, si vitiis serviant. Quia facilius res quae possidetur abjicitur, quam voluntas. Admonendi sunt abstinentes, ut noverint quia tunc placentem Deo abstinentiam offerunt, cum ea quae sibi de alimentis subtrahunt, indigentibus largiuntur. Non enim Deo, sed sibi quisque jejunat, si ea quae ventri ad tempus subtrahit non inopibus tribuit, sed ventri postmodum offerendo custodit. Rursumque admonendi sunt, ut abstinentiam suam, et semper sine imminutione custodiant, et nunquam hanc apud occultum judicem eximiae virtutis credant: ne, si fortasse magni esse meriti creditur, cor in elatione sublevetur. Hinc Joel ait: Sanctificate jeju
Abbreviated transcription (Latin):
te generentur. In cassum ergo perabsti¬
nentiam corpus conteritur : si inordina¬
tis demissec motibus mens uitiis dissipcet᷑
Qui autem nonsolum aequeditate sed &iam
aquantitate ciborum cupiunt abstinere:
nihil celiud student nisi ut quantum stoma¬
cho reficiendo ac fami eximendae satis eẽ
uid&sur indulgeant: Nec explecent suos
app&itus auiditate percipiendi sed compri¬
mant. atq eis non saturitas edendi finem
faciat sed uoluntaes: Quitam acupiditate
pretiosorum ciborum quam anima ꝑceptio¬
ne uilium continebant. qui cibis nec latiorib:
uolunt carne luxuriosce dissolui. nec diften¬
tione uentris uilibus onerccri. Quando cibs¬
tinentes uiri nec dilitiosi soleant eẽ necauidi
Deuino autem abstinendo quiddicam:
unde apostolus certam fixit regulam
dicens Nolite in ebriariuino in quo est
luxoria: Quasi dicer&. luxdriam facit
& nutrit uini perceptio nimia. nonnatura
Etideo non uos uti uino. sed ne in ebriamini

Expanded text:
te, generentur. Incassum ergo per abstite, generentur. Incassum ergo per abstinentiam corpus conteritur, si inordinatis demissa motibus, mens vitiis dissipatur. Qui autem non solum a qualitate, sed etiam a quantitate ciborum cupiunt abstinere, nihil aliud student, nisi ut, quantum stomacho reficiendo ac fami eximendae satis esse videtur, indulgeant; nec expleant suos appetitus aviditate percipiendi, sed comprimant; atque eis non saturitas edendi finem faciat, sed voluntas: qui tam a cupiditate pretiosorum ciborum, quam a nimia perceptione vilium contineant: qui cibis nec lautioribus volunt carne luxuriose dissolvi, nec distentione ventris vilibus onerari; quando abstinentes viri, nec delitiosi solent esse, nec avidi. De vino autem abstinendo quid dicam? unde Apostolus certam fixit regulam, dicens: Nolite inebriari vino, in quo est luxuria; quasi diceret: luxuriam facit et nutrit vini perceptio nimia, non natura: Et ideo, non vos uti vino, sed ne inebriamini
Abbreviated transcription (Latin):
sibi per esum loquacitas. quantamentis leui¬
tas insidi&ur aspiciant: Nedum uentrimolli¬
ter seruiunt. uitiorum laqueis crudeliter
adstringantur . Audiant a postolũ dicentem¬
ł scauentri & uenter escis. ds̃ autem & hunc
& haec destru&. & rursum. Non in cõmes satio¬
nibus & ebri&atibus. & iterum esca nos non
commendat dõ. Etrursum. quorum ds̃ uen¬
ter est. & gloria in confusione eorum quia
gulãe sequitur luxuria:
XUDEREMEDIO GULAE UI
Quia primus homo hoc uitio gulae cum
posteritate sua cecidit. Neces sarium est
ut per abstinentiam resurgamus. sed
in ipsa abstinentia. est aliud quidem
quod sollerti cura pensare debemus:
Quia plerumq dumplus quam necesse¬
est perabstinentiã caro atteritur. hu¬
militas foras ostenditur: Sed de hac ipsa
humilitate grauiter interius superbitur
Ideo ammonendi sunt abstinentes ut solli¬
cite semper aspiciant. ne cumgulae uitiũ
fugiunt. Acriora his uitia quasi ex urtu¬

Expanded text:
sibi per esum loquacitas; quanta mentis levisibi per esum loquacitas; quanta mentis levitas insidietur, aspiciant: ne dum ventri molliter serviunt, vitiorum laqueis crudeliter astringantur. Audiant Apostolum dicentem: Esca ventri, et venter escis: Deus autem et hunc, et has destruet; et rursum: Non in comessationibus et ebrietatibus; et iterum: Esca nos non commendat Deo; et rursum: quorum Deus venter est, et gloria in confusione: quia gulam sequitur luxuria. De remedio gulae vitii. Quia primus homo hoc vitio gulae cum posteritate sua cecidit, necessarium est ut per abstinentiam resurgamus: sed in ipsa abstinentia est aliud quiddam quod solerti cura pensare debemus. Quia plerumque dum plus quam necesseest, per abstinentiam caro atteritur, humilitas foris ostenditur: sed de hac ipsa humilitate graviter interius superbitur. Ideo admonendi sunt abstinentes, ut sollicite semper aspiciant, ne cum gulae vitium fugiant, acriora his vitia, quasi ex virtu
Abbreviated transcription (Latin):
entris quoque ingluuies deuictũ cor¬
quasi exratione sol& ex hortari cum dicit.
Adesum dr̃ omnia munda condidit. & qui
satiari cibo respuit. quid aliud quã muneri
concesso contradicit.
At contra uideamus qualite illi homines
primi commiserint tam grande peccatũ
quod & ipsos de paradiso proiecit in hoc
uitae poenalis exitium. & in eis originali¬
ter totum damnauit genus humanum.:
Prohibitum siquidem ad nõfuerat quod de
ligno scientiae boni & mali necomederent.
sedgulae uitiae decȩpti comederunt.
Nisienim comedissent. perp&uo inmor¬
tales essent si subdõ suo uiuentes prae¬
ceptum quod acceperunt custodissent.
Nec desererentur a dõ nisi dm̃ prius ipse
desererent : Et idcirco in hanc erum nosam
huius uitae miseriam. gule delicti atq morti
traditisunt deiecti. Vbi omnis homo perpecca¬
tum nascitur. per laborem uiuit. ꝑdolorẽ moritꝰ
Qua propter ammonendi sunt gulȩ dediti
nein eo quos escarum delestationi incũbant.
luxuriae semucrone transfigant quanta

Expanded text:
entris quoque ingluvies devictum corquasi ex ratione solet exhortari, cum dicit: Ad esum Deus omnia mundo condidit: et qui satiari cibo respuit, quid aliud quam muneri concesso contradicit? At contra videamus qualiter illi homines primi commiserint tam grande peccatum, et quod ipsos de paradiso projecit, in hoc vitae poenalis exsilium, et in eis originaliter totum damnavit genus humanum. Prohibitum siquidem a Domino fuerat, quod de ligno scientiae boni et mali, ne comederent: sed gulae vitio decepti comederunt. Nisi enim comedissent, perpetuo immortales essent, si sub Deo suo viventes, praeceptum quod acceperunt custodissent. Nec desererentur a Deo, nisi Deum prius ipsi desererent. Et idcirco in hanc aerumnosam hujus vitae miseriam, gulae delicti, atque morti traditi sunt dejecti. Ubi omnis homo per peccatum nascitur, per laborem vivit, per dolorem moritur. Quapropter admonendi sunt gulae dediti, ne in eo, quo escarum delectationi incumbunt, luxuriae se mucrone transfigant: quanta
Abbreviated transcription (Latin):
paenitentiae.
Depaenitentibus autem quisiue ex grauioribus
commissis siue ex leuioribus paenitentiã gerunt
sinulla interueniat egritudo quinta feria
ante pascha eis remittendum romanȩ ecclesiae
consu&udo demonstrat. c&erum depondere
aestimanda delictorum sacer dotis est iudicare
ut adtendat ad confessionis paenitentis. & ad
fl&us atque lacrimas corrigentis. actum iube¬
redimitt. cum uiderit congruam satis fastio¬
nem. Sane siquis egritudinem inciderit
atque usque ad desperationem deuenerit ei
est ante tempus pasche relaxandum nedehoc
saeculo absque communione discedat tis.
xiuiiDe communione priuatis &ita de func

Expanded text:
poenitentiae. De poenitentibus autem qui, sive ex gravioribus commissis, sive ex levioribus poenitentiam gerunt, si nulla interveniat aegritudo, quinta feria ante Pascha eis remittendum Romanae Ecclesiae consuetudo demonstrat. Caeterum de pondere aestimando delictorum sacerdotis est judicare, ut attendat ad confessionem poenitentis, et ad fletus atque lacrymas corrigentis, actum jubere dimitti, cum viderit congruam satisfactionem. Sane si quis aegritudinem inciderit, atque usque ad desperationem devenerit, ei est ante tempus Paschae relaxandum, ne de hoc saeculo absque communione discedat. CAPUT XIV. De communione privatis, et ita defunc