comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tempore belli ducem om̃s sequntur.
huic obtemperant. Peracto autẽ
bello. rursum a equalis potentue
omnesfiunt satrapae. Suscepit
ergo eos uilicus & promittens se
mittere eos ad satrapam qui super
se erat ut petebant : aliquot dieb
secum retinuit. Quicum cogni¬
ti essent a barbaris quod essent
mis semper atq: orationibus ua¬
cabunt. & cotudie sacrificium dõ
uictimae salutaris offerebant.
Habentes secum uascula sacra: &
tabulam altaris uice dedicatam:
sus pecti sunt habiti quͥasi perue¬
nirent ad satrapam. & loquerent᷑
cum illo. auerterent illum ad us
suis. & ad nouam xp̃ianȩ fidei reli¬
gionem trans ferrent. sicque
paulatim omis eorum prouintia ue¬
terem cogeretur nouamutare cul¬
turam.: Itaque rapuerunt eos subito
& interemerunt : album quidem
heuualdum uelocioccisione gladu:
nigellum autem longo supplicioꝵ
crucutu: & horrenda membrorũ
omnium discerptione. Quos int̾¬
Quod cum satrapa ille quem uidere

Expanded text:
tempore belli ducem omnes sequuntur, tempore belli ducem omnes sequuntur, huic obtemperant; peracto autem bello, rursum aequalis potentiae omnes fiunt satrapae. Suscepit ergo eos villicus, et promittens se mittere eos ad satrapam qui super se erat, ut petebant, aliquot diebus secum retinuit. Qui cum cogniti essent a barbaris quod essent mis semper atque orationibus vacabant, et quotidie sacrificium Deo victimae salutaris offerebant, habentes secum vascula sacra et tabulam altaris vice dedicatam, suspecti sunt habiti, quia si pervenirent ad satrapam et loquerentur cum illo, averterent illum a diis suis et ad novam Christianae fidei religionem transferrent, sicque paulatim omnis eorum provincia veterem cogeretur nova  Al., in novam mutare culturam. Itaque rapuerunt eos subito, et interemerunt: Album quidem Hewaldum veloci occisione gladii, Nigellum autem longo suppliciorum cruciatu et horrenda membrorum omnium discerptione: quos interprojecerunt. Quod cum satrapa ille quem videre
Abbreviated transcription (Latin):
praedicantibus quicquam moles¬
tiae inferr&. Multisq eos qui
fidem suscipere uellent benefi¬
cus attollens Unde factum est
opitulante gratiadiuina. ut mul¬
tos in breui ab ido latria ad fidem
ti exempla duo quidem presbiteri
denatione anglorum. qui inhib¬
nia multo tempore pro a&er¬
na patria exulauerunt. uener̃
ad prouintiam antiquorum saxo¬
num. si forte aliquos ibidem p̾¬
dicando xp̃o adqui rerepossent:
Erant autem unius ambo sicut de¬
uotionis sic &iam uocabuli. Nã
uterq eorum appellabatur heuuald.
Ea tamen diftinctione. ut prodiuer¬
sacapillorum specie unus niger
heuuald. alter albus heuuald dice¬
r&ur. Quorum uterq pi&ate
religionis imbutus. sed niger heuuald
magissacrarum litterarum erat
scientia institutus. Quiueni
abeo ut transmitterentur ad sa
illum ꝑferre. Non enim habens
regem idem antiqui saxones. sed
satrapas plurimos suae genti prae¬
positos. Qui ingruente belli arti¬
culo: mittunt aequaliter sortes.
& quem cumq sors ostenderit. hunc

Expanded text:
praedicantibus quicquam molestiae inferret; multisque eos qui fidem suscipere vellent beneficiis adtollens: unde factum est, opitulante gratia divina, ut multos in brevi ab idolatria ad fidem ti exempla duo quidam presbyteri de natione Anglorum, qui in Hibernia multo tempore pro aeterna patria exulaverant, venerunt ad provinciam antiquorum Saxonum, si forte aliquos ibidem praedicando Christo adquirere possent. Erant autem unius ambo, sicut devotionis, sic etiam vocabuli: nam uterque eorum appellabatur Hewald; ea tamen distinctione, ut pro diversa capillorum specie unus Niger Hewald, alter Albus Hewald diceretur: quorum uterque pietate religionis imbutus, sed Niger Hewald magis sacrarum litterarum erat scientia institutus  Al., inab eo, ut transmitterentur ad satillum perferre. Non enim habent regem iidem antiqui Saxones, sed satrapas plurimos suae genti praepositos, qui ingruente belli articulo mittunt aequaliter sortes, et quemcumque sors ostenderit, hunc
Abbreviated transcription (Latin):
te quadam tam saeua tem pestas. quae
perditis non nulla expartehis quae
in naui erant rebus. ipsam in latus ia
Saluata sunt tamen omnia quae eran
quia propterme est tempestas haec.
Subtraxit seilli profectioni & remanere
domi passus est. Atuero unus de
socus eius uocabulo uuicberect: cum
ess& & ipse contemptumundi addoc¬
trinae scientiam insignis. Nam multos
annos in hibernia peregrinus a na¬
chor&icam in magna perfectione
uitam egerat. Ascendit nauem &
fresiam ꝑueniens. duobus annis con¬

Expanded text:
te quadam tam saeva tempestas, quae te quadam tam saeva tempestas, quae perditis nonnulla ex parte his quae in navi erant rebus, ipsam in littus  salvata sunt tamen omnia quae erantQuia propter me est tempestas haec, subtraxit se illi profectioni, et remanere domi passus est. » At vero unus de sociis ejus, vocabulo Uictberct, cum esset et ipse contemptu mundi ac doctrinae scientia insignis, nam multos annos in Hibernia peregrinus anachoreticam in magna perfectione vitam egerat DCXC, ascendit navem, et Fresiam perveniens duobus annis con
Abbreviated transcription (Latin):
posito acella & columba nomine
colum chilli uocatur. Audiens
autem uerba uis ionis ecgberect:
prȩcepit fratri qui retulerat. ne
cuiquam haec alteri referr&. ne
forte in lusoria ess& uisio: Ipse
autem tacitus rem considerans. ue¬
racem esse timebat: nec tamen ap̃
parando itinere: quol ad gentes
docendas ir& cessare uolebat.
At post paucos. rursumuenit ad eum
praefatus fraterdicens. Quare tam
neglegenter actepide dixisti ecgberẽ¬
to. quae tibi dicenda prȩcepi:
At nunc uade dicilli. quia uelit nolit.
deb& admonasterium colum bae
uenire : quia aratra eorum non rec¬
te incedunt.
O portet autem
eum. ad rectum haec tramitem re¬
uocare Qui haec audiens denuo¬
prȩcepit fratri. ne haec cui pateface
tus deuisione. nihil ominus temptauit
iter dispositum cum fratrib memora¬
tis incipere. Cumq iam naui in posu¬
issent quae tanti itineris necessitas pos¬
cebat atq oportunos aliquot diebus
uentos exspectarent. Facta est noc¬

Expanded text:
posito a Cella et Columba nomine, posito a Cella et Columba nomine, Columcelli vocatur. Audiens autem verba visionis Ecgberct, praecepit fratri qui retulerat ne cuiquam haec alteri referret, ne forte inlusoria esset visio. Ipse autem tacitus rem considerans, veram  Al., veracem esse timebat: nec tamen a praeparando  Al., parando itinere, quo ad gentes docendas iret, cessare volebat. At post dies paucos rursum venit ad eum praefatus frater, dicnegligenter ac tepide dixisti Ecgbercto quae tibi dicenda praecepi? At nunc vade, et dic illi quia, velit nolit, debet ad monasteria Columbae venire, quia aratra eorum non recte incedunt: oportet autem eum ad rectum haec tramitem revocare. » Qui haec audiens denuoecepit fratri, ne haec cui  Al., cutus de visione, nihilominus tentavit iter dispositum cum fratribus memoratis incipere. Cumque jam navi imposuissent quae tanti itineris necessitas poscebat, atque opportunos aliquot dies  Al., diebus ventos exspectarent, facta est noc
Abbreviated transcription (Latin):
esse necessaria uidebantur: Uenit
die quadam mane primo ad eũ
unus defratribus discipulus quon¬
dam inbritania & minister dõ
dilecti sacerdotis bosili. Cum
eet᷑ idem boisil prȩpositus mo¬
nasterii mailro sensis subabbate
ȩata ut supra narrauimus . re ferens
eiuisionem. qsibi eadem nocte
apparuiss&. Cum expletis in
somnus obrepsiss&. apparuit
magister quondam meus & nutri¬
tor amantissimus boisil. interro¬
gauitq me. an eum cognoscere
possem. Aioadeum: Tues eni
boisil Atille. ad hoc inquiđd
ueni utresponsum dnĩsaluatoris
ecgberecto adferam: quodte tam
referente oport& ad illum uenire.
Dicergo illi. quia non ual& iter qͦđ
proposuit implere : dĩenim uo¬
lunta s est. ut ad columbae mona¬
Erat autem columba primus doctor
fide i xp̃ianae trans montanis pictis
adaquilonem. primusq fundator
monasterii quod inhiinsula mul¬
tis duis scottorum pictorumque
populis uenerabile mansit. qui
uidelic& columba: anno nullis. com¬

Expanded text:
esse necessaria videbantur, venit esse necessaria videbantur, venit die quadam mane primo ad eum unus de fratribus, discipulus quondam in Brittania, et minister Deo dilecti sacerdotis Boisili, cum esset idem Boisil praepositus monasterii Mailrosensis sub abbate Eata, ut supra narravimus, referens ei visionem quae sibi eadem nocte apparuisset: « Cum expletis, insomnus obrepisset, apparuit magister quondam meus et nutritor amantissimus Boisil, interrogavitque me, an eum cognoscere possem. Aio: Etiam, tu es enim Boisil. At ille: Ad hoc inquit, veni, ut responsum Domini Salvatoris Ecgbercto adferam, quod te tamen referente oportet ad illum venire. Dic ergo illi quia non valet iter quod proposuit, implere: Dei enim voluntatis est ut ad Columbae monaErat autem Columba primus doctor fidei Christianae transmontanis Pictis ad aquilonem, primusque fundator monasterii quod in Hii insula multis diu Scottorum Pictorumque populis venerabile mansit. Qui videlicet Columba nunc, a nonnullis com
Abbreviated transcription (Latin):
proadipiscenda in caelis patria re¬
tulimus. proposuit animo plurib
prodesse. id est intoto opere apłico
uerbum dĩ aliquib eorum quae ñ¬
dum audierant gentib euangeli¬
Zando committere. quorum inger¬
mania plurimas nouerat essenatio¬
nes aquib angli uelsaxones quinunc
britaniam in colunt genus & originẽ
duxisse noscuntur.: Unde actenus
auicina gente britonum corruptae
nis adhucritib seruientes. ad quos ueni¬
reprȩfatus xp̃i miles circum nauigata
britania disposuit . siquos forte ex illis
ereptos satanȩ. ad xp̃m transferre
ualer& uelsi hoc fieri nonposs & ro¬
mam uerure aduidenda atque ad¬
oranda beatorum apłorum ac mar¬
tẏrum xp̃i limina cogitauit: sed
ne aliquid horum ꝑficer& suꝑna
illioracula simul &opera restiter.
Siquidem electis sociis strenuis si¬
mis & adprȩdicandum uerbum
idoneis. Ut pote actione simul
& eruditione praeclaris praepa¬
ratis omnib quae nauigantibus

Expanded text:
pro adipiscenda in caelis patria repro adipiscenda in caelis patria retulimus, proposuit animo pluribus prodesse; id est, inito opere apostolico, verbum Dei aliquibus earum quae nondum audierant, gentibus evangelizando committere: quarum in Germania plurimas noverat esse nationes, a quibus Angli vel Saxones qui nunc Brittaniam incolunt, genus et originem duxisse noscuntur; unde hactenus a vicina gente Brittonum corrupte Gnis adhuc ritibus servientes, ad quos venire praefatus Christi miles circumnavigata Brittania disposuit, si quos forte ex illis ereptos Satanae ad Christum transferre valeret, vel si hoc fieri non posset, Romam venire ad videnda atque adoranda beatorum apostolorum ac martyrum Christi limina cogitavit. Sed ne aliquid horum perficeret, superna illi oracula simul et opera restiterunt. Siquidem electis sociis strenuissimis et ad praedicandum verbum idoneis, utpote actione simul et eruditione praeclaris, praeparatisque omnibus quae navigantibus
Abbreviated transcription (Latin):
Limpida discipuł dogmata deseruit :
Ultimiaut̃ hi.
amq diem nonã decimã septẽ b̵habebat
Cum carnis claustra sp̃s egreditur.
Alma nouȩ scandens felix c̃sortia uitae
ciuib angelicis iunctus in arce poli.
Quccessit autem theodoro inepis
nuncupaturU
Uir& ipsescientia
scripturarum inbutus: sed eteccle¬
siasticissimul ac monasterialibus
disciplinis summe instructus. tam¬
& si. prode cessorisuo minime cõ¬
parandus. Qui electus est quidem
inepiscopatum anno dominicę̧
primo mensis iulii. regnantibus
tertio die kłr iuliarum dominica
liarum. & sedit insede sua
die kalendarum septembrium do¬
minica. quiintermultos quos or¬
dinauit antistes. etum gebmundo
hrofenss ecclesiae praesulae de func¬
to. tobiam pro illo consecrauit. uirũ
latina greta & saxonica lingua atq
eruditio non multipliciter instructũ:¬
& cum omni honorificentia nomi¬
nandus famulus xp̃i & sacerdos
ecgberecht quem inhibernia in¬
sula peregrinam ducere uitam.

Expanded text:
Limpida discipulis dogmata disseruit. Ultimi autem hi: Namque diem nonamdecimam September habebat, Cum carnis claustra spiritus egreditur. Alma novae scandens felix consortia vitae, Civibus angelicis junctus in arce poli. Successit autem Theodoro in episnuncupatur: vir et ipse scientia Scripturarum imbutus, sed et ecclesiasticis simul ac monasterialibus disciplinis summe instructus, tametsi praedecessori suo minime comparandus: qui electus est quidem in episcopatum anno Dominicae Iprimo mensis Julii, regnantibus tertio die Kalendarum Juliarum, Dominica liarum: et sedit in sede sua pridie Kalendarum Septembrium Dominica; qui inter multos quos ordinavit antistites, etiam Gebmundo Hrofensis Ecclesiae praesule defuncto, Tobiam pro illo consecravit, virum Latina, Graeca et Saxonica lingua atque eruditione multipliciter  Al., mut cum omni honorificentia nominandus famulus Christi et sacerdos Ecgberct, quem in Hibernia insula peregrinam ducere vitam
Abbreviated transcription (Latin):
aliquem tanti laboris fructum
apud barbaros inuenit audito¬
res. Tum reuersus addilectȩ lo¬
cum peregrinationis solito in si
poterat. suis amplius exuirtu¬
tum exemplis prodesse curabat.
dñi ecgbereht. quia nec ipse ad
prȩdicandum gentibus uenire
permit tebatur. retentus obaliam
culo fuerat prȩmonitus: Nec. uuic¬
bereht illas deueniens in partes quic¬
quam pro ficiebat. temptauit ad¬
huc inopus uerbi mittere uirosscõs
& industrios : In quibus ex imius
uilbrord presbsteru gradu & meri¬
to praefulgebat.: Qui cum illo ad¬
uenissent. erant autem num erox ii.
diuertentes adpippinum ducem
francorum. gratanter ab illo suscep¬
tisunt. Et quia nuper. citeriorem
fresiam expulso inde redbodo

Expanded text:
aliquem tanti laboris fructum apud barbaros invenit auditores. Tunc reversus ad dilectae locum peregrinationis DCXCI, solito in silpoterat, suis amplius ex virtutum exemplis prodesse curabat. Domini Ecgberct, quia nec ipse ad praedicandum gentibus venire permittebatur, retentus  Al. adculo fuerat praemonitus, nec Uictberct illas deveniens in partes, quicquam proficiebat, tentavit adhuc in opus verbi mittere viros sanctos et industrios, in quibus eximius Uilbrord presbyterii gradu et merito praefulgebat. Qui cum illo advenissent, erant autem numero duodecim, divertentes ad Pippinum ducem Francorum, gratanter ab illo suscepti sunt: et quia nuper citeriorem Fresiam, expulso inde Rathbedo
Abbreviated transcription (Latin):
entaliũ anglorum cuius saepius men¬
tionẽ fecimus uiri bene religiosi ac
ꝑ om̃a mente &opere egregii: Quã
& alter ante illũ uir habuerat uxorem.
princeps uidelic& australiũ gyruiorũ
uocabulo tondberecht. sed illo post
modicũ temporis ex quo eã accepit
de functo data ẽ regi p̃fato . Cuius
consortiũ .xii. annis uteretur. ꝑ p&ua

Expanded text:
entalium Anglorum, cujus saepius mentionem fecimus, viri bene religiosi, ac per omnia mente et opere egregii: quam et alter ante illum vir habuerat uxorem, princeps videlicet Australium Gyruiorum, vocabulo Tondberct. Sed illo post modicum temporis ex quo eam accepit defuncto, data est regi praefato: cujus consortio cum duodecim annis uteretur, p
Abbreviated transcription (Latin):
taniam destinato iniunxit. Quã obrẽ
collecta ꝓ hoc in brittaniã synodo quã
diximus. inuenta ẽ in omnib fides inui¬
olata catholica dictũq illi exemplar
eius romã ꝑferendũ. Uerũ ille patri¬
ã reuertens. non multo post quã oceanũ
transiit arreptus infirmitate ac defunct
ẽ corp q eius ab amiris ꝓpt̃ amorẽ scĩ
martini cuius monasterio p̃erat toronis
delatã atq honorifice sepultũ ẽ. Nam
&b enigne ecłȩ ẽ illius hospitorũ cũ brit¬
taniã ir& exceptus ẽ. rogatusꝙ multũ
a fratrib utromã reuertens illo itinere
Deniq ibidẽ adiutores itineris & in iunc¬
ti operis accepit. Qui &si initinere
defunctus ẽ nihilominus exemplum ca¬
tholicae fidei anglorũ romam ꝑlatum
ẽ atq ab apostolico papa omnib: quiaudie
reł legere gratissime susceptum xuII.

Expanded text:
taniam destinato injunxit. Quamobrem taniam destinato injunxit. Quamobrem collecta pro hoc in Brittania synodo quam diximus, inventa est in omnibus fides inviolata catholica: datumque illi exemplar ejus Romam perferendum. Verum ille patriam revertens, non multo postquam Oceanum transiit, arreptus infirmitate, ac defunct corpusque ejus ab amicis propter amorem sancti Martini cujus monasterio praeerat, Turonis delatum, atque honorifice sepultum est. Nam et benigno Ecclesiae illius hospitio, cum Brittaniam iret, exceptus est: rogatusque multum a fratribus, ut Romam revertens, illo itinere Denique ibidem adjutores itineris et injuncti operis accepit: qui etsi in itinere defunctus est, nihilominus exemplum catholicae fidei Anglorum Romam perlatum est, atque ab apostolico papa omnibusque qui vel legere, gratantissime susceptum.
Abbreviated transcription (Latin):
bat uerũ de omnib: pene eiusdẽ prouin¬
ciae monasteriis. ad audiendũ eũ quican¬
tandi erant periti confluebant:. Sed &
ipsũ ꝑloca in quib docer& multi in uitare
curabant: Ipse aut̃ excepto cantandił
legendi munere. & aliud inmandatis
ab apostolico papa acceperat ut cuius ed̃
fidei anglorũ ecła diligent̃ edisceret.
romamq redigens referr&I
nodũ beati papae martini .CV. epis cop&ꝵ
contra eos maxime qui unã in xp̃o ope¬
rationẽ & uoluntatẽ p̃dicabant. secum
ueniens attulit atq in p̃fato religiosis¬
simi abbatis beedicti monasterio trans¬
scribendã cõmodaũ. Iales nãq eotẽ pore
fidẽ constantinopolitanȩ ecłae multum
conturbauerant. sed dno donante ꝓditi
iã tunc & uicti sunt. Nnde uolens agatho
papa sicut in aliis prouincus ita &iam in
britania qualis e& status ecłae quã abe¬
r&icorũ contagiis ediscere: Hoc nego¬
tiũ reuerentissimo abbati iohanni brit¬

Expanded text:
bat, verum de omnibus pene ejusdem provinbat, verum de omnibus pene ejusdem provinciae monasteriis ad audiendum eum, qui cantandi erant periti, confluebant. Sed et ipsum per loca in quibus doceret, multi invitare curabant. Ipse autem excepto cantandi vel legendi munere, et aliud in mandatis ab apostolico papa acceperat, ut cujus esset fidei Anglorum Ecclesia, diligenter edisceret, Romamque rediennodum beati papae Martini, centum quinque contra eos maxime qui unam in Christo operationem et voluntatem praedicabant, secum veniens attulit; atque in praefato religiosissimi abbatis Benedicti monasterio transcribendam commodavit. Tales namque eo tempore, fidem Constantinopolitanae Ecclesiae multum conturbaverunt; sed Domino donante proditi jam tunc et victi sunt. Unde volens Agatho papa, sicut in aliis provinciis, ita etiam in Brittania qualis esset status Ecclesiae, quam ab haereticorum contagiis castus, ediscere; hoc negotium reverentissimo abbati Johanni Brit
Abbreviated transcription (Latin):
a postolorũ principis iuxta hostium
fluminis uuri Uenit romã cum
cooperatore ac socio eiusdẽ operis ce¬
olfrido qui post ipsũ eiusdẽ monaste¬
rii abbas fuit. quod & ante saepius face¬
re consueuerat atq: honorifice ab ea¬
tae memoriae papa agathone suscep
quod fecerat epistolã priuilegu. ex
auctoritate a postolica firmatum:
luxta qđ ecgfridũ regẽ uoluisse ac
licentiã dedisse nouerat . quo conce¬
dente & possessionẽ terrae largiente.
ipsũ monasteriũ fecerat. Accepit
& p̃fatũ iohannẽ abbatẽ brittaniam
ꝑ ducendũ quatenus inmonasterio suo
cursũ canendi annuũ sic̃ ad scm̃ p&rũ ro
utiussionẽ acceperat pontificis. & ordinẽ
uidelic& ritũq canendi ac legendi uiua
uoce p̃fatimonasterii cant᷑atores ed ocen¬
do & ea quae totius anni circulus incele
literis mandando quae actenus in eodẽ
monasterio seruata & amultis iam sunt cir¬
cumquaq transscripta. Non solũ aut̃
idem io hannes ipsius monasterii fr̃s doce¬

Expanded text:
apostolorum principis, juxta ostium fluminis Uiuri, venit Romam cum cooperatore ac socio ejusdem operis Ceolfrido, qui post ipsum ejusdem monasterii abbas fuit, quod et ante saepius facere consueverat, atque honorifice a beatae memoriae papa Agathone susceptquod fecerat, epistolam privilegii ex auctoritate apostolica firmatam; juxta quod Ecgfridum regem voluisse, ac licentiam dedisse noverat, quo concedente et possessionem terrae largiente, ipsum monasterium fecerat. Accepit et praefatum Johannem abbatem Brittaniam perducendum; quatenus in monasterio suo cursum canendi annuuut jussionem acceperat pontificis, et ordinem videlicet, ritumque canendi ac legendi viva voce praefati monasterii cantores edocendo, et ea quae totius anni circulus in celeliteris mandando: quae hactenus in eodem monasterio servata, et a multis jam sunt circumquaque transcripta. Non solum autem idem Johannes ipsius monasterii fratres doce
Abbreviated transcription (Latin):
Etincalcedone. Derũ &xx̃. contra
eutrchen & nestoriũ & eorũ dogmata.
Etiterũ in constantinopoli quinto con¬
gregati sunt concilio. intẽpore iusti¬
mani minoris contratheodorũ & the¬
oder&i &iba epistolas &eorũ dog¬
mata contra cyrillum. & paulo post
& sy nodũ quae facta ẽ in urbe roma
intempore martini papȩ beatissim
indictione .vIii. inperante constantino
pussimo annonono: suscepimus & glo¬
isti glorifi cauerunt. nihi laddentes
ł sub trahentes &anathemati lam
corde &ore quos anathemati Zauer
& quas susceperunt suscipimus glo¬
rificantes dm̃ patrẽ sine initio & fili¬
ũ eius unigenitũ ex patre generatũ
omnes subscribimus. quicũ theo doro
archi ep̃o fidẽ catholicã ex posuimus
ntererat huic sỹnodo pariterꝙ catho¬
licae fidei decr&a firmabat uir uene¬
rabilis iohannes archi cantator ecłae

Expanded text:
et in Chalcedone CDXXX contra et in Chalcedone CDXXX contra Eutychen et Nestorium et eorum dogmata, et iterum in Constantinopoli quinto congregati sunt concilio in tempore Justiniani Minoris contra Theodorum et Theodoreti, et Ibae epistolas, et eorum dogmata contra Cyrillium. Et paulo post: Et synodum quae facta est in urbe Roma in tempore Martini papae beatissimi, indictione prima, imperante Constantino piissimo anno nono suscepimus, et gloisti glorificaverunt, nihil addentes vel subtrahentes; et anathematizamus corde et ore quos anathematizaverunt; et, quos susceperunt, suscipimus, glorificantes Deum Patrem sine initio, et Filium ejus unigenitum ex Patre generatum omnes subscripsimus, qui cum Theodoro archiepiscopo fidem catholicam exposuimusntererat huic synodo, pariterque catholicae fidei decreta firmabat vir venerabilis Joha
Abbreviated transcription (Latin):
& lothario rege cantuariorũ regnii
eius anno .vii. p̃sidente theodoro
gratia dĩ archi epõ brittaniae in sule
& ciuitate doruerness una cũ eo seden¬
tib cperis epis brittaniae insulae
uiris uenerabi lib: ꝓ positis sacro scis
euangelis in loco quis axonicouocabulo
dit symbolũ & generalit̃ omnes scĩ
& uniuersales sy nodi &omnis proba¬
biliũ catholicae ecłae doctorũ chorus
Hos itaq sequentes nos pie atq or¬
thodoxe iuxta diuinitus inspiratam
doctrinam eorũ professi credimus
consonant̃. & confitemur scđm scos
alib: aequalis gloriae & honoris :
Etpost multa eius modi quae ad rec¬
tȩ fidei confessionẽ ꝑtinebant. hȩc
quoq scã sy nodus suis literis addit
sy nodos beatorũ & dõ acceptabiliũ
patrũ. id est qui innicena congrega¬
ti fuerunt .cCC XUIII. contra arriũ
impussimũ & eiusdẽ dogmata
Et in constanti nopolim .c. l. contraues.¬
niam macedonii & eudoxii & eorũ dogxo¬
mata. Et inepheso primo. ccrũ contra

Expanded text:
lothario rege Cantuariorum, regni ejus anno septimo: praesidente Theodoro, gratia Dei archieet civitatis Doruvernis, una cum eo sedentibus caeteris Brittaniae insulaeviris venerabilibus, praepositis sacrosanctis Evangeliis, in loco qui Saxonico vocabulo dit symbolum, et generaliter omnes sancti et universales synodi, et omnis probabilium catholicae Ecclesiae doctorum chorus. Hos itaque sequentes nos pie atque orthodoxe, juxta divinitus inspiratam doctrinam eorum professi credimus consonanter, et confitemur secundum sanctos alibus, aequalis gloriae et honoris. » Et post multa hujusmodi quae ad rectae fidei confessionem pertinebant, haec quoque sancta synodus suis literis addit synodos beatorum et Deo acceptabilium Patrum, id est qui in Nicaea congregati fuerunt CCCXVIII contra Arium impiissimum et ejusdem dogmata, et in Constantinopoli CL contra vesaniam Macedoni et Eudoxi et eorum dogmata, et in Epheso primo CC contra
Abbreviated transcription (Latin):
seiratos fuisse &inimicos regis.
sol& mimicis & factas ab eis iniu¬
rias obsecrantib: placidamen¬
te dimitter&. Talis erat cul¬
paregis ꝓqua occideretur
quod euangelica prȩcepta de¬
uoto corde seruar& in qua
temen eius morte in noxia
luxta praedictum uiridĩ. ue¬
raẽ eius culpa punita: habu¬
erat: enĩ unus exhis. qui eum
occiderunt comitib inlicitũ
coniugiũ. Quod cum ep̃s ꝓ
hibere &corrigere non poss&
ex cõmunicauit eum atq: om¬
nib qui se audire uell& prae¬
cepit nedomum eius intra¬
laturus domũ eius. Quicum
abiss& obuiauit ei antistes. At
rex intuens eum moxtreme fac¬
te pedes ueniã reatus postulans:
Nam & ep̃s parit̃ desiliuit sede¬
rat & enim ipse in equo Iratus
dicotibi inquit quia noluisti
te continere ad omo ꝑditi &
damnati illius tu in ipsa domo
morihabes. Sed credendus est
quia talis mors uiri religiosi.
ñ solum talem culpam diluerit.
tis quã p̃pter obseruantiam

Expanded text:
se iratos fuisse et inimicos regi, se iratos fuisse et inimicos regi, soleret inimicis, et factas ab eis injurias mox obsecrantibus placida mente demitteret. Talis erat culpa regis pro qua occideretur, quod evangelica praecepta devoto corde servaret: in qua tamen ejus morte innoxia, juxta praedictum viri Dei, vera est ejus culpa punita. Habuerat enim unus ex his qui eum occiderunt comitibus, inlicitum conjugium, quod cum episcopus prohibere et corrigere non posset, excommunicavit eum, atque omnibus qui se audire vellent praecepit ne domum ejus intralaturus domum ejus: qui cum abiisset, obviavit ei antistes. At rex intuens eum, mox tremefacte pedes ejus, veniam reatus postulans. Nam et episcopus pariter desiluit: sederat enim et ipse in equo. Iratus Dico tibi, inquit, quia noluisti te continere a domo perditi et damnati illius, tu in ipsa domo mori habes. » Sed credendum est quia talis mors viri religiosi non solum talem culpam diluerit, tis, quia propter observantiam
Abbreviated transcription (Latin):
finin ep̃i. Qui ubi prosperi¬
tatem ei opus euangelui conpe¬
ad se inminis teriũ ordinations
aliis duobus epĩs. Quiaccep¬
to gradu episcopatus. rediit ad
prouintiam. & maiore auctori¬
tate caeptum opus explens.
conos ordinauit: quise in uerbo
fidei & ministerio baptiTandi
adiuuarent. Maxime in ciii¬
tate quae lingua saxonum
ythancaestir appellatur. Sed
& illa que tilaburg cognomunt
quorum prior locus est inripa
pente: amnis. secundus in ripa.
tamensis. Inquibus collecto
examine famulorũ xp̃i. disci¬
plinã uite regularis inquantũ
rudes adhuc capere poteranT
custodiri docuit. Cumque
tempore non pauca in prȩfata
ꝓuincia gaudente rege: con¬
gaudente uniuerso populo.
uite caelestis institutio cõtidi¬
anum sumer& augmentum.
Contigit ipsum regem in stigan¬
te omnium bonorũ inumico.
ꝓpinquorum suorũ manu in¬
terfici. Erant aũ duo germa¬
ni fr̃s qui hoc facinus patrariNT.
Quicum interrogarentur qua

Expanded text:
Finani episcopi; qui ubi prosperFinani episcopi; qui ubi prosperatum ei opus Evangelii compead se in ministerium ordinationis aliis duobus episcopis: qui accepto gradu episcopatus, rediit ad provinciam, et majore auctoritate coeptum opus explens, conos ordinavit, qui se in verbo fidei et ministerio baptizandi adjuvarent, maxime in civitate quae lingua Saxonum Ythancaestir appellatur. Sed et in illa quae Tilaburg cognominatur: quorum prior locus est in ripa Pentae amnis, secundus in ripa Tamensis: in quibus, collecto examine famulorum Christi, disciplinam vitae regularis, in quantum rudes adhuc capere poterant, custodire docuit. Cumque tempore non pauco in praefata provincia, gaudente rege, congaudente universo populo, vitae caelestis institutio quotidianum sumeret augmentum, contigit ipsum regem instigante omnium honorum inimico, propinquorum suorum manu interfici DCLX. Etant autem duo germani fratres qui hoc facinus patrarunt; qui cum interrogarentur quar
Abbreviated transcription (Latin):
consilio sepe inculcar&. Tan¬
dem iuuante amicorum consen¬
su credidit. & facto cum suis con¬
silio. cum exhortatione fauen¬
tibus cunctis & adnuentib fidei :
bapti latus est cumeis afiniano
ep̃o. inuilla regia. cuius sura
memini qui cognominatur ad
murum. Est autem iuxta mu¬
rum quo olim romani breetaniã
insulam prȩcinxere . xirmilib
passuum amari orientali secr&a:
Igitur rex sigberecht a&serni
regni iam ciuis effectus tempora¬
tulans ab osuiu rege utaliquos
sibi doctores dar& quigentem
suam ad fidem xp̃i conuerterenNT
ac fonte salutari abluer&.
Atille mittens ad prouintiam
meditã rraneorũ anglorum
clam aut ad seuirum dĩ ced.
& clato illqͥ sotio altero quodã
prbo. misit praedicare uerbũ
genti orientalium saxonum.
Vbicum omnia ꝑ ambulantes.
multam dño eccłãm congregas¬
sent: Contigit tempore quoã¬
eundem ced redire domum
acꝑ uenire ad eccłem lindis¬
farnensem. ꝓpter conloquiũ

Expanded text:
consilio saepe inculcaret, tanconsilio saepe inculcaret, tandem juvante amicorum consensu credidit, et facto cum suis consilio, cum exhortatione, faventibus cunctis et adnuentibus fidei, baptizatus est cum eis a Finano episcopo in villa regia cujus supra meminimus , quae cognominatur Ad murum. Est enim juxta murum, quo olim Romani Brittaniam insulam praecinxere, duodecim millibus passuum a mari Orientali secreta. Igitur rex Sigberct aeterni regni jam civis effectus, temporatulans ab Osuiu rege ut aliquos sibi doctores daret, qui gentem suam ad fidem Christi converterent ac fonte salutari abluerent. At ille mittens ad provinciam Mediterraneorum Anglorum, clamavit ad se virum Dei Cedd, et dato illi socio altero quodam presbytero, misit praedicare verbum genti Orientalium Saxonum. Ubi cum omnia perambulantes multam Domino Ecclesiam congregassent, contigit quodam tempore eundem Cedd redire domum, ac pervenire ad ecclesiam Lindisfaronensem, propter conloquium
Abbreviated transcription (Latin):
otempore &iam orientales
saxones fidem quã olim ex¬
pulso mellito antis tite abieceri
instantia regis osuiu receperuN :
Erat enim rex eius demgentis
sigberecht. quibus sigberectũ
cognomento paruum regnauit
amicus eiusdem osuiu regis.
Quicum frequenter ad eumin
ꝓuintiam nordanhimbrorum
uenir& solebat eum hortari
ad intellegendum deos eẽ non
posse. qui hominum manibus
factiessent. dumcreandi mathe¬
riã lignũ łlapidem esse non pos¬
se quorum recisurȩ łigni absu¬
merentur. ł inuasa quȩ lib&
humani usus formarentur łces
te despectui habita foras ꝓicerent᷑
& pedibus conculcata in terram
uerterentur dm̃ potius intel¬
legendum maiestate in comp̃¬
hensibilem. humanis oculis in¬
uisibilem omnipotentem a&er¬
num. qui caelum & terram &
na non in uili &caduco meallo.
s& incadis ess& craedenda.¬
creati sunt discerent &facereNT:
a &erna ab illo prȩmia essenT
ꝑcepturi: Haec eshuius modi
multa cum rex osuiu regi sicbe¬
recto amicali & quĩsi fraterno

Expanded text:
tiam Orientales Saxones fidem quam olim, expulso Mellito antistite, abjecerant , instantia regis Osuiu receperunt. Erat enim rex ejusdem gentis Sigberct, qui post Sigberctum cognomento Parvum regnavit, amicus ejusdem Osuiu regis, qui cum frequenter ad eum in provinciam Nordanhymbrorum veniret, solebat eum hortari ad intelligendum deos esse non posse qui hominum manibus facti essent; dei creandi materiam lignum vel lapidem esse non posse, quorum recisurae vel igni absumerentur, vel in vasa quaelibet humani usus formarentur, vel certe despectui habita foras projicerentur, et pedibus conculcata in terram verterentur. Deum potius intelligendum majestate incomprehensibilem, humanis oculis invisibilem, omnipotentem, anum, qui caelum et terram, na non vili et caduco metallo, sed in caelis esset crcreati sunt discerent et facerent, aeterna ab illo praemia essent percepturi. Haec et hujusmodi multa cum rex Osuiu regi Sigbercto amicabili et quasi fraterno
Abbreviated transcription (Latin):
illam dignacreder&
creder&
eam ad benedictionem ł tactum
illius mox melius habituram
nterrogans autem ille. quando
fleo tomataẽ puella: Eut cog¬
nouit quia in luna quasta dixit.
multum insi pienter & in doctxe
fecistis: In luna quasta flebo to¬
mando memini beatȩ memoriae

Expanded text:
illam dignaretur, crederet eam ad benedictionem vel tactum illius mox melius habituram. Interrogans autem ille quando phlebotomata esset puella, et ut cognovit quia in luna quarta, dixit: Multum insipienter et indocte fecistis in luna quarta phlebotomando. Memini enim beatae memoriae
Abbreviated transcription (Latin):
discipuli. Significant inlustrationem totius orbis
per euangelium trinitatis. uiginti quatiuor enim
horis mundi omnis peragitur. quinumerus triplicatus
propter eandem trinitatem inseptuaginta duob:
deducitur. Idcirco autem mittuntur bini propter
praedicandum di amorem & proximi uel mysteri¬
orum geminis testamenta

Expanded text:
discipuli significant illustrationem totius orbis per Evangelium trinitatis; viginti quatuor enim horis mundus omnis peragitur. Qui numerus triplicatus propter eamdem trinitatem in septuaginta duo deducitur. Idcpraedicandum Dei amorem, et proximi, vel mysteriorum gemina Testamenta
Abbreviated transcription (Latin):
descendens qui uulnera eius
curauit. Xp̃s est custus noster quidecaelo descendit
& genus humanum auulneribus peccatorum curauit
Stabularius apostoli sunt uel succedentes eorum
qui in firmitatem nostram praedicatione euange¬
liorum recreant
MARTHAM quae excepit
xp̃m indomosua & ministrabat. Significat ecclesiã
in acuita xp̃m incorde suo excipientem &inopere
iustitiae laborantem. Maria soror eius qua e sedebat
secus pedes xp̃i & audiebat uerbum. De monstraet
eandem ecclesiam infuturo scło ab omni opere cessantem
& in sola contemplatione sapientiae xp̃i requi escentem
HOMO

Expanded text:
descendens, qui vulnera ejus curavit, Christus est custos noster, qui de coelo descendit, et genus humanum a vulneribus peccatorum curavit. Stabularius apostoli sunt, vel successores eorum, qui infirmitatem nostram praedicatione evangelica recreant. Martha, quae excepit Christum in domo sua et ministrabat, significat Ecclesiam in hac vita Christum in corde suo excipientem et opere justitiae laborantem. Maria, soror ejus, quae sedebat secus Christi pedes et audiebat verbum, demonstrat eamdem Ecclesiam in futuro saeculo ab omni opere cessantem, et in sola contemplatione sapientiae Christi requiescentem. Homo
Abbreviated transcription (Latin):
formam habet legis qua exp̃m ad nuntiauit & remis¬
sionem peccatorum perlauacri gratiam prredicauit
MAGi figurauerunt gentium populus lucem fidei
cognituros indicantes sacramentorum muneribus xp̃m
perthus esse dm̃. permyrra hominem passum adq sẽpultũ
peraurum regem omnium scorum. HΕRΟDES qui in¬
fantum necem intulit diaboli. formam expressit uel gen¬
tium qui cupientes extinguere nomen xp̃i demundo in
cedem martyrum seuierunt. MUTin euangelio¬
significantur. quifidem xp̃i non confitentur: Ce¬

Expanded text:
formam habuit legis, quae Christum annuntiavit, et remissionem peccatorum per lavacri gratiam praedicaviMagi figuraverunt gentium populos, lucem fidei cognituros, indicantes sacramper thus esse Deum, per myrrham hominem passum atque sepultum, per aurum regem omnium saeculorum . 143. Herodes, qui infantibus necem intulit Mattheus II, diaboli formam expressit, vel gentium, qui, cupientes exstinguere nomen Christi de mundo, in caede martyrum saevierunt. 144. Musignificant illos qui fidem Christi non confitentur.
Abbreviated transcription (Latin):
one uitia resecantur. & criminibus carnes
nr̃ȩ quasi crinibus exsuamur . atque inde
innouitate sensibus. ut comis rudibus inenit&

Expanded text:
one vitia recensentur, et criminibus carnis nostrae quasi crinibus exuamur, atque inde innovatis sensibus, ut comis rudibus enit
Abbreviated transcription (Latin):
mum animarum populidĩ illuc occurrere.
atq ibi compleri. ubi datur pars his quiocto.
sicut quidam disserens. salamonis dicta sapient̃
exposuit: Id circo autem totius quinquagesime
dies post dñi resurrectionẽ. resoluta abstinentia.
in sola l&icia caelebrantur. ꝓpt̃ figuram futurae

Expanded text:
mum animarum populi illuc occurrere atque ibi compleri ubi datur pars his qui octo, sicut quidam disserens Salomonis dicta sapienter exposuit . Idcirco autem totius quinquagesimae dies post Domini resurrectionem resoluta abstinentia in sola laetitia celebrantur, propter figuram futurae
Abbreviated transcription (Latin):
riaͦ caelebrare sanxerunt. uel ad excitandtan
immitationem uelut meritis eorũ consociemur.
atq: orationibus adiuuemur: Ita tamen ut nulli
martyrũ sed ipsi dm̃ martyrum. quamuis in me¬
morus martyrũ constituamus. Altaria quis
enimant qͥstitũ. in locis sc̃orum corporũ adsistens
altari aliquando dixit: Offerimus tibi p&rȩ
aut paulae. aut cypriane : Sed quod offertur : of¬
fertur dõ qui martires coronauit : Apud memo¬
rias eorum quos coronauit: Quos ex ipsorũ locoꝵ
amore maior affectus exsurgad acuendam cari

Expanded text:
rio celebrare sanxerunt , vel ad excitandam imitationem, vel ut meritis eorum consociemur, atque orationibus adjuvemur, ita tamartyrum, sed ipsi deo martyrum quamuis in memoriis martyrum constituamus altaria. quis enim antistitum in locis sanctorum corporum adsistens altari aliquando dixit: offerimus tibi, Petre aut Paule aut Cypriane, sed quod offertur, offertur deo, qui martyres coronauit, apud memorias eorum quos coronauit, ut ex ipsorum locorum admonitione maior adfectus exsurgat ad acuendam cari
Abbreviated transcription (Latin):
tuis resurrexit. Sed &tam ꝓ aliis scicram̃¬
tis quȩ ꝑ eundem significantur. guienim
sicut dicit apostolus. Mortuus est ꝓpter delic
ta nostra. &resurrexit ꝓpter iustificationem
nostra T ransitus quidam in illa passionedñi
& resurrectione sacratus est: Nam& uocabulũ
ipsũd quod pascha dicitur. nongrecum segco
sed ex¬

Expanded text:
tuis resurrexit, sed etiam pro aliis sacrametuis resurrexit, sed etiam pro aliis sacramentis quae per eumdem significantur. Qui enim, sicut dicit Aposta nostra et resurrexit propter iustificationem nostram, transitus quidam de morte ad uitam in illa passione domini et resurrectione sacratus est. nam etiam uocabulum ipsum, quod " pascha dicitur, non Graecum, sicsed
Abbreviated transcription (Latin):
ueneratio. hinc cȩlebratur. ꝓ eo quod eodem die
dñs insepulcro quieuit. Unde & bene hebreo ser¬
mone sabbatum requies int̃pr&citur. Siue quod
ds̃ eodem dice requieuit mundo ꝑfecto. siue quod
hic autem dies inter mortem xp̃i & resurrectionẽ
medius est: Significans requi ẽ quandam animar
abomni labore omniumque molestiarum post mor¬
tem. ꝑ quam fit transitus ꝑresurrectionem
carnis. adillam uitam quam dñs nr̃ ih̃s xp̃s
sua resurrectione p̾monstrare dignatus est
scicramentum quod nunc insciluatoris nostri
misterio manifestissime caelebratur. in u&eri
testamento figuraliter primum gestum est. quan
do agno occiso. pascha caelebrauit populus dĩ
in aegipto: Cuius figura inueritate completa est
in xp̃o. qui sicut oues adimmolandd̃ ductus est.
Cuius sanguinem linitis postibus. Id est cuius
signo erucis. signatus frontibus nr̃is. aꝑditione
cuius quidem diem paschalis resurrectionis
non solum ꝓ id caelebramus quod in eodem a mor¬

Expanded text:
eneratio hinc celebratur, pro eo quod eodem die Dominus in sepulcro quievit. Unde et bene in Hebraeo sermone Sabbatum requies interpretatur, sive quod Deus eodem die requievit mundo perfecto, sive quod Hic autem dies inter mortem Domini et resurrectionem medius est, significans requiem quamdam animarum ab omni labore omnium molestiarum post mortem, per quam fit transitus per resurrectionem carnis ad illam vitam quam Dominus noster sua resurrectione praemonstrasse dignatus estpaschale sacramentum, quod nunc in Salvatoris nostri mysterio manifestissime celebratur, in Veteri Testamento figuraliter primum gestum edo, agno occiso, Pascha celebravit populus Dei in Aegypto. Cujus figura in veritate completa est in Christo, qui sicut ovis ad immolandum ductus est, cujus sanguine illitis postibus nostris, id est, cujus signo crucis signatis frontibus nostris, a perditCujus quidem diem paschalis resurrectionis, non solum pro eo celebramus, quod in eodem a mor
Abbreviated transcription (Latin):
uero doc¬
torem suꝑbum & arrogantem demonstract. quidurius
increpationem suam fidelis intrac scã ecclesiam in rogat.
figuram diaboli habuit in huius scłi
captiuitate. populumdĩ ꝑditum & terrenis uitiorum
operibus pracegrauare temptauit

Expanded text:
ero doctorem superbum et arrogantem demonstrat, qui durius increpationem suam fidelibus intra sanctam Ecclesiam irrogat. figuram diaboli habuit, qui in hujus saeculi captivitate populum Dei perdere et terrenis vitiorum operibus praegravare tentavit
Abbreviated transcription (Latin):
eundem redemptorem d̃m figurauit
quidemontis altitudine. Id est caelorum discendens
sublimiter. humiliatus seipsum a formađi usq ad formã
hominis acmortuis membra sua membri conposuit
nostraxe mortalitatis sue corpore medicina aptauit

Expanded text:
eumdem Redemptorem Dominum figuravit, qui de montis altitudine, id est, coelorum descendens sublimitate, humiliavit seipsum a forma Dei usque ad formam hominis, ac mortuis membris sua membra composuit, et nostram mortalitatem sui corporis medicina sanavit
Abbreviated transcription (Latin):
pudicitia & non solũ ab opere inmundo se abste¬
neat sed etiã aboculi & uerbi & cogitationiᷤ orrore.
apud dm̃ ueniã ꝓsubditorũ facinorib ualeat.
Qui enim ista sectauerit & dĩ minister utilis erit
ipsi testantur instituti sunt ad exẽplo lxx seniorũ¬
tã quã sacerdotes ꝓpter sollicitudinẽ pauperũ hu
inuicis &uillis constituti cuperant sibi comissas
aecclesias habentes licentia constituere lectores
ep̃i in cuius regione prae esse noscuntur. Hu autẽ
a solo ep̃o ciuitatis cuius adiacent ordinantur

Expanded text:
pudicitia, ut non solum ab opere immundo se abstipudicitia, ut non solum ab opere immundo se abstineat, sed etiam a jactu oculi, et cogitationis errore, apud Deum veniam pro subditorum facinoribus valeat. Qui enim ista sectaverit, et Dei minister utilis erit,ipsi testantur, instituti sunt ad exemplum septusacerdotes propter sollicitudinem pauperum. Hi in villis et vicis constituti gubernant sibi commissas Ecclesias, habentes licentiam constituere lectores,episcopi, in cujus regione praeesse noscuntur; hi autem a solo episcopo civitatis cui adjacent ordinantur
Abbreviated transcription (Latin):
pascere uestire nudos. suscipere peregrinus
captiuus redemere: uiduas ac pupillus tuere ꝑui¬
gilẽ incunctis ex hibere curã ꝓuidentiã distributionẽ
disce&a in quo &iã & ospitalitas ita erit praecipua
ut om̃s cũbenignitate & caritate suscipi&. si enim
om̃s fidelis illud euangelicũ audire desiderant.
Hospes fui & suscepistis me. Quanto magis ep̃s cuius
diuersorũ cunctorũ esse deb& receptaculũ. laicus
enim unũ aut duos suscipiens implebit: ospitalitas
autẽ saecularib derimendis oport& eũ. Causã merito
discernere ñ gratiã neq enim sic deb& ep̃s susci¬
pere potentẽ ut contrist& contra iusticiã pauperẽ
neq ꝓpaupere aufferre iusticiã apotente. HNonde¬
fendat in ꝓbũ ne scã indigno comitenda arbitr&ur.
neque argu& & inpugn& cuius crimen non rep̃hendit
Erit quoq illi &iã iuxta apostolũ mansu&udo
paciencia sobri&as moderatio. abstinentia siue

Expanded text:
pascere, vestire nudos, susscipere peregrinos, pascere, vestire nudos, susscipere peregrinos, captivos redimere, viduas ac pupillos tueri, pervigilem in cunctis exhibere curam providentia et distributione discreta. In quo etiam et hospitalitas ita erit praecipua, ut omnes cum benignitate et charitate suscipiat. Si enim omnes fideles illud evangelicum audire desiderant: Hospes fui, et suscepistis me ; quanto magis episcopus, cujus diversorium cunctorum debet esse receptaculum? Laicus enim unum aut duos suscipiens implevit hospitalitatiautem saecularibus dirimendis oportet eum causam merito discernere, non gratia, neque enim sic debet episcopus suscipere potentem, ut contristet contra justitiam pauperem, neque pro paupere auferat justitiam a potente. 20. Non defendat improbum, nec sancta indigno committenda arbitretur, neque arguat, aut impugnet, cujus crimen non reprehendit. Erit quoque illi etiam juxta Apostolum mansuetudo, patientia, sobrietas, moderatio, abstinentia, sive
Abbreviated transcription (Latin):
deuirtute continentiȩ dedisciplima iusticia unũ¬
cui quando uel quo modo ꝓferat: Cuius p̃c&eris
speciali officiũ est scripturas legere ꝑcurrere canores
exẽpla sc̃oꝵ immitari uigiliis ieiuniis orationibus
incũbere cũ fratrib habere pacẽ nec quẽquã ex m̃¬
bris suis discerpere. Hullũ dãnare nisi conꝓbatũ
nullũ ex comunica nisi discussũ quiq ita humiliter
pariter & autoritate praestabit ut naec ꝑnimiã
humilitatem suã subditorũ uita conualescere faciat
nec in moderatã auetoritate se ueritates potestatẽ
exerceat sed tanto caucius erga commissus agat
quanto durius axp̃o iudicari formidat. Tenebiõ
quoque illã suꝑ eminentẽ donis omnib: caritatẽ
sine qua omnes uirtus nihil est. Custus enim sc̃itates
caritas est. Locus autẽ huius custodes humilitas
sit munda & libera inter haec oportebit eũ sollierta
dispensationẽ curã pauperũ gerere: Esurientes

Expanded text:
de virtute continentiae, de disciplina justitiae: unumde virtute continentiae, de disciplina justitiae: unumcui, quando, vel quomodo proferat. Cujus prae caeteris speciale officium est, Scripturas legere, percurrere canones, exempla sanctorum imitari. Vigiliis, jejuniis, orationibus incumbere, cum fratribus pacem habere, nec quemquam in membris suis despicere, nullum damnare, nisi comprobatum, nullum excommunicare, nisi discussum. Quique ita humilitatem pariter et auctoritatem praestabit, ut neque per nimiam humilitatem suam subditorum vitia convalescere faciat, neque per immoderatam auctoritatem severitatis potestatem exerceat; sed tanto cautius erga commissos agat, quanto durius a Christo judicari formidat. 18. Tenebit quoque illam supereminentem donis omnibus charitatem, sine qua omnis virtus nihil est; custos enim sanctitatis charitas, locus autem hujus custodis humilitas.sit munda et libera. Inter haec oportet eum sollicita dispensatione curam pauperum gerere, esurientes
Abbreviated transcription (Latin):
non ãbient occupare qui enim inerudientes adq insti¬
depeccatis argu& ipse apeccato deb& esse alienus nã¬
cũ qua fronte subiectus arguere poterit cũ illis tantũ
recta facere desinat recte docerit primitus quippe
sem&ipsũ corregere deb& qui alius adbene uiuendũ
ãmonere i stud ȩc ita ut in omnib sem & ipsũ formã
uiuendi p̃beat cunctus que adbonũ opus & doctrina
&opera ꝓuoc& cui &iã & scientiã seripturarũ neces¬
sariae est quia si ep̃i tantũ scã sit uita sibi soli potest
ꝓdesse sic uiuens: Porro si & doctrina fuerit eruditus
potest caxeros quoq: instruere & docere suos & ad¬
uersarios reꝑcutere quinisi refutati fuerint adq
conuicti. facile possunt simplicũ corda ꝑ uertere
Huius autẽ sermo deb& esse purus simplex & aꝑtus
plenus grauitatis & onestitatis plenus suauitatis
gratiȩ. Tractans demisterio legis dedoetrina fidei

Expanded text:
locum non ambiat occupare. Qui enim in erudiendis atque instlocum non ambiat occupare. Qui enim in erudiendis atque instde peccatis arguit, ipse a peccato debet esse alienus. Nam qua fronte subjectos arguere poterit, cum illi statim recta facere, desinat recta docere. Prius quippe semetipsum corrigere debet, qui alios ad bene vivendum monere studet, ita ut in omnibus semetipsum formam vivendi praebeat, cunctosque ad bonum opus et doctrina et opere provocet. Cui etiam scientia Scripturarum necessaria est: quia si episcopi tantum sit sancta vita, sibi soli potest prodesse sic vivens. Porro si et doctrina fuerit eruditus, potest caeteros quosque instruere, et docere suos, et adversarios repercutere. Qui nisi refutati fuerint atque convicti, facile possunt simplicium corda pervertere. Hujus autem sermo debet esse purus, simplex et apertus, plenus gravitate et honestate, plenus suavitate et gratia, tractans de mysterio legis, de doctrina fidei,