comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nitati uniretur. gͦ illa oꝑatio ñ magis filii quã patͥs. s unio filii. ⁊ nͣ patͥs.
sicut soluis patͥs uox de nube audita ÷. Hic ÷ filius ineus .d.ĩ. qͦ.mͥ .b.¬
in columba apparuit cum tota tͥnitas eam oꝑata sit: s solus sp̃s sc̃s
in ea apparuit. qr ipse solus ꝑ eam significatus ÷ ẜ Solet queri si ali¬
ter sp̃s sc̃s fuerit in columba illa. ꝗͣ. ialiis ereat᷑uris. S non aliter¬
p̃scientia eius. dispositio. ⁊ uoluntas actum precedat: oboritur inuestiga¬
tio de pͣscientia dĩ. de ꝓuidentia. ⁊ predesłinatione. de uoluntate. et
potestate. Et ÷ sciendum. ꝙ sapientia dĩ pͣp diuersos effectꝰ plurib
positio. screntia existentium. pͣscientia futuroꝵ. ꝓuidentia guberuan¬
doꝵ. dispositio faciendoꝵ. predest inatio saluandoꝵ. De pͣscientia solz
queri. utrum ipsa sit causa rerum. uł ipse res causa p̾scientie. S

Expanded text:
nitati uniretur. Ergo illa operatio non magis Filii quam Patris; sed unio Filii et non Patris, nitati uniretur. Ergo illa operatio non magis Filii quam Patris; sed unio Filii et non Patris, sicut solius Patris vox de nube audita est: Hic est Filius meus diin columba apparuit, cum tota Trinitas eam operata sit. Sed solus Spiritus sanctus in ea apparuit, quia ipse solus per eam significatus est. Quaeritur an aliter Spiritus sanctus fuerit in columba illa quam in aliis creaturis. Respondeturdispositio et voluntas, actum praecedat, oboritur investigatio de praescientia Dei et de providentia, de praedestinatione et voluntate et potestate. Et est sciendum quod sapientia Dei propter diversos affectus pluribus positio. Scientia est existentium, praescientia futurorum, providentia gubernandorum, dispositio faciendorum, praedestinatio salvandorum. De praescientia solet quaeri utrum ipsa sit causa rerum, vel ipsae res causa praescientiae. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
neutrũ ÷ ꝯcedendum. Ad non genuit alium deum manifestum ÷: quia
non ẽ nisi unus ds̃. Qđ non sit ꝯcedendum ds̾ genuit se: Aỹs ostendit ĩ
libro de trinitate dicens. & putat huiꝰ potentie dm̃ ut se ipsum ipse ge¬
nuerit. eo plus errat. ꝙ non solũ ds ita non ÷. s nec sp̃̾alis creatura. nec
corꝑalis. Nulla enim om̃ino res ÷ que se ipsam gignat. Et ideo non deb&
dici ds̃ genuit se. Non enim diuina suba genuit se ipsam. nec ⁊̃ aliam
um ꝙ non alii. Id ꝑsimilitudinẽ ostendut sc̾i. In radio namq solis.
sibi inseꝑabilit̾ aduinguntur. splendor ⁊ calor. splendor illuminat. ca¬
lor exsiccat. nec calor illuminat. nec splendor ex siccat. Similit̃ in sc̃a
trinitate. tota tͥnitas oꝑata ÷ incarnatione̾̃. xpͣi filii. tota eium tͥni¬
tas opata ÷ ut homo ille esset. ⁊ ut uerbo uniretur. s non ut toti tͥ¬

Expanded text:
neutrum concedendum est. Quod non genuit alium Deum manifestum est, quia neutrum concedendum est. Quod non genuit alium Deum manifestum est, quia non est nisi unus Deus. Quod non sit concedendum: Deus genuit se, Augustinus ostendit in lib. De Trinitate, dicens: Qui putat hoc potentiae, Deum ut se ipse genuerit, eo plus errat, quod non solum Deus ita non est, sed nec spiritualis creatura, nec corporalis; nulla enim omnino res est quae se ipsam gignat, et ideo non debet dici: Deus genuit se; non enim divina substantia se ipsam, nec etiam divuni quod non aliis. Quod per similitudinem ostendunt sancti. In radio namque solis sicut inseparabiliter adjunguntur splendor et calor; tamen splendor illuminat, calor exsiccat, nec calor illuminat, nec splendor exsiccat. Similiter in sancta Trinitate, tota Trinitas operata est incarnationem Filii. Tota enim Trinitas operata est, ut homo ille esset et ut verbo uniretur; sed non ut toti Tri
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s s. tota trinitas unum principium. om̃ium creaturarum: similiter
pater. lic&. non sit sapiens. sapientia genita ex se. non tamen alia sapien¬
tia sapiens ÷. Au̾o in libro de trinitate. Si solus filius urtelligit sibi ⁊ patͥ
nec sapientia sapientiam genuerit. si ea sapientia pater sapiens dicatur
quam genuit. Ubienim non ÷ intelligentia nec sapientia esse potest
fuluis patrem sapientẽ facit. Et si hoc t̃ deo e̾e̾ ꝙ sapere. ⁊ illi ea essentu
que sapientia: non filius a patre: ꝙ uerũ ÷. s pater a filio habet essentiã.¬
ꝙ faisum ÷. Est ergo ds̃ pater sapiens. ea que ipse ÷ sua sapientia. ⁊ filiꝰ
sapientia patris. gͦ s solet a quib dam talis questio fieri. Ds̃ pater ge¬
nuit deum filium:⁊ ita ds̾ genuit dm̃. Qd̾ sane potest ꝯcedi. Legitur enĩ
de filio. ds̃ de dõ. lumen de lumine. Si ds̃ genuit dm̃: uł se uł aliũ. Iuoꝵ

Expanded text:
Spiritus sancti; tota Trinitas unum principium omnium creaturarum. Similiter, Spiritus sancti; tota Trinitas unum principium omnium creaturarum. Similiter, licet Pater non sit sapiens sapientia genita ex se; non tamen est alia sapientia sapiens. Augustinus De Trinitate: Si solus Filius intelligit Patri et sibnec Sapientia Sapientiam genueriens quam genuit; ubi enim non est intelligentia, nec sapientia esse potest.rofecto Filius Patrem sapientem facit. Et si hoc est Deo esse quod sapere, et illi essentia quod sapientia, non Filius a Patre quod verum est, sed a Filio potius Paquod falsum est. Est ergo Deus Pater sapiens ea, quae ipse est, sapientia sua, et Filius sapientia Patris. Solet a quibusdam talis quaestio fieri: Deus Pater genuit Deum Filium, et ita Deus genuit Deum; quod sane potest concedi. Legitur enim de Filio: Deus de Deo, lumen de lumine. Si Deus genuit Deum, vel se, vel alium, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qr filus utiq genitus. Sicut aut̃ filius ad patrem. si genitus ad geni¬
torem. ⁊ sicͣ pater ad filium. sic genitor ad genitum. ¶In hoc loco notanduͣ
÷̃. ꝙ cum filius sit sapientia genita de patre. ⁊ pater᷑ sit sapiens saprenta
sua : utrum pater sit sapiens. sapientia genita ex se. Aus dicit hoc non
esfe ꝯcedendum. Si enim esset sapiens sapientia genita ex se. cũ ei sit
ẽe̾. hoc ipsum᷑ sapientẽ esse: iam pater a filio haber&. esse non filius a
que ipse ÷: pat᷑ enim sapientia ingenita. S opponitur cum pater sit sa¬
piens. uł sapientia genita. uł alia: non ÷ uerũ. qr una sapientia tota trim¬
tas. s in patre ingenita. infilio genita. Sicut dr̾. filius ÷ ds̃ de deo. lu¬
men de lumine: principuuun de principio. pater non ÷ ds̾ deo. ergo alius:
uerum. qr unus deus cum filio. ⁊ unum principium om̃ium creaturaꝵ.

Expanded text:
et quia Filius, utique genitus. Sicut autem Filius ad Patrem, sic genitus ad geniet quia Filius, utique genitus. Sicut autem Filius ad Patrem, sic genitus ad genitorem. Sicut Pater ad Filium, sic genitor ad genitum. In hoc loco notandum est quod, cum Filius sit Sapientia genita de Patre, et Pater sit sapiens sapientia sua, utrum Pater sit sapiens Sapientia genita de se. Augustinus dicit hoc non esse concedendum. Si enim esset sapiens Sapientia genita ex se, cum ei sit esse, quod est sapientem esse, jam Pater a Filio haberet esse non Filius a quae ipse est. Pater enim est sapientia ingenita. Si opponatur: Cum Pater sit sapiens sapientia vel genita, vel alia, non est verum, quia una sapientia tota Trinitas, 1031 sed in Patre ingenita, in Filio genita; sicut dicitur: Filius est Deus de Deo, lumen de lumine, principium de principio. Pater non est Deus de Deo, ergo aliud, . Non est verum; quia unus Deus cum Filio, et unum principium omnium creaturarum.
Abbreviated transcription (Latin):
enim ÷ fides extra rationem. s supra racionem. Et ideo qui cred̾e nich
uult. nisi ꝙ rone ꝯprehendit. ut philosophi. non ht meritum sua fides:
s: qui illud ꝙ rationi non ÷ ꝯtrarium. ⁊ tamen supra rationem credit
tris supra assignatũ ÷ : solum esse ingenitum. ꝙ ÷ esse patrem. Nec tur
tur ad filium. s ingenitus nullam relationem notat: ⁊ ideo non ÷ idẽ
dic̾e. patrem esse ingenitum. ⁊ esse patrem. sicuti idem ÷ in sancta tri¬
nitate. esse ingenitum ⁊ esse patrem. ⁊ sicuti idem ÷ esse sapientiã patͥs.
⁊ esse filiũ eius. ⁊ esse uerbum patris. s tamen illud nomen. filius: notat
Non ÷ idem dice̾ ingenitũ. ꝙ ÷ patrem dicere. qr ⁊ si filium non genuisset.
nicħ. ꝓhiberet eum ingenitum dicere. qr nec ideo quisq pater qr ingenitꝰ.
nec ingenitus ideo qr pater: ideo non ad aliꝙ. Ideo quippe filius qr genitus.

Expanded text:
enim fides est contra rationem, sed supra rationem. Et ideo qui nil credere enim fides est contra rationem, sed supra rationem. Et ideo qui nil credere vult nisi quod ratione comprehendit, ut philosophi, non habet meritum fides ejus; sed qui illud quod rationi non est contrarium, et tamen est supra rationem credit.tris, supra assignatum est; scilicet esse ingenitum; quod est esse Patrem. Nec turbtur ad Filium, sed ingenitus nullam relationem notat. Et ideo non est idem dicere Patrem esse ingenitum et esse Patrem; sed idem in sancta Trinitate est esse ingenitum et esse Patrem; sicuti idem est esse sapientiam Patris, et esse Filium ejus, et esse verbum Patris. Sed tamen illud nomen Filius notat ingenitum dicere, quod est Patrem dicere, quia, etsi Filium non genuisset, nihil prohiberet eum ingenitum dicere, quia nec ideo quisque Pater, quia ingenitus, nec ingenitus ideo,
Abbreviated transcription (Latin):
int᷑ se discrete. ⁊ distincte: Iẽn. in epistola de explanatione fictei. ad daimna¬
sum papam. Confundentes arrium. unam eandemq subam trinitatis di
cimus. Impietatem sabellii declinantes. ꝑsonas tres expͣssas. sub ꝓprirtates da¬
tingiumus. Itẽ. Non enĩ nomina tantummodo. s ⁊̃ nominum᷑ ꝓprietates
i ÷ ꝑsonas. uł ut greci exponunt. s̃ postasis. hoc ÷ subsistentias. ꝯͦfitemur.
suie non amittendo ꝙ habet. seu qi aluid ñ ÷ ipse. ⁊ aliud ꝙ in ipsor. Rone
etiam potest eis obiuari hoc modo. Si tres ꝓprietates uł relationes mdeo
sunt. que non sunt ipsa diuina sub̾a. apparet non fuisse solam subam ab
subum duunã. illas tres ꝑsonas esse. uł illas ꝓprietates. Ad̾ quamuis longe
sit a sensib nos tris. ⁊ ab humana r̾onȩ. indubitanter tñ credi oportet.
Ut enim ait beatus õb̃. fides non h̾t meritum cui humana ratio p̃b&s
exꝑimentum. id ÷ in ea parte in qua humana ratio p̃bet exꝑimentũ. Non

Expanded text:
it Hieronymus, dicens, in epistola de explanatione fidei ad Damasum papam: « Confundentes Arium, unam eamdemque Trinitatis essentiam dicimus; proprietatem Sabellii declinantes, tres personas expressas sub proprietate distinguimus. » Item: « Non enim nomina tantummodo, sed etiam nominum proprietatesid est personas vel, ut Graeci exprimunt, hypostases, id est subsistentias confitemur. sive non amittendo quod habet; seu quia aliud non est ipse, et aliud quod in ipso est. Ratione etiam potest eis obviari hoc modo. Si tres proprietates vel relationes in Deo sunt quae non sunt ipsa divina substantia, apparet non fuisse solam ab aeternsubstantiam: illas tres personas esse vel illas proprietates. Quod quamvis longe sit a sensibus nostris et ab humana ratione, indubitanter tamen credi oportet, ut enim ait Gregorius: Fides non habet meritum cui humana ratio praebet experimentum; id est in ea parte in qua humana ratio praebet experimentum. Non
Abbreviated transcription (Latin):
uenit in mundũ ut dãpnaret diabolũ. ⁊ hominẽ. lib̾aret. S cũ in mundo
esset filiꝰ dĩ qui ubiq ÷ quomͦ uenit in mundũ: Genit qr uisibił apparuit
¶ sob queri quare nec pat᷑ nec sp̃s .s. carnẽ. assupsit. s solus filius. ad ꝙ potͣ
dicrꝙ patreͣ non decuit. qr ei non ꝯuenit mitti cũ uon sit ab alio neq
duo filii in tͥnitate. Esł igit᷑ ꝑsona filii incarnata. ut idem qui erat
filius in diuinitate esset filius in humanitate. Erat ⁊ͣ decens ut sicuti per

Expanded text:
enim venit in mundum, ut damnaret diabolum, et hominem liberaret. Sed, cum in mundo enim venit in mundum, ut damnaret diabolum, et hominem liberaret. Sed, cum in mundo esset Filius Dei, qui ubique est, quomodo venit in mundum? Venit, quia invisibilis apparuit . Solet quaeri quare non Pater, necd Patrem non decuit, quia ei non convenit mitti, cum non sit ab alio; nec duo Filii in Trinitate. Est igitur persona Filii incarnata, ut idem qui erat Filius in divinitate esset Filius in humanitate. Erat etiam decens ut, sicut per
Abbreviated transcription (Latin):
filium gͣ ex suba sua. ⁊ io cũ ex suba sua filiũ gͣ. si poss equalẽ gena̾re ⁊ nͣ
facer&: inuidꝰ ẽet. Alia uͦ que ñ de sub̾a sua fec̾ meliora potuit᷑ face̾. Ays̃
suꝑ genesim. Talem potuit ds homine̾ fecisse qui non peccare posset.
nec uellet. ⁊ si talem fecisset quis dubitaret eum meliorem fuisse: Qu¬
rendũ ÷ qualit̾ intelligant rem meliorem non posse ẽẽ. Siue ideo non
potͣ ẽe melior. qr sũme bona ÷. ꝓ si c̾e̾t creatura suo creatori equaret᷑
siue io non pot᷑ eẽ melior. qr maius bonum ꝙ ei deest. ipsa caꝑe non potͣ.
luis .i. maiori sapientia aliqͥd face̾. falsa ÷ qr non pot̾ augeri sua sapientia s
Unc de illa parte fidri ÷ agendũ. que ad sac̾mentũ incarnatiõis tioĩs.¬
ꝑturi. ut ait apłs. Misit ds̃ filium suu̾ in similitudineͣ carnis.p.
ut de peccato .d .p. Quib u̾bis ex parte aꝑit mist̾ium incarnatioĩs. Ad hoc

Expanded text:
a Filium genuit, si posset aequalem generare et non faceret, invidus esset. Alia vero quae non de substantia sua fecit, meliora potuit facere. Augustinus super Genesim: Talem potuit Deus hominem fecisse, qui peccare non posset nec vellet, et si talem fecisset quis dubitet eum meliorem fecisse? Quaerendum est qualiter intelligant rem non posse esse meliorem. Sive ideo non potest esse melior quia summe bona est; quod si esset, creatura suo Cideo non potest esse melior, quia majus bonum quod ei deest, ipsa capere non pote melius, id est meliori sapientia aliquid facere, falsa est, quia non potest augeri sua sapientia; seNunc de illa parte fidei est agendum, quae ad sacramentum Incarnationis pertinet. Ut ait Apostolus: « Misit Deus Filium t peccatum . » Quibus verbis ex parte aperit mysterium Incarnationis. Ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtra uoluntatem dĩ facit. qi ꝯtra p̾eceitum eius. ⁊ ꝙ non uult ds̃ fac̃: et t̾n¬
cerunt. ⁊ t̾n uolebat ds̾ illud malũ e̾e̾. qr ad aliud bonum. Solent quidam
sic opponẽ Uoluit ds̃ pater xp̃m pati. mori. Guoluit ut udei flagellarent
illoꝵ malꝰ esset. non placebat dõ qui nullum malũ uult. ⁊ si placet dõ. ut ẽet
actus ille. Ita enim solent accipi hec uerba. iste facit ꝙ ds̃ uilt: id ꝙ fac̃.
uult ut aliquis faciat malũ. qr ĩn non remunerat inmo punt: s bonũ uult

Expanded text:
contra voluntatem Dei facit; quia contra praeceptum ejus, et quia non vult Decontra voluntatem Dei facit; quia contra praeceptum ejus, et quia non vult Decerunt; et tamen volebat Deus illud malum esse, quia ad aliud bonum. Solent quidam sic opponere. Voluit Deus Pater Christum pati et mori; ergo voluit ut Judaei flagellarent esset, non placebat Deo, qui nullum malum vult, etsi placeret Deo ut esset actus ille. Ita enim solent accipi haec verba: iste facit quod vult Deus, id est q vult malum, nec vult ut aliquis faciat malum, qui non inde remunerat, imo punit, sed bonum vult
Abbreviated transcription (Latin):
ñ approbat ea esse. qr non sut bona ad aluid. Que sunt mala in se. ⁊ ad ali
Nisi enĩ uell ut mala essent: nullomͦ esse potuissent. Si enĩ uellet ea
uito. quomͦ aliquid fieret. cũ dicat scͥptura. uoluntati eius quis resistit:
Cum ds̃ igitur ab etͣuo in sapientia sua omĩa tam bona ꝗͣ. mala uid̾it. int̾
uoluit. s ⁊̃ c̾e̾ uoluit. Uidit ⁊ alia que si essent. lic& bona in se essent. non tͣn
ad aliud: ⁊ ideo si ea approb. qui sine: causa nicħ uult e̾e. ea noluit ẽẽ: Item cũ
iudit alia. que in se mala. ⁊ ad aliud bona: uoluit ea c̾e. Quid enĩ meliꝰ ÷ e̾ẽ. uł ea
que sunt bona in se t̾m. aut ea que ⁊ si non sunt bona in se: tn ad aliud sunt
bona: Ea utiq que ad aliud sut bona. Nec t̾n ꝯcedemis: si uult ea ẽẽ. ⁊ uult
ea. Nec illud: si sunt bona ad aluid. tunc sunt bona. Cum itaq aliquis peccat.

Expanded text:
non approbat ea esse, quia non sunt bona ad aliud quae fiunt mala in se, et ad alinon approbat ea esse, quia non sunt bona ad aliud quae fiunt mala in se, et ad alinisi enim vellet ut mala essent, nullo modo esse potuissent: Si enim vellet ea vito, quomodo aliquid fieret? cum dicat Scriptura: « Voluntati ejus quis resistit? » Cum Deus igitur ab aeterno in sapivoluit, sed et esse voluit. Vidit et alia quae si essent, licet in se bona essent, non tamen ad aliud; et ideo etsi approbet, qui sine causa nihil vult esse, no ad aliud bona, voluit ea esse. Quid enim melius est esse, an ea quae sunt bona in se tantum, an ea quae etsi non sunt bona in se, tamen ad aliud sunt bona? Ea utique quae ad aliud sunt bona. Non tamen concedimus si vult ea esse quod et vult ea; nec illud, si sunt bona ad aliud, quod tunc sunt bona. Cum itaque aliquis peccat,
Abbreviated transcription (Latin):
endo. Nec dubitandum ÷ dm̃ bene facere. ⁊ sinendo fieri quecũq male fuint.¬
Non enim hoc nisi usto iuditio sinit. ⁊ ꝑfectum bonũ ÷ õe ꝙ iustũ ÷. habemꝰ
itaq .iiͦiͬi. signa diuine uoluntatis. hec sunt pͣceptio. ꝓhibitio. oꝑatio. ꝑmissio.
cum dei uoluntas una sit ⁊ innutabilis. Qr̃ diligenter intuendum ⁊. ubi lo¬
quatur scͥptura de ipso dei beneplicito. ubi ⁊ͣ de signo beneplaciti. Cum enĩ
inuenitur. uult dĩ bonũ non uult malum. de bene. placito dĩ intelligit᷑
uult bonũ .i. approbat. uidicat sui simiba. Et qua̾uis non uult¬
mala tñ uult mala e̾e. ad ꝙ uidendum ÷. ꝙ quedam sunt bona in se ⁊ ad
aliud. quedani bona ad aliud ⁊ non in se. quedã ⁊̃ bona in se: ⁊ non in aliud.
bona sicuti om̃ia bona que fiunt. Bona inse ⁊ ñ ad aliud. ut bona que possut
fieri ⁊ ñ fuit᷑. ea iilt ds̃. qr uult om̃e bonũ .i. approbat: s nͣ uult ea ee. id ÷

Expanded text:
endo; nec dubitandum est Deum bene facere, etiam sinendo fieri quaecunque fiunt justum est. Habemus igitur quatuor signa divinae voluntatis. Haec sunt praeceptio, prohibitio, operatio, permissio, cum Dei voluntas una sit et immutabilis. Quare diligenter est intuendum, ubi loquitur Scriptura de ipso beneplacito Dei, ubi etiam de signo beneplaciti. Cum enim invenitur: Vult Deus bonum, non vult malum, de beneplacito Dei intelligitur. Vult bonum, id est approbat, mala; tamen vult mala esse. Ad quod videndum quod quaedam sunt bona in se et ad aliud; et quaedam bona ad aliud et non in se; et quaedam bona in se et non ad aliud. bona, sicuti omnia bona quae fiunt bona in se, et non ad aliud, ut bona quae possunt fieri, et non fiunt; ea vult Deus, quia vult omne bonum, id est approbat, et si non vult ea esse, id est
Abbreviated transcription (Latin):
t̾sticĩ meã. suscepit uoluntatẽ meã. ꝯfident᷑ tͥsticiã nomino qͥ cruce
p̃dico. Inuenunt᷑ tñ alie auctoritates. que uidentur a saluatore tstici
cepit contristari. aliud est enĩ tristari ⁊ aliud inciꝑe contristari. It eru
dissolui ⁊ ẽe cũ xp̃o. ad ꝙ dicendũ ẽ ꝙ est quedã tͥsticia. ⁊ quidam timor
naturalit᷑ in÷ hõi ⁊ sine pecc̃o. sicut fames sitis ⁊ ille ñ fuit iu xp̃o.hor

Expanded text:
t voluntatem meam. Confidenter tristitiam nomino qui crucem praedico. Inveniuntur tamen aliae auctoritates quae videntur a Salvatore tristitcoepit contristari. Aliud enim est contristari; et aliud incipere contristari. Item: Eisto . » Ad quod dicendum est quod est quaedam tristitia, et quidam timor,naturaliter inest homini, et sine peccato est, sicut fames et sitis, et ille fuit in Chr
Abbreviated transcription (Latin):
potͣ ꝑfice̾ qͥcqͥd uult. ita ut nicħ ualeat resistẽ eiꝰ uoluntati. quin ꝯpleat᷑.
miser fieri. ñ pot̾ uinci. H atlq huuismõi absit ut possit ompͣs. Ae ꝑ hoc
ñ solum ostendit u̾itas omipotentẽ ẽe. qui ista non possit: s ⁊̃ cogit ui¬
uult. Absolute nͣ potͣ dici. qr omia em̃ia possit : nec tñ pot̾ peccare. qr ħ ñ ÷
tiam eius ꝑtineant. lic in se hab̾e. non possit. Non enĩ potesł ambulare: et
tam̃ potͣ face̾ ut ambuletur. Consid̾andũ arbitror. si ds̃ plura possit fac̾e:qͣ
ñ uult. nec fac̃. Potuit enĩ effic̾e ut xii. legiones angłoꝵ pugnaret᷑ ꝯtͣ illos
ꝗͣ multa possit ⁊ non uelit. nicħ aut̃ uelit ꝙ non possit. His auctoritati
b patet. ꝙ multa possit ds̃ que non uult. Latio̾e potͣ idem ꝓbari. Non
uult ds o̾s iustificare. ⁊ t̾n quis dubitat eum posse : Ays̃ in libͦ de nat᷑a
⁊ gra. Dnͣs latarũ suscitauit in corpore. nũqͥd dicendũ ÷. nͣ potuit uidam¬

Expanded text:
perficere quidquid vult, ita ut nihil valeat resistere ejus voluntati quin compleatur, miser fieri, non potest vinci. Haec itaque et hujusmodi absit ut possit omnipotens! Ac per hoc non solum ostendit veritas omnipotentem esse qui ista non possit; sed et cogit veriult; absolute etiam potest dici quod omnia possit, neque tamen potest peccare, quia hoc non est tiam pertineant, licet in se non habere possit; non enim potest ambulare, et tamen potest facere ut ambuletur. Considerandum arbitror utrum Deus plura possit facere qunec vult, nec facit. Potuit enim facere ut duodecim legiones angelorum pugnarent contra illos quam multa possit et non uelit, nihil autem uelit quobus patet quod multa possit Deus quae non vult. Ratione id potest probari. Non vult Deus omnes justificare, et tamen quis dubitat eum posse? Augustinus in libro De natura et gratia: Dominus Lazarum suscitavit in corpore; nunquid dicendum: Non potuit
Abbreviated transcription (Latin):
÷ in quib angłi throni. dominatio̾es seruierut dõ. ⁊ absq tprm iucib
absq mensuris dõ iubente subsł iterut. Cui auctoritati quidã adhe¬
rentes dicunt. cũ mͦ tempus cepisset. qm̃ non fuit mutabilitas anͥ mundũ.
tn fiusse angłos astriunt an mundũ. inmutabilit᷑ ⁊ tẽporalit᷑. nostͥn
do dictũ ÷ s dubitando dixit. ⁊ in quirendo ꝙͣtas et̃nitates ⁊c̃. arbitranda e
prius fiusse. ic. ¶ ubi facti fuerit᷑ queritur. ⁊ uident᷑ uelle auctoritae
eos fuisse factos in celo. Unde in eiu̾ugłio. uidebam sathan sicut fulgir. dt
celo eadentẽ. Nec appellamus ħ celum firmamentũ. ꝙ scd̾a die factũ ert
tur. Simul i. ut diximus creati sunt angłi ⁊ illa corporea mat̾ia. un ade

Expanded text:
 in quibus angeli, throni, dominationes servierunt Deo, et absque temporum vicibus atque mensuris, Deo jubente, substiterunt. Cui auctoritati quidam adhaerentes dicunt cum mundo tempus coepisse, quoniam non fuit mutabilitas ante mundum, et tamen fuisse angelos astruunt ante mundum immutabiliter, intemporaliter. Nos tamen ndo dictum est sed dubitando dixit, inquirendo quantas aeternitates, etc., arbitrandum est prius fuisse, etc. Ubi facti fuerunt quaeritur. Et videntur auctores velle eos fuisse factos in coelo. Unde in Evangelio: Videbam Satan sicut fulgur de coelo cadentem . Nec appellamus hic coelum firmamentum quod secunda die factum est, tur. Simul enim, ut diximus, creati sunt angeli et illa corporea materia. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
p̃desł matio de saluandis tantum. De pͣdestinatis nullus potest̃ dapnari.
de reꝓbis nullꝰ potest saluari. Reꝓbi sunt pͣsciti ad mortem: pͣdest inati
p̃uisi ad uitam. Ays de correctione ⁊ gr̾a. In apochalipsi d̾r. Tene ꝙ habes.
ne alus accipiat coronam tuam. Si uero alius non sit accepturus. nisi
iste ꝑdiderit: certus ÷ electoꝵ numerus. Idẽ. Idestinatus electoꝵ nune¬
rus. nec potͣ augeri. nec minui. Opponit᷑ ꝙ possit minui. qr om̃s dãpnari
non dari. Sinulit᷑ ꝓbatur ꝙ posset augeri. qr om̃s possent saluari. Nisir.
possent saluari. non imputandum esset eis ꝙ dãpnantur. S ideo uerum
÷ non potest augeri numerꝰ pͣdes ł matoꝵ. qr non potest hoc esse. ut ali¬
quis saluetur. ita ꝙ non sit pͣdes ł inatus. Non potesł minui. qr non pot
hoc esse. ut aliquis pͣdestinatus sit. ⁊ dãpnetur. Similit᷑ uerũ ÷ iste potest

Expanded text:
praedestinatio de salvandis tantum. De praedestinatis nullus damnari; praedestinatio de salvandis tantum. De praedestinatis nullus damnari; de reprobis nullus potest salvari. Reprobi sunt praesciti ad mortem; praedestinati praevisi ad vitam. Augustinus De correctione et gratia. In Apocalypsi dicitur: Tene quod habes, ne alius accipiat coronam tuam . Si enim alius non est accepturus nisi iste perdiderit; certus est electorum numerus. Idem: Praedestinatus electorum numerus nec ponon dari. Similiter probatur quod posset augeri, quia omnes possent salvari; nisi enim possent salvari, non imputandum esset eis quod damnantur; sed ideo verum est non posse augeri numerum praedestinatorum, quia non potest hoc esse ut aliquis salvetur, qui non sit praedestinatus; non potest minui, quia non potest hoc esse, ut aliquis praedestinatus sit et damnetur. Per se
Abbreviated transcription (Latin):
exponut᷑. Absurdũ ÷ ⁊c̾. ut sciat quot culices. ⁊ c̃: ita ꝙ ħ̾at tantam curam.
Ut enim dicit apłs. Nꝰ ÷ deo cura de bob. De hominib ⁊ cura deo. quia
ad cuis tociam eoꝵ angelos delegat. Un illud. Angli eoꝵ semꝑ uident
quam lecturus ÷: posset tam̃ esse ut ipse legeret. Iueritur utrum deus
rus non sit. Ays in libͦ ad renatum. Qͥd. ꝙ ipsa exinanit᷑ om̃ino p̾scientia.
si ꝙ pͣscitur non erit : Quomodo enim recte dr̃ p̾sciri futurum. ꝙ futu¬
rum non ÷: Si dixerimus ñ scit eum lecturum. opponitur. Potest e̾e
est. Huuis questionis solutioneͣ alioꝵ uiditio relinquo: michi t̾n uidet᷑.
qr neutra illoꝵ sit ꝯcedenda. Si quis enim querit. scit hunc lecturuͣ: non
quam enim ds̃ nescit hoc. s non scit ħ cũ eum nicħ lateat. Dicendũ. hoc
distat intͣ pͣscientiã ⁊ pͣdes ł inationẽ: ꝙ pscientia de saluandis ⁊ dapnandiᷤᷤ.

Expanded text:
exponunt: Absurdum est, etc., ut sciat quod culices, etc., ita quod habeat inde curam, exponunt: Absurdum est, etc., ut sciat quod culices, etc., ita quod habeat inde curam, ut enim dicit Apostolus: « Non est Deo cura de bobus . » De hominibus est Deo cura, quia ad custodiam eorum angelos delegat, unde illud: « Angeli eorum semper vident quam lecturus est; posset tamen esse ut ipse legeret. Quaeritur utrum Deus gustinus in lib. ad Renatum: Quid quod ipsa exinanitur praescientia si quod praescitur non erit? Quomodo enim recte dicitur praesciri futurum, quod futurum non est? Si dixerimus: Non scit eum lecturum; opponitur: Potest esse est. Hujus quaestionis solutionem aliorum judicio relinquo. Mihi tamen videtur quod neutra illarum sit concedenda. Si quis enim quaerit, scit hunc lecturum? non quam enim Deus nescit hoc, vel non scit hoc cum eum nil lateat dicendum est. Hoc distat inter praescientiam et praedestinationem; quod praescientia de salvandis et damnandis,
Abbreviated transcription (Latin):
tetur causa. Sicut namq ysaias pͣdixit. cecitatem uideoꝵ futurã
dicens. dedit eis ds̃ oculos ut non uideant. ⁊ c̾. nec tamen ideo facta ÷ qr
ille pͣdixit. s ꝙ futurũ erat ille pͣdixit. Ita ds̃ ab etͣno pͣsciuit illã ceci¬
nicħ potesł latere. ẜscientia in ꝓprie dr̾ indeo. Apud eum namiq nich
futurum. nicħ pͣt̾itum: in eo nec prius ÷ nec posterus. S ꝗͣtum ad res
ea tãquam pͣsentia scire. Dicit auctoritas ꝙ eius scientia. nec potes ł au¬
geri nec minui. N enim plus potesł scire qui omĩa scit. nec minus
qͦt culices nascantur. qͦt ue moriantur que pulicũ uł muscarũ sit mus¬
titudo. qͦt ue pisces natent in aquis ⁊ similia. Non simus tã fatui ađ¬
ulatores dei. ut dum potentiam eius ⁊̃ ad ima detrudimus. in nos ipsos
iniiriosi simus. eandem rationabilium. ⁊ irrationabilium ꝓuidentiam
s non ꝑ momenta ut nos qui simul om̃ia non possumus serre. Alii sie

Expanded text:
tetur causa. Sicut enim Isaias praedixit caecitatem Judaeorum futuram, dicens: « Dedit eis Deus oculos ut non videant, etc. , » nec tamen ideo facta est, quia ille praedixit, sed quod futurum erat ille praedixit: ita Deus ab aeterno illam pnihil potest latere. Praescientia improprie dicitur in Deo. Apud eum namque nihil futurum, nihil praeteritum; in eo nec prius est nec posterius. Sed quantum ad res eum est, est ea tanquam praesentia scire. Dicit auctoritas quod ejus scientia non potest augeri nec minui. Non enim plus potest scire qui omnia scit; nec minus, omenta singula, quot culices nascantur quotve moriantur; quae pullicum et muscarum sit multitudo, quotve pisces natent in aquis, et similia. Non simus tam fatui adulatores Dei, ut dum potentiam ejus etiam ad ima detrudimus, in nosipsos injuriosi simus eamdem irrationabilium et rationabilium providentiam sed non per momenta, ut nos, qui simul omnia non possumus scire. Alii sic
Abbreviated transcription (Latin):
moralib. Angło nuntiante ⁊ adueniente spñ. mox u̾bũ in ut̾o. mox int᷑
uterũ u̾bũ caro. Ay̾s in libͦ de tͥnitate. Non dĩ c̾e̾t hoiũq mediator. nisi
idem ds̃ idẽ hõ. in utͦq ⁊ unꝰ eẽt ⁊ uerꝰ. Quã seruile᷑ formã a solo filio sus¬
ceptam. tota tͥnitas cuiꝰ una uoluntas ÷ ⁊ oꝑatio fecͣ. Non aute̾ in ut̾o
sic debilitauit. ꝙ postea non peccasse credit᷑. Ays de nat᷑a ⁊ g̾r̾a. Excepta
s oraria uirgͣ de qua pp honorẽ dñi nullã ꝓrsus cũ de peccatis agit᷑ haberi
peccatũ. ꝙ ꝯciꝑe ac parẽ meruit. quẽ ꝯstat nullũ hu̾isse peccatũ. Hac ergo

Expanded text:
 mox Verbum in utero, mox intra uterum Verbum caro. Augustinus in lib. De Trinitate: Non esset Dei hominumque mediator, nisi idem Deus, homo, idem in utroque et unus esset et verus; quam servilem formam a solo Filio susceptam tota Trinitas, cujus una est voluntas et opera, fecit. Non autem in utero sic debilitavit, ut postea non peccasse credatur. Augustinus De natura et gratia: Excepta  Maria, de qua propter honorem Domini nullam prorsus, cum de peccatis agitur, haberpeccatum, quia concipere ac parere meruit quem constat nullum habuisse peccatum. Hac ergo
Abbreviated transcription (Latin):
eierat p̾sens. ⁊ hoc non scd̾m merita. s scd̾m pͥmia que ei ab et̾no p̃parauit.
⁊ tu malum eus odio habebat. Et nota ꝙ oñis tam bonos quã mralosis
ass tam bonã quã mala. In querit̾. an om̃ia tam bora ꝙ̃ urala sint ameqt
dispostibe Ita es dicunt quidam ⁊ hnt auctortate ab ade. Nuaua mqͥt
resinquit as̃ mordinata. Et alibi. Oalirũ uoluntatũ : ds̃ ordinator.
Et iterum. In potestate maloꝵ ÷ malum uelle. s utrum hoc uł illud malicia
ꝑficunt. in potestate. dĩ ÷ diuidentis tenebras ⁊ orelinantis. S alii opponũt.
Si ds̃ mała disponit. tc mala placent ei. S hoc falsum ÷. q ñ placent ei. s. maa
fieri placa ei ꝑꝑ umuersitatẽ. Propter hanc oppositionẽ. dicunt quidam ꝙ non
disponit mali s disponit de malis eliciendo inde aliquid ꝙ bonis psit. urt de
nerone ꝙ petro ꝓfuut. de decio ꝙ laurentio. qr non uult aliquem siestare

Expanded text:
ei erat praesens; et hoc non secundum merita, sed secundum praemia quae ei ab aeterno paravit; ei erat praesens; et hoc non secundum merita, sed secundum praemia quae ei ab aeterno paravit; et tamen malum ejus odio habebat. Et nota quod omnes tam bonos quam malos secundum Deus tam bona quam mala. Unde quaeritur an omnia tam bona quam mala sint in ejus dispositione? Ita est, dicunt quidam; etreliquit Deus inordinata. Et alibi: Malarum voluntatum Deus est ordinator. Et iterum: In potestate malorum est malum velle; sed utrum hoc vel illud malitia perficiant in potestate Dei est, dividentis tenebras et ordinantis. Sed alii opponunt. Si Deus mala disponit, tunc mala placent ei; sed hoc est falsum, quia non placent ei mala; sed mala fieri placet ei propter universitatem. Propter hanc oppositionem dicunt quidam quod non disponit mala; sed disponit de malis eliciendo inde aliquid quod prosit bonis: ut de Nerone quod Petro profuit, de Decio quod Laurentio; quia non vult aliquem ita stare
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa. iacob dilexi. esau odio habui. dic̃. cui uult miseretur. ⁊ que̾ uult
indurat. S hec uoluntas non potes ł e̾ẽ iniusta. uenit enim de oc¬
cultissimis meritis. qr ⁊ ipsi peccatores cũ ꝑꝑ generale peccatum unã
quid in peccatoribis. ꝙ quãuis nondũ sint iusłificati digni effic an¬
tur uistisicatione : ⁊ item precedit in aliis peccatorib. quo digni sit᷑
obtunsione. S quid intelligere uoluerit nescimus: nisi forte̾ dixeri¬
mus eum hoc intellexisse. ꝙ supra diximus eum tractasse. ddam
tamen hanc auctoritatẽ sic expone̾ conantur. Uenit ex occultissimᷤ
id ut milta eoꝵ occultissima fiant. Gisleb̾tus sic. Nisi homo peceass
uandis nascuntur. Salumndi loco eoꝵ qui tunc nascerentur. dapͥnandi mul¬
lo loco. ẜ ad exereitium ⁊ coronam bonoꝵ. EItem queritur. an abeterno

Expanded text:
propheta: Jacob dilexi, Esau odio habui , dicit: Cui vult miseretur, et quem vult propheta: Jacob dilexi, Esau odio habui , dicit: Cui vult miseretur, et quem vult indurat . Sed haec voluntas Dei non potest esse injusta. Venit enim de occultissimis meritis; quia et ipsi peccatores cum propter originale peccatum unam quid in peccatoribus quo quamvis nondum sint justificati, digni efficiuntur justificatione; et item praecedit in aliis peccatoribus quo digni sunt obstinatione. Sed quid intelligere voluerit nescimus, nisi forte dixerimus tum hoc intellexisse quod supra diximus, tum retractasse. Quidam tamen hanc auctoritatem sic exponere conantur; venit de occultissimis, id est ut merita eorum occultissima fiant. Gillebertus sic: Nisi homo peccasset, vandis nascuntur. Salvandi loco eorum qui tunc nascerentur; damnandis nullorum loco, sed ad exercitium et coronam bonorum. Item quaeritur an ab aeterno
Abbreviated transcription (Latin):
ut reꝓbus sit ⁊ saluetur. ¶Dẽ pͣscientia sob sic opponi. Is prescunt hunc
lecturum. uł aliquid huius modi. S pot̾ esse ut iste non legat. Ergo pot᷑
illud. sit. non enim potesł esse ut futurum sit ⁊ non eueniat. ⁊ tamen
⁊ qr posset non esse pͣscitum: nec inde sequitur. ergo potesł falli pͣscien¬
li. quos ebegit ante mundi ꝯstitutionem: sol queri quare hunc elegit
dr̃ magis quã illum. ut de iacob ⁊ esau. &ͥdam dicunt. hunc elegit qr eũ
retractat in libꝰ retractatioms. plane ostendens quia si ꝑꝑ oꝑa futura
electus esset. iam non ex gr̾a esset electio. Si enim ex oꝑibus ut apłs
ait. iam non ex gratia. Idem in libro de pͣdestinatiõe. Non qr futuros
tales nos p̃seuit ẽc. ideo elegit: s ut essemus tales ꝑ ipsam electionẽ
gre sur. qua gratificauit nos in dilecto filio suo. Cum gͥ nos p̃destina¬
uit: opus suum p̃scuut. Idem t̾n axs̃. suꝑ locum illum in malachia¬

Expanded text:
lvetur. De praescientia sic solet opponi: Deus praescivit hunc lecturum, vel aliquid hujusmodi; sed potest esse ut iste non legat: ergo potesillud sit. Non enim potest esse ut futurum sit et non eveniat, et tamen scitum; nec inde sequitur: Ergo potest falli praescienli: « Quos elegit ante mundi constitutionem , » solet quaeri quare hunc elegit Deus magis quam illum, ut de Jacob et Esau. Quidam dicunt: Hunc elegit, quia tretractat in lib. Retractationum , plane ostendens quod si propter opera futura electus esset, jam non ex gratia esset electio. Si enim ex operibus, ut ait Apostolus, jam non ex gratia. Idem in lib. De praedestinatione: Non quia futuros tales non esse praescivit ideo elegit, sed ut essemus tales per ipsam electionem gratiae suae, qua gratificavit nos in dilecto Filio suo. Cum ergo nos praedestinavit, opus suum p
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ipsi corterna ÷. ⁊ hec uosuntas semꝑ impletur. Dt hac dicit apłs. Uolunta¬
ti eius quis resistit: ⁊ alibi. Ut ꝓbetis que sit uoluntas dĩ bona ⁊ bene pla¬
cens ⁊ ꝑfecta. Et pot̾ hec uolunt᷑as. beneplacitũ dĩ uł disposttio apellari.
Un ꝓpħa. Quecũq uoluit fec̾: id÷ quecũq disposuit se facturũ. Alioqͥn p̃cep¬
tio ⁊ phibitio dei uoluntas dr. qr signa sunt diuiine uoluntatis. ut signa
ire appellantur ira. signa dilectionis appellantur dilectio. Et dr̃ iratꝰ ds̃
latur. ut in egiptiis submersis. Ita pͣceptio uł ꝓhibitio. qr indicant nobis quid

Expanded text:
et ipsi coaeterna est, et haec voluntas semper impletur. De hac dicit Apostolus: « Voluntati ejus quis resistit? » Et alibi: « Ut probemus quae sit voluntas Dei bona, et beneplacens, Unde Propheta: Quaecunque voluit fecit ; id est, quaecunque disposuit se facturum. Aliquando praeceptio vel prohibitio Dei voluntas Dei dicitur; quia signa sunt divinae voluntatis. Ut signa irae appellantur ira; ita signa dilectionis, dilectio. Et dicitur iratuslatur, ut in Aegyptiis submersis. Ita praeceptio vel prohibitio quia indicant nobis quid
Abbreviated transcription (Latin):
due nat᷑e. diuina ⁊ humana. ⁊ tres sub̾e. caro. aĩa. ⁊ u̾buͣ. s non due ꝑsone. Ala
enim nat᷑a ds̃. alia ho. s non alia ꝑsona ds̃.⁊ alia ille hõ. Ut enim aus̾ dicͣ. ad fe¬
licianũ. Aliud dĩ filiꝰ. aliud hoĩs filius. s non alius. It̾ filiꝰ dĩ. aliud de patre.
aliud de matre. s non alius. dd illud ꝙ dr̃ non assupsisse ꝑsonã oppo̾itur sic.
aiam ⁊ corpis suscepit. s hec sunt una ꝑsona. gͥ suscepit ꝑsonam. s anquã

Expanded text:
e, caro, anima, verbum, sed non duae personae. Alia enim natura, Deus; alia, homo; sed non alia persona Deus, et alia ille homo. Ut enim Augustinus dicit ad Felicianum: Aliud Dei Filius, aliud hominis Filius, sed non alius. Item Filius Dei, aliud de Patre, aliud de matre, sed non alius. Ad illud quod dicitur non assumpsisse personam, opponitur sic: Animam et corpus suscepit, sed hoc
Abbreviated transcription (Latin):
pot᷑ face aliud ꝙͣ facit. hoc modo ꝙ ñ fac̃ non deb fieri. qr si deb̾& fieri. il¬
uid facer&. ⁊ ꝙ non debet fieri a deo. non potest fieri ab eo. Ergo non potest
face̾ ea que dimittit fac̾e̾. S ut mͥ uidetur sub hoc uerbo debet late̾ uene
dicit auo. fu̾it alius modꝰ possibilis deo. S nullus nr̾e miserie sanande con¬
uenientior. nec t̾n dicemus debuit alio modo redemisse mundum. uł non
meliores inde fiuit. uł det̾iores si non faciunt. ¶ Solent dice̾ quidam
Nicb̃ .n. deo meliꝰ debuit ec̃ sienĩ potuit᷑ ⁊ noluit inuidꝰ ÷ ⁊ ex hoc uolũt dic̃e¬

Expanded text:
t facere aliud quam facit, hoc modo: Quod non facit non debet fieri, quia, si deberet fieri, illud faceret; at quod non debet fieri a Deo non potest ab eo fieri: ergo non potest facere ea quae dimittit facere. Sed, ut mihi videtur, sub hoc verbo debet latet omne . Ut enim ait Augustinus: Fuit alius modus possibilis Deo; sed nullus nostrae miseriae sanandae convenientior. Nec tamen dicemus, debuit alio modo redemisse mundum vel non meliores inde fiunt vel deteriores si non faciunt. Solent dicere quidam nihil enim Deo melius debuit aequalem, si enim potuit et noluit, invidus est. Et ex hoc volunt dic
Abbreviated transcription (Latin):
qͣn creatura in tẽpore facta. cepit ei subseriure. Similit᷑ cepit as erea¬
tor esse in tempore. ex quo fecit creaturam: non enim creauit deus eas
ab eterno. ne creatori sint coeterne: & cum pater sit dominus ⁊ creator
Qd aliqua dicantur de deo temporaliter. ⁊ sine mutatione sii: auo ostend̾
ꝑ similitudinem rei que incipit esse pre cium sint sur mutacio̾e. n
IIͦII. libꝰ de trinitate. Nummus cũ dicitur p̃cium relatiue dicitur. nes
tamen mutatus ÷. cum esse ceperit precium. neq cum dicitur pignus
⁊ si qua sunt similia. Si ergo ñmus nulla sui mitaciõe potest relitiut ai
poaluter incipiat dici. non tam̃ sub̾e di aliquid accidisse dicatur u as intel¬
ugatur s uli creature ad quam dicitur &d ergo incipit temporaliter
diea ꝙante non dicebatur: manifestum ÷ relatiut dici. non sedm acendus¬

Expanded text:
quando creatura in tempore coepit ei subservire. Similiter coepit Deus creaquando creatura in tempore coepit ei subservire. Similiter coepit Deus creator esse in tempore, ex quo fecit creaturam, non enim creavit eas ab aeterno, nec Creatori sunt coaeternae; et cum Pater sit Deus creator, et sQuod aliqua dicantur de Deo temporaliter et sine ejus mutatione, Augustinus ostendit per similitudinem rei quae incipit esse pretium sine sui mutatione, in libro quarto De Trinitate. Nummus cum dicitur pretium, relative dicitur, nec tamen mutatus est cum esse coepit pretium, neque cum dicitur pignus, et si qua sunt similia. Si ergo nummus nulla sui mutatione potest relative dic temporaliter incipiat dici, non tamen substantiae Dei aliquid accidisse dicatur, sed illi creaturae ad quam dicitur. Quod ergo incipit temporaliter dici quod ante non dicebatur, manifestum est relative dici; non secundu
Abbreviated transcription (Latin):
tur questio difficilis. Si in deo tres ꝑsone dicuntur esse. quia potens:
sapiens. ⁊ benignus ÷: quare non potius quatuor uł quinq uł multo plu¬
enu fortis dr. incorruptus. in cõmutabilis. ⁊ similia: totũ hoc potentie. ⁊. Si
prouidus inspector. ⁊ intelligens: totũ ħ sapientie ÷. Si pius. mansuetus. mi¬
sericors. hoc bonitatis ÷. Et in his trib sumina ꝑfectio ÷. Ubi enm occurrũt
augeri. Increaturis qͦ hinus sancte ⁊ indiuidue trinitatis. signa apparent.
Signũ potentie. ⁊: rerũ inmensitas. sapientio: pulchritudo. bonitatis: utilitas
nomina subalia de. quib p̾diximus. dicuntur de singłis ꝑsonis: similitꝰ illa
noĩa que respectu creature ꝯpetunt deo temporaliter. uelud hec nomina.
dominiis. creitor. miserator. Ut enim aus ait in libro de trinitate. ñ ante
fint dominus. quam eins esset seriis. Itaq temporaliter cepit esse dñs.¬

Expanded text:
tur quaestio difficilis, si in Deo tres personae dicuntur esse quia potens, tur quaestio difficilis, si in Deo tres personae dicuntur esse quia potens, sapiens et benignus est, quare non potius quatuor vel quinque, vel multo pluenim fortis dicitur incorruptus, incommutabilis, et similia, totum hoc potentiae est. Si providus, inspector, intelligens, totum hoc sapientiae est. Si pius, mansuetus, misericors, totum hoc bonitatis est. Et in his tribus summa perfectio est. Ubi enim concurrunt augeri. In creaturis hujus sanctae et individuae Trinitatis signa apparent. Signum potentiae est rerum immensitas: sapientiae pulchritudo; bonitatis utilitas. nomina substantia, de quibus prius diximus, dicuntur de singulis personis; similiter illa nomina quae respectu creaturae competunt Deo temporaliter, velut haec nomina, Dominus creator, miserator. Ut enim Augustinus ait in libro De Trinitate: Non ante fuit Dominus, quam ejus esset servus. Itaque temporaliter coepit esse D
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sapientiam filius. ꝑ bonitat: em sps sc̃s. Et quare hoc fut. non ⁊ nui¬
tile uł quere. uł querenti satisfacere. Cum hec nomina pater:⁊ filius¬
⁊ sp̃s.s. translata sint a creaturis ad ipsum creatorem. ne uideantur ꝙ i nob
significant. in cdeo significare. attribuit᷑ patri potentia. filio sapientia. In
om̃ib enim pater ÷ prior filio. filius posterior: ⁊ ex antiquitate. in patre. de.¬
fectus. ex posterioritate. in filio imꝑfectio sensus sol notari. at tͥbuunt᷑ igit᷑
patri potentia. ne uideatur prior filio. ⁊ inde impotentior: filio sapientia
ne iudeatur posterior. ⁊ inde minus sapiens patre. uł inferior: nec dicit᷑
filius sapientia. ideo ꝙ ipse solus sapiens. cũ tota trinitas una sapientia:
nec pat̾ potentia. ꝙ ipse sit solus potens. cũ tota trinitas una potentia: s
ibi magis dicendum fuit. ubi plus dubitari potuit. Unde in simbolum dr̃
denotare: ⁊ ideo bonitas uł benignitas. frequentus appellatur. ¶ Hic ori¬

Expanded text:
oc fiat, non est inutile vel quaerere, vel quaerenti satisfacere; cum haec nomina, Pater, Filius, Spiritus, translata sint a creaturis ad Creatorem ipsum, ne videantur quod in nobis significant in Deo significare, attribuitur Patri potentia, Filio sapientia; in hominibus enim pater prior est filio, filius posterior; et ex antiquitate in patre defectus, ex posteriori aetate in filio imperfectio sensus notari potest. Attribuitur ergo Patri potentia, ne vine videatur posterior, et inde minus sapiens Patre vel inferior. Nec dicitur Filius sapientia, ideo quod ipse solus sit sapiens, cum tota Trinitas una sit sapientia; nec Pater potentia quod ipse solus sit potens cum tota Trinitas sit una omnipotentia; sed ibi magis dicendum fuit ubi plus dubitari potuit. Unde dicitur: Credo idenotare; et ideo bonitas vel benignitas frequentius appellatur. Hic ori
Abbreviated transcription (Latin):
cũ diuinitas mortis lib̾a sit. utiq mor̾ ẽe̾ non potãt. nisi uita discȩ¬
sit. Uidebatur enim derelinqui a dõ. uł ab eo diuinitas discedere
pͥma creatiõe rerum. Cum plato dyat. tria ẽe pͥncipia. ma¬
teriam formã ⁊ opificẽ. fides catholica unum principium credi
sũme bonus ⁊ ꝑfecte beatus etͣnalit᷑ e̾ẽt. uoluit alios eẽ participes sue
beatitudinis:⁊ qr non pot̾ euis beatitudo participari nisi ꝑ intelle¬
tum. ⁊ ꝗͥtomagis intelligitur. tantoinag̃ habetur. fesꝰ creaturã ratio¬
do frueretur. ⁊ eam ħ modo distinxit. ut pars in sui puritate ꝑma
factũ sit cũ maioris dignitatis ę̾et a̾ia. si in sui puritate ꝑmansiss¬

Expanded text:
cum diuinitas mortis libera sit, utique mors esse non poterat, nisi uita discedum. Videbatur enim derelinqui a Deo, vel ab eo divinitas recedere, rerum creatione. Cum Plato dixerit tria esse principia, materiam, formam et opificem, fides Catholica unum principium omniumsumme bonus et perfecte beatus aeternaliter esset, voluit alios participes esse suae beatitudinis; et, quia non potest ejus beatitudo participari nisi per intellectum, et quanto magis intelligitur, tanto magis habetur, fecit ratiodo frueretur; et eam hoc modo distinxit, ut pars in sui puritate permfactum sit; cum majoris dignitatis esset anima si in sua puritate et si
Abbreviated transcription (Latin):
cdimꝰ nos xp̃m i carne uenisse. ita illi uenturũ: sic̃ nos mortuũ ituili
moriturũ sic̃ nos resurrexisse: ita illi resurrecturũ: inos ⁊ illi ad uiditium
dutiũ uenturũ.⁊ c. u quib ñ erat reuelatio facta. hoc penitꝰ ignoribał.
Auiomi gͥ hoc credebant:  Alii quib magis assentimus. dicut᷑ eos fidem x pͥi
debit hoc isti ⁊ si nesciret᷑ credebant. Cõmiserat enĩ illis fidẽ suã u̾sier
iob. Houes arabant. ⁊ asine pascebant᷑ uixta eas. Istierant asine parocte¬
res iuxta boues: sic hodie inecła simplces multi. qur isi tta distincte
nesciant tͥnitatẽ assignare. credũt tnͣ qr in fide ⁊ humilitate adheret illis.
qui hec scuit ⁊ credĩt. Oppo̾it᷑. cũ s e̾et hab̾e fidẽ x. uelitã in misterio.¬

Expanded text:
credimus nos Christum in carne venisse, ita illi venturum; sicut nos mortuum, ita illi moriturum; sicut nos resurrexisse, ita illi resurrecturum; et nos et illi ad judicium judicaturum. Sed, quibus non erat revelatio facta, hoc penitus ignorabant. Quomodo ergo hoc crediderunt? Alii, quibus magis assentimur, dicunt eos fidem Christedebant, hoc isti, etsi nescirent, crJob: Boves arabant et asinae pascebantur juxta eos . Isti erant asinae pascentes juxta boves. Sicut hodie in Ecclesia multi simplices, etsi ita distinctae nesciant Trinitatem assignare, credunt tamen quia in fide et humilitate adhaerent illis qui et hoc sciunt et credunt. Opponitur: Cum hoc esset habe
Abbreviated transcription (Latin):
status tn ante peccatum in quo fuit homo ꝯditus. Scd̃s statꝰ ad quẽ
post peccatũ lapsus ÷. Tertius status ad quẽ posł resurrectione. fusst
seds. nec possibilitate᷑ moriendi uł peccandi ut primus. De bͥmo star
peccato. ꝙ ÷ causa mortis nũquã moreretur si uell. De scdo statu habuit
defectus irtos. fam̃ sitim. ⁊c̃. De t̾cio statu h̾u̾it ñ posse precare. Lotesł
ꝗͣri cũ xp̃s poss mori morte ñ illata ab aliis.⁊ in ea redimere humanũ
genus. quare uoluit mori tali morte in qua facta t multoꝵ dãpnatis. sicut

Expanded text:
status ante peccatum in quo fuit homo conditus. Secundus status ad quem per peccatum est lapsus. Tertius status ad quem post resurrectionem est t secundus, nec possibilitatem moriendi vel peccandi ut primus. De primo statpeccato quod est causa mortis nunquam moreretur si vellet. De secundo statu habuit defectus istos, famem, sitim, etc. De tertio statu habuit non posse peccare. Potest ristus mori morte non illata ab aliis, et in ea redimere humanum genus, quare voluit mori tali morte, in qua facta est multorum damnatio, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
intensiꝰ in aliis remissiꝰ effectꝰ suos ex̾c&. cũ in singłis particłis corporis essea¬
tialit᷑ sit. In mał ñ ÷ ds. ꝑ in habit antẽ gr̾am. qr non illuminam᷑ ab eo. u̾n
hiiq ab eo longe ẽẽ dicunt᷑ qͥ peccato dissimillimi sut᷑ facti. ⁊ hii ei ꝓpinqͣre.
ereato querit᷑. utrũ in loco sit. an localis sit. Quidã dicit᷑ ꝙ ñ sit localis. ne
ueri .i ꝑ affectioes. ut de tristicia in gaudium. discendo ⁊̃ que nescit. ut
in angłis. In h enĩ priꝰ⁊ postremꝰ ꝯsid̾atur. Is̃ nec ꝑ tẽpora nec ꝑ loca. S

Expanded text:
intensius, in aliis remissius effectus suos exercet, cum in singulis partibus corporis essentialiter sit. In malis nhique ab eo longe esse dicuntur, qui peccando dissimillimi facti sunt, et hi ei propinquare, iritu creato, utrum in loco vel localis sit. Quidam volunt et dicunt quod non sit localis nec vetur per affectiones, ut de tristitia in gaudium, discendo etiam quae nescit, ut in angelis, in hoc enim prius et posterius consideratur. Deus nec per tempora, nec per loca. Sed