comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dei fuit: ut cito mͥ eccurreret quod
uolebam. Dixitq illi ysaas. Accede
huc ut tangam te fili mi: ⁊ probem
utrum tu sis filius meus esau. an nõ.
Accessit ille ad patrem: et palpato
es dixit ysaas. uox quidem uox iacob
est: s manus. manus sunt esau.
Et non cegnouit eum: quia pilose

Expanded text:
fuit ut cito mihi occurreret quod volebam. Dixitque Isaac: Accede huc, ut tangam te fili mi, et probem utrum tu sis filius meus Esau, an non. Accessit ille ad patrem, et palpato eo dixit Isaac: Vox quidem, vox Jacob est: sed manus, manus sunt Esau. Et non cognovit eum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
oncede nobis Oremus.
domine. p̾sidia Collecta.¬
milicie xp̃iane sanctis inchoare
ieiuniis: ut contra spiritales
nequitias pugnaturi. continen¬
tie muniamur auxiliis. ꝑ.do.

Expanded text:
oncede nobis quesumus Domine presidia militie christiane sanctis inchoare jejuniis: ut contra spirituales nequicias pugnaturi; continentie muniamur auxilio.
Abbreviated transcription (Latin):
ges. Dixitq ei uir. Recesserunt
de leco isto: auliui aũt eos dicen¬
tes. eamus in dothaim. ꝑrexit
ergo ioseph post fratres suos: et
inuenit eos in dothaim. Qui cũ
uidissent eum procul anteqͣm
accederet ad eos: cogitauerunt
illum eccidere ⁊ mutuo loque¬
bantur. Ecte sompniator uenit
uenite occidamus eum. ⁊ milta

Expanded text:
xitque ei vir: Recesserunt de loco isto: audivi autem eos dicentes: Eamus in Dothaim. Perrexit itaque Joseph post fratres suos, et invenit eos in Dothaim. Qui cum vidissent eum procul, antequam accederet ad eos, cogitaverunt illum occidere: et mutuo loquebantur: Ecce somniator venit: venite
Abbreviated transcription (Latin):
quod narrans fratrib ait̃. Nicli
ꝑsonnium:quasi solem ⁊lunam
⁊ stellas undecim adorare me.
Quod cum patri suo ⁊ fratribus
retulisset: increpauit eum pater
quod uidisti. Num ego ⁊ mater
tua ⁊ fratres tui adorabimus te
suꝑ t̾ram. Inuidebant igitur ei¬
fratres sui: pater uero rem tacitꝰ
considerabat. Cumq frẽs illius
impascendis gregibus patris mo¬
rarentur insichem: dixit ad eum
israel. Fratres tui pascunt oues
insichimis: ueni mittam te ad
eos. Quo respondente: prestosũ.
aitꝰ. uade et uide si cuncta ꝓsꝑa

Expanded text:
tribus, ait: Vidi per somnium, quasi solem, et lunam, et stellas undecim, adorare me. Quod cum patri suo et fratribus retulisset, increpavit eum pater quod vidisti? num ego et mater tua et fratres tui adorabimus te super terram? Invidebant ei igitur fratres sui: pater vero rem tacitus considerabat. Cumque fratres illius in pascendis gregibus patris morarentur in Sichem, dixit ad eum Israel: Fratres tui pascunt oves in Sichimis: veni, mittam te ad eos. Quo respondente, Praestosum, ait: Vade, et vide
Abbreviated transcription (Latin):
bis. ⁊ feceritis ea: ut cili¬
gatis dominũ deum uestrum.
⁊ ambuletis in om̃ib uiis euis
adherentes ei. disꝑdet dominus
omnes gentes istas ante faciẽ urãm:
⁊ possi debitis easque maiores et for¬
tieres uobis sunt. Omnis locus quẽ

Expanded text:
s ea: ut diligatis Dominum Deum vestrum: et ambuletis in viis ejus adherentes ei: disperdet Dominus omnes gentes istas ante faciem vestram: et possidebitis eas que majores et fortiores vobis sunt. Omnis locus que
Abbreviated transcription (Latin):
eiuis. ⁊ custcclias cerimonias illius.
⁊ mandata atq uicditia. ⁊ obeclias
eus imꝑio. Et dominus elegit te
hcdie. ut sis ei populus petuliaris
sicut lequutus est tibi: ⁊ tustedias
omnia precepta euis. ⁊ faciat te
excelsiorem cunclis gentib quas
creauit in laudem ⁊ nomen glorie

Expanded text:
ejus, et custodias caeremonias illius, et mandata atque judicia, et obedias ejus imperio. Et Dominus elegit te hodie, ut sis ei populus pecularis, sicut locutus est tibi, et custodias omnia praecepta ejus; et faciat te excelsiorem cunctis gentibus quas creavit in laudem et nomen, et gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
timi: a legit in eo aꝑte in pla¬
tea q̃ erat añ portam aqͣꝵ a
mane usq ad mediã diem
inconspectu iuroꝵ ac mulieꝵ
ꝓ sapicutium. Et aures om̃is
ppłi: crant crecte ad librum.
Stccit aũ esdras scriba super
gradũ ligneũ quẽ frocrat ad
loqũeclum: ꝙ. stecert̃ iuxta e

Expanded text:
n platea quae erat ante portam Aquarum de mane usque ad mediam diem in conspectu virorum et mulierum et sapientium et aures omnis populi erant erectae ad librum stetit autem Ezras scriba super gradum ligneum quem fecerat ad loquendum et steterunt iuxta e
Abbreviated transcription (Latin):
tis ⁊ ꝑcutits pugno impie. Nolite
ieunare sicut usq adhanc diem:
ut audiatur in excelso clamor ur.
Nunquid tale est ieuiniũ quod
elegi. ꝑliem affligere hominem
animam suam. Nunquid con¬
trequere quasi cutulum capuit
suum. ⁊ saccum. ⁊ cine̾m st̾nere.
Numquid istud uccaui ieiuni¬
um. ⁊ diem acceptabilem dominoͦ.
Nonne hoc est magis ieiunium
quod elegi: Dissolue colligatões
unpieratis: solue fasciculos de¬
primentes. Dimitte eos qui con

Expanded text:
t percutitis pugno impie. Nolite jejunare sicut usque ad hanc diem, ut audiatur in excelso clamor vester. Nunquid tale est jejunium quod elegi, per diem affligere hominem, animam suam? Nunquid contorquere quasi circulum caput suum et saccum et cinerem sternere numquid istud vocabis ieiunium et diem acceptabilem Domino nonne hoc est magis ieiunium quod elegi dissolve conligationes impietatis solve fasciculos deprimentes
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. uade et clic erechie. Hec
dicit dominus deus dauid prĩs
tui. Audiui orationem tuam:¬
⁊ uidi lacrimam tuam. Ecce ego
aditiam suꝑ dies tuos qͥndecim
annos. ⁊ demanu regis assyrioꝵ
eruam te. ⁊ ciuitatem istam. et

Expanded text:
cens vade et dic Ezechiae haec dicit Dominus Deus David patris tui audivi orationem tuam vidi lacrimam tuam ecce ego adiciam super dies tuos quindecim annos et de manu regis Assyriorum eruam te et civitatem istam et
Abbreviated transcription (Latin):
congrega ppłm tu et aaron
frãt tuus: et loquimini ad
petrẽ coram eis. et illa cla¬
bit aquas. Cumq ecluxeris
aquam ce petra: bibet om̃is
multitudo et iumenta eius
Tulit gͥ moyses uirgam que
erat in conspectu cl̃rũ sicut p̃¬
ceꝑat ei ⁊ congregata multi¬
tucline ante petram dixit ꝙ

Expanded text:
ega populum tu et Aaron frater tuus et loquimini ad petram coram eis et illa dabit aquas cumque eduxeris aquam de petra bibet omnis multitudo et iumenta eius tulit igitur Moses virgam quae erat in conspectu Domini sicut praeceperat ei congregata multitudin
Abbreviated transcription (Latin):
gaui. Frumento ⁊ uino stabiliui
eum. Et tibi post hec fili mi ultra
cro: ut benedicas. Cumq eiulatu
magno fleret: motus ysaas dixit
ad eum. Impinguedine terre. et
in rore celi desuꝑ ent benedictio

Expanded text:
gavi, frumento et vino stabilivi eum, et tibi post haec, fili mi, ultra cro ut benedicas. Cumque ejulatu magno fleret, motus Isaac, dixit ad eum: In pinguedine terrae et in ror
Abbreviated transcription (Latin):
tiam. Et non post multos dies
congregatis om̃ibus. adolescen¬
tior filius peregre profectus est
in regionem longinquam. et ibi
dissipauit substantiam suam
uiuendo luxuriose. Et postquam
omnia consummasset: facta est
fames ualida inregione illa. et
iye cepit egere. Et abiit ⁊ adhesit
uni ciuium regionis illuis: ⁊ mi

Expanded text:
on post multos dies congregatis omnibus: adolescentior filius peregre profectus est in regionem longinquam: et ibi dissipavit substantiam suam vivendo luxuriose. Et postquam omnia consummasset facta est fames valida in regione illa: et ipse cepit egere. Et abiit et adhesit uni civium regionis ill
Abbreviated transcription (Latin):
damel clicens. Domine deus noster
qui ecluxisti populum tuũ de t̾ra
egypti in mami forti. ⁊ fecisti tibi
nomen setundum diem hanc: pec¬
cauimus iniquitatem fecimus
domine in omẽm uisticiam tuã
sancto tuo. Propter peccata enim nr̃a.
⁊ iniquitates patrum ntorum: ihe¬
rusalem ⁊ populus tuus in obpbriũ
sunt om̃ibus ꝑcitcnitũ nt̃m. Nunc
ergo exaucli deus ñr orationem ser¬
ui tui:. ⁊ preces eius ⁊ ostende faciẽ
tuam suꝑ scũarium tuum quod
desertum est. Propter temet ip¬
sum inclina deus meus aurẽ tuã
⁊ audr: aꝑi cculos tuos et uisde de¬
solationem urãm. ⁊ cuuitatẽ suꝑ
qͣm inuocatũ ẽ nom̃ tuum. Nesꝑ

Expanded text:
Domine Deus noster, qui eduxisti populum tuum de terra Aegypti in manu forti, et fecisti tibi nomen secundum diem hanc: Peccavimus, iniquitatem fecimus, Domine, in omnem justitiam tonte sancto tuo. propter peccata enim nostra et iniquitates patrum nostrorum Hierusalem et populus tuus in confusionem uenit omergo exaudi, Deus noster, orationem servi tui, et preces ejus: et ostende faciem tuam super sanctuarium tuum, quod desertum est, propter temetipsum. Inclina, Deus meus, aurem tuam, et audi: aperi oculos tuos, et vide desolationem nostram, et civitatem, super quam invo
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Exclamauit autem uo¬
ce magna susanna: et lixit.
Deus eterne qui absconclitoꝵ
es cognitor qui nosti omnia
antequam fiant. tu seis qm
tionium. Et ecce morior: cũ
nichil orum fecerim que isti
maliciose composuerunt ad¬
uersum me. Exaucliuit au¬
tem dns uocem eius. Cum¬
q ducerentur ad mortem.
suscitauit dñs sp̃m pu̾ iu¬

Expanded text:
t autem voce magna Susanna, et dixit: Deus aeterne, qui absconditorum es cognitor, qui nosti omnia antequam fiant, tu scis quo testimonium: et ecce morior, cum nihil horum fecerim, quae isti malitiose composuerunt adversum me. Exaudivit autem Dominus vocem ejus. Cumque duceretur ad mortem, suscitavit Dominus spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
iterum uenit in templum. Et
omnis ppls uenit ad eum: et
secens docebat eos. Adclucunt
autem scribe et pharisei mu¬
lierem in adulterio deprehen

Expanded text:
stus venit in templum: et omnis populus venit ad eum. Et sedens docebat eos. Adducunt autem scribe et pharisei mulierem in adulterio deprehen
Abbreviated transcription (Latin):
tione: et dixit ad esi damel.
Separate eos abinuicem ꝓ¬
cul: et cliuilicabo eos. Cũm
gͦ duusi ẽẽnt alter ab alt̾o
uocauit unum de eis et dix
ad eum. Inueterate dierum
malorum: nũc uenerunt
pecrcata tua. q̃ operabaris pͥ¬
us uidicans iudicia in iusta
innocentes oprimens et di¬
mittens noxios clicente clno
innocentem. et iustum non
interficies. Nunc gͦ siuicdisti
eos: clic sub qua arbore uide¬
ris eos colloquentes sibi. Q
ait sub cino. Sixit autem cla¬
miel. Recte mentitus es in ca¬
put tuũ. Ecce enim angelus
domini accepta sententia. ab
eo: scindet te medium. Et a¬
moto eo: iussit uenire alium
Et dixit ei. Semen chauaam
et ñ uila: spẽs decepit te: et co¬
cupiscentia subuertit cor cuũ
Sic faciebatis filiabus isrł. et

Expanded text:
 Daniel: Separate illos ab invicem procul, et dijudicabo eos. Cum ergo divisi essent alter ab altero, vocavit unum de eis, et dixit ad eum: Inveterate dierum malorum, nunc venerunt peccata tua, quae operabaris prius, judicans judicia injusta, innocentes opprimens, et dimittens noxios, dicente Domino: Innocentem et justum non interficies. Nunc ergo si vidisti eam, dic, sub qua arbore videris eos loquentes sibi. Qui ait: Sub schino. Dixit autem Daniel: Recte mentitus es in caput tuum: Ecce enim angelus Dei accepta sententia ab eo, scindet te medium. Et, amoto eo, jussit venire alium, et dixit ei: Semen Chanaan, et non Juda, species decepit te, et concupiscentia subvertit cor tuum: sic facieb
Abbreviated transcription (Latin):
cemodi de susanna. Et facta
est lies crastina. Cumcs uenis¬
set ppls ad uirum eius ioa¬
chim uenerunt et duo p̃s¬
biteri pleni iniqua cogitati¬
one. adtiersus susannam ut
interfic̾ent eam. Et clixert
coram ppło. Saitute ad susã¬
nam filiam helchie uxorem
iachim. Et statim miserũt

Expanded text:
cemodi de Susanna. Et facta est dies crastina. Cumque venisset populus ad virum ejus Joacim, venerunt et duo presbyteri pleni iniqua cogitatione adversus Susannam, ut interficerent eam. Et dixerunt coram populo: Mitte ad Susannam, filiam Helciae, uxorem Joacim. Et statim
Abbreviated transcription (Latin):
in melio ppłi: posuerunt ma
nus super caput eus. Que
flens: suspexit ad celum. Erat
enuim cor eius fiduciam ha¬
bens in domino. Et dixerunt
presbitĩ. Cum de ambularemꝰ
in pomerio soli.ingressa est hec
cum duabus solis puellis ⁊
clausit ostia pomeriz et climi¬
sit puellas. Uenitꝙ adolescẽs
ad eam qui erat absconditus.
et concubuit cum ea. Porro
nos cum eẽmus in angulo po¬
meriz uidentes iniquitatem
cucurrimus ad eos: et iudimꝰ
eos parit commisceri. Et illum
quidem ñquiuimꝰ conprehend̾e
qr fortior nobis erat et aperto
ostio exiliuit. Hanc autem
cum apprehenlisseraus inter¬
rogauimus quistiam eẽt uiue¬

Expanded text:
puli, posuerunt manus suas super caput ejus. Quae flens suspexit ad coelum: erat enim cor ejus fiduciam habens in Domino. Et dixerunt presbyteri: Cum deambularemus in pomario soli, ingressa est haec cum duabus puellis: et clausit ostia pomarii, et dimisit a se puellas. Venitque ad eam adolescens qui erat absconditus, et concubuit cum ea. Porro nos cum essemus in angulo pomarii, videntes iniquitatem, cucurrimus ad eos, et vidimus eos pariter commisceri. Et illum quidem non quivimus comprehendere, quia fortior nobis erat, et apertis ostiis exsilivit: hanc autem cum apprehendissemus, interrogavimus, quisnam esset adole
Abbreviated transcription (Latin):
non in passione desiderii: sicut ⁊ gen¬
tes que ignorant deum. Et ne quis
suꝑ grediatur. neq circumueniat
in negotio frẽm suum: qm uindex
est dominus de his om̃ibus sient p̾
diximus uobis. ⁊ testifican sumus.
Non enir uccauit uos deusinin¬
munditiam. s insanctificationẽ.¬

Expanded text:
 gentes quae ignorant Deum ut ne quis supergrediatur neque circumveniat in negotio fratrem suum quoniam vindex est Dominus de his omnibus sicut et praediximus vobis et testificati sumus non enim vocavit nos Deus in inmunditia sed in sanctificatione
Abbreviated transcription (Latin):
tem ebdomadas numerabis
abi a cue qua falcem ĩscgite
miseris: ⁊ celebrabis diem
Ufestũ eb domadaꝵ dño deo
tuo oblatõem spontaneam
manus tue qͣm offeres iuxͣ
bñdc̃onem dñ deitui: ⁊ epu¬
laberis corã dño deotuo. tu
qr filius tuus ⁊ filia tua ⁊ ser¬
uus tuus ⁊ ancillatua. ꝙ le¬
uites qͥ est intra portas tuas.
et aduena ⁊ pupillus. ⁊ ui¬
dua qui morant᷑ uobiscum

Expanded text:
em hebdomadas numerabis tibi ab ea die qua falcem in segetem miseris: et celebrabis diem festum hebdomadarum Domino Deo tuo, oblationem spontaneam manus tuae, quam offeres juxta benedictionem Domini Dei tui: et epulaberis coram Domino Deo tuo, tu, et filius tuus, et filia tua, et servus tuus, et ancilla, et Levites qui est intra portas tuas, et advena ac pupillus et vidua, qui morantur nobiscum
Abbreviated transcription (Latin):
huc ut tangam te fili mi: ⁊ probem
utrum tu sis filius meus esau. an nõ.
Accessit ille ad patrem: et palpato
es dixit ysaas. uox quidem uox iacob
est: s manus. manus sunt esau.
Et non cegnouit eum: quia pilose

Expanded text:
 ut tangam te, fili mi, et probem utrum tu sis filius meus Esau, an non. Accessit ille ad patrem, et palpato eo dixit Isaac, Vox quidem, vox Jacob est; manus autem, manus sunt Esau. Et non cognovit eum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
cuixit adeum. Accede adme. ⁊ da
mͥ osculum fili mi. Accessit: ⁊ os¬
culatus est eum. Statimq ut
sensit uestimentorum illius
flagrantiam: beneclicens ait.
Ecce odor filii mei. sicut odor agri
cui benelixit dominus. Det tibi
deus de rore celi. ⁊ de pinguecline
terre habundantiam: frumenti.
⁊ uini. et seruiant t populi. ⁊ ad¬

Expanded text:
accede ad me et da mihi osculum fili mi accessit et osculatus est eum statimque ut sensit vestimentorum illius flagrantiam benedicens ait ecce odor filii mei sicut odor agri cui benedixit Dominus det tibi Deus de rore caeli et de pinguedine terrae abundantiam frumenti et vini et serviant tibi populi
Abbreviated transcription (Latin):
rexissem mane: ut darem lac
filio meo: apparuit mortuus.
Quem diligentius intuens
clara luce: deprehencli ñ esse
meum quem genueram. Res
contrario illa dicebat. Mler¬
tiris. silius quippe meus ui¬
uit: et filius tuus mortuus
est. Atq in hunc modum ꝯ

Expanded text:
em mane ut darem lac filio meo, apparuit mortuus: quem diligentius intuens clara luce, deprehendi non esse meum quem genueram. Respcontrario illa dicebat: Mentiris: filius quippe meus vivit, et filius tuus mortuus e
Abbreviated transcription (Latin):
ce populo tuo: ⁊ ne des hereditatẽ
tuam inobprobrium ut dominẽ¬
tur eis nationes. Quare clicunt
in populis ubi est deus eorum
Zelatus est dominus t̾ram suã.
⁊ pepet populo suo. & respondit do¬
minus ⁊ ddixit populo suo. Ecte
ego nuitam uobis fcumẽtum.¬

Expanded text:
ce populo tuo: et ne des haereditatem tuam in opprobrium, ut dominentur eis nationes. Quare dicunt in populis: Ubi est Deus eorum? Zelatus est Dominus terram suam, et pepercit populo suo: Et respondit Dominus, et dixit populo suo: Ecce ego
Abbreviated transcription (Latin):
nant enim facies suas: ut pa¬
reant hominibus ieiunantes.
Amen cuco uobis: quia receperũt
mercedem suam. Eu autem
cum ieiunas. unge caput tuũ.
⁊ faciem tuam laua: ne uidearis
hominibus ieiunans. s patri
tuo qui est in absconcdito. sy pat̾
tuus qui uidet in abscondito:
reddet tͥ. Nolite thesaurizare

Expanded text:
facies suas, ut pareant hominibus ieiunantes. amen dico uobis, perceperunt mercedem suam. tu autem cum ieiunas, unge caput tuum et faciem tuam laua, ne uidearis hominibus ieiunans. sed patri tuo, qui est in absconso: et pater tuus, qui uidet in absconso, reddet tibi. nolite thesa
Abbreviated transcription (Latin):
litia. Quis scit si com̾itatur. et
ignoscat deus. ⁊ reluquat post
se benedictionem. Sacrifitium et
libamen domino deo nr̃o. Canite
sanclificate eccłiam. coadunare¬

Expanded text:
litia, Quis scit si convertatur, et ignoscat, et relinquat post se benedictionem, sacrificium et libamen Domino Deo vestro  sanctificate
Abbreviated transcription (Latin):
uerterit se impuis ab impietate
sua qͣm oꝑatus est: ⁊ feterit iudi¬
tium ⁊ usticiam. ip̃e aiãm suã
uiuificabit. Considerans enim¬
⁊ auertens se abom̃ib iniquita¬
tibus suis quas oꝑatus est: uita
uiuet ⁊ non morietur. Dicit do

Expanded text:
ab impietate sua, quam operatus est, et fecerit judicium atque justitiam, ipse animam suam vivificabit. Considerans enim avertit se ab omnibus iniquitatibus suis, quas operatus est, vita vivet et non morietur. » E co
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iusticiam: uita uiuet et non
morietur. Omĩum ĩiquitatũ
eius quas oꝑanis est. non re¬
cordalor: in iusticia sua quam
oꝑatus est uiuet. Nunquid
uoluntatis mee est morsimpii
dicit dominus. ⁊ non ut con¬
uertatur auis suis et uiuat:

Expanded text:
on morietur. Omnium iniquitatum eius, quas operatus est, non recordabor. In iustitia sua, quam operatus est, uiuet. Nunquid uoluntatis meę est mors impii, dicit Dominus Deus, et non ut conuertatur a uiis suis et uiuat?
Abbreviated transcription (Latin):
p̃liũ cercaminis ⁊ suꝑ crucis tro¬
pheũ dic tnũphum nobilem qͣ¬
lit̾ redemptor orbis ĩ molatus ui¬
cerit. Ne parentis ꝓthoplausti
fraude factor ꝯdolens q̃n ponti
noxialis morsu ĩ mortẽ corruit
ip̃e lignũ t̃c notauit dampna
ligni ut solueret. Hec opus
nr̃e salutis ordo depoposcerat mł¬
ti formis ꝓclitoris ars ut artem

Expanded text:
ropaeo die triumphum nobilem: Qualiter redemptor orbis immolatus vicerit. De parentis protoplasti fraude factor condolens, Quando pomi noxialis morsu morte corruit, Ipse lignum tunc notavit, damna ligni ut solveret. Hoc opus nostrae salutis ordo depoposcerat, Multifor
Abbreviated transcription (Latin):
nat. ⁊ cũ cliaconꝰ calicẽ ꝯuino.
aqͣ mixco albati oblatũ sr̃ alta¬
re. iti ad missã solitũ ordina¬
uerit. albas incenso pͥus adhi¬
bito demñ aꝑto uasculo digitos
suos lauet. ⁊ extractã de uascło
scãm ꝯmunicẽm. sr̃ corporale
ponat. ⁊ tũ uͦ corꝑe dñi nͨ calice

Expanded text:
iaconus calicem cum vino aqua misto abbati oblatum super altare, uti ad missam solitum est, ordinaverit, abbas incenso prius adhibito, deinde aperto vasculo digitos suos lavet, et extractam de vasculo sanctam Communionem super corporale ponat. Et tunc nec corpore Domini
Abbreviated transcription (Latin):
unde leserata. Quando uenit gͦ
sacri plenitudo temporis missus
est ab arce pr̃is natus orb̾ concli¬
cor atq uentre uͥginali carne fr̃s
ꝓdiit. agit infans int̾ arta
ꝯditus p̃sepia m̃bra pannis inuo¬
luta uͥgo mat̾ alligat. ⁊ pedes ma¬
nusq crura stricta cingens fascia.
Uuxtͣ sex qui ĩ a ꝑacta cempus

Expanded text:
do venit ergo sacri plenitudo temporis, Missus est ab arce Patris natus orbis conditor, Atque ventre virginali carne factus prodiit. Vagit infans, inter arcta conditus praesepia, Membra pannis involuta virgo mater alligat, Et pedes, manusque, crura stricta cingit fascia. Lustra sex qui jam peracta
Abbreviated transcription (Latin):
iñ resum̃tes q̃ deposuerant: ad
cor porale sr̃ altare ponat. Tunc
in qͦ ẽ ad altare deferens. iuxca
corporale ponat. Et cũ liaconꝰ
calicem cũ uino aqͣ mixto. ab
litũ est orlinauerit: Alras ĩ¬
censo pͥus adhibito. Dem̃aꝑto
uascło. digitos suos lauct. et
extractã de uasculo scãm cõmũ¬
nonem suꝑ corporale ponat.
⁊ tũ nͦ corpore dñi uͨ calice leua¬
to. mediocri uoce dicat. Oremꝰ.
Pceptis salutarib moniti. Et.

Expanded text:
 resumptis, quae deposuerant ad acorporale super altare ponat a in quo est, ad altare deferens juxta corporale ponat: et cum diaconus calicem cum vino aqua misto abblitum est, ordinaverit, abbas incenso prius adhibito, deinde aperto vasculo digitos suos lavet, et extractam de vasculo sanctam Communionem super corporale ponat. Et tunc nec corpore Domini, nec calice levato, mediocri voce dicat, Oremus. Praeceptis salutaribus moniti et
Abbreviated transcription (Latin):
erũ hyenis transut ymber abiit et recesut. Flores ap¬
paruerũt in terra nostra: tempus putationis adue¬
uit. Sox turturis audita est in terra nostra: ficus pro¬
tulit grosses suos. uinee florentes dederũt eoorein sum.
Surge propera amica mea speciosa mea et ueni colũba
mea: in foramnbus petre in cauerna macerie. Osten¬
te michi facient tuam. sonet uox tua in auribus meis.

Expanded text:
sit, flores apparuerunt, tempus putationis advenit. Vox turturis audita est in terra nostra, ficus protulit grossos suos, florentes vineae dederunt odorem. Surge, propera, amica mea, formosa mea, columba mea in foraminibus petrae, in caverna maceriae, ostende m
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Qm̃ aũ estis filii: misit
deus sp̃m filii sui in corda uestra
clamantem abba pater. Itaq
iam non est seruus: s filius. ¶d̾

Expanded text:
m, inquit, estis filii, misit Deus spiritum filii sui in corda uestra clamantem: "Abba, pater." Itaque iam non est seruus, sed filius.
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ dm̃ de uascło supͣ altarc su¬
mat᷑ ⁊ sr̃ patenã illa hora sum̃dᷤ
ponat᷑. Linteũ etiã mox de codem
nascło anferat᷑. Aliudq a sacris¬
ta illa lora p̃sentatũ i eoponat᷑.
illoq mutato ab cod̾e secretario.
da i uascło ante notato recon
na diligent̾ ercussũ. suꝑ piscinã
cõburatur. cineresq eius in ca

Expanded text:
corpus Domini de vasculo supra altare sumatur: et super patenam illa hora sumendum ponatur. Linteum etiam mox de eodem vasculo auferatur, aliudque a sacrista illa hora praesentatum in eodem ponatur: illoque mutato ab eodem secretario, dam in vasculo ante notato honorina diligenter excussum super piscinam comburatur, cineresque ejus in eam
Abbreviated transcription (Latin):
captiuis indulgentiam. ⁊ clausis
aꝑtionem: ut predicarem annũ
placabilem domino: ⁊ cliẽ ultio¬
nis deo nr̃o. ut consolarer omnes
lugentes: ⁊ pone̾m fortituclinem
lugentibus syon. ⁊ darem eis coro¬
nam pro cuiere: oleum gaudii
pro luctu. pallium laudis. ꝓ spũ
meroris. Et uocabuntur un ea for¬

Expanded text:
ntiam et clausis apertionem, ut predicarem annum placabilem Domini et diem ultionis Dei nostri, ut consolarer omnes lugentes et ponerem fortitudinem lugentibus Syon et darem eis coronam pro cinere, oleum gaudii pro luctu, pallium laudis pro spiritu meroris
Abbreviated transcription (Latin):
tenebris lux tua. ⁊ tenebre tue
erunt sicut mericlies. Et requi¬
semꝑ: ⁊ implebit splendoribus
animam tuam. ⁊ ossa tua libe¬
rabit. Et eris quasi ortus irrigu¬
us: ⁊ sicut fons aquarum cuius.
non deficient aquie. Et eclificabũ¬
tur inte deserta seculorum:
sundamenta generationis sus¬

Expanded text:
a et tenebrae tuae erunt sicut meridies et requiet implebit splendoribus animam tuam et ossa tua liberabit et eris quasi hortus inriguus et sicut fons aquarum cuius non deficient aquae et aedificabuntur in te deserta saeculorum fundamenta generationis
Abbreviated transcription (Latin):
uesumus ompe deus: ut
inter eius menbra nu¬
meremur: cuius corpori com¬
municauimus et sanguini.
tius dexteram celestis
auxilii: ut et te toto corde ꝑ¬
quirant et que digne postulãt
consequi mereantur. ꝑ elmea

Expanded text:
esumus, omnipotens Deus, ut inter ejus membra numeremur cujus corpori communicamus et sanguini. tuis dexteram coelestis auxilii, ut te toto corde perquirant, et quae digne postulant conseq
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ qui te p̃cipis apcct̃orib
exorati ⁊ͥ q sacrificiũ ss¬
tiiti coris. offerri. lxo sacrifi¬
ciũ qd̃ indignis manib mĩs
offero. accepta ignare ⁊ ut
ip̃e tibi hastia ⁊ sacrificium
esse merear miseratus conce¬
de. quo ꝑ ministerii huiꝰ exhi¬
bitionẽ poc̃oꝵ om̃ium ꝑcipi¬
ã remissionẽ. P. post cõm.¬

Expanded text:
s, qui te praecipis a peccatoribus exorari, tibique sacrificium contriti cordis offerri, hoc sacrificium, quod indignis manibus meis offero, acceptare dignare, ut et ipse tibi hostia, et sacrificium esse merear, miseratus concede, quo per ministerii hujus 239 exhibitionem, peccatorum omnium percipiam remissionem. Per. Ad Com
Abbreviated transcription (Latin):
ties ui iordane: ⁊ recipiet sa¬
nitatem caro tua atq mũ¬
daberis. Iratus aũt naamã.:
recedebat dicens. Putabam
quod egrederetur adme: et
stans inuocaueret nomen
domini dei sui. et tangeret
manu sua lccum leprẽ. et
curaret me. Nunquid me
liores sunt abana ⁊ pharphar
fluuii damasci. om̃ib aquis
israel. ut lauer ieis. ⁊ mũderꝰ.¬

Expanded text:
es in Jordane, et recipiet sanitatem caro tua, atque mundaberis. Iratus Naaman recedebat, dicens: Putabam quod egrederetur ad me, et stans invocaret nomen Domini Dei sui et tangeret manu sua locum leprae, et curaret me. Nunquid non meliores sunt Abana et Pharphar fluvii Damasci omnibus aquis Israel, ut laver in eis et munder
Abbreviated transcription (Latin):
ppłs reuertisset ꝑmeridiem:
ingrediebatur susanna. et
de ãbulabat in pomerio uri
sui. Et uidebant eam senes co¬
tidie ingredientem et deam¬
bulantem et exarserunt incon¬
cupiscentiam eius. Et euerte¬
runt sensum suum: et decli¬
nauerunt oculos suos ut non¬
ĩ uiderent celum neq recordarẽ¬
tur idiciorum iustorum.

Expanded text:
iem, ingrediebatur Susanna, et deambulabat in pomario viri sui. Et videbant eam senes quotidie ingredientem, et deambulantem: et exarserunt in concupiscentiam ejus: et everterunt sensum suum, et declinaverunt oculos suos, ut non viderent coelum, neque recordarentur judiciorum justorum.
Abbreviated transcription (Latin):
multũ animꝰ in se fuducie cũ t̾ta spe collo¬
cauit. paciencia est honestatis aut utilita¬
tis causa reꝵ arduaꝵ ⁊ difficiliũ uoluntari¬
a ac diutͤna ꝑpessio. ꝑsei̾taucia est in racõe
bene consid̾ata stabilis ac ꝑpetua mansioꝯͣ.

Expanded text:
um spe collocavit. Patientia est, honestatis aut utilitatis causa, rerum arduarum aut difficilium voluntaria ac diuturna perpessio. Perseverantia est in ratione bene considerata stabilis ac perpetua permansio.
Abbreviated transcription (Latin):
diens ut uenirẽ neq dubitacẽ ⁊ extẽdens ad
me suscipiendũ ⁊ amplectend̾ pias manus
plenas gregibi bonoꝵ exemplo ⁊ ibi tot
piũ ⁊ puelle ibi inuentus multa. ⁊ omnis
etas. ⁊ graues uidue ⁊ iuirgmes. anus irri

Expanded text:
diens, ut uenirem neque dubitarem, et extendens ad me suscipiendum et amplectendum pias manus plenas gregibus bonorum exemplorum. ibi tot pueri et puellae, ibi iuuentus multa et omnis aetas et graues uiduae et uirgines anus, et i
Abbreviated transcription (Latin):
tes egrotãciũ cutã ali int̾cessionẽ q̃ promi¬
seris atq opp̾ssis impẽditur ex eq̃ntes aut
doctͥne instãtes. aut eli̾as pauꝑib largiẽtes.
int̾ magnos ac sũmos iuros pro affcũ suo
ac pietate uignerunt. gͦ sicut ad egrotã¬

Expanded text:
tes aegrotantium curam, alii intercessionem quae pro miseris atque obpressis inpenditur exsequentes aut doctrinae instantes aut elemosynam pauperibus largientes inter magnos ac summos uiros pro affectu suo ac pietate uiguerunt. Quapro
Abbreviated transcription (Latin):
osi quib argum̃tar᷑ ⁊ dicis si onmes se
clausint ⁊ fuit ĩsolitudie quis ce le brab̾.
ecc̃as. quis sclares hoies luccifaciet quispec¬
cantes ad u̾tutes pot̾unt exortari. hoc i
modo si om̃s tecũ fatui sint sepiens ẽẽ ꝗͥt
potĩt. ⁊ uirginitas ũ erit approlũda si .n.¬

Expanded text:
 quibus argumentaris, et dicis: Si omnes se clauserint, et fuerint in solitudine, quis celebrabit Ecclesias? quis saeculares homines lucrifaciet? quis peccantes ad virtutes poterit cohortari? Hoc enim modo si omnes tecum fatui sint, sapiens quis esse poterit? Et virginitas non erit approbanda. Si en
Abbreviated transcription (Latin):
ad pietatẽ diuites humiliãtur. ut pauꝑes
ad suꝑbiam extollãtur nlło .n. mõ decet ut
in ea uita ubi senatores fiũt laboriosi. fiãt
õpifices cciosi ⁊ quo uenĩt uelictis delicus
sius qui ferũt p̃dioꝵ dm̃ ibi sunt rustici deli¬

Expanded text:
ad pietatem diuites humiliantur, ut pauperes ad superbiam extollantur. nullo modo enim decet, ut in ea uita, ubi senatores fiant laboriosi, ibi fiant opifices otiosi, et quo ueniunt relictis deliciis suis qui fuerant praedio
Abbreviated transcription (Latin):
futuro scło ñ erit timor exieus amalo
ꝙ accide̾ p̃t s tenens inbono ꝙ amitti nõ
est. timoris quippe casti noĩe ea uolũtas
sigͣta est. q̃ nos nocẽ erit uolle peccare. ⁊
ñ sollicitudine infirmitatis ne forte pecce¬
mus s tnͣquillitate caritatis caue̾ pccm a ͭ
si nullus oĩo gm̾s tanor ibi ẽẽ pot̾it. ita for¬

Expanded text:
uli? non est timor exterrens a malo quod accidere potest, sed tenens in bono quod amitti non est. Timoris quippe casti nomine ea uoluntas significata est, qua nos necesse erit nolle peccare, et non sollicitudine infirmitatis, ne forte peccemus, sed tranquillitate caritatis cauere peccatum. Aut si nullius omnino generis timor esse poterit in il
Abbreviated transcription (Latin):
est illicitũ ꝓ usu pecunie mutuate acciꝑ pes
exigit deus uolens ut in bonis acceptis ab er
plicit̾ malũ. de benius .n. omnẽ hoĩeu hr̃e q
suam nõ de dit adusurã. ⁊ eze xuiiiͦ. qui usurã
ñ acceꝑit q aũ ab extraneis usuram accis¬
rent. nõ fuit eis cõcessũ qiͣ licitũ s ꝑ taisse
admaius malũ uitand̾. ne .s. aiudeis deũe
lentib usuras acciꝑent pp̃ auariciã. cui dedi

Expanded text:
est illicitum pro usu pecunie mutuate accipere pexegit Deus, volens ut in bonis acceptis ab eo impliciter malum. Debemus enim omnem hominem habere suam non dedit ad usuram; et Ezechielis 18: Qui usuram non acceperit, quod autem ab extraneis usuram acciperent non fuit eis concessum quasi licitum, sed permissum ad maius malum vitandum, ne scilicet a Iudeis Deum colentibus usuras acciperent propter avaritiam cui dediti
Abbreviated transcription (Latin):
fructus huiꝰ rei. S huinane itdustrie. nͥ fer
ꝑ detentõnẽ tał rei alit̾ sit dampnificatia¬
mittendo aliquid de bonis suis. tẽ. n. tencsu
ad recopensationem nocum̃ti. Quedã uo̾ us
stͥ qua usus nõ est eaꝵ cõ simptõ. ⁊ talia b¬
bent usum fructũ sicut domus. ⁊ agꝰ. ⁊ aliahi

Expanded text:
fructus huius rei, sed humane industrie; nisi forte per detectionem talis rei altra sit damnificatus amittendo aliquid de bonis suis, tunc enim tenetur ad recompensationem nocumenti. Quedam vero res sunt quarum usus non est earum consumptio, et talia habent usumfructum, sicut domus
Abbreviated transcription (Latin):
exp̾sso. ꝙ cũq aliud acceꝑit. cuĩ p̾ciũ peciũa
mensurari pt simile prc̃m incurrit. Si u̾o ac¬
cipiat aliqͥd hiꝰ. nõ qĩ exigens. nec ex ali qͣ qͣi
obligõne tacita uł exp̾ssa s sicut gratuitũ
set licite pot̾at aliqd̾ domian gratis accipe uͤ
prioris cõditionis efficitur ꝑ hoc ꝙ mutuauͭ
recõpensatõnem u̾o eoꝵ q̃ pecunia nõ m̃su

Expanded text:
acceperit cuius pretium pecunia mensurari potest simile peccatum incurrit. Si vero accipiat aliquid huius non quasi exigens nec quasi ex aliqua obligatione tacita vel expressa, sed sicut gratuitum  mutuasset, licite poterat aliquod donum gratis accipere. Nec peioris conditionis efficitur per hoc quod mutuavit, recompensation
Abbreviated transcription (Latin):
luo. ñ dat usinario ocoanem usuras accipiendi.
S mutuandi. ipẽ ã usurarius sumt occõnẽp᷑¬
candi ex malicia cordis sui. uñ scãdala passinũ
e exꝑte sua. nõ nũ actuũ exꝑte petentis mu
uiutuo petendo desiste̾ si indigeat. qr hĩ passi¬
uũ scandalũ nõ ꝓuenit ex infirmitate uł ĩg
uluras eixe̾t. uł hac intentõe cõmitt̾et. ut inde
copiosius ꝑusurã lucraretur.daret nr̃m peccã¬
alias hñti. uñ usuras ex̾ceat aliques pecuniam
suam cõmittat. ut tucius seruetur. ñ pectat. s u¬

Expanded text:
on dat usurario occasionem usuras accipiendi, sed mutuandi; ipse autem usurarius sumit occasionem peccandi ex malitia cordis sui. Unde scandalum passivum est ex parte sua, non autem activum ex parte petentis mutbet alius a mutuo petendo desistere, nisi indigeat, quia huius passivum scandalum non provenit ex infirmitate vel ignusuras exerceret, vel hac intentione committeret, ut inde copiosius per usuram lucraretur, daret materiam peccanalias habenti unde usuras exerceat aliquis pecuniam suam committat ut tutius servetur, non peccat, sed u
Abbreviated transcription (Latin):
dat pt̃ absq pct̾o in pactũ deduce̾ cũ eo qui
nuituũ accipit recõpensacõnem dãpni ꝑ
nõ est uende̾ usũ pecunie. s dompnũ uitare.
.⁊ p̃t ẽẽ q accipiens mutuũ maius dampñ
euitet qmͣ dãs ĩcuiret. Uñ accipiens mu

Expanded text:
dat potest absque peccato in pactum deducere cum eo qui mutuum accipit recompensationem damni, per non est vendere usum pecunie, sed damnum vitare; et potest esse quod accipiens mutuum maius damnum evite
Abbreviated transcription (Latin):
.uiͣ. dd̾ ꝙ si qͥs pro peciĩa sibi mutuatar oblig
rem aliqͣm cuiꝰ usus p̃cio estimari pt̃ d usũ
illius rei ille qui mutuauit cõputare ĩn resti¬
lutionẽ eius. ꝙ mutuauit. alioqͥir si usũ illꝰ
rei qͣigratis sibi sr̃ addi uelit ĩdẽ est ac si pe
cõcedi ĩnt̾ amicos sicut p de libro accõmoda¬
to. ¶ad .xii. dd̾. ꝙ si aliquis carius uelit uẽ¬
dere ressuas qmͣ sic iustũ p̃ciũ ut de pecuni¬
a soluẽda emptorẽ expectat. manifeste usu¬
ra cõnuititur qr hi expectatõ p̾cũ soluẽdi

Expanded text:
quod si quis pro pecunia sibi mutuata obliget quod si quis pro pecunia sibi mutuata obliget rem aliquam cuius usus pretio estimari potest, debet usu illius rei ille qui mutuavit computare in restitutionem eius quod mutuavit; alioquin si usum illius rei quasi gratis superaddi velit, idem est ac si pecconcedi inter amicos, sicut patet de libro accommodato. Ad VII dicendum quod si aliquis carius velit vendere res suas quam sit iustum pretium ut de pecunia solvendi emptorem expectet, manifeste usura committitur; quia huius expectatio pretii solvendi
Abbreviated transcription (Latin):
sit qnͣtitas peenne mutuate q̃ restituenda est.
necĩbi ad est exigendũ aut expectandũ. tũsi
beniuolencie affc̃s qui ib̾estimatione pecũtẽ
ñ cadit ex quo pt̃ procede᷑ spontanea mutatio.
.repuguat aũei obligõ ad mutuũ iipostum fa¬
ciendum ꝙ ⁊̃ talis obligõ pecunia estima ⁊ pos¬
set. ⁊ ĩo licet simul mutuant unũ ad aliud mu
pocuniã tnssert dñũ pecune in eũ cui mu¬
tuat uñ ille cui peaũa mutuatur. sb̃luo ꝑi¬
culo tenet eam. ⁊ tenetur in tegre restituere.
uninõ debet ampliꝰ exig̾e ille qui mutuauͭ.
.S ille qui cõmittit pecunã suã m̾cutori.
uł artifici ꝑmodũ societatis cuuĩdan non¬
tnͣfst̾ dñium pecanie sue in illũ. S remanet
eius ĩta ꝙ eũ ꝑicło ip̃us mcator deca negoci¬
acur. uł actifex oꝑatur. ⁊ iõ licite pt̃ ꝑtẽ lucͥ
inde proueniẽtis expet̾e tanqui dere sua¶Ad

Expanded text:
sit quantitas pecunie mutuate que restituenda est, sit quantitas pecunie mutuate que restituenda est, nec aliquid est exigendum aut expectandum nisi benivolentie affectus, qui sub estimatione pecunie non cadit, ex quo potest procedere spontanea mutuatio, repugnat ei obligatio ad mutuum in posterum faciendum, quia etiam talis obligatio pecunia extimari posset. Et ideo licet simul mutuanti unum aliquid aliud mutpecuniam, transfert dominium pecunie in eum cui mutuat. Unde ille cui pecunia mutuatur sub suo periculo tenet eam et tenetur integre restituere. Unde non debet amplius exigere ille qui mutuavit; sed ille qui conmittit pecuniam suam mercatori vel artifici per modum societatis non transfertur dominium pecunie sue in illum; sed remanet eius ita quod cum periculo ipsius mercator de ea negotiatur vel artifex operatur: et ideo, licite potest partem lucri inde pr
Abbreviated transcription (Latin):
ẜi do̾ ꝙ recõpensatõ alicuiꝰ bñficii. duplr̾ fieri
p̃t. uno quidẽ mõ. ex dẽbito ĩusticie ad q as
ex c̾to pacto obligari pt̃. ⁊ hoc debitũ attends¬
q sitmlis cei. ciꝰ usus ẽ eius cõsumptõ. nõ
tenetur ad plus retõpensandũ qm̃ inutuo
acceꝑit. uñ cotra ĩusticiam ẽ si ad plus itadend
obligetur. alio mͦ tenetut aliquis ad recõpeusãd̾
bñficium ex debito amicitie. In quo mag̃ cõside¬
obligõ ꝑ qmͣ ĩnducitur q̃ dam nccͣitas non spon¬
pacti taciti uł exp̾ssi recõpensatõnẽ inunis ab
obsequio. uł alingua ꝑ inde ẽ ac si expectaret
uł exige̾t munus amanu. qr uttumq peciũa
esimari pt̃. ut pr ĩ hiis qui locant oꝑassuas qͣs
manu uł lingua ex̾cent. Si u̾o munus ab obse¬
quio uł a lingua ñ qĩ ex obligõne rei exhibeatur
sz exbeniuolençia q̃ sub estimatio ne pecunie nõ
cadit. l hoc acciꝑe ul erige̾ ⁊ expectare. ¶Ad .iiii.
dd̾ pecura nõ pt̃ uendi pro pecuma ampliori ꝙͣ

Expanded text:
d recompensatio alicuius beneficii dupliciter fieri potest: Uno quidem modo ex debito iustitie, ad quod aliquis ex certo pacto obligari potest, et hoc debitum attendique similis rei, cuius usus est eius consumptio, non tenetur ad plus recompensandum quam mutuo accepit. Unde contra iustitiam est fieri ad plus reddendum obligetur. Alio modo tenetur aliquis ad recompensandum beneficium ex debito amicitie in quo magis consideo, per quam ducitur quedam necessitas ut non sponpacti taciti vel expressi recompensationem muneris ab obsequio vel a lingua, per inde est ac si expectaret vel exigeret munus a manu, quia utrunque pecunia estimari potest, ut patet in hiis qui locant operas suas quas manu vel lingua exercent. Si vero munus ab obsequio vel a lingua non quasi ex obligatione rei exhibeatur, sed ex benivolentia que sub estimatione pecunie non cadit, licet hoc accipere et exigere et expectare. d pecunia non potest vendi pro pecunia ampliori quam
Abbreviated transcription (Latin):
tee nasoꝵ pt̾ ẽẽ cõmutatõ. ⁊ talẽ usũ eoꝵ uen¬
ere nõ lice̾t. ⁊ similit᷑ pt̃ eẽ aliqͥs alius stdaruos
usus pecume argetee. ut puta. si quis cõiede̾t
roumian signatñ ad oñtatõnrul ad ponenduẽ
oopignons ⁊ talem usũ pecunie licite homo
ldiget pecuniam acciꝑe mutuo. qmͣ ille qui h̃t
uuult sine usura nutuare.
ditatẽ expet̾e. unusquisq enĩ licite pt sue ĩ¬
dempnitati cõsule. S qũq dampnũ aliqͥs

Expanded text:
atio, et talem usum eorum vendere non liceret. Et similiter potest esse aliquis alius serarius usus pecunie argentee, ut puta si quis concederet pecuniam signatam ad ostentationem vel ad ponendum loco pignoris, et talem usum pecunie licite vendee, inquantum indiget pecuniam accipere mutuo quam ille qui habet non vult sine usura mutuare. ditatem expetere. Unusquisque enim potest sue indemnitati consulere. Sed qua
Abbreviated transcription (Latin):
denetur ex quodã debito honestatis aliqͥd re¬
cõpensare ei qui sibi gr̃am fecit. ut dr̃ ĩ u. etł
inutuat grãm facit. uñ ⁊ gr̃aꝵ acc̃o ei debetͣ.
gͣllle qui recipit. tenetur uaturali debito a
no uidetur eẽ illicitũ si aliqius pecumã alti¬
tiuutuans ĩn obligõnem deducat aliqm̃ recõ

Expanded text:
tenetur ex quodam debito honestatis aliquid recompensare ei qui sibi gratiam fecit, ut dicitur in V Emutuat gratiam facit; unde et gratiarum actio ei debetur; ergo ille qui recipit naturali debito tenon videtur esse illicitum si aliquis pecuniam alteri mutuans in obligatione deducat aliquam recom
Abbreviated transcription (Latin):
usus ñ est ĩp̃a rei cõsũprõ sicut usus donus
est ĩnhĩtatõ nõ ã dissipatõ. ⁊ iõ intalib se¬
orsum p̃t utrũ qr cõcedi. putu cũ aliquis tra¬
dit alci dñium donius. reseruato fibi usu
pt̃ homo acciꝑe p̃cium prousu domui. ⁊ p̾tͤ
ħ pete domũ cõmodatã sicut pr in cõductõe

Expanded text:
us domus est inhabitatio, non autem dissipatio. Et ideo in talibus seorsum potest utrunque concedi, puta cum aliquis tradit alteri dominium domus, reservato sibi usu potest homo accipere pretium pro usu domus, et preter hoc petere domum commodatam, sicut patet in conductione
Abbreviated transcription (Latin):
dici consiliũ ꝑ cõpãmẽ ad dc̃a phiseoꝵ. qui pe¬
bãt u̾surã aliqui ẽẽ licitã sicut ⁊ dilcõ ira¬
corum est cõsilui. uł loquitur ibi nõ dele
usurari lucri s de spe q̃ ponitur in hoĩe nẽa
debemus mutuũ dare. uł ꝙ cuuq bemũface
rentur: si omĩa poc̃a districte peohibentur a
adhitis ⁊ iõ usuras lex humanas cõcessit uẽ
utilitates multoꝵ. Uñ in pp̃õ iure uuli dr᷑ ꝙᷤ

Expanded text:
i consilium per comparationem ad dicta Phariseorum, qui putabant usuram aliquam esse licitam, sicut et dilectio inimicorum est consilium. Vel loquitur ibi non de spe usurarii lucri, sed de spe que ponitur in homine. Non enim debemus mutuum dare vel quodcunque bonum facerentur, si omnia peccata districte prohiberentur penis adhibitis. Et ideo usuras lex humana concessit non ur utilitates multorum. Unde in ipso iure civili dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
fertur dñium si quis gͦ seorsum uellet uẽ¬
dere umnũ ⁊ seorsũ uellet uendẽ usũ uini uẽ¬
deret eande rẽ bis ul uend̾et Id ꝙ ñ est . Uñ
manifeste ꝑ ĩn iusticiam peccaret ⁊ simili

Expanded text:
fertur dominium. Si quis ergo seorsum vellet venfertur dominium. Si quis ergo seorsum vellet vendere vinum, et seorsum vellet vendere usum vini, venderet eandem rem bis, vel venderet id quod non est. Unde manifeste per iniustitiam peccaret. Et simili
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximo mutuare gͦ licet ei aliqñ promutu
uasa formatũ. nõ differt sp̃e s licet accipe p̃¬
cium prouasis argenteis accõmodans. gͦ ⁊̃
licet accipe p̃cium. ꝓ mutuo atgenti mone¬
p̃t licite acaꝑe rem qmͣ ei dñs eõauolũtarie
tradid᷑ s ille qui accipit mutuũ uolũtarie
mutuã dedĩs ppło meo pauꝑi quiħitat tecũ
ñ urgeb̾ eũ qi ex actor. nec usuris oppͥmes¶ x¬
dd̾ ꝙ acciꝑe usurã pio pecuma uautuata. est
Em se iniustũ. qruenditur ĩd q nõ est. ꝑ q
manifeste in equaliras cõsticuitur. q̃ iusti¬
tie cõtraniatur. ad cuĩ eiudẽciam sciend̾ ett
.ꝙ q̃ dam res sut. quoꝵ uisus est ĩp̃aꝵ reruru
cõlumptõ. sic̾ uinũ cõsumimus eo utẽdo ad
potũ. ⁊ trcticũ cõsumimus eo utẽdo ad cibũ.
uñ intalib nõ deb scorsũ cõputar usus rei
a ferpo. s cuicumq cõceditur usus ex ħ l̃o
cõceditur res ⁊ pp̃ hoc in talib ꝑiutuũ tnͣs¬

Expanded text:
ximo mutuare; ergo licet ei aliquando pro mutuovasa formatum non differt spetie. Sed licet accipere pretium pro vasis argenteis accomodatis; ergo etiam licet accipere pretium pro mutuo argenti monet licite accipere rem quam ei dominus rei voluntarie tradit. Sed ille qui accipit mutuum voluntarie mutuam dederis populo meo pauperi qui habitat tecum non urgebis eum quasi exactor, nec usuris opprimes. d accipere usuram pro pecunia mutuata est secundum se iniustum, quia venditur id quod non est; per quod manifeste inequalitas constituitur, que iustitie contrariatur. Ad cuius evidentiam sciendum est quod quedam res sunt quarum usus est ipsarum rerum consumptio, sicut vinum csumimus eo utendo ad cibum. Unde in talibus non debet seorsum computari usus rei a re ipsa, sed cuicunque conceditur usus, ex hoc ipso conceditur res; et propter hoc in talibus per mutuum trans
Abbreviated transcription (Latin):
ne diuiciaꝵ auarus sr̃ habũdat plus debito eas
ligẽs ꝓdigꝰ aũt desicit minꝰ debito eaꝵ sollici¬
tudinẽ ge̾us. ccͣ ext̾iora u̾o ad prodigalitatem
pnet excede quidẽ indando defice aũ retmẽdo
⁊ acquirẽdo ad auariciam ã ꝑtinet ecõtrari¬
o defic̾e quidẽ indando suꝑ habũdare ã in accipd e¬
ditur ctͣ passiones pectume. nõ sicut suꝑ habũ¬
dans in eis. s sicut deficiens. adẜm dd̾ ꝙ nich̾
liquid mag̾ de nominat᷑.ꝙ est pͥncipalit̾. Sicut

Expanded text:
one divitiarum avarus superabundat plus debito eas diligens; prodigus autem deficit minus debito earum solicitudinem gerens. Circa exteriora vero, ad prodigalitatem pertinet excedere quidem in dando, deficere autem in retinendo acquirendo; ad avaritiam autem pertinet, e contrario, deficere quidem in dando, superabundare autem in accipiendo editur circa passiones pecunie, non sicut abundans in eis, sed sicut deficiens. Ad secundum dicenaliquid magis denominatur quod est principalius. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdigus multũ uidetur melior illibuli. ¶ꝑo do
qm auaricia. ⁊ hoc triplici rõe. Primo quidẽ qr
auaricia mag̃ differt aiuitute oppõita. mag̃¬
eni ad lib̾alem ꝑtinet dare in quo sr̃habũdat ꝑ¬
digus qmͣ accipe uł retin̾e. in quo suꝑ habũdat
auarus. Sõ qr prodigus est multis utilis quib
dat auarus aũ nulli. S nec sibi ip̃i ut dr̃ ĩ .iiii.¬

Expanded text:
digus multum videtur melior illiberali, idestquam avaritia. Et hoc triplici ratione: Primo quidem, quia avaritia magis differt a virtute oppositaenim ad liberalitatem pertinet dare, in quo superabundat prodigus, quam retinere, in quo superabundat avarus. Secundo, quia prodigus est multum utilis quibus dat; avarus autem nulli, sed nec sibi ipsi, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
ex eo ꝙ talit̾ ẽ dispõĩtus ut diuitias ñ curet. qñ¬
q autẽ pp̃ aliquid aliud ut froq̃ncius tñ ad ⁊̃
temꝑancias declinãt. tũ qr ex quo suꝑflue ex¬
pendũt in aliis ⁊̃ in reb uoluptuosis expende̾ nõ
uentur ad quas mag̃: inclinat cõcupĩa caruie

Expanded text:
ex eo quod taliter est dispositus ut divitias non curet, quandoque autem propter aliquid aliud, ut frequentius tamen temperantias declinant. Tamen, quia ex quo superflue expendunt in aliis, etiam in rebus voluptuosis expendere non verentur, ad quas magis inclinat concupiscentia ca
Abbreviated transcription (Latin):
ditur. ẜin hoc ꝙ ẽ peccare in seip̃m ⁊ ĩ alium
cã prodigus peccat inseip̃m dũ bona sua con¬
sumit uñ uiu̾e d. peccat ⁊̃ in alt̾m cõsum̃do
apparet in cl̾icis qui st̃ dispensatores bonoꝵ ecc̃e
q̃st pauꝑm quos defraudant prodige expend̾do.
Smulit̾ ⁊ auarus peccat ĩ alios in qͣntũ defict
ĩdationib pectat ⁊̃ inse ip̃m ĩ qnͣtũ deficic in

Expanded text:
dum hoc quod est peccare in se ipsum et in alium. Nam prodigus peccat in se ipsum dum bona sua consumit, unde vivere debet. Peccat etiam in alterum consumendo apparet in clericis, qui sunt dispensatores bonorum Ecclesie, que sunt pauperum, quos defraudant prodige expendendo. Similiter etiam avarus peccat in alios inquantum deficit in dationibus; peccat et in se ipsum inquantum d
Abbreviated transcription (Latin):
cõtemplatiui ad semetipos in trorsus redeũt
ĩ eo ꝙ spũalia rimãtur. ⁊ neqͣqmͣ secũ rerũ coͣrli¬
um umbras trahũt uł fortasse tractas manu
discretõis abigunt. s in circũscͥptum luñ uide
capientes cunctas circũ spectionis sue ymagines
depͥmũt ⁊ in eo ꝙ sr̃ se cõtinge̾ appetũt uincũt ꝙ¬

Expanded text:
cum ad semetipsos interius redeunt, in eo quod spiritualia rimantur, nequaquam secum rerum corporalium umbras trahunt; vel fortasse tractas, manu discretionis abigunt, si incircumscriptum lumen videre cupientes, cunctas circumscriptionis suae imagines deprimunt, et in eo quod super se contingere appetunt, vincunt
Abbreviated transcription (Latin):
pocius cõsiliũ salutis petẽtib in enãgłio da¬
retut ut obic̾e̾nt aria. seq nulicie oĩo sb̃¬
trahe̾nt dcm̃ ẽ aũ eis. Neminẽ cõcuciatis. esto¬
te cõtenti stipendiis ur̃is quib ꝓpriũ stipendi¬
um suffice̾ p̃cepit. militare nõ prohibuit sr¬

Expanded text:
in ewangelio daretur, ut abicerent arma seque milicie omnino subtraherent. Dictum est autem eis: Neminem concuciatis! Estote contenti stipendiis vestris! Quibus proprium stipendium sufficere precepit, militare non prohibuit
Abbreviated transcription (Latin):
dem̃ ẽ ĩnuidia ẽ tristicia de alienis bonis. Si h¬
qñ aͥs dolet de bono aliciũ in qñtũ ex eo timetur
.xxii. morał. Euenire płmq solet ut ñ amissa ei¬
ritate ⁊ inimici uosruma letificet. ⁊ rursũ eiꝰ gła
siue in iudie culpa contristet cũ ⁊ ruẽte eo quos¬
dam bñ erigi credimꝰ. ⁊ proficiente illo: pleros

Expanded text:
m invidia sit tristitia de alienis bonis, haliquis dolet de bono alicuius, inquantum ex eo timetur mque solet ut non amissa charitate et inimici nos ruina laetificet, et rursum ejus gloria sine invidiae culpa contristet, cum et ruente eo quosdam bene erigi credimus, et proficiente illo plerosque