comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
que sillam &omnidato non des ccristitiam uer¬
bi nrali : Omnis mali tnstitia cordis est : Tristiti&
non des. cenimȩ ituȩ : Iucundiatos cordis hu& est
uitahominis. Tnstitiam expelle ate : multor
enim occidit tistitia & nonent: utiles milla
Cor prauum deebit tnstitiã et homo petus se¬
sistit illii Ati stictiae enim festinat mon Tns

Expanded text:
querelam, et in omni dato non des tristitiam verbi mali . Omnis plaga tristitia cordis est. Tristitiam non des animae tuae. Jucunditas cordis, haec vita hominis est . Tristitiam expelle a te, multos enim occidit tristitia, et non est utilitas in illa . Cor pravum dabit tristitiam, et homo peritus resistit illi . Ad tristitiam enim festinat mors
Abbreviated transcription (Latin):
Rious graedus est eorum. quȩ non crescunt uitu mouiq
cofent qued eͥs est in lccpidib: Secundus est in his. quȩ cres¬
cunt ui tueq motum sine sensu habent qualpͥs est in herbis uel
aerbonb Quib se minime uitec in sensibilis. motusq iers& n&c
germincese utiq n&c cser c&e poctuis sent. dd istõeq uigtẽ. sine sensu
habent. lcepidib preponunt & aro Ie seius grcedus est inlis que¬
non solũ crercunt uł uiunt sed &icẽ sentiunt quolqͥs est in
peconb uccstus gracdus est in his quae crescunt uiuunt : senti¬
unt đł intellegunt. sed ac m̃ mosacles ut anmalia sunt quelis ÷
i homnbus. Nuintus ese in his quae sentiunt & intellegunt & in
mostcdia sunt quclis est iangelis Sexctum id qđ incomimitec¬
bile & infinitũ & simplex est. quo omnis ha& neturcinspirct
gubernatur & regitur qđ est dr̃ Sed ha& quidem omnioc sicut
gradib crescunt ita sibi quolitatemncture p̃cellunt : Nacm
cerbor prefertur lapidi et pe&us cerbon et homo p&eon : &cen

Expanded text:
rimus gradus est eorum quae non crescunt, uitaque motuque carent, qualis est in lapidibus. Secundus est in his quae crescunt, uitamque motumque sine sensu habent, qualis est in herbis uel arboribus, quibus si minime uita insensibilis motusque inesset, nec germinare utique nec crescere potuissent; at ista quae uitam sine sensu habent lapidibus praeponuntur et terrae. Tertius gradus est in his qunon solum crescunt uel uiuunt sed etiam sentiunt, qualis est in pecoribus. Quartus gradus est in his quae crescunt, uiuunt, sentiunt, uel intellegunt, sed tamen mortales, ut animalia, sunt, qualis est in hominibus. Quintus est in his quae sentiunt, et intellegunt et ortalia sunt, qualis est in angelis. Sextus id quod incommutabile et infinitum et simplex est, quo omnis haec natura inspiratur, gubernatur et regitur, quod est Deus. Sed haec quidem omnia, sicut gradibus crescunt, ita sibi qualitate naturae praecellunt. Nam arbor praefertur lapidi, et pecus arbori, et homo pecori, et
Abbreviated transcription (Latin):
niaotis est. hoo a& atis. Ieuitue & nomine auc tons. uocccti¬
de. leui enim leui tue ecor ei. sunt. a quib: intemplo dĩ mis tici
scc cramenti mynisterc explebaentur. higroce diccones. Ictine
ministri dicuntur. quia sic piso cerdote. conseerceato Ita indiac¬
cono ministmi dispensa tio habe turs spo diaconus grece: quos
nos subdia conos dicimus. qui ideo sie ceppellaentur. quice subiccoent
p̃ceptis &officus leui tarm, Oblationes intemplo di aesi delib:

Expanded text:
nitatis est, hoc aetatis. Levitae ex nomine auctoris nitatis est, hoc aetatis. Levitae ex nomine auctoris t, a quibus in templo Dei mystici sacramenti ministeria explebantur. Hi Graece diaconi, Latine ministri dicuntur, quia sicut in sacerdote consecratio, ita in diacono mysterii dispensatio habetur. 23. Hypodiaconi Graece, quos nos subdiaconos dicimus, qui ideo sic appellantur, quia subjacent praeceptis et officiis levitarum. 343 Oblationes enim in templo Dei a fidelib
Abbreviated transcription (Latin):
sictum. Ee grego & lactino quasi sccr deens siẽ enimsex ceregen¬
do Itc. scccer dos a sci ficando uocecus est. Consecrait enim. & sci¬
ficaat. Sacer dotes ccũ gentilium. flammines dicebantur. hii in
capite habobaent pilleum in quo erat breuis uisga de suꝑ habens
lane. ccliquid qđ cum ꝑ ccestum. fesse nonpossunt. fili. taentũ ccepi¬
tac. seli grese coeperunt. Nam nudor penitus eos ccepitib: inced ex
ne facs. erct. unde & afilo quo utebantur flamines dicai sunt
quacsi filamines uerx festis diebus filo deposito. pilleum inpone¬
bcent. pro scccer doctii eminentice. Presbiter gree. Lcetine seni¬
or int̃p̃tcctur. Nonpro. u&octe ul d& se pita. senecitute sed ꝓpit̃
honosemuł digni totem quac acciperint. pres bich nomi ncentur
Ideo cũ & pres bito. sec cer doctes. uoceentur quic sec erx dienti sicut
ep̃i. Quilic& sint scccerdotes. tacm̃ ponti ficcctus. cepicem non habent
& cqud ueeres idem epis & pres biaohs fuerint quicc illud nom̃ dig¬

Expanded text:
egendo, ita sacerdos a sacrificando vocatus est. Consecrat enim et sanctificat. Sacerdotes autem gentilium flamines dicebantur. Hi in capite habebant pilleum, in quo erat brevis virga desuper habens lanae aliquid. Quod cum per aestum ferre non possent, filo tantum capita religare coeperunt. Nam nudis penitus eos capitibus incedere nefas erat. Unde a filo, quo utebantur, flamines dicti sunt, quasi filamines. Verum festis diebus filo deposito pilleum inponebant pro sacerdotii eminentia. Presbyter Graece, Latine senior interpretatur, non pro aetate, vel decrepita senectute; sed propter honorem et dignitatem, quam acceperdotes vocantur, quia sacrum dant, sicut episcopi, qui licet sint sacerdotes, tamen pontificatus apicem non habent; et apud veteres idem episcopi et presbyteri fuerunt, quia illud nomen dig
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑeum ut e gredioc tur cebeis
Osticni idem & ianitores qui
inu& m. testac m̃to ediciti sunt ccdcusto dicõ templi ut non ingrede¬
secturꝰ ineum in mundur in omni. re. dic ei ccũ osticeni qđ p̃sint. osteis
templi ipsi enim tenentes dacuem omnia intus. & utraqi custo di¬
unt catq: interbonor &malor habentes iudicium fideles recipiunt
ses puunt infideles:
DE MONachio

Expanded text:
eum ut egrediatur ab eis. Ostiarii idem et ianitores, qui in Veteri Testamento electi sunt ad custodiam templi, ut non ingrederetur eum inmundus in omni re. Dicti autem ostiarii, quod praesint ostiis templi. Ipsi enim tenentes clavem omnia intus extraque custodiunt, atque inter bonos et malos habentes iudicium fideles recipiunt, respuunt infideles. De monachi
Abbreviated transcription (Latin):
mincc ha& sunt. Oseicenus Pscelmista ILector Exor cista
Acolicus Subdia comus, Pia conus Prerbiter Episcopus
Ordo ꝙis copor quacdriꝑeitee est . Id est inpactn cerchis ARchi¬
epis copis. ANecropolitis. Atq epĩs. Poctricerchoc gregio
lingua summus pecter inter p̃taetur: quiae piimum idem ceposto¬
licum. setin& locum. Et ideo quia summo honore fungitor: ecli no¬
mine. censetur. Sic̃ smcenus centiochinus & clqaendrimus. N Nchiep̃s
greco uo cocbulo qđ sit summus ꝙis coporx. ten& enimuicem cepor¬

Expanded text:
na haec sunt: ostiarius, psalmista, lector, exorcista, acolythus, subdiaconus. Diaconus, presbyter, episcopus. Ordo episcoporum quadripartitus est, id est, in patriarchis, archiepiscopis, metropolitanis, atque episcopis. Patriarcha graeca lingua, summus patrum, interpretatur: quia primum, id est, apostolicum retinet locum: et ideo, quod summo honore fungitur, tali nomine censetur: sicut Romanus, Antiochenus, et Alexandrinus. Archiepiscopus Graeco vocabulo
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ qui suit dĩ. Idcir codñs in infernũ discendit ut his qui
cbeo non poenaliter dectenebantur uicem aepen ret se¬
uer tendi ced cuelos. S& undii testi moniũ isccie ꝓph &ȩ di¬
centis. posui stiꝓ fundum maens uiam. ut transirent libe¬
rccti Uicem quippe xp̃s. in ꝓ fundũ meciis. posuit. quandoin
infernũ dis cendens. scĩs iter. ad cuelos reuest endi mons¬
gracuit. Seĩ ex temporo se sussec tionis xp̃i stre tim utele

Expanded text:
ait: Qui fuit Dei. 15. Idcirco Dominus in inferno descendit, ut his qui ait: Qui fuit Dei. 15. Idcirco Dominus in inferno descendit, ut his qui ab eo non poenaliter detinebantur viam aperiret revertendi ad coelos, secundum testimonium Isaiae dicentis: Posuisti profundum maris viam, ut transirent liberati. Viam quippe Christus in profundum maris posuit, quando, in infernum descendens, sanctis iter ad coelos revertendi monstravit. 16. Sancti ex tempore resurrectionis
Abbreviated transcription (Latin):
qđ poena dignũ est. non admisia. Itte poena. pe coeti nr̃i
sus cepit ut ꝑ in debiaã poenee̾ suce. debittẽ cebluet cul¬
pemnostram. ut ꝑ hoc cemittont dicbulus quos reos
tenebaa.Dum unum inter f&cit. qui nihil p&e coc i codmi¬
sayt. Ideoq quos quacsi iuste tenuit aemisit. quia iniuste
sedemptorem nm̃ occidit. In lusus est dabulus moste dñ
quosi ceues. Ncem osten scexpr̃ suce caesnis mor acelrite
homo diabulo ꝑpseuan cactionis codditus ñ cebsolue
re tur. Dicebulus dũ inxpo ccern& humaniatis inp&it
quae pacitebect. quacsi hamo diuini tactis eius cceptus est
quilcotebat. Est enim inxpõ hacmus diuinitaes es coc aũ
cceso. Lege. genea logia quue ex euaengolio se cita cur
tenens uesdhanc linecm dr̃paciter est. dequo dic̃ cepos¬
tolus caput xpĩ dr̃ Et lucas linec generationis ꝓp̃
ab himis ced suma contexens. Inchoat aioseph & consum¬
mat indmꝰ. dumdic. qui funa heli: & ꝑfitiens lin eom genhs

Expanded text:
i suscepit, ut per indebitam poenam suam debitam aboleret culpam nostram, ut per hoc amitteret diabolus quos reos tenebat, dum unum interfecit, qui nihil peccati admiserat. Ideoque quos quasi juste tenuit amisit, quia injuste Redemptorem nostrum occidit. 13. Illusus est diabolus morte Domini, quasi avis. Nam osthisto carnem humanitatis impetit, quae patebat, quasi homo divinitate ejus captus est, quae latebat. Est enim in Christo hamus divinitas, esca autem caro, linea genealogia, quae ex Evangelio recitatur. Tenens vero hanc lineam Deus Pater est, de quo Apostolus: Caput Christi Deus. Et Lucas lineam generationis Christi ab imis ad summa contexens inchoat a Joseph, et consummat in Deum, dicens: Qui fuit Heli; et perficiens lineam generis,
Abbreviated transcription (Latin):
& sccpientiora ꝑ qua non cognus cebctur consunde ru
Sic̃ cybum for te inucclidus insaens. edere non potest. nisi
cemectre pnius ceditũ inlaetis sucũ uestecitur. ut qđ in
cibo non potuit. uti. sugendo putetur in lace ꝑ caernem
Ita. & nor dum es semus in firmi codcons pitienda uerbi
uetesnitotem sactum est ipsum. uerbũ casoait enuti
tiꝑ caernem. forioresq: eff&ti cybũ solidũ. Id est ue

Expanded text:
et sapientiora per quae non cognoscebatur confunderet. 7. et sapientiora per quae non cognoscebatur confunderet. 7. Sicut cibum fortem invalidus infans capere non potest, nisi a matre prius editus, in lactis succum vertatur, ut quod in cibo non potuit uti, sugendo potetur in lacte per carnem; ita et nos, dum essemus infirmi ad conspiciendam Verbi aeternitalem, factum est ipsum Verbum caro, ut enutriti per carnem,
Abbreviated transcription (Latin):
Quia et si. surcepit ccesne. nontem̃ excaesnis libi di nosce con¬
tagione. Mediator diꝰ aitq hominũ homo x p̃r ihir niequa¬
quam alier in hum cnite alter indeiate est. ged inutraq
nactura idemunus est. Ni& purus homo conceptus es. n&¬
nente . In commu tabile es sentia. que ille cum pccre et
ternus cente sđa. temporaelis. pos sie. ostendi Media
ex uirgine. Sed ipse uecterns expatre.ipse. tempo¬
ridis exma tre. Ipso quifecit. ipse qui sice cais est. Ipse
depatre sine mcatre. et ipse dematre sine poctre.
Ipse conditons templũ. Ipse condor templi. Ipse ccuctor
opas. Ipse opus. auc tons. Manens umus. deitsdq & in
utraq nactura N& naturo ixcopulccitione confusus.
N& naturcox distinctione geminatus Ideo dr̃ in ho¬
mine uenit quia ꝑ seipsũ ob homnib: cognusci nom po¬
tuit. Sedunde nob̵ consuluit. Inde dis p&tione tullit
quia in firmitatem quac ꝓ nob̵ surcepit. homo suꝑbus dis¬
pexit. Ob hoc in firma & stulia mundielegit. ut fortior

Expanded text:
s libidinosa contagione. 4. Mediator Dei et hominum homo Christus Jesus nequaquam alter in humanitate, alter in deitate est, sed in utraque natura 149 idem unus est. Nec purus homo conceptus est, nnente incommutabili essentia, quę ei est cum patre et ternus ante sęcula temporalis posset ex Virgine; sed ipse aeternus ex Patre, ipse temporalis ex matre; ipse qui fecit, ipse qui factus est; ipse de Patre sine matre, ipse de matre sine Patre; ipse conditoris templum, ipse conditor templi; ipse auctor operis, ipse opus Auctoris; manens unus de utroque, et in utraque natura, nec naturarum copulatione confusus, nec naturarum distinctione geminatus. 6. Ideo Deus in homine venit, quia per seipsum ab hominibus cognosci non potuit. Sed unde nobis consuluit, inde despectionem tulit, quia infirmitatem quam pro nobis suscepit, homo superbus despexit. Ob hoc infirma et stulta mundi elegit, ut fortiora
Abbreviated transcription (Latin):
mumuenit. sed qđ non essent creditun ꝓph&a non
atocuit. dic nr̃ primũ codsion dic ecce codsum et ad hesusa¬
lem euaen gelista̾ debo. Et uidi et non eraa. neq exis¬
tis quis quam qui ingoit consilium et intesso gaectus fes¬
pondert uerbum. Sed quia adgentes transiuit. sequi¬
tur. Ecce seruus mr̃ sus cipieẽ eum. El& tus mr̃ con¬
placuit. sibi in illo cnima mece. Dedi spm̃ meu̾ suꝑ eũ Iu¬

Expanded text:
pheta non tacuit dicens: Primus ad Sion dicet: Adsum, et Jerusalem evangelistam dabo. Et vidi, et non erat, neque exstitit quisquam qui iniret consilium, et interrogatus responderet verbum. Sed quia ad gentes transivit sequitur: Ecce servus meus, suscipiam eum, electus meus, complacuit sibi in illo anima mea; dedi spiritum meu
Abbreviated transcription (Latin):
sup eonb conslictu tũ psopt̃ qđ diccat dnr̃ de illo diuite
Eleucens oculos suos cũeea in torm̃tis uidit cebra¬
hccm delonge Sinuq: ipsũ cobrahȩ designase illius re¬
gionib quiectems. ¶uomodo istadac cipiendu esa¬

Expanded text:
superioribus constitutum, propter quod dicat dominus de illo diuite,: superioribus constitutum, propter quod dicat dominus de illo diuite,: eleuans oculos suos cum esset in tormentis, uidit Abraham de longe, . sinumque ipsius Abrahae designari illius regionis quietem. Quo modo istud accipiendum es
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuid est qđ cũ supenus quinq: uidectur proposu¬
is seꝑsonas sex in sub sequentib Cumꝑs on arim
signisi cocctiones ob iecit.Re sP Mat̃ et socsus
eccde intellegipotẽ quae ꝑsi licc̃ & nuix duob: sit
compellata nomnib: Ac ꝑ inde & in subsequenti
quintus. uidere potẽnumerus ꝑ sonarm :.
Iũ Inparabula lagcn & diuitis aliquante questio¬
nes incurrꝰ aut quomodo diues intormentis
sit cente iudiciũ aut quomo do digiaculaz cen dica
Num quid corpora apud inferus sunt ut ipse a quã
desi derenũ quid sim corpons sentiebat Rbs p̃
aec omnia secundũ eos affecaur loquitur quor
celi quan do ꝓnecessi eate corpons iessereet
Eete ille ante rudiciũ tor m̃tor sensus qua si ꝓ
loco custodia in quoerat accipiendus ẽ Reis quip
quoq qđ cepud infernũ abraham uid& hue sub¬
locũ discendissedicuntur: Alii oppincentur lo¬
cũ illũ inqua cebrahc̃ ercot ab illis infernilocis in

Expanded text:
Quid est quod cum superius quinque videatur posuQuid est quod cum superius quinque videatur posuisse personas, sex in subsequentibus cum personarum significatione subjecit? Resp. Mater et socrus eadem intelligi potest quae per filiam et nurum duobus sit compellata nominibus: ac perinde et in subsequenti quinque videri potest numerus personarum. Int. In parabola Lazari et divitis al quantae quaestiones incurrunt. Aut quomodo dives in tormentis sit ante judicium ; aut quomodo digitus Lazari dicatur ; numquid corpora apud inferos sint; aut ipse aquam desideret; numquid sitim corporis sentiebat? Resp. Haec omnia secundum eos affectus loquitur, quos aliquando pro necessitate corporis gesserat. Caeterum ille ante judicium tormentorum sensus quasi pro loco custodiae in quo erat accipiendus est: reis quippquoque quod apud infernum Abraham vidit haec sublocum, descendisse dicuntur. alii opinantur locum illum in quo Abraham erat ab illis inferni locis in
Abbreviated transcription (Latin):
pim sit euangelicue grociȩ gratiue celo¬
bn aactis Quiccũ hoc inus fccire ui detur
qđ diem ipsũ magis sabbatistus se congen¬
dcent quia seyptu̾sit de eo Quid feccitis qđ
non lic& inscebbatis. pot est forsitaen & ipse
nihil honi dies scbbacti. Itacex hoc intellegi
ut nunc obseruatio nostra. secundus sit qui
primus quon dec fuet obseructione iudccica
Rectis simȩ enimdies pnmꝰdies donncus deputat¬
Ñ Quomodo uisione᷑ illae. in quadm̃r cod sumptis
tib dis cipulis clansi catus ẽ. Lucas post ocito
alii uero eucngelistȩ post. sex dies subsecutam
diem quo dñr locutus ẽ conp̃hendit & eũ quo ihr̃
glonsi cacitus ceppa rit. huuesd qui sex dies indica¬
dos putacuerant . mediis taentũ adq: integnis dieb:
adnumeratis quasi semiplenũ prꝰ mũ illũ diem
enimex hoc quinq: indomo unc diuisi. tres induo.
et duo intres diuidentur: pat᷑ infiliũ & filius in
pectrẽ suũ Mect infilia et filia inmatre. Socras

Expanded text:
primus sit euangelicae gratiae celebritate. si cui autem hoc minus facere uidetur, quod diem ipsum magis sabbati fuisse contendat, quia scriptum sit de eo: quid facitis, quod. non licet in sabbatis? potest forsitam et ipse nihilo minus dies sabbati ita ex hoc intellegi, ut nunc obseruatione nostra secundus sit qui primus quondam fuerit obseruatione Iudaica. rectissime enim dies primus dies dominicus deputatur. Quo modo uisionem illam in qua dominus adsumptis tribus discipulis glorificatus est. Lucas post octo, alii uero euangelistae post sex dies subsecutam diem quo Dominus locutus est comprehendit et eum quo Jesus glorificatus apparuit. Hi vero qui sex dies indicandos putaverunt, mediis tantum atque integris diebus annumeratis, quasi semiplenum primum illum diem p Erunt enim ex hoc quinque in domo una divisi, tres in duo et duo in tres dividentur; pater in filium, et filius in patrem suum; mater in filiam, et filia in matrem, socrus
Abbreviated transcription (Latin):
T Nuid est ođ seꝯbitur inluca degachcence sce¬
cerdote qđ ess& deuice abia:RESPÕN
Piginti quatiuor sorib: in ministenum
templi Distributi fuerant seccerdotes
ut inor dine uicis suȩ quisq scccer doteli
fungesetur offitio In hoc ergo ordine. oc¬
tebam soritem. auicc habuit de qua uice
Tachan cos seccerdos fuit : Quid illi sunt qui
insciptuns sa ens. nomna cente quã nascerentꝰ
debantur iuniores eẽ quam nomine :.
hũ Adaduentũ matis dñi guomodo ioheennis
ad huc sensu. carens muteso potuit exubtase
ina terno aut mictis magis sensuuł gccudio RESꝑ
quibus d& factũ existimectur ut &iã in in¬
monb potueꝯt exultase uis cenb aut cer
te gihoc aed io hanne potius referre plac&
inter mira cula diuina reputandũẽ siẽ & illud
cum uox ccsine insonũ sermonis erupit :.
sm Ineo de eucengelio Quid sibi ubt ut illud legitꝰ
pactũ ẽ ccũ insabbato secundo primo cũ arcensi¬
r&r ꝑ sccaa uellebant discipuli. spicas & meen¬

Expanded text:
 Quid est, quod scribitur in Luca de Zaccharia sacerdote, - quod esset de uice Abia? Uiginti quattuor sortibus in ministerium templi distributi fuerant sacerdotes, ut ordine uicis suae quisque sacerdotali fungeretur officio; in hoc ergo ordine octauam sortem Abia habuit de qua uice Zaccharias sacerdos fuit. Qui illi sunt qui in scripturis sacris nomina antequam nascerentur antur iuniores esse quam nomine. Ad aduentum matris domini quo modo Iohannes adhuc sensu carens in utero potuit exultare materno? Aut matris magis sensu uel gaudio a quibusdam factum existimatur, ut etiam interioribus potuerit exultare uisceribus, aut certe si hoc ad Joannem potius referre placet, inter miracula divina reputandum est, sicut et illud, cum vox asinae in sonum sermonis erupit . Int. In eodem Evangelio quid sibi vult illud quod legitur: Factum est autem in sabbato secundo primo, cum transiret per sata, vellebant discipuli ejus spicas, et man
Abbreviated transcription (Latin):
Ssttille pro eo qđ perdiuersos orbes cueles tium planetoerim
ferunur quȩ dem cuelenus &xortȩ serius occidant. Que¬
decm ctaerdius ecorte citius cedoc casum perueniunt. Aliȩ
penter on unCur ett nonsimul oc cidunt. Omnes ccutem suo
aempore codcursum proprium reuercuntur :¬

Expanded text:
Stellae pro eo quod per diversos orbes coelestium planetarum feruntur, quaedam celerius exortae serius occidunt, quaedam tardius exortae citius ad occasum perveniunt. 2. Aliae pariter oriuntur et non simul occidunt, omnes autem suo tempore ad cursum proprium revertuntur
Abbreviated transcription (Latin):
Ñs dic̃ ineuar gelio Bea ti pacificiqm fili
traposs edebitis animas uestras : Petrus¬
ap̃ dix̃ ha& est enim gractra. siꝓpter consci¬
enticm di sustin& quis tristitiam pacciens
iniustue: Quae enim glon osius est si pec can¬
tes. & colasi gati suffertis. Sed sibene facien

Expanded text:
Beati pacifici, quoniam filii tra possidebitis animas vestras . PETRUS. Haec est enim gratia, si propter conscientiam Dei sustinet quis tristitias, patiens injuste . Quae enim gratia est, si peccantes et colaphizati suffertis ? Sed si benefacien
Abbreviated transcription (Latin):
inquit. Vir i enim paciens quipsesentiã nontim &
et futura cograat. nescit. trepidare ubi ñ ẽ uimor
meum seruabit: Si di legitis me mandata
mec seruatte : Si dilexmtis me & uerba ma
inuob̵ mansennt qđ cumqi peiertis fie uob In hoc cog

Expanded text:
US. Vir enim patiens est qui praesentia non timet, et futura cogitat, et nescit trepidare ubi est timor. Cmeum servabit . Si diligitis me, mandata mea servate . Si manseritis in me, et verba mea in vobis manserint: quodcunq
Abbreviated transcription (Latin):
xxxuĩ Quomodo. Iuuentus aquilȩ senouat. Secun¬
dũ illud qđ legimx. Renouaebit᷑ sic̃ cqͥł iuuẽna&. Resp
quilȩ dicunt nines enec tutȩ in plumes fim &
nido selic tue uicis simpullis suis nnistrecnib:
pacscidone det sec seni uelustate. ñ se cipicen
cumpinnis . usum uolandi. Secundũ ana gogen
aũ Iuuentus nr̃auł baptis moułre sursectione re¬
Abysus. inquit. Sic̃ peelliũ
cemictus eius qđ hic sequitur: Resporsio
onbene pleq: Arbi trant᷑ abysũ hic mic tũ dĩ ap¬
pellcse cumpotius Amio tũ ct̃rae dici ipse supmosx
uer suũ ordo declar& eo qđ tra ipso cbẏso qua si quo¬
dcc̃pcllio circum decta uł cir cũ fuse ueletur. Item¬
quomodo. stant suꝑ montes cquȩ qͥa sciiptũ ẽ suꝑ mon
nubes suꝑ montes dependant aut cum inmccre am¬

Expanded text:
enouatur secundum illud, quod legimus: renouabitur sicut aquilae iuuentus tua? Aquilae dicuntur ui nimiae senectae inplumes fieri et nido relatae uicissim pullis suis ministrantibus pasci, donec deterso senii ueterno recipiant cum pennis usum uolandi. secundum anagogen autem iuuentus nostra uel baptismo uel resurrectione reAbyssus, inquit, sicut pallium amictus eius; quid hic sequimur? Non bene plerique arbitrantur abyssum hic amictum dei appellari, cum potius amictum terrae dici ipse superiorum uersuum ordo declaret, eo quod terra ipsa abysso quasi quodam pallio circumdata uel circumfusa ueletur. Quo modo stant super montes aquae, quia scriptum est: super montes nubes su
Abbreviated transcription (Latin):
terminum. dimi case nonces sccit. Sed si concupis cientia spr̃ us ꝗ infi¬
nem supq& uictonȩ pecce s eeurco ma&esnũ cũ suis uictonbus. seg¬
spui coduerscebitur. sed utraq Inuicem. cetesnȩ paccis concordice co¬
pulcente. sedempton suo sine ullac oppugnatione i ꝑp&uũ ad hȩsebunt
Nt̃ ꝗratiã diui nem pusion ẽ ethumaniaitan uo untoẽ

Expanded text:
terminus dimicare non cessat. Sed si concupiscentia spiritus usque in fiterminus dimicare non cessat. Sed si concupiscentia spiritus usque in finem superet, uictoriae pace secura in aeternum cum suis uictoribus rego spiritui aduersabitur, sed utraque inuicem aeternae pacis concordia copulatae, Redemptori suo sine ulla oppugnatione in perpetuum adhaerebunt. Inter gratiae diuinae infusionem et humani arbitrii uolunt
Abbreviated transcription (Latin):
sensort. Istcc nullo mesdre freengitur sed &ic̃ maela dȩꝓximis po staens
cebintmon gacudio non mouetur. Illoc cembitione honorx inficetur. & huo¬
manis lccudib: uł in l&ebis. ua neglonȩ delenitur Ista hum litatem
inflccta suꝑbie scestu cormis ex eleuct Istcc ne. cocel situdine succ con¬
rucct usꝗ infima seipsam hum lict. Sed quid plurce. concupis centic oes¬
nis in omnium. uicioꝵ multitudinem. sibi consentientes pre cipitet
oncupiscientia uer sp̃s mentem lassam nedeficicat. spem suture
glonae consoborae. Psd inde illo quecuis supqrit. millctenus dis pe¬
ran dum est. quia separato cesto mine pos sumus de ete &ic̃ glono¬
sius enumphase. Ista quac uis uincat deuicton ac. non est s& ureo
quia ccellidus hostis & si de uiotus inter dumt cem̃ ui tons ulcima
uincit & quos prima congressione. non ꝑcutit: d&c ipse infine. con¬
tendit. hinc est. &ic̃ qđ ipsec concupiscientio caesnis usꝗ huius uitȩ

Expanded text:
ersenserit; ista nullo maerore frangititur, sed etiam mala de proximis portans, ab interiore gaudio non mouetur. Illa ambitione honorum inficitur et humanis laudibus, uel inlecebris uanae gloriae delinitur; ista humilitatem inflata superbiae fastu cor miserum elevat; ista, ne a celsitudine sua corruat, usque ad infima seipsam humiliat. 113. Sed quid plura? Concupiscentia carnis in omnium vitiorum multitudinem consentientes sibi praecipitat, concupiscentia vero spiritus mentem lapsam ne deficiat, spe futurae gloriae corroborat. Proinde illa, quamvis superet, nullatenus desperandum est, quia, reparato certamine, possumus de ea etiam gloriosius triumphare. Ista quamuis uincat, de uictoria non est secura, quia callidus hostis, etsi deuictus interdum, tamen uictores ultima uincit, et quos prima congressione non percutit, decipere in finem tendit. Hinc est etiam quod ipsa concupiscentia carnis usque in huius uitae
Abbreviated transcription (Latin):
queit Nsta gemitus & suspinas trahit. Illa torpose  somnus
cetq pegnticcorpus selcexct. Istac uigilus & conp&entibi orationib: ela¬
boraa. Illo ꝑ ingluuiem in lecebns uentiis & desideo guttons uestu cc:
Ista sem&ips ẽ ieninus. & cbstinentiae crocictibi moccerct. Illec luxonȩ
sub dita turpium ꝑ p&rc eionũ ceffec tus. quos intentione cogieatio¬
nis. cegit ꝑ fectionem uolun tocitis & plꝗe contendit. stre ccesti ecehs
& pudictitiue pulcimꝰ tudinem dilegit. Illa aucentiȩ flocmmee suc
censac app&it lucix & fugit decmnatem porclium serũ Istte conae¬
nens mundũ solum sibi uindicat xp̃m. Illoc iudic nullum sibi supeio¬
sem. uł aequalem. ẽẽ ꝑmit it sed internoliuose uulnes d&cunctorim
ꝓfectu. eocbescit Iste de cuncitor uistirab gacud& & minores. sibi ꝑ caen¬
atetem preponit. Illa irec & cestucens. dum illec cequae nimiter por tort
Sed ꝑtur baitec mentem us ꝗced uocis. tumultũ. &x cltet. Istec muillae &e ces¬

Expanded text:
pore somni atque pigritia corpus relaxat, ista uigiliis et conpetentibus orationibus elaborat. Illa per ingluuiem inlecebris uentris et desiderio gutturis aestuat, ista semetipsam ieiuniis et abstinentiae cruciatibus macerat. Illa luxuriae subdita turpium perpetrationum affectus, quos intentione ο cogitationis agit, perfectione uoluptatis explere contendit; ista castitatis et pudiciticensa appetit lucrum et fugit damna temporalium rerum; ista contemnes mundum solum sibi uindicat Christum. Illa inuidia nullum sibi superiorem uel aequalem esse permittit, sed interno liuore uulneris de cunctorum profectu tabescit; ista de cunctorum uirtutibus gaudet, et minores sibi per caritatem praeponit. Illa ira exaestuans, nihil aequanimiter portat, sed perturbatam mentem usque ad uocis tumultu
Abbreviated transcription (Latin):
aulus ap̃ dix: Rogamus aũ uos ft̃s ut sub¬
grahatis uos ab omnn fractre ambu lante
mor dinate Dis cedant ab iniquitate om̃
igitur &uualde iustu seperorȩ eum qui scdia¬
re uult. ab eo quinonuubt Sala mon dix̃. Fili. site
Ilacatuennt p& cactores necdqui es cocs eis.
Heȩmulens hominem iniustum ne imiteris uias

Expanded text:
AULUS. Rogamus vos, fratres, ut subtrahatis vos ab omni fratre ambulante inordinate . Discedant ab iniquitate omnes igitur et valde justum est separare eum qui salvari vult ab eo qui non vult. SALOMON. Fili mi, si te lactaverint peccatores, non acquiescas eis . Ne aemuleris homine
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ut bompacem habecent inuicem Sic optandũ ut
mali inuicem sint dis cordes : Hii qui suꝑ nacͥ pctia¬
dei desiderant. Ñsolũ malosx amore᷑. sed consor
tia fugiunt. Si fues sotius conuersctionis honor
l& : Pe culo sumẽ . urtã cumiralis ducere Pesni¬
tiosum est cum his qui prauȩ uoluntates sunt socia¬
M Melius est habee malor odiũ quam consortiũ
Etc̃ multabona hrab& communis uita scõrx sic plura

Expanded text:
est ut boni pacem habeant ad invicem, sic optandum est ut mali ad invicem sint discordes. Hi qui supernam patriam desiderant, non solum malorum mores sed et constia fugiunt. Si enim fueris conversationis bonorulet. Periculosum est vitam cum malis ducere. Perniciosum est cum his qui pravae voluntatis sunt sociari. Melius est malorum habere odium quam consortium. Sicut multa bona habet communis vita sanctorum, sic et plura
Abbreviated transcription (Latin):
Ap̃i amus. quaentum. inter p̃etrctio ostendit. deunetione dir̃. siue
ncecti. siẽ cc iuda iudaei. demacgistii quippe nomine. cognom̃ see tae¬
tonb doctum. est. xp̃iaeni ccũ olim. cciudueis. quasi ob ob propho¬
glon &ur xp̃ioenum. qui nom̃ hceb& et facta non heeb& ubiccũ nom̃
secultum fuht opus : cestis sime ille est xp̃icnus quio se ftcctis
ostendit xp̃i cenum. ambulans sic̃ &ille cmbulcuit coquo & nom̃
traxit.
cctholicus uniuer scdis siue generalis inẽ p̃tatur
Nam greci. uniuessede cactholicon uocant.
Osto doxus. est. sec

Expanded text:
autem, quantum interpretatio ostendit, de unctione deducitur, sive nati: sic a Juda Judaei. De magistri quippe nomine cognomen sectatoribus datum est. Christiani autem olim a Judaeis, quasi ob opprobriglorietur Christianum, qui nomen habet, et facta non habet. Ubi autem nomen secutum fuerit opus: certissime ille est Christianus, quia se factis ostendit Christianum: ambulans, sicut et ille ambulavit, a quo et nomen traxit. Catholicus, universalis, sive generalis, interpretatur. Nam Graeci universale catholicon vocant. Orthodoxus est re
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ moyses ex claacuit serpente᷑ indeserto
raco: Dicbulus uł ceꝑtur ꝑs ecutor inpscđ tũ con¬
fregisti capud đa: de disticu̾ es capopulo & hiõp̃

Expanded text:
sicut Moses exaltauit serpentem in deserto. Draco, diabolus uel apertus persecutor; in psalmo: tu confregisti caput draconis, dedisti eum escam populo Aethiopum.
Abbreviated transcription (Latin):
Canuis: Diccbulus uł ruducus uł gencilis : In pscđmo
Et demam canis uncamec: Et malicc̃ pcerte
inecdesicsten Melior ẽ. canis uiuus leone mor¬
tuo. hi leone diccbulũ. Eanem uesdigentilem uł
homine᷑ p&catorem accipiendũ Putaent qđ ille codsi¬
demuł poenitentia᷑possit uenire : illinonueni& :
Dane: demones inaepocalypsin. Etuidi deose dra cons

Expanded text:
ntilis; in psalmo et de manu canis unicam meam. et in aliam partem in Ecclesiaste: melior est canis uiuus leone mortuo. hic leonem diabolum, canem uero gentilem uel hominem peccatorem accipiendum putant, quod ille ad fidem uel paenitentiam possit uenire, ille non ueniat. Ranae daemones: in Ap
Abbreviated transcription (Latin):
Sues: Pec ccetorer in mundi. in epistola p&n.&. sus¬
Arietis: A postoli uł & desi cor principer
di subtilitote in sclamone pasc an mas p&co tuon
Hyrois p&catores siue gentiles in danihel: & ceas
hyrcur cprax ueniebat ab occidente suꝑstotie
totius trae Itẽ in boñ pcẽrofferic̃ tibibõu cũ hyrcis :

Expanded text:
Sues, peccatores immundi. In Epistola Petri: Arietes, apostoli, vel Ecclesiarum principes. di subtilitate. In Salomone: Pasce animas pecorum tuorum . Hirci, peccatores, sive gentiles. In Daniele: Ecce autem hircus caprarum veniebat ab Occidente super faciem totius terrae . Item in bonam partem: Offeram ti
Abbreviated transcription (Latin):
Sic gallina congregat pullor suos sub clis suis :
Uesꝑtilionis : Idulor monstrate nebns dedita In
putant qui damn de dño :
Lucustae : populi in eaccgełio. Es coc ccũ eius eret
Apes: forna uirginitatis siuȩ scepientiue . Inscla¬
mone lcde cdapem & disce qua c̃operatix sit.
Musca: Dicbulus insolamone Musci moniture e¬

Expanded text:
sicut gallina congregat pullos suos sub alis suis. Uespertiliones idolorum monstra tenebris dedita; inputant quidam, de domino. Lucustae populi; in euangelio: esca autem eius eratApes forma uirginitatis siue sapientiae; in Salamone: uade ad apem et disce quam operatrix sit; Musca diabolus; in Salamone: muscae moriturae e
Abbreviated transcription (Latin):
apccr. Et cccornib uni cornuoꝵ hum liitac tẽ mecẽ
uini corne hic suꝑb: uł inũ testa m̃tũ heben:
Siacea: heremta. in iob. Quis dimittit onagix libe¬
n. Potest & populus ille iudaeoꝵ onager dici Quia
sequie m eo de libio Et uincula eius quis solu& um¬
cula utiq preceptor:mõne similis esto friceni¬
elis mi dcc̃mule aut inulo ceruorx :

Expanded text:
rnibus unicornium humilitatem meam. unicornes hic superbos uel unum testamentum habentes. Onager heremita; in Iob: quis dimittet onagrum liberum? potest et populus ille Iudaeorum onager dici, quia sequitur in eodem libro: et uincula eius quis soluit? uincula utique praeceptormmulae aut hinulo ceruorum.
Abbreviated transcription (Latin):
spintalis. in ccen canticorx. Vox tur tons in t̃ra
nrẽc ocuditaẽ. Sed tuno columba. sps ser dici¬
ł Quando sciptura sacre manifesta disestio
Miluus : Significat ut putorapace᷑ uł elatũ inpsał
Secundum hebreum miluacaues donꝵ ẽ :
Accipiten: Int̃dũ sc̃s ut puto rapiens regnũ dĩ:
In iob Nũ quid in scepienlic sua flum̃ scit acciprt̃ :
Nicti corax : xp̃s uł uir sc̃s infidelib dispicabilis
DΑsSeꝵ: Ñ nũ quac̃ dñr aut uir sc̃s in psuł Eteni pcr¬
ser inuenit sibidomũ Est & cclit̃ pcesser dequo dĩr
adscm̃ prans migra inmone sicut pas sors
Coalus dñs ut puto aut sc̃s : Inscelamone. Egcllis
cmbulans int̃ gallinis l&us : Et mniob guisde¬
dit gaello intellegenia. Et clit̃ Et as por tare¬

Expanded text:
spiritalis; in canticis canticorum: uox turturis in terra nostra audita est. sed tunc columba spirianifesta dissertioMiluus significat, ut puto, rapacem uel elatum; in psalmo secundum Hebraeum: milui abies domus est. Accipiter interdum sanctus, ut puto, rapiens regnum dei; in Iob: numquid in sapientia tua plumescit accipiter? Nycticorax Christus uel uir sanctus infiPasser nonnumquam dominus aut uir sanctus; in psalmo: etenim passer inuenit sibi domum. est et aliter passer, de quo dicitur ad sanctum: transmigra in montem sicut passer. Gallus dominus, ut puto, aut sanctus; in Salamone: et gallus ambulans inter gallinas laetus. et in Iob: quis dedit gallo intellegentia
Abbreviated transcription (Latin):
Hidus : Eccła autrequies excelso Sic̃ inpscđmo
Et turt nidũ sibi ubi reponpułł suos. Et cli ter
Nidus bonaq conscientia in qua bona cogitai¬
onũ f&us fouent̾ atq mnoperce pecn unt᷑ ittpostea
filii ceppellentꝰ. Et in pscđ Filii tui sic̃ noue ł oł incirm̃t

Expanded text:
idus, Ecclesia, aut requies excelsa sanctis. In psal.: Et turtur nidum sibi, ubi reponat pullos suos . Et aliter, nidus, bona conscientia, in qua bonarum cogitationum fetus foventur, atque in opere pariuntur, ut postea filii appellentur. In psalmo: Filii
Abbreviated transcription (Latin):
Cenua: Confessio hunilitatis. incaentico mancesse
Eit nune flecto ienuc̃ cordis mei. Aliquaendo uistur
obseruat capđ Ettu illius calcaneũ : Igic̃ mex¬
Vlestigia: Signauistutũ . inpscđ ut non moueantꝰ uesti
Et in celtera par̃ insclamone. Ot transiit uita nr̃a
Stola: Indum̃tũ baptis mi uł fidei Ineũ. Cito ꝓferte¬

Expanded text:
Genua confessio humilitatis; in cantico: et nunc flecto genua cordis mei. aliquando uirtus fobseruabit caput et tu illius calcaneum. et in mestigia signa uirtutum; in psalmo: ut non moueantur uestigia mea. et in alteram partem in Salamone: et transiit uita nostra Stola indumentum baptismi uel fidei; in euangelio: cit
Abbreviated transcription (Latin):
Nteniorhomo: Animaraionalis. inapostułoi
intenore homne habitase xp̃m ꝑ fideꝰ incordib ues
Vlertix: Summitas iustitiae : In sclamonẽ : Cordn
enim gractia rx accipie ueritixtuus: Itẽ in malã pãr
uerticẽ capilliꝑ combuł indiłic̃ suis. Id ÷ sũmaneqͥtia:
Capilli : Osncatur iustitiue uł sensus in euan uestri
Oculi: Intellectus fidelis & simplex. In eũ uestriaũ
Nares: Spiraculũ fideiboncrq: uistutũ Iniob & spr di¬
ꝑauces : Iuditiũ incellectus ubi sũp. Et sicuces meȩ ñ ne sa

Expanded text:
nterior homo anima rationalis ; in apostolo: in interiore homine habitare Christum per fidem in cordibus uestChristus. Uertex summitas iustitiae; in Salamone: coronam enim gratiarum accipiet tuus ueitex. item in malam partem: uerticem capilCapilli ornatus iustitiae uel sensus; in euangelio: uestri Oculi intellectus fidelis et simplex; in euangelio: Nares spiraculum fidei bonarumque uirtutum; in lob: et spiritus diFauces iudici
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ potestas & etuiriturs etus suꝑ umbi licũ uentiis. idẽ
qđ femne genitalicꝑ hoc signfic& sic̃ in lũbis uisdnam ::
crassitudo malitȩ : Inpscđ Adipẽ suũ conclusermt :
OSSa: ꝥirmitas animȩ inpscđ omnidos scc. mea di¬
cent dñe quis simlis tibi. Et in malcpar in libsd. iob
Mliscera: Affecaus pi&atis & misencordide Ina¬
cera miserationis: Et mclterã pcste᷑ mactib
a postulorde iuida & diffusc sunt uiscerc eius :
Pelles: Signũ mostalitatis: Ingenesi Et fe eis pelli¬

Expanded text:
et uirtus eius super umbilicum uentris, id est. quod feminae genitalia per hoc significet sicut in lumbis uirorum. crassitudo malitiae; in psalmo: adipem suum concluserunt. Ossa firmitas animae; in psalmo: omnia ossa mea dicent: domine, quis similis tibi? et in malam partem in libro Iob: iscera affectus pietatis et misericordiae; inet miserationes. et in alteram partem in actibus apostolorum de Iuda: et diffusa sunt uiscera eius. Pelles signum mortalitatis; in Genesi: et fecit eis pelli
Abbreviated transcription (Latin):
te uenire : Nullum iuita tum. scelutem succ nisi do ccuxiliaente operaq
Nullũ nis ortentom: eccxilium ꝓmeren: Nullã di uolunaetate pere. Sedꝑms¬
so pidel&ctione cerbitrii ne ingenui taes potesta cts. semel homini codtn¬
xuĩ butae adseruilem cogatur nocessi tectem:

Expanded text:
operari; nullum nisi orantem auxilium promereri; nullum Dei voluntate perire, sed permissu, pro electione arbitrii, ne ingenuitas potestatis semel hominibus attributae ad servilem cogatur necessitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
tillȩ interse diuersis inter ucllis distant acterr. propeer¬
eo dis paen clan aate. magis : mimus : nostris oculis aeppcerent¬
N cemmultae maciores sunt. his quas uidemus conspicuoes sed¬
Nlaũ longius positȩ parue uidentꝰa nob̵¬
So
DE CIRCULARI:
NUMERO

Expanded text:
tellae inter se diversis intervallis distant a terra, propterea dispari claritate magis minusve nostris oculis apparent. Nam multae maiores sunt his quas videmus conspicuas, sed longius positae parvae videntur a nobis. 66 De circulari numero
Abbreviated transcription (Latin):
tici sequut᷑. qui in stillis ccuguncentꝰ. Quiq &icc duodecim cueli signc ꝑ signeci¬
la conimae uł corpons membre disponunt. Siderxq cursũ ncatiui cates hi¬
DEASTRO NOMIAE RATIONE

Expanded text:
qui in stellis auguriantur, quique etiam duodecim caeli signa per singula animae vel corporis membra disponunt, siderumque cursu nativitates hoDe Astronomiae ratione
Abbreviated transcription (Latin):
oMino sc̃o hac seuerentis simo frccitre honorio ysi do susi que¬
dam. Notis simco nomnc legis & euaen gelior quȩ sub cello¬
gonco ima gincenae obteguntur & interp̃ tacitionẽ celiqueo egsu
breuiter defloraete contraxi celei ter. ut pleence cetq cꝑtie
lec ctonbus reddere : Quue quice in & pl&ce sint cednotte te brouis mce tehola
dicendi coegia : quinec libelli modũ ꝑ misit efsicore hac plenis simco pgur¬
tũ mistore & pliccere. &̧ st quidem sensus ite ut ꝯxeis quie posi te sunt .¬
& precidentia & subsequentia intelle gcentur : Hu&c itaeq cognitionituȩ
arao taendcc atq thbuenda offdimus ut quic quid inraatione uerboꝵ Ao
sensiũ mnerudictione. depend& & em̃ dcctũ solli cite cuns : Ego enimmihi fom̃e
seruccui cerbiano. sed auo commisi comgendo iudicio :

Expanded text:
OMINO SANCTO REVERENDISSIMO FRATRI OROSIO ISIDORUS. 1. Quaedam notissima nomina legis evangeliorumque, quae sub allegoria imaginarie obteguntur, et interpretatione aliqua egent, breviter deflorata contraxi celeriter, ut plana atque aperta lectoribus redderem. Quae, quia inexplicata sunt, annotata brevis materiola dicendi coegit, et nec libelli modum permisit efficere, nec plenissime figurarum mysteria explicare. Erat quidem sensus ita, ut ex dictis quae posita sunt et praecedentia et subsequentia intelligantur. 2. Haec itaque cognitioni tuae tractanda atque probanda offerimus, ut quod in ratione verborum ac sensuum inerudite dependet, emendandum sollicite cures. Ego enim, mihi charservavi arbitrio, sed tuo commissi corrigenda judicio.
Abbreviated transcription (Latin):
iec tc. Nostsouitio ñ suae nacura nob̵ mala sunt ecc quȩ
nob̵ nocent. Nccm lux cham sia bona infirnis oculis. noxia
est. ec ctime oculorx uittum non lucis est. Sic et ceccere
cumeseaturarx. seimulis et elimentorx cduersi tactib:
homo uerberatur p& cacti. hoc &igae poena utdm̃ suꝑ¬
biens homo ecequae infra ipso sunt peccticcitur ceduersee.
Vnde & in socpientic legitur ꝓdõ. pugnacuit cueo orbis
aercsx contra. in sen sectos. Mato ergop& cretorx hoc de¬
tum est. ut nactur cliter ꝓs pera. mutentur hominem
maduersis unde & sclamonicreatura ex cerdis e&
Tunc aũ recaue subiciuntur nob̵ omnia quae subnos sunt.
Sinos sub icimur ei. cequo nob illec subi&ta sunt. Neem
& quue uidentur eẽ sub i& ta eiqui dõ sub i& tus non est.

Expanded text:
cta. Nostro vitio, non sua natura, nobis mala sunt ea quae nobis nocent. Nam lux, dum sit bona, infirmis oculis noxia est, et tunc oculorum vitium, non lucis est; sic et caetera. 10. Cum creaturarum stimulis et elementorum adversitatibus homo verberatur, peccati hoc exigere poenam, ut Deo superbiens homo ea quae infra ipsum sunt patiatur adversa. Unde et in Sapientia legitur pro Deo: Pugnabit cum eo orbis terrarum contra insensatos. Merito ergo peccatorum hoc actum est, ut naturaliter prospera mutentur homini in adversa. Unde et Salomon: Creatura exardescit Tunc autem recte subjiciuntur nobis omnia quae sub nobis sunt, si nos subjicimur ei a quo nobis illa subjecta sunt. Nam et quae videntur esse subjecta ei qui Deo subject
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Itac in reb ꝑmixto est maclum ut nacture bonum
cod compec rcetionem excelloxt maeli f&it dr̃ omnioe ual¬
de bona Nihilerto noc turc malum quaendo & ipscc que
incsettuns uidetur eẽ penalicc. Sibene utantur. etbo¬
nec &psos pere sunt. Si male utantur nocecent. Itc
ergo pendenda est csecctura ex nostro uso Ncm ex sia¬
sedimis & totius corpons ings feditatem. Itce & un iue¬
siaa tem creccture. siex tremum uermiculũ nac tura
malum dixeis uniuerse cseccture intun ac̃ faccis: Qunc¬
tae mala ꝑp& coctum pnimi homnis ꝓpena sunt. transla¬
ta iuniue ssum genus humanũ. Pro inde quecũq uide&
mala paer tem nob̵ seuiunt. onginem paerte culpe cira¬
ledicunt multo inerectims ꝑuersi ut ignem quia unt
ut fenx quicc occidit. utferce quia mordit sed commo¬
dccipsore non inten denr homo ae cuscea in illis qđ sibi de¬
b& potius inputten. Cuiusq ꝓp&c cccto ista sunt noxice ef

Expanded text:
 in rebus permistum est malum, ut naturae bonum ad comparationem excelleret mali. 6. Fecit Deus omnia valde bona. Nihil ergo natura malum, quando et ipsa quae in creaturis videntur esse poenalia, si bene utantur, et bona, et prospera sunt, si male utantur, nocent. Ita ergo perpendenda est crerem demes, sed totius corporis ingeris foeditatem; ita et in universitate creaturae est: si extremum vermiculum natura malum dixeris, universae creaturae injuriam facis. 8. Cuncta mala per peccatum primi hominis pro poena sunt translata in universum genus humanum. Proinde quaecunque videntur mala, partim nobis saeviunt origine, partim culpa. 9. Mala dicunt multa in creaturis perversi, ut ignem, quia urit; ut ferrum, quia occidit; ut feram, quia mordet, sed commoda ipsorum non intendens homo, accusat in illis quod sibi debet potius imputare; cujus pro peccato
Abbreviated transcription (Latin):
Lũ cedicebalo non est crectũ. sed inuentum. Et
quaendo ert malum: Indefict dicbulus malus sed quia ui¬
tiũ ẽ dum ers& cengelus bonus suꝑbiendo effectus est ma
cominuatbilis Et csecctura est. Accluueso ideo naciturc
nulla est quia aecedendo in bona nacitura : effe it ecmui¬
cio scc quue dum discedit nactura manet malũ qđ mert.
Nus quoc est exeo qđ uitium noc& n coturȩ cegnas citur:
Vigum nac turcc̃ ñ ẽẽ quia nihil qđ na turole est noc&

Expanded text:
lum a diabolo non est creatum, sed inventum; et quando erat malum, unde fieret diabolus malus, sed quia vitio suo, dum esset angelus bonus, superbiendo effectus est malcommutabilis ut creatura est. Malum vero ideo natura nulla est, quia accedendo in bonam naturam efficit eam vitiosam, quod cum discedit, natura manet, et malum quod inerat nusquam est. Ex eo quod vitium nocet naturae, agnoscitur vitium natur
Abbreviated transcription (Latin):
ecetholi cem. Sic̃ amici iob non ꝑseplacceredm̃
sibi potuerunt. nisi ꝓeis iob scc enficiũ obtullis s&
Operabona quae hereti ci faciunt et iustitta
mei oblitus es. Ecceego adnm tabo rustiticc̃ tuccea
operc tuec. non prod erunt ctibi. here tici quec̃uis lege

Expanded text:
catholicam: sicut et amici Job non per se placare Deum sibi potuerunt, nisi pro eis Job sacrificium obtulisset . Opera bona, quae haeretici faciunt, et justitiamei oblitus es, ecce ego annuntiabo justitiam tuam, et opera tua non proderunt tibi . » Haeretici, quamvis lege
Abbreviated transcription (Latin):
tent moyses. & sac mu hel coraẽ me. non est. cenima mea
cedpopulum istum. Ci &ei eos. cefocciȩ mece &egredicent᷑
Per moysen quippe & scc muhel. legem ac cipere & ꝓphe¬
tccs. quos quam uis hereticiopere implese contendeq¬
ꝓiciuntur & cciustor cuetib: separonitur. Pec ganus&
herecticus. ille quianumquã fuit. cum dipopulo isteqa
boliꝑtinent corpus. quicebido lathac codiud ecis mumus

Expanded text:
uel coram me, non est anima mea ad populum istum. Ejice eos a facie mea, et egrediantur . » Per Moysen quippe et Samuel legem accipe et prophetas. Quos quamvis haeretici opere implere contendiciuntur, et a justorum coetibus separantur paganus et haereticus. Ille quia nunquam fuit cum Dei populo; iste aboli pertinent corpus, qui ab idololatria ad Judaismum vel
Abbreviated transcription (Latin):
Non utiq necs cendo. sed imitando. Sic & in meliorempar¬
tem filidĩ nuncupcentur. quia p̃cepatdĩ custodiunt. Vnde
& nos nonnatura. sed cdoptione. clamamus dõ dicentes
pecternr̃ quies in caelis nĩ solũ tantũ nactiui aate
sed & ic̃ imi aatione filios porse clicuius. uoccen. Ncc̃
iuduei s ec undũ carnem fili cbrahae. secundũ conuer¬
sationem fili dicbuli nucupant̃ Hac ꝑ hoc illi sunt semꝑ
cebrahȩ qui eius imitantur fidem . non qui ex eius gene¬
essorem & sequitur. Sic̃ &cłȩ ꝑ gami incepo cclypsindir

Expanded text:
non utique nascendo sed imitando. Sic et in meliorem partem filii Dei nuncupantur qui praecepta Dei custodiunt. Unde et nos non natura, sed adoptione clamamus Deo dicentes: « Pater noster, qui es in coelis , » non solum tantum nativitate, sed etiam imitatione filios posse alicujus vocari; nam Judaei secundum carnem filii Abrahae, secundum conversationem autem filii diaboli nuncupantur: ac per hoc illi sunt semen Abrahae qui ejus imitantur fidem, non qui ex ejus genee
Abbreviated transcription (Latin):
& cła ñex miracula feccict. quue sub copostulos
focciebat: ecc. cccu sec est :quia. tunc oportebat
mundum miraðlis credere. Nunc uero iccmere¬
denaem opor t& bonis opeb: cors care : Nacmideo
ut lacudetur queit : Scꝯptũ est enim linguȩ isig¬
nũ sunt. non fidelib sed in fidelib: Signum non est fide¬
lib neces secnum qui iam credideraint. sed infidelibus
ut conuertantur : Necm pcculus. ꝓ non eredentium in¬
si delitecte. pactrem puplu. dein firmitate febrium cu
s ed medici naliter. tem perct. Ut noues. mirie culae ꝓ
in credulis. non ꝑ fidelib fih: Ante quac̃ centichstus appa¬
pe ł. uistutes ceb&dã. & signa. ces scebunt: quater e& quac si¬

Expanded text:
 non ea miracula faciat quae sub apostolis faciebat, ea causa est, quia tunc oportebat mundum miraculis credere, nunc vero jam credentem oportet bonis operibus coruscare. Nam ideo ut laudetur, quaerit. Scriptum est enim: Linguae in signum sunt, non fidelibus, sed infidelibus . Ecce signum non est fidelibus necessarium, qui jam crediderunt, sed infidelibus, ut convertantur. Nam Paulus pro non credentium infidelitate patrem Publii de infirmitate febrium virsed medicinaliter temperat, ut noveris, miracula pro incredulis, non pro fidelibus fieri. 4. Antequam Antichristus appareat, virtutes ab Ecclesia, et signa cessabunt, quate