comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uisdictione iubnixi. Ium sublato iudicũ nõie po¬
testas regalis inducta e. Uerũ iudicib regim̃ eoꝵ
tenẽtib. prauas religiones sepe susceperãt. Atq
offensus ab his deus: totiẽs alienigenis sub iugabat.
doñ rursus penitẽtia populi mitigatus. liberaret
eos seruitate. Item sub regib ftnitimoꝵ bellis
ob delicta uexati: postremo capti abductiq babil¬
lonẽ penas impietatis sue gxaui sexuitio pepende¬
rũt. donec cyrus ueniret inregnũ: qui statima
iudeos restituit edicto. Ex inde terrarchas habu¬
exũt: usq ad herodem: qui fuit sub imperio ti¬
lis. Iudei xp̃m cruci affixerũt. Nic reꝵ restul.
hic ordo in archanis sanctatum licteraꝵ cõtinet᷑.
Sed prius ostendam qua de cã inteͬram uenerat
xp̃us. ut fandamẽtum diuie religionis. ac rõ
clarescat. Cum sepe iudei prepͣtis salutarib repu¬
gnarẽt: atq diuma lege desciscerẽt᷑: ab ercantes

Expanded text:
risdictione subnixi. tum sublato iudicum nomine porisdictione subnixi. tum sublato iudicum nomine potestas regalis inducta est. uerum iudicibus regimen eorum tenentibus prauas religiones saepe susceperant, atque offensus ab iis deus totiens alienigenis subiugabat, donec rursus paenitentia populi mitigatus liberaret eos seruitute. item sub regibus finitimorum bellis ob delicta uexati, postremo capti abductique Babylonem poenas inpietatis suae graui seruitio pependerunt, donec Cyrus ueniret in regnum, qui statim Iudaeos restituit edicto. exinde tetrarchas habuerunt usque ad Herodem, qui fuit sub imperio Tilium Iudaei Christum cruci adfixerunt. hic rerum textus, hic ordo in arcanis sanctarum litterarum continetur. sed prius ostendam qua de causa in terram uenerit Christus, ut fundamentum diuinae religionis et ratio clarescat. Cum saepe Iudaei praeceptis salutaribus repugnarent atque a diuina lege desciscerent aberrantes
Abbreviated transcription (Latin):
siliuit fons aque. populumq recceauit. Quo
etiã coturnices incastra eoꝵ uetus induxit: ut non
modo plane celesti sed etĩa structioribus epulis sa-¬
turarẽt᷑. Pro his tñ diuinis bñficiis. honorẽ deo
nõ reddiderũt. sed depulsa iam seruitut᷑e. Iam
siti fameq deposita. i nluxuriẽ ꝓlapsi: ad pro¬
phanos egiptioꝵ ritus aĩos tranftulerũt. Cu
enĩ moyses dux coꝵ ascẽdisset in mõtem:
bouis. quẽ uocãt apiũ. quod eos signo prece¬
dexũt. figurarũt. Quo peccato ac scelere
offensus deus impiũ & ingratũ populũ: pro
merito penis grauib affecit. & legi. quã per
moysem dederat subiugauit. Postea uo̾ cum
aminis eoꝵ iudas exat. Iudei sũt appellati.
Et terra quã incoluer̃ iudea: Et prinio quidẽ
nõ domino regũ subiecti fuerũt. sed populo
ac legi. Ciuiles uidites presidebãt. nõ tñ in
annũ cõstituti sit NRomani cõsules. sed perpetua iu¬

Expanded text:
siliit fons aquae, populumque recreavit. Quo siliit fons aquae, populumque recreavit. Quo ndit. Quin etiam coturnices in castra eorum ventus invexit, ut non modo pane coelesti, sed etiam instructioribus epulis saturarentur. Pro his tamen divinis beneficiis honorem Deo non reddiderunt, sed depulsa jam servitute, jam siti fameque deposita, in luxuriam prolapsi, ad profanos Aegyptiorum ritus animos transtulerunt. Cum enim Moyses dux eorum ascendisset in montem , bouis, quem uocant Apim, quod eos in signo praecederet, figurarunt. quo peccato ac scelere offensus deus inpium et ingratum populum pro merito poenis grauibus adfecit et legi quam per Moysen dederat subiugauit. postea uero cum aminis eorum ludas erat, Iudaei appellati et terra quam incoluere Iudaea. et primo quidem non dominio regum subiecti fuerunt, sed populo ac legi ciuiles iudices praesidebant, non tamen in annum constituti sicut Romani consules, sed perpetua iu
Abbreviated transcription (Latin):
qne uersari Nũc apͥaipio totius sacaaieni pri¬
pe naeranda est. Maiotes nr̃i qui erãt pͥncipes
hebreoꝵ. cũ sterditate atq i nopia laborarẽt. transie¬
riũt incgiptũ: rei frumẽtariẽ gr̃a. Ibiq diutius cõ¬
morantes intolerabili seruitutis uigo premebant:
um misectus eoꝵ deus. eduxit eõs liberauitq de
manu regis egiptioꝵ. Post annos quad ringentos
& teiginta duce moyse. per quẽ postea lex illis
data ẽ a deo. In qua eductione ostendit uirtutẽ
maiestatis sue deus. Traiecit enĩ populian medio
mari rubro. precedente angło & scinelente aquã.
ut populus ꝑ siccũ gradiposset: quẽ uerius rit
ait poeta. Curuata in mõtis faciem. circũstetit
unda. Qua re dudita tyeannus egiptioꝵ. cum
magna suoꝵ manu inseçutus est. & mare ad huc
patens temere ⁊ngrellus. coeuntibus aquis cum
om̃i exercitu deletuset lebrei noͣ ingressi insoli¬
tudiẽ:. multa mirabilia uiderũt. Namq cim
sitim paterent᷑. ic tu uirge. rupe percussa: pro¬

Expanded text:
one versari? Nunc a principio totius sacramenti origo narranda est. Majores nostri, qui erant principes Hebraeorum, cum sterilitate atque inopia laborarent, transierunt in Aegyptum rei frumentariae gratia, ibique diutius commorantes, intolerabili servitutis jugo premebantur. Tum misertus eorum Deus eduxit eos, ac liberavit de manu regis Aegyptiorum post annos quadringentos et triginta, duce Moyse, per quem postea illis lex a Deo data est: in qua eductione ostendit virtutem suae majestatis Deus. Trajecit enim populum medio Mari Rubro, praecedente angelo, et scindente aquam, ut populus per siccum gradi posset, quem verius ut ait poeta Curvata in montis faciem circumstetit unda. Qua re audita, tyrannus Aegyptiorum cum magna suorum manu insecutus, et mare adhuc patens temere ingressus, coeuntibus aquis cum omni exercitu deletus est. Hebraei vero ingressi in solitudinem multa mirabilia viderunt. Nam cum sitim paterentur, ictu virgae rupe percussa, pro
Abbreviated transcription (Latin):
dei. sanctam uirginẽ cuius uteto se in sinuaret ȩlegit.
Dilla diumo sp̃ũ hausto repleta concepit&⁊ pcum
ullo a tactu uiti. repente uirginalis uterus iptumu¬
ullo Quod si aĩalia queda uento guciura csciper

Expanded text:
dei sanctam uirginem cuius utero se insinuaret elegit. dei sanctam uirginem cuius utero se insinuaret elegit. at illa diuino spiritu hausto repleta concepit et sine ullo adtactu uiri repente uirginalis uterus intumuit. quodsi animalia quaedam uento et aura conciper
Abbreviated transcription (Latin):
confusi sũt sapientes. Trepidauerũt & capti
sũt. quia uerbum dñi reprobauerũt. Ergo
ut ceperã dicere. cũ statuiss& deus doctote
uirtutis mittere ad hoĩes. tenasci eũ denuo
incarne precepit. & ip̃i hõiem similẽ fieri:
cui dux d comes & magister ẽẽt futurus.
ed tamẽ qm̃ demens & p̃ius ẽ erga suos deuis
ad eos ipos eum misit quos oderat᷑: ne illis
inpecpetuũ salutis uiã clauderet: sed daret his
liberam facultatẽ sequẽdi deũ: ut & premium
uite adipiscerent᷑. si secuti fuisset᷑. quod
plurimi eoꝵ faciũt. atꝗ faͤcerũt: aut culpa
sua in penã mortii incurrerẽt. si regẽ suũ
repudiassẽt: Apud illos igit᷑. & ex eoꝵ semine
regnare eũ iussit. ne si fuisset alienigena :
iustam posiẽt excusationẽ de lege prẽtendet̃
quod eum nõ iuscepissẽt: simul ut nulla or̃o
gens eẽt intetra: cui spes ĩ motalitatis nega.¬
ret᷑. Descendens itaq de celo sc̃tũs ille spũs

Expanded text:
confusi sunt sapientes, trepidauerunt et capti confusi sunt sapientes, trepidauerunt et capti sunt, quia uerbum domini reprobauerunt. ergo, ut coeperam dicere, cum statuisset deus doctorem uirtutis mittere ad homines, renasci eum denuo in carne praecepit et ipsi homini similem fieri, cui dux et comes et magister esset futures. sed tamen quoniam clemens et pius est erga suos deus, ad eos ipin perpetuum salutis viam clauderet; sed daret his liberam facultatem sequendi Deum, ut et praemium vitae adipiscerentur, si secuti fuissent, quod plurimi eorum faciunt, atque fecerunt, et culpa sua in poenam mortis incurrerent, si regem suum repudiassent. Apud illos igitur, et ex eorum semine regenerari eum jussit, ne, si fuiiustam possent excusationem de lege praetendere, quod eum non suscepissent, simul, ut nulla omnino gens esset in terra cui spes inmortalitatis negaretur. Descendens itaque de caelo sanctus ille spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
uatos ngentes quȩ longe sũt. & que nõ audierĩt
glam mẽã. Ex nũtiabut claritatẽ mẽa ingẽtes.
olens igit deus mediatorẽ populi mittere inte̾ram
noluit eũ in potestate & inclatitate celesti mittere.
ut ingratus indeũ poprilus in extore maxinũ
induceret᷑ ac penas proficinorib sius luerent.
qui dñm ac deũ suũ nõ recepissẽt. quod olim
ꝓpħe cecinerãt sic ẽẽ futurũ: Isayas quidem:
que idem ip̃i iudei serra cõsectum crudelis¬
sime necauerũt. ita dicit: Audi celum & per¬
nui & &x altaui. ips aũt me spreuecũt. Agno¬
uit: bos possessorem suũ. & asinus preseplum
dñi sui. Israel dũt me nõ cognouit. & populus
me nõ intellexit. Hieremias qo ẜ simłe att. Coͣ¬
gnouit tp̃us suũ turtur: & ixundo: &ruris pas¬
spͤces custodierũt tempora introitus sui. Po¬
pulus autẽ meus nõ cognouit iudicium dłũ.
Qũo dicitis sapiẽtes sumus & lex dñi nobi sc̃
ẽ: Incassum facta ẽ metatura falsi scribe &

Expanded text:
t gloriam meam, et nuntiabunt claritatem meam in gentes. uolens igitur deus metatorem templi sui mittere in terram noluit eum in potestate et claritate caelesti mittere, ut ingratus in deum populus in errorem maximum induceretur ac poenas pro facinoribus suis luerent qui dominum ac deum suum prophetae cecinerant, sic esse facturum. Esaias enim, quem ipsi Judaei serra confectum crudelissime necaverunt, ita dicit : Audi coelum, et perneraui et exaltaui, ipsi autem me spreuerunt. agnouit bos possessorem et asinus praesepem domini sui: Israhel autem me non agnouit et populus me non intellexit. Hieremias quoque similiter ait: cognouit tempus suum turtur et hirundo, et ruris passeres custodierunt tempora introitus sui, populus autem meus non cognouit indicium domini. quomodo dicetis: sapientes sumus et lex domini nobiscum est? in cassum facta est metatura falsa scribae,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedente de ore suo. uocalem spum quẽ nõ
utero sed mente cõciperat: ⁊ n ex cogitabili qua¬
dam maiestatis sue uixtute ac pot̾entia. in esti¬
giem. que proprio sensu & sapĩa uigebat com¬
prehendit. Et alios quidem sp̃iis suos in an¬
gelos figurauit. Num sp̃ũs dissolubiles sũt:
quia mortales sumus: Dei aũt sp̃us & uiuũt
& manẽt & sensiũt : quia ip̃e ĩmortalis ẽ
& sensus ac uite dator. Nostre uoces licet

Expanded text:
procedentem de ore suo uocalem spiritum, quem non procedentem de ore suo uocalem spiritum, quem non utero, sed mente conceperat, inexcogitabili quadam maiestatis suae uirtute ac potentia in effigiem, quae proprio sensu et sapientia uigeat, conprehendit; et alios item spiritus suos in angelos figurauit. nostri spiritus dissolubiles sunt, quia mortales sumus, dei autem spiritus et uiuunt et manent et sentiunt, quia ipse immortalis est et sensus ac uitae dator. nostrae uoces licet
Abbreviated transcription (Latin):
sic etia mater diceret᷑. Quomodo igit᷑ p̃rocreauit¬
filium primũ.: Nec scici a quoqͣͣ possũt: nec
enarati opera diuina: sed tñ sctẽ lr̃e docent. in
quib cautum ẽ illum dei filiũ dei ẽẽ sermonẽ
Itemq ceteros angłos dei spũs iȩ. Nam sermo t̃
spũs cum uoce aliquid significatte platus. Sed
Siquidem spũs naxibus. ore sermo procedit: ma¬
gna int hũc dei filiũ ceterosq angłos differẽtia
est. Illi eĩm ex deo taciti spris exierũt. quia nõ
ad docttinã dei tradendam: sed ad ministeriũ
creabant᷑. Ille uõ cũ sit & ip̃e spũs. tam̃ cũ uoce
ac sono: ex dei ore processit. sic uerbum: ea
rone. quia uoce eius ad populum fuexat usu¬
rus .÷. quod ille magister futurus eẽt. doc t̾ne
dei & celestis archani ad hõies perfetedi. qͦd¬
ip̃m pͦ locutus est. ut ꝑ ẽũ ad nos loqueret᷑.
R ille uocẽ dei ac uoluntatẽ reuelaret nõb.
Merito igit᷑ pͥmo ac uerbũ dei dicit᷑: quia deus

Expanded text:
sic etiam mater diceretur. quomodo igitur procreauit? primum nec sciri a quoquam possunt nec enarrari opera diuina, sed tamen sanctae litterae docent, in quibus cautum est illum dei filium dei esse sermonem itemque ceteros angelos dei spiritus esse. nam sermo est spiritus cum uoce aliquid significante prolatus. sesiquidem spiritus naribus, ore sermo procedit, magna inter hunc dei filium ceterosque angelos differentia est. illi enim ex deo taciti spiritus exierunt, quia non ad doctrinam dei tradendam, sed ad ministerium creabantur. ille uero cum sit et ipse spiritus, tamen cum uoce ac sono ex dei ore processit sicut uerbum, ea scilicet ratione, quia uoce eius ad populum fuerat usurus, id est quod ille magister futurus esset doctrinae dei et caelestis arcani ad homines perferendi. ipsum primo locutus est, ut per eum ad nos loqueretur et ille uocem dei ac uoluntatem nobis reuelaret. merito igitur sermo ac uerbum dei dicitur, quia deus
Abbreviated transcription (Latin):
conprehelȩ. Quãto magii dei uocẽ credendũ est:
& manẽs ⁊ neternũ & sensu ac uixtute comitari
quã de deo ꝑt̾e: tanꝙͣ riuus de fonte traduxeĩt.
Quod siquis mirat᷑ ex deo deũ platione uocis ac
spũs potuisse gn̾ari. si sacras uoces ꝓhaꝵ cogno¬
uerit: desinet ꝓfecto mitati. Salomonẽq
prẽm eius dauid: potẽtissimos reges tuisse:
cesdem prophetas: etiã his fortasse sit notum qui
diuinas lr̃as nõ attigerũt: quoꝵ altex qui posteri¬
us regnauit. troiane urbis excidiũ: centũ & qua¬
dragi̾nta ante cessit annis. Huius pr̃ diuinoꝵ
sic ait. Uerbo dei celi solidati sũt. & spus oris
cius om̃is uixtus eoꝵ. Item xuesus inpsalmo ꝑ¬
aliuiᵃ Eructauit cor meũ uerbrĩ bonũ. dico
ego opera mea regi. Contestans: uidelic&. nulli
alis opera dei nota t̃ẽ: nisi filio soli. qui est
uerbum dei. & quẽ regnare inperpetuum
necesse ẽ. Item salom̃o ip̃m uerbum dei c̃s
demonsirat cuius marub opera iita mudi fan¬

Expanded text:
conprehensae: quanto magis dei uocem credendum est et manere in aeternum et sensu ac uirtute comitari, quam de deo patre tamquam riuus de fonte traduxerit! quodsi quis miratur ex deo deum prolatione uocis ac spiritus potuisse generari, si sacras uoces prophetarum cognouerit, desinet profecto mirari. Solomonem patremque eius Dauid potentissimos reges fuisse et eosdem prophetas etiam iis fortasse sit notum, qui diuinas litteras non attigerunt: quorum alter, qui posterius regnauit, Troianae urbis excidium centum et quadraginta annis antecessit. huius pater diuinorum sic ait: uerbo dei caeli solidati sunt et spiritu eius omnis uirtus eorum. item rursus in psalmo XLIIII: eructauit cor meum uerbum bonum, dico ego opera mea regi, contestans uidelicet nulli alii opera dei esse nota nisi filio soli, qui est uerbum dei et quem regnare in perpetuum necesse est. item Solomon ipsum uerbum dei esse demonstrat, cuius manibus opera ista mundi fa
Abbreviated transcription (Latin):
doceretq iustitiã. Uex tã nõ inuirtute angłi aut
potestate celesti sed infigura hõis & cõditione
mõtali. & cum magiterio functus tursla tra¬
deret᷑ inmanus im̃pioꝵ mõtemq susciperet:
ut ea qͦ per uirtutem domita resurgeret: &
hõi quẽ induerat. quem gerebat: & sp̃e uncende moͣ¬
ns offectet E ad prernũ ĩ motilitats ad pusteret
lanc ergo dispositione ne quis iguorel: docebuous
pre dista ee om̃ia. que inxp̃o uidemus eẽ cõpleto
N emo asscueranoni nr̃e fidem comadeti nisi offere¬

Expanded text:
doceretque justitiam: verumtamen non in virtute Angeli, aut doceretque justitiam: verumtamen non in virtute Angeli, aut potestate coelesti, sed in figura hominis, et conditione mortali, ut cum magisterio functus fuisset, traderetur in manus impiorum, mortemque susciperet, ut ea quoque per virtutem domita, resurgeret, et homini, quem induerat, quem gerebat, et spem vincendae mortis afferret, et ad praemia immortalitatis admitteret. Hanc ergo dispositionem ne quis ignoret, docebimus praedicta esse omnia, quae in Christo videmus esse completa. Nemo assevera
Abbreviated transcription (Latin):
tonem sigficat &x sermonẽ: quia ille est uox &
sapia deĩ hũc sermonẽ diuinum ne pħi quidem
ignorauerũt. Si quidem ⁊ eno reꝵ nature dispo¬
fitorẽ atq opificem uniu̾sitatis ronẽ predicat
quẽ & fatum & necessitatẽ xeꝵ & deũ & aũim
iouis micupat. ea scilicet cõ suctudine: qua solet
ioue ꝓdeo accipere. sed nihil obstant uerba cũ
Pententia cõgeuat ueritati. Et eni spũs lei quẽ
illi aĩum ious noĩant. Nam ꝓrismegistus qui
ueritatem pene uniu̾sam nescio quo ĩnuestiga
uit. uirtutemq maiestatem uerbi sepe descrip¬
sit. sic̃ declarat iepͥius illd exemplum: quo fate
ratio modum hõis excedit.⁊ Dixi de natiuita¬
te pͥma brerut᷑ ut p̃otui: Nuc̃ de secunda qm̃ cõ¬
trouersia ẽ in ea maxĩa latius dissetẽdum ẽ:
ut ueritatẽ scire cuꝑit̃tib lum̃ intelligentie
apͥncipio processisse dispositionẽ sumi dei : ut iẽt
necesse appropinquãte seculi t̾mino dei fliũ
descendere int̾ram: ut consritueret deo templii

Expanded text:
sermonem significat et rationem, quia ille est et uox et sapientia dei. hunc sermonem diuinum ne philosophi quidem ignorauerunt, siquidem Zenon rerum naturae dispositorem atque opificem uniuersitatis λόγον praedicat, quem et fatum et necessitatem rerum et deum et animum Iouis nuncupat, ea scilicet consuetudine, qua solent Iouem pro deo accipere. sed nihil obstant uerba, cum sententia congruat ueritati. est enim spiritus dei quem ille animum Iouis nominauit. nam Trismegistus, qui uerivit, virtutem majestatemque verbi saepe descripsit, sicut declarat superius illud exemplum, quo fatetratio modum hominis excedat. Dixi de nativitate prima breviter, ut potui. Nunc de secunda, quoniam controversia est in ea maxima, latius disserendum est; ut veritatem scire cupientibus lumen intelligentiae a principio processisse dispositionem summi Dei, ut esset necesse, appropinquante saeculi termino, Dei Filium descendere in terram, ut constitueret Deo templum,
Abbreviated transcription (Latin):
ex tinctuꝵ que oĩa uera sũt p̃ter unum
qđ ionie dixit illa factuꝵ que deus faciet.
Sid &x ilłd nõ sine demonũ fraude subtrac¬
tum ẽ: missum iri tuc̃ apre filiũ dei qui
delens omĩb malis pios liberet. Quod her-¬
mes tñ nõ dissimulauit: in eo enĩ libro

Expanded text:
extincturum. quae omnia uera sunt praeter unum, extincturum. quae omnia uera sunt praeter unum, quod Iouem dixit illa facturum quae deus faciet. sed et illut non sine daemonum fraude subtractum, missuiri a patre tunc filium dei, qui deletis omnibus malis pios liberet. quod Hermes tamen non dissimulauit. in eo enim libro
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscet no sexus aut infantie miserebit᷑:
Confundent᷑ omia & miscebunt᷑ contea fas
cinio terra uniu̾sa uastabit᷑. Cum hec facta
erũt tum iusti & sectatores ueritatis cõgre¬
gabũt se amalis & fugient in solitudines
quo audito impius rex inflamatꝰ ira: ue¬
niet cũ exercitu magno & admotis omĩb
copiis circũdabit mõtẽm inquo iusti mora-¬
brint᷑. ut cos cõprehẽdat. Illi uõ ubi se clau
ad deũ uoce magna &auxiliũ celeste im¬
plorabũt: & exaudiet eos deus. & mittet
regem magnũ de celo qui eos eripiat acli¬
beret: om̃sꝗͣ impios ferro igniq disꝑdat .i
etiã uates ex instinctu demonũ cecinerũt.
Histaspes enĩ quẽ suꝑius nõĩaui descripta ini¬
ꝗtate seculi huius extremi pios ac fideles a
nocẽtib segregatos ait Cũ fletu & gemitu
extenturos ee ad celũ manus & implora¬
turos ẽẽ fidem iouis. Iouẽ respecturũ ad
tͥram &x audituꝵ uoces hõiu atꝗ impios

Expanded text:
adgnoscet, non sexus aut infantiae miserebitur: adgnoscet, non sexus aut infantiae miserebitur: confundentur omnia et miscebuntur contra fas, cinio terra uniuersa uastabitur. cum naec iacta erunt, tum iusti et sectatores ueritatis segregabunt se a malis et fugient in solitudines. quo audito inpius inflammatus ira ueniet cum exercitu magno et admotis omnibus copiis circumdabit montem in quo iusti morabuntur, ut eos conprehendat. illi uero ubi se clausad deum uoce magna et auxilium caeleste inplorabunt, et exaudiet eos deus et mittet regem magnum de caelo, qui eos eripiat ac liberet omnesque inpios ferro ignique disperdat. piritu tum etiam uates ex instinctu daemonum cecinerunt. Hystaspes enim, quem superius nominaui, descripta iniquitate saeculi huius extremi pios ac fideles a nocentibus segregatos ait cum fletu et gemitu extenturos esse ad caelum manus et inploraturos fidem Iouis: Iouem respecturum ad terram et auditurum uoces hominum atque inpios
Abbreviated transcription (Latin):
&mirãtib cũctis tapiet᷑ incelũ. Rex uoͣ
seq coli iubebit ut dei filiũ. & dabit᷑ po¬
testas ut faciat signa & ꝓdigia quibus
uisis irretiat hoĩes ut adorẽt eũ uidebiti
ignẽ descender̃ de celo &x solem a suis cur-¬
sibus stare & imagines loqui & fient hec sub
uerbo eius. quib miraculis etiã sapiẽtiũ plu¬
rimi allicient᷑ ab eo. Tunc exuere templũ
dei conabit᷑: & iustũ populũ ꝑsequet᷑: &¬
erit pressura & cõtertio qualis nunꝗͣ fuit
a pͥncipio miidi quicũꝗ crediderĩt atq acces¬
serit. signabunt᷑ ab eo tanꝙͣ pecudes. Qui
aut recusauerĩt nota eius. aut inmõtes
fugiẽt aut cõprehẽsi ex quisins cruciatibus
necabunt᷑. Idem iustos hoĩes obuoluet libris
iustitia proiciet᷑ & in nocẽtia odio erit . qͦ
mali bonos hostilit p̾dabunt᷑. Nõ lex aut
ordo aut militie disciplina serrabit᷑. Non
canos quisq reuerebit᷑: nõ officiũ pieratis

Expanded text:
et mirantibus cunctis rapietur in caelum. rex uero et mirantibus cunctis rapietur in caelum. rex uero se coli iubebit ut dei filium. et dabitur ei potestas, ut faciat signa et prodigia, quibus uisis inretiat homines, ut adorent eum. iubebit ignem descendere a caelo et solem a suis sibus stare et imaginem loqui, et fient haec sub uerbo eius: quibus miraculis etiam sapientium plurimi adlicientur ab eo. tunc eruere templum dei conabitur et iustum populum persequetur et erit pressura et contritio qualis numquam fuit a principio mundi. quicumque crediderint atque accesserint ei, signabuntur ab eo tamquam pecudes, qui autem recusauerint notam eius, aut in montes fugient aut conprehensi exquisitis cruciatibus necabuntur. idem iustos homines obuoluet libris iustitia proicietur et innocentia odio erit, quo mali bonos hostiliter praedabuntur. non lex aut ordo aut militiae disciplina seruabitur, non canos quisquam reuerebitur, non officium pietatis
Abbreviated transcription (Latin):
genus ut uix decima ꝑs hoĩum telinquat᷑:
etia unde mille ꝓcesserãt: uix ꝓdiet cetũ.
ecultorib enã dei duẽ ꝑtes interibũt: &
tertia que fuerit probata remanebit. Sed pla¬
nius quõ id eueniat exponã. ĩminẽte tpoꝵ
cõclusione: pħa magnus mitet᷑ adeo ꝗ
cõuertat hoĩes ad dei agnitione  acci¬
piat potestatem mixabilia faciẽdi. Ubicũ¬
ꝗ hoies nõ audiexit eũ daudet celum &e
Abftinebit imbres: aqua cõuertet in san¬
ꝯiuiem : & cruciabit illos siti ac fame: &
quicũꝗ conabit᷑ eũ leder̃ ꝓcedet ignis
ex ore eius atq amburet illũ. his ꝓdigiis
ac uirtutib cõuertet multos a dei cultu.
eractisꝗ opetib ip̃ius alter rex oriet᷑ esy¬
ria. malo sp̃ũ genitus euersor ac ꝑditor
gnũs humani. qui reliquias illuis prioris
Enali cũ ip̃o simul deleat. Hic pugnabit
aduersus ꝓpħam dei &uincet & inter¬
ficiet eũ & insepultum iacetpatiet᷑. Sed
post diem t̾tiũ reuiuiscet atq inspectãtib

Expanded text:
decima pars hominum relinquatur, et unde mille processerant, uix prodient centum. de cultoribus etiam dei duae partes interibunt et tertia quae fuerit probata remanebit. Sed planius quomodo id eueniat exponam. imminente iam temporum conclusione propheta magnus mittetur a deo, qui conuertat homines ad dei agnitionem, et accipiet potestatem mirabilia faciendi. ubicumque homines non audierint eum, claudet caelum et abguinem, et cruciabit illos siti ac fame; et quicumque conabitur eum laedere, procedet ignis de ore ejus, atque amburet illum. His prodigiis atque virtutibus convertet multos ad Dei cultum; peractisque operibus ipsius, alter Rex orietria malo spiritu genitus, euersor ac perditor generis humani, qui reliquias illius prioris mali cum ipso simul deleat. hic pugnabit aduersus prophetam dei et uincet et interficiet eum et insepultum iacere patietur, sed post diem tertium reuiuiscet atque inspectantibus
Abbreviated transcription (Latin):
liabilis uit ⁊pmna est̃ asellus cuus sacrificii co infastis
hod redait᷑. Cum dii om̃s ad festum mattis magne
duenissent: epulisq satiati: nocter iusibus ducerent.
quieuisse humi uestam soptiũq cepisse ibi priapuem
sonno eius ac pudicitie infidiatu sed illa tatempesemo
clamote aselli. quo silenus uehebat᷑ excitã libidinen
uo msidiatoris esse deceptam: hac de cã lapsacenos asellũ
poi apo quasi in ultione mastate cõsuerusle. Apud to-¬
mano suo cundem uestalib sactis i honorem pucdi¬

Expanded text:
litabilis uictima est asellus, cuius sacrificii ratio in Fastis litabilis uictima est asellus, cuius sacrificii ratio in Fastis haec redditur. cum dii omnes ad festum Matris Magnae conuenissent epulisque satiati noctem lusibus ducerent, quieuisse humi Vestam somnumque cepisse; ibi Priapum somno eius ac pudicitiae insidiatum, sed illam intempestiuo clamore aselli quo Silenus uehebatur excitatam, libidinem uero insidiatoris esse deceptam ; hac de causa Lampsacenos asellum Priapo quasi in ultionem mactare consuesse, aput Romanos uero eundem Vestalibus sacris in honorem pudi
Abbreviated transcription (Latin):
sapimis: declatat: mõtale muliete fuisse ac pene
orban: nisi binicum reperisset: quod illũ ip̃m poetam
minime fugit apud quẽ pompeus adulescens morte
pr̃is audita hec loquit᷑. Quolua busto iam num̃e
gentib isim. Et tectum ligno sparga ꝑ uultus osyrim.
Hic est osytis que serapim uł serapidem uulgus appel¬
lat: Colent eĩz mõtuis cõsecratis noĩa ĩmutati: credo
ne quis ios putet hoĩes fuisse. Nam & Nomub&d qui-
marica: & ino postꝗ se precipitauit leuchotea ma¬
retq matuta. Et melicertes filus cius palemon atq
portunus. Sacra uõ cereris elensine. nos his dissr¬
iba. Nam sicut ibi osytis puer planctu matris in¬
quitit᷑. ita hic ad in cestum patcui pt̃ĩoniu rapta ꝓtoser¬
pͥma. Quam quia facib ex ethne uertioe accensis que¬
sisse insicilia ceres diat᷑. id circo sacta euuis ardentium
thodaꝵ iastatione celebrant᷑ Apud lassacum prisapo

Expanded text:
sapimus declarat mortalem mulierem fuisse ac paene sapimus declarat mortalem mulierem fuisse ac paene orbam, nisi unicum repperisset. quod illum ipsum poetam minime fugit, apud quem Pompeius adulescens morte patris audita haec loquitur: euoluam busto iam numen gentibus Isim et tectum lino spargam per uulgus Osirim. hic est Osiris, quem Serapim uel Serapidem uulgus appellat. solent enim mortuis consecratis nomina immutari, credo ne quis eos putet homines fuisse. nam et Romulus postMarica. et Ino postquam se praecipitauit, Leucothea materque Matuta et Melicertes filius eius Palaemon atque Portunus. sacra uero Cereris Eleusinae non sunt his dissimilia. nam sicut ibi Osiris puer planctu matris inquiritur, ita hic ad incestum patrui matrimonium rapta Proserpina: quam quia facibus ex Aetnae uertice accensis quaesisse in Sicilia Ceres dicitur, idcirco sacra eius ardentium taedarum iactatione celebrantur. aput Lampsacum Priapo
Abbreviated transcription (Latin):
faciũt alia uicutis quã eadez belonã riocãt. inquibus
ip̃i sacerdotes nõ alieno sed suo cruore sacrificãt. Septis
nanꝗ humeris & utraꝗ manu desitictos gladios exezen¬
tes curtũt. efferunt młamiut. Optime ig̃ quinalimmꝰ
isanatio ill inquie. Si deus cogit iratus est. etiam
ne hec sacra sũt. Non ne satius est. pecudur more
uuere q̃ deos tam impios. tam ptosnes totisqu¬
Q catera que catent scelere. ne studio isectandi ende¬
a neis dignie peiora ssidis egiptia sacenesũt quatenꝰ
filiu paruulig. uł petdidert. ał muenetit a lam pun¬
mo sa cetdotes euis de glabrato cõpore pectora sua tun¬
dut. lamentat᷑ sicut ip̃a cum perdiderit fecerat. demde
puer producit᷑. quasi iuentus: & iletitia luctus ille mu¬
tat᷑. Ideo lucanus Nunꝗͣ que satis quesitus osyris. Sem¬
per emi perdũt: semꝑ &̾ inueniũt. Refert᷑ ergo insa¬
cris imago rei que uere gesta est. Que profecto siꝗd

Expanded text:
faciunt — alia Virtutis, quam eandem Bellonam uocant, in quibus faciunt — alia Virtutis, quam eandem Bellonam uocant, in quibus ipsi sacerdotes non alieno, sed suo cruore sacrificant. sectis namque umeris et utraque manu destrictos gladios exerentes currunt ecferuntur insaniunt. optime igitur Quintilianus in Fanatico istud inquit si deus cogit, iratus ene haec sacra sunt? Nonne satius est pecudum more vivere, quam deos tam impios, tam profanos, tam sanet caetera, quae carent scelere, ne studio insectandi videamur eligere pejora. Isidis Aegyptia sacra sunt, quatenus filium paruulum uel perdiderit uel inuenerit. nam primo sacerdotes eius deglabrato corpore pectora sua tundunt lamentantur, sicut ipsa cum perdidit fecerat; deinde puer producitur quasi inuentus et in laetitiam luctus ille mutatur. ideo Lucanus: numquamque satis quaesitus Osiris. semper enim perdunt, semper inueniunt. refertur ergo in sacris imago rei quae uere gesta est, quae profecto si quid
Abbreviated transcription (Latin):
ucidiis in quinat᷑: orbitãtib mattane. humanis sensibus
spoliant: Quid põt ẽẽ his hõĩbus sanctis: aut quid mnpro¬
pͥhanis locis faciãt. qui mt aras deoꝵ suma scelera cõmittũt.
escennius festus inlibris historiaꝵ ꝑ satita refent. Carea¬
ouas sacieno humanas hostias solitos mmimolace : & cũ
uusti esserit ab anathocle rege siculoꝵ itatue sibi deum
putauisẽ. ita ut giligentius piaculu solueret᷑. ducẽtos
nobulurm filibs imolasse: ⁊ atitũ teligio potuit suader
malors. que peperit sepe scelerosa atꝗ impia facta
ui ergo demẽtissimi hoĩes. illo sacrificio ꝯsulebart᷑.
au tanta partem ciuitatis occiderẽt ꝙͣ tum fortisse
ne agathodes quide uictor occiderat᷑  Ab isto gñe sa¬
ctoꝵ nõ minoris same iudicada sũt publica illa sacca
quoꝵ alia sunt matris: in quib hoĩes siuis qp̃is uitilibus
litant Amputato eĩm sexu: nei uizos se nec femĩas

Expanded text:
icidiis inquinant. orbitatibus mactant, humanis sensibus icidiis inquinant. orbitatibus mactant, humanis sensibus spoliant? quid potest esse his hominibus sancti? aut quid in profanis locis faciant qui inter aras deorum summa scelera committunt? Pescennius Festus in libris historiarum per saturam refert Karthaginienses Saturno humanas hostias solitos immolare et cum uicti essent ab Agathocle rege Siculorum, iratum sibi deum putauisse; itaque ut diligentius piaculum soluerent, ducentos nobilium filios immolasse. tantum religio potuit suadere malorum. quae peperit saepe scelerosa atque inpia facta. cui ergo dementissimi homines illo sacrificio consulebant, cum tantam partem ciuitatis occiderent, quantam fortasse ne Agathocles quidem uictor occiderat? ab isto genere sacrorum non minoris insaniae iudicanda sunt publica illa sacra, quorum alia sunt Matris, in quibus homines suis ipsi uirilibus litant — amputato enim sexu nec uiros se nec feminas
Abbreviated transcription (Latin):
dem hoĩem uł quia uidet᷑ ambiguũ & fas illi: & hõ
iaci solet. Ueru id genus sacrificii abhercule cu ex
hispania rediret dicit᷑ ẽẽ sublatu. ritu tam̃ perina.¬
nente. ut pro ueris hoib imagines iacerent᷑ scicpo
ut Diudius in fastis doc&: donꝰ ihec ueĩt thirinthiꝰ
atua quot annis. Tristia leucadio sacra pet acta modo
iliii stamneos m aquam misisse quitites. Hlerculis
eremplo cotpora falli iace. Hec sacra uestales uirgmes
facuit ut aĩt idem. Tu quoq piscoꝵ urgo simulachra
suiror Uistere roboreo stipea ponite soleret. Nlaua de ioiu¬
fuisse hus ut paticidius suus idest tetrũ & execrabile
humano gnii facinus: sacreficiũt uocarẽt cũ teneras ati
mnocẽtes aĩas que maxĩe est etas parẽtib dulcior. sine ullo
tam̃ foetus suos amãt feritate superarẽt. O demẽsiam
in sanabilem. quid illis isti dii facere amplius posset᷑ si
ẽent iratissii quã faciãt propiti: cu suos cultores pat-¬

Expanded text:
 hominem quod quia uidetur ambiguum, et fax illi et homo iaci solet. uerum id genus sacrificii ab Hercule, cum ex Hispania rediret, dicitur esse sublatum, ritu tamen permanente ut pro ueris hominibus imagines iacerentur e scirpo, ut Ouidius in Fastis docet: donec in haec uenit Tirynthius arua, quotannis tristia Leucadio sacra peracta modo. illum stramineos in aquam misisse Quirites, Herculis exemplo corpora falsa iaci. haec sacra Vestales uirgines faciunt, ut ait idem: tum quoque priscorum uirgo simulacra uirorum mittere roboreo scirpea ponte solet. nam de fuisse homines, ut parricidium suum id est taetrum atque exsecrabile humano generi facinus sacrificium uocarent, cum teneras atque innocentes animas, quae maxime est aetas parentibus dulcior, sine ullo iarum, quae tamen fetus suos amant, feritate superarent! o dementiam insanabilem! quid illis isti dii facere amplius possent, si essent iratissimi, quam faciunt propitii, cum suos cultores parr
Abbreviated transcription (Latin):
piliiq instituere numȩ. tremitas hic oĩa ponit:
ut pueri infantes credũt signa dĩa aena. Uiue
signis cormesse aenis. Pergula pictoꝵ ueri ni¬
chil omĩa ficta. Pocta quidem stultos hoĩes
infantib comparauit. At ego m̃łto impruden¬
tiores esse dico Illi cim simulachra hor̃es putãt
esse: hi deos illos etas ficit putat̃ quod nõ est:
hos stulictia. Illi utiq breui desitũt falli. hoꝵ
uanitas & durat semꝑ & crescit. Sacta liberi
pris primus orpheus induxit ingiecia pͥmusꝗ
cclebrauit inmõte boetie. thebis ubi libet natus est pro¬
ximo qui cũ frequẽt cantu citare personaret atheron ap¬
pellatus est. Ea sacca etiã nũc orphica noĩant᷑: in quib
ipe postea dilaceratus et carpitus est. & fuit pet cadem
fere sp̃a quibrs faunus. sed quis etate̾ precesserit dubi¬
tari põt. si quidem per eosdem annos latinus pͥaruꝰq
regnauerũt. Item pr̃es eoꝵ picus & laumedor: quo

Expanded text:
piliique Instituere Numae, tremit has; hic omnia ponit. piliique Instituere Numae, tremit has; hic omnia ponit. Ut pueri infantes credunt signa omnia ahena Vivesignis cor inesse in ahenis. Pergula pictorum; veri nihil: omnia ficta Poeta quidem stultos homines infantibus comparavit. At ego multo imprudentiores esse dico. Illi enim simulacra homines putant esse, hi deos. Illos aetas facit putare quod non est, hos stultitia. Illi utique brevi desinunt falli, horum vanitas et durat, et semper crescit. Sacra Liberi Patris primus Orpheus induxit in Graeciam, primusque celebravit in monte Boeotiae Thebis, ubi Liber natus est, proximo, qui cum frequenter citharae cantu personaret, Citeron appellatus est. Ea sacra etiamnunc Orphica nominantur, in quibus ipse postea dilaceratus, et carptus est, et fuit per eadem fere tempora, quibus Faunus. Sed quis aetate praecesserit, dubitari potest: siquidem per eosdem annos Latinus Priamusque regnaverunt; item patres eorum Faunus et Laomedon, quo
Abbreviated transcription (Latin):
bassus fatiam noĩatam ttalidit. quol mulierib fata
canee tõsueuissꝗ ut faunus uitis. eandem uarro
soribit tante pudicitie fuisse. ut nemo ilła quo ad
uixerit preter suu uirum. mas uiderit. nec nogã
eius audierit id citco illi mulieres moꝑto saccificat.
& bonudeam nomãt. Et sexus clouius ieo lilto
que grete scripsit. refert᷑ stiumi hãc fule uxorem
que quia conita morem decusq regium: clam uini
ollam ebiberat. & ebaa facta erat. iurgis mirteis a
uito ad mortẽ usq celam postea uo cu cum facti ni¬
sui peniteret. ac desideriu suũ ferre nõ posse. diui-¬
nu illi honorem detulisse: id circo insaccis eius ob¬
uolitam uini amphoram poni. Neliquit ergo
posteris faunus quoq nõ paꝵ eatoris. quẽ tãmꝰ ptu-¬
dentes quiq perspiciũt: nam lucilius eoꝵ stulti-¬
tiam: qui situlachra deos putãt esse: deridet
his uersibus. Terricolas lamias fauna quos pom¬

Expanded text:
Bassus tradit Fatuam nominatam, quod mulieribus fata Bassus tradit Fatuam nominatam, quod mulieribus fata canere consuesset ut Faunus uiris. eandem Varro scribit tantae pudicitiae fuisse, ut nemo illam quoad uixerit praeter suum uirum mas uiderit nec nomen eius audierit. idcirco illi mulieres in operto sacrificant et Bonam Deam nominant. et Sextus Clodius in eo libro quem Graece scripsit, refert Fauni hanc uxorem fuisse; quae quia contra morem decusque regium clam uini ollam ebiberat et ebria facta erat, uirgis myrteis a uiro ad mortem usque caesam; postea uero cum eum facti sui paeniteret ac desiderium eius ferre non posset, diuinum illi honorem detulisse; idcirco in sacris eius obuolutam uini amphoram poni. relposteris Faunus quoque non parum erroris, quem tamen prudentes quique perspiciunt. Nam Lucilius eorum stultitiam, qui simulacra deos putant esse, deridet his versibus: Terricolas Lamias Fauni, quas Pom
Abbreviated transcription (Latin):
nũme fuit: in altera septem latini libͥ de uite pon¬
tifico. Item greci tottidem de disciplina. sapr̃e scripti:
quib teligiones nõ eas modo quas ip̃e in stituerat: sed
om̃s preterea dissoluit. quare ad fenatu delata decre¬
Quid eni profuit libros esse combustos: cum hoc ip̃m
qđ sũt ideo combusti. quia religionib erogabant me-¬
morie sit tracditum. Nemo ergo fũ insenatu no stultis¬
simus. Potuerũt eni & libri aboleri: & tam̃ res ĩ memo¬
riã nõ exire. Ita dum uolunt etiam posteris appro¬
bare: quãta pietate defenderint religiosos: auctori¬
tate religionu ip̃aꝵ testando minuedũt: sed ut pom¬
pilius apud ⁊omanos institutor ineptaꝵ. religionum
fait. sic ante pompilium fuit faunus inlatio: qui
he saturno auo nefaria sacra cõstituit: & picum
prem inter deos honorauit. & sororem suam fentera
faunam: cande q conuges cõsectauit. quam gabius

Expanded text:
Numae fuit, in altera septem Latini libri de iure ponNumae fuit, in altera septem Latini libri de iure pontificio, item Graeci totidem de disciplina sapientiae scripti, quibus religiones non eas modo quas ipse instituerat, sed omnes praeterea dissoluit. qua re ad senatum delata decrequid enim profuit libros esse combustos, cum hoc ipsum, quod sunt ideo combusti, quia religionibus derogabant, memoriae sit traditum? nemo ergo tunc in senatu non stultissimus: potuerunt enim et libri aboleri et tamen res in memoriam non exire. ita dum uolunt etiam posteris adprobare quanta pietate defenderint religiones, auctoritatem religionum ipsarum testando minuerunt. sed ut Pompilius aput Romanos institutor ineptarum religionum fuit, sic ante Pompilium Faunus in Latio, qui et Saturno auo nefaria sacra constituit et Picum patrem inter deos honorauit et sororem suam Fentam Faunam eandemque coniugem consecrauit; quam Gauius
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ stitionib mplis auit. dduodut fice tetaliqnec
turnos se here cõgressus. Erat spelunca quedam
per opata mnemõte exicino unde riuuꝰ serẽra
fonte manabat. huc se remotis arbitus rufegre
gosuerat ut menitizi posset monitu dec congis ea
sacra populo se tradere. que acceptissima dĩs ẽẽnt
uidelic& astutiã minonis uoluit imitari: qui se mantrum
iorus recõdebat. &ibi dimoratus. leges tanꝗͣ aioue tradi¬
tas afferebat. ut hoĩes ad parẽdu ño modo imperio: sed
etĩa religione cõstringeret: nec difficile sane fuit persu¬
adere pastorib: itaꝗ pontifices flamines salios. augutes
creauit deos per familias descripsit sic noui populo
ferotes amicos mitigauit: & ad studia pacis a ⁊ebrs bel-¬
licis aduocauit sed cum alios falleret: se ip̃m tñ nom
fefellit. Nam post annos plurimos: cornelio & bebio
cõsulib: in agro scribe petilii. subianicalo: arce due
lapidee sũt reperte a fossorib quaꝵ maltera corpius

Expanded text:
auit: quod ut faceret aliqua turnos se habere congressus. erat spelunca quaedam peropaca in nemore Aricino, unde riuus perenni fonte manabat. huc se remotis arbitris inferre consueuerat, ut mentiri posset monitu deae coniugis ea sacra populo se tradere, quae acceptissima diis essent. uidelicet astutiam Minois uoluit imitari, qui se in antrum Iouis recondebat et ibi diu moratus leges tamquam sibi a Ioue traditas adferebat, ut homines ad parendum non modo imperio, sed etiam religione constringeret. nec difficile sane fuit persuadere pastoribus. itaque pontifices flamines Salios augures creauit, deos per familias discripsit: sic noui populi feroces animos mitigauit et ad studia pacis a rebus bellicis auocauit. sed cum alios falleret, se ipsum tamen non fefellit. nam post annos plurimos Cornelio et Baebio consulibus in agro scribae Petili sub Ianiculo arcae duae lapideae sunt repertae a fossoribus, quarum in altera corpus
Abbreviated transcription (Latin):
cetetis longe dulsus est ritus. si quidem nõ euphemia
ut prati appellãt : seđ maledictis & excratione clebẽãt
ua q ptouiblatis hñt si qñ inter solenes fitus uł mi¬
prudenti alicui exciderit hõi uerbu: cuius rei hec
ratio reddit᷑. si tam̃ ulla esse in tebis uanissimis
aratore quẽda iuenit oꝑante. ab eoq fotere cepit.
ut sibi unu borẽ uenderet. Enim uo̾ ille negauit
fieti posse. qđ spes sua om̃is colende te̾r̾e. duob illis
iuuencis interet᷑. Hercules solita uolentia risus: ꝗa
unũ accipere nõ potuit: utrunq substulit: at ille
ifelix cum boues suos mactati iudezet inuisam
suam maledictis usus est. qđ hõyeleganti & utba¬
no gratissimũ fuit. na dum comitibꝰ suis epulaꝵ
appatat dumq alienos bories deuorat: illũ sibi
appate cõuicifnte cu risu & cachĩno audiebat.
ed postq̃ hecculi diuinos honores ob admitatione

Expanded text:
ceteris longe diuersus est ritus, siquidem non εὺφημία̣ ceteris longe diuersus est ritus, siquidem non εὺφημία̣ ut Graeci appellant, sed maledictis et execratione celebrantur, eaque pro uiolatis hmprudenti alicui exciderit bonum verbum. Cujus rei haec ratio redditur, si tamen ulla esse in rebus vanissimis aratorem quendam conspexit operantem ab eoque petere coepit, ut sibi unum bouem ueuderet. enimuero ille negauit fieri posse, quod spes sua omnis colendae terrae duobus illis iuuencis niteretur. Hercules solita uiolentia usus, quia unum accipere non potuit, utrumque sustulit. at ille infelix cum boues suos mactari uideret, iniuriam suam maledictis ultus est, quod homini eleganti et urbano gratissimum fuit. nam dum comitibus suis epulas apparat dumque alienos boues deuorat, illum sibi amarissime conuiciantem cum risu et cachinnis audiebat. sed postquam Hercoli diuinos honores ob admirationem
Abbreviated transcription (Latin):
quih tosoe ntur qiquis cunt ꝑcipto sapia dlepo sue¬
pite predem profecto irridebit meptas loũs gere
dementiuum. illos dico qui uel mbonesto salsotatitu¬
prdiatiut qui nudi uncti corgnati aratist ꝓlonat̃ tiut
suio abliti currũt Q nud de scutis ues stite ara pu¬
tuidis utam: que cum portãt doos ios se se gestarte
humeis suis atbitcant᷑. Nam furius iitaculus neter
putipua putatis ÷ cempla nũaturo qrucui pretor esert
taos sua dbus prcheutib ancile portauito dlm hod ccet
tmagistritus bnsicio muneris eius uacatiorẽ. Non ergo
ilafutius sit plane furiosus fuit qui pietutam fre
mensteuo se putauit onate sfonerito egitu eirm

Expanded text:
entur. si quis autem percepta sapientia deposuerit errorem, profecto ridebit ineptias hominum paene dementium, illos dico qui uel inhonesto saltatu tripudiant uel qui nudi uncti coronati aut personati aut luto obliti currunt. quid de scutis uetustate iam putribus dicam? quae cum portant, deos ipsos se gestare umeris arbitrantur. nam Furius Bibaculus inter praecipua pietatis exempla numeratur: qui cum praetor esset, tamen lictoribus praeeuntibus ancile portauit, cum haberet magistratus beneficio muneris eius uacationem. non ergo ille Funus, sed plane furiosus fuit, qui praeturam hoc ministerio se putauit ornare. merito igitur,
Abbreviated transcription (Latin):
rimoniis intelligẽt debrerũt: hõibus & mortuis
sacrificate. Non igͥ exigo: ut aliquis poetaꝵ fictiõib
ctedat. qui hos mentiri putat. pontisiciũ ipoꝵ scripta
uoluat Plura foctasse ꝙ nos affe mens mauenieu¬

Expanded text:
aerimoniis intellegere debuerunt hominibus se mortuis aerimoniis intellegere debuerunt hominibus se mortuis supplicare. non igitur exigo, ut aliquis poetarum fictionibus credat: qui hos mentiri putat, pontificum ipsorum scriptuoluat: plura fortasse quam nos adferimus inuenie
Abbreviated transcription (Latin):
galeas pars tundit m aties. Hloc curetes habẽt. hoc cori¬
bantes opus. Res latuit prisciq manẽt imitamina
facti ẜra dee comites rauchaq terga mouẽt. Cim¬
bala pro galeis pro scutis tympanã pulsant. T ibia dat
phrigies ut dedit ante modos. Hanc tetã opinione qͣi
a poens fictam salustius ⁊espit: uoluit ꝗ ingeniose tnter¬
pittari: cur altores iouis dicant᷑ fuisse cu̾retes: & sic
ait. Quia principes diuini intelligendi fuerũt uetu¬
state ut cetera inmaius cõponẽtem altores iouis cele¬
brauisse: ꝙͣ exrauerit hõ cruditus: iam tes ip̃a declarat:
Siẽĩs pͥncepi est iupr̃ & deoꝵ & religionu si añ nlli
dii uulgo colebant᷑. quia nõ dum nati fuerãt qui colu¬
nt᷑ Apparet curetes ex dulso pͥncipes fuisse diuini nõ
inteligendi: per quos erronom̃s inductus est et deiꝰ
ueri memoria sublata. Ex ip̃is itaꝗ misteriis & &¬

Expanded text:
galeas pars tundit inanes, hoc Curetes habent, hoc Corygaleas pars tundit inanes, hoc Curetes habent, hoc Corybantes opus. res latuit priscique manent imitamina facti, aera deae comites raucaque terga mouent. cymbala pro galeis, pro scutis tympana pulsant., tibia dat Phrygios ut dedit ante modos. hanc totam opinionem quasi a poetis fictam Sallustius respuit uoluitque ingeniose interpretari, cur altores. Iouis dicantur fuisse Curetes, et sic ait, quia principes diuini intellegendi fuerunt, uetustatem ut cetera in maius componentem altores Iouis celebrauisse. quantum errauerit homo eruditus, iam res ipsa declarat. si enim princeps est Iuppiter et deorum et religionum, si ante illum nulli dii uulgo colebantur, quia nondum nati fuerant qui coluntur, apparet Curetas ex diuerso principes fuisse diuini non intellegendi, per quos error omnis inductus est et dei ueri memoria sublata. ex ipsis itaque mysteriis et c
Abbreviated transcription (Latin):
ut hisdem maledictos semꝑ incelebrãdis saccifices
uteret᷑: quod necaret: se unꝙ epulatũ ẽẽ iocundius
hec iam nõ sacro sũt. sed sacriegia in quib il sanctũ
dicit᷑. quod i aliqs si fiat etiã seuerissm& iudicat᷑. Ip̃ius aũt
cienci ious sacra: quid aliud ꝙͣ quõ sit aut subtractus prĩ
aut mitritꝰ ondit. Capella est amalthee nimphe que
uberius aluit infante. de qua germanicus cesar mara¬
to carmine sic ait. Illa putafut autꝰx ẽe ioius. si uere
uipt infans. Ubera cretee misit fidissima capte. Side¬
req clato gratũ testatur alumnũ. Nuius capelle corio. usum
esse proscut̾o iouẽ contra titanas dimicãtem. museus auctor
e unde a poetis: egrochris nomĩat᷑ Ita quitꝗd est gestũ in
abscondendo puero id ip̃m per iagie gerit᷑ msacris.
sed ox matris eius misteriu idem Sxtnẽt᷑ qr iod ouidius
ex ponit infastis. Ardua iam dudum resonat tinnidib
ide iuus ut fanti uagiat ore puer. Pars clipeos sudibus

Expanded text:
s sacrificiis uteretur, quod negaret se umquam epulatum esse iucundius. haec iam non sacra sunt, sed sacrilegia, in quibus id sanctum ducitur, quod in aliis si fiat, etiam seuerissime uindicatur. ipsius autem Cretici Iouis sacra quid aliut quam quomodo sit aut subtractus patri aut nutritus ostendunt? capella est Amaltheae nymphae; quae uberibus suis aluit infantem: de qua Germanicus Caesar in Arateo carmine sic ait: illa putatur nutrix esse Iouis, si uere Iuppiter infans ubera Cretaeae mulsit fidissima caprae, sidere quae claro gratum testatur alumnum. huius capellae corio usum esse pro scuto Iouem contra Titanas dimicantem Musaeus auctor est, unde a poetis αὶγίοχος nominatur. ita quidquid est gestum in abscondendo puero, id ipsum per imaginem geritur in sacris. sed et matris eius mysterium idem continet; quod Ouidius exponit in Fastis: ardua iam dudum resonat tinnitibus Ide, tutus ut infanti uagiat ore puer. pars clipeos sudibus,