comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sexuum. ħ gͥ si scd̾ suꝑficiem u̾bo¬
rum quis acceꝑit. inducitur in
errorem tm̃ nt dicat sũ carnalico¬
pła ñ posse contrabi. m̃m. ⁊ inter
mariam ⁊ ioseph. ñ fuisse ꝯiugiũ
uł ñ suisse ꝑfc̃m. ꝙ nefas ẽ sentire.
Tanto enim sanctiꝰ fuit atꝙ ꝑfectiꝰ

Expanded text:
sexuum. Hoc si secundum superficiem verborum acceperit, inducitur in errorem tantum, ut dicat sine carnali copula non posse contrahi matrMariam et Joseph non fuisse conjugium, vel non fuisse perfectum, quod nefas est sentire. Tanto enim sanctius atque perfectius
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt aut̃
ñulłi h̾etiti nptias de si¬
testantes. qui tatian applłatift̃.
hii oĩo nuptias dampnãt ac pares
fornicatõib alusq corruptionib
faciunt. nͨ recipiũt in suoꝵ nuo cõ¬
iugio utentem marẽ ł feĩam. O
aũ res bona fit conuigium. ñ mͦ¬

Expanded text:
uerunt autem nonnulli haeretici nuptias detestantes, qui Tatiani appellati sunt. Hi nuptias omnino damnant, ac pares fornicationibus aliisque corruptionibus faciunt, nec recipiunt in suorum numero conjugio utentem marem vel feminam. Quod autem res bona sit conjugium, non m
Abbreviated transcription (Latin):
quitatem prĩs. et pater ñ portabͥ
iniquitatem filii. Iusticia uisti sr̃
eum erit. ⁊ impietas impii super
eum erit. Hiis u̾bis uidetur deus
in lege. Si enun pcr̃a pr̃m reddͭ
in terctam uł quartam gn̾atio¬
lius peccet. ⁊ alius ꝑuniatur. Qͦ¬
mͦ enim iustum est alium pecca¬
re: et alium pc̃ca lugere: Det̾ĩa¬
immo ip̃e deus qui et hic et ibi
locutus est. in sentenciis discre¬
pare iudeantur: Attendamus.
finem illius auctoritatis exodi.
Dicto enim reddo mniguitates pa¬
trum in filios: addit. hiis qui o¬
tur ñ ideo punire filios: quia poc¬
cauerunt parentes. S quia ets
similes quodam heditario ma¬
lo/ deum ederunt. illud gͦ ꝙ ĩ exo¬
do dominus dicit. sic̃ ierꝑ. tradit.
ñ id sonat: ꝙ multi extimant. nͨ

Expanded text:
rtabit iniquitatem filii. Justitia justi super eum erit, et impietas impii erit super eum. His verbis videtur Deus in lege. Si enim peccata parentum reddit in tertiam et quartam generatiolius peccet et alius puniatur. Quomodo enim justum est alium peccare, et alium peccata luere? 10. Detimo ipse Deus qui et hic et ibi locutus est, in sententia discrepare videantur, attendamus finem illius auctoritatis Exod. Dicto enim: Reddo iniquitates patrum in filios, addit: His qui odit non ideo puniri filios quia peccaverunt patres, sed quia eis similes quodam haereditario malo Deum oderunt. Illud ergo quod in Exod. Dominus dicit, sicut Hieron. tradit, non id sonat quod multi existimant;
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ñ est tamen diffitẽ exodo et¬
dum pcc̃a parentum in fi in eze¬
lios redundare. sicut domiuꝰ chie
deus fortis zelotes uisitans mi¬
quitates prm̃ infilios usq in t̃¬
ciam ⁊ quartam generationem:
int̾ uos ꝑabolam u̾titis in ꝓuer¬
bium istud dicentes. patres nr̃i
comederunt nuam ac̾bam. et dẽ¬
tes filiorum obstupescunt: Hiis¬

Expanded text:
tur, non est tamen diffitendum peccata parentum in filios redundare, sicut Dominus, in Deus fortis, zelotes, visitans iniquitates patrum in filios usque in tertiam et quartam generationem, inter vos parabolam vertitis in proverbium istud, dicentes: Patres nostri comederunt uvam acerbam, et dentes filiorum obstupescunt. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ as. super psaimum. deus lau¬
dem meam ne tacueris. De filiis
pcc̃a prm̃ mrtantibus accipien¬
lum censent. Suꝑ quos dr̃ deus
reddere pc̃ra pr̃m. quia punit eos
eo ꝙ mutantur peccata patrum
dixerat in lege. s quomͦ sit in¬
tesligendum aꝑit. unde et illos
qui praue intelligebant argu¬
it qui ditebant. patres comede¬
Quare c̾ciam et quartam ꝯme¬
generationem tm̃ cõmemoo¬
rauit. cum in quaub genera¬
tione rei teneantur. quia pcc̃a
pr̃m mutantur: Et quare prẽs
ꝯmemorauit. cum et illi omnes
specialiter nominauit: quia in¬
maxime patres filii imitari so¬
lent quos p̃cipue diligunt. et t̃¬
ciam et quartam generationẽ
idco commemorauit: quia solẽt
parentes int̾dum tam du uiu̾e.
donec filios t̾tios et quartos hẽ¬
tes: torum impietatis hedes per
imitatõm efficiuntur. Scd̾ hũc
modum recte intlłr ad litt̾am: ꝙ
in exodo iegitur. Quomͦ illu

Expanded text:
August., super psal.: Deus, laudem meam ne tacueris, de filiis peccata patrum imitantibus accipiendum censent; super quos dicitur Deus reddere peccata patrum, quia punit eos eo quod imitantur peccata patrum, d ante dixerat in lege, sed quomodo intelligendum sit aperit. Unde et illos qui prave intelligebant arguit, qui dicebant: Patres comedequare tertiam et quartam generationem tantum commemoravit, cum in qualibet generatione rei teneantur qui peccata patrum imitantur? Et quare patres commemoravit, cum et illi omnes specialiter nominavit, quia maxime patres filii imitari solent, quos praecipue diligunt. Et tertiam et quartam generationem ideo commemoravit, quia solent parentes interdum tamdiu vivere, donec filios tertios et quartos habtes, eorum impietatis haeredes per imitationem efficiuntur. Secundum hunc modum recte intelligitur ad litteram quod in Exodo dicitur. 12. Quomodo illu
Abbreviated transcription (Latin):
oluntas ⁊̃ mea. uoluntas.
memoriã meam capit. dũ utor to
uicem a singuł ⁊ omĩa ⁊ tota capi¬
ant᷑. equalia sunt. tota singula to
tis singuł. ⁊ tota singła simul õib
totis. ⁊ ħ tͥa unum. una uita una
mens. una eẽntia. Ecce illius sũ¬
me unitatis atq tͥnitatis. uͥ una
ẽ eẽntia ⁊ tres ꝑsone ymago est
humana mens. licet impar. Mẽs
ã hic pro animo ip̃o accipit᷑. u̾ est
illa ymago tͥnitatis. ꝓprie uͦ mẽs

Expanded text:
oluntas etiam mea totam memoriam meam capit, dum toto eo aque invicem a singulis et omnia tota capiantur; aequtis singulis, et tota singula simul omnibus totis: et haec tria unum, una vita, una mens, una essentia. Ecce illius summae unitatis atque Trinitatis ubi una est essentia et tres personae, imago est humana mens, licet impar. Mens autem hic pro animo ipso accipitur, ubi est illa imago Trinitatis. Proprie vero mens
Abbreviated transcription (Latin):
pientia: nil enim sapientius
pot̾ facere quam facit. si uero
referatur modus ad rem ipsã
quam facit deus: dicimus qr
et alius ⁊ melior pot̾ esse modꝰ
et scd̃m hoc concedi pot̾. quia e¬
a que facit potest facere melius
et aliter quam facit. quia pot̾ qͥ¬
busdam meliorem modum exi¬
stendi prestare. ⁊ quibdam ali¬
um. uñ as̃. in .xiii.li. detͥ. dicit̃.
Qr fuit ⁊ alius modꝰ nr̃e delibera¬
tionis possibilis deo qui omĩa
pot̾. s nullus alius nr̃e misie
sanande fuit conuẽiẽtior. pot̾ gͥ
deus eorum que facit quedam
alio modo meliori. quedam ali¬
o modo eque bono quedam ⁊¬
minus bono facere: quam fac̃.
ut tñ modus referatur ad qua
pientiam creatoris. utrum d̾e

Expanded text:
pientia; nihil enim sapientius pientia; nihil enim sapientius potest facere quam facit. Si vero referatur modus ad rem ipsam quam facit Deus, dicimus quia et alius, et melior potest esse modus. Et secundum hoc concedi potest, quia ea quae facit, potest facere melius, et aliter quam facit; quia potest quibusdam meliorem modum existendi praestare, et quibusdam alium. Unde Aug., in lib. 13 de Trin., dicit quod fuit et alius modus nostrae liberationis possibilis Deo, qui omnia potest; sed nullus alius nostrae miseriae sanandae fuit convenientior. Potest ergo Deus eorum quae facit, quaedam alio modo meliori, quaedam alio modo aeque bono, quaedam etiam minus bono facere quam facit; ut tamen modus referatur ad qualon ad sapientiam Creatoris. 4. Utrum De
Abbreviated transcription (Latin):
Eenderi deposto. cur tur¬
dicant rem aliquam suie
etiam rerum uniuersitatem
in qua maior consũmatio ex¬
pressa est non posse ẽẽ meliorẽ
uona est. ita ut nulla omnino
boni perfectio ei desit: siue ideo
summe bona dr ut nulla et ꝑ¬
festio boni desit:iam creatura
creatori equatur. Si uero ideo
ñ pot̾ melior ẽẽ quia bonum ã¬
plius qd̾ ei deest caꝑe ip̃a ñ ual:
iam hoc ip̃m ñ posse. defectionis
est ñ consummationis. et pot̾
melior eẽ: si fiat capax melioris
boni. qd̃ ip̃e pot̾ qui eam fecit.
fecisse qui nec pecrare posset.
nec uellet.⁊ si talem fecisset quiȩ
dubitat eum meliorem fuisse.
Ex predictis constat ꝙ pot̾ deus
et aua facere quam facit. ⁊ que
facit meliora ea facere ꝙͣ facit.
ost ħ utrũ alio ui meliori¬
do uł melioei quam facit fac̃.
possit ea facere que facit. Si mo-¬
dus oꝑationis ad sapĩam opi¬
ficis referatur: nec alius nͨ me¬
aliquid aliter uł melius qͣm
facit .i. alia sapĩa. uł maiori sa¬

Expanded text:
onderi deposco cur dicunt rem aliquam sive etiam rerum universitatem, in qua major consummatio expressa est, non posse esse meliorem bona est ita ut nulla omnino boni perfectio ei desit, sive ideo summe bona dicitur ut nulla ei erfectio boni desit, jam creatura Creatori aequatur. Si vero ideo non potest melior esse, quia bonum amplius quod ei deest, capere ipsa non valeat, jam hoc ipsum non posse defectionis est, non consummationis; et potest esse melior si fiat capax melioris boni, quod ipse potest qui eam fecit. fecisse, qui nec peccare posset, nec vellet; et si talem fecisset, quis dubitat eum meliorem fuisse? Ex praedictis constat quod potest Deus et alia facere quam facit, et quae facit meliora ea facere quam facit. 3. Utrum alio vel meliorido vel meliori quam facit, possit ea facere quae facit. Si modus operationis ad sapientiam opificis referatur, nec alius, nec mealiquid aliter vel melius quam facit, id est, alia sapientia vel majori sa
Abbreviated transcription (Latin):
noli pecare. Nõ dixit non pecces.
tur. Qd̃ quomͦ scruabitur. nsi do¬
lor in pnĩa ꝯtinue custodiatur: ħͥ
semꝑ doleat. ⁊ ce dolore gaudeat. ⁊ ñ
sit satis ꝙ doleat. s ex fide doleat. et

Expanded text:
noli peccare . » Non dixit: Non pecces, tur. Quod quomodo servabitur nisi dolor in poenitentia continue custodiatur? Hinc semper doleat, et de dolore gaudeat; et non sit satis, quod doleat, sed ex fid
Abbreviated transcription (Latin):
utrum ad seip̃m relatiue dicat᷑
cum dr̃ dari uł donari. Cui qõi
rendentes. dicimus sp̃m scm̃ di¬
ci datum uł donatum relatiue
⁊ ad dantem ⁊ ad illum cui datur.
dati ł donati refertur ⁊ ad dantem
⁊ ad recipientem. quia ñ pot̾ aliꝙͥ
dici datum nͥ ab aliquo: ⁊ alicui de¬
illum cui datur. ⁊ est relatiuna ap

Expanded text:
utrum ad seipsum relative dicatur, cum dicitur dari vel donari. Cui quaestioni respondentes, dicimus Spiritum sanctum dici datum vel donatum relative, et ad dantem, et ad illum cui datur. dati vel donati refertur et ad dantem et ad recipientem, quia non potest aliquid dici datum, nisi ab aliquo et alicui dei
Abbreviated transcription (Latin):
an ẜm eẽntiam. ꝯsid̾anda sit eqͣ¬
litas. deiñ quid sit equalitas ip̃a
Fd qd̃ dicimus. qr sic̃ siłe nicħ
sibi est. Siłitudo enim ut ait hyłr.
sibi ipĩ ñ ẽ. ita ⁊̃ equale aͥd sibi nõ
dẽ. Ac per ħ sicut simile. ita ⁊ eqͣle

Expanded text:
ideranda sit aequalitas; deinde, quid sit ipsa aequalitas: Ad quod dicimus quia sicut simile nihil sibi est similitudo enim ut ait Hilarius, sibi ipsi non est, ita et aequale aliquid sibi non dicitur; ac per hoc sicut simile, ita et aequale
Abbreviated transcription (Latin):
ñ indocte uidetur noie equalita¬
tis. uł siłitudints ñ aliquid põi.
s remoueri. ut eadem rõne dicat᷑
filius equalis pr̃i. quia nec ma¬
liquo dissimilis. ⁊ hoc ꝓp̃ ẽẽntie
simplicitatem. Non ergo ẜm ꝙ

Expanded text:
e aequalitatis vel similitudinis non aliquid poni, sed removeri ut ea ratione dicatur Filius aequalis Patri, quia nec maliquo dissimilis, et hoc propter essentiae simplicitatem. Non ergo secun
Abbreviated transcription (Latin):
uersaie. et personas ꝑticularia.
uel induidua. Propter hoc idem
etiam eandem diuinam essentiã
dixit esse speciem communem. et
circum plectiuam similium spẽ
ꝑsonarum. quia sic̃ hec spẽs hõ.
de suis predicatur indiuiduis. ue¬
lud de petro et paulo. ⁊ aliis. nec
tate non differunt. s ꝑ omnia ꝯ¬
ueniunt. Hanc ergo similitudi¬
nem inter res sempit̾nas.⁊ res
temporales ꝓpendens ioħs. uniũ¬
salitatis ⁊ ꝑticularitatis nomĩa
que reb temꝑalib ꝓprie conuẽi¬
unt ad res et̾nas transtulit. ãs.
uero maiorem uidens dissimili¬
tudinem. quam similitudinem
int̾ res predc̃as ab excellentia tͥ¬
nitatis predicta nomina remou̾.
tura. in eo ꝙ ñ differre ait. na e
uerissime et sine scrupulo loqui¬
tur. Quod uero dicit differre nu¬
mero: cauendum est quomodo ĩ¬
telligatur. Diuersis enim modis
dicuntur aliqua differe numero.

Expanded text:
versale, et personas particularia versale, et personas particularia vel individua, propter hoc idem etiam, eamdem divinam essentiam dixit esse speciem communem, et circumplectivam similium specie personarum; quia sicut haec species homo de suis praedicatur individuis, velut de Petro et Paulo et aliis, nec initate non differunt, sed per omnia conveniunt. Hanc ergo similitudinem inter res sempiternas et res temporales perpendens Joannes, universalitatis et particularitatis nomina, quae rebus temporalibus proprie conveniunt, ad res aeternas transtulit, Aug. vero majorem videns dissimilitudinem quam similitudinem inter res praedictas, ab excellentia Trinitatis praedicta nomina removit.tura; in eo quod non differre natura ait, verissime et sine scrupulo loqutur. Quod vero dicit differre numero, cavendum est quomodo intelligatur. Diversis enim modis dicuntur aliqua differre numero.
Abbreviated transcription (Latin):
licet in sermonis suꝑ rohannes¬
ficie. aliquid a fide alie. dicit ⁊ qͦ¬
num resonare uideantur. mͥ os
umq lectorem: ac intellectorẽ. dit¬
płimũ efflagitant. In quoꝵ ex¬
planatione mallem silens. alios
audire quam ioquendo maliuoł
detrahendi occasionem p̃stare. ui¬
det᷑ tñ mͥ ita posse accipi: cũ ait.
ꝯub̾a est commune. ⁊ ypostasis
est urtituare. slonitan̾ accipit
cum de deo dicantur. ut accipiũt᷑
in phĩca disciplina. S per siłitu¬
dinem eorum quea ph̾is dicunt᷑
locutus est. ut sicut ibi commu¬
ne uel uniu̾sale d̾r. quia predi¬
catur de plurib. particulare u̾o
uel indiuiduum. ꝙ de uno solo.
Ita ħͥ essentia diuina dicta est u¬
muersale. quia de omnibus per¬
sonis simul. et de singulis separa¬
tim dr̃. particulare singła que¬
libet personarum. quia nec de a¬
liis cominuniter: nec dealiqua a¬
liarum ꝑsonarum: singularit̾
predicatur. Propter similitudinẽ
gͦ predicationis. sub̾am dixit uni¬

Expanded text:
licet in sermonis superficie aliquid a fide alienum resonare videantur, sane umque lectorem atque intellectorem plurimum efflagitant. In quorum explanatione mallem silens alios audire quam loquendo malevolis detrahendi occasionem praestare. Videtur tamen mihi ita posse accipi, cum ait: Substantia est commune, et hypostasis est particulare. Non ita haec accipit cum de Deo dicantur, ut accipiuntur in philosophica disciplina, sed per similitudinem eorum quae a philosophis dicuntur, locutus est; ut sicut ibi commune vel universale dicitur quod praedicatur de pluribus, particulare vero vel individuum quod de uno solo, ita haec essentia divina dicta est universale, quia de omnibus personis simul, et de singulis separatim dicitur. Particulare vero singula quaelibet personarum, quia nec de aliis communiter, nec de aliqua aliarum singulariter praedicatur. Propter similitudinem ergo praedicationis substantiam Dei dixit uni
Abbreviated transcription (Latin):
bitas instinctu diabo/ aua ad¬
lice fraudulentie excitata
ñdum quiescit. s in tanta
rerum questione addit. Si p̃r¬
nitas ⁊ filiatio in deo. siue ĩ di¬
uina essentia sunt. eadem igit᷑
res sibi pr̃ ẽ ⁊ filius. Nam in
quo pr̃nitas est: pr̃ est. ⁊ in qͦ
filiatio filius est. Si igitur u¬
na eademq res in seħ̾t pr̃nita¬
tem. ⁊ fuiationẽ. ip̃a ⁊ gn̾at et
gn̾atur. ꝙ dicentes in sabellianã
hesim ꝑtrahuntur. extendentes
prẽm infilium. cum ip̃m sibi¬
ip̃i filium ꝓponunt ⁊ patrem.
Si uero negauint in uua dei es¬
sentia pr̃nitatẽ. ẽẽ ed filiationẽ

Expanded text:
bitas instinctu diabolicae fraudulentiae excitata, nondum quiescit, sed in tanta rerum quaestione addit: Si paternitas et filiatio in Deo sive in divina essentia sunt, eadem ergo res est sibi Pater et Filius. Nam in quo paternitas est, Pater est; et in quo filiatio est, Filius est. Si ergo una eademque res habet in se paternitatem et filiationem, ipsa generat et generatur: quod dicentes, in Sabellianam haeresim pertrahuntur, extendentes Patrem in Filium, cum ipsum sibi Filium proponant et Patrem. Si vero negaverint in una Dei essentia paternitatem esse et f
Abbreviated transcription (Latin):
in adam fuisse om̃s ho fuisse.¬
mines. qͥuidam u̾toꝵ sectato¬
res sic obiciunt dicentes. Nõ
omnis caro queab adam trady¬
cta est. in eo simul existere potu¬
it. quia multo maioris quanti

Expanded text:
in Adam fuisse omnes homines, quidam verborum sectatores sic objiciunt, dicentes: Non omnis caro quae ab Adam traducta est, in eo simul existere potuit, quia multo majoris quanti
Abbreviated transcription (Latin):
angłi udẽt. sũ alia latentiori cã: sa
ne tota intẽtione ꝑgat m illd̾ sũmũ
bonũ. ł celũ donec ille appetitus cõqͥ¬
escat. Porro sitale fit corꝰ cuiꝰ sit diffut¬
lis ⁊ gͣnis admĩstratõ. sic̃ ħ caro q̃ cor¬

Expanded text:
angeli vident, sive alia latentiori causa, snec tota intentione pergat in illud summum coelum, donec ille appetitus conquiescat. Porro si tale sit corpus, cujus sit difficilis et gravis administratio, sicut haec caro quae cor
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ sp̃c .s. caritas est ⁊ non hñti dat᷑
ut h̃eat.⁊ hñti ut plenius hẽat.¬
S quomͦ datur ñ hñti. cum ipse
deus sit ubiq ⁊ in om̃ib creatłs
totus. ⁊ quomͦ plenius datur uł
hẽtur sine sui mutatione. Ansi
bilis est. nec in se augetur:. uel¬
minuit᷑. nec in se recipit magis
uł minus. s in homine. uł pociꝰ
hoĩ augetur ⁊ minuit᷑. ⁊ magis
uł minus datur uel ħetur. Sic̾
d̾s dr̃ magnificari ⁊ exaltari in
nobis. qui tñ in se nec magnifi¬
catur. nec exaltatur. unde ꝓpħa.
auctas. d̾s non insesz in corde lyĩs¬

Expanded text:
charitas, et non habenti datur ut habeat, et habenti ut plenius habeat; quomodo datur non habenti, cum ipse, ut Deus, sit ubique et in omnibus creaturis totus, et quomodo plenius datur vel habetur sine sui mutatione? His abilis est, nec in se augetur velminuitur, nec in se recipit majus vel minus, sed in homine, vel potius homini augetur et minuitur et magis vel minus datur vel habetur, sicut Deus dicitur magnificari et exaltari in nobis, qui tamen in se nec magnificatur nec exaltatur. Unde Propheauctoritas: Deus non in se, sed in corde homini
Abbreviated transcription (Latin):
Non autem ego: s gr̃a dei mec̃.
Non ĩo dicit. qr nichil bom age¬
bat: S quia nichil boni ageret
si illa ñ adiuuaret. Hiis testi¬
moniis aꝑte insimiatur. qr uo¬
luntas hominis grã dei p̃uenit᷑
atq pp̃aratur: ut fiat bona. ñ ut
fiat uoluntas. quia ⁊ añ gr̃am i
uoluntas erat: s ñ erat bona. et
recta uoluntas. Qud sit uolis

Expanded text:
Non autem ego, sed gratia Dei mecum. Non ideo dicit, quia nihil boni agebat, sed quia nihil boni ageret, si illa non adjuvaret. His testimoniis aperte insinuatur, quia voluntas hominis gratia Dei praevenitur atque praeparatur ut fiat bona, non ut fiat voluntas; quia et ante gratiam voluntas erat, sed non erat bona et recta voluntas. 2. Quid sit vol
Abbreviated transcription (Latin):
rans.⁊cooperans. Operans
enim grã: p̃parat hominis uolũ¬
tatem ut uelit bonum. Gr̃a coo¬
perans: adiuuat ne frustra uelit.
operando deus in nobis ꝑficit. ꝙ
operando incipit. quia ipe ut ue¬
lims oꝑatur incipiens: qued
uolentib ccopatur ꝑficiens. ut
gͦ uelimus oꝑatur: Cum autem
uolumus et sic uolumus: ut ꝑ-¬
ficiamus nobis croꝑatur. Tam̃
sine illo uel opante ut uelimus
uel ccoꝑante cũm uolumus brã
pietatis oꝑarmobil uaiemus. Ec¬
tatem bonam. ea enim liberatur
⁊ p̃paratur hominis uoluntas: ut
sit bona. bonunq efficaciter ite¬
lit. Cooperans uero gr̃t. uolun¬
tatem iam bonam sequitur acd¬
iuuando. uñ ãs. contra iuliañ.
h̾etitum. qui bonam uoluntatẽ
uelle. ⁊ opari sine gr̃a asserebat
ait. Apertam de commendatione
Non est uolentis neq currentis
sid dei miserentis. hoc si actend̾es
uiliane: ñ extendes contra grati¬
am mĩta uoluntatis humane
Non enim ideo miseretur d̾s ali¬
cnis. qr uoluit et cucurrus ed

Expanded text:
et cooperans. Operans gratia praeparat hominis voluntatem ut velit bonum; gratia cooperans adiuvat ne frustra velit. operando Deus in nobis perficit quod operando incoepit, quia ipse ut melius operatur incipiens et volentibus cooperatur perfic nobis operatur; cum autem uolumus et sic uolumus, ut faciamus, nobiscum cooperatur. tamen sine illo uel operante, ut uelimus, uel. cooperante, cum uolumus, ad bona pietatis opera nihil ualemus. tatem bonam: ea enim liberatur et praeparatur hominis voluntas, ut sit bona, bonumque efficaciter velit. Cooperans vero gratia voluntatem jam bonam sequitur adjuvando. Unde Aug., contra Julianum haereticum, qui bonam voluntatem velle et operari sine gratia asserebat, ait: Apertam de commendatione Non est volentis neque currentis, sed Dei miserentis. Haec si attenderes, Juliane, non extenderes contra gratiam merita voluntatis humanae. Non enim ideo miseretur Deus alicujus, quia voluit et cucurrit: sed
Abbreviated transcription (Latin):
de. Ecce equalitas tͥnitatis. et
una eademq sub̃a. quantum bre¬
uiter potuimus demonstrata est.
nec et̾nitate nec magnitudine

Expanded text:
. Ecce aequalitas Trinitatis et una eademque substantia, quantum breviter potuimus, demonstrata est inec aeternitate, nec magnitudine
Abbreviated transcription (Latin):
in cantu. hꝰ sunt duo gn̾a. p̃centor
⁊ succentor. p̃centor qui uocẽ p̃mit¬
tit in cãtu. Suctentor. qͥ subsequent̃
caneudo rxndz. Concentor autem
dr̃. qr consonat. Qͥ aũ ñ consonat.
n continit. cõcentor ñ erit. Hus
bͤuit᷑ tͣctatis: ãmonẽdi sunt xͥ mi
nistri: qͣtenus sicut excellunt ordi¬
nis diguitate : ita p̃cellant uite
sc̃tate. ut plebs eis ꝯmissa. eorumq
distiplinis edocta. gͣtant᷑ eis obedi¬
at. ⁊ corũ mutatõe de die in diem ꝓfi¬
ctat. a quib diuina sacͣm̃ta ꝑcipi¬
unt. ⁊ missarũ sollempnia audiũt.¬

Expanded text:
entor, et succentor. Praecentor qui vocem praemittit in cantu, succentor qui subsequenter canendo respondet. Concentor autem dicitur, quia consonat. Qui autem non consonat nec concinit, concentor non erit. His breviter tractatis admonendi sunt Christi ministri, quatenus sicut excellunt ordinis dignitate, ita praecellant vitae sanctitate, ut plebs eis commissa, eorumque disciplinis edocta, gratanter eis obediat, et eorum imitatione de die in diem proficiat, a quibus divina sacramenta percipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
ut romanus. anthiocenus. alexã¬
dͥmis. s oĩm sũmus ẽ romanus
nim grece. lat̾. printeps dr. Metͦ¬
polite aũ am̃sura ciuitatũ. dñt.
Singłis enĩ ꝓuĩciis p̃minẽt qͦꝵ¬
anͣti ⁊ doctrine cetĩ sac̃dotes subiͦ¬
ti sunt. Sollicitudo enm totiꝰ pro
Horũ aũ discretio agentilib intͦ¬
ducta indetur. qui suos flamines.
alios simplr̃ flamines. alios ar¬
chiflaminss. alios ꝓthoflamines
applłabant. Sac̾dotes enim gẽtilgs
siamines cẽ dicelunt᷑. qui hebant᷑
in capite pilleum in quo erat bre¬
uis uirga desuꝑ hñs aliqͥd lane
O cum ꝑ estum fr̾e ñ possent. filũ
tm̃ in capite ligare ceperũt. Nudis
enĩ capitib eis incede̾ nefas erat.
uñ ⁊ a filo quo utebãt᷑. flamines
dcĩ sunt. qͣiͣ filamines. S in festis
dieb filo deposito. pilleum impone¬
bant ꝓ sac̃dotii eminentia. Uates
a ui mentis applłatus ẽ. cuiꝰ sig̃ca¬
tõ multiplex est. Mͦ cnĩ sat̾dotẽ. mͦ¬

Expanded text:
ut Romanus, Antiochenus, Alexandrinus, sed omnium summus est Romanus.nim Graece, Latine princeps dicitur, metropolitani autem a mensura civitatum dicuntur. Singulis enim provinciis et ati et doctrinae caeteri sacerdotes subjecti sunt. Sollicitudo enim totius prHorum autem discretio a gentilibus introducta videtur, qui suos flamines, alios simpliciter flamines, alios archiflamines, alios protoflamines appellabant. Sacerdotes enim gentilium flamines dicebantur, qui habebant in capite pileum, in quo erat brevis virga, desuper habens aliquid lanae, quod cum per aestum ferre non possent, filum tantum in capite ligare coeperunt. Nudis enim capitibus eis insidere nefas erat. Unde a filo quo utebantur flamines dicti sunt, quasi filamines. Sed festis diebus filo deposito pileum imponebant pro sacerdotii eminentia. Vates a vi mentis appellati sunt, cujus significatio multiplex est. Modo enim sacerdotem, m
Abbreviated transcription (Latin):
quĩ ait. Tactus ẽ sine dubro id
ꝙ prius ñ erat. s ad didit scd̾ car¬
rat q̃n ñ erat. Aliis qͦ płĩb mo¬
dis illi snñe pt̃ opponi. quib sr̃¬
sedemus ex̾citatõnis studium re¬
lc̃ori relinquẽtes ⁊ ad aliam pro¬
perantes.

Expanded text:
 sine dubio id quod prius non erat: sed addidit, secundum carrat quando non erat. Aliis quoque pluribus modis illi sententiae potest opponi: quibus supersedemus, exercitationis studium lectori relinquentes, et ad alia properantes.
Abbreviated transcription (Latin):
int̾est. qr q̃dam eorũ que accidũt
ł accedt̃ ut hĩtũ factãt ñ mutant᷑.
s ip̃a mutant in seuitegra ⁊ incõ¬
tussa manentia. sic̾ sapĩa accedens
hoĩ : ñ ipã mutat᷑. s hoĩem mutat:
quẽ destulto sapientẽ facit. Q̾dã
uero sic acced̃t̃. ł accidũt. ut mutẽt¬
⁊ mutent᷑. ut cib qui amittẽs spe¬
refecti ab imbetillitate atq lango¬
re in rob̾ atq ualentiam mutam᷑.
ertiũ genus ẽ cũ ea q̃ accidũt
uł acced̃t. nec mutant ea quib ac¬
tid̃t. nec ab es ip̃a mutãtur. sicut
anulus poĩtus indigito: qd̾ genꝰ ra¬
rissime reꝑitur. Qpartum genꝰ
ẽ cum ea que accidũt ł accedt̃ mu¬
tiem accipiũt. ut ẽ uestis que decta
atq depoĩta ñ ht̃ eam forͣm qͣm su¬
mit induta. Induta enĩ m̃bris ac¬
cipit forͣm qͣm ñ ħ̃ebat exuta qd̾
genus congruit huic comꝑatõni.
eus enim filius semet ip̃m ex
s forͣm serui accipiens neq ꝯu̾sꝰ
aut transmutatus in homĩe: a¬

Expanded text:
interest, quia quaedam eorum quae accidunt vel accedunt, ut habitum faciant non mutantur, sed ipsa mutant in se integra et inconcussa manentia; sicut sapientia accedens homini, non ipsa mutatur, sed hominem mutat, quem de stulto sapientem facit. Quaedam vero sic accedunt vel accidunt, ut mutent et mutentur, ut cibus qui amittens sperefecti, ab exilitate atque languore in robur atque valentiam mutamur. Tertium genus est, cum ea quae accidunt vel accedunt, nec mutant ea quibus accidunt, nec ab eis ipsa mutantur, sicut annulus positus in digito; quod genus rarissime reperitur. Quartum genus est cum ea quae accidunt vel accedunt, murmam accipiunt; ut et vestis, quae dejecta atque deposita non habet eam formam quam sumit induta. Induta enim membris accipit formam quam non habebat exuta; quod genus congruit huic comparationi. Deus enim Filius semetipsum exised formam servi accipiens; neque conversus aut transmutatus in hominem a
Abbreviated transcription (Latin):
minũ u̾m hoĩem suscepisse c̃ di¬
hõib apparuisse. In ip̃o int̾ hõies
ꝯũsatum fuisse. In ip̃o ab hõĩb
humana ꝑtulisse. In ip̃o hoĩes
filius dei.: cum in forma dei esset
forͣm sui accepit. unũ tñ eũd̾q ñ
dei defectione. s hoĩs assũptõe ꝓfi¬
temur. ⁊ in forma dei ꝑ nam diui¬
nam ⁊ ui forma sui ex conceptõe

Expanded text:
m verum hominem suscepisse credihominibus apparuisse, in ipso inter homines conversatum fuisse, in ipso ab hominibus humana pertulisse, in ipso homines icet quod Filius Dei, cum in forma Dei esset, formam servi accepit, unum tamen eumdem, non Dei defectione, sed hominis assumptione, profitemur et in forma Dei per naturam divinam, et in forma servi ex conceptione
Abbreviated transcription (Latin):
aũt dicit ut hõ ñ sibi: s eis quib
in homine apparuit. Qaũ dicit
ut hõ. uitatem exprimit. Noĩegͦ
ħitus satis sig̃cauit apłs qualit̾
dixit in similitudinem hõim fc̃s
quia ñ transtiguratõe in hoĩe. s hĩ¬
tu fc̃s ẽ. tum indutꝰ est hoĩem quẽ
sibi uniens quodãmꝰ. atq confor¬
mans ĩmortalitati et̃nitatiq so¬
ciaret. Non gͦ oꝑt intlłigi muta¬
tum ẽẽ u̾bum susteptõe hominis
sicut nec m̃bra ueste inducta nr¬
tant᷑ qͣmuis illa susceptio in effa¬
bilr̃ susceptum suscipienti copit¬
laret. Hiis u̾bis aꝑte insinuare
ħitum qui ⁊̃ ip̃ius ĩcarnatõnis
modum uolens exprime q̃yenti
ꝯgruent᷑ appareret indutum. Ita
sane fc̃ est ut ibi sit ñ tm̃ ũbũ¬

Expanded text:
us est ut homo, non sibi, sed eis quibus in homine apparuit. Quod autem dicit ut homo, veritatem exprimit. Nomine ergo habitus satis significavit Apostolus qualiter dixit, in similitudinem hominum factus; quia non transfiguratione in hominem, sed habitu factus est, cum indutus est hominem, quem sibi uniens quodammodo atque conformans immortalitati aeternitatique sociaret. Non ergo oportet intelligi mutatum esse Verbum susceptione hominis, sicut nec membra veste induta mutantur: quamvis illa susceptio ineffabiliter susceptum suscipienti copularet. His verbis aperte innuere itum. Qui etiam ipsius Incarnationis modum volens exprimere, quaercongruenter appareret, indutum. Ita sane factum, ut ibi sit non tantu
Abbreviated transcription (Latin):
nouam ñ pot̾ inchoare. ab hac pñi¬
a cum baptizant᷑ soli ꝑuuli ĩmũes
sunt. hiis aluisq testimoniis aꝑte
ostenditur adultis sñ fide ⁊ pnĩa i
ucra in bapo ñ conf̾ri grariam remi¬
ssionis. qr nec ꝑuulis sine fide alie¬
ua. ł qui ꝓpriam hr̃e neq̃unt datur
in bap̃o remissio. S quis gͦ ficte ac¬
cedat. ñ hñs u̾am cordis contritõmr:
satͣm̃tum sũ reaccipit. uidet᷑ tñ as
dr̃e ꝙ fute accedenti. qui ⁊̃ ht̃ odium
fr̃num in ip̃o mom̃ito quo baptizat᷑
redeant. s ñ hoc assẽndo dicit: ĩ mo hãc
opinionẽ ⁊ p̃missam snĩam confe¬
rendo. ait enim sic. hiis qui ficto cor
de baptizant᷑ aut pcrc̃a mlłatenus dlĩ¬
mittunt᷑. qr sp̃c .s. aliscipline effugi¬
et fictum: aut in ip̃o temporis pun¬
cto per uim sac̃m̃ti dimissa: iterũ
per fictõm replicantur. ut ⁊ illd̾ ue¬
rum sit. Quotqͦtͤ ixp̃o baptizati
ties fictionis. nam redire dimissa
cui dimittunt᷑ aĩo perseuerat. Sol

Expanded text:
 inchoare. Ab hac poenitentia, cum baptizantur, soli parvuli immunes sunt. His aliisque testimoniis aperte ostenditur, adultis sine fide et poenitentia vera in baptismo non conferri gratiam remissionis, quia nec parvulis sine fide aliena, qui propriam habere nequeunt, datur in baptismo remissio. Si quis ergo ficte accedit, non habens veram cordis contritionem, sacramentum sine re accipit ficte accedenti, qui etiam habet odium fraternum, in ipso momento quo baptizatur, redeant. Sed non hoc asserendo dicit, imo hanc opinionem et praemissam sententiam conferendo, ait enim sic, lide baptizantur, aut peccata nullatenus dimittuntur, quia spiritus disciplinae effugiet fictum, aut in ipso temporis puncto per vim sacramenti dimissa iterum per fictionem replicantur, ut et illud verum sit: Quotquot in Christo baptizati eum Christo pernicies fictionis. Nam redire dimissa cui dimittuntur, animo pe
Abbreviated transcription (Latin):
ñ prius daret᷑ quam ẽẽt cui daret᷑
Non gͦ eo quo datur. s ꝑcedendo ha¬
bet ut sit donum. ⁊ ut sit essentia:
sicut filius nõ eo quo datus est: s
nascendo accepit ñ tm̃ ut sit filius

Expanded text:
n prius daretur quam esset cui daretur? Non ergo eo quod datur, sed procedendo, habet ut sit donum, et ut sit essentia; sicut Filius non eo quod datus est, sed nascendo accepit non tantum ut sit
Abbreviated transcription (Latin):
esse in carne culpa sit.
ł pena. siue aliquid alud.p
Culpa esse ñ pt̃. quia culpa
nõ est: in re urationabili. Si
enim culpa esset in carne. aute
est. nec orignnalis eulpa est. qr
ip̃a cã est. originalis pcc̃i. si aũ
pena est: que est illa: passibilitas.
ł mortalitas. ł alia corruptio:
bos enim defectus carmi messe
constat.

Expanded text:
esse in carne, culpa sit, vel poena, sive aliquid aliud. Culpa esse non potest, quia culpa non est in irrationali. Si enim culpa esset in carne ante iest; nec originalis culpa est, quia ipsa causa est originalis peccati. Si autem poena est, quae est illa? Passibilitas, vel mortalitas, vel alia corruptio; hos enim defectus carni inesse constat.
Abbreviated transcription (Latin):
euis ad quam
imnaginat᷑ spe¬
cies indifferẽs
est. Neq enim
ip̃e sibi quisꝙ y
mago est. s eñ
cuiꝰ ymago est
necesse est ut y¬
mago demon¬
stret.ymago
gͦ est rei ad rem
cequandam.⁊

Expanded text:
us ad quem coimaginetur species indifferens sit. Neque enim ipse sibi quisquam imago est; sed eum, cujus imago est, necesse est ut imago demonstret. Imago itaque est rei ad rem coaequanda
Abbreviated transcription (Latin):
sumt. Sensus contempłonem.
ĩꝑspicabile lumen obcecat. in¬
telligentie capacitatem ꝙ fine
nullo continetur excedit. Mi¬
chi gͦ labes est insensu. In intel¬
ligentia stupor ẽ. In sermone
uero ñ iam infirmitatem: sed
silentium confitebor ꝑiculosum

Expanded text:
sumit, sensus contemplacionem inperspicabile lumen obcecat, intelligencie capacitatem, quod fine nullo continetur, excedit. Michi ergo labes est in sensu, in intellivero non jam infirmitatem, sed silentium confitebor; periculosum
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dic̃ suũ gn̾atõnis et̃ne ꝓpͥetatẽ
signauit. post ea fc̃m ex muliere as¬
seruit. ut factura ñ duuinitati sed
assumptõi corꝑis astribe̾tur. fc̃m
gͥ ex młre dicit pp̃ carnis susceptõ¬
nem. Sub lege: pp̃ obseruantiam
legis: gn̾ationi gn̾atõ ñ p̃uidicat.
nec caro diuinitati. deus enim et̃¬
nus incarnatõis sac̃mentũ suscep̃.
ñ diuiduus. s unus. ⁊ inutͦq unꝰ.¬

Expanded text:
Cum dicit suum, generationis aeternae proprietatem signavit. Postea factum ex muliere asseruit, ut factura non divinitati, sed assumptioni corporis ascriberetur. Factum ergo ex muliere dicit, propter carnis susceptionem; sub lege, propter observantiam legis. Generatio generationi non praejudicat, nec caro divinitati. Deus enim aeternus incarnationis sacramentum suscepit, non dividuus, sed unus, et in utroque un
Abbreviated transcription (Latin):
xͨ c̾atura ẽ. s c̾ator est: qui docendecͤ¬
ature discipuł mandat officium.
De perfidia ⁊ pena arrii.
rrii ħ fuisse ꝑfidia legitur.
ut xp̃m c̾aturam fatetur. Id̾õ
effusa sunt arrii uisca atq c̃puit me¬
dius ꝓstratus in faciem ea quib xpͣ
negauerat feda ora pollutus. hiis ali¬
isq płib testimoniis instrium᷑ ñ de¬

Expanded text:
 creatura est, sed creator; qui docendae creaturae discipulis mandat officium. 2. De perfidia et poena Arii. Arii haec fuisse perfidia legitur, ut Christum creaturam faceret. Ideo effusa sunt Arii viscera, atque crepuit medius, prostratus in faciem ea quibus Christum negaverat foeda ora pollutus. His aliisque pluribus testimoniis instruimur non de
Abbreviated transcription (Latin):
sibi nrãm deb̾e suffice̾ disputationẽ.
d̾ata atq tractata. ⁊ ea q̃ h mou̾e
possunt uigilantiore atq intlligẽ¬
tiore si pot̾ mente distutiat. hoc fir¬
miter tenens: ꝙd̾s hoĩtm assũpsit.
hõ in dm̃ transiuit. ñ nature ũsibi¬
litate. s dei dignatt̃e. ut uͨ d̾s mu¬

Expanded text:
 disputationem: derata atque tractata, et ea quae hic movere possunt, vigilantiore atque intelligentiore, si potest, mente discutiat; hoc firmiter tenens, quod Deus hominem assumpsit, homo in Deum transivit, non naturae versibilitate, sed Dei dignat
Abbreviated transcription (Latin):
tentiarum. ñ tñ omnes. scd ñ¬
tm̃mͦ int̾ĩores qui ui mente sũt
Extĩores uero qui ꝑ corpus gerũ¬
tur ñ uirtutes ẽẽ dicuntur. s o¬
ꝑi uirtutum. Et ideo ꝙ ãs. dicit
opus esse uirtutis bonum usũ
naturalium potentiarum: de u¬
su exteriori accipiunt. Ꝙ uero
dicit bonum usum lib̃i. ar. uirtu¬
tem esse. ⁊ in magnis numerari
bonis: de usu interiori intelligt̃
et uirtutes nicħ aliud esse: quã
bonos affectus uel motus men¬
tis cẽ asserunt. quos deus in ho¬
mine facit: ñ homo. quia licet
q̃unt nisi deus ip̃m liberet ⁊ adiu¬
dei gratuitam uoluntatem acci¬
puint. quia deus est. ⁊ qui oꝑa
in nob̃ uelle: ⁊ oͬpcrari bonum.

Expanded text:
tentiarum, non tamen omnes, sed tantummodo interiores qui in mente sunt; exteriores vero qui per corpus geruntur, non virtutes esse dicunt, sed opera virtutum. Et ideo quod Aug. dicit opus virtutis esse bonum usum naturalium potentiarum, de usu exteriori accipiunt; quod vero dicit bonum usum liberi arbitrii virtutem esse, et in magnis numerari bonis, de usu interiori intelligunt. Et virtutes nihil aliud esse quam bonos affectus vel motus mentis asserunt, quos Deus in homine facit, non homo: quia licet men esse queunt nisi Deus ipsum liberet et adjuDei gratuitam voluntatem accipiunt, quia Deus est qui et operatur in nobis velle et operari bonum.
Abbreviated transcription (Latin):
primũ enim soła gr̃a dat deus. ⁊
ñ nisi grãm cum ñ precedunt nͥ
unt merita rona. et ut ostendẽt
luntas sine grã dei putetur aliqͥ
boni posse: subdit. Non autem
cum data fuĩt grã: incipiunt ẽẽ
nr̃a merita bona. ꝑ illam tñ qr
si illa defuĩt: cadit homo.
tutes ẽẽ ronos usus esse bonos neꝰ

Expanded text:
am dat Deus, et nonnisi gratiam, cum non praecedant nisi unt bona merita. Et ut ostenderetluntas sine gratia Dei putetur aliquid boni posse, subdit: Non autem cum data fuerit gratia, incipiunt esse nostra merita bona; per illam tamen, quia si illa defuerit, cadit homo. tutes esse bonos usus liberi
Abbreviated transcription (Latin):
bonus ex uirtute est. tutis prin¬
et ex ubẽro .ar. s ex uirtute cuxil¬
principalit̾. Et bonus ille uiꝰ
in magnis bonis annumerandꝰ
uero bonus arbitrii ⁊ ex deo est.
et ex nobis. ⁊ ideo bonum merit᷑
est. Ibi enim solus deus oꝑatur.
hic deus ⁊ homo. hoc nũtum ex
illa purissima gr̃a ꝓuenit. ꝙ a

Expanded text:
bonus ex virtute est, et ex libero arbitrio; sed ex virtute principaliter. Et bonus ille usus in magnis bonis annumerandus vero bonus arbitrii, et ex Deo est, et ex nobis; et ideo bonum meritum est. Ibi enim solus Deus operatur hic, Deus et homo. Hoc meritum ex illa purissima gratia
Abbreviated transcription (Latin):
ĩponũt᷑. Iõq miles uł negociator
uł alicui officio deditus ꝙ sũ poc̃o
ex̾ceri ñ possit. si culpis gͣmorib ir
alt̾ius iniuste detinz. ł qͥ odiũ ĩ cor¬
de gerit: recognoscat se uam pũĩã¬

Expanded text:
imponuntur. Ideoque miles, vel negotiator, vel alicui officio deditus, quod sine peccato exercere non possit, si culpis gravioribus alterius injuste detinet, vel qui odium in corde gerit, recognoscat se veram p
Abbreviated transcription (Latin):
mina illis
non propter se. sed
propter nos data st̃.
Qui enim sibi noti
sunt: contemplatiõe
cognominatione. et i habent¬
nominantur singuli or singula¬
dines a donis gratiarũ riters¬
que non singulariter s excell
extellenter data sunt: in
participatione. In illa enim ce¬
lesti patria ubi plenitudo boĩ
est:licet quedam data sint ex

Expanded text:
mina illis non propter se, sed propter nos eis data sunt. Qui enim sibi noti sunt contemplatione, cognominatione. Et nominantur singuli ordines a donis gratiarum quae non singulariter, sed excellenter data sunt in participatione. In illa enim coelesti curia, ubi plenitudo boni est, licet quaedam data sint ex
Abbreviated transcription (Latin):
absens queritur: s quadam in¬
teriori aspiratõe qua dei presenti¬
am contemplabatur. ñ tam̃ ita ex¬
cellenter. sicut pꝰ hanc uitam sc̃i ui¬
suri sunt neq ita inenigmate. qͣ¬
lit̾ in hac uita uidemus

Expanded text:
absens quaeritur, sed quadam interiori aspiratione qua Dei praesentiam contemplabatur; non tamen ita excellenter sicut post hanc vitam sancti visuri sunt, neque ita in aenigmate qualiter in hac vita videmus
Abbreviated transcription (Latin):
tantib rrnem carnis. ⁊ id̾o ñ credenti¬
b occͤrit infirmitas. S quẽad̾m si
statua cuiꝰ solubił metalli igne li
ex illiꝰ matia ⁊ qͣntate reꝑare: nicħ̃ in¬
t̃ess ad eiꝰ integͥtatẽ q̃ ꝑticula mat̾ie

Expanded text:
tionem carnis, et ideo non credentibus, occurrit infirmitas. Sed quemadmodum si statua cujuslibet solubilis metalli igne liqex illius materia et quantitate reparare, nihil interesset ad ejus integritatem, quae particula mate
Abbreviated transcription (Latin):
x predictis ꝑspicuum ẽ qd̾
maior fuit lib̾tas arbitrii.
prima. quam scd̃a ⁊ t̾cia multo ⁊¬
melior quam scc̃a ł prima. Pri¬
ma enim libertas arbitrii fuit. ĩ
qua poterat peccare ⁊ ñ peccare. ul
tima uo erit: in qua poterit nõ
peccare:. ⁊ ñ potĩt peccare. media
uero ẽ in qua pot̾ peccare ⁊ ñ pot̾
peccatum enim ad bonum nil mm¬
pediebat. ad malũ nil impellebat.
Non huit infirmitatem ad malũ.
gre premitur a concupiscentia et
s ñ ht̃ gr̃am in bono. ⁊ ideo pot̃ pec¬
care. ⁊ non pt̾ non peccare. ⁊̃ damp¬
nabililiter. post reꝑatõnem u̾o añ
confirmationem: premit᷑ a concu¬
piscentia. s ñ uincitur. ⁊ ħt quid̃
infirmitatem in malo. s grãm in
bono. ut possit peccare: p̃p̃ lib̾tatem
⁊ infirmitatem. ⁊ possit ñ peccare
ad mortem: p̃p̃ ub̃tatem ⁊ grãm ad¬
iuuantem. ñdum tñ ht̃ posse oĩo
ñ peccare. ł nõ posse peccare. pp̃ in¬
firmitatem ñdum ꝑfce absortã:

Expanded text:
x praedictis perspicuum fit quod major fuit libertas arbitrii prima quam secunda, et tertia multo major quam secunda vel prima. Prima enim libertas arbitrii fuit in qtima vero erit, in qua poterit non peccare et non poterit peccare; media vero in qua potest peccare et non potest i. Ante peccatum enim ad bonum nil impediebat, ad malum nil impellebat. Non habuit infirmitatem ad malum, iam sit reparatum, premitur a concupiscentia et  ideo potest peccare, et non potest non peccare etiam damnabiliter. Post reparationem vero ante confirmationem premitur a concupiscentia, sed non vincitur; et habet quidem infirmitatem in malo, sed gratiam in bono, ut possit peccare propter libertatem et infirmitatem, et possit non peccare ad mortem propter libertatem et gratiam adjuvantem: nondum tamen habet posse omnino non peccare, vel non posse peccare, propter infirmitatem nondum perfecte absorptam,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s homines saluos fieri. nõ
tñ io debemus ommpotẽtissi¬
me dei uoluntati aliquid dero¬
gare. s ita intlłig̾ẽ ꝙ scͥptum ẽ.
uult om̃s homines saluos fĩ
tanquam diceretur nullum ho¬
minem fi saluum insi quem
sit. nisi quem saluũ fĩ uelit. s
ꝙ nullus fiat saluus. nisi quẽ
est ut uelit. qr ncc̃e ẽ fĩ si uolu¬

Expanded text:
omnes homines salvos fieri, non tamen ideo debemus omnipotentissimae Dei voluntati aliquid derogare; sed ita intelligere quod scriptum est, Qui omnes homines vult salvos fieri, tanquam diceretur nullum hominem fieri salvum, nisi quem num, nisi quem salvum fieri velit; sed quod nullus fiat, nisi quem s ut velit, q
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ accipiend̾ sit illud ꝙ i
dñs aitͥ. uideamus. Non enĩ
ex eo sensu illud dcm̃ est. ut ait
ꝙ uoluit. qr ipã noluit. s potiꝰ
illa quidem filios suos ab ipso
colligi noluit. qua tamen nolẽ¬
te filios eius collegit ip̃e om̃es
quos uoluit. quia in celo ⁊ int̾¬
ra. ñ q̃dam uoluit ⁊ fecit. quedũ¬

Expanded text:
do accipiendum sit illud quod Dominus ait videamus. Non enim ex eo sensu illud dictum est, ut ait quod voluit quia ipsa noluerit, sed potius ipsa quidem filios suos ab ipso colligi noluit, qua tamen nolente, filios ejus collegit ipse omnes quos voluit; quia in coelo et in terra non quaedam voluit et fecit
Abbreviated transcription (Latin):
qr nullus hoĩm ẽ qui ñ illumt¬
netur: s quia nisi ab ip̃o nullus
illuminat᷑. s pot̾ alio mͦ illud in¬
qui sine ullis ambiguntatib
si et in celo ⁊ in terra sicut ueri¬
tas cantat. omnia quecumq
uoluit fecit: ꝓfecto facere ñ uõ¬
luit quecumq non fecit. Ex

Expanded text:
quia nullus hominum est qui non illuminetur, sed quia nisi ab ipso nullus illuminatur. Potest et alio modo illud inqui sine ullis ambiguitatibus sive in coelo et in terra, sicut Veritas cantat, omnia quaecumque voluit fecit; profecto facere non voluit quaecumque non fecit. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
predictis ñ contradicant. nos fĩ.¬
qui de deo loquens ait. uult õs
saluos fieri quorum occasione
u̾borum multi a uia uĩtatis de¬
uauerunt dicentes dm̃ multa
uelle fieri que ñ fiunt. s ñ est
intelligendum ea rõe illud dic¬
fĩ saluos. ⁊ ñ saluentur. Quis
enim tam impie desipiat ut di-
uoluit ⁊ non fecit. ⁊ ꝙ ẽ indigniꝰ
iõ ñ fecit q̃m ne fieret ꝙ omp̃c

Expanded text:
praedictis non contradicant, qui de Deo loquens ait: Vult omnes homines salvos fieri. Quorum occasione verborum multi a veritate deviaverunt, dicentes Deum multa velle fieri quae non fiunt. Sed non est intelligendum ea ratione illud esse dicuos salvari et non salventur. Quis enim tam impie desipiat, ut dicvoluit et non fecit; et, quod est indignius: Ideo non fecit, quoniam ne fieret quod
Abbreviated transcription (Latin):
ani gła: inꝓmissione deicatis.
Cum dix̃. eritis sicut dii. auari¬
tia: in ꝓmissione sc̃ie. Cum dix̃.
scientes bonum ⁊ malum. Gu¬
ia est. immoderata. tibi auiditas.
uana gła: amor ꝓprie excellentie.
Auaritia: mmunoderata hñdi cu¬
piditas. que non est tm̃ pecuĩe:

Expanded text:
a in promissione deitatis, cum dixit eritis sicut dii; avaritia in promissione scientiae, cum dixit scientes bonum et malum. Gula est immoderata cibi aviditas; vana gloria, amor propriae excellentiae; avaritia, immoderata habendi cupiditas, quae n
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. qr ydolũ nicħ ẽ inmũdo. Nõ
enĩ aliqua ex reb constantib as¬
sumit᷑ sp̃es. s ꝙ mẽs criosa ⁊ cu¬
riosa repꝑit. Siłitudo uõ ẽ. cũ aͥd
ex hiis que sunt uł in celo. ł in t̾ra
ł maquis format᷑ ãs. u̾o ita expo¬
nit. illd̾ ydolum nicħ est in mũdo
.i. int̾ cet̾as c̾aturas mũdi. ñ ẽ for
ydoli. matiam enĩ formauit deus¬

Expanded text:
animus sibi finxit; ut si quis humanis enim aliqua ex rebus constantibus assumitur species, sed quod mens otiosa et curiosa reperit. Similitudo vero est, cum aliquid ex his quae sunt vel in coelo, vel in terra, vel aquis formatur. August. vero ita exponit illud: Idolum nihil est in mundo, id est, inter creaturas mundi non est forma idoli, materiam enim forma
Abbreviated transcription (Latin):
nec aliqͣm plemus a quoqͣm hr̃i: ꝙͣ
caritatem. alias gͥ mag̾. ⁊ alias ini¬
nus inaliquo eẽ concedunt. s ne¬
lam plenius caritate que ceteras
gignit. has q dicunt ẽẽ multas
facies quas memorat apłs dicẽs.
c̃. alii uerius dñt omnes mitutes
⁊ simul et pares ẽẽ in quocumq
sunt. ut qui in una alteri par ex¬
titerit: in omnib eidem equalis
humano qͣmuis alio ⁊ aliomo¬
do singule intlłigantur: nullo mͦ
tam̃ separantur ab inuicem. ut qͥ¬
cumq fuint equales. ũbi gr̃a. In
fortitudine: equales sint ⁊ pru¬
nim dixeris cẽ equales istos in for¬
titudine. s illum p̃stare prudenti¬
a sequitur ut ⁊ eius fortitudo: mi¬
nus prudens sit. ac ꝑ hoc nec forti¬
tudine equales sunt. quia ẽ illiꝰ
fortitudo prudentior. atꝙ ita de ce¬
tĩs iuitutib inuenies. si omnes
eadem cõsid̾atione ꝑturras. Ex
hiis clarescit omnes uirtutes nõ
minis. Cum gͦ dr̃ aliquis aliqua
p̃min̾e uͥtute ut abraham fide.¬

Expanded text:
m plenius a quoquam haberi, quam charitatem. Alias ergo magis et alias minus in aliquo esse dicunt; sed nullam plenius charitate, quae caeteras gignit. Hasque dicunt esse multas facies quas memorat Apostolus, ditc. Alii verius dicunt omnes virtutes et similes et pares esse in quocumque sunt; ut qui in una alteri par extiterit, in omnibus eidem aequalis humano, quamvis alio atque alio modo singulae intelligantur, nullo modo tamen separantur ab invicem, ut quicumque fuerint aequales, verbi gratia, in fortitudine, aequales sint et prunim dixeris aequales esse istos in fortitudine, sed illum praestare prudentia, sequitur ut hujus fortitudo minus prudens sit, ac per hoc nec fortitudine aequales sunt, quia est illius fortitudo prudentior; atque ita de caeteris virtutibus invenies, si omnes eadem consideratione percurras. Ex his clarescit omnes virtutes non minis. Cum ergo dicitur aliquis aliqua praeeminere virtute, ut Abraham fide
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ lex precipit. s si id sponte faciat:
homitidu ẽ. ⁊̃ si cum occidat ꝙ̃ scit
a iudice octidend̾. Infirmi aũ qui
ex cupiditate egyptios deceꝑunt.
mag̃ ꝑmissi sr̃ hoc face ilł qui tali
a iuire passi sunt qͣm uissi. Hic
fetis. Qmͣ uĩtas scͥpsit incorde ho¬
minis. ⁊ qr ñ legebat in corde: it̾a¬
uit in tabut. ut uoce fornserus
ad mata rediret ad cor. ⁊ ibi inueĩ¬
ret ꝙertra legeret. hanc gͥ illi pre¬
uaricari uident᷑m illo fc̃õ aliis fati¬
tor ẽ uidex: dũ punit reñ. noltus aͥd
taie sibi fi̾. Ita ⁊̃ ⁊ illud dni u̾bũ. õia

Expanded text:
e facit, homicida est, etiamsi eum occidat quem scit a judice occidendum. Infirmi autem qui ex cupiditate Aegyptios deceperunt, magis permissi sunt hoc facere illis qui jure talia passi sunt, quam jussi. Hic itas scripsit in corde hominis; et quia non legebatur in corde, iteravit in tabulis, ut voce forinsecus admota rediret ad cor, et ibi inveniret quod extra legeret. Hanc ergo illi prvaricari videntur in illo facto, aliis facitor est judex, dum punit reum nolens aliquid tale sibi fieri
Abbreviated transcription (Latin):
ħ ⁊ in aliis maior ĩ aliis mior.⁊ ĩ
aliis nulla ẽ. plenissima no q̃ iani
ñ possit augeri quam du homo ħ
ꝙ aliquis ea rõe possit dici hre unã
nirtutẽmag̃ qͣm aliã. qr ꝑ caritatẽ
mag̾ afficitur actu unius uirtutis

Expanded text:
Haec et in aliis major est, in aliis minor, et in Haec et in aliis major est, in aliis minor, et in aliis nulla est; plenissima vero quae jam non possit augeri, quamdiu hic homo videtur quod aliquis ea ratione possit dici habere unam virtutem magis quam aliam, quia per charitatem magis efficitur in actu unius virtutis