comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iam ⁊̃ ẜ uenit: iam magnificatus est
iam resurrexit. ascendit in celum ĩã
uonien euis per totum mundũ pre¬
dicatur. Quo usque graues corde. Suffi¬
ciant p̾t̾ita cempora: iam magnifi¬
cato ulo sancto. Quo usq graues corde.
Post trienniũ ciuuid restat nsi securis
Quo usq granes corde: Ut cund dili¬
gitis uanitatem et quericis mendaci¬
uun: Adiiuc uana adhuc mutilia. ad¬
huc pompatica ⁊ uolatica: ita xͦ sanc¬
to magnificato adinic ista reciurũt᷑
Iam clamat ueritas et adhuc ciuerit᷑
rito forticer flagellatur hic mundꝰ.
Cognouit em̃ eciam uerba dñi mũ¬
dus. Ꝙ seruus inquit nesciens uolũ¬
tatem dm̃i sui ⁊ faciens oigna pla¬
gis uapulabit paucis. Quare: ut q̃¬
rat uoluntatem oñi sui. Seruus
ergo nesciens uoluncatem: hoc erat mũ¬
ous antequam magnificauit sc̃m suũ.
Sernus erat nesciens uoluntatem dñi si.
modo ex quo magnificauit deitas sanctũ
siumi. & non faciens uoluntatẽ eiꝰ: ua¬
pulauit multis. Quid ergo mirum si

Expanded text:
enit, jam magnificatus est, jam surrexit et ascendit in coelum, jam nomen ejus per totum mundum praedicatur: quousque graves corde? Sufficiant praeterita tempora: jam magnificato illo Sancto, quousque graves corde? Post triennium quid restat, nisi securis? Quousque graves corde? Utquid diligitis vanitatem, et quaeritis mendacium? Adhuc vana, adhuc inutilia, adhuc pompatica et volatica, ita Christo sancto magnificato, adhuc ista requiruntur? Jam clamat veritas, et adhuc quaeritur rito fortiter flagellatur hic mundus: cognovit enim jam verba Domini mundus. Et servus, inquit, nesciens voluntatem domini sui, et faciens digna plagis, vapulabit paucis. Quare? Ut quaerat voluntatem domini sui. Servus ergo nesciens voluntatem, hoc erat mundus, antequam magnificaret Sanctum suum; servus erat nesciens voluntatem domini sumodo, ex quo magnificavit Deitas Sanctum suum; et non faciens voluntatem ejus, vapulabit multis. Quid ergo mirum, si
Abbreviated transcription (Latin):
ce subuercit uentus interior. Hoc ni¬
de. Magne uirtutis est cum felici¬
tate luctari: ne illiciat ne corrum¬
pat ne ip̃a subuertat felicitas. Mag¬
ne inquam uirtutis est cum felici¬
tate luctari: magne felicitatis est
a felicitate non uinci. Discite calca¬
re scłm: mementote fidere in xp̃o.
Et si motus est pes cuus ⁊ si titubas
si aliqua non suꝑas si mergi mei¬
pis dic. Dñe pereo: lib̾a me. dic pere¬
o: ne pereas. Solus em̃ a morte car¬
nis lib̾at de: qui mortuus est ĩ car¬

Expanded text:
te subvertit ventus interior: hoc vite subvertit ventus interior: hoc vide. Magnae virtutis est, cum felicitate luctari, ne illiciat, ne corrumpat, ne ipsa subvertat felicitas. Magnae, inquam, virtutis est, cum felicitate luctari; magnae felicitatis est, a felicitate non vinci. Disce calcare saeculum: memento fidere in Christo. Et si motus est pes tuus, si titubas, si aliqua non superas, si mergi incipis, dic: Domine, pereo, libera me. Dic, Pereo; ne pereas. Solus enim a morte carnis liberat te, qui mortuus est in car
Abbreviated transcription (Latin):
iutorium dextere sue leuauit mer¬
gentem. increpauit diffidentem. Mo¬
dice fidei ciuare oubitasti: De me pre¬
sermo conclucendꝰ est. actendite scd̃m
ciuia sit mare. Uentus ualidus et
magna potestas: tempestas: imicuiq
sna cupiditas: tempestas est. Amas de¬
um: ambulas suꝑ mare. sub pedibus
tiuis est scłi cumor. Amas sclłm absor¬
bet ce: et amatores suos uorare no¬
uit non porcare. Sed cum fluctuat
cupiditate cor cuum: ⁊ ut uincaris
tuam cupiditatem: inuoca diuini¬
contrarium: quando est scłi huiꝰ aduer¬
sitas. Quando em̃ bella. quando tumł¬
tus. quando fames. quando pestilencia
quando cuiq hominũ etiam singło
euenit priuata calamitas: tunc pu¬
tatur uentus aduersus ibi putatur
inuocandus ceus. Quando autem tẽ¬
porali felicitate seculum arridet: qua¬
si non est uentus contrariꝰ. Noli huic
interrogare temꝑis transquillitatẽ.
interroga sed tuam cupiditatẽ uide
si tranquillitas est in te: uide si non

Expanded text:
jutorium dexterae suae, levavit merjutorium dexterae suae, levavit mergentem, increpavit diffidentem: Modicae fidei, quare dubitasti? De me praesermo concludendus est. Attendite saeculum quasi mare, ventus validus, et magna tempestas. Unicuique sua cupiditas, tempestas est. Amas Deum; ambulas super mare, sub pedibus tuis est saeculi tumor. Amas saeculum; absorbebit te. Amatores suos vorare novit, non portare. Sed cum fluctuat cupiditate cor tuum, ut vincas tuam cupiditatem, invoca Christi divinicontrarium, quando est hujus saeculi adversitas? Quando enim bella, quando tumultus, quando fames, quando pestilentia, quando cuique hominum, etiam singulo evenit privata calamitas, tunc putatur ventus adversus, ibi putatur invocandus Deus. Quando autem temporali felicitate saeculum arridet, quasi non est ventus contrarius. Noli hinc interrogare temporis tranquillitatem: interroga, sed tuam cupiditatem. Vide si tranquillitas est in te; vide si non
Abbreviated transcription (Latin):
ficitur. Et em̃ infirmatus est: tu uero
perfecisti eum. Sic et petrus. Iube me ĩ
ciuit uenire ad te suꝑ aquas. Homo
audio: sed hominẽ rogo. Iubeat deus
homo: ut possit quod non potest hõ.
ueni inquit. Q cescendit ⁊ cep̃ ambu¬
iare sr̃ aqͣ̃s. Eet potuit petrꝰ. qr iusserat
petra. Ecce quid petrus in dño. Qinid
ni ser uidens uentum ualidum timu¬
it. Et cum cepisset mergi: clamauit.
Dñe pereo. lib̾a me. Presumpsit de dño
potuit ce dño. Titubauit ut homo:
rediit ad dñm. Si dicebam motus est
pes meus. psalmus locnutur. scĩ can¬
cici uox est. Et si agnoscamus ⁊ nostra
ĩmo si uelimus et nr̃a est. Si dicebam
motus est pes meus Quare motus nisi
ciuia meus. ciuid secnutur: Miscd̾ia
tua dñe aduiuabat me. slon uirtꝰ mea
titubantem. quem audiuit inuocan¬
tem: ubi est illud. quis inuocauit do¬
minũ ⁊ cesertus est ab eo: ubi est ⁊ ilłd
et om̃is qui inuocau̾it dñi nomen
saluus erit: sontinuo porrigens ad¬

Expanded text:
ficitur. . Etenim infirmatus est, tu vero ficitur. . Etenim infirmatus est, tu vero perfecistnquit, venire ad te super aquas. Homo audeo, sed non hominem rogo. Jubeat Deus homo, ut possit quod non potest homo. Veni, inquit. Et descendit, et coepit ambulare super aquas: et potuit Petrus, quia jusserat petra. Ecce quid Petrus in Domino; quid in se? Videns ventum validum, timuit; et cum coepisset mergi, exclamavit: Domine, pereo, libera me. Praesumpsit de Domino, potuit de Domino: titubavit ut homo, rediit ad Dominum. Si dicebam, Motus est pes meus. Psalmus loquitur, sancti cantici vox est; et si agnoscamus, et nostra: imo si velimus, et nostra est. Si dicebam, motus est pes meus, Quare motus, nisi quia meus? Et quid sequitur? Misericordia tua, Domine, adjuvabat me . Non virtus mea; titubantem, quem audivit invocantem? Ubi est illud, Quis invocavit Deum, et desertus est ab eo ? Ubi et illud, Et omnis qui invocaverit nomen Domini, salvus erit ? Continuo porrigens ad
Abbreviated transcription (Latin):
quia ꝑsecutus sum eccłiam dei. Quare
ergo apłs es: Gracia cei sum quod sum.
Non sum ydoneus sed gracia dei sum qd̾
sum. Infirmacus est paulus: tu uero
perfecisti eum.Iam uͦ cuua gr̃a dei est
quod est: uide quid sequat᷑. Et gracia
eius ĩme nacua non fuit: sed plus oĩ¬
bus illis taboraui. Uide ne presumpti¬
one perdas aiuod infirmitate meru¬
isti. Bene hoc bene: non sum ydoneus
uocari apłs: gracia eius sum qd̃ sum
Omia optime: s plus om̃ibus illis sa¬
boraui. Quasi tibi cepisti tribuere qd̾
paulo ante cederas: agnosce ⁊ se cuie¬
re. Non ego aucem: s gr̃a dei mecum.
Bene infirme: firmissime eris exalta¬
tus: qr non es ingratus. Tues idem
paulus: ipse ince paruus in domino
magnus. Tu es qui ter dominũ rogasti
ut ennulus carnis tue angelus sacha¬
ne a quo colaphẏrabaris auferrecur
a te. Quid tibi dictum est quid audisti
quando hoc petisti: Sufficit tibi gr̃a
mea: nam uircus in infirmitate per¬

Expanded text:
quia persecutus sum Ecclesiam Dei. Quare quia persecutus sum Ecclesiam Dei. Quare ergo Apostolus es? Gratia Dei sum quod sum. Non sum idoneus, sed gratia Dei sum quod sum. Infirmatus est Paulus, tu vero perfecisti eum. Jamvero quia gratia Dei est quod est, vide quid sequatur: Et gratia ejus in me non fuit vacua, sed pius omnibus illis laboravi. Vide ne praesumptione perdas, quod infirmitate meruisti. Bene hoc, bene: Non sum idoneus vocari Apostolus; gratia ejus sum quod sum; omnia optime. Sed, Plus illis omnibus laboravi: quasi tibi coepisti tribuere, quod paulo ante Deo dederas. Agnosce, et sequere: Non ego autem, sed gratia Dei mecum . Bene, infirme: firmissime eris exaltatus, quia non es ingratus. Tu es idem ipse Paulus in te parvus, in Domino magnus. Tu es qui ter Dominum rogasti, ut stimulus carnis, angelus satanae, a quo colaphizabaris, auferretur a te. Quid tibi dictum est? quid audisti quando hoc petisti? Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate per
Abbreviated transcription (Latin):
Accendite audite. intelligite. agite.
Neque em̃ agendum est cum firmis
alibi ut sint infirmi: sed agendum
est cum infirmis ut sint firmi. Mul¬
tos autem impedit a firmitate: pre¬
sumpt̾o firmitatis. Nemo erit a dõ
firmus:nisi qui se a se ipso sentit
infirmũ. Uluuiam uoluntariam
seg̾gans deus hereditati sue. Nuid
preceditis ciuid quod dicturus sum
nostis. Temperecur uelocitas ut se¬
qiuatur tarditas. Hoc dixi ⁊ hoc dico:
audite. capite. facite. Nemo a deo fit
firmus: nisi qui se a se ip̃o sentit in¬
firmũ ꝑluuiam ergo uoluntariã.
Sicut psalmus dicit uoluntariam: nõ
seg̾gans deus hereditati sue. Et̃ em̃
infirmata est tu uero ꝑfecisti eam.
Quia in pluuiam uoluntariam se¬
gregasti: non atcendens hominum
nouit se infirmam in ser ut firma
esset inte. Non firmaretur si nõ in¬
firmaretur: ut abste ince ꝑficeret᷑¬
uide huius hereditatis porticincu¬
lam paulũ uide infirmacum. Qd
dixit. Non sum ydoneus uocari apłc

Expanded text:
Attendite, audite, intelligite, agite. Attendite, audite, intelligite, agite. Neque enim agendum est cum firmis alibi, ut sint infirmi: sed agendum est cum infirmis, ut sint firmi. Multos autem impedit a firmitate praesumptio firmitatis. Nemo erit a Deo firmus, nisi qui se a se ipso sentit infirmum. Pluviam voluntariam segregans Deus haereditati suae. Quid praeceditis, qui quod dicturus sum nostis? Temperetur velocitas, ut sequatur tarditas. Hoc dixi, et hoc dico: audite, capite, facite. Nemo a Deo fit firmus, nisi qui se a se ipso sentit infirmum. Pluviam ergo voluntariam, sicut Psalmus dicit, voluntariam; nosegregans Deus haereditati suae: etenim infirmata est; tu vero perfecisti eam . Quia pluviam voluntariam segregasti, non attendens hominum reditas, et agnovit se infirmam in se, ut firma esset in te. Non firmaretur, si non infirmaretur, ut abs te in te perficeretVide hujus haereditatis portiunculam Paulum, vide infirmatum, qui dixit: Non sum idoneus vocari Apostolus,
Abbreviated transcription (Latin):
a quas. Si tues: uuibe me. son em̃ possũ
hoc ĩme: sed inte. Agnouit quid sibi
esset a se: quid ab illo cuius uoluntate¬
se credit posse quod nulla humana in¬
firmitas posset. Ergo si tu es uibe: quia
cum iusseris fiet. Quod ergo non uale¬
o presumendo: tu poces uibendo. Q dñs.
ueni inquit. Et sine ulla dubitat̾one
petrus ad uerbum uibentis ambulau̾᷑
ad p̾senciam sustentantis. ad p̾seuciam
regentis siue ulla cunctatone desili¬
uit in aquas ⁊ ambulare cepit. Potu¬
it ciuod oñs non inse sed in domino.
fuistis aliquando tenebre: nunc autẽ
lux sed in dño. Quod nemo potest in
paulo. nemo in petro. nemo in alio lo¬
ullo apłorum: hoc potest in dño. Ideo
rene paulus utiliter se contempuens
ulum ꝯmendans: numquid paulus
in me. sed mecum. Non sub me sed sub
in uissu dñi: sciens hoc se a se habere ñ
posse. fide ualuit: qid̾ humana fragili¬
tas non ualeret. Hii sunt firmi eccłie

Expanded text:
aquas. Si tu es, jube me: non enim possum aquas. Si tu es, jube me: non enim possum hoc in me, sed in te. Agnovit quid sibi esset a se, quid ab illo, cujus voluntate credidit se posse, quod nulla infirmitas humana possit. Ergo, Si tu es, jube: quia cum jusseris, fiet. Quod ego non valeo praesumendo, tu potes jubendo. Et Dominus, Veni, inquit. Et sine ulla dubitatione Petrus ad verbum jubentis, ad praesentiam sustentantis, ad praesentiam regentis sine ulla cunctatione desiluit in aquas, et ambulare coepit. Potuit quod Dominus, non in se, sed in Domino. Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux; sed in Domino . Quod nemo potest in Paulo, nemo in Petro, nemo in alio ullo Apostolorum, hoc potest in Domino. Ideo bene Paulus utiliter se contemnens, illum commendans: Numquid Paulus,n ergo in me, sed mecum; non sub me, sed sub in jussu Domini, sciens hoc se a se habere non posse. Fide valuit quod humana infirmitas non valeret. Hi sunt firmi Ecclesiae.
Abbreviated transcription (Latin):
quia de tuo: sion em̃ sapis que dei sunt
sed que sunt hominũ. Hoc intuences¬
nos eccłie membrum discernamus qͥd
de dei quid ce nr̃o. Tunc em̃ non tituba¬
binuis. tunc in petra fundabim᷑. fixi
et stabiles erimus aduersus uentos ĩ¬
ures. flmma temptatones uidel pre¬
sentis scũ. Ilum tamen uidete petrum
qui tunc erat figura nostra modo fi¬
dit. modo titubat. modo immorcalem
confitetur. modo timet ne moriatur: ꝓ¬
inde quia eccłia habet firmos. habet ĩ
firmos: nec sine firmis potest esse nec
sine infirmis. Unde oicit apłe paulus
Debemus autem nos firmi: infirmorũ
honera sustmere. In eo quod dixit petrus
pati non uult: mortem timendo uitã
non agnoscendo. infirmos eccłie signi¬
ficat. In illo ergo uno apło id est petͦ
in ordine apłorum pͥmo. ⁊ precipuo in
quo figurabatur eccłia: utrumq genꝰ
significandum fuit. id est firmi ⁊ infir¬
mi quia sine inutroq non est eccłia.

Expanded text:
quia de tuo? Non enim sapis quae Dei sunt, quia de tuo? Non enim sapis quae Dei sunt, sed quae sunt hominum. CAPUnos Ecclesiae membrum, discernamus quid de Dei, quid de nostro. Tunc enim non titubabimus, tunc in petra fundabimur, fixi et stabiles erimus adversus ventos, imbres, flumina, tentationes videlicet praesentis saeculi. Illum tamen videte Petrum, qui tunc erat figura nostra: modo fidit, modo titubat; modo immortalem confitetur, modo timet ne moriatur. Proinde quia Ecclesia Christi habet firmos, habet et firmos, nec sine firmis potest esse nec sine infirmis. Unde dicit apostolus Paulus: Debemus autem nos firmiores infirmorum onera sustiner. In eo, quod dixit Petrus:pati non vult mortem timendo, vitam non angnoscendo, infirmos ecclesie significat. In illo ergo uno apostolo, id est Petro, in ordine apostolorum primo et precipuo, in quo figurabatur ecclesia, utrumque genus significandum fuit, id est firmi et infirmi, quia sine utroque non est ecclesia.
Abbreviated transcription (Latin):
sapis que dei sunt. sed que sunt ho¬
minũ. Quid nos nult facere ex hoc
ciuid sumus. qui sic culpat quia ho¬
mines sumus: uultis scire cruid
nos uelit facere: Audite psalmũ.
Ego dixi dii estis: et filii epcelsi om̃s
Sed nuana sapiendo: uos autem
homines moriemini. Idem ipse petrus
paulo ante beatus: post ea sachanas. In
momento uno infra pauca uerba mi¬
raris oiffe̾nciam nominũ. diffencias.
attende causarum. Quid miraris qr
paulo ante beatus post ea sathanas:
Actende causam quare beatus. Quia
non tan reuelauit caro et sanguis
sed pater meus qui incelis est. Ideo bea¬
tus quia non tibi caro et sangnis reue¬
lauit. Si eñi caro et sanguis hoc tibi re¬
uelaret de tuo. Quia uero caro ⁊ sangͥs¬
non tibi reuelaat sed pacer meus qui
in celis est: de meo non de tuo. Quare
ce meo: Quia omĩa que ht̃ pr mea sũt:
Ecce audisti causam: quare beatus ⁊ ciuia¬
re petrus. Quare autem illud qd̃ horres¬
cimus. et repetere nolumus: quare nͥ

Expanded text:
sapis quae Dei sunt, sed quae sunt hosapis quae Dei sunt, sed quae sunt hominum . Quid nos vult facere ex hoc quod sumus, qui sic culpat quod homines sumus? Vultis scire quid nos velit facere? Audite Psalmum: Ego dixi, Dii estis, et filii Excelsi omnes. Sed humana sapiendo: Vos autem sicut homines moriemini . Idem ipse Petrus paulo ante beatus, postea satanas, in momento uno, infra pauca verba. Miraris differentiam nominum, differentias attende causarum. Quid miraris, quia paulo ante beatus, postea satanas? Attende causam quare beatus. Quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est. Ideo beatus, quia tibi non caro et sanguis revelavit. Si enim caro et sanguis hoc tibi revelaret; de tuo: quia vero non caro et sanguis tibi revelavit, sed Pater meus qui in coelis est; de meo, non de tuo. Quare de meo? Quia omnia quae habet Pater, mea sunt . Ecce audisti causam, quare beatus, et quare Petrus. Quare autem illud quod horrescimus, et repetere nolumus? Quare, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. Apłs autem paulus ubi cogno¬
uit se eligi et xp̃m contempni: diui¬
sus est inciuit xp̃c: Numquid paulus
pro uobis crucifixus est aut in noĩe
pauli baptirati estis: Nũo non ĩ pau¬
li sic nec in pecri. sed in nomine xp̃i
ut petrus edificarecur suꝑ petram:
non petra super petrum. Idem ergo
petrus a petra cognominatꝰ deatus
eccłie figuram portans apostolatum
pͥncipatũ cenens. continuo post pau¬
lulum ãudito ĩam eiuod reatus esset
post ea ciuam audunt futuram dñi
passionem quia p̾dix̾at eam cito fu¬
turam discipulis suis: displieuit ei.
Timuit ne ꝑderet moriencem: cniem
confessus fuerat uite fontem: turba¬
tus est oicens. Absit a te dñe inquit
non fiat istud ꝓpicius esto tibi deus
nolo te mori. Petrus dicebat xp̃o no¬
io te mori: sed melnis dicebat xpistꝰ
uolo prote mori. Denique continuo
reprchendit quem paulo ance lau¬
dauerat ⁊ quem beatum dixerat sa¬
thanam applłat. Redi inquit pꝰ me
sathana scandalum michi es nõ em̃

Expanded text:
postolus autem Paulus, ubi cognovit se eligi, et Christum contemni: Divisus est, inquit, Christus? Num quid Paulus pro vobis crucifixus est, aut in nomine Pauli baptizati estis? Quomodo non in Pauli, sic nec in Petri, sed in nomine Christi, ut Petrus aedificetur super petram, non petra super Petrum. Petrus a petra cognominatus beatus, Ecclesiae figuram portans, apostolatus principatum tenens, continuo post paululum jam audito quod beatus essetposteaquam audivit futuram Domini passionem, quia praedixerat eam cito futuram discipulis suis, displicuit ei. Timuit ne perderet morientem, quem confessus fuerat vitae fontem. Turbatus est, dicens: Absit a te, inquit, Domine; non fiet istud. Propitius esto tibi, Deus; nolo te mori. Petrus dicebat Christo, Nolo te mori; sed melius dicebat Christus, Volo pro te mori. Denique continuo reprehendit, quem paulo ante laudaverat; et quem beatum dixerat, satanam appellat. Redi, inquit, post me, satana; scandalum mihi es: non enim
Abbreviated transcription (Latin):
ne eradicemut. Ergo quia neccesse
est ut ueniat: agamus ut fructuo¬
sos nos inueniat. Cixconfossio arbo¬
ris: est humilitas penitentis. Om̃is
em̃ fossa nimitis: sophynũ stercoris
sordes penitencie. Quid em̃ stercore
sordidius: Et tamen si bene utaris.
fructus ronos simanet arbor mala.
Non erit fructus bonus: nisi arboris
bone. Muta cor: et mutabit᷑ opus. Ex¬
tirpa cupiditateni: planta caritatem
Sicut em̃ est radix om̃iũ malorum
cupiditas: sic ⁊ radix om̃ium bonoꝵ

Expanded text:
ne eradicemur. Ergo quia necesse ne eradicemur. Ergo quia necesse est ut veniat, agamus ut fructuosos nos inveniat. Circumfossio arboris, est humilitas poenitentis. Omnis enim fossa humilis. Cophinus stercoris, sordes poenitentiae. Quid enim stercore sordidius? et tamen, si bene utaris, fructus bonos, si manet arbor mala. Non erit frucbonae; mutet cor, et mutabitur opus. Extirpa cupiditatem, planta charitatem. Sicut enim est radix omnium malorum cupiditas, sic et radix omnium bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
ante legem: scd̾m in lege. tercium
modo est cmod tempus est gr̃e. Nã
si non uisitauit genus numanum
ante legem unde abel. unde enoch.
unde noe. unde abraham. unde ysaac
unde iacob. emorũ se dñm dici uoluit
et enius om̃s gentes erant. quali tri¬
um hominũ ceus esset: N ego sum
inquit deus abraham ⁊ deus ysaac
dens iacob. In sege autem si non ui¬
sitaret: ip̃am legem non daret. Post
legem ueuit ⁊ ipse pr̃familias passꝰ
est mortuus est et resurrexit. Sp̃m
scm̃ cedit:/ euangl̾ium ꝑ totum orbẽ
predicari fecit. & ad mic quedam ar¬
tor infructuosa ꝑmansit. Est qued̾
adnuc pars gen̾is iinmani ad nuc
se non corrigit intercedit colonus
pro plete. Orabat apłs. fiecto incruit
genua mea pro uobis ad patrem: ut
caritate radicati & fundati ualcatis
apprehendere cum om̃ibus sanctis.
do et profundum. cognoscere etiam
ut impleamini in omnẽ plenitudinẽ
cei. fiectendo genua pro nominibus
intercedit apud patreni familias

Expanded text:
ante Legem; secundum, in Lege; tertium ante Legem; secundum, in Lege; tertium modo est, quod tempus est gratiae. Nam si non visitavit genus humanum ante Legem, unde Abel? unde Enoch? unde Noe? unde Abraham? unde Isaac? unde Jacob? quorum se Dominum dici voluit; et cujus omnes gentes erant, quasi trium hominum Deus esset: Ego sum, inquit, Deus Abraham, et Isaac, et Jacob . In Lege autem si non visitaret, ipsam Legem non daret. Post Legem venit et ipse paterfamilias: passus est, mortuus est, resurrexit, Spiritum sanctum dedit, Evangelium per totum orbem praedicari fecit, et adhuc quaedam arbor infructuosa permansit. Est quaedam adhuc pars generis humani, quae adhuc se non corrigit. Intercedit colonus; pro plebe orat Apostolus: Flecto, inquit, genua mea pro vobis ad Patrem, ut in charitate radicati et fundati, valeatis apprehendere cum omnibus sanctis  cognoscere etiam ut impleamini in omnem plenitudinem Dei . Flectendo genua, pro nobis intercedit apud patremfamilias,
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. sed cedit potestatem filios dei
fieri credentibus in nomine euis
est. id est arbor bona mala inuenta
est et bona facta est. Et si quandoue¬
nit maias arbores eradicare uellet
qrue remaneret que non digna ess
eradicari Sed uenit prerogare nu¬
sco̾iam: ut post ca exerceret uidiciũ
tibi domine. Dedit ergo credentib
remissionem peccatoꝵ: noluit cum
eis ex ce p̾t̾itis chartis habere rõnem
Dedit remissionem petratoꝵ: fecit
arbores bonac oistulit securim dedit
dicens. Iam securis ad radices artoꝵ
posita est. Om̃is arbor ciue non fa¬
cit fructum ronũ: excidetur ⁊ mig
ł̾cce trienniũ est quod uini ad hanc ar¬
torem ⁊ fructum mea non inuenio
nunc debeo locum euacuare. proin¬
de amputetur. Et intercedit colo nus
cimfodiam eam: ⁊ adhitebo cophy¬
nũ stercoris. Si fecerit fructũ: tene
Dm̃ minus uenies ⁊ ampucabis eã.
Tanquiam ꝑ trienniũ oñs usitauit
gemus humanũ: hoc est cribus qui¬
busdam temꝑibus. Primũ cempus

Expanded text:
ei fieri, credentibus in nomine ejus . est, id est, arbor bona, mala inventa est et bona facta est. Et si quando venit, malas arbores eradicare vellet; quae remaneret, quae non digna esset eradicari? Sed venit praerogare misericordiam, ut postea exerceret judicium, tibi, Domine . Dedit ergo credentibus remissionem peccatorum, noluit cum eis et de praeteritis chartis habere rationem. Dedit remissionem peccatorum, fecit arbores bonas. Distulit securim, dedit ris ad radicem arborum posita est. Omnis arbor quae non facit fructum bonum, excidetur, et in s: Ecce triennium est quod venio ad hanc arborem, et fructum in ea non invenio. Nunc debeo locum evacuare: proinde amputetur. Et intercedit colonus, cumfodiam illam, et adhibebo cophinum stercoris: si fecerit fructum, bene; sin minus, venies et amputanium Dominus visitavit genus humanum, hoc est, tribus quibusdam temporibus. Primum tempus,
Abbreviated transcription (Latin):
debere. Respondebo querenti et dicã.
hoc est bonum quod non potest in¬
unitus amittere. Poces em̃ aurum per¬
dere et nolens poces domum. potes ho¬
nores. potes ip̃am casu salutem. Bonũ
uero eno uere bonus es. nec inuitus ac¬
cipis. nec iuitus amittis. Quero gͦ ciua¬
ie sit hoc bonum. psalmus ciud̾ amo¬
net nos rem magnam forte quam q̃
corde: Quo usc arbor illa intriennio:
fĩn n ominũ cmousq graues corde. Nd
est gͦ graues corde. Ut quid dingitis
uanicatem et queritis mandacium.

Expanded text:
debere. Respondebo quaerenti, et dicam: debere. Respondebo quaerenti, et dicam: Hoc est bonum, quod non potes invitus amittere. Potes enim aurum perdere, et nolens; potes domum, potes honores, potes ipsam carnis salutem: bonum vero quo vere bonus es, nec invitus accipis, nec invitus amittis. Quaero ergo quale sit hoc bonum. Psalmus quidam admonet nos rem magnam, forte quam quacorde? Quousque arbor illa in triennio? Filii hominum, quousque graves corde? Quid est, graves corde? Utquid diligitis vanitatem, et q
Abbreviated transcription (Latin):
dus externorum tonorũ. Q quo d ecce
quid prodest plena bonis archa manis
consciencia: Dona uis habere ⁊ bonus
non uis esse: Non uides erubescere te de¬
tere uonis tuis si comus cua plena est
uonis ⁊ te habet malum: Quid est em̃
quod uis malum nabere: Dic michi.
slichil om̃ino. Non uxorem non filiũ
non filiam. non seruũ. non ancillã.
non cunicam. postremo non caligam
et camen uis habere malam intam.
Rogo ce: ppone uitam cuam: calige tue
Omĩa circumiacent oculis cuis eligã¬
cia et pulchra cibi cara sunt ⁊ cibi ip̃e
uilis es ac feous. Si possent cibi respon¬
dere bona ciuibus plena domus cua
que habere opcasti: que ꝑdere cisti
nonne tun clamarene: sicut tu nos
bona uis habere: sic et nos donum ha
interpellant contra ce dñm tuũ. Coce
bona canta cedisti huic: ce ipse malus
est. Quid ei prodest quod nadet quan¬
uis meis et forte compunctus querit
quid sit ronũ: quale bonũ. unde to¬
num. Bene incellexisti hoc ce quer̾e

Expanded text:
dus externorum bonorum? Et dus externorum bonorum? Et quid prodest plena bonis arca, inani conscientia? Bona vis habere, et bonus non vis esse? Non vides te erubescere debere de bonis tuis, si domus tua plena est bonis, et te habet malum? Quid enim est quod velis habere malum? Dic mihi. Nihil omnino; non uxorem, non filium, non filiam, non servum, non ancillam, non villam, non tunicam, postremo non caligam: et tamen vis habere malam vitam. Rogo te, praepone vitam tuam caligae tuae. Omnia quae circumjacent oculis tuis, elegantia et pulchra tibi chara sunt; et tibi ipse vilis es ac foedus? Si tibi possent respondere bona quibus est plena domus tua, quae habere optasti, perdere timuisti; nonne et tibi clamarent, Sicut tu nos bona vis habere, sic et nos volumus interpellant contra te Dominum tuum: Ecce bona tanta dedisti huic, et ipse malus est! Quid ei prodest quod habet, quanbis meis, et forte compunctus, quaerit quid sit bonum, quale bonum, unde bonum. Bene intellexisti hoc te quaerere
Abbreviated transcription (Latin):
est bonum: Osiscires ciud est bonũ
Quod habere ius non est ualde boñ
Quod esse non uis: hoc est bonũ. uis
em̃ habere sanitatem corpis: Est toñ.
Nec camen putes magnũ bonũ esse:
quod haret & malus. Aurum ⁊ argẽ¬
tum habere uis: ecce et hoc dico bo¬
mum est sed si bene usuc fu̾is. Bene
autem non uteris: si malus fueris
Ac per hoc aurum ⁊ argentũ malic
malum est bonis bonũ est. Non qui¬
a eos bonos facit aurum ⁊ argentũ
sed quia bonos inuenit in usum bo¬
num conuercit᷑. honorem habere uis
bonum est. Ged et hoc si bene utaris
Quam multis honor: occasio exicĩ fu¬
it. Quam multis honor. minist̾iũ
na ista si possumus: quia ce bonis ar¬
roribus loquim᷑.  hic nichil est qd̃
sic quisq cogitare cebeat: nisi ut in
seniet ip̃m oculos conuertat. in se dis¬
cat. se discuciat. se inspiciat. se que¬
rat: et se inueniat. ¶ quiod oispu¬
cet necet: et ciuod placet opcet et
plantet. Cum ent̃ se homo manem in¬
uenerit melioꝵ tonoꝵ ut quid est aui¬

Expanded text:
scires quid est bonum! Quod habere vis, non est valde bonum: quod esse non vis, hoc est bonum. Vis enim habere sanitatem corporis; hoc est bonum: nec tamen putes magnum bonum esse, quod habet et malus. Aurum et argentum habere vis; ecce et hoc dico, bonum est; sed si bene usus fueris: bene autem non uteris, si malus fueris. Ac per hoc aurum et argentum malis malum est, bonis bonum est: non quia eos bonos aurum et argentum facit; sed quia bonos invenit, in usum bonum convertitur. Honorem habere vis, bonum est: sed et hoc si bene utaris. Quam multis honor occasio exitii fuit? Quam multis honor ministerium ta bona, si possumus, quia de bonis arboribus loquimur. Et hic nihil est, quod sic quisque cogitare debeat, nisi ut in semetipsum oculos convertat, in se discat, se discutiat, se inspiciat, se quaerat, et se inveniat: et quod displicet, necet; quod placet, optet et plantet. Cum enim se homo inanem invenerit meliorum bonorum, utquid est avi
Abbreviated transcription (Latin):
est ideo petrus a petra. non petra a
petro: quomodo non a xp̃iano xp̃c s¬
a xp̃o xp̃ianus. Tu es inqruit pecrus et
super hanc petram ciuam confessus es
super hanc petram quam cognouisti.
dicens cues xc̃c filius dei iiuii. edifi¬
cabo eccłiam meam id est super me¬
ip̃m filium dei uiui: edificabo eccͣam
meam. Super me edificabo te: nõ me
super te. Nam uoientes nomines e di¬
ficari super homines dicebant. Ego
quidem sum pauli ego autem apol¬

Expanded text:
est. Ideo Petrus a petra, non petra a est. Ideo Petrus a petra, non petra a Petro: quomodo non a christiano Chris vocatur. Tu es ergo, in quit, Petrus: et super hanc petram, quam confessus es: super hanc petram, quam cognovisti dicens, Tu es Christus filius Dei vivi: aedificabo Ecclesiam meam. id est, super meipsum filium Dei, aedificabo Ecclesiam meam: super me aedificabo te, non me superte. Nam volentes homines aedificari super homines, dicebant: Ego sum quidem Pauli, ego autem Apol
Abbreviated transcription (Latin):
uangłium quod recentissiẽ
recitatum est de domino nr̃o¬
iħu xp̃o qui super aquas maris ambu¬
lauit. ⁊ de apło petro qui ambulans ci¬
mendo titubauit et diffidendo mersus
confidendo rursus emersit: ammonet
nos intelligere mare presens sel̃m esse:
xp̃i amore promptissimus: sepe unus
respondet pro om̃ibus. Ip̃e deniq dño¬
homines dicerent esse ⁊ opiniones uari¬
as hominũ discipulis respondentib
rursus q domino interrogante et
dicente: uos autem quem me esse oi¬
eitis: respondit petrus. Tues xp̃c filiꝰ
cei uini. Unus pro multis cedit respon¬
sum: unitas in multis. Tunc ei domi
nus ait. Beatus es symon bariona:
quia non tibi renelauit caro et san¬
guis. sed pater meus qui in celis est.
Deinde addidit. Et ego dico tibi. Tanꝙͣ
diceret. Qiia tu dixisti michi tu es xͤ
filius dei uiui & ego dico cibi tues
petrus. Symon cumpe: antea uoca¬
batur. Hoc autem ei nomen ut petrꝰ
applłarecur a dño impositum est: et
xp̃ianus. Petra em̃ principale nomẽ

Expanded text:
angelium quod recentissime recitatum est de Domino Christo, qui super aquas maris ambulavit; et de apostolo Petro, qui ambulans timendo titubavit, et diffidendo mersus, confitendo rursus emersit; admonet nos intelligere mare praesens saeculum esse, Christi amore promptissimus, saepe unus respondet pro omnibus. Ipse denique Domhomines dicerent eum esse, et opiniones varias hominum discipulis respondentibus, rursusque Domino interrogante et dicente, Vos autem quem me esse dicitis? respondit Petrus, Tu es Christus Filius Dei vivi. Unus pro multis dedit responsum, unitas in multis. Tunc ei Dnus ait: Beatus es Simon Barjona, quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui est in coelis. Deinde addidit: Et ego dico tibi. Tanquam diceret: Quia tu dixisti mihi, Tu es Christus Filius Dei vivi: et ego dico tibi, Tu es Petrus. Simon quippe antea vocabatur. Hoc autem ei nomen, ut Petrus appellaretur, a Domino impositum est: et christianus. Petra enim principale nomen
Abbreviated transcription (Latin):
nit̾o sed pͥceptum saubre eui obedĩa
neccessaria est. Quod autem dit̃ fa¬
cite arborem malaui. et fructũ eiꝰ
malũ: non p̾ceptum est ut facias.
sed monit̾o ut caneas. Contra hos em̃
oicit: qui putabant se eum mali es¬
sent bona loqui posse uel tona oꝑa
hatere. Hoc oñs ihesus dicit non posse
Prius em̃ est mutandus homo: ut o¬
pera muttentur. Si cm̃ matiet hõ
in eo ciuod malum est: boua opera
habere non potest. Si manet in eo
qnad bonum est: maia oꝑa habere

Expanded text:
cui obedientia necessaria est. Quod autem dicit, Facite arborem malam, et fructum ejus malum: non praeceptum est, ut facias; sed monitio, ut caveas. Contra hos enim dixit, qui putabant se, cum mali essent, loqui bona posse, vel bona opera habere. Hoc Dominus Jesus dicit non posse. Prius est enim mutandus homo, ut opera mutentur. Si enim manet homo in eo quod malus est, bona opera habere non potest: si manet in eo quod bonus est, mala opera habere
Abbreviated transcription (Latin):
reddere rõnem. N cunc quia nemo
est qui laudet. om̃is homo cause
sue uacat. Nemo est cunc ciui nõ
de se cogitet. Non gͦ erant qui ole¬
um uenderent. seperunt defice
lampades ⁊ ꝯuercerunt se facue¬
ad crumq prucentes. Date nobis de
oleo ur̃o. enua lampades nostre ext̃ĩ¬
guntur. Hoc querebant quod confu¬
euerant: id est alieno oleo iucere ad
auenas laudes ambulare. Date nob
de oleo ur̃o: ci lampades nr̃e extin¬
non sufficiet nobis ⁊ uobis: ite pociꝰ
aduendentes ⁊ emite uobis. Non cõ¬
sulentiũ sed irtidentiũ est ista respõ¬
sio. Quare irridentum: Nina sapien¬
tes erant cruia sapĩa erat in illis ssõ
em̃ sapientes de suo erant: sed illa ĩ
illis erat sapĩa de qiua scriptum est
in quod̾ ubro. que dicit ꝯtempcori¬
bris suis. cũ uenerint ad mala ciue

Expanded text:
reddere rationem. Et quia tunc nemo reddere rationem. Et quia tunc nemo est qui laudet, omnis homo causae suae vacat, nemo est tunc qui non de se cogitet: non ergo erant qui oleum venderent; coeperunt deficere lampades, et converterunt se fatuad quinque prudentes: Date nobis de oleo vestro, quia lampades nostrae exstinguuntur. Hoc quaerebant quod consueverant, id est, alieno oleo lucere, ad alienas laudes ambulare. Date nobis de oleo vestro, quia lampades nostrae exstinbis et vobis, ite potius ad vendentes, et emite vobis. Non consulentium, sed irridentium est ista responsio. Quare irridentium? Quia sapientes erant, quia sapientia erat in illis. Non enim sapientes de suo erant: sed illa in illis erat sapientia, de qua scriptum est in quodam libro, quae dicit contemptoribus suis, cum venerint ad mala, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑibus suis cruando lampades ferre
Et si hommib uolunt plac̾e̾ ⁊ idõ
om̃ia ssta laudabilia faciũt: oleum
secum non portant. Tu gͦ tecum por¬
ta. intus porta. ubi uidet deꝰ. ibipor¬
ta cestimoniũ conscĩe tue. Qui aũ
ambulat ad testimoniũ alienum
oleũ non portat secum. Si idõ ab il¬
licitis abstines ⁊ facis bona oꝑa ut
ab hominibus lauderis: non est intꝰ
oleum. Deniq cũ ceꝑint homines
non laudare: deficuint lampades.
Intendat itaq caritas ur̃a. Antecͣp
cormirent ille uirgines: non ÷ cc̃m
quia extinguebantur: lampaces
ularũ. Sapienciũ lampades arde¬
bant de oleo interno: de ꝯsciencie
sue ueritate. de interiore gloria
de intima caritate. Ardebant cam̃
⁊ illarum facuaꝵ. Quare cunc ar¬
cebant: Quia non de erant laudes
hominũ. Post ea uͦ cuiam surrexe¬
runt id est in resurrectione a mor¬
tus: ceperunt aptare lampades
suas. id est p̾parare se de oꝑm suoꝵ

Expanded text:
peribus suis, quando lampades ferre peribus suis, quando lampades ferre Et si hominibus volunt placere, et ideo omnia ista laudabilia faciunt, oleum secum non portant. Tu ergo tecum porta, intus porta, ubi videt Deus: ibi porta testimonium conscientiae tuae. Qui autem ambulat ad testimonium alienum, oleum non portat secum. Si ideo abstines ab illicitis, et facis bona opera, ut ab hominibus lauderis; non est intus oleum. Denique cum coeperint homines non laudare, deficiunt lampades. Intendat itaque Charitas vestra. Antequam dormirent illae virgines, non est dictum quia exstinguebantur lampades illarum. Sapientium lampades ardebant de oleo interno, de conscientiae securitate, de interiore gloria, de intima charitate. Ardebant tamen et illarum fatuarum. Quare tunc ardebant? Quia non deerant laudes hominum. Postea vero quam surrexerunt, id est, in resurrectione a mortuis, coeperunt aptare lampades suas, id est praeparare Deo operum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
niet. Quid est media nocte ueniet:
Dum nescis ueniet. Quare dũ nescis¬
ueniet: Ipsum cominũ audi. Non est
ur̃m scire tempora que pater posuit in
nocte: ne furem patiaris. Nam sompnꝰ
mortis: uelis nolis ueniet. s cum fac¬
in nouissima tuba: Canet em̃ tuda &
mortul resurgent incorrupti. ⁊ nos
ĩmutabimur. Deniq clamore facto me¬
dia nocte qiuio clamabitur ecce sponfꝰ
qui sunt ĩmonumentis audient uo¬
cem euis ⁊ procedent. Ergo ad tubam¬
nouissimam: surrexerunt om̃s. Pru
dentes artem ille tulerunt oleum ĩ¬
runt oleum secum. Quid est non tu¬
lerunt oleum secum. ĩ uasis suis:
Quid est in uasis suis: In cordib suis
unde dicit apłs. Gła nostra hec est:
testimoniũ consciencie nr̃e. Ibi oleũ
magnũ oleum. De domo dei est oleũ¬
hoc. Demq homines oleum mittere
iatro possunt: oluiam creare non
possunt. Ecce habeo oleum. sunqͥd
tu creasti oleum: De dei dono habes
oleum: porta tecum. Quid est porta

Expanded text:
niet. Quid est, Media nocte veniet? niet. Quid est, Media nocte veniet? Dum nescis, veniet. Quare dum nescisveniet? Ipsum Dominum audi: Non est vestrum scire tempora, quae Pater posuit in Ergo vigila nocte, ne furem patiaris. Nam somnus mortis, velis nolis, veniet. 9. Resurrecin novissima tuba? Canet enim tuba, et mortui resurgent incorrupti, et nos immutabimur . Denique clamore facto media nocte, quo clamabitur, Ecce sponsus qui sunt in monumentis, audient vocem ejus, et procedent . Ergo ad novissimadentes autem illae tulerunt oleum serunt oleum secum. Quid est, non tulerunt oleum secum in vasis suis? Quid est, in vasis suis? in cordibus suis. Unde dicit Apostolus, Gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae . Ibi oleum, magnum oleum: de dono Dei est hoc oleum. Denique homines oleum mittere intro possunt, olivam creare non possunt. Ecce habeo oleum: numquid tu creasti oleum? De Dei dono est. Habes oleum, porta tecum. Quid est, porta
Abbreviated transcription (Latin):
super terremotum: fames super fa¬
men: gens super gentem: ⁊ nondũ
uenit sponsus. sum gͦ exp̾tatur ut
ueniat: dormiunt om̃s. Ille qui dicũt
ecce uenit dies uidicii. ecce hic nos in¬
uenit: cum dicit cormit. Ergo obser¬
uet ad sompnũ suum. ⁊ ꝑseueret in
caritate usque ad sompnũ suum:
expectantem illum mueniat sompnꝰ
Duta em̃ quid dormiuit. Nuncnud
ciui cormit non adiciet ut resurgat
Dormierunt gͦ om̃s. Q de illis p̾dentib
sꝑacur: quando om̃io non creditur.
Noctem posuit pro ignoratione. ne ali¬
quus quasi compntet sibi. Ecce ab adã
tot anni transierunt. ⁊ ecce complen¬
tur sex milia annoꝵ: et continuo cͦ¬
moco quidam tractatores computa¬
uerunt: continuo ueniet dies uidi¬
t̾ones: ⁊ adhuc remoratur sponsi ad¬
uentus. ⁊ dpormiunt uirgines ciue
obuiam ierunt. Et dum non sꝑatur
dum dicitur sex milia annoꝵ: expͥ¬
tabantur ⁊ ecce transierũt. Uñ scimꝰ
iam quando ueniet: Media nocte ue¬

Expanded text:
super terrae motum, fames super fasuper terrae motum, fames super famem, gens super gentem, et nondum venit sponsus. Cum ergo exspectatur ut veniat, dormiunt omnes illi qui dicunt, Ecce venit, et dies judicii hic nos invenit. Cum dicit, dormit. Ergo observet ad somnum suum, et perseveret in charitate usque ad somnum suum: exspectantem illum inveniat somnus. Puta enim quia dormivit. Numquid qui dormit, non adjiciet ut resurgat . Dormierunt ergo omnes: et de illis prudentibus, speratur, quando omnino non creditur. Noctem posuit pro ignorantia. Aliquis quasi computat sibi: Ecce ab Adam tot anni transierunt, et ecce complentur sex millia annorum, et continuo, quomodo quidam tractatores computaverunt, continuo veniet dies juditiones, et adhuc remoratur sponsi adventus, et dormiunt virgines quae obviam ierant. Et ecce dum non speratur, dum dicitur, Sex millia annorum exspectabantur, et ecce transierunt, unde scimus jam quando veniet? media nocte ve
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt usq infinem. sion gͦ eis ob¬
repsit friguis caritatis: non meis qr¬
friguit caritas s ferbuit usq infi¬
nem. Quia feruet usq in fuiẽ: id̾o
sponsi ianuc pacuerunt. Icõ eis dic¬
cum est ut intrarent: sicut illi op¬
timo seruo. intra in gaudium dñi
cui. Nuid est gͦ cormitauerũt om̃s.
Est alius sompnus: quem nemo eua¬
dit. Non recordamini apłm dicentem
de dormientibus autem nolo uos ig¬
norare fr̃es: id est dehis qui mortui
sunt: Quare em̃ cormientes uocan¬
tur nisi crua suo die resuscitant᷑.
Ergo cormiunt omnes. Putas cr pͦ¬
dens est. ideo non ht̃ mori: fãtua
fit uirgo. prudens sit uirgo: somꝑ
Ecce iam dies iuidicii uenit: tanta
maia fuint tante tribulationes
crebrescunt. ecce omĩa qiue ꝓphete
dixerunt pene completa sũt: iam
dies indicui uenit: Qui hoc dieunt
⁊ ficeliter oicunt: canqũa obiuam
Sed ecce bellum super rellum: tribu¬
latio super tribulat̾oneni: terremotꝰ

Expanded text:
verunt usque in finem. Non ergo eis obverunt usque in finem. Non ergo eis obrepsit frigus charitatis, non in eis refriguit charitas; sed fervet usque in finem. Quia fervet usque in finem, ideo sponsi januae patuerunt: ideo eis dictum est ut intrarent, sicut illi optimo servo, Intra in gaudium Domini tui . Quid est ergo, Dormitaverunt omnes? Est alius somnus, quem nemo evadit. Non recordamini Apostolum dicentem, De dormientibus autem nolo vos ignorare, fratres , id est, de his qui mortui sunt? Quare enim dormientes vocantur, nisi quia suo die resuscitantur? Ergo dormierunt omnes. Putas, quia prudens est, ideo non habet mori? Fatua sit virgo, prudens sit virgo, somnuEcce jam dies judicii venit, tanta mala fiunt, tantae tribulationes crebrescunt; ecce omnia quae Prophetae dixerunt, pene completa sunt; jam dies judicii instat. Qui hoc dicunt, et fideliter dicunt, tanquam obviam Sed ecce bellum super bellum, tribulatio super tribulationem, terrae motus
Abbreviated transcription (Latin):
Gninguis hominũ lociuar ⁊ ange¬
lorum caritatem autem non habeã
factus sum eramentũ sonans aut
cmibalum tinniens. Ip̃a est super¬
eminens uia id est caritas: que me¬
rito oleo significatur. Om̃ib enim
humoribus: oleũ suꝑeminet. Mitte
net. Mitte oleum suꝑ infunde aqͣm
oleum suꝑeminet. Si ordinẽ serua¬
ueris: uincit. Si ordinẽ mutaue¬
ris: uincit. Caritas nuncña cadit.
Quid gͦ frẽs: iam disceptemus ce qͥ¬
que uirginibus prudentib ⁊ qͥnq
fatuis. Uoluerunt ire obuiam spon¬
so. Quid est ire obuiam sponso: sorde
ire expectare eus aduentum. Sed
ille cardauit. Num cardat ille:
cormitauerũt om̃s. Quid est om̃se
Putamus bonus est sompnus iste:¬
Quio est sompnus iste: Ne forte car¬
dante sponso qm̃ habundat miqͥ¬
tas: refrigescit caritas multorum.
Siceme intellecturi sumus istum
sompnũ: Non michi placet. Dico
ciuare: cma sunt ibi prudentes. Et
liuo fr̃es: non ob aliud prorsus admͣ¬
cerentur intro: nisi quia ꝑseuera¬

Expanded text:
uis hominum loquar et Angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum aeramentum sonans, aut cymbalum tinniens. Ipsa est supereminens via, id est, charitas, quae merito oleo significatur. Omnibus enim humoribus oleum supereminet. Mitte minet. Mitte oleum, superinfunde aquam, oleum supereminet. Si ordinem servaveris, vincit: si ordinem mutaveris, vincit. CharQuid ergo, fratres? Jam disceptemus de quinque virginibus prudentibus et quinque fatuis. Voluerunt ire obviam sponso. Quid est, ire obviam sponso? Corde ire, exspectare ejus adventum. Sed ille tardabat. Dum tardat ille, dormierunt Putamus, bonus est somnus isteQuid est somnus iste? Ne forte tardante sponso, quoniam abundat iniquitas, refrigescit charitas multorum. Siccine intellecturi sumus istum somnum? Non mihi placet: dico quare. Quia sunt ibi prudentes: et liud, fratres, non ob aliud prorsus admitterentur intro, nisi quia persevera
Abbreviated transcription (Latin):
Oportunũ gͦ est fr̃es: ut hec uobis oi¬
cantur. Atcendite paupes sine iacentes
siue ambulantes: atcendite pauperes
facite oꝑa rona. Qui soletis facite: et
qui non soietis facite. Crescat numerꝰ
bene oꝑancium: qm̃ crescit ⁊ fidelium
numerus. Quod facitis quant̃ bonũ
sit nundum uidetis: quia ⁊ rustica¬
nus quando seminat segetem nõ ui¬
cet. sed terre credit. Tu quare deo non
credis: ueniet messis nr̃a. Puto quia
mͦ laborantes agimus. laborantes oꝑe¬
mintirecepturi sicut scriptũ est. eũ¬
ces abant ⁊ flebant iactantes semĩa
sua uenientes autem uenient cum
exultatone portantes maniplos suos

Expanded text:
 est, fratres, ut haec vobis di est, fratres, ut haec vobis dicantur. Attendite pauperes, sive jacentes, sive ambulantes: attendite pauperes, facite opera bona. Qui soletis, facite: et qui non soletis, facite. Crescat numerus bene operantium: quoniam crescit et fidelium numerus. Quod facitis, quantum bonum sit nondum videtis: quia et rusticanus quando seminat, segetem non videt, sed terrae credit. Tu Deo quare non credis? Veniet messis nostra. Puta quia modo laborantes agimus, laborantes operamur recepturi, sicut scriptum est: Euntes ibant et flebant, jactantes semina sua; venientes autem venient cum exsultatione, po
Abbreviated transcription (Latin):
untur suꝑbi rerum suarum ꝯserua¬
tores. ꝙ nichil inde pauꝑibus iargien¬
tes qũo moriuntur qui rapiunt rec¬
alienas. uerum gͦ dixi. uiuite bene
moriamini. Non prodat malam uitã:
nisi tempꝰ post mortem. Econtra acten¬
dite illum paliꝑem. Nolite oculis: nã
errabitis. fices atcendat: cor uideat. sõ¬
stituite illum ante oculos ur̃os. iacen¬
tem in terra ulcerosum uenientes ca¬
nes lingentes ulcera eius. S cum ca¬
iem illum renocatis añ oculos urõs
contmuo expuitis. faciem auertitis.
nares obturatis. Cordis oculis uidete.
Mortuus est &ꝰ ablactus est ab angelis
in sinum abrahe. Familia duntis uide¬
batur plangens: angłi non uideban¬
cur gaudentes. Quid gͦ respondit diui¬
ti abraham: Memento fili: recepisti bo¬
na in uita cua. Nichil bonũ putasti:
nasi quod in hac uita habuisti. Habu¬
isti: sed transierunt dies ⁊ totum ꝑdi¬
disti ꝙ corcuendꝰ in inferis remansisti

Expanded text:
untur superbi rerum suarum conservauntur superbi rerum suarum conservatores, et nihil inde pauperibus largientes: quomoalienas? Verum ergo dixi, Vivite bene, moriamini. Non probat malam mortem, nisi tempus post mortem. E contra attendite illum pauperem: nolite oculis, nam errabitis; fides attendat, cor videat. Constituite illum ante oculos vestros jacentem in terra ulcerosum, venientes canes lingentes ulcera ejus. Sed cum talem illum revocatis ante oculos vestros, continuo exspuitis, faciem avertitis, nares obturatis. Cordis oculis videte. Mortuus est, et ablatus est ab Angelis in sinum Abrahae. Familia divitis videbatur plangens: Angeli non videbantur gaudentes. Quid ergo respondit diviti Abraham? Memento, fili, quia percepisti bona in vita tua . Nihil bonum putasti, nisi quod in ista vita habuisti. Accepisti: sed transierunt dies: et totum perdidisti, et torquendus in inferis remansisti
Abbreviated transcription (Latin):
tuus est autem ⁊ diues: et sepultus est
in infernũ. Cum autem in cormentis
esset: leuauit oculos ⁊ uidit la zarun
requiescentem in sinũ abrahe. Tũc cla¬
mauit oicens. Pater abraham mitte
in aqũa ⁊ stalet in lingũa meame er
crucior in hac flamma. Suꝑbus dem¬
poris: mendicus inferm. Pauꝑ em̃ il¬
ic ꝑueniebat ad micam: ille uͦ non ꝑ¬
ueniebat ad guttam. De duob gͦ istis
dicite mͥ quis est bene mortuus. ⁊ caus
est male mortuus. Nolite oculos int̾ro¬
gare: ad cor redite. Si em̃ oculos inter¬
rogaueritis: falsa nobis respondẽt Mul¬
riter fucata: que illi dunti morienti
exhibere potuerunt. Que pocuerunt
agmina plangentiũ esse seruoꝵ ⁊ an¬
cillarum cuie pompaclientiũ. qui splẽ¬
cor funeris. ciuod p̾cium sepulture. sre¬
do eũ aromatib obrutũ. Nuid gͦ dictu¬
ri sumus fr̃es. bene istum mortuũ an
male mortuum: Gi oculos interroga¬
tis: optime mortuus est. Si magr̃m¬
ur̃m inte e eri riorem recuiritis pes

Expanded text:
uus est autem et dives, et sepultus est in infernum. Cum autem in tormentis esset, levavit oculos suos, et vidit Lazarum requiescentem in sinu Abrahae. Tunc clamavit, dicens: Pater Abraham, miserin aquam, et stillet in linguam meam, quia crucior in hac flamma. Superbus temporis, mendicus inferni. Pauper enim ille perveniebat ad micam: ille vero non perveniebat ad guttam. De duobus ergo istis, dicite mihi, quis est bene mortuus, et quis est male mortuus? Nolite oculos interrogare, ad cor redite. Si enim oculos interrogaveritis, falsa vobis respondent. Mulriter fucata, quae illi diviti morienti exhiberi potuerunt. Quae potuerunt agmina plangentium esse servorum et ancillarum? quae pompa clientium? qui splendor funeris? quod pretium sepulturae? Credo eum aromatibus obrutum. Quid ergo dicturi sumus, fratres, bene istum mortuum, an male mortuum? Si oculos interrogatis, optime mortuus est: si magistrum vestrum interiorem requiritis, pess