comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. Puo ħ mala ĩ hoĩe fuer̃t et hiᷤ
cet̾a mala hõis oĩa ꝓcessert̃. Unũ
fuit ignorantia. aliud concupis¬
centia. Ignorantia boni. concupis¬
centia mali.Ex ignorantia uenit
delictum: ex concupiscentia pec¬
catum. hec gͥ duo inhomine ab
initio fuerunt. S ut cognosce¬
ret homo morbũ suũ. dimissuᷤ
totus sibi. ne forte gr̃am super¬
fluam iudicaret. si priꝰ infirmi¬
tatis suȩ defectum non agnosceret.
Positum ẽ gͦ tempus naturał legis
ut natura ꝑse oparetur. non qr
ꝑse quicquã posset. s ut se non
posse agnosceret. Illa gͦ sibi relicta.
errare cȩpit a ueritate ꝑ ignoran¬
tiam. & conuicta ẽ de cecitate. pꝰ¬
modum etiam conuincenda de
infirmitate. Data ẽ lex scripta.
ut ignorantiam illuminaret.s
infirmitatẽ non corroboraret.
ut mea parte qua defectum su
um agnouit iuuaret᷑. uͥ autem
ꝑse stare putauit. relinqueretur.
Accepta gͦ scientia ueritatis ꝑlegẽ
conari cȩpit ut ꝑficeret. s pres¬

Expanded text:
uo hic mala in homine fuerunt, et ex his caetera mala hominis omnia processerunt. Unum fuit ignorantia, alterum concupiscentia; ignorantia boni, concupiscentia mali. Ex ignorantia venit delictum, ex concupiscentia peccatum. Haec igitur duo in homine ab initio fuerunt; sed ut cognosceret homo morbum suum, dimissus est totus sibi: ne forte gratiam superfluam judicaret; si prius infirmitatis suae defectum non agnoPositum ergo est tempus naturalis legis, ut natura per se operaretur, non quia per se quidquam posset, sed ut se non posse agnosceret. Illa ergo sibi relicta errare coepit a veritate, per ignorantiam, et convicta est de caecitate, postmodum etiam convincenda de infirmitate. Data est lex scripta, ut igninfirmitatem non corroboraret, ut in ea parte, qua defectum suum homo agnovit, juvaretur, ubi autem per se stare putavit, relinqueretur. Accepta ergo scientia veritatis per legem conari coepit ut perficeret sed pres
Abbreviated transcription (Latin):
si iurginitatem habueras. & tam̃¬
si uirginitatem reddere non po¬
tes. redde proilla humilitatem.
& satis faciet tam pro se quam
pro illa. Uide quanta est uirtus
humilitatis. Socia ẽ uirginita¬
tis humilitas. & socia humilitati ᷤ¬
uirginitas. & non potest si abest
humilitas satisfacere deo uirgini¬
tas. potest autem etiam si ab est
uirginitas. satisfacere deo si habe¬
aliquid quod reddas pro uirgini¬
tate tua si illam reddere non
potes. Est unde satis facias deo.
etiam si istam non offeras. Num¬
quid sic dico deanima tua:
Perde animam tuam ita ut eam¬
amplius reddere non possis. &
uide si aliquid tͥ super ẽ. quod
pro illa reddere posis. Propterea
dixi tͥ quia hoc unum est. pro
quo commutatio nulla dari po¬
test. si hoc solum dari non potest
Hoc nisi reddidis quicquid dede¬
ris non satis facis. hoc si reddis.
quicquid non dederis. non offen¬

Expanded text:
si virginitatem habueras; et tamsi virginitatem habueras; et tamsi virginitatem reddere non potes, redde pro illa humilitatem, et satisfaciet tam pro se quam pro illa. Vide quanta est virtus humilitatis. Socia est virginitas humilitatis, et socia humilitas virginitatis, et non potest, si abest humilitas, satisfacere Deo virginitas; potest autem etiam, si habes, virginitas satisfacere Deo, humialiquid quod reddas pro virginitate tua, si illam reddere non potes. Et unde satisfacias Deo, etiam si istam non offeras, nunquid sic dico de anima tua? Perde animam tuam ita ut amplius eam reddere non possis; ei vide si aliquid tibi superest quod pro illa reddere possis. Propterea dixi tibi: Quia hoc unum est pro quo commutatio nulla dari potest. Si hoc solum dari non potest, hoc nisi reddideris quidquid dederis non satisfacis. Hoc si reddis quidquid non dederis, non offen
Abbreviated transcription (Latin):
tatem amisisti. Non potes ampliuᷤs
uddere iurginitatem. Non potes
dare quod non habes. Semel amiᷤ¬
sa ẽ uirginitas. amplius reparari
aut recuperari non potest. Quid
irgo facies: Quid domino deo tuo¬
reddes pro uirginitate tua quam
uoiusti. & post uotum amisisti:
Est ne aliquid aliud quod pro ista
reddi possit. ut debitum reddat᷑.
& uotum impleatur: Si nicbil est
aliuid quod pro ista reddatur. sa¬
lus non ẽ bis qui hanc uouerunt.
e amissam iam reddere non possũt
onquid igitur pontem miscđiȩ pre¬
ciderr audebimus eiusmodi: Dicat
hoc qui audet. ego nec presumo
nec uolo. Uideat qui hoc dicere
uoluerit. ne forte sibi ipsi peri¬
culum struat. Ergo aliud ẽ quod
reddere possis. pro uirginitate tua
sieam perdidisti. Quid aliud: Red¬
de penitentiam tuam. redde con¬
tricionem tuam. redde humili¬
tatem tuam. Pro uirginitate car¬
nis. redde humilitatem cordis.
Pio carne fracta. frange cor. Hu¬
militatem per se debiusti. etiam¬

Expanded text:
tatem amisisti. Non potes amplius tatem amisisti. Non potes amplius reddere virginitatem, non potes dare quod non habes. Semel amissa est virginitas, amplius reparari aut recuperari non potest. Quid autem facies? Quid reddes Domino Deo tuo pro virginitate tua quam vovisti et post votum amisisti? Estne aliquid aliud quod pro ista reddi possit, ut debitum reddatur et tantum votum impleatur? Si nihil est aliud quod pro ista reddatur, salus non est iis qui hanc voverunt, et amissam jam reddere non possunt. Nunquid igitur pontem misericordiae praescindere audebimus ejusmodi? Dicat hoc qui audet. Ego nec praesumo nec volo. Videat qui hoc dicere voluerit ne forte sibi ipsi periculum struat; ergo aliud est quod reddere possis pro virginitate tua si eam perdidisti. Quid aliud? Redde poenitentiam tuam? redde contritionem tuam; redde humilitatem tuam. Pro virginitate carnis redde humilitatem cordis; pro carne fracta frange cor; humilitatem per se debuisti etiam
Abbreviated transcription (Latin):
& expedire nouerit. licet aliud ac¬
cipere. Si idem ate datur debitum
ẽ. si aliud ab illo accipitur indul¬
gentia est. Nam idcuco dispensator
dicitur ille qui subiectis omnibus
scdm utilitatem & fructum recom¬
pensationis diu̾sa quedam a primis.
& alia abhis quȩ proposita fuerant.
salubri acrationabili commutatio¬
ne impendere potest. Sicut ergo
uotum tuum intua constat uolun¬
tate. sic commutatio uoti tui in il¬
lius constat potestate. Illic perte
operari potes bonum quod delec¬
tat. hic autem consulere illum de¬
bes quiꝰmagis expediat. Est adhuc
amplius aliquid. quod dictis adici¬
endum uidetur. Ecce uouisti uirgi¬
nitatem carnis tuȩ domino deo
tuo. dico quia reddere debes quod
uoiusti. Non licet tͥ retro respicere
ut deinceps ad experientiam carnis
descendas. Dico gͦ tibi. redde quod
debes. Non licet tͥ aliud proisto
radere. si istud potes reddere.
Sd quid facimus: Ecce uouisti. &
uotum non tenuisti: quia uirgini¬

Expanded text:
et expedire noverit licet aliud acet expedire noverit licet aliud accipere. Si idem a te datur debitum est; si aliud ab illo accipitur, indulgentia est. Nam idcirco dispensator dicitur ille qui a subjectis omnibus secundum utilitatem et fructum recompensationis diversa quaedam a primis et alia ab iis quae proposita fuerant salubri ac rationabili commutatione impendere potest. Sicut ergo votum tuum in tua constat voluntate; sic commutatio voti tui in illius constat potestate. Illic per te operari potest bonum quod delectat, hic autem consulere debes illum quod magis expediat. Est autem adhuc amplius aliquid quod dictis adjiciendum videtur. Ecce vovisti virginitatem carnis tuae Domino Deo tuo, dico quod reddere debes quod vovisti. Non licet tibi retrospicere, ut deinceps ad experientiam carnis descendas. Dico ergo tibi, redde quod debes. Non licet tibi aliud pro isto reddere, si istud potest reddere. Sed quid facimus? Ecce vovisti et votum non tenuisti, quia virgini
Abbreviated transcription (Latin):
& hoc totum commutationem ha¬
bere potest. quia potest & locus
destrui. & homines mori. & habi¬
tus mutari. Numquid putas ideo
ꝑdis animam tuam. si locus aliquiᷤ
uastatur. aut si homines mori¬
untur: Tantum modo exte non
fiat quod millis fit. neq inte re¬
maneat. quod ate fieri debuit.
Non ẽ periculum tuum. uͥ non est
culpa tua. fac quod potes tu. &¬
quantum potes. & sufficit tibi.
Abona uoluntate non amplius ex¬
igitur. ñ quantum potest. Si au¬
tem hoꝵ aliquid uoueris. uel simi¬
lium aliquid que uel inuitis au¬
ferri possunt. uel auolentibus
cominutari. & implere quidem
uales quod uouisti. non ẽ in tuo ar¬
bitrio commutatio uoti tui. etiam¬
si maius aliquid uideris. uel meluis
faciendum quod facias. Potest qui¬
dem dispensatio fieri circa te. sed ñ
debet fieri ate. Nam tu quidem
quantum inte ẽ hoc debes quod
uoiusti. ipsum & non aliud. Non licet¬
tͥ pro alio aliud cõmnutare. sed dis¬
pensatori tuo magistro si uoluerit

Expanded text:
et hoc totum commutationem haet hoc totum commutationem habere potest, quia potest et locus destrui et homines mori, et habitus mutari. Nunquid putas ideo perdis animam tuam si locus aliquis vastatur aut si homines moriuntur? Tantummodo ex te non fiat quod in illis fit, neque in te remaneat quod a te fieri debuit. Non est periculum tuum ubi non est culpa tua. Fac quod potes et quantum potes, et sufficit tibi. A bona voluntate non amplius exigitur nisi quantum potest. Si autem aliquid horum voveris vel similium aliquid, quae vel invitis auferri possunt, vel a volentibus commutari, et implere quidem vales quod vovisti, non est in tuo arbitrio commutatio voti tui, etiamsi majus aliquid videris, vel melius faciendum quod facias. Potest quidem dispensatio fieri circa te, sed non debet fieri a te. Nam tu quidem quantum in te est hoc debes quod vovisti ipsum et non aliud. Non tibi licet pro alio aliud commutare, sed dispensatori et magistro tuo; si voluerit
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ tuȩ. pecuniam tuam dare pos¬
sis. quia & ipse pecuniam tuam¬
sic datam non acciperet. & tu ani¬
mam tuam seruare non posses
sic retentam. Itaq & pecunia amit¬
teretur. & anima non seruaretur.
Hoc igitur unum est quod recompen
etera omnia pro loco & tem¬
pore & causa commutationẽ
admittunt. Uousti aurum. ar¬
gentum reddere potes. quia qđ
precio minus ẽ. inpondere ma¬
ius eẽ potest. Uoiusti peregrina¬
tionem tuam domino: commuta¬
tionem admittit. si forte expediat
magis quod contingere potest: ut
permaneas inpatria tua & indo¬
mo tua. Nam si illic persoluere po¬
tes aliud tantum ualens. siue
ad laborem operis. siue ad deuotio¬
nem uirtutis. siue adutilitatem
ad ministrationis cominutationem
dare potes. Uouisti ieiunium. & hic¬
cominutatio eẽ potest. si forte hoc
non expediat quod contingere po¬
test. Aliud adhuc dico. Uouisti do
seriuire in loco aliquo. uel in habi¬
tu uel insocietate aliqua. dico quia¬

Expanded text:
mae tuae pecuniam tuam dare posmae tuae pecuniam tuam dare possis, quia et ipsam pecuniam sic datam non acciperet, et tu animam tuam servare non posses sic retentam. Itaque et pecunia amitteretur, et anima non servaretur. Hoc igitur unum est quod recompensr. Caetera omnia pro loco et tempore et causa commutationem admittunt. Vovisti aurum, argentum reddere potes, quia quod pretio minus est, in pondere majus esse potest. Vovisti peregrinationem tuam Domino, commutationem admittit, si forte expediat magis quod contingere potest, ut permaneas in patria tua et in domo tua. Nam si illic persolvere potes aliud tantum valens, sive ad laborem operis sive ad devotionem virtutis, sive ad utilitatem administrationis, commutationem dare potes. commutatio esse potest, si forte hoc non expediat quod contingere potest. Aliud adhuc dico: Vovisti Deo servire in aliquo loco, vel in habitu, vel in societate aliqua, dico quo
Abbreviated transcription (Latin):
enim eẽt plus uouere. & minus
reddere. & non eẽt equa recompen¬
satio. Si tua das deo. te ipsum za¬
bulo: non ẽ equa particio. Nonne si
tecte offeras. & non recte diuidas
peccasti: Plus ualet anima. & minꝰ
pecunia. Nonne anima plus ẽ quã
esca. & corpus plusquam uestimen¬
tum: Si plus ẽ auima quam esca¬
plus utique ẽ quam pecunia. quia
& esca plus ẽ quam pecunia. Icop¬
ter escam enim datur pecunia. &
si esca non eẽt pecunia quid ẽẽt:
Nam quod plusconfert & prodest
ipsum plus ẽẽ necesse est. Si ergo
uouesanimam. noli pro anima
date pecuniam. quia si hoc facis
fraudem facis. plusuouens & mi¬
nus reddens. Cum animatua da¬
re potes pecuniam tuam. pro ani¬
ma non potes. nͥ forte pro anima
tua. ita pecuniam tuam dare uo¬
lueris: ut anima tua data accep¬
tabilior fiat. Poilla cum illa ama¬
tur. pro illa sine illa ñ accipit᷑.
Noli ergo putare quod pro anima
tua. id ẽ pro commutatione ani¬

Expanded text:
enim esset plus vovere et minus enim esset plus vovere et minus reddere, et non esset aequa recompensatio Si tua das Deo, teipsum zabolo, non est aequa partitio. Nonne si recte offeras et non recte dividas, peccasti? Plus enim valet anima, et minus pecunia. Nonne anima plus est quam esca, et corpus plus quam vestimentum? Si plus est anima quam escaplus utique est quam pecunia, quia et esca plus est quam pecunia. Propter escam enim datur pecunia, et si non est esca, pecunia quid esset? Nam quod plus confert et prodest, ipsum plus esse necesse est. Si ergo voves animam, noli pro anima dare pecuniam, quia si hoc facis, fraudem facis; plus vovens et minus reddens. Cum anima tua dare potes pecuniam tuam, pro anima non potes, nisi forte pro anima tua ita pecuniam tuam dare volueris, ut anima tua data acceptabilior fiat. Pro illa, cum illa amatur, pro illa sine illa non accipitur. Noli ergo putare quod pro anima tua, id est pro commutatione ani
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit: Si sp̃m principum aufert.
auferre non poterit sp̃m tuum:
Redde ergo uoluntarius. ne amit¬
tas inuitus. Uouete & reddite
domino deo ur̃o om̃s qui incutui¬
ti eius affertis munera. terribili
e ei qui aufert sp̃m principum
fr̃ quid ẽ quod uouere & reddere
nos oportet dño deo nr̃o. quod si
uouere uel post uotum reddere
nolumus. tamen recmere nonualemꝰ.
Sirrddimus accipiet. si non reddimnꝰ
tollet. Si reddimus. pro dato remu¬
nerabit: si non reddimus. pro non
dato condempnabit. Si enim reddi¬
mus quod nr̃m ẽ damus. & reputa¬
tur adiusticiam. Si aurem nonred¬
dimus. quod alienum ẽ retinemuᷤ
& imputatur ad culpam. Qui
amat inquit animam suam. per¬
det eam. & qui perdiderit ani¬
mam suam ꝓpter me inueniet
eam. Seruat sibi. qui michi tri¬
buit. & qui sibi retinet amittit. Uo¬
uete gͦ & reddite. Si uoues animã
tuam. redde animam tuam. Noli
putare quod reddere possis pro
anima tua pecuniam tuam. Hoc

Expanded text:
voluit? Sed si spiritum principum aufert, voluit? Sed si spiritum principum aufert, auferre non poterit spiritum tuum? Redde ergo voluntarius ne amittas invitus. Vovete et reddite Domino Deo vestro, omnes qui in circuitu ejus affertis munera. Terribili et ei er, quid est quod vovere et reddere nos oportet Domino Deo nostro. Quod si post vovere vel post votum reddere nolumus, tamen retinere non valemus. Si reddimus, accipiet, si non reddimus, tollet. Si reddimus, pro dato remunerabit, si non reddimus, pro non dato condemnabit. Si enim reddimus, quod nostrum est damus, et reputatur ad justitiam, si autem non reddimus, quod alienum est retinemus, et imputatur ad culpam. Qui amat, inquit, animam suam perdet eam , et qui perdiderit animam suam propter me, inveniet eam . Servat sibi qui mihi tribuit, et qui sibi retinet amittit. Vovete ergo et reddite. Si voves animam tuam, redde animam tuam. Noli putare quod reddere possis pro anima tua pecuniam tuam. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
s quam dabit homo cominuta¬
tionem pro anima sua. Etce igi¬
tur non affirmauit s interroga¬
ut. tu responde si potes. quam
dabit homo commutationem
pro anima sua. Uides manifeste
quia unũ est quod commutationẽ
non recipit. neq dispensationem
admittit. Hoc si uoues. immo quia
uoues. non enim bonus eẽ potes
si hoc non uoueris. redde quod
uouisti. & ipsum quod uouisti
redde. quia si aliud reddere uolue¬
ris. non accipitur pro isto quod¬
cumq illud fuerit. Uouete inquit
psalmista. & reddite domino deo ur̃o
om̃s qui incircuitu eius affertis
munera. Quȩ munera: Afferte do¬
mino filii dii: afferte domino filioᷤ
arietum. Forte ista sunt munera
quȩ uouere nos iubet. & reddere
psalmista. arietes. & filii arietum.
bili apud reges terre. Quid hoc
pertinuit ut post quam dixerat.
reddite domino do ur̃o mune¬
ra. statim subuingeret. qui aufert
sp̃m principum. nisi quia ipsa
munera ipsum sp̃m significare

Expanded text:
sed quam dabit homo commutased quam dabit homo commutationem pro anima sua? Ecce igitur non affirmavit, sed interrogavit, tu responde, si potes, quam dabit homo commutationem pro anima sua? Vides manifeste quod unum enon recipit, neque dispensationem admittit. Hoc si voves, imo quia voves, non enim bonus esi hoc non voveris redde quod vovisti, et ipsum quod vovisti redde, quia si aliud reddere volueris, non accipitur pro isto quodcunque illud fuerit: Vovete, inquit Psalmista, et reddite Domino Deo vestro, omnes qui in circuitu ejus affertis munera . Quae munera? Afferte Domino, filii Dei, afferte Domino filios arietum . Forte ista sunt munera quae vovere nos jubet et reddere Psalmista: arietes et filii arietum apud reges terrae . Quid hoc pertinuit ut postquam dixerat: Reddite Domino Deo vestro munera, statim subjungeret: Qui aufert spiritum principum; nisi quia ipsa munera ipsum spiritum significare
Abbreviated transcription (Latin):
mutationem ullã ñ patiunt᷑:
Fortassis michi non credis qui au¬
ctoritatem queris. siquid exuni¬
uersis unum ego proferre uoluero.
Est tamen quiddam quod commu¬
tationem nullam admittit. Nam
dispensatio ẽẽ non potest. ubi re¬
conpensatio eẽ non potest. Dispen¬
satio quippe nomen dispendii est.¬
& detrimentum sonat. quantum
inipso est. Stultum u̾ est uolun¬
tarie dampnum sustinere. ubi
lucrum nullum consequitur. U
autem inparuo detrimentum
uoluntariȩ toleratur. ut in ma¬
iori lucrum proueniat. hoc dis¬
pensatio uocatur. & bona est dis¬
pensatio ista. Eoce gͦ qͦmͦ bene
inillo uoluntariȩ dampnum su¬
stineri potest. quo maius nichil
acquiri potest. Unum est si au¬
ctoritatem uis quod commutati¬
onem non recipit: non ego dico.
s ueritas dicit. & si ego dico post
ueritatem dico :⁊ scđm ueritatem
dico. quia non dabit homo com¬
mutationem pro anima sua. S
forte respondebis & dices. quia
non dixit ueritas. non dabit:

Expanded text:
mutationem ullam non patiuntur? mutationem ullam non patiuntur? Fortassis mihi non credis, qui auctoritatem quaeris, si quid ex universis unum ego proferre voluero. Est tamen quoddam quod commutationem nullam admittit. Nam dispensatio esse non potest, ubi recompensatio esse non potest. Dispensatio quippe nomen dispendii est, detrimentum sonat quantum in ipso est. Stultum vero est voluntarie damnum sustinere, ubi nullum lucrum consequitur. Ubi autem in parvo detrimentum voluntarie toleratur ut in majori lucrum proveniat, haec dispensatio vocatur, et bona est dispensatio ista. Ecce ergo quomodo bene in illo voluntarie damnum sustineri potest, quo majus nihil acquiri potest? Unum est, si auctoritatem vis quod commutationem non recipit, non ego dico sed veritas dicit; et si ego dico, post veritatem dico, et secundum veritatem dico; quia non dabit homo commutationem pro anima sua . Sed forte respondebis et dices quod non dixit veritas non dabit,
Abbreviated transcription (Latin):
uotum de malo ẽẽt. & malum eẽt
& idcirro soluendum non ẽẽt. in
quo pͥma culpa fuit uouere. scđ̃a
foret si impleretur perficere. Simi¬
liter & uotum de bono factum si
bene nonfiat. inter uota stultoꝵs
quȩ frangenda sunt deputatur.
Bene autem non fit. etiam si debono
fit. illud uotum in quo uouetur.
uel quod non licet. uel quod non
expedit. Non licet ut si mulier non
consentiente. uel pocius contradi¬
cente uiro suo. continentiam uoue¬
at. Non expedit ut si quispiam
inieiunio uel alio quolibet opere
supra uires ac possibilitatem suã
aliquid se facturum ẽẽ proponat.
Hȩc igitur omnia inter uota stultoꝵ
deputantur. quȩ uel peruersa
sunt. uel inlicita. uel indiscreta.
Ubi autem & bonum uouetur. &
bene uouetur. quȩdam eiusmodi
sunt. ut commutationẽ exdispen¬
satione suscipiant. quȩdam uero
talia ut recõpensationem omnino¬
cõmutationẽ admittat. .U.¬
is scire quȩ sunt illa quȩ com¬

Expanded text:
votum de malo esset, et malum esset, votum de malo esset, et malum esset, et idcirco faciendum non esset. In quo prima culpa fuit vovere, secunda foret si impleretur perficere. Similiter et votum de bono factum si bene non fiat, inter vota stultorum quae frangenda sunt, deputatur. Bene autem non fit etiam si de bono sit illud votum, in quo vovetur vel quod non licet, vel quod non expedit. Non licet, ut si mulier non consentiente vel potius contradicente viro suo continentiam voveat. Non expedit, ut si quispiam in jejunio vel alio quolibet opere supra vires suas ac possibilitatem suam aliquid se facturum esse proponat. Haec igitur omnia inter vota stultorum deputantur, quae vel perversa sunt, vel illicita, vel indiscreta. Ubi autem bonum vovetur et bene vovetur, quaedam ejusmodi sunt ut commutationem ex dispensatione suscipiant, quaedam vero talia ut recompensationem omni admittat. Vis scire quae sunt illa quae com
Abbreviated transcription (Latin):
testificatio quędam promissio¬
nis spontaneȩ quȩ ad solum dm.
& ad ea quȩ d̃i sunt magis propri¬
e refertur. Uouere siquidem est tes¬
tificatione promissionis spontanes
deo se obligare. ac debitorem statue¬
re. Nam qui promittit simpliciter
spondet. se facturum aliquid. Qui
uero uouet. contestatur promissioni
suȩ. & affirmat ipsam promissionẽ
uͥ inquantum ẽ promissio tenctur:
inquantum ẽ contestatio obligatur.
ad dm coram homine. Occultum
uotum fractum. peccatum est. ma¬
nifestum autem uotum fractum.
peccatum & scandalum. In illo ds
offenditur: inisto uero etiam in
proximum peccatur. Quod sique¬
ris quȩ uota omnino tenenda si t̃
& que item sine culpa pretermitti.
siue etiam commutari possint. Hãc
primam discretionẽ accipito. Quȩ
frangenda sunt. Uota quippe¬
staltors intelligimus ea quȩ uel
de malo fiunt. uel debono male.¬
Uerbi gr̃a. Si quis uoueret quempiã
interficere siue quodlibet aliud
in quo culpa constaret. se facturũ:

Expanded text:
testificatio quaedam promissionis spontaneae quae ad solum Deum et ad ea quae Dei sunt magis proprie refertur. Vovere siquidem est testificatione promissionis spontaneae Deo se obligare ac debitorem statuere. Nam qui promittit simpliciter spondet se facturum aliquid; qui vero vovet, contestatur promissioni suae et affirmat ipsam promissionem. Ubi inquantum est promissio, tenetur, inquantum est contestatio, obligatur. m coram homine. Occultum votum fractum, peccatum est. Manifestum autem votum fractum, peccatum et scandalum. In illo Deus offenditur, in isto vero etiam in proximum peccatur. Quod si quaeris quae vota omnino tenenda sint, et quae item sine culpa praetermitti sive etiam commutari possint, hanc primam discretionem accipio. CAP. frangenda sunt. Vota stultorum intelligimus ea, quae vel de malo fiunt, Verbi gratia: Si quis voveret quempiam interficere, sive quodlibet aliud in quo culpa constaret se facturum,
Abbreviated transcription (Latin):
inquã ut unũ duplicẽ hominẽ. ac
non pociꝰ duos homines qđ futu¬
rum fuerat si gemini nasc̾ent᷑. ere¬
surrecturos eristimemꝰ. Ita ⁊ cet̾a
quȩ singła quiq partꝰ uł ampliꝰ
uł minus aliquid habendo. qua¬
dam nimia deformitate monstra
dicunt᷑. ad humane naturę figu¬
ram resurrectione reuocabunt᷑.
ita ut singłe animȩ singła sua
corpora optineant nullis coheren¬
tib. &̾ quȩcũq coherentia nata fu¬
erant. s seorsum sibi singłis sua
m̃bra gestantibus. quib humani
corporis cõplecur in tegritas. Non
ꝑit dõ t̾rena mat̾ies. de qua mor
talium creatur caro. s inquẽlib
puluerẽ cinerẽ ue soluat᷑. in quoᷤ¬
libet alitꝰ aurasq diffugiat. in
quãcũq alioꝵ corporũ substan-¬
ciam. uł in ipsa elem̃ta u̾tatur.
inquoꝵcũq animaliũ uł homi¬
nũ cibum cedat. carnẽq mutte¬

Expanded text:
inquam, ut unum duplicem hominem, ac inquam, ut unum duplicem hominem, ac non potius duos homines quod futurum fuerat si gemini nascerentur, resurrecturos aestimemus! Ita et caetera quae singuli quique partus vel amplius, vel minus aliquid habendo, quadam nimia deformitate monstra dicuntur: ad humanae naturae figuram resurrectione revocabuntur, ita ut singulae animae, singula sua corpora obtineant, nullis cohaerentibus etiam quaecunque cohaerentia nata fuerant; sed seorsum sibi singulis sua membra gestantibus quibus humani corporis complebitur integritas. Non perit Deo terrena materies de qua mtalium creatur caro: sed in quemlibet pulverem cineremve solvatur, in quoslibet halitus aurasque diffugiat, in quamcunque aliorum corporum substantiam vel in ipsa elementa vertatur, in quorumcunque animalium etiam hominum cibum cedat carnemque mute
Abbreviated transcription (Latin):
uꝑhoc scrupulosissime quidẽ
int̾ doctissimos queri solet. &¬
disputari potest. qđ utrũ ab homi¬
ne inueniri possit ignoro. quando
incipit homo inut̾o uiu̾e. utrũ sit
quędã uita occulta. que ñdũ motib
inuentis appareat. Nam negare uix¬
isse puerꝑia. quę ꝓpt̾ea m̃bratim
erecant᷑ & eiciunt᷑ exut̾is p̃gnantiũ.
ne matrẽ quoq s mortua ibi reli
quãt᷑ occidant. impudentia nimia
uidet᷑. Ex quo autẽ incipit homo
potest. Mortuus uͦ uͥcũq mors illi
potuit euenire: quomͦ ad resurre¬
ctionẽ non ꝑtineat mortuoꝵ. re-¬
pꝑire ñ possum. Neq enĩ monstra
quȩ nascunt᷑ ⁊ uiunt quãlibet
cito moriant᷑. aut resurrectura ne¬
gabunt᷑. aut uiciata resurrectura
credenda sũt. ac ñ pociꝰ correcta em̃¬
dataq natura. Absit enĩ ut illũ
bim̃brẽ qui nuꝑ natꝰ ẽ inoriente.
de quo fr̃s dilectissimi qui eũ uide¬
runt retulerunt. & beatꝰ iheroni¬
mus prb̃r scriptũ reliquit. absit

Expanded text:
hoc scrupulosissime quidem inter doctissimos quaeri ac disputari potest, quod utrum ab homine inveniri possit ignoro, quando incipiat homo in utero vivere; utrum sit quaedam vita et occulta, quae nondum motibus viventis appareat. Nam negare vixisse puerperia, quae propterea membratim exsecantur et ejiciuntur ex uteris praegnantium, ne matres quoque sia nimia videtur. Ex quo autem incipit homo potest. Mortuus vero ubicunque mors illi potuit evenire, quomodo ad resurrectionem non pertineat mortuorum reperire non possum. Neque enim monstra quae nascuntur et vivunt quamlibet cito moriantur, aut resurrectura negabuntur, aut vitiata resurrectura credenda sunt, aut non potius correcta emendataque natura. Absit enim ut illum bimembrem qui nuper natus est in oriente de quo fratres dilectissimi qui eum viderunt retulerunt; beatus Hieronymus presbyter scriptum reliquit, absit,
Abbreviated transcription (Latin):
Palpate ⁊ iudete. quia sp̃e carnẽ ce
õsa ñ habet. sic̃ me uidetis habere.
am uͦ de resurrectione carnis ñ sicut
quidam reuixerunt it̾mq sunt mor¬
tui. s inȩt̾nam uitã sicut. xp̃i ipsius
irsurrectio. quemadmodũ possim¬
breuit̾ disputare. & om̃ib questioni¬
b quȩ de hac mou̾i solent. satis fa¬
cere. non inuenio. Resurrecturã t̃n
questio. quiiam quidẽ nati sunt in
ut̾is matrũ. s nondũ ita nati. ut iã
possint renasci. Si resurrecturos eo ᷤᷤ
dixerimꝰ. de hisqui iã formati sunt.
tolerari potest utcũq qđ dicit᷑. In¬
formes uͦ ab ortiuos quis ñ ꝓcliuiꝰ ꝑi¬
re arbitret᷑. sic̃ semina quȩ concepta
ñ fu̾int. S negareᷤ audeat ⁊ si affir¬
mare ñ audeat. id acturã resurre¬
ctionẽ. ut quicqͥd formȩ defuit im¬
pleatur. atq ita ñ desit ꝑfectio quȩ
accessura erat tempore. quẽ admo
dũ er̃t uicia quȩ accesser̃t tp̃re. ut
neq in eo qđ aptũ ⁊ congruũ dies

Expanded text:
dete quia Spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere . » Jam vero de resurrectione carnis, non sicut quidam revixerunt, iterumque sunt mortui, sed in aeternam vitam sicut Christi ipsius resurrectio, quemadmodum possibiliter sit disputare, et in omnibus quaestionibus quae de hac re moveri solent satisfacere non invenio. Resurrecturam tamequaestio qui jam quidem nati sunt in uteris matrum, sed nondum ita nati, ut jam possint renasci. Si resurrecturos eos dixerimus, de his qui jam formati sunt, tolerari potest utrumque quod dicitur. Informes vero abortivos quis non proclivius perire arbitretur, sicut semina quae concepta non fuerint? Sed negare quis audeat, et si affirmare non audeat, id acturam resurrectionem, ut quidquid formae defuit impleatur, atque ita ut sit perfectio quae accessura erat tempore, quemadmodum non erit vitiata quae accesserit tempore, ut neque in eo quod aptum et incongruum dies
Abbreviated transcription (Latin):
decore uestiri. S ecce resurrectionẽ
audio. effectũ tam̃ resurrectionis ip¬
sius exquito. Credo nãq quia surre¬
cturꝰ sum. s uolo ut audiã qualis.
Sciendũ quippe mͥ ẽ utrũ in quodã
alio subtili fortasse uł aerio. an in
eo quo moror corpore surgam. Si
si maerio corpore resurrexero. iam
ego ñ ero qui resurgo. Nam quomͦ
si u̾a caro non fu̾it. ꝓculdubio u̾a¬
resurrectio ñ erit. Neq enĩ recta re¬
suriectio dici potest. uͥ non surgit
qđ cecidit. Unde etiã redemptor
ñr dubitantib de sua resurrecti¬
one discipłis. ostendit manꝰ ⁊ latꝰ¬

Expanded text:
decore vestiri. Sed ecce resurrectionem decore vestiri. Sed ecce resurrectionem audio; effectum tamen ipsius resurrectionis exquiro. Credo namque quod resurrecturus sum, sed volo ut audiam qualiter. Sciendum quippe mihi est utrum in quodam alio subtili fortasse vel aerio, an in eo quo maneo corpore surgam. Sed si in aerio corpore surrexero, jam ego non ero qui resurgo. Nam quomodsi vera caro non fuerit, procul dubio resurrectio vera non erit. Neque enim recta resurrectio dici potest ubi non surgit quod ceciderit. Unde etiam Redemptor noster dubitantibus de sua resurrectione discipulis ostendit manus
Abbreviated transcription (Latin):
unt ñ nulliqui considerantes
inputredinẽ u̾ticur. qđ putre¬
do inpuluerẽ redigit᷑. qđ puluis
in elem̃tis soluit᷑. ut nequaquã ab
bumanis ocłis uideat᷑. resurrecti
onẽ fieri posse desꝑant. Et dũ
arida ossa inspiciunt. hec uestiri
carnib rursumq ad uitã uirides¬
cere posse diffidunt. quia resur¬
rectionis fidẽ exobedientia ñ te¬
nent. certe hanc ten̾e ex ratione¬
debuerunt. Quid enim cotidie nisi
resurrectionẽ nr̃am inelem̃tis mun¬
dus immittat᷑᷑ ꝑ cotidiana quippe
mom̃ta lux ipsa temporalis quasi
morit᷑. dum suꝑuenientib noctis te¬
nebris ea quȩ afficiebat᷑ subtͣbitur.
& quasi cotidie resurgit. dũ lux ab¬
lata oclis. supp̃ssa it̾m nocte repara¬
tur. Per mom̃ta quoq: tempors cer¬
nimꝰ arbusta uiriditatẽ folioꝵ amit¬
tere. a fructuũ ꝓlatione cessare.
Et ecce quasi exsubito arescente ligno
uelut quadã resurrectione ueni¬
ente uidemꝰ folia erumꝑe. fructꝰ
grandesc̾e. ⁊ totã arborẽ rediuiuo

Expanded text:
vero nonnulli qui, considerantes in putredinem vertitur, quod putredo in pulverem redigitur, quod pulvis ita in elementa solvitur, ut nequaquam ab humanionem fieri posse desperant. Et dum arida ossa inspiciunt, haec vestiri carnibus rursumque ad vitam viridescere posse diffidunt, qui resurrectionis fidem ex obedientia non tenent certe hanc tenere ex rationedebuerunt. Quid enim quotidie nisi resurrectionem nostram in elementis mundus imitatur? Per quotidiana quippe momenta lux ipsa temporalis quasi moritur, dum supervenientibus noctis tenebris ea quae aspiciebatur subtrahitur; et quasi quotidie resurgit dum lux ablata oculis suppressa iterum nocte reparatur. Per momenta quippe temporum cernimus arbusta viriditatem foliorum amittere; a fructuum prolatione cessare. Et ecce quasi ex arescente subito ligno velut quadam resurrectione veniente, videmus folia erumpere, fructus grandescere, et totam arborem redivivo
Abbreviated transcription (Latin):
liqui sumꝰ. simul cũ ipsis rapiem
stolica resurrectionẽ mortuoꝵ fu¬
ad uiuos ⁊ mortuos uiuificandos
p̾clarissime ostendunt. S queri
solet utrũ illi quos hic uiuentes
se atq illos qui tunc secum uiue¬
bant transfugurabat apłs. nũꝗͣ.
omnino morituri sunt. an ipso
temporis puncto quo cũ resurgen¬
tibus rapientur innubib in obui¬
am xp̃o in aera. adimmortalitẽ ꝑ
mortẽ mira celeritate transibunt.
ente uiuentes eiq in obuiam ta¬
pient᷑. crediderimꝰ ineodẽ raptu
de mortalibus corporibus exi¬
turos. et ad eadẽ mor cor¬
pora redituros. nullas inu̾bis
apłi paciem᷑ angustias. siue uͥ
dicit. tu qđ seminas non uiuifi¬
catur. nͥ pͥus moriatur. siue uͥ
dicit. om̃s resurgemꝰ. aut om̃s
dormiemꝰ quia nec illi ꝑimmorta.¬
litatem uiuificabũt᷑. nͥ quãlibet pau¬
lulum tam̃ ante moriant᷑. Ac ꝑhoc
⁊ aresurrectione non erunt alie¬
ni.quã dormitione p̃cedunt. quã¬
uis breuissima ñ tam̃ nulla.

Expanded text:
militer cum illis rapiemur stolica resurrectionem mortuorum fuad vivos et mortuos judicandos, praeclarissime ostendunt. Sed quaeri solet utrum illi quos hic viventes se, atque illos qui tunc secum vivebant transfigurabat Apostolus, nunquam omnino morituri sunt, an ipso temporis puncto quo cum resurgentibus rapientur in nubibus obviam Christo in aera ad immortalitatem per mortem mira celeritate transibunt. ente uiuentes eique in obuiam rapientur, crediderimus in eodem raptu de mortalibus corporibus exituros et ad eadem mox inmortalia redituros, nullas in uerbis apostoli patiemur angustias, siue ubi dicit: Tu quod seminas, non uiuificatur, nisi moriatur, siue ubi dicit: Omnes resurgemus ant: Omnes dormiemus; quia nec illi per inmortalitatem uiuificabuntur, nisi, quamlibet paululum, tamen ante moriantur, ac per hoc et a resurrectione non erunt alieni, quam dormitione praecedunt, quamuis breuissima, non tamen nulla.
Abbreviated transcription (Latin):
re dilapsa cadauera suscitare.
rit iudiciũ ipso in opinato
dñi aduentu celerrimũ. qđ
tardissimũ putabat᷑. quia ipsas
conscientias sine ulla sermonis
plixitate conuincet. Incogitatio
tio erit. Et apłs. Cogitationibus
inquit accusantib uel excusan¬
tib indie qua uidicabit d̾s oc¬
culta hominũ. scđm ȩuuange¬
dñs futurꝰ ẽ testis intelligendꝰ
uelox cũ sine mora reuocaturꝰ
ẽ inmemoriã un conuincat pu¬
niatq conscientiã.
erunt insepulchris. Unde apłs.¬

Expanded text:
re dilapsa cadavera suscitare. re dilapsa cadavera suscitare. rit judicium ipso inopinato Domini adventu celerrimum, quod tardissimum putabatur; quia ipsas conscientias sine sermonis prolixitate convincet. In cogitatiotio erit . Et Apostolus: Cogitationibus, inquit, accusantibus sive excusantibus in die qua judicabit Deus occulta hominum secundum Evangenus futurus testis intellegendus est uelox, cum sine mora reuocaturus est in memoriam, unde conuincat puniatque conscientierant in sepulcris . » Unde Apos
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s ⁊ iusti ⁊ in iusti resurrectu¬
ri sunt. s sic̃ dñs in ȩuuangłio lo¬
quitur qui bene feccrunt. in resur¬
rectionẽ uite. qui mala egerunt.
in resurrectionẽ iudicii. iudiciũ
appellans penã sẽpit̾nam. sicut
alio loco. qui non credit inquit
iam iudicatꝰ ẽ. Proinde illi qui ad
iudiciũ resurrecturi sunt. non cõ¬
mutabunt᷑ in illã incorruptelã.
guetur. ⁊ u̾mis eoꝵ non morie¬
tur. Ac ꝑ hoc incorrupti quidẽ
resugent cum integritate m̃broꝵ.
s tamen corrũpendi dolore pęna¬
rum cũ audierint. ite in ignẽ et̃¬
nũ qui paratꝰ ẽ diabolo ⁊ angłis
euis: A quo auditu malo iustus
t radius ocłi nr̃i non citiꝰ ꝑ¬
uenit ad ꝓpiquiora. tardius
ad longĩquiora. s utraq int̾ualla
parili celeritate contingit: ita
cũ inictu ocłi sicut apłs dicit. fit
resurrectio mortuoꝵs. omnipoten¬
cie di ⁊ meffabili nutui tã facile ẽ
quȩq recentia quã diuturno tẽpo¬

Expanded text:
omnes et justi et injusti resurrectuomnes et justi et injusti resurrecturi sunt: sed, sicut Dominus in Evangelio loquitur, qui bene fecerunt, in resurrectionem vitae: qui vero male egerunt, in resurrectionem judicii ; judicium appellans alio loco: Qui non credit, inquit, jam judicatus est . Proinde illi qui ad judicium resurrecti sunt non commutabuntur in illam incorruptelam, guetur, et vermis eorum non morietur . Ac per hoc incorrupti quidem resurgent integritate membrorum, sed tamen corrumpendi dolore poenarum cum audierint: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . A quo auditu malo justus t radius oculi nostri non citius pervenit ad propinquiora, tardius ad longinquiora, sed utraque intervalla parili celeritate contingit, ita cum in ictu oculi, sicut Apostolus dicit , sit resurrectio mortuorum; omnipotentiae Dei et ineffabili nutui tam facile est quaeque recentia, quam diuturno tempo
Abbreviated transcription (Latin):
nec bonũ erit impiis qui mitten
tur inignem et̾nũ. nec summũ
bonũ erit iustis. Adhuc enĩ uo¬
cat eos ad regnũ qđ eis paratũ
ẽ ab inicio mundi. Sic̃ enĩ illis
dicet. ite inignẽ ęt̾nũ. sic istis:
uenite benedicti patris inci. ꝑ¬
cipite paratum uob̃ regnũ. E sic̃
ibunt illi inconbustionẽ gt̾nã :
sic iusti in uitã ȩt̾nã. Quid ẽ
autẽ uita et̾na. nͥ ut cognoscãt
illa claritate dequa dicit patri
quã habui apud tc. pͥusquã mun¬
dus fieret: Tunc enim tͣdet reg¬
nũ do ⁊ patri ut intret seruus
bonus ingaudiũ dñi sui. Aug̃ ad
N achomo inquit apłs. hoc ẽ in
puncto temporis. qđ diuidi non
potest. inictu oculi. hoc ẽ insũma
celeritate. in nouissima tuba. hoc
ẽ innouissimo signo. qđ dabitur.
ut ista compleãtur. Canet enĩ in¬
quit tuba. ⁊ mortui resurgent in¬
corrupti ⁊ nos cõmutabimur. Gͦ
istã cõmutationẽ in meliꝰ sine du¬
bitatione oportet intelligi. quia

Expanded text:
nec bonum nec bonum tur in ignem aeternum, nec summum bonum erit justis. Adhuc enim vocat eos ad regnum, quod eis paratum est ab initio mundi. Sicut enim illis dicet, Ite in ignem aeternum; ita istis, Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum . Et sicut ibsic justi in vitam aeternam. Quid est autem vita aeterna nisi ut recognoscant illa claritate, de qua dicit Patri: « Quam habui apud te priusquam mundus fieret . » Tunc enim tradet regnum Deo et Patri, ut intret servus bonus in gaudium Domini sui. Dn atomo, inquit Apostolus, hoc est in puncto temporis, quod dividi non potest, in ictu oculi hoc est in summa celeritate, novissima tuba, hoc est in novissimo signo quod dabitur, ut ista compleantur. Canet enim, inquit, tuba, et mortui resurgent incorrupti, et nos commutabimur. Ergo istam commutationem in melius sine dubitatione oportet intelligi, quia
Abbreviated transcription (Latin):
it filiũ. iudicat cũ illo. Scd̾m ħ gͦ dictũ
ẽ qđ in iudicio ñ forma dĩ s forma filii ho¬
minis apparebit. Non qr ñ iudicabit qͥ de¬
dit om̃e iudiciũ
filio cum de illo dicat filius ẽ qͥ
querat ⁊ iudicet. s ita dictum ẽ.
pat̾ ñ uidicat quẽquã s omne
iudicium dedit filio. ac si dic̾etur
Patrẽ nemo iudebit in iudicio ui¬
uorum. ⁊ mortuoꝵ.s om̃s filium.
quia ⁊ filius hominis ẽ. ut possit
& ab impus uideri. cum ⁊ illi uide¬
bunt inquempupugerunt. Om̃e
igit᷑ iudicium dedit filio. quia iu¬
dex forma filii hominis apparebit.
quȩ forma ñ ẽ patris s filii nec
ea filii inqua equalis ẽ patri. s
inqua minor ẽ patre. ut sit iudi¬
cio conspicuus ⁊ bonis ⁊ malis.
Quando autẽ iudic̃e uidebunt ma¬
li.ñ eis uidebit᷑ bonus. quia non
ad eum gaudebunt corde. s tunc
se plangent om̃s tͥbus t̾rx̧ in nu¬
mero utiq maloꝵ omniũ ⁊ in¬
fidelium. Uisio illa filii hominis.

Expanded text:
ilium, judicat cum illo. Secundum hoc ergo dictum est, quod in judicio, non forma Dei, sed forma filii hominis apparebit. Non quia non judicabit qui dedit omne judicium Filio, cum de illo dicat Filius, Est qui quaerat, et judicet: sed ita est dictum, Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio; ac si diceretur, Patrem nemo videbit in judicio vivorum et mortuorum, sed omnes Filium: quia et filius hominis e ab impiis videri, cum et illi videbunt in quem pupugerunt. Omne  iudicium dedit filio, quia index forma filii hominis apparebit, quae forma non est patris, sed filii, nec ea Filii in qua aequalis est Patri, sed in qua minor est Patre, ut sit in judicio conspicuus bonis et malis. Quando autem judicem videbunt mali non eis videbitur bonus, quia non ad eum corde gaudebunt, sed tunc se plangent omnes tribus terrae . In numero utique malorum omnium et infidelium; visio illa Filii hominis
Abbreviated transcription (Latin):
Refrigescet caritas multoꝵ. ⁊ habun¬
dabit iniquitas. Unde damel. &
erit inquit tempꝰ tribulationis.
qualis non fuit ex quo nata est
gens suꝑ t̾ram. usq ad tempus
futura ab antixp̃o. tribus anniᷤ
n ser m̃sibus erit. Non enĩ ueniet
ma mortuos adu̾sariꝰ eius antixp̃s¬
eniet tunc helias thesoites. ante¬
quã ueniat dies dñi magnus ⁊
illustris. qui conu̾tet cor patris ad
filium. ⁊ cor hominis ad proximũ
suum. ne forte ueniens ꝑcuciam
t̾ram penitꝰ. Phunc heliam mag¬
num mirabilẽq ꝓpħam. exposita
sibi lege nouissimo tempore ante
celeberrimũ ẽ insermonib cordi¬
busq fidelium. Ipse quippe ante
aduentũ iudicis saluatoris ñ in me¬
rito sꝑatur ẽẽ uenturus. qui etiam
nunc uiuere ñ inmerito ereditur.
Curru namq igneo raptꝰ ẽ de rebus
humanis. qđ euidentissime scriptu¬
ra sacra testatur. Cum uen̾it gͦ ex¬
ponendo legem sp̃ualit̾. quã nunc

Expanded text:
Refrigescet charitas multorum et abunRefrigescet charitas multorum et abundabit iniquitas . Unde Daniel: Et erit, inquit, tempus tribulationis qualis non gens super terram usque ad tempus futura ab Antichristo tribus annis et sex mensibus erit. Non enim veniet ma mortuos adversarius ejus AntichrisVeniet tunc quoque Elias Thesbites, antequam veniat dies Domini magnus et illustris, qui convertet cor patris ad filium, et cor hominis ad proximum suum, ne forte veniens percutiam terram penitus . » Per hunc Eliam magnum mirabilemque prophetam exposita sibi lege novissimo tempore ante celeberrimum est in sermonibus cordibusque fidelium. Ipse quippe ante adventum judicis Salvatoris non immerito speratur esse venturus, qui etiam nunc vivere non immerito creditur. Curru namque igneo raptus est de rebus humanis: quod evidentissime Scriptura sacra testatur . » Cum venerit ergo exponendo legem spiritualiter, quam nunc
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝑmitti exercere totam temptatio¬
nem quã potest. uel ui uel dolo. ad
seducendos homines inpartẽ suã
cogendo uiolent̾. fraudulent̾ ue fal¬
lendo. Qđ si ꝑmitteret᷑ in tã longo
tempore. ⁊ tanta infirmitate mul¬
toꝵ plurimos tales quales ds ꝑpcti
id non uult. ⁊ fideles deiceret. ⁊ ne
crederent impediret. Qđ ne faceret.
alligatꝰ ẽ. Tunc enĩ soluetur. quan¬
do ⁊ breue tempꝰ erit. Nam tͥbusan¬
nis. ⁊ sex mensibꝰ legitur suis totis
suorsq uiribus seuiturus. i tales
erunt cũ quib ei belligerandum
ẽ. ut uinci tanto eius impetu insi¬
diisq non possint. Soluetur autẽ
QQuare innouissimo soluetur.
xibit autẽ dictum ẽ satha¬
nas in aptam ꝑsecutionẽ. de
latibaie crumpet odiors. Hȩcerit
enim nouissima ꝑsecutio. nouissi¬
mo imminente iudicio. qͣn sc̃a ȩcele¬
sia toto t̾rarum orbe pacietur. uni¬
u̾sa uidelicet ciuitas xp̃i. ab uniu̾¬
sa ciuitate diaboli. quantacũq
crit utͣq supͣ t̾ram. Unde apłs.

Expanded text:
mitti exercere totam tentationem quam potest vel vi, vel dolo ad seducendos homines in partem suam cogendo violenter, fraudulenterve fallendo. Quod si permitteretur in tam longo tempore et tanta infirmitate multorum plurimos tales quales Deus perpeti id non vult et fideles dejiceret et ne crederent impediret, quod ne faceret alligatus est. Tunc enim solvetur quando et breve tempus erit. Nam tribus annis et sex mensibus legitur suis totis suorumque viribus saeviturus, et tales erunt cum quibus ei belligerandum est, ut vinci tanto ejus impetu insidiisque non possint. Solvetur autem Quare in novissimo solvetur. Exibit autem, ut dictum est, Satanas in apertam persecutionem, de latebris erumpet odiorum. Haec enim erit novissima persecutio novissimo imminente judicio, quam sancta Ecclesia toto terrarum orbe patietur, universa videlicet civitas Christi ab universa civitate diaboli quantacunque erit, utraque super terram. Unde apostolus:
Abbreviated transcription (Latin):
nis ẽ. Itaq utrumq dici potest.
& filius hominis iudieabit ⁊ non
filius hominis iudicabit. Qui a
filius hominis iudicabit ut uerũ
sit qđ ait. cum uen̾it filius homi¬
nis tunc congregabunt᷑ ante eũ
om̃s g̃s̃: et ñ filiꝰ hominis iudicabit
ii uerũ sit qđ ait. ego ñ iudicabo et
ego ñ quero głam meã ẽ qui q̃rat et iu
iudicabit. Scd̾m ħ enĩ dictũ ẽ. sat̾ ñ u¬
dicabit quẽꝗͣ s om̃e iudiciũ dedit filio.

Expanded text:
nis est. 29. Itaque utrumque dici potest; nis est. 29. Itaque utrumque dici potest; et, Filius hominis judicabit; et, Non Filius hominis judicabit: quia Filius hominis judicabit, ut verum sit quod ait, Cum venerit Filius hominis, tunc congregabuntur ante eum omnes gentes; et non filius hominis iudicabit, ut uerum sit quod ait: ego non iudicabo et: ego non quaero gloriam meam; est qui quaerat et iudiudicabit. secundum hoc enim dictum est: pa ter non iudicat quemquam, sed omne iudicium dedit filio.
Abbreviated transcription (Latin):
UIIum uen̾it filius hominis in
gła sua ⁊ om̃s angłi cum eo:
tunc congregabunt᷑ ante eumom̃s
gentes. Et iudei quippe qui in ma¬
licia ꝑseu̾antes in illo iudicio pu¬
niendi sunt sic̃ alibi scriptum ẽ.
uidebunt inquẽ pupugerunt.
Cum enĩ boni ⁊ mali uisuri sunt
bio eum uidere mali ñ poterunt.
nͥ scđm formã qua filius hominis
ẽ. s tam̃ inclaritate inqua iudi¬
cabit. ñ in bumilicate inqua iudi
dus ẽ. Cet̾m illã di formã inqua
equalis ẽ patri. ꝓculdubio impii
ñ uidebunt. Non enĩ sunt mun¬
di iudex informa inqua eqͣł ẽ patͥ
etiam impiis cum iudicaturus ẽ
apparebit. quid ẽ qđ ꝓ magno.
dilectori suo pollicetur dicens. ego
diligã eum. ⁊ ostendam me ipsũ
illi: Quappt̾ filius hominis iudi¬
caturꝰ ẽ. nec tñ exhumana potes¬
tate. s exea qua filius dĩ ẽ. Et rur¬
sus filius di iudicaturus ẽ. nec t̃n
informa apparens inqua ds ẽ eqͣ¬
lis patri. s inea qua filius homi¬

Expanded text:
um venerit Filius hominis in gloria sua, et omnes angeli cum eo, tunc congregabuntur ante eum omnes gentes . » Et Judaei quippe qui in malitia perseverantes, in illo judicio puniendi sunt, sicut alibi dictum est: « Videbunt in quem pupugerunt . » Cum enim boni et mali visuri sunt bio enim videre mali non poterunt, nisi solam formam qua filius hominis est; sed tamen in claritate in qua judicabit, et in humidus est. Caeterum illam Dei formam in qua aequalis est Patri, procul dubio impii non videbunt. Non enim sunt munDei judex in forma in qua aequalis est Patri etiam impiis cum judicaturus est apparebit, quid est quod pro magno dilectori suo pollicetur, dicens ego diligam eum et ostendam meipsum illi? Quapropter Filius hominis judicaturus est; nec tamen ex humana potestate, sed ex ea qua Filius Dei est. Et rursus Filius Dei judicaturus est, nec tamen in ea forma apparens in qua Deus est aequalis Patri, sed in ea qua Filius homi
Abbreviated transcription (Latin):
cia conscientiã. atq ita simul ⁊ omᷤ
singuli iudicent᷑. Quȩ nimirũ ius
diuina libri nom̃ accepit. In ea quip¬
pe quodã modo legitur: quidquid
Nconscientia ad testimoniũ etit
deducta. eunc om̃is ante ocłos cul¬
pa reducitur⁊mens seu ꝑ gehen-¬
ne incendia suo grauiꝰ igne crucia¬

Expanded text:
tia conscientiam, atque ita simul et omnes et tia conscientiam, atque ita simul et omnes et singuli judicentur. Quae nimirum vis divina libri nomen accepit. In ea quippe quodammodo legitur quidquid conscientia ad testimonium erit deducta. Tunc omnis ante oculos culpa reducitur, et mens super gehennae incendia suo gravius igne crucia
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ posse qđ uni ẽ. ita nec inimo
ẽe posset qđ sũmi ẽ. Sic̃ gͦ nullã
putant. uł ẽẽ uł futurã ẽẽ par¬
ticulã t̾re incęlo. ita nullã par
ticulã uidere debuimꝰ ignis in
t̾ra. Nunc uͦ ñ solũ int̾ris uerũ
etiã sub t̾ris. ita ẽ ut eũ eructent
u̾tices montium. p̃ter qđ inusi¬
bus hominũ ⁊ eẽ ignẽ int̾ra. &
eũ nasci uidemꝰ ext̾ra quando qui¬
dem & de lignis ⁊ de lapidibus nasci¬
nu: quȩ sunt corpora sine dubitati¬
one t̾rena. Cur gͦ nolunt ut creda¬
mꝰ naturã corpoꝵ t̾renoꝵ aliquando
incorruptibilẽ factã cȩlo ꝯuenientẽ fu¬
turã. sic̃ nc̃ ignis corruptibilis hiscon¬
uenit t̾ris: Nichil gͥ asserunt expon¬
derib atq ordine elem̃toꝵ. ũn om̃ipo¬
tenti do qͥminꝰ faciat corpora nr̃a talia.
uł mala cuncta in memoriã reuooẽ¬
tur. ⁊ m̃tis intuitu mira celeritate
cernant᷑. ut accuset uł excuset scien¬

Expanded text:
esse posse quod imi est, ita nec in imo esse posse quod imi est, ita nec in imo esse posset quod summi est. Sicut ergo nullam putant vel esse vel futuram esse particulam terrae in coelo, idebuimus ignis in terra. Nunc vero non solum in terris, verum etiam sub terris ita est, ut eum eructent vertices montium, praeter quod in usibus hominum et esse ignem in terra et eum nasci videmus de terra, quandoquidem et de lignis et lapidibus nascitur, quae sunt corpora sine dubitatione terrena. Cur ergo nolunt ut credamus naturam corporum terrenorum aliquando incorruptibilem factam coelo convenientem futuram sicut nunc ignis corruptibilis his convenit terris? Nihil igitur asserunt ex ponderibus atque ordine elementorum unde omnipotenti Deo quo minus faciat corpora nostra talia vel mala cuncta in memoriam revocentur, et mentis intuitu mira celeritate cernantur, ut accuset vel excuset scien