comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s plũbũ uersi st̃. quia ñ ad uͥtutẽ. s ad
uicia etiã in tribulatione ꝓrupert᷑. Aes
ꝯppe dũ ꝑcutit᷑. ampliꝰ metallis oȩteris
sonitũ reddit. Quigͥ in ꝑcussione posit̾
erũpit ad sonitũ murmurationis: in
aere uersus ẽ in medio fornacis. Stagnũ
uͦ cũ argento cõponit᷑: argenti specie̾ men¬
titur. Qui gͦ simulationis uicio ñ caret
in tribulatione: stagnũ factꝰ ẽ in fornace.
ferro autẽ utit᷑. qui uite ꝓximi insidiat᷑.
ferrũ itaq in fornace ẽ: qui nocendi mali¬
ciam ñ amittit in tribulatione. Plũbum
quoq ceteris metallis ẽ grauiꝰ. In fornace
gͦ plũbum inuenit᷑. qui sic peccati sui
pondere p̾mit᷑. ut etiã in tribulatione
positus: a terrenis desideriis non leuet᷑
Hinc rursũ sc̃ptũ est. Multo labore sub¬
ditũ est. & ñ exiuit de ea nimia rubigo
eius neq ꝑ ignẽ. Ignẽ qͥppe nobis tribula¬
tionis admouet. ut in nos uitioꝵ rubi¬
ginem uitioꝵ purget. S ꝑ ignẽ rubi

Expanded text:
a non ad virtutem, sed ad vitia etiam in tribulatione proruperunt. Aes quippe dum percutitur, amplius metallis caeteris sonitum reddit. Qui igitur in percussione positus erumpit ad sonitum murmurationis, in aes versus est in medio fornacis; stannum vero cum ex arte componitur, argenti speciem mentitur. Qui ergo simulationis vitio non caret in tribulatione, stannum factus est in fornace. Ferro autem utitur, qui vitae proximi insidiatur. Ferrum itaque in fornace est qui nocendi malitiam non amittit in tribulatione. Plumbum quoque caeteris metallis est gravius. In fornace ergo plumbum invenitur, qui sic peccati sui pondere premitur, ut etiam in tribulatione positus, a terrenis desideriis non levetur. Hinc rursum scriptum est: « Multo labore sudatum est, et non exivit de eo nimia rubigo ejus neque per ignem; » ignem quippe nobis tribulationis admovet, ut in nobis rubiginem vitiorum purget, sed nec per
Abbreviated transcription (Latin):
ns ꝑ molestias tarde flagello suo menti
dm̃ indicat. quẽ mens ipsa carni p̾sidens
non uidebat. ita ut anxietatẽ sp̃c ꝓficere
in hoc mundo cupientis uelud iter ten¬
dentis impediat. donec ei inuisibilẽ qui
sibi obuiat innotescat. Unde & bene ꝑ pe¬
trum dicit᷑. Correptionẽ habuit suȩ uesa

Expanded text:
ro per molestias tarda, flagello suo menti Deum indicat, quem mens ipsa carni praesidens non videbat, ita ut anxietatem spiritus proficere in hoc mundo cupientis, velut iter tendentis impediat, donec ei invisibilem qui sibi obviat, innotescat. Unde et bene per Petrum dicitur: Correptionem habuit suae ves
Abbreviated transcription (Latin):
incidunt. quia uidelicet dũ prelatȩ digni¬
tati saltẽ innoxie & latent᷑ derogant᷑.
quasi regis suꝑpositi uestẽ secant᷑. S tam̃
ad semetipsos redeunt. seq uehementissi¬
me uel de tenuissima uerbi laceratione
rep̾hendunt. Unde bene & illic seͥptũ ẽ.
Post hȩc dauid ꝑcussit cor suũ eoqͦd abs¬
cidisset oram clamidis saul. facta qͥppe
p̃positoꝵ oris gladio ferienda ñ sunt:
etiã cũ recte rep̾hendenda iuidicantur.
Si qnͣdo uͦ contra eos uel in minimis lin
gua labit᷑. necesse eͣ ut ꝑ afflictionẽ pe¬
nitenciȩ cor p̾matur. quatinꝰ ad semet¬
ipsum redeat. & cũ prepositȩ potestati
deliquerit: eiꝰ contra se iudiciũ a quo
sibi p̾lata ẽ ꝑhorrescat. Nam cũ ppositis
delinqͥmꝰ. eius ordinationi qͥ eos nobis pͣ¬
tulit obiuamꝰ. Unͣ moyses quoq cũ contͣ

Expanded text:
incidunt, videlicet dum praelatae digniincidunt, videlicet dum praelatae dignitati saltem innoxiae et latenter derogant, quasi regis superpositi vestem foedant. Sed tamen ad semetipsos redeunt, seque vehementissime de tenuissimi verbi laceratione reprehendunt. Unde et bene illic scriptum est, quia post haec David percussit cor suum, eo quod abscidisset oram chlamydis Saul. Facta quippe praepositorum oris gladio ferienda non sunt, etiam cum rede reprehendenda iudicantur. Si quando vero contra eos vel igua labitur, necesse est, ut per afflictionem poenitentiae comprimatur, quatinus ad semetipum redeat, et cum praepositae potestati deliquerit, ejus contra se judicium, a quo sibi praelatus est, perhorrescat. Nam cum praepositis delinquimus, ordini ejus, qui eos nobis praetulit, obviamus. Unde Moises quoque, cum cont
Abbreviated transcription (Latin):
qui iã tam longo tempore ꝑsecutionis eius
mala tolerabat. Cũq eum uiri sui ad feri¬
endũ saul accederent. fregit eos responsio¬
nibꝰ. quia manũ mittere in xp̃m dñi non
deberent. Qui tam̃ occulte surrexit. &
oram clamidis eiꝰ abscidit. Ed enĩ ꝑ saul
nisi mali rectores. qͥd ꝑ lauid. nisi boni
subditi designant᷑. Saul gͥ uentr̃e pur¬
gare ẽ: prauos pͣpositos conceptã in corde
malitiã usq ad oꝑa miseri odoris extende¬
re. & cogitata apud se noxia factis exte¬
riorib exequendo monstrare. Quẽ tamen
dauid ferire metuit. qͥa piȩ subditoꝵ m̃¬
tes ab om̃i se peste obtrectacionis abstinen¬
tes p̃positoꝵ uitã. nullo linguȩ gladio ꝑ
cutiunt. etiã cũ de imꝑfectione rep̃hen¬
dunt. qͥ & si qnͣdo ꝓ infirmitate se se abs¬
tinere iux posst᷑ ut non extrema quȩdã
atq exteriora p̾positoꝵ mala. s tam̃ hu¬
milit̾ loquant᷑ quasi oram clamidis silent᷑

Expanded text:
qui jam tam longo tempore persecutionis ejus qui jam tam longo tempore persecutionis ejus mala tolerabat. Cumque eum viri sui ad feriendum Saul accenderent, fregit eos reprehensionibus, quia manum mittere in christum Domini non deberent. Qui tamen occulte surrexit, et oram chlamydis ejus abscidit . Quid per Saul, nisi mali rectores? quid per David, nisi boni subditi designantur? Saulem igitur ventrem purgare est, pravos praepositos conceptam in corde malitiam usque ad opera miseri odoris ostendere, et cogitata apud se noxia factis exterioribus exsequendo monstrare. David namque Saulem ferire metuit, quia piae subditorum mentes, ab omni se peste obtrectationis abstinentes, praepositorum vitam nullo lingucutiunt, etiam cum de imperfectione reprehendunt. Qui et si quando pro infirmitate sese abstinere vix possunt ut non extrema quaedam, atque exteriora praepositorum mala, sed tamen humiliter loquantur, quasi oram clamidis silenter
Abbreviated transcription (Latin):
in circuitii & intꝰ oculis plena describunt᷑.
Dignũq ẽ ut cuncti qui p̾sunt intꝰ atq
in circuitu oculos habeant. qͣtmꝰ & inter¬
no uidici in semetipsis placere studeant.
& exempla uitȩ externis p̾bentes ea etiã
que in aliis ft̃ corrigenda dep̾hendant.
Ammonendi st subditi. ne p̾positoꝵ suoꝵ
uita temere udicent. si qͥd eos fortasse
agere rep̾hensibilit̾ uident. ne unde recꝰ
te mala redarguunt: inde ꝑ elationis im¬
pulsum in ꝓfundiora mergant᷑. Ammo¬
nendi stͣ. ne cũ culpas p̃positoꝵ considerat.
contͣ eos audatiores fiant. s sic si qua ual
de st̃ eoꝵ praua: apud semetipsos diui¬
dicent. ut tam̃ diuino timore constricti.
ferre sub eis iugũ reuerentiȩ non recu¬
sent. Ed̾ melius ostendimꝰ. si clauid factũ
ad mediũ deducamꝰ. Saul qͥppe ꝑsecutor
cũ ad purgandũ uentre speluncã fuisset in¬
gressus: illic cũ uiris suis dauid merat.

Expanded text:
in circuitu et intus oculis plena describuntur . in circuitu et intus oculis plena describuntur . Dignum quippe est ut cuncti qui praesunt intus atque in circuitu oculos habeant, quatenus et interno judici in semetipsis placere studeant, et exempla vitae exterius praebentes, ea etiam quae in aliis sunt corrigenda deprehendant. Admonendi sunt subditi, ne praepositorum suorum vitam temere judicent, si quid eos fortasse agere reprehensibiliter vident; ne unde mala recte redarguunt, inde per elationis impulsum in profundiora mergantur. Admonendi sunt, ne cum culpas praepositorum considerant, contra eos audaciores fiant, sed sic si quade sunt eorum prava, apud semetipsos dijudicent, ut tamen divino timore constricti ferre sub eis jugum reverentiae non recusent. Quod melius ostendimus, si David factum ad medium deducamus. Saul quippe persecutor, cum ad purgandum ventrem speluncam fuisset ingressus, illic cum viris suis David inerat,
Abbreviated transcription (Latin):
apeccati torpore disiungit. Bene autẽ
dicit᷑ ne deleris sompnũ oculis tuis. nec¬
ocuilis dare e. intencione cessante. fub di¬
toꝵ curã om̃mo negligere. Palpebrȩ uͦ
dormitant. cũ cogitaiones ñe ea que in
subditis arguenda cognosct᷑. pigreline
depͥmente dissimulant. Plene enĩ dormi¬
re ẽ. comissoꝵ acta nescire. nec corrige̾.
Non autẽ dorinire s dormitare ẽ. quȩ
quidẽ rep̾hendenda st̃ cognoscere. s tam̃
ꝓpt̾ mentis tediũ dignis ea increpatioibꝰ
non emendare. Dormitantis uͦ oculus ad
plenissimu somnũ ducit᷑. qͥa dũ plerũq
qui preest malũ qͦd cognoscit ñ resecat
ad hoc qnͣdoq negligentie suȩ merito ꝑue¬
nit. ut quod a subiectis delinqͥt᷑ non cognos
cat. Ammonendi st̃ itaq qui p̾sunt. ut ꝑ
circũ spectionis studiũ oculos ꝑuigiles intꝰ
& in circuitii habeant. & cęli animalia fie¬
ri contendant. Ostensa qͥppe cęli animalia

Expanded text:
a peccati torpore disjungit. Bene autem a peccati torpore disjungit. Bene autem dicitur: Ne dederis somnum oculis tuis. oculis dare, est intentione cessante subditorum curam omnino negligere. Palpebrae vero dormitant, cum cogitationes nostrae, quae in subditis arguenda cognoscunt, pigredine deprimente dissimulant. Plene enim dormire, est commissorum acta nescire, nec corrigere. Non autem dormire, sed dormitare est, quae quidem reprehendenda sunt cognoscere, sed tamen propter mentis taedium dignis ea increpationibus non emendare. Dormitando vero oculus ad plenissimum somnum ducitur, quia dum plerumque qui praeest, malum quod cognoscit non resecat, ad hoc quandoque negligentiae suae merito pervenit, ut quod a subjectis delinquitur, nec agnositaque qui praesunt, ut per 39 circumspectionis studium oculos pervigiles intus et in circuitu habeant, et coeli animalia fieri contendant. . Ostensa quippe coeli animalia
Abbreviated transcription (Latin):
ne audacẽ reum pͥus ꝑ confessionẽ liga¬
re studuit. & postmodũ ꝑ inuectionem
secare. Celauit paululũ quȩ quesiuit. s ꝑ¬
cussit repente que tenuit. Pigrius enĩ for¬
tasse incideret. si ab ipso sermonis exordio
aꝑte culpã ferire uoluisset. s pͥmissa si¬
militudine eam quã occultabat exacuit
increpationem. Ad egrũ medicꝰ uenerat. se¬
candũ uulnꝰ uidebat. s de pacientia egri
dubitabit. Abscondit gͥ ferrũ medicina¬
le sub ueste. qͦd eductũ subito fixit in
uulnere. ut secantẽ gladiũ sertiret eger.
antequã cerneret. ne ante cerneret. sen¬
tire recusaret.
liter ammonendi stͣ leti. atq alit̾ tris¬
tes. Lȩtis uidelicet inferenda stͣ tristia
quȩ sequunt᷑ ex supplicio. tristib uͦ inferen¬
da stͣ lȩta quȩ ꝓmittunt᷑ ex regno. Discant
lȩti ex minarũ asꝑitate qͦd timeant. audi-¬
ant tristes pͣmioꝵ gaudia. de quibꝰ p̾su¬

Expanded text:
ne audacem reum prius per confessionem ligane audacem reum prius per confessionem ligare studuit, et postmodum per invectionem secare. Celavit paululum quem quaesivit, sed percussit repente quem tenuit. Pigrius enim fortasse incideret, si ab ipso sermonis exordio aperte culpam ferire voluisset; sed praemissa similitudine, eam quam occultabat exacuit increpationem. Ad aegrum medicus venerat, secandum vulnus videbat, sed de patientia aegri dubitabat. Abscondit igitur ferrum medicinale sub veste, quod eductum subito fixit in vulnere, ut secantem gladium sentiret aeger antequam cerneret, ne si ante cerneret, sentire recusaret.Aliter admonendi sunt laeti atque aliter tristes . Laetis videlicet inferenda sunt tristia quae sequuntur ex supplicio; tristibus vero inferenda sunt laeta, quae promittuntur ex regno. Discant laeti ex minarum asperitate quod timeant; audiant tristes praemiorum gaudia, de quibus praesu
Abbreviated transcription (Latin):
sania temꝑat᷑. quia cũ sensus potenciũ ꝑ
elationẽ in furore uertit᷑: dignũ ẽ ut ad
salutẽ mentis quasi dulcedine citharȩ. lo¬
quutionis m̃e tranqͥllitate reuocet᷑. Aliqnͣ¬
do enĩ cũ huiꝰ scłi potentes arguunt᷑ pͥus ꝑ
quasdã similitudines uelud de alieno ne¬
gocio requirendi st̃ & cũ rectam sentenci¬
am qͣsi in alterũ ꝓtulerint. tc̾ modis con¬
gruentibꝰ de ꝓprio reatu feriendi st᷑. ut
mens de temporali potencia tumida: con¬
tra corripientẽ nequa quã se erigat. quȩ
suo sibi uidicio suꝑbiȩ ceruicẽ calcat. ꝙ in
nulla sui defensione se exerceat. quem
sentencia ꝓpͥi oris ligat. Hinc ẽ enim qdͦ
nathan ꝓphã arguere regem uenerat. &¬
quasi de causa pmꝑis contra diuite ui¬
diciũ querebut. ut prius rex sentenciam
diceret. & reatũ suũ postmodũ audiret.
quatinꝰ nequaqu̾ã iusticiȩ contradiceret.
quã in se ipse ꝓtulisset. Uir itaq sc̃s. &
peccatorẽ considerans. & regem miro ordi¬

Expanded text:
sania temperatur; quia cum sensus potentum per elationem in furorem vertitur, dignum est ut ad salutem mentis quasi dulcedine citharae, locutionis nostrae tranquillitate revocetur. Aliquando autem cum hujus saeculi potentes arguuntur, prius per quasdam similitudines velut 37 de alieno negotio requirendi sunt; et cum rectam sententiam quasi in alterum protulerint, tunc modis congruentibus de proprio reatu feriendi sunt; ut mens temporali potentia tumida contra corripientem nequaquam se erigat, quae suo sibi judicio superbiae cervicem calcat; et in nulla sui defensione se exerceat, quam sententia proprii oris ligat. Hinc est enim quod Nathan propheta arguere regem venerat, et quasi de causa pauperis contra divitem judicium quaerebat ; ut prius rex sententiam diceret, et reatum suum postmodum audiret, quatenus nequaquam justitiae contradiceret, quam ipse in se protulisset. Vir itaque sanctus et peccatorem considerans et regem, miro ordi
Abbreviated transcription (Latin):
& nisi cũ tempore medicamenta conue¬
niant : constat ꝓcul dubio qͦd medendi
officiũ amittant. S cũ tempꝰ subditis ad
correptionẽ querit᷑. sub ipso culparum
pondere: pacientia p̾sulis exercet᷑ Uñ
bene ꝑ psalmistã dicit᷑. Supͣ dorsũ meu̾
fabricauert᷑ peccatores. In dorsũ qͥppe
onera sustinemꝰ. Supͣ dorsũ gͥ suũ fabri¬
casse peccatores querit᷑. Ac si aꝑte dicat.
Qs corrigere nequeo. quasi suꝑimpositũ
onus porto. Nonnulla autẽ sunt subtilit᷑¬
occulta ꝑscritanda. ut quibꝰdã signis
erumpentibꝰ rector in subditoꝵ mente
om̃ẽ quod clausũ latet inueniat. & int̾¬
ueniente correptionis articulo : ex mi¬
nimis maiora cognoscat. Uñ recte ad
erechielem dicit᷑. tili hominis fode tibi¬
parietẽ. Unde mox isdẽ ꝓphã subuin¬

Expanded text:
et nisi cum tempore medicamenta conveet nisi cum tempore medicamenta conveniant, constat procul dubio quod medendi officium amittant. Sed cum tempus subditis ad correptionem quaeritur, sub ipso culparum pendere patientia praesulis exercetur. Unde bene per Psalmistam dicitur: Supra dorsum meum fabricaverunt peccatores . In dorso quippe onera sustinemus. Supra dorsum igitur suum fabricasse peccatores queritur, ac si aperte dicat: Quos corrigere nequeo, quasi superimpositum onus porto. Nonnulla autem occulta subtiliter sunt perscrutanda, ut quibusdam signis erumpentibus, rector in subditorum mente omne quod clausum latet, inveniat, et interveniente correptionis articulo, ex minimis majora cognoscat. Unde recte ad Ezechielem dicitur: Fili hominis, fode parietem . Ubi mox i
Abbreviated transcription (Latin):
apte cognita mature toleranda. aliqn᷑do uͦ
subtilit̾ & occulte ꝑscrutanda. aliqnͣdo le¬
niter arguenda. aliquando uͦ uehement᷑
increpanda. Nonnulla qͥppe ut diximꝰ
prudent᷑ dissimulanda st̃. s quia dissi¬
mulant᷑ indicanda. ut cũ delinquens &
dephendi se cognoscit & ꝑpeti: has quas
in se tacite tolerari considerat. augere
culpas erubescat. seq se uidice puniat.
quẽ sibi apud se rectoris patientia cle¬
ment̾ excusat. Qua scilicet dissimulati¬
one bene iudeam dñs corripit. cũ ꝑ ꝓ
phetã dicit. Mentita es & mei non esre¬
cordata. neq cogitasti in corde tuo. quia
ego tacens & quasi non uidens. & dissi
mulauit gͦ culpas & innotuit. quia &
contra peccantẽ tacuit. & hoc ipsũ tam̃
quia tacuerit dixit. Nulla autẽ uel
aꝑte cognita mature toleranda sunt
cũ uidesicet rerũ minime oportunitas
congruit ut aꝑte corrigant᷑ Nã secta
inmature uulnera deteriꝰ feruescunt.

Expanded text:
aperte cognita, mature toleranda, aliquando vero aperte cognita, mature toleranda, aliquando vero subtiliter et occulta perscrutanda; aliquando leniter arguenda, aliquando autem vehementer increpanda. Nonnulla quippe, ut diximus, prudenter dissimulanda sunt, sed quia dissimulantur, indicanda; ut cum delinquens et deprehendi se cognoscit et perpeti, has quas in se tacite tolerari considerat, augere culpas erubescat, seque se judice puniat, quem sibi apud se rectoris patientia clementer excusat. Qua scilicet dissimulatione bene Judaeam Dominus corripit, cum per prophetam dicit: Mentita es, et mei non es recordata, neque cogitasti in corde tuo, quia ego tacens et quasi non videns Isaimulavit ergo culpas, et innotuit, quia et contra peccantem tacuit, et hoc ipsum tamen quia tacuerit dixit. Nonnulla autem vel aperte cognita, mature toleranda sunt, cum videlicet rerum minime opportunitas congruit, ut aperte corrigantur. Nam secta immature vulnera deterius infervescunt,
Abbreviated transcription (Latin):
cire etia rector debet. qͦd plerũq ui¬
tia uirtutes se e̾e mentiunt᷑. Nam se¬
pe sub parsymonie nomine se tenacitas
palliat. cont᷑ que se effusio. sub appellati¬
one largitatis occultat. Sepe mordinata
remissio pietas credit᷑. & effrenata ira:
spiritalis zeli uirtꝰ estimat᷑. Sepe p̾cipi¬
tata actio uelocitatis efficatia. atq agen¬
di tarditas: grauitatis consiliũ putat᷑.
Unde necesse ẽ ut rector animarũ uir.¬
tutes ac uitia uigilanti cura discernat.
ne aut cor tenacia occupet. & parcũ se
uideri in dispensationibꝰ gaudeat. aut
cũ effuse quid ꝑditur. largũ se quasi mi¬
serando głetur. aut remittendo qͦd fe¬
rire debuit. ad ȩ̨t̾na supplicia subditos
ꝑtrahat. aut immanit᷑ feriendo qͦd de¬
linquit᷑. ipse grauiꝰ delinquat. aut hoc
ferendo ad deteriora ꝑmutet.
ciendũ quoq ẽ qͦd aliquando subiec¬
toꝵ uitia prudent᷑ dissimulanda st̃:
s quia dissimulant᷑ indicanda aliqndo &

Expanded text:
Scire etiam rector debet quod plerumque vitia virtutes se esse mentiuntur. Nam saepe sub parcimoniae nomine se tenacia palliat, contraque se effusio sub appellatione largitatis occultat. Saepe inordinata remissio pietas creditur, et effrenata ira spiritalis zeli virtus aestimatur. Saepe praecipitata actio velocitatis efficacia, atque agendi tarditas 29 gravitatis consilium putatur. Unde necesse est ut rector animarum virtutes ac vitia vigilanti cura discernat, ne aut cor tenacia occupet, et parcum se videri in dispensationibus exsultet; aut cum effuse quid perditur, largum se quasi miserando glorietur; aut remittendo quod ferire debuit, ad aeterna supplicia subditos pertrahat; aut immaniter feriendo quod delinquitur, ipse gravius delinquat; aut hoc meritum differendo, ad deteriora permutet.Sciendum quoque est quod aliquando subjectorum vitia prudenter dissimulanda sunt, sed quia dissimulantur, indicanda; aliquando et
Abbreviated transcription (Latin):
uersa toleranda humiliat. quasi more
foueȩ hanc in imo positã demonstrat.
fossa gͦ in altari fiat. ne suꝑ positũ sacri¬
ficium aura disꝑgat. idest electoꝵ mens
pacientiã custodiat. ne cõmota uento
impacientiȩ. & hoc qͦd bene oꝑata ẽ amit¬
tat. Bene autẽ hȩc eadem fossa. uniꝰ cu¬
biti eẽ monstrat᷑. quia nimirũ sapientia
non deserit᷑. si unitatis mensura seruat᷑.
Unde & paulꝰ ait. Inuicẽ onera ur̃a
portate. &. sic adimplebitis legem xp̃i.

Expanded text:
versa toleranda humiliat, quasi more versa toleranda humiliat, quasi more foveae hanc in imo positam demonstrat? Fossa ergo in altari fiat, ne superpositum sacrificium aura dispergat: id est, electorum mens patientiam custodiat, ne commota vento impatientiae, et hoc quod bene operata est amittat. Bene autem haec eadem fossa unius cubiti esse monstratur ; quia nimirum si patientia non deseritur, unitatis mensura servatur. Unde et Paulus ait: Invicem onera vestra portate, et sic adimplebit
Abbreviated transcription (Latin):
na si qua sibi st̃ occulta ostentare conat᷑.
atqi sic ꝑ impacientiã usq ad arrogan¬
timi ducit̾ dũ quia ferre despectũ non
potest: detegendo semetipsũ: in ostenta¬
cione głatur. Unde scͥptũ est. Melior pa
tens arrogante. quia uidelicet eligit
patiens qu̾elibet mala ꝑpeti. qũa ꝑ os¬
teinlicionis uitiũ bona sua occulta foris¬
publice cognosci. At contra eligit ar¬
rogans bona de se uel falsa iactari. ne
mala possit uel minima ꝑpeti. Quia
gͥ cũ pacientia relinquit᷑ etiã bona reli¬
qua quȩ iã gesta st̃ destruunt᷑. recte ab
ierechiele altare di fieri fossa ꝑhibet᷑.
ut in ea uidelicet suꝑposita holocausta
seruent᷑. Si enim in altari fossa non eẽt
om̃e quod in eo sacͥficiũ repꝑiret: suꝑ¬
ueniens aura disꝑgeret. Qͥd uͦ accipimꝰ
altare dĩ. nisi animã uisti: Quȩ qtͦ bona
egerit: tot suꝑ se ante oculos eiꝰ sacrificia
imponit. Qd autẽ est altaris fossa. nisi
bonoꝵ pacientia: Que dũ mente ad ad¬

Expanded text:
qua sibi occulta sunt, ostentare conatur, atque sic per impatientiam usque ad arrogantiam ducitur; dumque ferre despectionem non potest, detegendo semetipsum in ostentatione gloriatur. Unde scriptum est: Melior est patiens arrogante . Quia videlicet eligit patiens quaelibet mala perpeti quam per ostentationis vitium bona sua occulta cognosci. At contra eligit arrogans bona de se vel falsa jactari, ne mala possit vel minima perpeti. Quia igitur cum patientia relinquitur, etiam bona reliqua quae jam gesta sunt destruuntur, recte ad Ezechielem in altari Dei fieri fossa praecipitur, ut in ea videlicet superposita holocausta serventur . Si enim in altari fossa non esset, omne quod in eo sacrificium reperiret, superveniens aura dispergeret. Quid vero accipimus altare Dei, nisi animam justi, quae quot bona egerit, tot super se ante ejus oculos sacrificia imponit? Quid autem est altaris fossa, nisi bonorum patientia, quae dum mentem ad ad
Abbreviated transcription (Latin):
pacientes. Dicendũ namq ẽ impacienti¬
bus. qͥa dũ frenare spm negligunt. ꝑ multa
etiã quȩ non appetunt. ĩ imquitatẽ fabrup¬
ta rapiunt᷑. quia uidelicet mentẽ impellit
furor. quo ñ trahit defideriũ & agit cõmo¬
ta uelud nesciens: unde pꝰ doleat sciens.
Dicendũ quoq ẽ impacientibꝰ. quia dũ mo¬
tionis impulsu p̾cipites quȩdã uelud alie¬
na ꝑagunt. uix mala sua postquã fuerint
ꝑpetrata cognoscunt. Qui dũ ꝑturbatio¬
ni suȩ minime obsistunt. etiã si qua a se
tranquilla m̃te fuerant bene gesta con¬
fundt̃. Et in ꝓuiso impulsu destruunt:
qͥcquid forsitan diu labore ꝓuido cons¬
truxerunt. Ipsa namq quȩ̨ mat̾ est
om̃ium custosq uirtutũ. ꝑ impacien¬
Scͥptum qppe ẽ. Caritas patiens ẽ. Igit᷑¬

Expanded text:
 est impatientibus quia dum refrenare spiritum negligunt, per multa etiam quae non appetunt iniquitatum abrupta rapiuntur, quia videlicet mentem impellit furor quo non trahit desiderium; et agit commota velut nesciens, unde post doleat sciens. Dicendum quoque impatientibus, quia dum motionis impulsu praecipites, quaedam velut alienati peragunt, vix mala sua postquam fuerint perpetrata cognoscunt. Qui dum perturbationi suae minime obsistunt, etiamsi qua a se tranquilla mente fuerant bene gesta confundunt, et improviso 43 impulsu destruunt, quidquid forsitan diu labore provido construxerunt. Ipsa namque quae mater est omnium custosque virtutum, per impatienScriptum quippe est: Charitas patiens e
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ uerus doctor. ut pͥus audirentꝰ lau¬
dati qͦd recognoscerent. & postmodũ qd
exhortati sequerent᷑. quatinꝰ eoꝵ mentem
ne ammonitio subiuncta concuteret. laus
pͥmissa solidaret. & qui cõmotos eos uici¬
ni finis suspectione cognouerat: non
iam redarguabat motos. s quasi transacta
nesciens: adhuc cõmoueri ꝓhibebat. ut dũ
de ipsa leuitate motionis p̾dicatori suo se m¬
cognitos crederent. tanto rep̾hensibiles fie-¬
ri. qnͣto & cognosci ab illo formidarent.

Expanded text:
nim verus doctor, ut prius audirent laudati quod recognoscerent, et postmodum quod exhortati sequerentur, quatenus eorum mentem ne commotio subjuncta concuteret, laus praemissa solidaret; et qui commotos eos vicini finis suspicione cognoverat, non jam redarguebat motos, sed quasi transacta nesciens, adhuc commoveri prohibebat; ut dum de ipsa levitate motionis praedicatori suo se incognitos crederent, tanto reprehensibiliores fieri quanto et cognosci ab illo formidarent.
Abbreviated transcription (Latin):
uel illiꝰ eẽ dicitis. qui ꝑ dissolutionẽ ne¬
gligentiȩ nulliꝰ uos ẽẽ monstratis. At
contra pusillammes aptiꝰ ad iter bene
agendi reducimꝰ. si quȩdã illoꝵ bona
ex latere requiramꝰ ut dũ in eis alia re¬
phendendo corripimꝰ alia amplectendo
laudemꝰ. quatinꝰ eoꝵ teneritudine̾ laus
audita nutriat. quã culpa mcrepata
castigat. Plerũq autẽ utilius apud il¬
los ꝓficimus. si & eoꝵ bene gesta memo¬
ramꝰ. & si qua ab eis inordinate gesta
sunt: ñ iam tanquã ꝑpetrata corripimꝰ.
s quasi adhuc ne ꝑpetrari debeant ꝓ¬
hibemꝰ. ut & illa quȩ apꝓbamꝰ in latus
furor augeat. & contra ea quȩ rephen¬
dimꝰ: magis apud pusillanimes exhor¬
tacio uerecũda conualescat. Unde idẽ
paulꝰ cũ thessalonicenses in accepta pͥ¬
dicatione ꝑdurantes. quasi de uicino mun¬
di termino quadã cognosceret pusillani
laudat. & caute monendo: postmodum
que infirma st̃ roborat. Ait enĩ. Grasage¬

Expanded text:
el illius dicitis, qui per dissolutionem negligentiae, nullius vos esse monstratis? At contra, pusillanimes aptius ad iter bene agendi reducimus, si quaedam illorum bona ex latere requiramus, ut dum in eis alia reprehendendo corripimus, alia amplectendo laudemus, quatenus eorum teneritudinem laus audita nutriat, quam culpa increpata castigat. Plerumque autem utilius apud illos proficimus, si et eorum bene gesta memoramus. Et si qua ab eis inordinate gesta sunt, non jam tanquam perpetrata corripimus, sed quasi adhuc ne perpetrari debeant prohibemus, ut et illa quae approbamus, illatus favor augeat, et contra ea quae reprehendimus magis apud pusillanimes exhortatio verecunda convalescat. Unde idem Paulus cum Thessalonicenses in accepta prdicatione perdurantes, quasi de vicino mundi termino quadam cognosceret pusillanimspicit laudat, et caute monendo postmodum quae infirma sunt roborat. Ait enim: Gratias age
Abbreviated transcription (Latin):
ue paulꝰ corinthios adu̾sus se inuicẽ ui¬
deret inflatos: ut alius apollo. alius pui¬
li. alius cephe. alius se xp̃i ẽe diceret. in¬
cesti culpã in mediũ deduxit. quȩ apud
eos & ꝑpetrata fuerat. & incorrepta rema¬
nebat dicens. Audit᷑ int̾ uos fornicatio.
& talis fornicatio qualis nec int̾ gentes.
ita ut uxorem patris qͥs habeat. & uos in¬
flati estis. & non magis luctũ habuistis.
ut tolleret᷑ de medio urm qui hoc opus fe

Expanded text:
ve Paulus Corinthios adversum se invicem vive Paulus Corinthios adversum se invicem videret inflatos, ut alius Apollo, alius Pauli, alius Cephae, alius Christi esse se diceret , incestus culpam in medium deduxit, quae apud eos et perpetrata fuerat, et incorrecta remanebat, dicens: Auditur inter vos fornicatio, et talis fornicatio, qualis nec inter gentes, ita ut uxorem patris quis habeat. Et vos inflati estis, et non magis luctum habuistis, ut tolleretur de medio vestrum qui o
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ ammonendi stͣ ꝓteru. atq alit̾
pusillanimes. Illi enĩ dũ ualde de se
p̃sumunt. exꝓbrando cȩteros dedignant᷑.
isti autẽ dũ nimis infirmitatis sue ft̃
conscii: plerũq in desꝑationẽ cadunt.
Illi singularit᷑ sũma estimant cuncta
quȩ agunt. isti despecta uehement᷑ pu¬
tant esse quȩ faciunt. & idcirco in des¬
perationẽ frangunt᷑. Subtilit̾ itaq ab
arguente discutienda st̃ oꝑa ꝓteruoꝵ
ut in quo sibi placeant ostendat᷑ quia
dõ displicent: Tunc enĩ ꝓteruos melius
corrigimꝰ cũ ea quȩ bene egisse se credt̃
male acta monstramꝰ ut unde adepta
gla credit᷑ inde utilis confusio subseq̃¬
tur. Nonñquã uͦ cũ se uitiũ ꝓterui mi¬
nime ꝑpetrare cognoscunt. compendio¬
sius ad correptionẽ conueniunt. si alte¬
rius culpe manifestioris ex latere requi¬
site impꝑio confundunt᷑ & ut ex eo qd
defendere nequeunt: cognoscant se te¬
nere imꝓbe qͣd defendunt. Unde cũ ꝓt̾¬

Expanded text:
liter admonendi sunt protervi, atque aliter pusillanimes. Illi enim dum valde de se praesumunt, exprobrando caeteros dedignantur; isti autem dum nimis infirmitatis suae sunt conscii. plerumque in desperationem cadunt. Illi singulariter summa aestimant cuncta quae agunt, isti vehementer despecta putant esse quae faciunt, et idcirco in desperatione franguntur. Subtiliter itaque ab arguente discutienda sunt opera protervorum, ut in quo sibi placent, ostendantur quia Deo displicent. Tunc enim protervos melius corrigimus, cum ea quae bene egisse se credmale acta monstramus; et unde adepta gloria creditur, inde utilis confusio subsequatur. Nonnunquam subditi, cum se vitium proterviae minime perpetrare cognoscunt, compendiosius ad correctionem veniunt, si alterius culpae manifestioris, et ex latere requisitae in proprio confunduntur; ut ex eo quod defendere nequeunt, cognoscant se tenere improbe quod defendunt. Cum proter
Abbreviated transcription (Latin):
dñabitur tui qui fecit te. Impudenter
quoq delinquentes galathas. aꝑte pau¬
lus increpat dicens. Omsensati galatę.
qͥs uos fascinauit: & rur sũ. Sic stulti es¬
tis. ut cũ sp̃u ceꝑitis. nc̃ carne consũme¬
mini. Culpas uͦ uerecu̾̃dantiũ. quasi cõ¬
patiens rep̃hendit dicens. Gauisus sũ in
dño uehement᷑. qm̃ tande̾̃ aliqnͣdo re¬
florustis ꝓ me sentire. sicut & sentie

Expanded text:
dominabitur tui qui fecit te . Impudenter dominabitur tui qui fecit te . Impudenter quoque delinquentes Galatas aperte Paulus increpat, dicens: O insensati Galatae, quis vos fascinavit ? Et rursum: Sic stulti estis, ut cum spiritu coeperitis, nunc carne consummamini ? Culpas vero verecundantium quasi compatiens reprehendit, dicens: Gavisus sum in Domino vehementer, quoniam tandem aliquando refloruistis pro me sentire sicu
Abbreviated transcription (Latin):
Memento ͭͤ ppositoꝵ ur̃oꝵ qui uob̾ loquuti
st̃ uerbũ dĩ. quoꝵ intuentes exitũ conũ¬
sationis. imitamini fidẽ. quatmꝰ & illos
uittrix ratio frangeret. & istos ad maio¬
ra conscendere. imitacio blanda suade
di. Illos namq ab impudentiȩ uitio non
nisi increpatio dura compescit. istos au¬
tem plerũq ad melius exhortacio modes¬
ta cõponit. Illi se delinquere nesciunt. nͥ
etiam a pluribꝰ increpent᷑. istis plerũq
ad conuersionẽ sufficit. qͦd eis doctor
mala sua saltẽ lenit̾ ad memoriã re¬
ducit. Illos meliꝰ corrigit. qui inuehen¬
do rep̾hendit. istis autem maior ꝓfectus
adducit᷑. si hoc qd in eis rep̾hendit᷑ qua¬
si ex latere tangatur. Impudentẽ qͥppe
crepans ait. frons mulieris meretricis fac̾¬
ta ẽ tibi: noluisti erubescere. Et rursũ ue¬
recũdantẽ: ꝑ ysaiam fouet dicens. Confu¬
sionis adolescentiȩ tuȩ obliuisceris. & ob¬
ꝓbrii uiduitatis tuȩ ñ recordaberis. qͥa

Expanded text:
 locuti sunt verbum Dei, quorum intuentes exitum conversationis, imitamini fidem ; quatenus et illos victrix ratio frangeret, et istos ad majora conscendere imitatio blanda suaderdi. Illos namque ab impudentiae vitio non nisi increpatio dura compescit; istos autem plerumque ad melius exhortatio modesta componit. Illi se delinquere nesciunt, nisi etiam a pluribus increpentur; istis plerumque ad conversionem sufficit quod eis doctor mala sua saltem leniter ad memoriam reducit. Illos melius corrigit qui invebendo reprehendit; istis autem major profectus adducitur, si hoc quod in eis reprehenditur quasi ex latere tangatur. Impudentem quippe crepans, ait: Frons mulieris meretricis facta est tibi, noluisti erubescere . Et rursum verecundantem refovet, dicens: Confusionis adolescentiae tuae oblivisceris, et opprobrii viduitatis tuae non recordaberis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
rit: sic in uocis libertatẽ ꝓdeat. ut tam̃¬
libertas in suꝑbiam ñ erumpat. ne dũ for¬
tasse inmoderatiꝰ linguȩ eis libertas conce¬
ditur: uitȩ ab his humilitas amittat᷑. Sci¬
endum quoq quod ñ oporteat ut rectores
boni placere hominibꝰ appetant. s ut sue
estimationis dulcedine ꝓximos in affec¬
tum ueritatis trahant. non ut se amari
desiderent: s ut dilectionẽ suam. quasi
qͣnda uiam faciant ꝑ quã corda audien¬
tium ad amorẽ conditoris introducant.
Difficile qͥppe ẽ ut qualibet recte denci¬
ans p̾dicator qui ñ diligit᷑ libent̃ audia¬
tur. Debet gͦ qui pͥest studere sediligi
qͣtinꝰ possit audiri. Et tam̃ amorẽ suũ
ꝓ semetipso non querere. ne inueniat᷑ ei
cui seruire ꝑ officiũ cernitur. occulta cogi¬
tacionis tẏrannide resultare. Qdͦ bene
paulꝰ insinuat. cũ sui boni studii occulta
manifestat dicens. Sicut & ego ꝑ om̃ia

Expanded text:
rit, sic in vocis libertatem prodeat, ut tamrit, sic in vocis libertatem prodeat, ut tamlibertas in superbiam non erumpat; ne dum fortasse immoderatius linguae eis libertas conceditur, vitae ab his humilitas amittatur. Sciendum quoque est quod oporteat ut rectores boni placere hominibus appetant, sed ut suae aestimationis dulcedine proximos in affectum veritatis trahant, non ut se amari desiderent, sed ut dilectionem suam quasi quamdam viam faciant, per quam corda audientium ad amorem Conditoris introducant. Difficile quippe est, ut quamlibet recta denuntians praedicator qui non diligitur, libenter audiatur. Debet ergo qui praeest, et studere se diligi, quatenus possit audiri, et tamen amorem suum pro semetipso non quaerere, ne inveniatur ei cui servire per officium cernitur, occulta cogitationis tyrannide resultare. Quod bene Paulus insinuat, cum sui nobis studii occulta manifestat, dicens: Sicut et ego per omnia
Abbreviated transcription (Latin):
tate in perabatis eis. & cũ poteneia.
Plus enĩ se qu̾ã suũ auctorẽ diligentes. iac¬
tant᷑ erga subiectos erigunt᷑. nec qͥd age¬
re debeant. s quid ualeant adtendunt
Nil de subsequenti iuidicio metuunt. imꝓ¬
be de temporali potestate głantur. Libet
testis ẽ. quia plꝰ ueritatẽ se appetit dili¬
gi. quã contͣ se non uult defendi. Nemo qͥp¬
pe ẽ qui ita uiuat. ut aliquatenꝰ non cle¬
linquat. Ille gͦ de se ipso ampliꝰ ueritatẽ
desiderat amari. qui sa nullo uult contͣ
ueritatẽ parci. Hmc & enĩ petrus increpa¬
tionẽ pauli libent᷑ accepit. Hinc dauid
correptionẽ subditi humilit̾ audiuit. qͥa
rectores boni dũ pͥuato diligere amore
se nesciunt: libere puritatis uerbũ a sub¬
ditis obseqͥum humilitatis credt᷑. S inter
hȩc necesse e ut cura regiminis tanti mo¬
deraminis arte temꝑet᷑ quatinꝰ subdito¬
rum mens cũ quȩdã recte sentire potue¬

Expanded text:
tate imperabatis eis et cum potentia . tate imperabatis eis et cum potentia . Plus enim se suo auctore diligentes, jactanter erga subditos se erigunt, nec quid agere debeant, sed quid valeant attendunt; nil de subsequenti judicio metuunt, improbe de temporali potestate gloriantur; libet testis est, quia plus veritate se appetit diligi, quam contra se non vult defendi. Nemo quippe est qui ita vivat, ut aliquatenus non delinquat. Ille ergo se ipso amplius veritatem desiderat amari, qui sibi a nullo vult contra veritatem parci. Hinc etenim Petrus increpationem Pauli libenter accepit ; hinc David correptionem subditi humiliter audivit ; quia rectores boni dum privato diligere amore se nesciunt, liberae puritatis verbum a subditis obsequium humilitatis credunt. Sed inter haec necesse est ut cura regiminis tanta moderaminis arte temperetur, quatenus subditorum mens cum quaedam recte sentire potue
Abbreviated transcription (Latin):
Uehis qui consuunt puluillos sub om̃i cu¬
bito. & faciunt ceruicalia sub capite uni¬
uersȩ ȩtatis. ad capiendas animas. Pul¬
uillos quippe sub om̃i cubito manꝰ est
ponere. cadentes a sua rectitũdine ani¬
mas. atq in huiꝰ mundi se delectacione
redinantes: blanda adulatione refo¬
uere. Quasi enĩ puluillo cubitꝰ. uel cer¬
uicalibꝰ capit iacentis excipit᷑. cũ cor¬
reptionis duricia peocanti subtrahit᷑.
eiq mollities fauoris adhibet᷑. ut in erro¬
re mollit̾ iaceat. que̾ nulla asꝑitas con¬
tradictionis pulsat. S hȩc rectores qui
seipsos diligunt. his ꝓculdubio ȩxibent.
a quib se noceri posse̾ in studio głe tẽ¬
poralis timent. Nam qͦs nil contra se
ualere conspiciunt. hos nimirũ asꝑita¬
ñ quã clement᷑ ammonent. s pastora¬
lis mansuetudinis obliti iure dñationis
terrent. Qs recte ꝑ ꝓpħam diuna uox
increpat dicens. Uos autẽ cũ austeri¬

Expanded text:
his qui consuunt pulvillos sub omni cuhis qui consuunt pulvillos sub omni cubito manus, et faciunt cervicalia sub capite universae aetatis ad capiendas animas . Pulvillos quippe sub omni cubito manus ponere, est cadentes a sua rectitudine animas, atque in hujus mundi se delectatione reclinantes, blanda adulatione refovere. Quasi enim pulvillo cubitus, vel cervicalibus caput jacentis excipitur, cum correptionis duritia peccanti subtrahitur, eique mollities favoris adhibetur, ut in errore molliter jaceat, quem nulla asperitas contradictionis pulsat. Sed haec rectores, 28 qui semetipsos diligunt, his procul dubio exhibent, a quibus se noceri posse in studio gloriae temporalis timent. Nam quos nil contra se valere conspiciunt, hos nimirum asperitanunquam clementer admonent, sed pastoralis mansuetudinis obliti, jure dominationis terrent. Quos recte per prophetam divina vox increpat, dicens: Vos autem cum austeri
Abbreviated transcription (Latin):
gilet. ne hc̃ cupido placendi hominibꝰ pul¬
set. ne cũ studiose interiora penetrat. cũ
ꝓuide exteriora subministrat. se magis
a subditis diligi quã ueritatẽ querat. ne
cũ bonis actib fultus: a mundo uidetur
alienus: hc̃ auctori reddat extraneum
amor suus. Hostis nãq redẽptoris ẽ. qui ꝑ
recta oꝑa quȩ facit: eius uice ab ęccł̃a
amari concupiscit. qͥa adulterinȩ cogi¬
tacionis reus ẽ. si placere puer sponse
oculis appetit. ꝑ quẽ sponsus dona trans¬
misit. Qui nimirũ amor ꝓpͥus cũ recto¬
ris mentẽ cooꝑit: aliqnͣdo hanc inordi¬
nate ad mollitiem. aliqndo uͦ ad asꝑita¬
tem rapit. Ex amore & enĩ suo mens rec¬
toris in molliciem uertit᷑: quia cũ peccan¬
tes subditos respicit ne erga hc̃ eoꝵ di¬
lectio torpeat: corripere non p̾sumit.
Nonnũquã uͦ errata subditoꝵ quȩ in¬
crepare debuerat. adulationib de¬
mulcet. Unde bene ꝑ ꝓpħam dicitur.

Expanded text:
gilet, ne hunc cupido placendi hominibus pulgilet, ne hunc cupido placendi hominibus pulset, ne cum studiose interiora penetrat, cum provide exteriora subministrat, se magis a subdicum, bonis actibus fultus, a mundo videtur alienus, hunc auctori reddat extraneum amor suus. Hostis namque Redemptoris est, qui per recta opera quae facit, ejus vice ab Ecclesia amari concupiscit, quia adulterinae cogitationis reus est, si placere puer sponsae oculis appetit, per quem sponsus dona transmisit. Qui nimirum amor proprius cum rectoris mentem ceperit, aliquando hanc inordinate ad mollitiem, aliquando vero ad asperitatem rapit. Ex amore etenim suo mens rectoris in mollitiem vertitur; quia cum peccantes subditos respicit, ne erga hunc eorum dilectio torpeat, corripere non praesumit; nonnunquam vero errata subditorum quae increpare debuerat, adulationibus demulcet. Unde bene per prophetam dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
curas uitȩ p̾sentis designant. Quȩ ex sensu
negligenti qͥa importune aliqnͣdo ꝓdeunt.
quasi nob̾ non sencientibꝰ ꝓcedunt. Quia qͥ
cuncti qui pͣsunt. habere quide sollicitu¬
dines exteriores debent. nec tam̃ eis ue¬
hement incũbere. sacerdotes recte & ca¬
put ꝓhibent᷑ radere. & comã nutrire. ut
cogitaciones carnis de uita subditoꝵ nec
a se funditꝰ amputent nec rursus ad
crescendum nimis relaxent. Ubi & bene
dicit᷑ Tondentes tondent capita sua. ut
uidelicet curȩ temporalis sollicitudines
& qnͣtũ necesse ẽ ꝓuideant & tamen re¬
cidant᷑ citius ne in moderatiꝰ excrescãt.
Dũ gͥ & ꝑ administratã exteriorẽ ꝓuiden¬
tiam coꝑum uita ꝓtegitur. & rursus ꝑ¬
in moderatã cordis intencio non impe¬
ditur capilli in capite sacerdotis. & ser¬
uantur ut cutẽ cooꝑiant. & resecantꝰ
ne oculos claudant.
Nter hȩo necesse ẽ ut rector sollert᷑ inui¬

Expanded text:
curas vitae praesentis designant; quae ex sensu curas vitae praesentis designant; quae ex sensu negligenti, quia importune aliquando prodeunt, quasi nobis non sentientibus procedunt. Quia igitur cuncti qui praesunt, habere quidem sollicitudines exteriores debent, nec tamen eis vehementer incumbere, sacerdotes recte et caput prohibentur radere, et comam nutrire; ut cogitationes carnis de vita subditorum nec a se funditus amputent, nec rursum ad crescendum nimis relaxent. Ubi et bene dicitur: Tondentes tondeant capita sua ; ut videlicet curae temporalis sollicitudinis et quantum necesse est prodeant, et tamen recidantur citius, ne immoderatius excrescant. Dum igitur et per administratam exteriorem providentiam corporum vita er moderatam cordis intentionem non impeditur, capilli in capite sacerdotis et servantur, ut aurem cooperiant, et resecantur, ne oculos claudant . 7. Necesse est ut rector solerter invi
Abbreviated transcription (Latin):
occidant. ne dũ ꝑ eos carnis subsidiis refici¬
untur ꝓximi. ipsi remaneant a iusticie pa¬
ne ieiuni. hanc pastoꝵ sollicitudine̾ pau¬
lus excitat dicens. Qui suoꝵ & maxime
domesticoꝵ curam ñ habet: fidem nͥ ha¬
ne dũ cura ab eis exterior agit᷑ : ab int̾na
intencione mergantur. Pleruq enim
ut pdiximus corda rectoꝵ dũ tempora¬
li sollicitudini in caute deseruuunt ab
intimo amore refrigescunt. & foras fu¬
sa obliuisci non metuunt. qͥa animarũ
regimina susceꝑunt. Sollicitudo gͦ quȩ
subditis exteruis impendit᷑. sub certa ne¬
cesse eͣ mensura teneat᷑. Unde bene ad
etechielem dicit᷑. Sacerdotes caput su¬
um ñ radent neq comã nutrient. sed
tondentes adtondent capita sua.Sa¬
cerdotes namq iure uocati st̃. qui ut sacrũ
ducatũ prebeant: fidelib prefunt. Capilli
uͦ in capite exteriores st̃. cogitaciones in mͥ¬
te. Qui dũ suꝑ cerebru insensibilit̃ oriunt᷑.

Expanded text:
occidant, ne cum per eos carnis subsidiis reficioccidant, ne cum per eos carnis subsidiis reficiuntur proximi, ipsi remaneant a justitiae pane jejuni. Hanc Pastorum sollicitudinem Paulus excitat, dicens: Qui suorum, et maxime domesticorum curam non habet, fidem negane dum cura ab eis exterior agitur, ab interna intentione mergantur. Plerumque enim, ut praediximus, corda rectorum dum temporali sollicitudini incaute deserviunt, ab intimo amore frigescunt; et foras fusa oblivisci 27 non metuunt, quia animarum regimina susceperunt. Sollicitudo ergo quae subditis exterius impenditur, sub certa necesse est mensura teneatur. Unde bene ad Ezechielem dicitur: Sacerdotes caput suum non radent, neque comam nutrient, sed tondentes attondeant capita sua . Sacerdotes namque jure vocati sunt, qui ut sacrum ducatum praebeant, fidelibus praesunt. Capilli vero in capite, exteriores sunt cogitationes in mente: qui dum super cerebrum insensibiliter oriuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
pietas pͥdicantis rigat. Unde rectori ne¬
cesse ẽ. ut interiora possit infundere cogi¬
tacione innoxia. etiam exteriora ꝓuide¬
re.Sic itaq pastores erga interiora stu¬
dia subditoꝵ suoꝵ ferueant. quatinꝰ in
eis exterioris quoq uitȩ ꝓuidentiã non
relinquant. Nam quasi uire ut diximus
a ꝑcipienda p̾dicatione gregis animus
frangit᷑. sicura exterioris subsidii apasto¬
re negligat᷑. Unde & pͥmus pastor solli¬
cite ammonet dicens. Seniores qui in
uobis stͣ obsecro consenior. o& testis xp̃i
passionũ. qui & eius quȩ infuturo re¬
uelanda eͣ głȩ cõmunicat᷑. pascite qui
in uobis ẽ gregem dĩ. Qui hoc in loco utru¬
pastionẽ cordis an corꝑis suaderet ape¬
ruit. cũ ꝓtinus adiunxit. ꝓuidentes ñ
coacte. s spontanee scđm dm̃. Neq turpis
lucri gr̃a. sed uoluntarie. Quibꝰ ꝓfecto uer¬
bis pastoribꝰ pie p̾cauetur. ne dũ subiectoꝵ
inopiam saciant: se mucrone ambitionis

Expanded text:
pietas praedicantis rigat. Unde rectorem nepietas praedicantis rigat. Unde rectorem necesse est ut interiora possit infundere, cogitatione innoxia etiam exteriora providere. Sic itaque Pastores erga interiora studia subditorum suorum ferveant, quatenus in eis exterioris quoque vitae providentiam non relinquant. Nam quasi jure, ut diximus, a percipienda praedicatione gregis animus frangitur, si cura exterioris subsidii a pastore negligatur. Unde et primus pastor sollicite admonet, dicens: Seniores qui in vobis sunt, obsecro consenior et testis Christi passionum, qui et ejus quae in futuro revelanda est, gloriae communicatur, pascite qui in vobis est gregem Dei . Qui hoc in loco pastionem cordis an corporis suaderet aperuit, cum protinus adjunxit: Providentes non coacte, sed spontanee secundum Deum, neque turpis lucri gratia, sed voluntarie. Quibus profecto verbis pastoribus pie praecavetur, ne dum subjectorum inopiam satiant, se mucrone ambitionis
Abbreviated transcription (Latin):
num uiri terrenis actibꝰ ex defiderio inser¬
utunt. ex quoꝵ prius officio sci̾tatis gła sta¬
re uidebat᷑. Sclaria itaq negocia aliqndo
ex cõpassione toleranda st̃.: numquã uͦ ex
amore reqͥrenda. ne cũ mentẽ diligentis
aggrauant: hanc suo uictã pondere. ad
mia de cȩlestibꝰ mergant. At contra ñnulli
gregis quidẽ curam suscipiunt. s sic sibimet
tunt. ut rebꝰ exterioribꝰ nullatenꝰ occupent᷑.
Qͥ cũ curare corporalia funditꝰ negligunt.
subditoꝵ necessitatib minime concurrunt.
larguint᷑:. Quoꝵ nemirũ predicatio plerũq
despicit᷑. quia dũ delinquentiũ facta
corripunt. s tamen eis necessaria p̾sentis
uitȩ non tribuunt. nequaquã libent᷑ audiun¬
tur. Egentis & enĩ mentẽ doctrinȩ sermo n
penetrat. si hc apud eiꝰ animu manꝰ miscdie
ñ cõmendat. Tunc autẽ uerbi semen facile
germinat. qnͣdo hoc in audientis pectore

Expanded text:
num viri terrenis actibus ex desiderio insernum viri terrenis actibus ex desiderio inserviunt, ex quorum prius officio sanctitatis gloria stare videbatur. Saecularia itaque negotia aliquando ex compassione toleranda sunt, nunquam vero ex amore requirenda; ne cum mentem diligentis aggravant, hanc suo victam pondere ad ima de coelestibus mergant. At contra, nonnulli gregis quidem curam suscipiunt, sed sic sibimet tunt, ut rebus exterioribus nullatenus occupentur. Qui cum curare corporalia funditus negligunt, subditorum necessitatibus minime concurrunt.currunt; quorum nimirum praedicatio plerumque despicitur, quia, dum delinquentium facta corripiunt, sed tamen eis necessaria praesentis vitae non tribuunt, nequaquam libenter audiuntur. Egentis etenim mentem doctrinae sermo non penetrat, si hunc apud ejus animum manus misericordiae non commendat. Tunc autem verbi semen facile germinat, q
Abbreviated transcription (Latin):
itinera expetunt. qui ad ornamentũ ȩccłȩ
in t̾nis misteriis. quasi in secretis scuarui
uacare debuerunt. Ad hoc qͥppe scuarui la¬
pides fiebant. ut intra sc̃a scõꝵ in uestim¬
to sũmi sacerdotis apparerent. Cũ uͦ ministͥ
religionis a subditis honorẽ redemptoris
sui ex merito uitȩ non exigunt. scuarii
lapides in ornamento pontificis non sunt.
Qui nemirũ scũarii lapides disꝑsi ꝑ plate¬
as iacent. cũ ꝑsonȩ sacroꝵ ordinũ. uolup¬
tatum suarũ latitudini dedite: terrenis
negocus mherent. & notandũ quod ñ hos
disꝑsos in plateis. s in capite platearũ dicit
quia es cũ terrena agunt. sumi uideri ap¬
petunt. ut & lata itinera teneant ex uolup¬
tate delectacionis. & tam̃ in platearũ sint
capite. ex honore scitatis. Nichil quoq obstat
si scuarii lapides eosdem ipsos quibꝰ constructũ
scuaruim existebat accipimꝰ. qui disꝑsi in ca¬
pite platearũ iacent. quando sacroꝵ ordi¬

Expanded text:
itinera expetunt, hi qui ad ornamentum Ecclesiae itinera expetunt, hi qui ad ornamentum Ecclesiae internis mysteriis quasi in secretis sanctuarii vacare debuerant. Ad hoc quippe sanctuarii lapides fiebant ut intra sancta sanctorum in vestimento summi sacerdotis apparerent. Cum vero ministri religionis a subditis honorem Redemptoris sui ex merito vitae non exigunt, sanctuarii lapides in ornamento pontificis non sunt. Qui nimirum sanctuarii lapides dispersi per plateas jacent, cum personae sacrorum ordinum voluptatum suarum latitudini deditae, terrenis negotiis inhaerent. Et notandum quod non hos dispersos in plateis, sed in capite platearum dicit; quia et cum terrena agunt, summi videri appetunt, ut et lata itinera teneant ex voluptate delectationis, et tamen in platearum sint capite ex honore sanctitatis. Nil quoque obstat si sanctuarii lapides eosdem ipsos quibus constructum sanctuarium existebat accipimus: qui dispersi in platearum capite jacent. quando sacrorum ordi