comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tas nat᷑e infirmitatẽ ñ adduc̃. minorq
ꝯnicio sapĩe ignorantiam ñ ingerit. sic
lib̾tas inferior. nullã arbitͥo necessitatis
uoluntatẽ imponit. Que cõmunia &¬
t sĩc equalia habuer̃t angłi.

Expanded text:
tas naturae infirmitatem non adducit, minorque cognitio sapientiae ignorantiam non ingerit, sic libertas inferior nullam arbitrio necessitatis voluntatem imponit. 3. Quae communia et aequalia habuerunt angeli.
Abbreviated transcription (Latin):
nes. ctt̾iq ordines seruier̃t dno. absq
temꝑm uicibꝰ atq m̃suris. & do iubnte
substiter̃t. Nis u̾bis qͥda adherentes. di¬
xerunt cũ mundo cepisse tempꝰ scła¬
re.s añ mundu extitisse tempꝰ et̃nũ
magis approbamꝰ. salua t̃n reuerentia
sec̾toꝵ in qͥbꝰ nic̃ temert asserendũ ẽ.
& illud ieroñ dixisse. ñ ita sentiendo.s
alioꝵ opinionẽ referendo arbitramur.
Ubi angłi mox c̾ati fuint in empyreo.

Expanded text:
nes, caeterique ordines servierunt Deo absque temporum vicibus atque mensuris, et Deo jubente substiterunt! His verbis quidam adhaerentes dixerunt cum mundo coepisse tempus seculare; sed ante mundum extitisse tempus aeternmagis approbamus, salva tamen reverentia secretorum, in quibus nihil temere asserendum est, et illud Hieron. dixisse non ita sentiendo, sed aliorum opinionem referendo arbitramur. 6. Ubi angeli mox creati fuerint; in empyreo
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm.s. a.e. Tanꝗͣ pͥmo fẽs sit malus. inuidꝰ.
⁊diabłs ñ uoluntate depͣuatꝰ. Nis aliisq
testimoniis utunt᷑. qͥdñt angłos qͥ cecide¬
runt fuisse c̾atos malos. ⁊ sine mora cor¬
russe. eos uͦ qui ꝑstitert̃. ꝑfectos ⁊ beatoᷤ
fore c̾atos astrinĩt auctoritate augͥi qui
suꝑ genes dic̃ ꝑcełu sig̾cari spuałe cͥat᷑ã.

Expanded text:
m ei. Tanquam primo factus sit malus invidus et diabolus, nec voluntate depravatus. His aliisque testimoniis utuntur qui dicunt angelos qui ceciderunt creatos fuisse malos, et sine mora corruisse; eos vero qui perstiterunt, perfectos et beatos fuisse creatos astruunt auctoritate Augustini, qui super Genes
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ nͣłr insitã. intelligñtia. memoria.
& uoluntas. siue dilectio. Lib̃m qͦq
siue ad bonũ. siue ad malum facultas.
Pot̾ant n ꝑ lib̾m arbitͥũ sñ uiolñtia.
& coaetione. ad utrlibet ꝓͥa uoluntate
deflecti. An om̃s angli fu̾int eq̃les in

Expanded text:
er insitam intelligentia, memoria et voluntas sive dilectio, liberum quosive ad bonum, sive ad malum facultas. Poterant enim per liberum arbitrium sine violentia et coactione ad utrumlibet propria voluntate deflecti. 2. An omnes angeli fuerint aequales in
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ fc̃m ẽ an cełũ & t̃rã. nec ip̃a sapĩa
facta ẽ ante cełu & t̾rã. Cũ għ cont᷑ria
uideantur. nͨ in diuina scͥptura fas sit
sentire aliqͥd ẽẽ contͣrietatis. reqͥramꝰ in¬
telligñtiam u̾itatis. Quid sit tenen¬
dum docet. premissas auctoritates
Ideterminan

Expanded text:
um et terram, nec ipsa sapientia facta est ante coelum et terram. Cum ergo contraria videantur, nec in divina Scriptura fas sit sentire aliquid esse contrarietatis, requiramus intelligentiam veritatis. 3. Quid tenendum sit docet praemissas auctoritates determinan
Abbreviated transcription (Latin):
tie ꝑspicacitas. & ad pͥtatẽ. uoluntatis
uita ĩmortales. differentẽ ẽentie tenu¬
itatẽ. & diffe̾ntẽ sap̃ie ꝑspicacitatem.
orẽ eẽntiã. & formã hñt. & alia aliis le
puritati & excellentiȩ. & ĩ eẽna. & in
forma. & in facłtate. differentias acce¬
pisse & in exordio sue ꝯditionis. qͥbꝰ alii
suꝑiores. alii inferiores dĩ sapĩa consti¬
tuerẽt᷑. aliis maiora. aliis minora do

Expanded text:
tiae perspicacitas, et ad potestatem vita immortales, differentem essentiae tenuitatem, et differentem sapientiae perspicacitatem, orem essentiam et formam habent, et alia aliis levpuritati et excellentiae, et in essentia, et in forma, et in facultate differentias accepisse in exordio suae conditionis; quibus alii inferiores, alii superiores Dei sapientia constituerentur, aliis majora,
Abbreviated transcription (Latin):
bitͥo in maliciã declinasse. s in malicia
a deo fcõs ẽẽ. nec aliqͣm fuisse moram
int̃ c̾ationẽ & lapsum. s ab initio apos¬
tatasse. alios uͦ c̾atos fuisse plene beatos.
qͥ opinionẽ suã munuũit auctoritate aug̃¬
suꝑ genesim ita dicentis. Non frustra
putari p̃ abinitio tẽꝑis di abłm cecidis¬
se: nͨ cũ seĩs angłis pacatum aliq̃n uixi ᷤ¬
se. & beatum. s mox apostatasse. Uñ
inu̾itate ñ stetit ex qͦ cͤatꝰ ẽ. qͥ staret. si

Expanded text:
rio in malitiam declinasse, sed etiam in malitia a Deo factos esse; nec aliquam fuisse moram inter creationem et lapsum, sed ab initio apostatasse; alios vero creatos fuisse plene beatos. Qui opinionem suam muniunt auctoritate Aug Genes., ita dicentis: Non frustra potest putari ab initio temporis diabolum cecidisse, nec cum sanctis angelis pacatum aliquando vixisse et beatum, sed mox apostatasse; undein veritate non stetit ex quo creatus est, qui staret si
Abbreviated transcription (Latin):
& filii. & sp̃c scĩ. inuestigatione dignũ
nob iudr quare in scͥptura sꝑui sc̃o hoc
opꝰ sepius tribuatur. & de ipso. xͦ concep¬
tus & natus. memoretur: Non enĩ ĩo
oꝑatio incarnationis sp̃ui sc̃õ sepiꝰ attͥ¬
buctur ꝙ eam ipse solꝰ sine patre ac fi¬
patris & filii. & ineffabili dĩ caritate.
u̾bum caro fẽm ẽ. & inestimabili di
dono. filius dei sibi uniuit formã serui.
Non igit᷑ frequens denõĩatio sp̃c sc̃i. ab
illo oꝑe prẽm ł filium secludit. s potiꝰ
uno nominato tres intelliguntur. sic̃
eãđ aet̾minat in encħ ita inquiens:
c̾aturam quam uirgo
concepit & peꝑit. qͣuis ad iolam ꝑsonã¬
filii ꝑtinentem. tota tͥnitas fec̾it Neq
enim seꝑabilia sunt oꝑa tͥnitatis. cur
in ea facienda sp̃c sẽs solus noĩatus est:
an & qn unus tͥum in aliquo oꝑe no¬

Expanded text:
iritus sancti; investigatione dignum videtur, quare in Scriptura Spiritui sancto hoc opus saepius tribuatur, et de ipso Christus conceptus et natus memoretur? Non enim ideo operatio Incarnationis Spiritui sancto saepius tribuitur, quod eam ipse solus sine Patre ac FiPatris et Filii, et ineffabili Dei charitate Verbum Dei caro factum est, et inaestimabili Dei dono Filius Dei sibi univit formam servi. Non igitur frequens denominatio Spiritus sancti ab illo opere Patrem vel Filium secludit, sed potius uno nominato tres intelliguntur, sicuteam determinat in Enchiridio, ita inquiens: uram, quam Virgo concepit et peperit, quamvis ad solam personaFilii pertinentem, tota Trinitas fecerit, neque enim separabilia sunt opera Trinitatis: cur in ea facienda Spiritus sanctus nominatus est? An etiam quando unus trium in aliquo opere no
Abbreviated transcription (Latin):
dine congruo atq alto dĩ sapĩa fec̃ con¬
silio. ut ds̃ qui insapĩa sua mundũ con¬
did̾at. scd̃m illud. oĩa in sapĩa fecisti
dne. in eadem. quȩ incelis sunt & quȩ
in t̾ris restauraretstlȩc ẽ mulier eugli¬
ca que accendit lucernam. & dragmã
tis. lumine sue diuinitatis accendit.
ꝑditũq hoĩem reꝑauit nomine regiᷤ
& imagine insignitum. Ide̾o &̃ filius
missus ẽ & ñ pater. qr congruentiꝰ mit¬
ti debebat qui ẽ ab alio. ꝗͣ qui ẽ a nullo.
N on habet de quo sit. Sic̃ gͦ pat̾ genu¬
it. filiꝰ genitus ẽ. ita congrue pater
misit. filiꝰ missus est Ab illo enĩ con¬
lo est. iõq pat̾ missus ẽñ ẽ. ne simit¬
teretur. ab alio ẽẽ putaret᷑. Mi̾ssũs ẽ
ꝙͥ pͥmo filius. qͥ a solo patre ẽ Deinde
carnem induit. ne alius indiuinitate
ẽet filius. aliꝰ inhumanitate. & ne ide
Non pater carnen assumpsit. neq sp̃c
te dĩ filtꝰ. ipse fieret in homine homi¬

Expanded text:
dine congruo atque alto sapientia Dei fecit consilio, ut Deus qui in sapientia sua mundum condiderat secundum illud: Omnia in sapientia fecisti, Domine , eadem quae in coelis sunt et quae in ter quae accendit lucernam, et drachmam tis lumine suae divinitatis accendit, perditumque hominem reparavit nomine regis et imagine insignitum. Ideo igitur Filius missus est et non Pater; quia congruentius mitti debebat, qui est ab alio, quam qui est a nullo. : « Pater non habet, de quo sit. » Sicut ergo Pater genuit et Filius genitus est, ita congrue Pater misit et Filius missus est. Ab illo enim conlo est: ideoque Pater missus non eteretur, ab alio esse putaretur. Missus est ergo primo Filius, qui a solo Patre est, deindcarnem induit, ne alius in divinitate esset Filius, alius in humanitate, et ne idem non Pater carnem assumpsit, vel Spiritte Filius Dei, ipse fieret in homine homi
Abbreviated transcription (Latin):
amabiliꝰ est. Cui reg̾nti ẽẽ subditũ iusti¬
tie ẽ. & ideo ĩmortalis ẽ oĩo iustitia. Nec
in illa beatitudine ẽẽ desinet. s talis ac
tanta erit ut ꝑfectior & maior ẽe ñ pos¬
sit Fortassis & aliȩ .iii. uͥtutes. prud̾ntia
sine ullo iam ꝑicło erroris. fortitudo sine
molestia tolłandoꝵ maloꝵ. temꝑantia
sine repugnatione libidinũ erit in illa
sime coherere. temꝑantiȩ nullo defectu
noxio delectari. Qdͦ uͦ nũc agit iustitia
insubueniendo miseris. Qdͦ prudnia in
p̃cauendis insidiis. ꝙ fortitudo in ꝑfe̾n¬
dis molestiis. ꝙ teꝑantia incohercendis
delectationibꝰ pͣuis. nõ erit oĩo ibi uͥ¬
mortali uite necessaria. sic̃ fides ad qͣm
referenda sunt. in p̃teritis habebunt᷑.
in futuro erunt. s alios usus t̃c habebũt
dicens. Colũpne ãn q̃s appensũ ẽ uelum:
potestates cęli sunt. isii. eximiis uͥtutibꝰ¬
p̃clare .i. fortitudine. prud̾ntia. temꝑan¬
tia. iustitia. que aliter in cęlis seruan¬

Expanded text:
as. cui regenti esse subditum si iustitia est, immortalis est omnino iustitia nec in illa esse beatitudine desinet, sed talis ac tanta erit, ut perfectior et maior esse non possit. fortassis et aliae tres uirtutes, prudentia sine ullo iam periculo erroris, fortitudo sine molestia tolerandorum malorum, temperantia sine repugnatione libidinum erunt in illa sime cohaerere, temperantiae nullo defectu noxio delectari. nunc autem quod agit iustitia in subueniendo miseris, quod prudentia in praecauendis insidiis, quod fortitudo in perferendis molestiis, quod temperantia in cohercendis delectationibus prauis non ibi erit, ubi ommortali vitae necessaria, sicut fides ad quam referenda sunt, in praeteritis habebuntur.in futuro erunt, sed alios usus tunc habebunt dicens: Columnae ante quas expansum est velum, potestates coeli sunt, quatuor eximiis virtutibest, fortitudine, prudentia, temperantia, justitia, quae aliter in coelis servan
Abbreviated transcription (Latin):
seorsum seiunctis. ex radice illiꝰ trunci
egͣdiunt᷑ isti ramuncłi. nepos⁊ neptis pͥmꝰ¬
ꝓuepos ⁊ͣ neptis. scd̾s: ab nepos. ⁊ ab neptis.
t̾tiꝰ adnepos. & ad neptis. qͣrtus: tͥnepos:
tͥneptis. qͥntꝰ. tͥnepotis. nepos & t̾nep¬
tat. Alii uͦ qͥ .un. ponũt gdus. truncũ int̾¬
cognatiõis int̾ prẽm. & filiũ. ẽẽ. cũ una

Expanded text:
seorsum sejunctis ex radice illius trunci egrediuntur isti ramusculi: nepos, neptis: pos et abneptis tertius, adnepos et adneptis quartus, trinepos et trineptis quintus, trinepotis nepos et trineptat. Alii vero, qui septem ponunt gradus, truncum cognationis in patrem et filium esse, cum una
Abbreviated transcription (Latin):
ait apłs. ñ ẽ cura do debobꝰ. quoꝵ alioꝵq
aĩalium. ds̃ hõi curã reliquit & puiden¬
tiam. ut dñationi eiꝰ subic̾ent᷑. & rõne
illius gub̃narent᷑. u sciret illis necessa¬
ria ꝓuid̾e.a qͥbꝰ emolum̃tũ debebat re¬
cipere. Nanc aut̃ scĩam homo peccan¬
do ñ ꝑdidit. sic̃ nec illam qua carnis
necessaria ꝓuid̾ent᷑. & id cͥco in scͥpt᷑a
homo de huiꝰmi ñ erudit᷑. s de scĩa aĩe
uquam peccando amisit.

Expanded text:
 Non est cura Deo de bobus. Quorum aliorumque animalium Deus homini curam reliquit et providentiam, ut dominationi ejus subjicerentur, et ratione illius gubernarentur; ut sciret illis necessaria providere a quibus emolumentum debebat recipere. Hanc autem scientiam homo peccando non perdidit, sicut nec illam qua carnis necessaria provideretur. Et idcirco in Scriptura homo de hujusmodi non eruditur, sed de scientia animae quam peccand
Abbreviated transcription (Latin):
catus fuerat. ñ eo mͦ mnoscẽdi. qͦ auditu
solo ꝑcipitur. qͦ mͦ a c̾dentibꝰ absens qͣri¬
tur. s quada int̾iori aspiracione qua
dei p̃sentiã. contẽplabatur. ñ tñ ita ex¬
cellenter sic̃ ꝓꝰ hanc uitã scĩ usuri sũt.
neq ita in eniomate quałr in hac ui

Expanded text:
uerat; non eo modo cognoscendi quo ex auditu solo percipitur, quo modo a credentibus absens quaeritur, sed quadam interiori aspiratione qua Dei praesentiam contemplabatur; non tamen ita excellenter sicut post hanc vitam sancti visuri sunt, neque ita in aenigmate qualiter in hac vi
Abbreviated transcription (Latin):
ligere. dñis dilectionẽ dĩ. sic̃ pace̾m. exsu¬
ꝑare omẽm sensum hũanum. ut ad tan
magis alios minꝰ dilig̾e dr. ñ mutabili¬
tatem caritatis eiꝰ significat. s ꝙ alios
ad maiora bona. alios ad minora dilex̃.
alios ad meliores usus. alios adminꝰ bonos.
bona. aliisq maiora. & aliis minora

Expanded text:
ligere, dicimus dilectionem Dei sicut pacem exsuperare omnem sensum humanum, ut ad tantmagis, alios minus diligere dicitur, non mutabilitatem charitatis ejus significat, sed quod alios ad majora bona, alios ad minora dilexit; alios ad meliores usus, alios ad minus bonosbona; aliisque majora, et aliis minora
Abbreviated transcription (Latin):
sẽĩ docñt. qr exparte diligimꝰ nc̃ & ĩo
ip̃a euacuabit᷑ inqͣntũ exparte ẽ. qr tol¬
let᷑ imꝑfectio. & addet᷑ ꝑfectio. Remane¬
bitq ip̃a aucta. & actus eiꝰ & mꝰ diligñ¬
eliminabit᷑. fĩdes u̾ & spes penitꝰ eua¬

Expanded text:
 ex parte diligimus nunc; et ideo ipsa evacuabitur in quantum ex parte est, quia tolletur imperfectio et addetur perfectio. Remanebitque ipsa aucta, et actus ejus, et modus diligeneliminabitur. Fides vero, et spes penitus eva
Abbreviated transcription (Latin):
lius. & sp̃ẽ sc̃s. se diligunt & nos. ut supͣ
disserumꝰ cumq eius dilectio sit inmu¬
tabilis. & et̾na. aliũ tñ magis. aliũ minꝰ
diligiti. Uñ aug̃. Incomp̃hñsibił ẽ dilec¬
amat. ꝙ fecit sic̃ & odit. ꝙ fecimꝰ. Miro

Expanded text:
ritus sanctus se diligunt et nos, ut supra disseruimus. Cumque ejus dilectio sit immutabilis et aeterna, alium tamen magis, alium minus diligit. Unde August.: Incomprehensibilis est dilecama
Abbreviated transcription (Latin):
qr scͥptũ ẽ. nicħ odisti eoꝵ que fecisti. Et
oĩa qͥ diliq̃ que fẽc̃ . & int̾ea magis dilig̃
rõales cͥaturas. & de illis. eas ampliꝰ qͣ st̃
menbͣ unigeniti sui. & multomagis
ip̃m unigenituar.

Expanded text:
quia scriptum est: Nihil odisti eorum quae fecisti; et omnia ergo diligit quae fecit; et inter ea magis diligit rationales creaturas, et de illis eas amplius quae sunt membra Unigeniti sui, et multo magis ipsum Unigenitum.
Abbreviated transcription (Latin):
ds abhoĩe. ita ꝙ ẽẽt soluta unio di ⁊ ho¬
nis intelligat᷑ solutio. añ fc̃a fuit soło
tati ꝑseq̃ntiũ eũ exposuit ad tempus
ñ suam pot̾ntiã exerendo ilłu defnͣdit
ut ͣ moreret᷑. seꝑaũ se diuinitas. qr subiͣxit
ꝓtectõnẽ. s ñ soluit unionẽ. seꝑauit se fo¬
ris. ut ñ ad ẽẽt ad defensionẽ. s ñ intꝰ de¬
fuit ad unionem. Si ñ ͥ cohibuisset potͣn¬

Expanded text:
Deus ab homine, ita quod esset soluta unio Dei et hoDeus ab homine, ita quod esset soluta unio Dei et honis intelligatur solutio, ante facta fuit solutio tati persequentium eum exposuit ad tempus, non suam potentiam exercendo illum defendit ut non moreretur. Separavit se divinitas, quia subtraxit protectionem, sed non solvit unionem. Separavit se foris, ut non adesset ad defensionem, sed non intus defuit ad unionem. Si non ibi cohibuisset poten
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ suꝑiꝰ p̾taxatũ ẽ. ꝙͣ qñ diuisa ẽ caro ab
aĩa. diuisa ẽ &̃ a diuinitate. qr ñ potuit
ab aĩa se iungi. ꝑ quam u̾bo erat unita.
qͥn a u̾bo diuid̾etur. fͣuit aut̃ diuisa ab
anima in morte. Alioqͥn uera mors ibi
ñ fuisset. qr ut ait aug̃ mors ꝗ timent
hoĩes. seꝑatio ẽ aĩe a carne. mors autẽ
qͣm ñ timent hoĩes. seꝑatio ẽ aĩe a dõ.
Ntraq uͦ diabłi suasu hõi ꝓpinata est.
Si gͦ in xp̃o hoĩe. uera mors fuit. diuisa ẽ
iͥ̃ aĩa. ac ꝑ ħ diuinitas a carne huic sue
ꝓbabilitati addunt auctoritatis testi
lictione qͥ incͥce uoce magna clamans
at homo. seꝑatione diuinitatis morit᷑ꝰ.
Nam cũ diuinitas mortis lib̾a sit. utiq
mors ͥ eẽ ñ pot̾at nͥ uita disced̾et. qͥa
uita diuinitas ẽ. Hic uidr tͣdi ꝙ duum¬
tas seꝑata sit inmorte abhoĩe. qͦ nͥ disce ᷤ¬
sisset: hõ illemori ñ posset. ꝙ illi ad car
se derelictum clamabat : Non recesserat

Expanded text:
 quando divisa est caro ab anima, divisa est etiam a divinitate, quia non potuit ab anima sejungi, per quam Verbo erat unita, quin a Verbo divideretur. Fuit autem divisa ab anima in morte, alioquin vera mors ibi non fuisset; quia, ut ait August.: Mors quam timent homines separatio est animae a carne. Mors autem quam non timent, separatio est animae a Deo. Utraque vero diaboli suasu homini propinata est. Si ergo in Christo homine vera mors fuit, divisa est ibi anima, ac per hoc divinitas, a carne. Huic suae probabilitati addunt auctoritatis testimlictione, qui in cruce voce magna clamans at homo separatione divinitatis moriturus. Nam cum divinitas mortis libera sit, utique mors ibi esse non poterat, nisi vita discederet, quia vita divinitas est. Hic videtur tradi qutas separata sit in morte ab homine; quae nisi discessisset, homo ille mori non posset. Quod illi ad carne derelictum se clamabat? Non recesserat
Abbreviated transcription (Latin):
ds cogitauit salutem nr̃am. Iudas co¬
ꝙ dedit ꝓ nob̾ Diu̾sa gͥ int̃ntio. diu̾sa¬
fc̃a facit. cum t̾n sit una res exdiu̾sis.
Ecce unã rem dic̃ ĩ fuisse. ⁊ diu̾sa fc̃a.
qr una ĩ fuit passio. s diu̾si actus. &
actus qͥdẽ iude. ac iudeoꝵ mali qͥbꝰ oꝑ¬

Expanded text:
udas coquod dedit pro nobis. Diversa ergo intentio diversa facit, cum tamen sit una res ex diversis. Ecce unam rem dicit ibi fuisse, et diversa facta, quia una ibi fuit passio, sed diversi actus. Et actus quidem Judae ac Judaeorum mali, quibus op
Abbreviated transcription (Latin):
essiationis qͥ se in ara crucis ñ diabło.s
do tͥnitati obtulit. ꝓ om̃ibꝰ qͣntum ad pͣ¬
cii sufficientiã. s ꝓelectis tm̃. qͣntum
ad efficaciam qr p̃destinatis tm̃ salutẽ
effec̃. de qͦ ⁊ legitur. ꝙ si tͣditꝰ a pr̃e.⁊¬

Expanded text:
nciliationis; qui se in ara crucis non diabolo, sed Trinitati obtulit pro omnibus, quantum ad pretii sufficientiam; sed pro electis tantum quantum ad efficaciam, quia praedestinatis tantum salutem effecit. De quo et legitur quod sit traditus a P
Abbreviated transcription (Latin):
int̃cedat cõmixtio sexus. S a pͥma fide
ddesponsationis uir sponsus. ⁊ mulier
sponsa ẽ nonconiũx. Sponsos aut̃.⁊ spon¬
sas ꝯuges frequent̾ appellari dñt. ñ qr
carnałe copulam in ꝯsulto ł nołnte
sponso monast̾iũ elig̾e q̃ fco. fc̃s & spõ
nisi ut̾q otinentiã parit̃ ꝓfiteatur.
Qđ̃ uͦ liceat sponse monasteriũ eligere
rentibꝰ alii uiro tqͣere. tñ licet sibi mo¬
alia desponsatam si conuerti uolu̾it.
nullo penitus censuerũt dampno mul¬
tari. Nefert &̃ ieroñ ꝙ machariꝰ int
xp̃i ħemitas p̃cipuus. celebrato nupti¬
ingressurus exurbe eg̃diens tͣnsmarina
petut. ⁊ hemi solitudinẽ sibi elegit. Beatꝰ
&̃c alexius simiłr exnuptiis diuina gra
uocatꝰ. sponsam deseruit. ⁊ nudus xͦ fa¬
liquet. licere sponsis sine ꝯsensu suarũ
sponsarum. & econu̾so ꝯtinentiam ꝓfi

Expanded text:
intercedat commixtio sexus; sed a prima fide desponsationis vir sponsus, et mulier sponsa est, non conjux. Sponsos autem et sponsas conjuges frequenter appellari dicunt, non quia carnalem copulam inconsulto vel nolente sponso monasterium eligere; quo facto, sponso nisi uterque continentiam pariter profiteatur. Quod vero liceat sponsae monasterium eligere,rentibus alii viro tradere; tamen licet sibi moalia desponsatam, si converti voluerit, nullo penitus consuerunt damno mulctari. Refert etiam Hieron. quod Macharius inter Christi eremitas praecipuus, celebrato nuptiingressurus, ex urbe egrediens transmarina petiit, et eremi solitudinem sibi elegit. Beatus etiam Alexius similiter ex nuptiis divina gratia vocatus, sponsam deseruit, et nudus Christo faliquet licere sponsis sine consensu suarum sponsarum, et e converso, continentiam
Abbreviated transcription (Latin):
ait aug p̃uidicaret qͥ cupiebat ueni¬
re ad qͥsdam qͥbꝰ sc̃bebar sic̃ ad tesalo¬
nicenses. ut suppłet q̃ ilłoꝵ fid̾ei de¬
erant. s qui supplet̾. qͦd minꝰ erat ad¬
dit. ñ qͥ merat tollit. Qͥ aut̃ p̃t̾gredit᷑
fidei regulam. ñ accedit in uia. sed
dillud aut̃ qͣ de eugłio opponunt. resp¬
ondemtꝰ ita. qr cũ dicat in eo u̾itas.
sp̃m sc̃m a patre pcedere. ñ addidit
solo. ⁊ ideo etiã a se ꝓcedere non negat.
s ideo patrem tantum noĩat. qr ad
eum solet referre: ẽ ꝙ ipsius ẽ qr
ab illo habet. Qͦa greci in sensu no¬
biscum ꝯueniunt. & si uerbis diffe
cieNOUM rant.
Tam̃ ẽ. qͣ greci confitentur sp̃m
licet uerbis dissentiant. Auetorita¬

Expanded text:
t venire ad quosdam quibus scribebat, sicut ad Thessalon., ut suppleret quae illorum fidei deerant. Sed qui supplet, quod minus erat addit; non quod inerat tollit. Qui autem praetergreditur fidei regulam, non incedit in via, sed illud autem quod de Evangelio opponunt, respondemus ita: Quia cum dicat in eo veritas Spiritum sanctum a Patre procedere, non addit solo, et ideo etiam a se procedere non negat; sed ideo Patrem tantum nominat, quia ad eum solet referre etiam quod ipsius est, quia ab illo habet. 4. Quod Graeci sensu nobiscum conveniunt, etsi verbis differant. Sciendum est tamen quod Graeci confitentur Spiritum licet in verbis dissentiant. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
tis ꝑfectus ẽ. Suꝑ illũ locũ &̃ psalmi.
ego hodie genui te. de hac generatiõe
dĩc. hodie. possit᷑ intelligi dies ille. qͦ¬
p̃sentiam sig̃cat. atq in et̾nitate. nec
p̃teritũ qͥcꝗͣ ẽ quasi ẽẽ desierit. nec fu¬
turũ quasi ñ sit dũ. s p̃sens tantum.
de sempit̃na generatiõe sapĩs dei.¬
Ecce his uerbͣ ostñdit aug̃. quod gene¬
ratio filii semꝑ ẽ. nec p̃teriit. nec fu¬
tura ẽ. qr et̃na est. Ideo enĩ dixit ge
incepisse. hodie dixit. ne p̃terita ge¬
neratio uid̾etur. Ex his eͦ u̾bis ꝓpħe¬

Expanded text:
tis perfectus est. Super illum locum etiam psal. 2: Ego hodie genui te, de hac generatione  quod dicit hodie, possit intelligi dies ille qpraesentiam significat, atque in aeternitate, nec praeteritum quidquam quasi esse desierit, nec futurum quasi nondum sit, sed praesens tantum, de sempiterna generatione SapiEcce his verbis ostendit Aug. quod generatio Filii semper est, nec praeteriit, nec futura est, quia aeterna est. Ideo dixit genderetur incoepisse; hodie dixit, ne praeterita generatio videretur. Ex his ergo verbis p
Abbreviated transcription (Latin):
plicari possit a qꝗͣ mortaliũ. s qr
de ea aliqͥd intelligi. ł dici potest.
quida tn hoc accipiunt dictũ. de
temꝑali ͥc generatione. Utrum de¬
beat dici semꝑ gignitur uel
semper est genitus filius.
ic Queri potest
cũ generatio filii a patre. nͨ
principiũ habeat. nec finem. qr
et̃na est. utrũ debeat dici. filiꝰ sẽꝑ
gignit᷑. ł semꝑ genitus ẽ ł semꝑ
as iħc in eo qͣ uirtus ⁊ sapĩa di est.
de patre ante temꝑa natus ẽ. ł po
tius qr nec cepit nasci. nͦͨ desiĩt. di¬
camꝰ uerius. sẽmꝑ natus. ñ autem
possumꝰ dicere. semꝑ nascit᷑. ne imꝑ¬
fectus ẽẽ uideat᷑. At u̾. ut et̾nus¬

Expanded text:
plicari possit a quoquam mortalium, sed quia de ea aliquid intelligi vel dici potest; quidam tamen hoc accipiunt dictum de temporali Christi generatione. 10. Utrum debeat dici, semper gignitur, vel semper genitus est Filius? Hic quaeri potest, cum generaprincipium habeat nec finem, quia aeterna est, utrum debeat dici: Filius semper gignitur, vel semper genitus est, semper s in eo quod virtus et sapientia Dei est, de Patre ante tempora natus est ; vel potius quia nec coepit nasci, nec desiit, dicamus verius semper natus. Non autem possumus dicere semper nascitur, ne imperfectus videatur. At
Abbreviated transcription (Latin):
sibiliũ c̃am ñ ẽẽ. nͥ bonitatẽ c̾atoris. qͥ
ẽd̾s unꝰ & uerus. cꝰ tanta ẽ bonitas. uͥ
sũme bonus beatitudinis sue qͣ et̾nałr
beatꝰ ẽ. alios uelit ẽẽ pͥrticipes. quam
uidit & cõmunicari posse. & minui
oĩo ñ posse. Illd̃ gͥ bonũ ꝙ ip̃e erat.⁊
qͦ beatus erat. sola bonitate non necẽei¬
tate. aliis cõicari uoluit. qr sũme bõi
erat ꝓdesse uelle. & õĩpot̾ntissimi. no¬
cers ñ posse. Quare Rationalis
CREATURA facta sit
t Qͥ a ñ ualet eiꝰ beatitudinis
ꝑticeps existere aliqͥs. nͥ ꝑ intelli¬
gentiam. q̃ qͣntomagis intelłr. tãto
bonũ intellig̾et. & intelligndo ama¬
ret.⁊ amando possid̾et. & possidndo
frueret᷑ Camq ħ mͦ distinxit. ut ꝑs
in sui puritate ꝑmanerae. nͦͨ corꝑi un

Expanded text:
sibilium causam non esse nisi bonitatem Creatoris, qui est Deus unus et verus. Cujus tanta est bonitas, ut summe bonus beatitudinis suae qua aeternaliter beatus est, alios velit esse participes, quam videt et communicari posse, et minui omnino non posse. Illud ergo bonum quod ipse erat, et quo beatus erat, sola bonitate, non necessitate, aliis communicari voluit, quia summe boni erat prodesse velle, et omnipotentissimi nocere non posse. 4. Quare rationalis creatura facta sit. Et quia non valet ejus beatitudinis particeps existere aliquis nisi per intelligentiam, quae quanto magis inbonum intelligeret, intelligendo amaret, amando possideret, et possidendo frueretur: eamque hoc modo distinxit, ut pars in sui puritate permaneret, nec corpori un
Abbreviated transcription (Latin):
logus. IUnum esse rerum princi¬
piũ ostendit. ñ plura
creatorem. Initiũq t̃ꝑis
atq omniũ uifibilium
ł inuisibiliũ c̾aturaꝵ:
n pͥmordio sui ostend dicẽs. In pncipio¬
c̾auit ds celum & t̾ram. Hlis & n uerb̃
moyses sp̃u dĩ afflãus. in uno pͥncipio
a dõ c̾atore mundu fc̃m refert. elidñs
errorem quorunda pła sine pͥncipio
fuisse pͥncipia opinantium. Strabus.¬
Plato nanq tͥa inicia estimaũ. đm .s. ex¬
emplar. & mat̾iam. & ipsa inc̾ata
sñ pͥncipio. & dm qͣi artificem non c̾a¬
torẽ. E reator enim ẽ qui de nichilo
aliqua facit. ⁊c̾are pͥe ẽ. de nichilo ali¬
factor siue artifex. s ñ c̾ator. Roc enĩ
nom̃ soli d̃o pͥe congruit. qui & de i¬

Expanded text:
. UNUM ESSE RERUM PRINCIPIUM OSTENDIT; NON PLURA,creatorem initiumque temporis atque omnium visibilium vel invisibilium creaturarum in primordio sui ostendit, dicens, Gencreavit Deus coelum et terram. His etenim verbis Moyses Spiritu Dei afflatus, in uno principio a Deo creatore mundum factum refert, elidens errorem quorumdam plura sine principio fuisse principia opinantium. Plato namque tria initia existimavit, Deemplar, et materiam, et ipsam increatam sine principio, et Deum quasi artificem non creatorem. Creator enim est qui de nihilo aliquid facit. Et creare proprie est de nihilo alifactor sive artifex, sed non creator. Hoc enim nomen soli Deo proprie congruit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
d̃nr de c̾aturis. Qͥppe cũ dnis eum ali¬
qͥd facere. ñ aliquem in oꝑando motũ
illi intelligimꝰ in eẽ ł aliꝗͣ in laboran
tatẽ. ł ꝑ erꝰ uoluntatẽ aliqͥd nouit̾ con¬
ting̾e. ł ẽẽ. ut in ipso nicͥ noui contin¬
gatꝰ. S nouũ aliqͥd sic in eiꝰ et̾na fu̾at.
uoluntate: fiat sine aliqͣ sui mit̾one.
siue motione. Nos uͦ oꝑando mutari
dicimur. qr mouem᷑. Non enĩ sine
motu aliqͥd facimꝰ. Ds g facere ł ag̾e¬
tium. Dũ eiꝰ uoluntate res noue ẽẽ
incipiunt. quȩ ante non erãt absq
ipsins agitatione ut actꝰ ꝓpͥe dici ñ
queat. cum uidbaedꝰ om̃ĩs in motu
consistat. In do̾ aue mptꝰ nullꝰ est.
Sic̃ gͥ ex calore soł aliq̃fieri continq̃
nulla tñ in ipso. ł in ip̃iꝰ calore facta.
hñt ẽẽ. sine mutõne auctoris. qͥ est

Expanded text:
ncurrit. Quippe cum dicimus eum aliquid facere, non aliquem in operando motum illi inesse intelligimus, vel aliquam in laborandtatem, vel per ejus voluntatem, aliquid noviter contingere vel esse; ut in ipso nihil novi contingat, sed novum aliquid, sicut in ejus aeterna voluntate fuerat, fiat sine aliqua motione vel sui mutatione. Nos vero operando mutari dicimur, quia movemur; non enim sine motu aliquid facimus. Deus ergo atium, dum ejus voluntate res novae esse incipiunt, quae ante non erant, absque ipsius agitatione; ut actus proprie dici non queat, cum videlicet actus omnis in motu consistat, in Deo autem motus nullus est. Sicut ergo ex calore solis aliqua fieri contingit, nulla tamen in ipso vel in ejus calore facta mhabent esse sine mutatione auctoris, qui est
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ xͥ gr̃auͥq ẽ dilatata reducta ẽ lex nup¬
tiarum ad pͥorem honestiorẽq institutio¬
& uirginitas fecunditati p̃fert᷑. & sacdo¬
tibꝰ ꝯtinentia indicitur. de uͥgint̃te

Expanded text:
que est dilatata, reducta est lex nuptiarum ad priorem honestioremque institutioet virginitas fecunditati praefertur, et sacerdotibus continentia indicitur. 5. De virginitate
Abbreviated transcription (Latin):
S qr corpꝰ xͥ incorruptibile ẽ sane dici
potest fractio illa. & particio. ñ insuba
fnͣgi. cũ iͥ sint sñ sub̾to licet qͥda asserant
ea fundari in aere.ẽ iͥ uera fractio. & par¬
ticio. qͥ fit in pane .i. informa panis. Unͣ

Expanded text:
s Christi incorruptibile est, sane dici potest fractio illa et partitio non in subsfrangi, cum ibi sint sine subjecto; licet quidam asserant ea fundari in aere. Est ibi vera fractio et partitio, quae fit in pane, id est, in forma panis. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
& si aliqͥs freqͣnter babtrietur. au eadẽ aqͣ
ñ it̾m beneu̾icat᷑ d aliud ẽ inqͥunt illi de
b̃ndictione aqͣ qua sit bab̾mus: aliud debe¬
nedictione panis & olei. Potest enim babtis¬
mus celebrari in aqua &̃ non benedicta. qr
illa b̃ndictio preuerentia tͣmfit & decore.
ñ uirtute sacramenti. S corpꝰ xp̃i ñ potest
confici. nͥ de pane consecͣto. nͨ unctio illa
fieri potest. nͥ de oleo ab ep̃o scĩficato. Idoq
illa sc̃ificatio aduirtutẽ sacͥmenti ꝑtinere
uidr. Inconiugio qͦ semel t̃m benedicit᷑ qͥsq¬

Expanded text:
si aliquis frequenter baptizetur, dum eadem aqua non iterum benedicatur. Sed aliud est, inquiunt illi, de benedictione aquae qua fit Baptismus, aliud de benedictione panis et olei, potest etiam Baptismus celebrari in aqua etiam non benedicta, quia illa benedictio pro reverentia tantum fit et decore, non virtute sacramenti. Sed corpus Christi non potest confici, nisi de pane consecrato; nec unctio illa fieri potest, nisi de oleo ab episcopo consecrato. Ideoque illa sanctificatio ad virtutem sacramenti pertinere videtur. In conjugio quoque semel t
Abbreviated transcription (Latin):
sepe sacmentũ corꝑis ꝑcipit᷑. freqͦnt̾ peni¬
tentia agitur ꝯugium sepe othitur.
Q re gͥunctio simiłr ñ pot̾ it̾ari: Si moribꝰ
ñ reũtitur. medicina ñ it̾et᷑. Si uͭ moribꝰ
ñ pot̃ cohiberi. quare debet medicina
ad conferendã alleuiationẽ corꝑis &
anime. Cur gͦ negetur unctionẽ suꝑ
infirmum pꝰse iterari ad impetndam
de omni saẽmento intelligi uolunt. ꝙ

Expanded text:
aepe sacramentum corporis percipitur, frequenter poenitentia agitur, conjugium saepe contrahitur. Quare ergo unctio similiter non potest iterari? Si morbus non revertitur, medicina non iteretur. Si vero morbus non potest cohiberi, quare deberet medicinad conferendam allievationem corporis et animae. Cur ergo negatur unctionem super infirmum posse iterari ad impetrandade omni sacramento intelligi volunt quod
Abbreviated transcription (Latin):
it᷑andũ. nec iniuria ei facienda. rõnẽ dicti
referas ad scific̃onẽ rei qua sacmentũ ex¬
pletur. De om̃i sacͣmento generaliter iduer̃
est.Si uͦ adsusceptionẽ sacmenti de qͥbꝰdã
uerũ ẽ ꝙ ñ it̾antur c̾bra suscept̃one. de aliis
unctiõis sacͣmentũ. ꝙ in õi pene eccła sepe

Expanded text:
iterandum, nec injuria ei esse facienda, rationem dicti referas ad sanctificationem rei qua sacramentum expletur, de omni sacramento generaliter id verum est; si vero ad susceptionem sacramenti, de quibusdam verum est quod non iterantur crebra susceptione, de aliis unctionis sacramentum, quod in omni pene Eccles
Abbreviated transcription (Latin):
carne sua. s uͥ cũ diabło eiꝰq angłis pu¬
niant᷑. Utrũ ũ ip̃i ẽ uitiis & deformitatibꝰ
suoꝵ corꝑm resurgant. qͦcũq in eis gestaꝵ¬
in reqͥrendo laborare qͥd opꝰe. N on enĩ
fatigare nos debet inc̾ta eoꝵ habitudo.
ł pulc̾tudo. quoꝵ erit c̾ta ⁊ sempit̾na
đãpnatio. Ecce ñ diffinit antẽ ħant
deformitates qͣs ħ habuerũt reꝓboe¬

Expanded text:
iabolo ejusque angelis puniantur. Utrum vero ipsi cum vitiis et deformitatibus suorum corporum resurgant, quaecumque in eis gestarunt, inquirendo laborare quid opus est? Non enim fatigare nos debet incerta eorum habitudo vel pulchritudo, quorum erit certa et sempiterna damnatio. Ecce non definit, an tunc habeant deformitates quas hic habuerunt repro
Abbreviated transcription (Latin):
aug uarus exemplis astruit ⁊ sempit̾nᷤᷤ
ignibꝰ ca ardere & ñ ꝯsumi illa obustiõe.
mus in animis omniuar. Si demo¬
ires corꝑali igne cremant᷑.
UE RI & solet. an demones corꝑ

Expanded text:
sempiternis ignibus ea ardere, et non consumi illa combustione, mus in animis omnium. 6. Si daemones corporali igne cremantur. Quaeri etiam solet an daemones cor
Abbreviated transcription (Latin):
habiturus. si anͣ ẽ defũctꝰ. Nec de sub̃a de
qua hõis caro c̾atur. aliqͥd ꝑibit. s oĩum
particłarũ añ disꝑsarũ collectione re
p̃cisis cũctis deformitatibꝰ qͣs hic habue¬
ruN. Si mali t̃e ħant qͣs hic ħuer̃t¬
e Repbis deformitates.

Expanded text:
ctus. Nec de substantia de qua hominis caro creatur, aliquid peribit; sed omnium particularum ante dispersarum collectione redpraecisis cunctis deformitatibus quas hic habuerunt. 4. Si mali tunc habeant quas hic habuerunt deformitates.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c ẽ ds. anima rõalis. & caro Idem
qͦ in libͦ de p̃destinatione scoꝵ. Ille ħo
ut a u̾bo patͥ coet̾no in unitatẽ ꝑsone
assumptus filiꝰ di unigenitꝰ eẽt. uñ ħ
meruit: Qd eiꝰ bonũ p̃cessit. ut ad hanc
in effabilẽ excellntiam ꝑueniret. fãciẽ¬
te ac suscipiente do u̾bo: ipse homo ex
quo ẽẽ cepit. filius dĩ uincus ẽẽ cepit.
tem. homo qͥcumq ita gͣ fit xͥanus.
deo uero ꝯiũctus una c̃ illo pͥ filiꝰ dĩ fi¬
eret. ullis p̃ced̾ntibꝰ ẽ m̾itis assecutus.
s ex quo homo ẽẽ cepit. ex illo est & ds̃.
in .xͦ. libro de tͥni ait. xͣͥ ñ ambigimus
ẽẽ dm uerbũ. neq rursum filium hõiᷤ
ex aĩa & corꝑe ostitisse ignoramꝰ His

Expanded text:
 caro. Idem quoque in lib. de Praedestinatione sanctorum: Ille homo ut a Verbo Patri coaeterno in unitatem personae assumptus, Filius Dei unigenitus esset, unde hoc meruit? Quod bonum ejus praecessit, ut ad hanc ineffabilem excellentiam perveniret? Faciente ac suscipiente Deo Verbo, ipse homo ex quo esse coepit, Filius Dei unicus esse coepit. Item homo quicumque ita gratia Deo vero conjunctus, una cum illo persona, Filius Dei fieret, ullis est praecedentibus meritis assecutus; sed ex quo homo esse coepit, ex illo et est Deus. Iesse Deum Verbum, neque rursum filium hominis ex anima et corpore constitisse ignoramus
Abbreviated transcription (Latin):
erunt uel loquentẽ intelligere. qui ñ
didic̾ant int̾ loquentes cͤseñdo uł magi¬
t̾io: dñis. qr d̾s eos tales fec̾at qͥ possent᷑
loqui. & disc̾e ab aliis si ẽẽnt.
ic uidet᷑ diligent̾ inuestigandu
ẽẽ q̃ fu̾it origo. & radix illiꝰ pec̃ci.
Quidã putant qndã elat̃onẽ in aĩo hõiᷤ

Expanded text:
erunt vel loquentem intelligere, qui non didicerant inter loquentes crescendo vel magisterio, dicimus quia Deus eos tales fecerat qui possent loqui, et discere ab aliis si essent. Hic videtur diligenter investigandum esse quae fuerit origo et radix illius peccati. Quidam putan
Abbreviated transcription (Latin):
dicens INon ẽ putandu qͦd homo deic̾et᷑.
nͥ p̃cessisset in eo quedã elatio cõpͥm̃da. uͭ
ꝑ humilitatẽ pecc̃i. sciret ꝗͣ falso de se p̾sũ¬
toris c̾deret mulier đm se a rebona &
utili ꝓhibuisse. nͥ inẽet eiꝰ menti. amor
ille ꝓpͥe potestatis. & de se suꝑba p̃sũp.¬
tio. que ꝑtemptationẽ fuerat coniun¬
cenda. aut ꝑmida Deniq ñ contẽpta
suasione serpentis. aspexit lignũ bonũ
esi. decoꝵ aspectu. nͨ c̾ãns se inde posse
mori. forte putaũ dm. alicuiꝰ causa sigc̃o.¬
nis illa dixisse Ideo manducaũ & deđ̾
uiro suo. fortassis cũ aliqͣ suasione qͣm
scͥptura intelligñda reliqͥt. uł forte ñ
fuit suadi necesse. cũ eam mortuã ẽẽ
diabłs tẽptare feminã nͥ ꝑserpentem.
ita nec uirũ nͥ ꝑfeminã. Ut sic̃ p̃ceptũ
dĩ ꝑuirũ ueñ ad mulierẽ: ita diabłi tẽp¬
tatio ꝑmulierem tͣnsiret ad uirũ. In
tem gerebat exteri. Exp̃dictis tempt̾o¬
nis modꝰ. atq ꝓ gressus insinuat᷑. nec

Expanded text:
nima. Nec putandum quod homo dejiceretur, nisi praecessisset in eo quaedam elatio comprimenda, ut per humilitatem peccati sciret quod falso de se praesumtoris crederet mulier, dum se a re bona et utili prohibuisset, nisi inesset ejus menti amor ille propriae potestatis, et de se superba praesumptio, quae per tentationem fuerat convincenda, aut perimenda. Denique non contenta suasione serpentis aspexit lignum bonum esu, decorum aspectu; nec credens se inde posse mori, forte putavit Deum alicujus causa significationis illa dixisse; ideo manducavit, et dedit viro suo fortassis cum aliqua suasione, quam Scriptura intelligendam reliquit. Vel forte non fuit suaderi necesse, cum eam mortuam esse idiabolus tentare feminam, nisi per serpentem; ita nec virum, nisi per feminam; ut sicut praeceptum Dei per virum venit ad mulierem, ita diaboli tentatio per mulieremtem gerebat exterius . Ex praedictis tentationis modus atque progressus insinuatur; nec
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tota multitudo angłoꝵ d̾m deserẽdo
ꝑierat. ea quȩ ꝑierat. in ꝑpetua ꝑditiõe
remaner&e. Quȩ aut̃ cũ deo illa deserẽte
ꝑstit̾at. de sua c̾tissime cognita semꝑ fe
licitate gaud̾et.¶ At uͦ c̾atura rõnał ił
que in hominibꝰ erat qm̃ peccatis atq
supplicũs tota ꝑierat ex parte m̾uit repa¬
rari. Uñ angłicȩ societati supłet᷑. ꝙ ru¬
ina illa minuerat. Hoc enĩ ꝑmissũ ẽ
scĩs. ꝙ erunt eqͣles angłis dei. Quod
non soli uiro p̃ceptum fuit datuos.
uiro p̃ceptũ uidet᷑ ẽẽ datũ. cũ ip̃a muli¬
er testetur sͥ &̃ ẽẽ mandatũ dicẽs: p̃cep̃
nob̾ ds. & c̃. Supͣ tñ legitur. an factã
mulierẽ đm dixisse uiro. de lignoscĩe
boni & mali ne comedas: ñ dixit.
ne comedatis forte qr facturus erat
subiecta uiro fuit. ñ nͥ mediante uiro di¬
uinũ debuit acciꝑe p̃ceptũ hñ apłs.

Expanded text:
multitudo angelorum Deum deserendo perierat, ea quae perierat in perpetua perditione remaneret; quae autem cum Deo illa deserente perstiterat, de sua certissime cognita semper futura felicitate gauderet: alia vero creatura rationalis quae in hominibus erat, quoniam peccatis atque suppliciisrari, unde angelicae societati suppleretur quod ruina illa minuerat; hoc enim promissum est sanctis, quod erunt aequales angelis Dei. 7. Quod non soli viro praeceptum fuit datum. viro praeceptum videtur esse datum, cum ipsa mulier testatur sibi etiam esse mandatum, dicens: Praecepit nobis Deus, etc. Supra tamen legitur, ante factam mulierem, Deum dixisse viro: De ligno scientiae boni et mali ne comedas; non dixit ne comedatis. Forte quia facturus erat subjecta viro fuit, non nisi mediante viro divinum debuit accipere praeceptum. Unde Apos
Abbreviated transcription (Latin):
ed orit᷑ hic questio tał. Si qͥsq ordo
ab illo dono nõiat᷑. ꝙ pleniꝰ possid& :
tm̃ n ut tradit auctoritas cognoscit ibi
tio ñ referat᷑ ad om̃s ordines. s ad qͦsdam.
s. inferiores. Ille u ordo ñ plentꝰ seraphin
accipit scĩam in mun̾e. s pleniꝰ aliis ordi¬
nibꝰ qͥ sũt inferiores. H ec noĩat᷑ ordo qͥsq:
ab om̃i re qmͣ pleniꝰ aliis accep̃. s ab aliqͣ
rerũ qͣs accepit. Uł p̃ comꝑacio referri
ñ ad ip̃os ordines .s cadalia dona nͨ ad oĩa
alia dona. s ad queda. Sic̃ i hoĩes cum
plura ħant dona. quedam aliis excellen¬
tiuiᷤ᷑ possident. ita forte & angłi quib̾da
mun̾ibꝰ magis pollent. & aliis qͥbꝰdam

Expanded text:
ed oritur hic quaestio talis: Si quisque ordo ab illo dono nominatur quod plenius possidet,  Tantum enim, ut tradit auctoritas, cognoscit ibi ratio non referatur ad omnes ordines, sed ad quosdam, scilicet inferiores. Ille enim ordo non plenius seraphin accepit scientiam in munere, sed plenius aliis ordinibus qui sunt inferiores. Nec nominatur quisque ordo ab omni re quam plenius aliis accepit, sed ab aliqua rerum quas accepit. Vel potest comparatio referri non ad ipsos ordines, sed ad alia dona; nec ad omnia alia dona, sed ad quaedam. Sicut enim homines, cum plura habeant dona, quaedam aliis excellentus possident; ita forte et angeli quibusdam muneribus magis pollent, et aliis quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ eis optemꝰ inet̾nitate qͣntũ nobis:
si non tanto affectu ł ibi. q̃ntũ similitu¬
dinis ẽ ñ qͣntitatis. Questio de paren¬

Expanded text:
bonum eis optemus in aeternitate, quantum nobis, etsi non tanto affectu. Vel ibi quantum, similitudinis est, non quantitatis. 6. Quaestio de paren
Abbreviated transcription (Latin):
x patdictis iam apparet dat alia.
in qͦ ꝑ pecc̃m sit imminutũ uel cor¬
ruptum lib̾m arbitͥm qr anͣ pecc̾m nul¬
la erat homini difficultas. nulłũq ĩpe¬
dim̃tũ de lege m̃broꝵ ad bonũ. nullaq
impulsio uel instigatio ad mału. Nũc
autẽ ꝑlegẽ carnis adbonũ impedit᷑.
& ad malũ instigat᷑. ut ñ possit uelle &

Expanded text:
 praedictis jam apparet, in quo per peccatum sit imminutum vel corruptum liberum arbitrium; quia ante peccatum nulla erat homini difficultas, nullumque impedimentum de lege membrorum ad bonum, nulla impulsio vel instigatio ad malum. Nunc autem per legem carnis ad bonum impeditur, et ad malum instigatur, ut non possit velle et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectaq humani officii iustitia. ad me¬
liorem statũ tͣnsferrent᷑. ñ ꝑ mortem.
s ꝑ aliꝗͣ mut᷑onẽ. an patres in aliqͦsta¬
tu uite man̾ent. ligno uite ut̃ntes. do¬
nec filii ad eund̃ statũ ꝑuenirent. & sic
completo num̾o. om̃s simul ad melio¬
ra tnsferrent᷑. ii ẽẽnt᷑ sic̃ anglĩ dĩ in celis.
quiens. Potuer̃t pͥmi hões in ꝑadyso filioᷤ
gign̾e. ñ ut morientibꝰ pr̃ibꝰ succed̾ent
filii. s in aliquo statu forme manentibꝰ
& de ligno uite uigorẽ sum̃tibꝰ. & filii ad¬

Expanded text:
ectaque humani officii justitia, ad meliorem statum transferrentur, non per mortem sed per aliquam mutationem; an patres in aliquo statu vitae manerent ligno vitae utentes, donec filii ad eumdem statum pervenirent; et sic, impleto numero, omnes simul ad melioransferrentur, ut essent sicut sancti angeli in coelis.quiens: Potuerunt primi homines in paradiso filios gignere, non ut morientibus patribus succederent filii, sed in aliquo formae statu manentibus, et de ligno vitae vigorem sumentib
Abbreviated transcription (Latin):
in filium. & de filio ꝓcedit. ad sc̃ificã¬
da c̾aturam.s simił de utͦq ꝓcedit.
qͣmius hoc filio pat̃ dederit. ut sic
de se.tta ⁊̃ de illo ꝓcedat. De tem¬

Expanded text:
Filium, et de Filio procedit ad sanctificandam creaturam; sed simul utroque procedit, quamvis hoc Pater Filio dederit ut sicut de se, ita etiam de illo procedat. De tem
Abbreviated transcription (Latin):
aug̃. Determinatio scdm diuer¬
sas acceptiones dic̃it eos Iocittos.
SD ut istam quȩ uidet᷑
repugnantiã de medio ambiga¬
mus: dicimꝰ qd̾ ieroñ. alit̾ acceꝑit no¬
men ingentti. ⁊ alit̾ aug̃. Accipit
enĩ aug̃ ingenitum. qͥ ł qͦd. ab alio
non est . & .& hoc de solo patre dicit᷑
Ieroñ uero: ingenitum dic̃ ñ genitũ¬

Expanded text:
tio, secundum diversas acceptiones dicit eos locutos. Sed ut istam quae videtur repugnantiam de medio abigamus, dicimus quod Hieron. aliter accepit nomen ingeniti, et aliter Aug. Accepit enim Aug. ingenitum, qui vel quod de alio non est, et secundum hoc de solo Patre dicitur; Hieron. vero ingenitum dicit, non genitu
Abbreviated transcription (Latin):
Inatũ ẽ. & renatũ ñ ẽ: aĩalia st̃.
Ecce his uerb ostñdit ieꝵ se ingenitũ
acciꝑe. ñ genitum. Aliter enĩ non
factum. at in diuisionis huiꝰ ꝓsecu¬
tione. in assignatione ingenitiꝰ. uͥq
poñ non natuos. Quod gemina¬

Expanded text:
natum est, et renatum non est, animalia sunt. Ecce his verbis ostendit Hieron. se ingenitum accipere, non genitum. Aliter enim non factum. Atque in divisionis hujus prosecutione, in assignatione ingeniti, ubique ponit non natum. DISTIN
Abbreviated transcription (Latin):
nitum. fides c̾ta declarat. qr si dixeri¬
mus ingenitum. duos patres affirma¬
re ui debimur. Si aut̃ genitũ. duos
ita ⁊ solus pater dr̃ ingenitus. eoqͥd
appellatur ingenitus. ñ qͥđe inscͥpt̾is.
s in consuetudine disputantiũ. ⁊ de
re tanta sermonẽ quałe ualuerint
pferentium. filius aut̃ de patre natꝰ

Expanded text:
nitum fides certa declarat, quia, si dixerimus ingenitum, duos patres affirmare videbimur: Si autem genitum, duos ita et solus Pater dicitur ingenitus, eo quoappellatur ingenitus, non quidem in Scripturis, sed in consuetudine disputantium, et de re tanta sermonem qualem valuerint proferentium. Filius autem de Patre natus
Abbreviated transcription (Latin):
bo ꝑseu̾ant᷑ reddere debiustis. a qͦ ꝓpo¬
sito si lapsus ẽ ille. tu saltem ꝑseuera.
ñ qr parit̾ temꝑabatis a cõmixtione
carnali ideo maritus tuus ẽẽ destit᷑at.
imino uͦ tanto sanctius duges mane¬
batis. qͣnto sanctiora ꝯcorditer placita
seruabatis. ꝑfectũ gͥ fuit mariȩ & iosepb
ꝯiugium in scitate. ꝑfectũ &̃c fuit. ẜ tri¬
nulłũ diuortiũ. Solus iͥ nuptialis deu¬
bitus ñ fuit. qr incarne pecc̃i fieri ñ

Expanded text:
bo perseveranter reddere debuistis; a quo proposito si lapsus est ille, tu saltem persevera. Non quia pariter temperabatis a commixtione carnali, ideo maritus tuus esse destiterat; imo vero tanto sanctius conjuges manebatis, quanto sanctiora concorditer placita servabatis. Perfectum ergo fuit Mariae et Joseph conjugium in sanctitate. Perfectum etiam fuit nullum divortium. Solus ibi nuptialis concubitus non fuit, quia in carne peccati fier
Abbreviated transcription (Latin):
fidei. Exorertare ẽ adiurare ũ exi ab
ł collatio. Signũ. qr eosideles ab infi¬
delibꝰ disc̾nuntur. Collatio. qͣĩ totius
fidei sufficientia. & integͥtas collata¬
ẽ. cathecismꝰ ⁊ exorcismꝰ neophitoꝵ sũt.
magisq sacͣm̃talia. ꝗͣ sacͣm̃ta dici de
ł indisciplina religiose ꝯu̾sationis ru
debitor fiat deinceps: & ut diabłi pͥtas
in eo minuat᷑. Uñ rabanus. Añ bab̾m
cathecisandi debet in hominẽ p̃ue
nire officiũ. ũ fidei cathecuminꝰ acci

Expanded text:
fidei. Exorcizare est adjurare, ut: Exi ab fidei. Exorcizare est adjurare, ut: Exi ab vel collatio. Signum, quia eo fideles ab infidelibus discernuntur; collatio, quia ibi totius fidei sufficientia et integritas est collata. Catechismus et exorcismus neophytorum sunt, magisque sacramentalia vel in disciplina religiosae conversationis ruddebitor fiat deinceps, et diaboli potestas in eo minuatur. Unde Rabanus: Ante Baptismum, catechizandi debet in homine praevenire officium; ut fidei catechumenus acci
Abbreviated transcription (Latin):
Numqͥd de sacͣm̃to fidei. an de fide
m̃tis ibi agitur: Si de sac̃mento. cur
nõiatim distingunt᷑ ꝑsone. Si uͭ de fi¬
dei affectu: qͦm̾ uerũ est. cũ eo careat par¬
uulus: An illud facturus paruulꝰ spõ¬
detur cũ c̾uerit: Sic̃ & oĩbꝰ põpis dia¬
boli respondet᷑ abrenuntiare: Qd̾si ñ
seruau̾it factus adultus. tenebit᷑ ip̃ẽ.
& pompis diabłi renuntiabit. & sanam
fidẽ tenebit. cꝰ tc̃ sacmentum recip̃. Hac
aut̃ sponsione paruulꝰ ꝑ quo fit tenebit᷑
ñ sponsor si tñ ut cautio impleat᷑ qͣntũ
aug̃. Certissimã emisistis cautionem.
quã renuntiare pompis diabłi spopon¬
distis. De cathecismo & exorcismo.
lla autem int̃rogatio
& responsio fidei fit in cathecuminocͥ
⁊addĩ exorcismꝰ. Añ bab̾mũ enĩ fit cathe¬
cismus. & exorcismꝰ. pꝰ cathecismũ. seqͥt᷑
exorcismꝰ. ut ab eo qui iam fide instruc¬
tus ẽ aduersaria uirtꝰ pellatur. Exor
ẽ instruere.ũ de sẏmbolo. ac rudim̃tiᷤ

Expanded text:
Numquid de sacramento fidei, an de fide mentis ibi agitur? Si de sacramento, cur nominatim distinguuntur personae? Si vero de fidei affectu, quomodo verum est, cum ea parvulus careat? An illud facturus parvulus spondetur cum creverit, sicut et omnibus pompis diaboli spondetur abrenuntiare, quod si non servaverit factus adultus, tenebitur ipse,  pompis diaboli renuntiabit, et sanam fidem tenebit, cujus tunc sacramentum recipit. Hac autem sponsione parvulus pro quo fit, tenebitur, non sponsor, si tamen ut cautio impleatur, quantAug.: Certissimam emisistis cautionem, qua renuntiare pompis diaboli spopondistis. 8. De catechismo et exorcismo. Illa autem interrogatio et responsio fidei fit in catechismo, cui additur exorcismus. Ante Baptismum enim fit catechismus et exorcismus, post catechismum sequitur exorcismus, ut ab eo qui jam fide instructus est, adversaria virtus pellatur. Exorcest instruere, ut de Symbolo ac rudimentis
Abbreviated transcription (Latin):
dere potest. alius respondeat. non itide
ualet. sic̃ dietũ ẽ: etatẽ habet . ꝓse loq̃t᷑.
Si uͦ qͤrit᷑ ex qͦ sensu ꝓ paruulo dicatur:
credo. ł fide̾ peto. anis de sacm̃to fidei
id ẽẽ intelligendu. ꝙ respondet᷑ petere
cum defertur ad eccłam. &ħre cũ bap¬

Expanded text:
pondeat, non itidem valet, sicut dictum est. Aetatem habet, pro se loquatur. Si vero quaeritur ex quo sensu pro parvulo dicatur: Credo, vel: Fidem peto, dicimus de sacramento fidei id esse intelligendum, quod respondetur petere cum defertur ad ecclesiam, et ha