comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pardũ cũleena concũb̾e. & exutroq
coitu degeneres partus creari. ut
mulus & burdo. Ninoceron agreci ᷤ
uocatus. latine interp̃tat᷑ in nare cor¬
nu. Idem & monoceron .i. unicornis
eo quod unũ cornu in media frante
habeat pedum quatuor ita a cu¬
tum & ualidũ. ut quicquid impe¬
cierit. aut uentilet. aud ꝑforet. Nã
& cum elephante sepe certamen ħt.
& inuentre uulneratũ ꝓsternit.
Tante audẽ fortitudinis ẽẽ đr. ut
nulla uenantiũ uirtute capiatur.
s sicut asserunt qui naturã anima
lium scͥpserunt. uirgo ei puella ꝓ¬
ponidur. que uenienti sinũ aꝑit.
in quo ille om̃i feroritate deposita
caput deponit. sicq soporatus. ue¬
lut mermis capit᷑. El ephantem
greti amagnitudine corporis uoca¬
tum putant: quod formam montis
preferat. Grece enim mons elefio dr̃.¬
Apud indos autẽ: auoce barro uo¬
catur. Unde & uox eius. barritus.
& dentes eius ebur. rostrum autẽ

Expanded text:
pardum cum leaena concumbere et ex utroque pardum cum leaena concumbere et ex utroque coitu degeneres partus creari, ut mulus et burdo. Rhinoceron a Graecis vocatus. Latine interpretatur in nare cornu. Idem et monoceron, id est unicornus, eo quod unum cornu in media fronte habeat pedum quattuor ita acutum et validum ut quidquid inpetierit, aut ventilet aut perforet. Nam et cum elephantis saepe certamen habet, et in ventre vulneratum prosternit. Tantae autem esse fortitudinis ut nulla venantium virtute capiatur; sed, sicut asselium scripserunt, virgo puella proponitur, quae venienti sinum aperit, in quo ille, omni ferocitate deposita, caput ponit, sicque soporatus, velut inermis capitur. 14. Elephantem Graeci a magnitudine corporis vocatum putant, 54 quod formam montis praeferat. Graece enim mons λόφος dApud Indos autem a voce barrus vocatur. Unde, et vox ejus barritus dicitur, et dentes ebur. Rostrum autem
Abbreviated transcription (Latin):
grece om̃e dr. Bestia minutis orbicłis
suꝑpicta. ita ut oculatis ex fuluocir¬
culis. nigra uel alba disting uatur
uarietate. Hec semel om̃ino parturit
cuius cause ratio manifesta ẽ. Nam
cum inutero matris coaluere catuli.
maturisq ad nascendũ uirib polletł.
odiunt tempoꝵ moras. Itaq oneratã
fetib uuluã tanqmͣ obstantẽ partui
unguib lacerant. E ffundit illa
partũ. seu potius dimittit. dolore
cogente. Ita postea corruptis & circa¬
tricosis sedib genitale semen infusũ
nonerit acceptũ. s irritum resilit.
a cutis unguib frequent̾ parere
ñposse. Uitiant᷑ enĩ intrinsecus se
mouentib catulis. Pardꝰ scd̃s p̾pan¬
t̾em ẽ genꝰuariũ. ac uelocissimũ. &
p̃ceps ad sangͥnẽ. saltuenĩ admortẽ ruit.
Leopardus ex adulterio leenȩ &
pardi nascitur. & t̾ciam originem
efficit. sicut & plinius innaturali
historia dicit leonẽ cũ parda. aut

Expanded text:
Graece omne dicitur. Bestia minutis orbiculis Graece omne dicitur. Bestia minutis orbiculis superpicta, ita ut oculatis ex fulvo circulis, nigra vel alba distinguatur varietate. Haec semel omnino parturit; cuius causae ratio manifesta est. Nam cum in utero matris coaluere catuli maturisque ad nascendum viribus pollent, odiunt temporum moras; itaque oneratam foetibus vulvam tamquam obstantem partui unguibus lacerant: effundit illa partum, seu potius dimittit, dolore cogente. Ita postea corruptis et cicatricosis sedibus genitale semen infusum non haeret acceptum, sed inritum resilit. animalia cum acutis unguibus frequentur parere non posse; vitiantur enim intrinsecus se moventibus catulis. Pardus secundus post pantherem est, genus varium ac velocissimum et praeceps ad sanguinem. Saltu enim ad mortem ruit. Leopardus ex adulterio leaenae et pardi nascitur, et tertiam originem efficit; sicut et Plinius in Naturali Historia 8, 42 dicit, leonem cum parda, aut
Abbreviated transcription (Latin):
quominus conspectis uenabulis
terreant᷑. Notarum timent strepitꝰ:
s ignes magis. Cum dormierint ui-¬
gilant oculi: cum ambulant cauda
sua cooꝑiunt uestigia sua. ne eos ue¬
nator inueniat. Cum genuerint ca¬
tulũ: trib dieb & trib noctib catulus
dormire fert᷑. Tum deinde patris fre¬
mitu uł rugitu. ueluti treme factus
cubilis locus. suscitare d̾r catulũ dor¬
mientẽ. Cica hominẽ leonũ natura
mitis ẽ. ⁊ nisi lesi nequeunt irasci.
stratis enĩparẽt. captiuos obiuos repa-¬
tͥare ꝑmittunt. ħoinẽ ñ nͥ ĩmagna fame
Ita enim nominãt ꝑse & medi sagit¬
tam. Est enĩ bestia uariis distincta
maculis. uirtute & uelocitate mira¬
tigris appellat᷑. quod is rapidissimꝰ
sit omniũ fluuioꝵ. Has magis hura¬
na gignit. Pant̾ dictus. siue quod
omniũ animaliũ sit amicus excepto
dracone. siue quia & sui generis soci¬
etate gaudet. & ad eande similitudi¬
nẽ quicquid accipit reddit. Panenĩ

Expanded text:
quo minus conspectis venabulis quo minus conspectis venabulis terreantur. Rotarum timent strepitus, sed ignes magis. Cum dormierint, vigilant oculi; cum ambulant, cauda sua cooperiunt vestigia sua, ne eos venator inveniat. Cum genuerint catulum, tribus diebus et tribus noctibus catulus dormire fertur; tunc deinde patris fremitu vel rugitu veluti tremefactus cubilis locus suscitare dicitur catulum dormientem. Circa hominem leonum natura est ut nisi laesi nequeant irasci. stratis enim parcunt; captivos obvios repatriare permittunt; hominem non nisi in magna fame ita enim nominant Persae et Medi sagittam. Est enim bestia variis distincta maculis, virtute et velocitate miraTigris appellatur, quod is rapidissimus sit omnium fluviorum. Has magis Hyrcania gignit. Panther dictus, sive quod omnium animalium sit amicus, excepto dracone, sive quia et sui generis societate gaudet et ad eandem similitudinem quicquid accipit reddit. Πᾶν enim
Abbreviated transcription (Latin):
estiarũ uocabulũ ꝓpe conue¬
nit leonib pardis. digrib.
lupis. & uulpib. & canib.
& limiis. ac ceteris que uel ore. uel
unguib se uiunt: exceptis serpen¬
tib. Bestie autẽ dictȩ aui quia seui¬
unt. erȩ appellatȩ quod naturali
utant᷑ lib̾tate. & desideriosuo feran-¬
tur. Sunt enim lib̾ȩ earũ uolunta¬
tes. & huc atq illuc uagant᷑. & quo
animus duxerit eo ferunt᷑. Leo¬
nis uocabulũ ex greca origine infle¬
.xũ ẽ inlatinũ. Grece enim leon uo¬
catur. & ẽ nomen notͥũ. quia ex par¬
te corruptũ. Ieena autẽ totum
grecũ ẽ. sicut & dracena. Ut autẽ
leena lea dicat᷑. usurpatũ ẽ apoetis.
Leo autẽ grece latine rex interpre¬
tatur. eo quod princeps sit omniũ
bestiarũ. Ciuus genus tripharium
dir. E quib breues. & iuba crispa
inbelles sunt. longi & coma sun¬
plici. acres. Animos eoꝵ. frons &o
cauda indicant. Uirtus eoꝵ in
pectore. firmitas incapite. Septi
autẽ auenatorib terrã contuent᷑.:

Expanded text:
estiarum vocabulum proprie convenit leonibus, pardis, tigribus, lupis et vulpibus canibusque et simiis ac ceteris, quae vel ore vel unguibus saeviunt, exceptis serpentibus. Bestiae dictae a vi, qua saeviunt. Feutantur libertate, et pro desiderio suo ferantur. Sunt enim liberae earum voluntates, et huc atque illuc vagantur, et quo animus duxerit, eo feruntur. 3. Leonis vocabulum ex Graeca origine inflexum est in Latinum. Graece enim λέων vocatur, et est nomen nothum, quia ex parte corruptum. Leaena vero totum Graecum est, sicut et dracaena. Ut autem leaena lea dicatur usurpatum est a poetis. Leo autem Graece, Latine rex interpretatur, eo quod princeps sit omnium bestiarum. Cuius genus trifarium dicitur. E quibus breves et iuba crispa inbelles sunt; longi et coma simplici acres. Animos eorum frons et cauda indicat. Virtus eorum in pectore; firmitas in capite. Septi a venatoribus terram contuentur,
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & lucanus ait. stat
dum lira uiuat.
Qui a sit sudum.
udum dr̃ serenũ. Unde & hi¬
berianus ait. aureus subdu¬
gedia tietisait. Non illic luteis.
aurora biuigis. Qd sit abstemius.
bstemus dr obseruans sic̃
rabiruis insati ra ait. Abste¬
mia meruleta ait fugit metenia.
nomen.
Quid sit uadat us.
adatus dr̃ obstrictus uł sub
fidei iussione ambulans.
sicut fenestella ait. Pe nesqmͣ ua
petroniꝰ arbit̾ ait. Tot regũ manu¬
bies penes fugituũ reꝑte. Qͥd sit
In aumatium memetipsũ conieci.

Expanded text:
unde et Lucanus ait: ‘Stat dum lixa bibat’. Quid sit sudum. Sudum dicitur serenum; unde et Tiberianus ait: ‘Aureos subdugoedia Tiestis ait: ‘Non illic luteis aurora biiugis’. Quid sit abstemius. Abstemius dicitur obseruans, sicut Rabirius in satira ait: ‘Abstemium merulenta fugit Mettenia nomen’. Quid sit uadatus. Vadatus dicitur obstrictus uel sub fideiussione ambulans, sicut Fenestella ait: ‘Penes quem uPetronius Arbiter ait: ‘Tot regum manubies penes fugitiuum repertae’. Quid sit In aumarium memet ipsum conjeci.
Abbreviated transcription (Latin):
Pix grecũ nomen ẽ. qmͣ ill i pis¬
sa uocant. Alii uolunt expino
picem uocari. ħ agrecis appel¬
latur elodonia. quam nos ra¬
malẽ dicere possumus. Cuiꝰ
ꝓbabilis: splendens lenis & mũ¬
da. C reandarũ arboꝵ natura¬
liter tria sunt genera. Aut
enim sua sponte nascuntur. aut
ex seminib fortuitu iacentibus
surgunt. aut ex radicib pullu¬
lant. Nam cetera usus inuenit
fauente natura. O m̃ĩa poma la¬
tini neutri generis ẽẽ dicunt.
Arbores autẽ feminini fere suił
generis exceptis paucis. ut hic
oleaster. hoc siler. Uirgilius.
Molle siler. Item hoc buxum.
licet & hȩc buxus dicat᷑. Nam
suꝑfluam quid̾a uolunt facere
discretionẽ. ut hȩc buxus de ar¬
bore dicamus. buxum uͦ de li-¬
gno composito.

Expanded text:
Pix Graecum nomen est, quam illi πίσPix Graecum nomen est, quam illi πίσσαν vocant. Alii volunt ex pino picem vocari; haec a Graecis appellatur clonia; nos ramalem dicere possumus, cujus probabilis splendens, laevis et munda. 73. Creandarum arborum naturaliter tria sunt genera; aut enim sua sponte nascuntur, aut ex seminibus fortuitu jacentibus surgunt, aut ex radicibus pullulant. Nam caetera usus invenit, favente natura. 74. Omnia poma Latine neutri generis esse dicuntur; arbores autem feminini sunt generis, exceptis paucis, ut hic oleaster, hoc siler, ut Virgilius: Molle siler. Item hoc buxum, licet et haec buxus dicatur. Nam superfluam quidam volunt facere discretionem, ut haec buxus de arbore dicamus, buxum vero de ligno composito.
Abbreviated transcription (Latin):
fuĩt expressum: uiride appella¬
tur. Quod uͦ ex nimiũ matis
commune dr̃. Exhis adusum
tercium cõmune. Amurea olei
pars a quosa ab emergendo dic
ta .i. quod ab oleo se mergat. &
fex sit eius. Hanc greci amurcen
uocant. ex latina lingͣ tͣhenteᷤ uoca¬
bulũ. G umaen grecũ nomen ẽ.
hoc enim gomi illi dñt. Resinã
ae quicquid manat. Est enim
lacrima sudore exhalata lignoꝵ
ut erasi. lentisci. balsami. ł reliqͣꝵ
arboꝵ siue uirgultoꝵ que su¬
dare ꝓduntur sicut & odorata
orientis li gna. sicut guta bal¬
sami. ac ferularũ. ł succinorũ.
cuiꝰ lacria durescit ingenimã.
Prima ẽ resina terebintina om¬
niũ prestantior. affert᷑ ex arabie
patria. atq udea. & siria. cipro
& affrica. ex insulis quoq cicla¬
dib. Scda ẽ lentiscina que
mastix uocatur. ħ exchio insu¬
la deportatur. Cercia pinalis
tirrena colofonia. uñ etiam no¬
men colofonia resinarũ sũpsit.

Expanded text:
fuerit expressum, viride appellafuerit expressum, viride appellatur; quod vero ex nimium maturis, commune dicitur. Ex his ad usum tertium commune. Amurca olei pars aquosa ab emergendo dicta, id est, quod ab oleo se mergat et faex sit eius. Hanc Graeci ἀμόργην vocant ex Latina lingua trahentes vocabulum. Gummi Graecum nomen est; hoc enim illi κόμμι dicunt. Resinam  quidquid manat. Est enim lacryma sudore exhalata lignorum, ut cerasi, lentisci, balsami, vel reliquarum arborum, sive virgultorum, quae sudare produntur, sicut et odorata Orientis ligna, sicut gutta balsami, ac ferularum, vel succinorum, cujus lacryma durescit in gemmam. Prima est resina terebinthina omnium praestantior. Affertur autem ex Arabia Petraea, atque Judaea, et Syria, Cypro, et Africa, ex insulis quoque Cycladibus. Secunda est lentiscina, quae mastix vocatur: haec ex Chio insula deportatur. Tertia pinalis. Tyrrhena Colophonia. Unde etiam nomen Colophonia resina sumpsit. 72.
Abbreviated transcription (Latin):
ue greca ethimologia asimilitu¬
dine testituloꝵ uocate. quos gre¬
ci orcos uocant. Radiole ꝓeo
quod oͥlonge sunt in modumra¬
dioꝵ. Pafie apafo insula dictȩ.
unde sunt prius allatȩ. lucinie
eo quod optimũ dent lumen.
Nam licinis lumen ẽ unde &
lignum nomen accepit. quia
aptum ẽ flaminis & luminib
Pausia qmͣ corrupte rustici pusi¬
am uocant. uiridi oleo .&. sua¬
ui apta: & dicta pausia quod
paueatur .i. tundatur. unde et
pauimentũ. Siria dicta ꝓ eo
quod desiria ẽ allata: siue̾ quia
nigra ẽ. ¶ rustumia eadẽ & uo¬
lemis dicta eo quod uolam cõ¬
pleat magnitudine hoc ẽ mediã
manũ: unde & inuolare dicimus.
Quidam autẽ uolemũ gallica lin¬
gua bonũ & magnũ intelligit. Co¬
limbades appellate. Oleum aut̃
ab olea nominatũ. Nam ut dixi¬
mus olea ẽ arbor. unde diriuatio
fit oleum. S quod ex albis fui̾t
oluus expresum uocat᷑ spanũ:
autẽ ex fulius & nondũ mat᷑is

Expanded text:
vae Graeca etymologia a similituvae Graeca etymologia a similitudine testiculorum vocatae, quos Graeci ὄρχεις vocant. Radiolae pro eo quod oblongae sunt in modum radiorum. Paphiae a Papho insula dictae, unde prius adlatae sunt. Lyciniae, eo quod optimum dent lumen; nam λυχνίς lumen est. Unde et lignum nomen accepit, quia aptum est flammis et luminibus. Pausia, quam corrupte rustici pusiam vocant, viridi oleo et suavi apta. Et dicta pausia quod paviatur, id est tundatur; unde et pavimentum. Syria dicta pro eo quod de Syria est adlata, sive quia nigra est. Crustumia idem et volemis dicta, eo quod volam conpleat magnitudine, hoc est mediam manum; unde et involare dicimus. Quidam autem volemum Gallica lingua bonum et magnum intellegunt. Colymbades appellatae . . . Oleum autem ab olea nominatum: nam, ut diximus62, olea est arbor, unde derivatio fit oleum. Sed quod ex albis fuerit olivis expressum vocatur Hispanum, autem ex fulvis et nondum maturis
Abbreviated transcription (Latin):
Dulcia cui nequeant succo cutũ¬
dare mella. Sambucus mollis
& ꝑ uia arbor. Ramnus genus ẽ
rubi. qmͣ uulgo senticemursinã
uocant. asꝑum nimis & spinosũ.
Sentix dicta asitu quod ẽ t̾ra
inculta. inqua sentices spinȩq
nascuntur. Maiores autẽ nr̃i
omnẽ arborẽ spinosã ueprem di-¬
cebant. quod ui prendat. O lea-¬
ster dictus qd̾ sit folisoliue simi¬
lib. s latiorib. arbor inculta atq
siluestris. amara atq in fructu¬
osa. cui insertus oliue ramus.
ium mutat r̃adicis. & mutat
eam in ꝓpͥam qualitatẽ. Lacri-¬
ma oleastri arboris duplex. Alia
enim gũmi similat si ne ullo
qualitatis morsu. Alia ãmonia¬
ci guttã extillatione collectã.
ac remordentẽ. Oliua grece o¬
leon dir ex quo inlatinũ tractum
ẽ. ut oliuia dicatur. O lear autẽ
arbor ipsa ẽ: fructus oliua. sucꝰ
oleum. Est autẽ arbor pacis in¬
signis. cuius fructus diuersis
nominib appellat᷑. Orcades oli¬

Expanded text:
dulcia cui nequeant suco contendulcia cui nequeant suco contendere mella. Sabucus mollis et pervia arbor. Rhamnus genus est rubi, quam vulgo senticem ursinam appellant, asperum nimis et spinosum. Sentix dicta a situ, quod est terra inculta in qua sentices spinaeque nascuntur. Maiores autem nostri omnem arborem spinosam veprem dicebant, quod vi prendat. Oleaster dictus quod sit foliis olivae similibus sed latioribus, arbor inculta atque silvestris, amara atque infructuosa; cui insertus olivae ramus vim mutat radicis et vertit eam in propriam qualitatem. Lacrima oleastri arboris duplex. Alia enim gummi simulat sine ullo qualitatis morsu, alia ammoniaci guttam ex destillatione collectam ac remordentem. Oliva Graece ἔλαιον dicitur, ex quo in Latinum tractum est ut oliva dicatur. Olea autem ipsa arbor est; fructus oliva; sucus oleum. Est autem arbor pacis insignis, cuius fructus diversis nominibus appellatur. Orchades oli
Abbreviated transcription (Latin):
Pixos enim appellatur apud eos
Rodandarũ quod corrupte uulgo
laurandiũ uocatur. quod sit
lauri foliis similib. flore ut
rosa arbor uenenata. Interficit
enim animalia. & medetur ser¬
pentiũ uexationes. herbitum
uocauerunt pastores. eo qd̃ uce
herbȩ prebeatur pecorib ubi
pascua desunt. Turbiscus quod
de uno cespite eius multa iur¬
gulta surgunt quasi turba. Sa¬
pa uocata ꝓpter quod ex ea stipent᷑
tecta. Hinc & stipula ꝑdiminutio¬
nẽ. Darundo dicta quod cito arescat.
Hanc ueteres cannã uocauerunt.
harundinẽ postea uarro dixiti Sci¬
endũ sane quod latinũ canna de
lingua hebrea nomen sumpsit. A-¬
pud eos enim calamus. canna dr.
Eicuta autẽ ẽ. quod ẽ int̾ cannarũ
nodos. dicta quod lateat. Inindicis
stagniᷤᷤ nasci harundines calamiq
dñr. ex quoꝵ radicib expressũ-
suauissimũ succũ bibunt. Unde
& uarro ait. Indica ñ magnum
in arbore crescit harundo. Illius
& lentis premit᷑ radicib humor.

Expanded text:
πύξος enim appellatur apud eos.πύξος enim appellatur apud eos.Rhododendron, quod corrupte vulgo lorandrum vocatur, quod sit foliis lauri similibus, flore ut rosa; arbor venenata. Interficit enim animalia, et medetur serpentum vexationes. Herbitum vocaverunt pastores eo quod vice herbae praebeatur pecoribus, ubi pascua desunt. Turbiscus, quod de uno cespite eius multae virgultae surgunt, quasi turba. Spa vocata propter quod ex ea stipentur tecta. Hinc et stipula per diminutionem. Arundo dicta quod cito arescat. Hanc veteres cannam vocaverunt; arundinem postea Varro dixit. Sciendum sane quod Latinum canna de lingua Hebraea sumpsit; apud eos enim calamus 'canna' dicitur. Cicuta autem est quod est inter cannarum nodos; dicta quod lateat. In Indicis stagnis nasci arundines calamique dicuntur, ex quorum radicibus expressum suavissimum sucum bibunt; unde et Varro ait20: Indica non magna in arbore crescit arundo; illius et lentis premitur radicibus humor,
Abbreviated transcription (Latin):
s & feminas infecundas effici¬
at. Populus aut̃ & salix & tiliũ.
molł matĩe sunt. & ad sculptu
facta abluatur iures cat. deinde
excisa atq in humo fixa radicibꝰ¬
sese ipse dęmergat. Mirice qmͣ
latini tramaritiã uocant. ex a¬
maritudine nominata. Gustꝰ
enim eiꝰ nimis amarus ẽ. hec
arbor insolitudine & saxosa hu¬
mo nascitur. ex qua etiam arbo
concitari dñr. Mirtus amari dicta
eo quod magis littorea sit arbor.
Unde uirgilius. Littora mirtetis
letissima & amantes lutora mir¬
te. hinc ẽ quod agrecis mirtete
dñr. Medicoꝵ autẽ libri. hanc
arborem aptam scribunt mulie¬
rum necessitatib plurimis. Len¬
ticus. quod cuspis ipsius lentus
sit & mollis. Nam lentũ dicimus.
oleum desudat: cortex resinam q̃
mastix appellatur. Cuiꝰ plurima
& melior inchio insula gignitur.
Terebintus arbor grecũ nomen ge¬
nerans resinã omniũ resinarum
prestantiorẽ. Buxus ẽ grecum
nomen exparte alatinis corruptũ.

Expanded text:
sed et feminas infecundas efficised et feminas infecundas efficit. Populus autem, et salix, et tilia mollis materiae sunt et ad insculpturfacta abluatur, virescat, deinde excisa, atqsese ipsa demergat. 49. Myricae, quam Latini tamaricem vocant, ex amaritudine nominata. Gustus enim ejus nimis amarus est. Haec arbor in solitudine et saxosa humo nascitur, ex qua etiam arborodia concitari dicuntur. 50. Myrtus a mari dicta, eo quod magis littorea arbor sit. Unde et Virgilius: Littora myrtetis laetissima; et: Amantes littora myrtos. Hinc edicitur. Medicorum autem libri hanc arborem aptam scribunt mulierum necessitatibus plurimis. Lentiscus, quod cuspis ipsius lentus sit et mollis: nam lentum dicimus oleum desudat, cortex resinam, quae mastix appellatur; cuius plurima et melior in Chio insula gignitur. Terebinthus arbor, Graecum nomen, generans resinam omnium resinarum praestantiorem. Buxus Graecum nomen est, ex parte a Latinis corruptum;
Abbreviated transcription (Latin):
Ulmus nomen accepit. qd̾ uligi¬
nosis locis & humidis melius
ꝓficit. Nam inmontanis. & asꝑis
minus leta ẽ. Larex cui hoc no¬
men a castello laricino indi tũ ẽ
ex qͣ tabule tegulis affixe flaminã
repellunt: neq carbonẽ ex se am¬
buste efficiunt. Populus dicta
quod ex eius calce multitudo nas-¬
catur. ouiꝰ genus duplex ẽ. Nam
altera ẽ alba. altera nigra. Alba
autẽ ppłs dicta. quia folia eiꝰ una
parte sunt alba. altera iuridia.
hec arbor bicolor. habens quasi no¬
ctis & diei notas: quȩ tempora
ortu solis ocasuq constant. Genãt¬
enĩ resinam cura heridanũ flu-¬
uium. ł ut alii memorant infi¬
nib syriȩ. Tiliam dnt uoca¬
tam. eo quod utilis sit ad usum
telorum nitore & leuitate iacu¬
landi. Est enim genus mat̾ie
dicta quod celeriter saliat. hoc ẽ
uelocit̾ crescat. arbor lenta uitibꝰ
habilis iuntiendis. Cuiꝰ seminis
hanc dnt eẽ naturã. ut siquis il¬
lud in poculo hauserit lib̾is careat.

Expanded text:
Ulmus nomen accepit quod uligiUlmus nomen accepit quod uliginosis locis et humidis melius proficit; nam in montanis et asperis minus laeta est. Larex, cui hoc nomen a castello Laricino inditum est, ex qua tabulae tegulis adfixae flammam repellunt, neque ex se carbonem ambustae efficiunt. Populus dicta quod ex eius calce multitudo nascatur. Cuius genus duplex est: nam altera est alba, altera nigra. Alba autem populus dicta quia folia eius una parte sunt alba, altera viridia. Haec ergo bicolor, habens quasi noctis et diei notas, quae tempora ortu solis occasuqetiam resinam circa Eridanum fluvium, vel, ut alii memorant, in finibus Syriae. 46. Tiliam dicunt vocatam, eo quod utilis sit ad usum telorum nitore et levitate jaculandi. Est enim genus materiae dicta, quod celeriter saliat, hoc est velociter crescat, arbor lenta vitibus habilis vinciendis. Cujus seminis hanc esse naturam dicunt, ut si quis illud in poculo hauserit, liberis careat,
Abbreviated transcription (Latin):
ponsa precanere. arbor multum
annosa. sicut legitur de quercu
manbre subqua habidauit abra¬
ham quȩ fertur usq ad constanti¬
ni regis imꝑium ꝑ multa scła ꝑ¬
durasse. Huius fructus galla ap¬
pellatur. exquib una agrestis hon¬
faticis dicta. parua forma. s fir¬
mo corpore atq nodoso. quȩ me¬
dicaminib & in caustis adhibet᷑.
alt̾a balanis. lenis. ac leuis. et
nimiũ ꝑforata. lucernarũ tantũ
usib necessaria. Fraxinus uocari
fertur quod mag̾ inter asꝑa loca
montanaq fraga nascatur. Hinc
ꝑ diriuationẽ fraxinus. sic̃ amon¬
te montanus. De qua ouidius.
& fraxinus utilis hastis. Taxus
uenaenata arbor unde & toxica
in arcus. stireos autẽ dicit particos
acer colorib impar. Robur autẽ
generalit̾ dr ex om̃i mat̾ia quic¬
quid ẽ firmissimũ. Alnus uocat᷑
quod alatur amne. Proximo enĩ
a quȩ nascitur. nec facile extra un¬
das uiuit. hinc & tenera & mollis.
quia inhumecto loco nutritus

Expanded text:
ponsa praecanere, arbor multum ponsa praecanere, arbor multum annosa; sicut legitur de quercu Mambre, sub qua habitavit Abraham, quae fertur usque ad Constantis regis imperium per multa saecula perdurasse. Huius fructus galla appellatur. Ex quibus una agrestis ὀμφακίτης dicta, parva forma, sed firmo corpore atque nodoso, quae medicaminibus et incaustis adhibetur; altera βάλανος, lenis ac levis et nimium perforata, lucernarum tantum usibus necessaria. Fraxinus vocari fertur quod magis in aspera loca montanaque fraga nascatur. Hinc per derivationem fraxinus, sicut a monte montanus. De quo OvidiusMetam. 10, 93: Et fraxinus utilis hastis. Taxus venenata arbor, unde et toxica in arcus. Ityraeos autem dicit Parthicos. Acer coloribus inpar. Robur autem generaliter dicitur ex omni materia quidquid est firmissimum. Alnus vocatur quod alatur amne; proxime enim aquae nascitur, nec facile extra undas vivit. Hinc et tenera et mollis, quia in humecto loco nutritur.
Abbreviated transcription (Latin):
ex eiꝰ cinere fuerint oꝑte. usq ad an¬
nũ ꝑueniant. Pir enĩ apud grecos
ignis dr. Iumꝑus autẽ alia parua.
alia magna ẽ. Euenus inindia &¬
ethiopia nascitur. qui cesus durescit
in lapidem. Cuiꝰ lignũ nigrum ẽ
& cortex lenis ut lauri. S indicũ
maculosũ ẽ inparuulis distinctio¬
nib albis ac fuluis. ethiopicũ uͦ
quod prestantius accipit᷑ innullo
ẽ maculatũ. s ẽ nigrũ. lene & corneũ.
Est autẽ mareotica palus inindia
unde euenus uenit. lucanus. Pue¬
nus merotica inquit. Euenus aut̃¬
increpundiis illigatur. ut infan-¬
tem nisu nigra non terreant. Fla-
uł quod ipsa arbor patula sit &.¬
ampla. Nam platos greci latum
uocant. Ex pressit huiꝰ arboris scͥp¬
tura. & nomen & formam dicens.
Quasi platanus dilatata sum in
plateis. Est autẽ tenerrimis folus¬
ac mollib. & uitium similis. Quer¬
cus siue quernus quod ea soliti
erant dii gentiũ querentib res¬

Expanded text:
ex eius cinere fuerint opertae, usque ad anex eius cinere fuerint opertae, usque ad annum perveniant; πῦρ enim apud Graecos ignis dicitur. Iuniperus autem alia parva, alia magna est. Ebenus in India et Aethiopia nascitur, qui caesus durescit in lapidem. Cuius lignum nigrum est et cortex levis, ut lauri, sed Indicum maculosum est in parvulis distinctionibus albis ac fulvis. Aethiopicum vero, quod praestantius accipitur, in nullo est 336 maculatum, sed est nigrum, leve et corneum. Est autem Mareotica palus in India, unde ebenus venit. Lucanus: Ebenus Mareotica, inquit. Ebenus autem crepundiis illigatur, ut infantem visu nigra non terreant. 37. quod ipsa arbor patula sit et ampla; nam platos Graeci latum vocant. Expressit hujus arboris Scriptura et nomen et formam, dicens: « Quasi platanus dilatata sum in plateis. » Est autem tenerrimis folac mollibus et vitium similis. Quercus, sive quernus, quod ea soliti erant dii gentium quaerentibus res
Abbreviated transcription (Latin):
quia ex eanaues fiunt. Hanc qͥdã
gallicum uocant. ꝓpt̾ candorem.
Bst autẽ sine nodo. Cedrus
mor ardentis. cuiꝰ folia ci pressi
similitudinẽ respondent. Lignũ
uͦ iocundi odoris ẽ. & diudurans:
ex hoc ligno lacunaria fiunt. huiꝰ
ligni resina cedria dr quȩ inconser¬
uandis libris adeo utilis ẽ. ut ꝑ¬
liniti exea nec tineas patiantur.
nec tempore consenescant. Nascit᷑
inereta. affrica atq siria. Ci¬
pressus grece dr. quod caput eiꝰ
arotunditate in acumen erigitur.
ditas. Hinc & fructus eius conꝰ.
trabib aptũ. impetrabili soliditate
nunqmͣ oneri cedit. S ea qua in pͥn-¬
cipio fuerat firmitate ꝑseuerat. An¬
tiqui cipressi ramos ꝓpe rogũ consti¬
tuere solebant. ut odorem cadauerũ
dum urerentur opprimerent iocũ¬
ditate odoris sui.Iumꝑus grece
dicta siue quod ab amplo inangus¬
dũ finit ut ignis. siue quod concep¬
tũ dui teneat ignẽ. adeo ut siprunȩ

Expanded text:
quia ex ea naves fiunt. Hanc quidam quia ex ea naves fiunt. Hanc quidam Gallicum vocant propter candorem. Est autem sine nodo. Cedrus,mor ardentis, cuius folia ad cypressi similitudinem respondent. Lignum vero iucundi odoris est et diu durans, tatem ex hoc ligno lacunaria fiunt. Huius ligni resina cedria dicitur, quae in conservandis libris adeo est utilis ut perliniti ex ea nec tineas patiantur nec tempore consenescant. Nascitur in Creta, Africa atque Syria. Cyparissus Graece dicitur quod caput eius a rotunditate in acumen erigitur. ditas. Hinc et fructus eius conus, trabibus aptum, inpenetrabili soliditate numquam oneri cedit, sed ea qua in principio fuerit firmitate perseverat. Antiqui cypressi ramos prope rogum constituere solebant, ut odorem cadaverum, dum urerentur, opprimerent iucunditate odoris sui. Iuniperus Graece dicta sive quod ab amplo in angustum finit, ut ignis, sive quod conceptum diu teneat ignem; adeo ut si prunae
Abbreviated transcription (Latin):
slam esculus abesca dicta. fagꝰ
ideo agrecis tale nomen accepit.
eo quod ligni eiꝰ fructus sit dulcis.
xilon quippe dicunt lignum.
licon dulce. Huius arboris pomo
succus expressus: acatia agrecis
đr. Pistacia quod cortex pomi eiꝰ.
nardi pistici odorem referat. Pinꝰ
arbor picea ab acumine folioꝵ
uocata. ꝑinum enĩ antiqui acu¬
tum nominabant. Pinũ autẽ
uocant. qmͣ nos piceam dicimus.
eo quod desudet picem. Nam &
sp̃e sibi aifferunt. Ingermaniȩ aũ
insulis huiꝰ arboris lacrima ele¬
ctrum gignit. Guta enĩ defluens.
rigore uł tepore insoliditate du¬
rescit & geminã facit. de qualita¬
te sua nomen accipiens .i. succinũ.
eo quod succus sit arboris. Pi nus
creditur ꝓdesse cunctis quȩ sub
ea seruãtur: sicut ficus nocere
om̃ib. Abies dicta: quod pre
ceteris arborib longe eat. & in
excelsum ꝓmineat. Cuius natura
exꝑs ẽ terreni humoris. ac ꝓinde
habilis atq leiuis habetur. Heqͣ

Expanded text:
Nam esculus ab esca dicta; fagusNam esculus ab esca dicta; fagusideo a Graecis tale nomen accepit, eo quod ligni eius fructus sit dulcis. Χύλον quippe dicunt lignum, γλυκὺ dulce. Huius arboris pomo sucus expressus acacia a Graecis dicitur. Pistacia, quod cortex pomi eius nardi pistici odorum ruferat. Pinus arbor picea ad acumine foliorum vocata; pinnum enim antiqui acutum nominabant. Pinum autem vocant, quam nos piceam dicimus, eo quod desudet picem. Nam et specie differunt. In Germaniae autem insulis huius arboris lacrima electrum gignit. Gutta enim defluens rigore vel tepore in soliditatem durescit et gemmam facit, de qualitate sua et nomen accipiens, id est sucinum, eo quod sucus sit arboris. Pinus creditur prodesse cunctis quae sub ea seruntur, sicut ficus nocere omnibus. Abies dicta quod prae ceteris arboribus longe eat et in excelsum promineat. Cuius natura expers est terreni humoris, ac proinde habilis atque levis habetur. De qu
Abbreviated transcription (Latin):
quentia preuenit. Ab ellane
ab ab ellano campanie oppido
ubi abundant cognominate
sunt. hee agrecis pontice ap¬
pellantur. eo quod circa ponti¬
cum mare abunclant. Casta¬
neam latim. agreco appellant
uocabulo. Hanc enim greci ca¬
eius gemini in modũ testiculoꝵ
intra folliculũ reconditi sunt.
qui dum eiciuntur quasi castran¬
tur. Hȩc arbor simul ut excisa fu̾it.
tamqmͣ silua expullulare consuenit.
Ilex abelecto uocata. Huiꝰ enĩ arboris
fructũ hoĩes pͥmũ sͥ ad uictũ elege¬
runt. Unde & poeta. Mortales pri¬
mi ructabant pectore glandem.
Prius enim qmͣ frumenti usus eẽt.
antiqui homines glande iuxert̃.
Subies arbor ex qua lialidissimus
cortex natatorius extrahit᷑. & id̾o
appellata sub̃ies. eo quod fructus
eius sues edunt. Porcoꝵ enĩ st̃
alimenta non hominũ. & dicta
sub̾ies quasi sub edies. Fagus
& esculus arbores glandifere iõ
homines olim uxerunt. cibumq
sumpserĩt. escamq habuerint.

Expanded text:
quentia praevenit. Abellanae quentia praevenit. Abellanae ab Abellano Campaniae oppido, ubi abundant, cognominatae sunt. Haec a Graecis Ponticae appellantur, eo quod circa Ponticum mare abundant. Castaneam Latini a Graeco appellant vocabulo. Hanc enim Graeci καeius gemini in modum testiculorum intra folliculum reconditi sunt, qui dum eiciuntur quasi castrantur. Haec arbor simul ut excisa fuerit, tamquam silva expullulare consuevit. Ilex ab electo vocata; huius enim arboris fructum homines primum ad victum sibi elegerunt. Unde et poeta: Mortales primi ructabant gutture glandem. Prius enim quam frumenti usus esset, antiqui homines glande vixerunt. Suberies arbor, ex qua validissimus cortex natatorius extrahitur. Et ideo appellata suberies, eo quod fructus eius sues edunt. Porcorum enim sunt alimenta, non hominum; et dicta suberies, quasi subedies. Fagus et esculus arbores glandiferae ideo homines vixerunt cibumque sumpserunt escamque habuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ni celsam appellant abaltitudine.
quia non ẽ breuis ut morus. Nux
appellata quod umbra ł stillici¬
dium folioꝵ eius ꝓximis arbo¬
rib noceat. Hanc alio nomine
latini iuglandẽ uocant. quasi
iouis glandem. Fuit enĩ ħ arbor
consecrata ioui. Cuius pomũ
tantam ium ħt. ut missũ inter
suspectos herbarũ uel fungoꝵ
cibos quicquid in eis iurulentũ
ẽ exudet. rapiat atq extinguat.
Nuces autẽ generalit̃ dñr om̃ia
poma tecta corio duriore ut pu¬
niee nuces auellane. glandes. ca¬
stanee. amigdale. Hinc & nuclei
dicti quod sint duro corio tecti.
At contra poma omia mollia. ma¬
la dicta. s cum adiectione t̾rarũ
inquib antea nata sunt. ut ꝑsi¬
ca. punica.matiana. cidonia. et
cetã. Amigdala grecũ nom̃ ẽ. que
latine nux longa uocatur. hanc
alii nucidã uocant: quasi mi¬
Cum se nux plurima silius in¬
duit inflorem. Cunctis enim
arborib prior se flore uestit. &
adinferenda poma arbusta se¬

Expanded text:
ni celsam appellant ab altitudine, ni celsam appellant ab altitudine, quia non est brevis, ut morus. Nux appellata quod umbra vel stillicidium foliorum eius proximis arboribus noceat. Hanc alio nomine Latini iuglandem vocant, quasi Iovis glandem; fuit enim haec arbor consecrata Iovi. Cuius pomum tantam vim habet ut missum inter suspectos herbarum vel fungorum cibos, quidquid in eis virulentum est, excudat, rapiat atque extinguat. Nuces autem generaliter dicuntur omnia poma tecta corio duriore; ut pineae nuces, Abellanae, glandes, castaneae, amygdalae. Hinc et nuclei dicti, quod sint duro corio tecti. At contra poma omnia mollia mala dicta, sed cum adiectione terrarum in quibus antea nata sunt: ut Persica, Punica, Matiana, Cydonia, et cetera. Amygdala Graecum nomen, quae Latine nux longa vocatur. Hanc alii nuciclam vocant, quasi mirg. 1, 187: Cum se nux plurima silvis induet florem. Cunctis enim arboribus prior se flore convestit, et ad inferenda poma arbusta se
Abbreviated transcription (Latin):
li qͣmdiũ iacuerit. deinde insu¬
ꝑficiem extollitur. uersa uice
naturȩ qñ madefactũ debuit
humoris pondere residere. Antea
athlete ficis alebantur. priꝰqmͣ
eos pitagoras exercitator. ad carnis
usum qui fortior cib ẽ transtulisset.
rugas eoꝵ fert᷑ distendere. Cauros
quoq ferocissimos ad fici arborem
colligatos. repente mansuescere
dñt. Caprificus appellata eo qd̾
parietes quib innascit᷑ carpit.
Rumpit enĩ & ꝓdit ex latebris
quib concepta ẽ. Alii caprificũ
putant dictum. quod ficus arbor
eiꝰ remedio fecundetur. Morus
agrecis uocata qmͣ latini rubũ
appellant. eo quod fructus uł uir¬
gulta eiꝰ rubent. Est enĩ mora
siluestris fructus afferens. quib
indeserto pastoꝵ fames. ac penu¬
ria confouetur. huiꝰ folia suꝑia¬
cta serpenti. fert᷑ int̾imi. Sicomo¬
rus sicut & morus. greca nomina
sunt. Dicta autẽ sicomorus. eo qd̾
sit foliis similis moro. Hanc lati¬

Expanded text:
liquandiu iacuerit, deinde in suliquandiu iacuerit, deinde in superficiem sustollitur versa vice naturae, quando madefactum debuit humoris pondere residere. Antea athletae ficis alebantur, priusquam eos Pythagoras exercitator ad carnis usum, qui fortior cibus est, transtulisset. rugas eorum fertur distendere. Tauros quoque ferocissimos ad fici arborem conligatos repente mansuescere dicunt. Caprificus appellata eo quod parietes quibus innascitur carpit; rumpit enim et prodit ex latebris quibus concepta est. Alii caprificum putant dictum quod ficus arbor eius remedio fecundetur. Morus a Graecis vocata, quam Latini rubum appellant, eo quod fructus vel virgulta eius rubet. Est enim mora silvestris, fructus adferens, quibus in deserto pastorum fames ac penuria confovetur. Huius folia superiactata serpenti, fertur interemi eum. Sycomorus, sicut et morus, Graeca nomina sunt. Dictus autem sycomorus eo quod sit folia similis moro. Hanc Lati
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ. s paulo breuiore. Unde et
appellata quod pillule formam
habeant eius poma. Pirus
uocata uidetur quod inignis spe¬
ciem deformata ẽ. Nam hoc genꝰ
pomi ab amplo incipit. & inan¬
gustũ finit sicut ignis. Pirus
autẽ arbor: fructus eiꝰ pirum ẽ.
Cuius multȩ species ex quibus
crustumia sunt. pira exparte ru¬
bentia: ab oppido crustumio no¬
minata. Poma piriiumentis
imposita. uel si pauca: uehem̃ter
so urbe ponti uocata. Nam luculꝰ
cum cerasũ ciuitatẽ ponti delesset
hoc genus pomi inde aduexit. &
aciuitate cerasium appellauit.
Arbor autẽ cerasus: pomũ cerasi
erat initalia s dura. Unde & cor¬
cunditate uocatur. feratior enĩ
ẽ arboribꝰ ceteris. Nam t̾q quat̾q
ꝑ singulos annos generat fructũ.
atq altero maturescente alt̾ obo¬
ritur. hinc & carice a copia no¬
minate. Ficus egiptia fecundior
fertur. cuiꝰ lignũ in aqua missũ
ilico mergitur. & cum in limo a¬

Expanded text:
lorum, sed paulo breviore, unde et lorum, sed paulo breviore, unde et appellata, quod pilulae formam habeant ejus poma. 15. Pyrus vocata videtur, quod in ignis speciem deformata est, nam hoc genus pomi ab amplo incipit, et in angustum finit, sicut ignis. Pyrus autem arbor, fructus ejus pyrum est: cujus multae species, ex quibus Crustumia sunt pyra ex parte rubentia, ab oppido Crustumio nominata. Poma pyri jumentis imposita, vel si pauca, vehementer so urbe Ponti vocata. Nam Lucullus, cum Cerasum civitatem Ponti delesset, hoc genus a civitate cerasium appellavit: nam arbor cerasus, pomum cerasiuerat in Italia, sed durum, et cora fecunditate vocatur; feracior est enim arboribus ceteris. Nam terque quaterque per singulos annos generat fructum, atque altero maturescente alter oboritur. Hinc et caricae a copia nominatae. Ficus Aegyptia fecundior fertur, cuius lignum in aquam missum ilico mergitur, et cum in limo a
Abbreviated transcription (Latin):
sirica dicit᷑. Arbor ẽ enim magna
fructũ ferens cõmestibilem. maio¬
rem piꝑe. gustu suauem. unde &
mella uocata ẽ. Coquimella
qmͣ latini obcolorem prunũ uo¬
cant. alii amultitudine enixi
fructus. nixam appellant. Cuiꝰ
generis damascina melior. ada-¬
masco oppido unde prius asporta¬
ta ẽ dicta. Cuius solum pomum.
stomacho mederi ꝓbatur. Nã ceta
noxia ꝑhibentur. Hec sola arbor
gũmi glutinosũ & compactiuum¬
distillat. quo & medici & scͥptores
utuntur. Oleomella nascitur in
palmaria sirie ciuitate. ex eo ita
appellata quod extrunco oleum
defluat. incrassitudine mellis
sapore suaui. Pomelida sorbo
similis mediocris arbor. & flore
candiculo dicta: quod dulcedo
eiꝰ sit fructus. & acuto sapore com¬
mixta. Hȩc arbor etate durat exi¬
gũa. Melofos arbor inaffrica pu¬
nica lingua uocata exqua ꝓfluit
lentus succus. qui a loco ammoni¬
acus appellatur. Mespila arbor
spinosa fructus similitudine ma¬

Expanded text:
Syrica dicitur. Arbor est enim magna, Syrica dicitur. Arbor est enim magna, fructum ferens comestibilem, maiorem pipere, gustu suavem, unde et mella vocata est. Coccymela, quam Latini ob colorem prunum vocant, alii a multitudine enixi fructus nixam appellant. Cuius generis Damascena melior, a Damasco oppido, unde prius asportata est, dicta. Cuius solum pomum stomacho mederi probatur; nam cetera noxia perhibentur. Haec sola arbor gudistillat, quo et medici et scriptores utuntur. 11. Elaeomeli nascitur in Palmyra Syriae civitate, ex eo ita appellata, 330 quod ex trunco oleum defluat in crassitudine mellis, saporis suavis. 12. Epimelis sorbo similis, mediocris arbor, et flore candidulo, dicta, quod dulcedine sit ejus fructus, et acuto sapore commistus. Haec arbor aetate durat exigua. 13. Melopos arbor in Africa Punica lingua vocata, ex qua profluit lentus succus, quia a loco Ammoniacus nominatur. 14. Mespilus arbor spinosa, fructu similis ma
Abbreviated transcription (Latin):
tum eo quod pomũ eiꝰ ingustu
a quorem referat. Armeniacum
đr quodprimũ genus eiꝰ ab ar¬
menia sit aduectum. ꝑ sicum
uocatũ quod eã arborẽ primus
inegipto seuerit ꝑsius. a quo se
oriundos ptholomei ferebant. ħ
inꝑsida fructũ generat int̾fectori-¬
um: apud nos autẽ iocundum &.
suaue. Horum autẽ aliud p̃cox
aliud uocat᷑ estiuũ. Medica
arbor cuiꝰ nom̃ etiam̃ in carminib
mantuanis inclaruit asportata
primũ amedis. unde & uocabu¬
lum sumpsit. Hanc greci cedro¬
melã. latini citriam uocant. quod
eiꝰ pomũ ac folia cedri odorem re¬
ferant. Malũ eiꝰ inimicũ uenenis
& hoc ẽ quod idem poeta intelli¬
gi uoluit. cum tradit ex illa foue¬
ri animam. Hȩc arbor pene omĩ
tempore plena ẽ pomis. quȩ inea
partim matura. partim accerba.
partim adhuc inflore sunt posita.
quod incet̾is arborib rarũ ẽ. Mel¬
la qm greci loton appellant. quȩ
uulgo ꝓpt̾ formã & colorem faba

Expanded text:
tur eo quod pomum eius in gustu tur eo quod pomum eius in gustu acorem referat. Armeniacum dicitur quod primum genus eius ab Armenia sit advectum. Persicum vocatum, quod eam arborem primus in Aegypto severit Perseus, a quo se oriundos Ptolemaei ferebant. Haec in Perside fructum generat interfectorium, apud nos autem jucundum, ac suavem. Horum aliud praecox, aliud vocatur aestivum. 8. Medica arbor cujus nomen etiam in carminibis Mantuanis inclaruit, asportata primum a Medis, unde et vocabulum sumpsit. Hanc Graeci κεδρὸμηλον, Latini citriam vocant, quod pomum ejus ac folia cedri odorem referant. Malum ejus inimicum venenis, et 329 hoc est, quod idem poeta intelligi ri animam. Haec arbor omni pene tempore plena est pomis, quae in ea partim matura, partim acerba, partim adhuc in flore sunt posita; quod in ceteris arborum rarum est. Mella, quam Graeci loton appellant, quae vulgo propter formam et colorem faba
Abbreviated transcription (Latin):
cere solent. urbium cretensiũ
matrẽ cidoniã ex cuiꝰ pomo cido¬
nicũ conficitur. Fit quoq ex ea
& uinũ. quo languentiũ desidia
fallunt᷑. Nam sp̃e & gustu & o¬
dore ciuꝰlibet uini ueteris imagi¬
nẽ representat. Malomellus a
dulcedine appellata. qd̃ fructus
eius mellis saporẽ habeat: uel
melle ponuntur. dicas ħ malomel¬
la placent. Malum punicum
dici eo quod expunica regione sit
genus eiꝰ translatũ. Idem & malo¬
granatũ: eo quod intra corticis ro¬
tunditatẽ granoꝵ contineat mul
gñis. Flores maloꝵ agrecis appel¬
lati sunt quintines. Latini cadu¬
cum uocant. Agrestiũ uͦ maloꝵ
alii albi. alii purpurei. alii rosei
repꝑiunt᷑. similes florib mali
punici. Negant medici mali pu¬
mei cibo corpora nr̃a nuturi. s
eo sic opinant᷑ utendũ. ut me¬
dicare potius ñ alere iudeatur.
uita concessa ẽ trium generum
fert᷑ ẽẽ duracenũ. armeniacũ
& ꝑsicum. Duracenũ nuncupa¬

Expanded text:
cere solent urbium Cretensium cere solent urbium Cretensium matrem Cydoniam; ex cuius pomo cydonitum conficitur. Fit quoque ex ea et vinum quo languentium desideria falluntur: nam specie et gustu et odore cuiuslibet vini veteris imaginem repraesentat. Malomellum a dulcedine appellata, quod fructus eius mellis saporem habeat, vel melle ponentur, dicas: Haec melimela placent. Malum Punicum dici eo quod ex Punica regione sit genus eius translatum. Idem et malogranatum, eo quod intra corticis rotunditatem granorum contineat multutri est generis. Flores malorum a Graecis appellati sunt κύτινος; Latini caducum vocant. Agrestium autem mallaverunt; quorum alii albi, alii purpurei, alii rosei reperiuntur similes floribus mali Punici. Negant medici mali Punici cibo corpora nostra nutriri, sed eo sic opinantur utendum ut medicare potius, non alere videatur.a vita concessa est, trium generum fertur esse: duracenum, Armeniacum et Persicum. Duracenum nuncupa
Abbreviated transcription (Latin):
palmule.similes mirobalani. alii
thebaici. qui & nicholai. alii mica¬
les quos greci cariatos uocant.
Hac enĩ cũ laudib uictoꝵ capita
coronabant᷑. Apud antiquos aut̃
laudea nominabat᷑. postea .d. sub¬
lata littera. & subrogata.r. dicta
ẽ laurus. ut in auricłis quȩ ini¬
tio audicule dictȩ sunt. & medidieᷤ.
que nunc meridies dr. Hanc ar-
borem greci dafidem uocant. qd̃
nunqm deponat uiriditatẽ. Iñ
illa potius uictores coronantur.
Sola quoq hec arbor uulgo ful¬
minari minime creditur. Malꝰ
agrecis dicta quod sit fructus eiꝰ
pomoꝵ omniũ rotundissimꝰ. Uñ
& hȩc sunt uera mala quȩ uehe¬
ment̾ rotunda sunt. Malum ma-¬
tianũ aloco uocatũ. unde prius
aduectũ ẽ. Nammuldȩ arbores
nomina exꝓuntiis & ciuitatib
de quib allatȩ sunt acceꝑunt.
Uirgilius amantib quid ex malo¬
queri soleat ostendit. Malus ci¬
donia nom̃ sũpsit ab oppido qd̾
ẽ mninsula creta de qua greci di¬

Expanded text:
palmule, similes mirobalanis; alii palmule, similes mirobalanis; alii tebaice, que et nicholai; alii mucales, quos Greci cariatos vocant. hac enim cum laudibus victorum capita coronabantur. Apud antiquos autem laudea nominabatur: postea d littera sublata, et subrogata r dicta est laurus: ut in auriculis, quae in initio audiculae dictae sunt: et medidies, qui nunc meridies dborem Graeci δάφνην vocant, quod numquam deponat viriditatem; inde illa potius victores coronantur. Sola quoque haec arbor vulgo fulminari minime creditur. Malum Graecis dictum, quod sit fructus ejus pomorum omnium rotundissimus: unde et haec sunt vera mala, quae vehementer rotunda sunt. Mala Matiana a loco vocata, unde prius advecta sunt. Nam multae arbores nomina ex provinciis vel civitatibus, de quibus allatae sunt, acceperunt. Virgilius amantibquaeri soleat ostendit. Mala Cydonia nomen sumpsit ab oppido qui est in insula Creta; de qua Graeci di
Abbreviated transcription (Latin):
le ambustȩ. aut ligna cauata &
nuncupata. a fungis nomine ac¬
cepto. quod ita capiat ignem.
De quo uirgilius. Rapuitq in
fomite flammã. Corris lignum¬
adustum quẽ uulgus titionem
appellat. extractũ foco. semi us¬
tum exanctum. Quisquiliȩ
stipulȩ immixtȩ surculis. ac fo¬
liis aridis. Sunt autẽ purgam̃¬
ta terrarũ. Caries. putredo lig¬
noꝵ dictum hoc nom̃ qd̃ eueniat
lignis uirtute carentib. Deꝓpͥis
alma dictan
quia manus uitricis ornatꝰ.
ł quod oppansis ẽ ramis in mo¬
dũ palmȩ hominis. Est enim
arbor insigne uictoriȩ ꝓceroq
ulla suecessione conseruans.
Hanc gͦci phenicem dicunt qd̵
diu duret. ex nomine auis
illius arabiȩ. quȩ multis annis
uiuere ꝑhibetur. quȩ dũmmul¬
tis locis nascatur: ñ in om̃ib fru-¬
ctus ꝑficit maturitatẽ. frequent̾
autẽ in egipto & insiria. Fructus
autẽ dactili a digitoꝵ similitudine¬
uariantur. Nam alii appellantur

Expanded text:
lae ambustae, aut ligna cavata; a lae ambustae, aut ligna cavata; a na cavata, a fungis nomine accepto: quod ita capiat ignem, de quo Virgilius: Rapuitque in fomite flammam. adustum, quem vulgus titionem appellant, extractum foco, semiustum et extinctum. Quisquiliae stipulae inmixtae surculis ac foliis aridis: sunt autem purgamenta terrarum. Caries putredo lignorum, dictum hoc nomen quod eveniat lignis virtute carentibusalma dicta, quia manus victricis ornatus est, vel quod oppansis est ramis, in modum palmae hominis. Est enim arbor insigne victoriae, proceroulla successione conservans. Hanc Graeci Phoenicem dicunt, quod diu duret, ex nomine avis illius Arabiae, quae multis annis vivere perhibetur. Quae dum in multis locis nascatur, non in omnibus fructus perficit maturitatem. Frequenter autem in Aegypto et Syria. Fructus actili dicuntur a digitorum similitudinevariantur. Nam alii appellantur
Abbreviated transcription (Latin):
nascitur: & quasi inutile ab ãgͥ¬
colis amputat᷑. Et hinc dictum
uirgultũ: quia ex iuirga tollitur.
co in ea hos sustinent illigatos.
hanc etiam philosophi ac reges &
magistri. & nuntui. & legati utunt᷑.
Cimas uocatas quasi comas. fõ¬
lia grece: filia dicunt᷑. Inde est
adnos hoc nomen ꝑdiriuationẽ
translatũ. Flores nominati qd̃
cito defluant de arborib. quasi
fluores quod cito soluantur.
Inhis duplex gr̃a coloris & odori
Austro enĩ flores soluunt᷑. zephi¬
ro fiunt. Germen dicimꝰ sur¬
culũ pregnantẽ a germinando.
unde & germinatio. Fructus
nomen accepit a frumine .i. emi
nente guituris parte qͣ uescim᷑.
inde & fruges. fructus aut̃ ꝓpͥe
& translatiue uocari fructũ. Po¬
ma dicta ab opimo .i. abubtate
ad mandendũ. sic & in matura
quia priusqmͣ matura fiant: du¬
ra sunt ad mandendũ. Ligna dic¬
ta: quia in censa conuertunt᷑ inlu¬
men. Unde & li ciniũ dr quod lu¬
men det. Astula: atollendo nuncu

Expanded text:
nascitur et quasi inutile ab agnascitur et quasi inutile ab agcolis amputatur, et hinc dictum virgultum, quod ex virga tollitur. co in ea hos sustinent alligatos; hac etiam phimagistri et nuntii et legati utuntur. Cymas vocatas quasi comas. Folia Graece φύλλα dicuntur: inde est ad nos hoc nomen per derivationem translatum. Flores nominati quod cito defluant de arboribus, quasi fluores, quod cito solvantur. In his duplex gratia: coloris et odoris. Austro enim flores solvuntur, Zephyro fiunt. Germen dicimus surculum praegnantem, a gerendo; unde et germinatio. Fructus nomen accepit a frumine, id est eminente gutturis parte qua vescimur. Inde et fruges. Fructus autem propet translative vocari fructum. Poma dicta ab opimo, id est a copad mandendum; sic et inmatura, quia priusquam matura fiant, dura sunt ad mandendum. Ligna dicta quia incensa convertuntur in lumen. Unde et lychnium dicitur, quod lumen det. Astula a tollendo nuncup