comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ninc & apłs ait. Si autem in hac uita tantum in xp̃o
sꝑantes sumus: miserabiliores sumus omĩbus he¬
minibus. Ergo presens uita sit fioelibus xp̃i
in usu: futura autem in fructu salutis et̾ne.
Sit res temporalis mitinere: desideretur eterna
inꝑuentione. Quȩ̃ si ex latere respiciatur quic¬
quid in hoc mundo agitur: ante nos autem ten¬
dant mentis ocłi. dum tota intentione illa con¬
spiciunt ad que ꝑueniemus. Et nunc fr̃s qm̃
anima illoꝵ: ad eloquium ur̃m coroa eoꝵ erigite
ut memores sint quia temptati sunt patres nr̃i
ut ꝓbarentur si uere colerent dm̃ suum. Memo¬
res ẽẽ debent quomͦ pat̾ nr̃ abraham temptatus
est: et per multas tribulationes. ꝓbatus. dĩ ami¬
cus effectus ẽ. Sic isaac sic iacob. sic moyses: et om¬
nes qui placuerunt dõ ꝑ multas tribulationes
transierunt fioeles. Iuli autem qui temptatio¬
nes non susceperunt cũ timore dñi. et impatiaen¬
tiam suam et inproperium murmurationis

Expanded text:
inc et Apostolus ait: «Si autem in hac vita tantum in Christo sperantes sumus, miserabiliores sumus omnibus hominibus». Ergo praesens vita sit fidelibus Christi in usu, futura autem in fructu salutis aeternae. Sit res temporalis in itinere, desideretur aeterna in perventione, quasi ex latere respiciatur quicquid in hoc mundo agitur, ante nos autem tendant mentis oculi, dum tota intentione illa consanima illorum, ad eloquium vestrum corda illorum erigite, ut memores sint quia tentati sunt patres nostri, ut probarentur si vere colerent Deum suum. Memores esse debent quomodo pater noster Abraham tentatus est, et per multas tribulationes probatus Dei amicus effectus est. Sic Isaac, sic Jacob, sic Moyses, et omnes qui placuerunt Deo, per multas tribulationes transierunt fideles. Illi autem, qui tentationes non susceperunt cum timore Domini, et impatientiam suam et inproperium murmurationis
Abbreviated transcription (Latin):
autem absit głari nisi in cruce dñi nr̃i iħu xp̃i:¬
ꝑ quem mͥ mundus crucifiaus est & ego mundo.
Ad romanos uero ita ait. Fr̃s mei uos estis mor¬
tificati legi ꝑ corpus xpͣi: ut sitis alterius qui ex
legis xp̃c ad iusticiam omĩ creoenti. Ad ephesios
quoq sic ait. Uos cum essetis mortui delictis et
peccatis ur̃is: in quibus aliquando ambulastis
potestatis aeris huius: sp̃c qui nunc oꝑatur
in filios difidentie. in quibus & nos omnes aliquan¬
do conuersati sumus in desideriis carnis nr̃ȩ fa¬
cientes uoluntates carnis et cogitationum: et
eramus natura filii ire sicut & ceteri. Ds autẽ
qui diues est in misericordia ꝓpter nimiam ca¬
ritatem suam qua dilexit nos. et cum essemus
mortui peccatis conuiuificauit nos xp̃o: cuius
grã estis saluati. Et iterum. Propter quod me¬
mores estote quod aliquando uos qui eratis gen¬
tes in carne qui dicimini preputium ab ea quȩ di¬

Expanded text:
autem absit gloriari nisi in cruce Domini nostriautem absit gloriari nisi in cruce Domini nostri quem mihi mundus crucifixus est, et ego mundo. » Ad Romanos vero ita ait: « Fratres mei, vos estis mortificati legi per corpus Christi, ut sitis alterius, qui ex legis Christus ad justitiam omni credenti. » Ad Ephesios quoque sic ait : « Vos cum essetis mortui delictis et peccatis vestris, in quibus aliquando ambulastis potestatis aeris hujus spiritus; qui nunc operatur in filios diffidentiae, in quibus et nos omnes aliquando conversati sumus in desideriis carnis nostrae, facientes voluntatem carnis et cogitationum. Et eramus natura filii irae, sicut et caeteri. Deus autem qui dives est in misericordia, propter nimiam charitatem suam, qua dilexit nos, et cum essemus mortui peccatis, convivificavit nos Christo, cujus gratia estis salvati. » Et iterum: « Per quod memores estote, quod aliquando vos, qui eratis gentes in carne, qui dicimini praeputium ab ea, quae di
Abbreviated transcription (Latin):
gantes manipulos in campo. ueniente estu suꝑ
caput eius mortuus ẽ: quia siue legis decalogo
siue ritu gentilitatis. priscis temporibus copula¬
ta atq obnoxia. ẽẽ dinoscitur: s ueniente xp̃o
et sole euangłii in mundo clarescente. omnis
illa carnalis obseruantia cessit: & quasi uilis mes¬
sis collectio. uelocem finem habuit ao spiritalẽ
quȩ ꝑ xp̃m translata ẽ culturam. Quod paulus
apłs multiplici narratione ita ostendit. Nam
ao galatas scribens sic ait. Priusquam enim ue¬
nerit fides. sub lege custodiebamur conclusi in
eam fidem quȩ reuelanda erat: atq lex pedago¬
gus nr̃ erat in xp̃o ihu. ut ex fide iustificemur.
A tubi uenit fides: iam non sumus sub pedagog
ego inquit ꝑ legem legi mortuus sum: ut d̃o uiuã
xp̃o confixus sum cruci. Uiuo autem non ego: ui¬
uit uero in me xp̃c. Quod autem nunc uiuo in
carne: in fioe uiuo filii dĩ. Et iterum. Michi

Expanded text:
gantes manipulos in campo, veniente aestu super gantes manipulos in campo, veniente aestu super caput eius mortuus est». Quia sive legis decalogo, sive ritu gentilitatis priscis temporibus copulata atque obnoxia esse dinoscitur, sed, veniente Christo et sole evangelii in mundo clarescente, omnis illa carnalis observantia cessit, et quasi vilis messis collectio velocem finem habuit, ad spiritalem quae per Christum translata est culturam. 10 Quod Paulus apostolus multiplici narratione ita ostendit, nam ad Galatas scribens sic ait: «Priusquam enim venerit fides sub lege custodiebamur, conclusi in eam fidem quae revelanda erat. Atque lex paedagogus noster erat in Christo Iesu, ut ex fide iustificemur. At ubi venit fides, iam non sumus sub paedagogo: «Ego» inquit, «per legem legi mortuus sum, ut Deo vivam Christo confixus sum cruci. Vivo autem non ego, vivit vero in me Christus, quod autem nunc vivo in carne, in fide vivo Filii Dei». Et iterum: «Mihi
Abbreviated transcription (Latin):
flentes domino. ut scõm uoluntatem suam sic
fatiat nobiscum cito misericordiam suam. Iu¬
dith gͦ. quod eccłe typum habeat: magistroꝵ
traditio manifestat. Interpretatur confitens.
uel laudans. Et est filia merari. hoc est ama¬
ritudinis: quia ꝑ presentis uitȩ tribulationem.
et amaritudinem. ad uite future gaudia gene¬
ratur: ubi scã anima et inmortali carne ue¬
raciter dñm laudabit ineternum. Quod enĩ
quinta decima generatione. eadem iudith
ꝓgenita in scriptura inuenitur: hoc nimirum sig¬
nificat. quod ipsa ȩccła peptoadem et octoadem le¬
gis et ęuangłii de partriarchis et apłis edita ẽ: &ao
cȩlestem głam ꝓmerendam destinata. Nam hic nu¬
merus graduum in psalterio mistice positus est: et
typum prefe. ret futurȩ ad celos ascensionis. quo scĩ
ꝑuenientes merito dicere possunt: Ecce nunc be
interpretatur oblitus uel necessitas habuit ma¬
ritum: qui et stans in messe hordiaria suꝑ alli¬

Expanded text:
flentes Domino ut secundum voluntatem suam sic flentes Domino ut secundum voluntatem suam sic faciat nobiscum cito misericordiam suam”». Iudith ergo quod ecclesiae typum habeat magistrorum traditio manifestat; quae interpretatur confitens vel laudans, et est filia Merari hoc est amaritudinis; 7 quia per praesentis vitae tribulationem et amaritudinem ad vitae futurae gaudia generatur, ubi sancta anima et in mortali carne veraciter Dominum laudabit in aeternum. Quod enim quinta decima generatione eadem Iudith progenita in Scriptura invenitur, hoc nimirum significat quod ipsa ecclesia per eptoadem et octoadem legis et evangelii de patriarchis et apostolis edita est, et ad caelestem gloriam promerendam destinata; 8 nam hic numerus graduum in psalterio mystice positus est et typum praeferet futurae ad caelos ascensionis, quo sancti pervenientesmerito dicere possunt: «Ecce nunc beinterpretatur oblitus vel necessitas, habuit maritum; qui et «stans in messe hordiaria super alli
Abbreviated transcription (Latin):
plenas. Et erat hec in omnib famosissima.
qm̃ timebat dnm ualde: nec erat qui loquere¬
tur de illa uerbum malum. Hec itaq cum
audisset qm̃ orias. ꝓmisiset quoo transacto quin¬
to die traderet ciuitatem: misit ad prbos chabri.
et carmin: et uenerunt ad illam. Et dixit illis.
Quod ẽ hoc uerbum in quo consentit orias ut tra¬
dat ciuitatem assyriis. siintra quinq dies non
uenerit uobis adiutorium: & qui estis uos qui
temptatis dñm: Non ẽ iste sermo qui miscdĩam
ꝓuocet: s potius qui iram excit& et furorem
accendat. Posuistis uos tempus miserationis dñi.
et in arbitrium ur̃m. diem constitiustis ei.S
quia patiens ẽ dñs. in hoc ipso peniteamus: et
indulgentiam eius. lacrimis postulemus. Non
enim quasi homo. dt̃ sic cõminabitur: neq sic̃
filius hominis ad iracundiam inflam mabitur.
Et ido humiliemus illi animas nrãs: et in spiri¬
tu constituti humiliato. seruientes illi dicamꝰ

Expanded text:
plenas. Et erat haec in omnibus famosissima, plenas. Et erat haec in omnibus famosissima, quoniam timebat Dominum valde, nec erat qui loqueretur de illa verbum malum. Haec itaque cum audisset, quoniam Ozias promisisset quod transacto quinto die traderet civitatem: misit ad presbyteros Chabri et Charmi. Et venerunt ad illam, et dixit illis: quod est hoc verbum, in quo censentit Ozias, ut tradat civitatem Assyriis, si intra quinque dies non venerit vobis adjutorium? Et qui estis vos, qui tentatis Dominum? Non est iste sermo, qui misericordiam provocet, sed potius qui iram excitet, et furorem accendat. Posuistis vos tempus miserationis Domini, et in arbitrium vestrum, diem constituistis ei. Sed quia patiens Dominus est, in hoc ipso poeniteamus, et indulgentiam ejus fusis lacrymis postulemus: non enim quasi homo, sic Deus comminabitur, neque sicut filius hominis ad iracundiam inflammabitur. Et ideo humiliemus illi animas nostras, et in spiritu cons
Abbreviated transcription (Latin):
rari. filii idox. filii ioseph. filii oriȩ. filii. elai. filui
iamnor. filii iedeon. filii. raphoim. filii. acitob. filii
melchiȩ. filii enam. filii nathanie. filii. salathiel.
filii simeon. filii ruben: et uir eius fuit manas¬
ses. qui mortuus ẽ in diebus messis hordiarie
Instabat enim suꝑ alligantes manipłos in cãpo:
et uenit estus suꝑ caput eus. et mortuus ẽ in
bethulia ciuitate sua: et sepultus ẽ illic cum pa¬
tribus suis. Erat autem iudith relicta eius uidu
iam annis tribus & mensibus se&: et insuꝑio¬
ribus domus suȩ fecit sibi secretum cubiculũ
in quo cum puellis suis clausa morabatur. Et
habens suꝑ lumbos suos cilitium: ieuinabat
omnibus diebus uitȩ sue. preter sabbata. et ne¬
omenia & festa domis israel. E rat autem ele¬
ganti aspectu nimis. Cui uir suus reliquerat
diuitias multas. et familiam copiosam. ac pos¬
sessiones. armentis boum. et gregibus ouium

Expanded text:
rari filii Idox, filii Ioseph, filii Oziae, filii Elai, filii rari filii Idox, filii Ioseph, filii Oziae, filii Elai, filii Iamnor, filii Gedeon, filii Raphoim, filii Acitob, filii Melchiae, filii Enam, filii Nathaniae, filii Salathiel, filii Simeon, filii Ruben, et vir eius fuit Manasses, qui mortuus est in diebus messis hordiariae; instabat enim super alligantes manipulos in campo et venit aestus super caput eius, et mortuus est in Bethulia civitate sua et sepultus est illic cum patribus suis. 2 Erat autem Iudith relicta eius vidua iam annis tribus et mensibus sex; et in superioribus domus suae fecit sibi secretum cubicin quo cum puellis suis clausa morabatur, et habens super lumbos suos cilicium, jejunabat omnibus diebus vitae suae, praeter sabbata, et neomenias et festa domus Israel. Erat autem eleganti aspectu nimis, cui vir suus reliquerat divitias multas, et familiam copiosam, ac possessiones armenti boum et gregibus ovium
Abbreviated transcription (Latin):
dat głam nomini suo. Si autem transactis quinq
diebus non uenerit aouitorium: faciemus hȩc
uerba quȩ locuti estis. Quinq dies isti: quinꝙ̾.
sensus corporis. cum quibus presens uita deou¬
citur. possunt accipi. Quasi enim quinq dierũ
spacium ad indutias doctor mers petit: qui cor¬
porale solatium auditoribus suis adño p̾senti¬
aliter dandum. indiscrete ꝓmittit. quasi in sua
potestate sit sumini datoris munificentia: cum
magis tempus ac modus tribuendi. indantis
quam accipientis consistat potestate. Sin autẽ
presentis uitȩ illis iuacta promissum suum de¬
negatur a suꝑno iuoice conferri commodum:
eos ꝓtinus deserunt ad illicitum declinare ap¬
petitum: & cedendo ꝑsecutoribus suis corpo¬
rale deuitare supplicium. Cuius conuentio¬
nis placitum. uidith nr̃a hoc est scã ȩccła respuit
et quasi nociuum contempnit: quod insequentibꝰ
manifeste declarabitur. Et factum ẽ cum au

Expanded text:
dat gloriam nomini suo. Si autem, transactis quinque dat gloriam nomini suo. Si autem, transactis quinque diebus, non venerit adiutorium, faciemus haec verba quae locuti estis”». 16 «Quinque dies» isti quinque sensus corporis, cum quibus praesens vita deducitur, possunt accipi. Quasi enim quinque dierum spatium ad indutias doctor iners petit, qui corporale solatium auditoribus suis a Domino praesentialiter dandum indiscrete promittit, quasi in sua potestate sit summi datoris munificentia, cum magis tempus ac modus tribuendi in dantis quam accipientis consistat potestate. 17 Sin autem praesentis vitae illis iuxta promissum suum denegatur a superno iudice conferri commodum, eos protinus deserunt ad inlicitum declinare appetitum, et cedendo persecutoribus suis corporale devitare supplicium; cuius conventionis placitum Iudith nostra, hoc est sancta ecclesia, respuit et quasi nocivum contemnit, quod in sequentibus manifeste declarabitur. VIII 1 «Et factum
Abbreviated transcription (Latin):
te nos tradamus omnes popłĩ oloferni. Melius
est enim ut captiui benedicamus dnm uiuentes:
quam moriamur et simus obprobrium omni
carni: H ec uo& carnalium ẽ: qui fide tantum
manent in eclesia. ceterum moribus ualde dis¬
crepant: uixta illam ȩuanglii parabolam ubi
mali pisces cum bonis in sagena dñi hactenus
in clusi memorantur: donẽc ad litus futuri ui¬
dicii ꝑducti. penitus excludant cir. Hi quoq
presentis uite in cõmooa grauiter ferentes: me¬
lius ẽẽ credunt presentibus uti deliciis. quã
ꝓap̃i nomine corporalib affici penis: & cęlestib
ꝓhoc in futuro remunerari bonis. Tales frequent᷑
magistros suos inportuns querimoniis grauãt:
et sibi ad luxum scłi sequenoum assentirẽ cogũt.
& his fletibus lassati siluissent: exurgens orias
infusus lacrimis dixcit. E quo animo estote fr̃s:
& hos quinq dies expectemus a dño miscdĩam:
forsitan enim indignationem suam abscidit et

Expanded text:
te nos tradamus omnes populi Holoferni. Melius te nos tradamus omnes populi Holoferni. Melius est enim ut captivi benedicamus Dominum viventes, quam moriamur et simus obprobrium omni carni”». 13 Haec vox carnalium est qui fide tantum manent in ecclesia, ceterum moribus valde discrepant, iuxta illam evangelii parabolam ubi mali pisces cum bonis in sagena Domini hactenus inclusi memorantur, donec ad litus futuri iudicii perducti poenitus excludantur. 14 Hi quoque praesentis vitae incommoda graviter ferentes melius esse credunt praesentibus uti deliciis quam pro Christi nomine corporalibus affici poenis, et caelestibus pro hoc in futuro remunerari bonis. Tales frequenter magistros suos inportunis querimoniis gravant, et sibi ad luxum saeculi sequendum assentire cogunt. Uet his fletibus lassati siluissent, exsurgens Ozias infusus lacrimis dixit: “Aequo animo estote, fratres, et hos quinque dies expectemus a Domino misericordiam. Forsitan enim indignationem suam abscidit et
Abbreviated transcription (Latin):
auferat: ut sic nequitiam suam in interitu ser¬
uoꝵ dei uelotius expleat. Legitur enim in his¬
toriis. quod gentium principes & maxime
iulianus apostata. non solum diuinam uerũ
etiam humanam. xp̃ianis interdicendo de¬
negarent philosophiam. Sed tamen iurtus
dĩ quȩ ꝑ sp̃c sui gratiam ñ solum ꝑ uerba. quinetiam
ꝑ internam aspirationem electos suos docet. non
derelinquit fidutiam habentes in se: s iuxta illud
psal mistȩ redimet animas seruoꝵ suoꝵ: & non
delinquet omnes qui sperant in se. T unc etiã
ad oriam congregati uiri femineq iuuenes & par¬
uuli: simul omnes una uoce dixerunt: Iudicet
ds̃ inter nos & te. qm fecisti in nos mala. nolen¬
tes loqui pacifice cum assyriis: et propter hoc
uendidit nos ds̃ in manibus eoꝵ: et id̃o non ẽ
qui adiuuet. cum prosternamur ante ocłos eoꝵ¬
& ids̃ nonẽ in siti et ꝑditione magna. Et nunc
congregate uniuers qui inciuitate sunt: ut spon¬

Expanded text:
auferat, ut sic nequitiam suam in interitu serauferat, ut sic nequitiam suam in interitu servorum Dei velocius expleat. 11 Legitur enim in historiis quod gentium principes, et maxime Iulianus Apostata non solum divinam, verum etiam humanam, Christianis interdicendo denegarent philosophiam. Sed tamen virtus Dei, quae per Spiritus sui gratiam non solum per verba, quin etiam per internam aspirationem electos suos docet, non dereliquit fiduciam habentes in se, sed iuxta illud psalmistae: «Redimet animas servorum suorum, et non derelinquet omnes qui sperant in se». 12 «Tunc ad Oziam congregati omnes viri feminaeque, iuvenes et parvuli simul omnes una voce dixerunt: “Iudicet Deus inter nos et te, quoniam fecisti in nos mala, nolentes loqui pacifice cum Assyriis, et propter hoc vendidit nos Deus in manibus eorum. Et ideo non est qui adiuvet cum prosternamur ante oculos eorum in siti et perditione magna. Et nunc congregate universos qui in civitate sunt, ut spon
Abbreviated transcription (Latin):
uidebantur haurire aquam ad refocilandum
potius quam ad potanoum. Nos quoq suggeren¬
tibus filiis ammon atq moab similiter predo ini¬
quus uissit custodiri: ne aliquod refrigerium is¬
rahelite inde haberent. Et quid per hos minu¬
tos fontes ex quibus ciues bethuliȩ furtim bibe¬
bant: nisi dogmata philosophoꝵ quȩ tam in
fisica quam etiam in mortali atq inspectiua
trina aliquoo solatium scientiȩ & honestatis
ꝓferre uidentur ecclesiȩ filiis: Sed hec similit̾
impius ꝑsecutor suadentibus iniquis auferre
molitur: ut undiq maxima penuria coartati.
subito destituantur. Sic & in regum legitur qͦd
philistum auferentes fabros ferrarios. cauerent
ne forte facerent hebreis gladium aut lanceã
Descendebat gͦ omnis isrł ad philistum: ut eracu¬
eret unus quisq uomerem suum. & ligonem
& securẽ & sarculum. Hoc enim diabolus ma¬
ximo conamine studet. ut ꝑ ministros suos
doctrine fluenta. & uirtutum arma ab eccła

Expanded text:
videbantur haurire aquam ad refocilandum videbantur haurire aquam ad refocilandum potius quam ad potandum»; hos quoque suggerentibus filiis Ammon atque Moab similiter praedo iniquus iussit custodiri, ne aliquod refrigerium Israhelitae inde haberent. 8 Et quid per hos minutos «fontes ex quibus» cives Bethuliae «furtim bibebant» nisi dogmata philosophorum, quae tam in fisica quam etiam in morali atque inspectiva doctrina aliquod solatium scientiae et honestatis proferre videntur ecclesiae filiis? 9 Sed haec similiter impius persecutor suadentibus iniquis auferre molitur, ut undique maxima penuria coartati subito destituantur. Sic et in Regum legitur quod Philistim auferentes fabros ferrarios caverent ne forte facerent Hebreis gladium aut lanceam: 10 Descendebat ergo omnis Israhel ad Philistim, ut exacueret unusquisque vomerem suum et ligonem, et securem et sarculum. Hoc enim diabolus maximo conamine studet ut per ministros suos doctrinae fluenta et virtutum arma ab ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
tius quam ad potanoum. S filii ãmon et moabac¬
cesserunt ad holofernem dicentes. E ilii isrł non
in lancea nec insagitta confidunt: s montes de¬
fendunt et muniunt illos colles in precipitio con¬
stituti. Ut gͦ sine congressione pugnȩ possis su¬
ꝑare eos: pene custodes fontium ut non hauriãt
ex eis: et sine gladio interfities eos. uel certe fati¬
gati tradent ciuitatem. Quid ẽ quod holofernes
aquȩ ductum qui in parte australi. a fonte in ciui¬
tatem inferebat aquam precepit incidere: nisi
quod ꝑsecutores fidelium doctrinam euangłii
quã ex fonte uiuo ꝓceoentem. sc̃ĩ doctores gratia
sp̃c scĩ illuminati. ꝑ oris sui fistulam in ciuitatẽ
introducunt ecclesiȩ prohibendo. ac mortem
minando iubent auferre: quatenus inoigentia
potus uitalis prius in animabus suis sitim sus¬
tineant et sic funditus eos penis inflictis eu̾tant
ed erant fontes ibi non longe. ex quibus furtim

Expanded text:
tius quam ad potandum. 5 Sed filii Ammon et Moab actius quam ad potandum. 5 Sed filii Ammon et Moab accesserunt ad Holofernem dicentes: “Filii Israhel non in lancea nec in sagitta confidunt, sed montes defendunt et muniunt illos colles in praecipitio constituti. Ut ergo sine congressione pugnae possis superare eos, pone custodes fontium ut non hauriant ex eis, et sine gladio interficies eos, vel certe fatigati tradent civitatem”». 6 Quid est quod Holofernis «aquaeductum, qui in parte australi» a fonte in civitatem inferebat aquam, «praecepit incidere», nisi quod persecutores fidelium doctrinam evangelii, quam ex fonte vivo procedentem sancti doctores, gratia Spiritus sancti inluminati, per oris sui fistulam in civitatem introducunt ecclesiae, prohibendo ac mortem minando iubent auferre, quatenus indigentia potus vitalis prius in animabus suis sitim sustineant, et sic funditus eos poenis inflictis evertant? 7 Sed «erant fontes ibi non longe ex quibus furtim
Abbreviated transcription (Latin):
te. H ortatur semꝑ milites suos spiritalis ho¬
lofernes & hostis certissimus poplĩ dĩ. ut ascen¬
dant contra bethuliam hoc ẽ contra ecclesiam
catholicam. quȩ est domus dĩ uiui ex uiuis la¬
pidibus utiq constructam: quatenus quoscũq
possint inde auferentes ui aut dolo ꝑimant.
S illi imanimiter clamant ad dñm: petentes
ut misericordiam suam ostendat suꝑ popł̃m
suum. Assumuntq arma sua bellica: hoc ẽ
uirtutum sacrarum studia. & custodiunt an¬
gusti itineris loca: mentis iuoelicet suȩ pe¬
netralia: ne hostis dolosus aditum patentẽ
alicubi mueniat. ꝑ quem delectationẽ carnalem
naxia cogitatione introducat. Porro holofernes dũ
circuit ꝑgirum: repperit quod fons influebat in
aquȩ ductum illoꝵ aparte australi extra ciuitatẽ
dirigeret. Incidi precepit aquȩ ductum eoꝵ. Erãt
tamen non longe a muris fontes. ex quibus furtim
uidebantur haurire aquam. ad refocilandum po¬

Expanded text:
te». 2 Hortatur semper milites suos spiritalis Hote». 2 Hortatur semper milites suos spiritalis Holofernis et hostis certissimus populi Dei ut «ascendant contra Bethuliam», hoc est contra ecclesiam catholicam, quae est domus Dei vivi ex vivis lapidibus utique constructa, quatenus, quoscumque possint, inde auferentes vi aut dolo perimant. 3 Sed illi unanimiter clamant ad Dominum, petentes «ut misericordiam suam ostendat super populum suum; assumuntque arma sua bellica», hoc est virtutum sacrarum studia, «et custodiunt angusti itineris loca», mentis videlicet suae penetralia, ne hostis dolosus aditum patentem alicubi inveniat per quem delectationem carnalem noxia cogitatione introducat. 4 «Porro Holofernis, dum circuit per gyrum, repperit quod fons qui influebat in aquaeductum illorum a parte australi extra civitatem dirigeret; incidi praecepit aquaeductum eorum. Erant tamen non longe a muris fontes, ex quibus furtim videbantur haurire aquam ad refocilandum po
Abbreviated transcription (Latin):
gauerunt: ut euangłu seminarium. in totam
mundi latitutlinem̃ ꝑ multos predicatores lon¬
ge lateq disꝑgeretur: & plurimus fructus. a
pluribus messoribus inhorreum xp̃i confer¬
retur Hoc etiam eisoem discipłis suis ipsa ue¬
ritas precepisse iuoetur: cum in euangłio ait
Leuate oculos ur̃os. & uioete regiones qu̾ia albe
sunt iam ad messem. Et item Messis inquit mul-¬
ta: oꝑarii autem pauci. Rogate dñm messis: ut
mittat oꝑarios in messem suam.¬
ol ofernes autem altera die precepit exercitibꝰ
suis ut ascenderent contra bethuliam. Fili
autem isrł ut uiderunt multituoinẽ illoꝵ pros¬
trauerunt se suꝑ terram: mutentes cinerem
suꝑ capita sua: unanimes orantes. ut d̾s isrł
misericordiam suam ostenderet suꝑ popłm suũ.
Et adsumentes arma sua bellica. sederunt ꝑ loca
quȩ angusti itineris tramitem dirigunt int̾
montuosa: et erant custodientes tota die & noc¬

Expanded text:
gaverunt, ut evangelii seminarium in totam gaverunt, ut evangelii seminarium in totam mundi latitudinem per multos praedicatores longe lateque dispergeretur, et plurimus fructus a pluribus messoribus in horreum Christi conferretur. Hoc etiam eisdem discipulis suis ipsa Veritas praecepisse videtur cum in evangelio ait: «Levate oculos vestros et videte regiones, quia albae sunt iam ad messem». Et item: «Messis, inquit, multa, operarii autem pauci. Rogate dominum messis ut mittat operarios in messem suamolofernes autem altera die praecepit exercitibus suis ut ascenderent contra Bethuliam. Filii autem Israel ut viderunt multitudinem illorum, prostraverunt se super terram, mittentes cinerem  capita sua, unanimes orantes ut Deus Israhel misericordiam suam ostenderet super populum suum. Et adsumentes arma sua bellica sederunt per loca quae angusti itineris tramitem dirigunt inter montuosa, et erant custodientes tota die et noc
Abbreviated transcription (Latin):
chior confortantes preces deuotas simul cum
om̃i popło dño effuoerunt: magistri eccłȩ cũ
cetera turba fidelium. auoitores suos pus p̃cibꝰ
dño cõmendare studuerint: ut eius dono inpenda¬
tur quod humana non potest tribuere infirmitas
Tunc orias finito concilio suscepit eum in domum
suam. et fecit cenam magnam: et uocatis omibꝰ
presbiteris simul. expletõ ieiinio refecerunt.
Postea uero conuocatus ẽ omnis popłs: et ꝑ totã
facit qui animam languioam et pane uerbi
dĩ diu inoiguam. euangłicis doctrinis et dapi¬
bus uirtutum refic̾it. adiunctis simul ad hoc cõ¬
uiuium omnibꝰ prb̃is: quia ualde congruum
est ut instructione neofita̾rum. prbi & uirtu¬
tum uiri aggregentur: quatenus eoꝵ exhorta¬
tione et exemplis ad percipiendam ad conser¬
uanoam fidem traditam roborentur. Hoc enĩ
fecere apłi xp̃i. quando ad predicationem euͣglu
dilatandam. secundi oroinis uiros sibi subro¬

Expanded text:
chior confortantes preces devotas simul cum chior confortantes preces devotas simul cum omni populo Domino effuderunt, magistri ecclesiae cum cetera turba fidelium auditores suos piis precibus Domino commendare studuerint, ut eius dono inpendatur quod humana non potest tribuere infirmitas. 6«Tunc Ozias finito concilio suscepit eum in domum suam et fecit cenam magnam et, vocatis omnibus presbiteris, simul expleto ieiunio refecerunt. Postea vero convocatus omnis populus et per totam facit» qui animam languidam et pane verbi Dei diu indiguam evangelicis doctrinis et dapibus virtutum reficit adiunctis simul ad hoc convivium omnibus presbiteris, quia valde congruum est ut in instructione neofitarum presbiteri et virtutum viri aggregentur, quatenus eorum exortatione et exemplis ad percipiendam ac conservandam fidem traditam roborentur. 8 Hoc enim fecere apostoli Christi quando ad praedicationem evangelii dilatandam secundi ordinis viros sibi subro
Abbreviated transcription (Latin):
quia militem xp̃i cum ꝑsuasu prauo seducere ñ
possunt. crucis ac mortis eius participem face¬
re contendunt: ipsiq reuertuntur ad dnm sui
quia ñ correcti s magis deprauati. ad seruitiũ
pristini dñi ꝑaugmenta scelerum reuertunt᷑:
orro filii isrł descenoentes de bethulia uene¬
runt ad eum. Quem soluentes duxerunt ad be¬
thuliam: atq in medio poplĩ illum statuentes
ꝑcunctati sunt quid rerum ẽẽt quod illum uinc¬
tum assyrii reliquissent: et cet᷑. Quid ẽ quod
ad arborem ligatum achior israhelite soluunt.
nisi quod doctores eccłȩ cathecuminos suos pe¬
nas ꝑ secutoꝵ ñ uereri. s nec mortem ipsam ꝑ¬
timescere docent: Quasi enim ab arbore liga¬
tum solui est: a formidine crucis mentem p̾a¬
uidam sanis sermonibus erui: et ad passionẽ
pap̃o pati. euangłicis doctrinis ac scoꝵ exem¬
plis roborari. Sicqͣ hoc digne fit: si ad exemplũ
illoꝵ principum hoc est orie. &charmi. quia¬

Expanded text:
quia militem Christi cum persuasu pravo seducere non quia militem Christi cum persuasu pravo seducere non possunt, crucis ac mortis eius participem facere contendunt, ipsique «revertuntur ad dominum suum», quia non correcti, sed magis depravati ad servitium pristini domini per augmenta scelerum revertuntur. 4 «Porro filii Israhel, descendentes de Bethulia, venerunt ad eum, quem solventes duxerunt ad Bethuliam, atque in medio populi illum statuentes percontati sunt quid rerum esset quod illum vinctum Assyrii reliquissent» et cetera. Quid est quod ad arborem ligatum Achior Israhelitae solvunt, nisi quod doctores ecclesiae catecumenos suos poenas persecutorum non vereri, sed nec mortem ipsam pertimescere docent? 5 Quasi enim ab arbore ligatum solvi est a formidine crucis mentem pavidam sanis sermonibus erui et ad passionem pro Christo pati evangelicis doctrinis ac sanctorum exemplis roborari, sicque hoc digne fit si ad exemplum illorum principum, hoc est Oziae et Charmi,qui A
Abbreviated transcription (Latin):
in bethuliam. et traderent eum in manu filioꝵ
isrł. Et accipientes eum serui holofernis: ꝓfecti
sunt ꝑ campestria. Seo cum appropinquassent
ad montana exierunt contra eos fundi balarii.
lli autem diuertentes a latere montis. ligauert᷑
achior ad arborem manibus et peoibus: et sic
uinctum de restibus dimiserunt eum. et re¬
uersi sunt ad dñm suum. Serui holofernis cõ¬
prehensum achior ꝑ campestria ducunt: cum
ꝑsecutores catholice fidĩ confessorem xp̃i ad il¬
licita desideria et ad latam atq spatiosam uiã
scłi quȩ ducit ad mortem ꝑtrahere cupiunt.
Seo cum ad montes. ꝓpinquant: fundibaliarii
contra eos egressi. iaculis ꝑ territos fugant: ꝙ
uiri uirtutis qui suꝑne comtemplationi fre¬
quentius adherent: testimonioꝵ diuinorum
sagittis maliuolos ꝑturbant. At illi cum uotum
suum adeffectum ꝑducere nequeunt. uinctũ
ad arborem manibus & pedibus ligare disponuĩt:

Expanded text:
in Bethuliam et traderent eum in manu filiorum in Bethuliam et traderent eum in manu filiorum Israhel. Et accipientes eum servi Holofernis profecti sunt per campestria; sed cum adpropinquassent ad montana exierunt contra eos fundibalarii. Illi autem, divertentes a latere montis, ligaverunt Achior ad arborem manibus et pedibus, et sic vinctum de restibus dimiserunt eum et reversi sunt ad dominum suum». 2 «Servi Holofernis conprehensum Achior per campestria ducunt», cum persecutores catholicae fidei confessorem Christi ad inlicita desideria et ad latam atque spatiosam viam saeculi, quae ducit ad mortem, pertrahere cupiunt; sed «cum ad montes propinquant fundibalarii contra eos» egressi iaculis perterritos fugant; quia viri virtutis, qui supernae contemplationi frequentius adhaerent, testimoniorum divinorum sagittis malivolos perturbant. 3 At illi, cum votum suum ad effectum perducere nequeunt, «vinctum ad arborem manibus et pedibus ligare» disponunt;
Abbreviated transcription (Latin):
quasi homines inermes & in habiles pugne forin¬
secus despiciunt. qui uigorem animi eoꝵ et fidei
uirtutem quibus inuisibiliter contra hostes spi¬
ritales pugnant: considerare interuis neque¬
unt. Quasi turbe periture precones ueritatis
tradere iubent: qui spe falsa potentie suȩ se de¬
lusos ẽẽ non uioent. Hinc in ȩuangelio iudei
qui ꝓpter perfidiam suam ad falangas holofer¬
nis typici pertinebant: ceci nato asaluatore
illuminato. quem a synagoga eiecerunt. quasi
insultantes atq maledicentes dicebant. tu discipu¬
lus eiussis nos autẽ moysi discipuli sumus: quia
eum ꝑditum estimauerunt qui de suo consortio
separatus redemptoris discipulatui adhesisset:
quem crucifigere ac morti tradere. iam tunc
decreuerunt. Unde bene huic rationi conue¬
nit. quod de achior factum scriptura cõmemo¬
rat. dicens. Tunc holofernes precepit seruis suis
ut comp̾henderent achior: et ducerent eum

Expanded text:
quasi «homines inermes et inhabiles pugnae» forinquasi «homines inermes et inhabiles pugnae» forinsecus despiciunt, qui vigorem animi eorum et fidei virtutem, quibus invisibiliter contra hostes spiritales pugnant, considerare interius nequeunt, quasi turbae periturae praecones veritatis tradere iubent, qui spe falsa potentiae suae se delusos esse non vident. 14 Hinc in evangelio Iudaei, qui propter perfidiam suam ad phalangas Holofernis typici pertinebant, caeco nato a Salvatore inluminato, quem a synagoga eiecerunt, quasi insultantes atque maledicentes dicebant: «Tu discipulus eius sis, nos autem Moysi discipuli sumus», quia eum perditum aestimaverunt qui de suo consortio separatus redemptoris discipulatui adhaesisset, quem crucifigere ac morti tradere iam tunc decreverunt. Unde bene huic rationi convenit quod de Achior factum Scriptura commemorat dicens: VI 1 «Tunc Holofernis praecepit servis suis ut conprehenderent Achior et ducerent eum
Abbreviated transcription (Latin):
exprimunt: quia dum rectis praua ꝑmiscent:
colorem sanum maculis asꝑgunt. Unoe & bñ
ut saluentur clamant: iħ̃u preceptor. Qui enĩ
in eius uerbis se errasse significant: hunc sal¬
uandi humilit̾ preceptorem uocant:
t factum ẽ cum cessasset loqui achior uerba hec:
irati sunt om̃s magnates holofernis: et cogita¬
bant inter ficere eum dicentes ad alter utrum.
Quis iste ẽ qui filios isrł posse dicat resistere regi
nabuchodonosor et exercitibus eius: homines
inerines & sine uirtute et sine ꝑitia artis pug¬
ne: ut gͦ agnoscat achior quoniam fallit nos.
ascendamus in montana: et cum capti fuerint
potentes eoꝵ tunc cũ eisoem gladio transuerbe¬
rabitur. Magnates holofernis audito ueritatis
testimonio irascuntur: cum hi qui in fastu mun¬
dano suꝑbint testificante euangłio uirtutem
xp̃i irritantur: atq preoicatores ipsius simul cũ
cetera turba fioelium interimere minantur.

Expanded text:
exprimunt qui, dum rectis prava permiscent, exprimunt qui, dum rectis prava permiscent, colorem sanum maculis aspergunt. Unde et bene ut salventur clamant: «Iesu, praeceptor», qui enim in eius verbis se errasse significant, hunc salvandi humiliter praeceptorem vocant. 12 «Et factum est cum cessasset loqui Achior verba haec, irati sunt omnes magnates Holofernis, et cogitabant interficere eumdicentes ad alterutrum: “Quis iste est qui filios Israhel posse dicat resistere regi Nabuchodonosor et exercitibus eius, homines inermes et sine virtute, et sine peritia artis pugnae? Ut ergo agnoscat Achior quoniam fallit nos ascendamus in montana et, cum capti fuerint potentes eorum, tunc cum eisdem gladio transverberabitur”». 13 «Magnates Holofernis» audito veritatis testimonio irascuntur, cum hi qui in fastu mundano superbiunt, testificante evangelio, virtutem Christi inritantur atque praedicatores ipsius simul cum cetera turba fidelium interimere minantur,
Abbreviated transcription (Latin):
poculi dulcedine mellis tangit: dumq hoc quoo
dulce ẽ primo tactu delibatur: etiam illud quod
ẽ mortiferum indubitanter absorbetur. Itaq he¬
retici licet ꝑmisceant recta puersis. ut ostenden¬
do bona auditores sibi adtrahant: & exhibendo
mala latenter eos peste corrumpant: aliquando
tam̃ predicatione scę ȩccłȩ & exhortatione cor¬
recti. ab hac sensus sui diuersitate saluantur. Sic̃
achior uidens uictoriam uidith reliquit errorẽ
pristinum & adsociatus est israhelitis per credu¬
litatem: circumcidens carnem preputii sui. &
adpositus est ad popłm dĩ. H inc & amici iobre¬
conciliationis suȩ sacrificium eiusdem scĩ uiri
manibus offerunt: atq ad suꝑni uidicis grãm
uel adoicti reuocantur. Quos bene in euglio illa
decem leprosoꝵ mundatio designat. In lepra qui¬
ppe et pars cutis infulgorem dũcitur: et pars
in colore sano retinetur. Leprosi itaq hereticos

Expanded text:
poculi dulcedine mellis tangit, dumque hoc quod poculi dulcedine mellis tangit, dumque hoc quod dulce est primo tactu delibatur, etiam illud quod est mortiferum indubitanter absorbetur. 9 Itaque heretici, licet permisceant recta perversis, ut ostendendo bona auditores sibi adtrahant et exhibendo mala latenter eos peste corrumpant, aliquando tamen praedicatione sanctae ecclesiae et exortatione correcti, ab hac sensus sui diversitate salvantur. 10 Sicut Achior, videns victoriam Iudith, reliquit errorem pristinum et adsociatus est Israhelitis, per credulitatem circumcidens carnem praeputii sui et adpositus est ad populum Dei. Hinc et amici Iob reconciliationis suae sacrificium eiusdem sancti viri manibus offerunt, atque ad superni iudicis gratiam vel addicti revocantur; quos bene in evangelio illa decem leprosorum mundatio designat. 11 In lepra quippe et pars cutis in fulgorem ducitur et pars in colore sano retinetur. Leprosi itaque hereticos
Abbreviated transcription (Latin):
siet is ossunt et heretici pachior intelligi. quei
iceb uram ueritatis ꝑomnia non teneant᷑ tam
melostrena sua non nulla uera inserunt: quȩ
pposam ueritatem usquequaq abscondere. non
possunt  inmo plerumꝙ eam luciois sententuis
ponuno lnde inlibro iob amici ipsius iod qui
eo conseiandum eum uenerant suꝑ plaga que
tesauierit. ꝓ consolatione iniuriam inferen¬
tes aliaua in suis diccis uera inserebant. seota¬
nbem ꝑ omna ipsi ueritati non concoroabat.
adenit qcuppe heretici ꝓprium. ut maliboo¬
na ꝑmisceant: quatenus facile sensui audien¬
tifi usidant. Senim semꝑ praua dicerent:
ritins pe sua prauntate cogniti. quod uellent
entirne ꝑsuaderent. Rursum si semꝑ recta
sentirent ꝓfecto heretici non fuissent pon
fallendi arte. ad utraq deseruiunt: et ex malis bona
inficiunt. et ex bonis mala ut recipiantur abscon¬
dunt. Sicut qui ueneni poculum porrigit. ora

Expanded text:
cunt. 6 Possunt et heretici per Achior intellegi, qui, cunt. 6 Possunt et heretici per Achior intellegi, qui, licet viam veritatis per omnia non teneant, tamen in doctrina sua nonnulla vera inserunt quae s superati ipsam veritatem usquequaque abscondere non possunt, immo plerumque eam lucidis sententiis promunt. 7 Unde in libro Iob amici ipsius Iob, qui ad consolandum eum venerant super plaga quae ei accederat, pro consolatione iniuriam inferentes aliqua in suis dictis vera inserebant, sed tamen per omnia ipsi veritati non concordabant. Habent quippe heretici proprium ut malis bona permisceant, quatenus facile sensui audientis inludant. Si enim semper prava dicerent, citius in sua pravitate cogniti, quod vellent minime persuaderent. 8 Rursum si semper recta sentirent, profecto heretici non fuissent; fallendi arte ad utraque deserviunt, et ex malis bona inficiunt, et ex bonis mala, ut recipiantur, abscondunt. Sicut qui veneni poculum porrigit, ora
Abbreviated transcription (Latin):
facilius possint. Tunc achior dux omnium fili¬
orum amon: respondens ait. Sidigneris auoi¬
re domine m̃s dicam ueritatem in conspectu
tuo de popło isto qui in montanis habitat: et
non egredietur uerbũ falsum ex ore meo. Po¬
płs iste exꝓgenie chaldeorum ẽ. Hic primũ
in mesopotamia habitauit qm̃ noluerunt se¬
qui deos patrum suoꝵ qui erant in terra chal¬
deoꝵ. Deserentes itaq cerimonias patrum su¬
orum quȩ in multitudine deoꝵ erant. unum
dm̃ celi coluerunt: qui & p̾cepit eis ut exirẽt
filioꝵ ammon. qui licet idolatriȩ deditus fue¬
pit garen aliqua uera de diuinis oꝑibus atq miracłis
oredicauit: non inconuenienter illi designantur
aue nondum regenerati sunt xp̃i baptismate. nec
fidem cat h ollcam ꝑfecte didicerunt s camenaliqͥ
rerindotrine euangelicȩ insignia audiendo ꝑce¬
perunt : que a& ꝓserre ad alioꝵ noticiam ñ ꝑtimes¬

Expanded text:
facilius possint. 4 «Tunc Achior, dux omnium filifacilius possint. 4 «Tunc Achior, dux omnium filiorum Ammon, respondens ait: “Si digneris audire, domine meus, dicam veritatem in conspectu tuo de populo isto qui in montanis habitat, et non egredietur verbum falsum ex ore meo. Populus iste ex progenie Chaldaeorum est; hic primum in Mesopotamia habitavit, quoniam noluerunt sequi deos patrum suorum qui erant in terra Chaldaeorum. Deserentes itaque cerimonias patrum suorum, quae in multitudine deorum erant, unum Deum caeli coluerunt, qui et praecepit eis ut exirent r ducem filiorum Ammon», qui, licet idolatriae deditus fuerit, tamen aliqua vera de divinis operibus atque miraculis praedicavit, non inconvenienter illi designantur qui nondum regenerati sunt Christi baptismate nec fidem catholicam perfecte didicerunt, sed tamen aliqua iam doctrinae evangelicae insignia audiendo perceperunt, quae et proferre ad aliorum notitiam non pertimes
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ & quales. & quante sint ciuitates eoꝵ: aut q̃¬
sit multituoo. uel quis re& militiȩ illoꝵ: quar
pre oninibus qui habitant in oriente isti con¬
tempserunt me. et non exierunt in obuiam
nobis ut susciperent nos cum pace. Nuncia¬
tir noc loco holoferni typico quoo filii isra¬
hel prepararent se ad resistendum. ac montiũ
itinera concludunt: qui a in notescit uniusis
ceu menbra capiti quod credentes xp̃o omnino de¬
liberant repugnare malis animo fido: et omnẽ
suꝑbiam detesfentur. ꝑ quam maxime adu̾sarii
irrumꝑe ac uincere. student. Hinc iratus hostis
ammirando sciscitatur unde eis tanta sit mentis
constantia: quod munimentum fidei: quis rea:
que ue in ilitia tante uirtutis. cuius potentiȩ ne¬
mo resistere possit. Et bene isti in oriente habi¬
tare dicuntur: quia lumine fidei ac luce scien¬
tiȩ tales semꝑ illustrari desiderant: quatenus
tenebrarum cohortes expugnare ac repellere

Expanded text:
quae, et quales, et quantae sint civitates eorum: qquae, et quales, et quantae sint civitates eorum: qsit multitudo <eorum>,vel quis rex militiae illorum, quare prae omnibus qui habitant in Oriente isti contempserunt me, et non exierunt inobviam nobis ut susciperent nos cum pace?”». 2 Nuntiatur hoc Holoferni typico quod «filii Israhel praeparent se ad resistendum ac montium itinera concludant», quia hoc innotescituniversisceu membra capiti, quod credentes Christo omnino deliberant repugnare malis animo fido et omnem superbiam detestentur, per quam maxime adversarii inrumpere ac vincere student. 3 Hinc inritatus hostis ammirando sciscitatur unde eis tanta sit mentis constantia, quod munimentum fidei, «quis rex quaeve militia» tantae virtutis cuius potentiae nemo resistere possit. Et bene «isti in Oriente habitare» dicuntur, quia lumine fidei ac luce scientiae tales semper inlustrari desiderant, quatenus tenebrarum cohortes expugnare ac repellere
Abbreviated transcription (Latin):
dhanc igitur exhortationem eius dep̾cantes
dñm. ꝑmanebant in conspectii dni: ita ut e
supra capita eoꝵ: et extoto corde suo omnes
orabant dm̃. ut uisitaret populum suũ isrł.
Deniq fideles p̾dicatoꝵ suoꝵ e&hortatione con¬
fortati ꝑmanent in oratione: et eo magis qͦ
quando carnem suam crucifigentes cum uitus
& concupiscentus. totam uitamꝰ suam dedicant
deo. Offerunt & sacrificia dño: quando hostiã
laudis ore & animo offerunt deuoto. In quoꝵ
capitibus ponitur cinis: cum fragilitatis sue
sedulo memores. corde contrito et humiliato
lacrimas dño pro salute ueri fundunt israhelis:
quatenus ab inimicis liberati. ao conspectum ꝑ¬
ueniant sui redemptoris. Puntiatũq ẽ
holoferni principi militiȩ assyrioꝵ. quod filii
israbel p̾pararent se ad resistendum: ac montiũ
itinera conclusissent. Et furore nimio exarsit
inunacundia magna: uocauitq omnes pͥncipe:
moab et duces amon. & dixit eis. Dicite michi
quis sit popls iste. qui montana obsioet: aut

Expanded text:
hanc igitur exhortationem ejus deprecantes Dominum permanebant in conspectu Domini, ita ut etsuper capita eorum. Et ex toto corde suo omnes orabant Deum, ut visitaret populum suum Israel. » Denique fideles, praedicatorum suorum exhortatione confortati, permanent in oratione, et eo magis, ququando carnem suam crucifigentes cum vitiis et concupiscentiis totam vitam dedicant Deo. Offerunt et sacrificia Domino, quando hostiam laudis ore et animo offerunt devoto. In quorum capitibus ponitur cinis, cum fragilitatis suae sedulo memores corde contrito et humiliato lacrymas Domino pro salute veri fundunt Israelis, quatenus ab inimicis liberati ad conspectum perveniant sui Redemptoris. CAPUT V. Quod Holoferni principi militiae Assyriorum, quod filii Israel praepararent se ad resistendum, ac montium itinera conclusissent, et furore nimio exarsit in iracundia magna, vocavitque omnes principes Moab et duces Ammon, et dixit eis: Dicite mihi, quis sit populus iste, qui montana obsidet: aut
Abbreviated transcription (Latin):
titatis exemplar̃. et triumphali laude ꝑpetuis
eam p̾coniis declarate. Ipsumq suꝑ omnia
benedicite. qui ei uirtutem talem tribuit. ut
inuictum omnibus hominibus uinceret: in¬
suꝑabilem suꝑaret. H ester quoq. similiter re¬
ginam regina in omni pietatis et scĩtatis acti¬
one imitabilem uob̾ ante oculos cordis semꝑ
ponite: quatinus illius sanctitatis meritum
adęquantes de terreno regno ad cȩlestis reg¬
ni apicem conscendere ualeatis. ꝑ ipsius scili¬
cet gratiam qui illas scãs mulieres triumphare fe¬
cerat: et uniuersam ȩcclesiam suam quam ipse
tipo preferebant. ꝑpetua uictoria triumphan¬
tem cȩlestis patriȩ Secum efficiet possessorem
ris. hic & ubiꝙ nunc & semper custodire digne¬
tuen o ptamus uos bene ualere dña augusta

Expanded text:
titatis exemplar, et triumphali laude perpetuis titatis exemplar, et triumphali laude perpetuis eam praeconiis declarate: ipsumque super omnia benedicite qui ei virtutem talem tribuit ut invictum omnibus hominibus vinceret, insuperabilem superaret. 8 Hester quoque similiter reginam, regina, in omni pietatis et sanctitatis actione imitabilem, vobis ante oculos cordis semper ponite, quatenus illius sanctitatis meritum adaequantes de terreno regno ad caelestis regni apicem conscendere valeatis: 9 per ipsius scilicet gratiam qui illas sanctas mulieres triumphare fecerat, et universam ecclesiam suam, quam ipsae typo praeferebant, perpetua victoria triumphantem, caelestis patriae secum efficiet possessorem,ris, hic et ubique, nunc et semper custodire dignetur. Optamus vos bene valere, domina augusta,
Abbreviated transcription (Latin):
larum hystoriam allegorico sensu ad scȩ eccle¬
sie misterium a nobis translatam. ur̃o nomini
dicare atq. transmittere. udith uidelicet atq
hester quarum unam coequatis nomine. al¬
teram dignitate. Quȩ quidem ob insigne meritũ
uirtutis. tam uiris quam etiam feminis sunt imita¬
biles: eoquod spiritales hostes animi uigore. et cor¬
porales consilu maturitate uicerunt. Sic & ur̃a
nunc laudabilis prudentia. que iam hostes suos
non parua ex parte uicerat si in bono cepto ꝑse¬
uerare atq semet ipsam semꝑ meliorare conten¬
derit: cunctos aduersarios suos feliciter suꝑabit.
Adhuc gͦ in agone consistitis: ac ideo necesse ẽ di¬
uinum̃ implorare auxilium: ut qui suo sangni¬
ne mortem uicerat mortisq auctorem captiua¬
uerat: in certamine istus mundi. ueram
uob̾ uictoriam pariat: sicq ueraciter triumphan¬
tes. ad ȩt̾nȩ beatitudinis gaudia uos ꝑuenire cor¬
cedat. Accipite gͦ iudith omonimam urãm. cas¬

Expanded text:
illarum historiam, allegorico sensu ad sanctae eccleillarum historiam, allegorico sensu ad sanctae ecclesiae mysterium a nobis translatam, vestro nomini dicare atque transmittere, Iudith videlicet atque Hester: quarum unam coaequatis nomine, alteram dignitate. 5 Quae quidem ob insigne meritum virtutis tam viris quam etiam feminis sunt imitabiles, eo quod spiritales hostes animi vigore et corporales consilii maturitate vicerunt. Sic et vestra nunc laudabilis prudentia, quae iam hostes suos non parva ex parte vicerat, si in bono coepto perseverare atque semetipsam semper meliorare contenderit, cunctos adversarios suos feliciter superabit. 6 Adhuc ergo in agone consistitis ac ideo necesse est divinum implorare auxilium, ut qui suo sanguine mortem vicerat mortisque auctorem captivaverat, in certamine istius mundi veram vobis victoriam pariat; sicque veraciter triumphantes ad aeternae beatitudinis gaudia vos pervenire concedat. 7 Accipite ergo Iudith omonimam vestram, cas