comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
luntati aut ꝓdest inbonum. aut
in malum nocet. quantum ipsã
uoluntatem ad affectũ bonitatis
siue maliciȩ accendendo exerret.
Et si forte contigerit tantã ẽẽ uo¬
luntatem ineo qui non oꝑat᷑:
quanta ẽ in illo qui opus exercet.
u̾ uoluntas eadem ẽ meritum
dissimile ẽẽ non potest. S dicis
iterum. Si totum meritum inuo¬
luntate ẽ. gͦ opus bonum non re¬
muneratur: s sola uoluntas. Uide¬
gͦ quomͦ hoc intelligere uelis. Nam
scđm aliquid & boc u̾acit̾ dicitur.

Expanded text:
luntati aut prodest in bonum, aut luntati aut prodest in bonum, aut in malum nocet quantum ipsam voluntatem ad affectum bonitatis, sive malitiae, accendendo exercet. Et si forte contigerit tantam esse voluntatem in eo qui non operatur, quanta est in illo qui opus exercet; ubi eadem voluntas est, meritum dissimile esse non potest. Sed dicis iterum: Si totum meritum in voluntate est, ergo opus bonum non remuneratur, sed sola voluntas. Vide quomodo hoc intelligere velis. Nam secundum aliquid et hoc veraci
Abbreviated transcription (Latin):
et sufficiet mͥ. Quid nec ẽẽ ẽ opari si
opusnicħ facit: S uoluntatem sine
oꝑe habere non potes. quando oꝑ¬
ari potes. Non ẽ uoluntas sinon
oꝑatur quod potest. Si autem ñ
potest operari. sufficit ipsa sibi. &
babet meritum suum ꝓpt̾ se. inqͦ
sola placet quod bona ẽ. S dicis
iterum. Si totum meritum inuo¬
luntate ẽ. nicħ ampliꝰ exoꝑe est:
etiam quando ipsum opus cum uo¬
luntate ẽ Quare gͦ opus requirit᷑.
si pro oꝑe merito hominis nichil
adicitur uel aufertur: Audiqͣre.
Id̾o post uoluntatem etiam opus
requiritur. ut ipso oꝑe uolunta ᷤ
augeatur. Tale ẽ cor hominis ut
oꝑe suo ampluis in ardescat. siue
ad bonitatem amandam si rectũ
ẽ. siue ad maliciam si prauum.
Ita utrimq affectus oꝑe nutritur
ut crescat. & amplior sit. ⁊ uix fi¬
eri pocest ut uoluntas oꝑe suo
non augeatur. Quantum gͦ uolun¬
tas crescit: tantum meritum cres¬
cit. Et tantum ipsum opus uo-¬

Expanded text:
et sufficit mihi. Quid necesse est operari, si et sufficit mihi. Quid necesse est operari, si opus nihil facit? Sed voluntatem sine opere habere non potes, quando operari potes. Non est voluntas si non operatur quod potest. Si autem non potest operari, sufficit ipsa sibi, et habet meritum suum propter se, in quo sola placet, quod bona est. Sed dicis iterum: Si totum meritum in voluntate est, nihil amplius ex opere est, etiam quando ipsum opus cum voluntate est; quare ergo opus requiritur si pro opere merito hominis nihil adjicitur vel aufertur? Audi quare. Ideo post voluntatem etiam opus requiritur, ut ipso opere voluntas augeatur. Tale est cor hominis ut opere suo amplius inardescat, sive ad bonitatem amandam si rectum est; sive ad malitiam si pravum est. Ita utrinque affectus opere nutritur, ut crescat, et amplior sit; ut vix fieri potest ut voluntas opere suo non augeatur. Quantum ergo voluntas crescit, tantum meritum crescit, et tantum ipsum opus vo
Abbreviated transcription (Latin):
do uelit. Etiam qu̾a uis exipso ñ sit
uoluntas quando uult. quia et ipsum
uelle bonum ex deo ẽ. icirco tamen in
homine ipso dr̃ ẽẽ quando uelit. quia
ex trinsecus uelle hominis impediri ñ
pot̃. Ad hoc ut uelit nichil foris que¬
ritur: totum inpso ẽ quod ad hoc fa-¬
ciendum opus ẽ. ñ querit aliquid extra
se ut uelle habeat inse. Iccirco in ipso
ẽ uelle. posse in ipso ñ ẽ nisi aliud foris
apponatur ad explicandam uolun¬
tarem. quod quando ad ẽẽ debeat
uel ab ẽẽ in potestate hominis nͥ ẽ
Iecnto quando ñ uult bonium non
culpatur nisi ipse. quando autem
ñ pot̾. si uult quidem propt̾ uolun¬
tatẽ inpossibilitas ñ imputatur. si
au̾t ñ uult propt̾ inpossibilitatẽ
uoluntas ñ excusatur. Totum ergo
meritum inuoluntate ẽ. Quantũ
uis. t m̾ mereris. S dicis. Si solum
uelle meritũ ẽ. et si meritum homi¬
nis insola constat uoluntate. quid
ergo opꝰ facit: habebo uoluntatẽ

Expanded text:
do velit, etiam quamvis ex ipso non sit do velit, etiam quamvis ex ipso non sit voluntas, quando vult; quia et ipsum velle bonum ex Deo est. Idcirco tamen in ipso homine dicitur esse quando velit quia extrinsecus velle hominis impedire non potest. Ad hoc ut velit nihil foris quaeritur, totum in ipso est, quod ad hoc faciendum opus est. Non quaerit aliquid extra se ut velle habeat in se. Idcirco velle est in ipso, posse in ipso non est, nisi aliud foris apponatur ad explicandum voluntatem quod quando adesse debeat, vel abesse, in potestate hominis non est. Idcirco quando non vult bonum non culpatur nisi ipse. Quando autem non potest, si vult quidem propter voluntatem impossibilitas non imputatur; si autem non vult propter impossibilitatem, voluntas non excusatur. Totum ergo meritum in voluntate est. Quantum vis, tantum mereris. Sed dicis: Si solum velle meritum est, et si meritum hominis in sola constat voluntate. Quid ergo opus facit? Habeo voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
sola bona uoluntas sufficit si fa¬
Ucultas oꝑandi ñ datur. ui.¬
i ergo bonam uoluntatem habeᷤᷤ
noli desperare: Angli decelo cla¬
mant. pax interra hominib bonȩ
uoluntatis: Non dixerunt pax ho¬
minib diuitib aut nobilib. aut
potentib. siue multa facere ualen¬
tib. Si hoc dixissent timendum
tibi essec. quia hȩc omĩa etiam in¬
uitis abeẽ possunt. et a dẽẽ noN
amantib similiter: uoluntas nul¬
li abeẽ potest nisi uolenti: Tale
aliquid ẽ uoluntas qͦd nec dari nec
auferri possit inuito. Propterea
uoluntas hominis est potestaᷤᷤ dĩ.
Etideo uoluntas hominis ẽ quia uel¬
le in potestate hominis ẽ. & non pot̃
uoluntatem tollere homini aliqua
uiolentia extrinsecus incurrens. neq
infirmitas. neq aduersitas ulla. neq
pauꝑtas uoluntatem homini tollere
pot̾ nisi ipse homo uoluerit. Opus
ei auferri pot̾ etiam quancdo ipse ñ
uult. uoluntas ñ pot̾. Propterea ñ ẽ.
in ipso quando possit. s: inipso ẽ. quan¬

Expanded text:
sola bona voluntas sufficit, si facultas operandi non datur. Si ergo bonam voluntatem habes, noli desperare. Angeli de coelo clamant: Pax in terra hominibus bonae voluntatis . Non dixerunt pax hominibus divitibus, aut nobilibus, aut potentibus, sive multa facere valentibus. Si hoc dixissent, timendum tibi esset. Quia haec omnia etiam invitis abesse possunt, et adesse non amantibus similiter. Voluntas nulli abesse potest nisi volenti. Tale aliquid est voluntas: quod nec dari nec auferri possit invito. Propterea voluntas hominis est potestas Dei. Et ideo voluntas hominis est, quia velle in potestate hominis est; et non potest voluntatem tollere homini aliqua violentia extrinsecus incurrens, neque infirmitas, neque adversitas ulla, neque paupertas voluntatem homini tollere potest nisi ipse homo voluerit. Opus ei auferri potest, etiam quando ipse non vult, voluntas non potest. Propterea non est in ipso quando possit, sed in ipso est quan
Abbreviated transcription (Latin):
cuius ipsius sp̃c participationem
concessit. De hostiariis.
Nt᷑ hos semptẽ gͣdus sp̃ał officii pͥ¬
mus ẽ eoꝵ qui ostiarii dicuntur.
qui inuet̾i testam̃to olim ianito¬
res uocabantur. Ad officium osti¬
arii ꝑtinent claues ȩccłiȩ. ut clau¬
dat & aꝑiat horis competentib
templum di. & omĩa quȩ sunt
intus exutͣq custodiat. fideles
recipiat. excõmunicatos & infi¬
deles excipiat. Hostiarius cum
ordinatur pꝰ quam ab archidi¬
acono instructus fu̾it qualit̾
indomo di debeat conu̾sari.:
ad suggestionẽ archidiaconi. tͣ¬
dit ei episcopus claues ȩccłiȩ de
altario dicens el. Sic age quasi
redditurus dõ rationẽ ꝓhis reb
quȩ istis clauib recluduntur.
cepit quando flagello de funiculiᷤᷤ

Expanded text:
us participationem concessit. CAP. VI. De ostiariis. Inter hos septem gradus spiritualis officii primus est eorum qui ostiarii dicuntur, qui in Veteri Testamento olim janitores vocabantur. Ad officium ostiarii pertinent claves ecclesiae, ut claudat et aperiat horis competentibus templum Dei, et omnia quae sunt intus extraque custodiat, fideles recipiat, excommunicatos et infideles ejiciat. Ostiarius cum ordinatur pacono instructus fuerit qualiter in domo Dei debeat conversari; a suggestione archidiaconi tradat ei episcopus claves ecclesiae de altari, dicens ei: Sic age quasi redditurus Deo rationem pro his rebus quaeque istis clavibus renitiavit, quando flagello de funiculi
Abbreviated transcription (Latin):
sedis apłicȩ inȩccłia romana succes¬
sor. unde & ipsũ specialit̾ apłicum
scã eccłia nominare cõsueuit. Cui
uice petri pͥncipis apłoꝵ p̃sidenti.
om̃is ȩccłasticus ordo obtẽperare
debet qui solus p̃rogatiua dignita¬
tis claues habet ligandi omĩa &
soluendi suꝑ t̾ram. Isti gͦ ordineᷤᷤ
sacri diu̾sis locis ꝑ orbem t̾rarũ
quacumq sc̃e ȩccłie corpus diffu¬
sum ẽ disponuntur. non solum
uoluntaria ordinatione sp̃aliũ
patrum. s ex ipso quoq usugen¬
tilitatis conuenienti ratione assũp¬
ta. In illis siquidem ciuitatib uͥ olĩ
gentiles flamines suos constituere
cõsucuerant. ibi nc ep̃i sunt ordi¬
nati. uͥ uͦ archiflamines  dispo¬
siti fuerant. arrhiep̃i successerunt.
Lege librum clementis illic inue¬
nies quomͦ beatus petrus ꝑdiu̾¬
sa orb̃ t̾rarum loca pͥncipes ȩccłia¬
rum disponi instituit. Septem
gͦ sp̃ualium officioꝵ gͣdus ꝓinde

Expanded text:
sedis apostolicae in Ecclesia Romana successedis apostolicae in Ecclesia Romana successor, unde et ipsum specialiter apostolicum sancta Ecclesia nominare cousuevit. Cui vice Petri principis apostolorum praesidenti, omnis ecclesiasticus ordo obtemperare debet, qui solus praerogativa dignitatis claves habet ligandi omnia et solvendi super terram. Isti ergo ordines sacri diversis locis per orbem terrarum quacunque sanctae Ecclesiae corpus diffusum est disponuntur: non solum voluntaria ordinatione spiritualium Patrum, sed ex ipso quoque gentilitatis usu convenienti ratione assumpta. In illis siquidem civitatibus ubi olim gentiles flamines suos constituere consueverant; ibi nunc episcopi sunt ordinati. Ubi vero archiflamines dispositi fuerant, archiepiscopi successerunt. Lege librum Clementis, illic invenies quomodo beatus Petrus per diversa orbis terrarum loca principes ecclesiarum disponi instituit. Septem ergo spiritualium officiorum gradus proinde
Abbreviated transcription (Latin):
clerici ẽ corona. qua in parte m¬
nist̾ii sacri cõsignatur. Secunt᷑ de¬
inde septem gͣduum ꝓ motiones. in
quib ꝑsp̃alem potestatem aleus
semꝑ ad sacra tractanda conscends
Primus gͣdusẽ ostiarioꝵ. scd̾s lectoꝵ
t̾cius exorcistarum. quartus a coli¬
toꝵ. quintus subdiaconoꝵ. sextus
diaconoꝵ. septimus sacerdotum.
Hic gͣdus dispares in eodem ouline
habet dignitates. Nam pꝰ sacerdo¬
tes altiores sunt pͥncipes sacerdo¬
tum idẽ ep̃i. supͣ quos it̾m sunt
arrhiep̃i. & supͣ illos qui dicunt᷑
pͥmates. supͣ quos quidam patri¬
archas constituere uolunt. Alii
cosdem pͥmates & patriachas di¬
cunt. Nos tam̃ quatuor tantũ ex
antiquo ȩccłiȩ usu patriarchas
nominatos inuenimus. id ẽ alex
post grandensis dictus ẽ nͥ forte
ipsi alibi patriarche. alibi pͥma¬
tes apellati sunt. Post hos om̃s
sequitur summꝰ pontifex quẽ
papam. id ẽ patrem patrũ con¬
suetudo eccliastica nominare in¬
stituit. Hic ẽ pͥncipalis ⁊ maximꝰ

Expanded text:
clerici corona est, quo in partem ministerii sacri consignatur. Sequuntur deinde septem graduum promotiones, in quibus per spiritualem potestatem altius semper ad sacra tractanda conscendit. primus gradus est ostiariorum; secundus lectorum; tertius exorcistarum; quartus acolytharum; quintus subdiaconorum; sextus diaconorum; septimus sacerdotum. Hic gradus dispares in eodem ordine habet dignitates. Nam post sacerdotes altiores sunt principes sacerdotum, id est episcopi. Supra quos iterum sunt archiepiscopi; et supra illos qui dicuntur primates, supra quos quidam patriarchas constituere volunt; alii eosdem primates et patriarchas dicunt. Nos tamen quatuor tantum ex antiquo Ecclesiae usu patriarchas nominatos invenimus. Primum Alexpost Grandensis dictus est, nisi fouarum iidem ipsi alibi patriarchae; alibi primates appellati sint. Post hos omnes sequitur summus pontifex quem papam, id est Patrem patrum consuetudo ecclesiastica nominare instituit. Hic est principalis et maximus
Abbreviated transcription (Latin):
ne. homo sublimatꝰ ñ ẽ quantũ
potuit indõ: Sids ineo qđ homo
& homo ineo qđd ds ẽe cepit. iustuᷤ
& bonus. & ꝑfectus ẽẽ cepit. Sicut
enĩ d̃s quando homo ẽẽ cep̃. qđ ho¬
miniserat acceꝑit. sic & homo qͣn
ds ẽẽ cepit. qđ dĩ erat accepit. Qua¬
ꝓpt̾ sicut ds ꝑfecta sapientia & po¬
testas & bonitas ẽ. ita homo

Expanded text:
omo sublimatus non est quantum potuit in Deo? si Deus in eo quod homo  homo in eo quod Deus esse coepit, justus et bonus et perfectus esse coepit. Sicut enim Deus quando homo esse coepit quod hominis erat accepit, sic et homo quando Deus esse coepit quod Dei erat accepit. Quapropter sicut Deus perfecta sapientia et pote
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ ita aliquid ẽẽ desinit ut
nichil sit. s solum ut id qđ ẽẽ
desinit iam ñ sit. Sic non semꝑ
qui aliquid ẽẽ incipit. ita aliquid
ẽẽ incipit. quasi ẽẽ incipiat ut
aliquid sit. s ut aliquid qđ pͥus
non fuit ẽe incipiat. ut iam sit.
Ita xp̃c quando homo ẽẽ incepit.

Expanded text:
Non enim aliquid ita esse desinit, ut Non enim aliquid ita esse desinit, ut nihil sit, sed solum ut id quod esse desinit jam non sit. Sic non semper qui aliquid esse incipit, ita aliquid esse incipit, quasi esse incipiat ut aliquid sit; sed ut aliquid quod prius non fuit esse incipiat, ut jam sit. Ita Christus, quando homo esse incoepi
Abbreviated transcription (Latin):
nec unius. Illic enim annuus ñ
lis fuit ñ plus fuit. u̾ et̾nus fuit
quid dicã. Plus fuit : Parum ẽ
hoc. Tempus enĩ neq ad cõꝑatio¬
nẽ ȩt̾nitatis accedere potest. Gͦ ȩt̾nꝰ¬
fuit. ⁊ xxx. tantũ annoꝵ fuit. &
intempore cȩpit. & ante tempo¬
ra fuit. & meo qđ cepit intempo¬
re.factus ẽ homo. & ineo qd̃ fuit
ante tempora. factor ẽ ds̃. Et cũ
cȩpit cẽ homo extempore. ñ ta¬
men cȩpit quasi pͥus non fuisset.
& similit̾ cum factꝰ ẽ homo. ñ tam̃¬
IIm factus ẽ quasi pͥus ñ extitis¬
set. Propt̾ea eos qui xp̃m creatu¬
ram ẽẽ dixerunt. fides catholica
condempnauit. quia xp̃c quã¬
uis intempore ẽẽ ceꝑit. ñ tam̃
omnino eẽ cȩpit. quia supͣ tem¬
pora. & ante tempora idem ip¬
se semꝑ ds fuit. Hoc ẽ autem cre¬
aturam ẽẽ. aliquid de nichilo eẽ.
hoc ẽ. ẽẽ aliquid. & fuisse nichil.
qui aliqͥd ẽẽ desinit. ñ ido ẽẽ de-¬
sinit quia aliquid ẽẽ desinit.

Expanded text:
nec unius. Illic enim non fuit alis fuit, non plus fuit. Ubi aeternus fuit, quid dicam? Plus fuit? Parum est hoc. Tempus enim nequaquam ad comparationem aeternitatis accedere potest. E fuit, et in tempore coepit, et ante tempora fuit: et in eo quod coepit in tempore factus est homo: et in eo quod fuit ante tempora factor est Deus. Et cum coepit esse homo ex tempore; non tamen coepit, quasi prius non fuisset. Et similiter cum factus est homo; non tamen factus est, quasi prius non exstitisset. Propterea eos qui Christum creaturam esse dixerunt, fides catholica condemnavit, quia Christus quamvis in tempore esse coepit, non tamen omnino esse coepit, quia supra tempora et ante tempora idem ipse semper Deus fuit. Hoc est autem creaturam esse, aliquid de nihilo esse, hoc est esse aliquid et fuisse nqui aliquid esse desinit, non ideo esse desinit, quia aliquid esse desinit.
Abbreviated transcription (Latin):
uit me pͥncipium uiarũ suarũ
inoꝑa sua: id significare qđ ad re¬
gine sit creatꝰ. Idem in eodẽ. Paulꝰ
inquit ꝓhibet me creaturȩ serui¬
recognoscit. Ipse creature seruire
quẽ tam̃ creaturam ẽẽ negat. Idẽ
quoq ineodem libro xp̃m non ad¬
optiuum. s naturalẽ filium ẽẽ te¬
statur dicens. ꝑadoptionem nosfi¬
lii dicimur: ille ꝑueritatẽ naturȩ.
Quomͦ gͦ exnichilo. qui ex nichilo fe¬
cit omnia: Ita oportet scđm tes¬
limonia scripturarum. fidi uesti¬
gia formare. ut rectȩ credulitati
sincerȩ confessionis puritatem. ad¬
iungamus. De saparatione anime &

Expanded text:
vit me principium viarum suarum, vit me principium viarum suarum, in opera sua ; id significare quod ad regine sit creatus. Idem in eodem: Paulus, inquit, prohibet me creaturae servirecognoscit. Ipse creaturae servire quem tamen creaturam esse negat. Idem quoque in eodem libro Christum non adoptivum; sed naturalem Filium esse testatur dicens: Per adoptionem nos filii dicimur; ille per veritatem naturae. Quomodo ergo ex nihilo qui ex nihilo fecit omnia: Ita oportet secundum testimonia Scripturarum fidei vestigia formare, ut rectae credulitati sincerae confessionis puritatem adjungamus. CAP. X. De separatione animae
Abbreviated transcription (Latin):
cram̃ti nom̃ ẽ quomͦ si dicat᷑ ꝓpħa.
quomͦ sidicatur sacerdos. Lege ser¬
monẽ augustini. inepłam ioħis
ibi hoc reꝑies. Idem in libro de p̃¬
destinatione scõꝵ. Ille inquit noᷤ
credere inxp̃m fecit. qui nob̃ fec̃
in quem credimꝰ xp̃m. Hoc utiꝙ
dicit augustinꝰ. Uis gͦ ad huc au¬
dñs iħc xp̃c factus ẽ. aut infectus:
Ambrosius ilibro quem de trini¬
tate scribit. ita dicit. Dicimus gͥ
inquit factum ẽẽ hominẽ. & ad
hominẽ hoc ẽẽ referendum. Beni¬
q & alibi habes. qui factꝰ ẽ ei ex se¬
mine dauid. scd̃m carnẽ. Scđ̃m
carnem utiq exsemine dauid fa¬
ctus ẽ. ds̃ autẽ ante scła exdo natꝰ
ẽ. Nec tam̃ factum ẽe semꝑ ad ere¬
ationem refertur. Scriptum ẽ enĩ.
Dñe refugium factꝰ es nob̃. Et pau¬
lo post. G si factum eẽ frequenter
ad aliquid ñ ad naturam refert᷑.
etiam creatũ ad causam refert᷑.
Unde intelligimꝰ illud qđ de incar¬
natione dñi scriptum ẽ. Bñs crea¬

Expanded text:
cramenti nomen est, quomodo si dicatur propheta, quomodo si dicatur sacerdos. Lege sermonem Augustini in epistolam Joannis, ibi hoc reperies. Idem in libro De praedestinatione sanctorum: Ille, inquit, nos credere in Christum fecit qui nobis fecit in quem credimus Christum. Hoc itaque dicit Augustinus: Vis ergo adhucs Chistus factus est, aut infectus? Ambrosius in libro quem De Trinitate scripsit, ita dicit: Dicimus igitur, inquit, factum esse hominem; et ad hominem hoc esse referendum. Denique et alibi habes: Qui factus est ei ex semine David secundum carnem . Secundum carnem utique ex semine David factus est. Deus autem ante saecula ex Deo natus est. Nec tamen factum esse semper ad creationem refertur. Scriptum est enim: Domine, refugium factus es nobis . Et paulo post: Ergo si factum esse frequenter ad aliquid, non ad naturam refertur, etiam creatum ad causam refertur. Unde intelligimus illud quod de incarnatione Domini scriptum est: Dominus crea
Abbreviated transcription (Latin):
aliud & aliud dix̃. Qđ ds dix̃. ho¬
mo dixit. & qđ homo dix̃. ds dix̃.
quia & homo ds̃. & ds̃ homo unꝰ
fuit. Quando dico homo. naturã
nem. quando dico ds. naturã
co indiuinitate. Non amplius no¬
tat homoi natura. quam
animam & carnẽ. neq inꝑsona
quã exanima & carne. Neq am¬
plius notat fłs innatura quã di

Expanded text:
dixit. Quod Deus dixit, homo dixit; et quod homo dixit, Deus dixit, quia et homo Deus, et Deus homo unus fuit. Quando dico homo, naturam nem. Quando dico Deus, naturam co in divinitate. Non amplius notat homo in natura, quam animam et carnem, neque in persona, quam ex anima et carne. Neque amplius Deus notat in natura
Abbreviated transcription (Latin):
non ex alio homo ds̃ quãds. ne¬
q exalio ds homo quã homo.
ñ alius ẽ. s idem ds̃ & homo. Ta¬
m̃ qđ homo insuo ẽ conditione.
d̾s meͦdem ẽ dignatione. & qđ d̃s
in suo ẽ ꝑnaturam. homo inco¬
dem ẽ ꝑ gr̃am. Sic itaq in xp̃o ali¬
aliam diuinã. s non aliũ dicimꝰ
hominẽ unũ iħm xp̃m. Quid

Expanded text:
ex alio homo Deus, quam Deus, neque ex alio Deus homo, quam homo; non alius, sed idem est Deus et homo. Tamen quod homo in suo est conditione; Deus in eodem est dignatione; et quod Deus in suo est per naturam; homo in eodem est per gratiam. Sic itaque in Christo alialiam divinam; sed non alium dicimus ho
Abbreviated transcription (Latin):
illos mouebat qui dicebant. Cum¬
quaginta annos nondũ habes.&
ab raham uidist.Quare non:
Donne & illi uerũ dicebant qui hoc
dicebant: Paulo ante euuangłi¬
pora ab illo fluxerant usq ad hoc.
rum dicebaut qui .xxͣx. annoꝵil
lum ẽẽ dicebãt. quia hoc erat. &
non negabat. Qui autẽ .L. annos
plius erat ñ concedebant. Quidgͦ:
Quando .xxͦx. annos euuangłista
nominabat. nichil nob̾ certum
det̾minare uoluit de spacio tẽ¬
poris etatis iħu. boc ẽ hominis
xp̃i. usq ad qd nr̃a cogitatio iret.
& ultra non ꝓcederet: Si ampliꝰ ha¬
buit. meo qđ habuit hoc. quare
euuanglista ampliꝰ ñ dix̃: S non
ampliꝰ habuit. in eo qđ hoc habuit.
Triginta annoꝵ erat iħc. homo tri¬
ginta annorũerat. quia etas homi¬
nis triginta annoꝵ erat. Triginta
anniiam fluxerant. & ñ amplius
ex quo homo ẽẽ ceꝑat. Propt̾ea ho¬
mo triginta annoꝵ erat & ñ pluᷤ.
Et quid: Si homo xxx. annoꝵ tan¬
tum erat. nonne similit̾ ds .xxͣx.

Expanded text:
bat qui dicebant: Quinquaginta annos nondum habes et Abraham vidisti? Quare non? Nonne et illi verum dicebant qui haec dicebant? Paulo ante Evangelipora ab illo fluxerant usque ad hoc. rum dicebat, qui triginta annorum illum esse dicebat; quia hoc erat, et non negabat. Qui autem quinquaginplius erat non concedebant. Quid ergo? Quando triginta annos evangelista nominabat, nihil nobis certum determinare voluit de spatio temporis aetatis Jesu; hoc est, hominis Christi usque ad quod nostra cogitatio iret et ultra non procederet? Si amplius habuit in eo quod hoc habuit, quare evangelista amplius non dixit? sed non amplius habuit in eo quod hoc habuit. Triginta annorum erat Jesus, homo triginta annorum erat, quia aetas hominis triginta annorum erat. Triginta anni jam fluxerant et non amplius: ex quo homo esse coeperat. Propterea homo triginta annorum erat et non plus. Et quid? Si homo triginta annorum tantum erat, nonne similiter Deus trig
Abbreviated transcription (Latin):
uicturꝰ cũ dõ. Ilon ẽ mortał uic¬
turꝰ inȩt̾num. ꝓpt̾ quẽ mortuus
mortuus ẽ ds̾. Unde mortuus ẽ:
Et potest mori ds: Accepit exte:
unde moreret᷑ ꝓ te. Idẽ it̾m. U̾bũ
inquit crucifixum ẽ. s ñ ẽ mu¬
tatum in hominẽ. Et it̾m. ꝑ iã
erat hominẽ assum̃s. s ñ ẽ muta¬
tus in hominẽ. Uidete adhuc. Quis
fuit ille qui dix̃. anteꝗͣ. ab raham
fieret ego sum. Nonne homo: Quis
fuit ille qui dix̃. pat̾ cdarifica me
claritate quã habui pͥusquam ap̃¬

Expanded text:
 Non est mortalis victurus in aeternum, propter quem mortuus mortuus est Deus? Unde mortuus est? Et potest mori Deus? Accepit ex te, unde moreretur per te. Idem iterum: Verbum, inquit, crucifixum est, sed non mutatum est in hominem. Et iterum: Per erat hominem assumens, sed non est mutatus in hominem. Videte adhuc. Quis fuit ille qui dixit: Antequam Abraham fieret ego sum? Nonne homo? Quis fuit ille qui dixit: Pater, clarifica me claritate quam habui priusquam mun
Abbreviated transcription (Latin):
s occulcte neccatis. Non inquiunt
negamꝰ aut necamꝰ. s ido dicimꝰ dm̃
mortuum non fuisse. qr scđm diui¬
nitatẽ xp̃c mortuus ñ fuit. Gͦdi¬
cite. quando xp̃c ambulauit int̾¬
ra. filiũ hominis incelo ñ fuisse. qr
sc̃m humanitatẽ incelo ñ fuit. Si
autẽ ñ ido homo incelo ñ fuit. qͣri

Expanded text:
sed occulte necatis. Non, inquiunt, negamus aut necamus: Sed ideo dicimus Deum mortuum non fuisse, quia secundum divinitatem Christus mortuus non fuit. Ergo dicite, quando Christus ambulavit in terra Filium hominis in coelo non fuisse, quia secundum humanitatem in coelo non fuit. Si a
Abbreviated transcription (Latin):
u̾satus ñ ẽ: & cet̾a om̃ia que incat¬
ne oꝑatꝰ ẽ saluator. Sigͦ ds hec̃
ñ fecit. quis ille fuit qui hec se¬
cit: Nos putauimꝰ dm̃ fecisse hec
omĩa. uosdicitis qr ds. hec non
fecit. Dicite gͦ quis ille fuit. qui hec
fecit. Xp̃c inquiunt hec omĩa fe¬

Expanded text:
satus non est, et caetera omnia quae in carne operatus est Salvator. Si ergo Deus haec non fecit, quis ille fuit, qui haec fecit? Nos putavimus Deum fecisse haec omnia. Vos dicitis, quod Deus haec non fecit. Dicite ergo: Quis ille fuit qui haec fecit? Christus, inquiunt, haec omnia fe
Abbreviated transcription (Latin):
ra. & tantũ int̾ra. ꝑ diuinita¬
tem in cęlo & int̾ra. Si cogno¬
uissent. numquã dñm głe cru-¬
cifixissent. Mirum ẽ. homo ince¬
lo dñabatur. & d̾s incruce mo¬
riebatur. Si potuit homo int̾ra
positus ꝑhumanitatẽ. incelo ẽẽ
ꝑ diuinitatẽ. potuit & d̾s incelo
regnans ꝑdiuinitatẽ. int̾ra mo¬
ri ꝑhumanitatẽ. S dicis. Quomͦ
ds mori potuit.Ds quum morta¬
lis ẽ. quomͦ mortuꝰ ẽ: Hoc ego sciebã.
quia eẽnt qui hoc dicerent. Ds̃ mo¬
ri non potest.homo mortuus ẽ.
as mortuus ñẽ. Quare gͦ negatis
dm mortuũ eẽ: Quia inquiunt

Expanded text:
ra et tantum in terra, per divinitatem in coelo et in terra. Si cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Mirum est. Homo in coelo dominabatur; et Deus in cruce moriebatur. Si potuit homo in terra positus per humanitatem, in coelo esse per divinitatem, potuit et Deus in coelo regnans per divinitatem, in terra mori per humanitatem. Sed dicis. Quomodo Deus mori potuit? Deus qui immortalis est, quomodo mortuus est? Hoc ego sciebam, quia essent qui hoc dicerent. Deus mori non potuit: homo mortuus est, Deus mortuus non est. Quare ergo negatis Deum mortuum esse? Quia, inqui
Abbreviated transcription (Latin):
iħc xp̃c. S dicis. Quomͦ unꝰ: Bic
mͥ qualis unio. & ego tͥdicam qua¬
litͥ unus. Si uͦ in effabilis ẽ unio di
& hominis. in effabilit non duo
turam. Quẽ significat homo: ꝑso¬
nam. Si queris quid significat ho¬
mo: aliud significat homo. & ali¬
ud đs. hõ enim significat huma¬
nitatẽ ds significat diuinitatẽ.
Si queris quẽ significat homo. eũ¬
dem significat quem ds̃. quia idẽ
ẽ homo & ds. Quid ẽ homo: Sina¬
turam queris: corpus & anima.
Benẽdico. quia hoc ẽ homo. Hoc
ẽẽ hominis ẽ. q hoc ẽẽ hominẽ
facit. Quid ẽ homo : Si ꝑsonam
queris ds ẽ. Quare homo s ẽ.
Quia humanitas diuinitati ꝑsona¬
lit̾ unita ẽ. Natura cłi diuinitas.
natura hominis humanitas. &
diuinitas quidẽ humanitas ñẽ.
đs tam̃ homo ẽ. Natura diu̾sa:
ꝑsona una. Quia autẽ unita ẽ
natura: unaẽ ꝑsona. Et quia ꝑ¬
sona di & hominis una ẽ. ds &
homo unus ẽ. Propt̾ea qd facit
łs. facit homo. & qdđ facit ho¬

Expanded text:
istus. Sed dicis: Quomodo unus? Dic mihi qualis unio; et ego tibi dicam qualiter unus. Si vere ineffabilis est unio Dei et hominis; ineffabiliter non duo turam. Quem significat homo? personam. Si quaeris quid significat homo aliud significat homo: et aliud Deus. Homo enim significat humanitatem; Deus significat divinitatem. Si quaeris quem significat homo, eumdem significat quem Deus, quia idem est et homo et Deus. Quid est homo? Si naturam quaeris: corpus et anima. Bene dico, quia hoc est homo; hoc esse hominis est, quia hoc esse hominem facit. Quid est homo? Si personam quaeris Deus est. Quare homo Deus est? Quia humanitas divinitati personaliter unita est. Natura Dei divinitas, natura hominis humanitas; et divinitas quidem humanitas non est, Deus tamen homo est. Natura diversa, persona una. Quia autem unita est natura, una est persona; et quia persona Dei et hominis una est; Deus et homo unus est. Propterea quod facit Deus facit homo, et quod facit ho
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s ꝑsona erat. Et erat ꝑsona et̾na
sicut u̾bum ȩt̾num erat. & filius
et̾nus erat. Nec cepit ẽe ꝑsona u̾bũ
quando homo ẽẽ cepit. s assump¬
sit hominem ut homo ꝑsona eẽ
inciꝑet. nec alia ꝑsona quam illa
erat. quȩ eum acciꝑet. Itaq u̾bum
ꝑsona accepit hominem ñ ꝑsonã.
s naturam. ut qui suscepit. & qđ̃
suscepit una eẽt in trinitate ꝑso¬
na. Neq enĩ assũpto hoĩe qͣt̾nitas.
facta ẽ s trinitas mansit. quia ho¬
mo assumptꝰ ex quo ds ẽẽ ceꝑit ñ
alia ꝑsona ẽẽ cepit quam illa quȩ
eum suscepit. Qui gͦ hominẽ as¬
sumptum negat ꝑsonã ẽẽ. negat
hominem inꝑsonã assumptum
ẽẽ. Si enim illud numquã futurꝰ
eẽt. frustra ad illud aliquando as¬
sumptꝰ ẽet. Nunc gͥ homo assũp¬
tus ꝑsona ẽ & non alia. ẜ ipsa illa
ꝑsona aqua assumptꝰ ẽ. qr & assu¬
mens & assumptꝰ una ꝑsona ẽ. Bs
homo ẽ. Uerum ẽ ppt̾ humanitatẽ
suam. Homo d̾s ẽ. uerum ẽ. ꝓpt̾ di

Expanded text:
sanctus erat. Et erat persona aeterna sicut Verbum aeternum erat, et Filius aeternus erat. Nec coepit esse persona Verbum, quando homo esse coepit; sed assumpsit hominem, ut homo persona esse inciperet, nec alia persona quam illa erat, quae eum acciperet. Itaque Verbum persona accepit hominem, non personam, sed naturam, ut qui suscepit et quod suscepit una esset in Trinitate persona. Neque enim assumpto homine quaternitas facta est, sed Trinitas mansit, quia homo assumptus ex quo Deus esse coepit, non alia persona esse coepit, quam illa quae eum suscepit. Qui ergo hominem assumptum negat personam esse, negat hominem in personam assumptum esse. Si enim illud nunquam futurus esset, frustra ad illud aliquando assumptus esset. Nunc igitur homo assumptus persona est, et non alia; sed ipsa illa persona a qua assumptus est, quia et assumens et assumptus una persona est. Deus, homo est. Verum est propter humanitatem suam. Homo, D
Abbreviated transcription (Latin):
cet tam de se quam de uiro accipi¬
at unde fecundat᷑. Et recte de so¬
lo uiro concipit:: quia id qđ conci¬
pit in alt̾o quidẽ decarne uiri su¬
uiro ꝯcip̃ qđ ẽx sedeamore uiri acci
pisse. Concepit gͦ maria de spu scõ
non qd desubstantia sp̃c scĩ sem̃
partus acceꝑit: s quia ꝑamorem
nis diuino partui natura substan¬
tiam ministrauit. Nam quia incor¬
de eius amor sp̃c scĩ singularit̾ arde¬
bat. id̃o incarne eius uirtꝰ sp̃c scĩ
mirabilia faciebat. Cuiꝰ dilectio in

Expanded text:
cet tam de se quam de viro accipicet tam de se quam de viro accipiatur unde fecundatur. Et recte de solo viro concipit, quae id quod concipit, in altero quidem de carne viri suviro concipit quod ex se de amore viri accippisse . Concepit ergo Maria de Spiritu sancto, non quod de substantia Spiritus sancti semen partus acceperit, sed quae per amorem nis divino partui natura substantiam ministravit. Nam quia in corde ejus amor Spiritus sancti singulariter ardebat, ideo in carne ejus virtus Spiritus sancti mirabilia facieb
Abbreviated transcription (Latin):
qđ hoc debitum anatura extorque.¬
re possit s cum spontanea fui̾t ca-
ritate ꝑsuasa. tunc nimirum sibi
ad inuicẽ ad opus consũmandum
exutraq parte liberent᷑ atq gͣtan¬
ter occurrit. Sane quicquid uiolen¬
ter nolenti abripitur. ad eiusmo¬
di causȩ effectum. in congruum
ꝓrsus atq inefficax demonstrat᷑
Sola gͦ dilectio ẽquȩ naturam ꝑsu¬
adere: uolentem quodãm cogere
potest adsemmandũ partum. &¬
quidem inmuliere amor uiri. in
uiro autẽ amor mulieris id agere
solet. ut quia malt̾o solum nat᷑a¬
sibi sufficiens ñẽ. altutrũ sibi ꝑ
dilectionem subueniat: ut qđ in
neutra ꝑse potuit. inutraq ꝑse cũ
alt̾a possit. G sem̃ humani partus
asola muliere formandum conci¬
pitur. qđ simulauiro & muliere
seminatur. Qd quidem sicut iã
dictum ẽ inmuliere ꝑamorem ui¬
ri. & inuiro ꝑamorem mulieris na¬
tura oꝑatur. Prop̾t qđ etiam mu¬
lier ñ nͥ auiro conciꝑe dicitur. li¬

Expanded text:
quod hoc debitum a natura extorquequod hoc debitum a natura extorquere possit; sed cum spontanea voluntate fuit persuasa, tunc nimirum sibi ad invicem ad opus consummandum ex utraque parte libenter atque graviter occurrit. Sane quidquid violenter volenti abripitur, ad ejusmodi causae effectum incongruum prorsus atque inefficax demonstratur. Sola ergo dilectio est quae naturam persuadere, et volentem quodammodo cogere potest ad seminandum partum. Equidem in muliere amor viri, in viro autem amor mulieris id agere solet, ut quae in altero solum sibi natura sufficiens non est, alterutrum sibi per dilectionem subveniat, ut quod in neutra per se potuit in utraque per se cum altera possit. Igitur semen humani partus a sola muliere formandum concipit, quod simul a viro et muliere seminatur. Quod quidem, sicut jam dictum est, in muliere per amorem viri, et in viro per amorem mulieris natura operatur. Propter quod etiam mulier non nisi a viro concipere dicitur, li
Abbreviated transcription (Latin):
cepit hoc genuit. S quomͦ carnẽ
ministrare potuit non caro. aut
non carnem gignere caro:Ista ꝑ¬
plexa inquisitio siue querendi rati¬
o quẽ ad modum sane & conpetent̾
intelligi ualeat: consideremus. Et
pͥmum quidẽ inea quȩ scdm soli¬
tam ac usitatam naturȩ oꝑationẽ
ꝑagitur conceptione. euisdem na¬
turȩ opus quomͦ cõpleatur. intue¬
amur. Inparentib carnalit̾ generan¬
tibus &e ꝑcarnis coitum nasciturã
carnem excarne fabricantib. utro¬
biq natura substantiam ministrat
partui creando. ut exutriusq car-¬
ne ꝓcedat. quȩ solum mnuniꝰ carne
formanda ẽ caro.Tam̃ hoc uectigal
qtł natura quasi debitum qđam
ex instituto creatoris ad fabricam
humani corporis absoluendam im¬
pendit. ita prorsus sine ulla ne-¬
cessitate aut coactione abea requi¬
ritur. ut nͥ sola dilectione. & ut sic
dixerim. spontanea uoluntate ad
tribuendum id non inclinetur.
Nichil enĩ ẽ p̃ter solam dilectionẽ.

Expanded text:
cepit, hoc genuit. Sed quomodo carnem cepit, hoc genuit. Sed quomodo carnem ministrare potuit non caro; aut non carnem gignere caro. Ista perplexa inquisitio, sive quaerendi ratio, quemadmodum sane et cmopetenter intelligi valeat consideremus. Et primum quidem in ea qua secundum solitam ac usitatam naturae operationem ragitur conceptione, ejusdem naturae opus quomodo compleatur intueamur. In parentibus carnaliter generantibus, et per carnis coitum nascituram carnem ex carne fabricantibus, utrobique natura substantiam ministrat partui creando, ut ex utriusque carne procedat et quod solum in unius carne formanda est caro. Tamen hoc vectigal quod natura quasi debitum quoddam ex instituto Creatoris ad fabricam humani corporis exsolvendam impendit, ita prorsus sine ulla necessitate, aut coactione ab ea requiritur, ut nisi sola dilectione, et ut sic dixerim spontanea voluntate ad tribuendum id non inclinetur. Nihil enim est praeter solam voluntatem,
Abbreviated transcription (Latin):
coitum transfusa. cũ carne muli¬
eris una caro efficit᷑. ut id qđ nas¬
citurũ ẽ exutriusq substantia ue¬
racit̾ originem sum̃s. ab illo ꝑ istã.
etiam ab ista generet᷑. Ergo mulier
a uiro concipit. cum acarne uiri
pit adgenerandam carnem. Nec
aliud concipit quam ille ãquocon¬
cipit. aut ipsa quȩ concipit. & qđ
concipit hoc parit. Quid gͦ dice¬
mus: Numquid sp̃c sc̃s de sua sub¬
stantia sem̃ partus infudit aluo
uirginis: Quomͦrsemen carnis mi¬
nistrare potuit substantia sp̃ualis:
Anforte sem̃ carnis non fuit qđ con¬
ceptum ẽ & caro fuit qđ natum ẽ:
Quid dicemꝰ: Quomͦ maria de sp̃u
scõ concepit: Et si de sp̃u scõ conce
aliquid ampluis sua possibiliͣte p̃¬
quia obscura sunt. nec ido aliquid̃
temere diffiniendũ ẽ. quia creden¬
da sunt. Queramꝰ gͦ quid concepit
maria. Aut carnem non concepit
& carnẽ ñgenuit:aut si carnem ge¬
nuit: carnem concepit. Qd̃ enĩ con¬

Expanded text:
coitum transfusa, cum carne mulicoitum transfusa, cum carne mulieris una caro efficitur et id quod nasciturum est ex utriusque substantia veraciter originem sumens ab illo, per istam etiam ab ista generetur. Ergo mulier a viro concipit cum a carne viri pit ad generandam carnem, nec aliud concipit, quam ille est a quo concipit: aut ipsa quae concipit, et quod concipit hoc parit. Quid ergo dicemus? Nunquid Spiritus sanctus de sua substantia semen partus infudit alvo Virginis? Quomodo ergo semen carnis ministrare potuit substantia spiritalis? An forte semen carnis non fuit quod conceptum est et caro fuit quod natum est. Quid dicemus? Quomodo Maria de Spiritu sancto concepit? Et si de Spiritu sancto concepaliquid amplius sua possibilitate praeis, quia obscura sunt; nec ideo aliquid temere diffiniendum quia credenda sunt. Quaeramus ergo, quid concepit Maria? Aut carnem non concepit, et carnem non genuit, aut si carnem genuit, carnem concepit. Quod enim con
Abbreviated transcription (Latin):
enim sic uictorem uicioꝵ dicere uo¬
lumus. ut eum ipsa quȩ uinceret
uicia portasse aliquando ac sensisse
dicamꝰ. Propt̾ea enim ꝑsolam pe¬
nam infirmari consensit. ut eosqͥ¬
& inculpa & inpȩna egrotabant. pͥ¬
mum aculpa iustificaret. pꝰ ea ape¬
nationem filii cum ipso filio pater
singłarit᷑ de sp̃u sc̃o conceptꝰ memo¬
ratur. Hȩc quidẽ sicut & cet̾a quȩde
ipso dicuntur. humana intelligen¬
tia timide contingit. s deuociofi¬
dei amplius p̃sum̃s scd̃m puram
conscientiã fidenter inquirit. Que¬
rendũ ẽ itaq inpͥmis quomͦ intelli¬
gi oporteat qđ dictũ ẽ beatam ma¬
riam de spuscõ concepisse. Scimꝰ nã¬
q & om̃siam frequentissimo nat᷑e¬
usu didicimꝰ. qđ cum mulier auiro
concepisse dr̃. ñ aliud nͥ substanti¬
am carnis ad generandã carnem
ꝑ carnis coitum suscepisse memo¬
ratur. E hȩc quidem carnis substan¬
tia de carne uiri ꝑipsum carnis

Expanded text:
enim sic victorem vitiorum dicere voenim sic victorem vitiorum dicere volumus, ut eum ipsa quae vinceret vitia portasse aliquando ac sensisse dicamus. Propterea enim per solam poenam infirmari consensit, ut eos qui in culpa et in poena aegrotabant, primum a culpa justificaret, et postea a poenationem Filii cum ipso Filio, Pater singulariter de Spiritu sancto conceptus memoratur. Haec quidem sicut et caetera quae de ipso dicuntur, humana intelligentia timide contingit, sed devotio fidei amplius praesumens secundum puram conscientiam fideliter inquirit. Quaerendum itaque inprimis est quomodo intelligi oporteat quod dictum est beatam Mariam de Spiritu sancto concepisse . Scimus namque et omnes jam frequentissimo usu naturae didicimus, quod cum mulier a viro concepisse dicitur, non aliud nisi substantiam carnis ad generandam carnem per carnis coitum suscepisse memoratur. Et haec quidem carnis substantia, de carne viri per ipsum carnis
Abbreviated transcription (Latin):
ti.mordinatȩ delectationis & concu¬
piscentiȩ illicitȩ titillationem ali¬
quomͦ fuisse aut dicat aut credat.
quia si uł aliquã pͣuȩ delectationiᷤ
radicem aut motum concupiscen¬
di mordinatum in illa fuisse dice¬
remus ꝓfecto ab om̃i uitio lib̃ã negatemꝰ.
Quomͦ autẽ uicium mundaret siui¬
cium portaret: Motus quippe inor¬
dinatꝰ ex infirmitate concupiscen-¬
di surgens. cum ipsa corruptione¬
de qua oritur. non solum penaẽ
s culpa. quȩ tam̃ inbaptizatis ad
dempnationem ñ imputatur. qr
ꝑgrãm nouȩ regenerationis excu
culpa non sit. s ut dampnabilis
nonsit quia siculpa omnino non
eẽt. ñ haberet excusari. quia non
deberet imputari. Qua ꝓpt̾ illã
infirmitatẽ humanȩ naturȩ qua
pęna ẽ. solum cũ susceptione car¬
nis xp̃m assumpsisse ueracit᷑ dici¬
mus. illam uͦquȩ sic pena ẽ ut
etiam culpa sit. nullatenꝰ ad misi¬
sse indubitant affirmamꝰ. Neq

Expanded text:
ti inordinatae delectationis et concuti inordinatae delectationis et concupiscentiae illicitae titillationem aliquo modo fuisse, aut dicat, aut credat; quia si vel aliquam pravae delectationis radicem aut motum concupiscendi inordinatum in illa fuisse diceremus, profecto ab omni vitio liberam negaremus. Quomodo autem vitium mundaret, si vitium portaret? Motus quippe inordinatus ex infirmitate concupiscendi, surgens cum ipsa de qua oritur non solum poena est, sed culpa: quia tamen in baptizatis ad damnationem non imputatur, quia per gratiam novae regenerationis excusculpa non sit, sed ut damnabilis non sit; quia si culpa omnino non esset, non haberet excusari, quia non debent imputari. Quapropter illam infirmitatem humanae naturae, quae poena est, solum cum susceptione carnis Christum assumpsisse veraciter dicimus: illam vero, quae sic poena est, ut etiam culpa sit, nullatenus admisisse indubitanter affirmamus. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
minori dementia de affectib hu¬
manis in xp̃o quos scđm ueritatẽ
natix cũ humanitate & in huma¬
nitate suscepit. quȩdam non solũ
falsa.s horrenda etiam blasfema¬
re non timuerunt. Quia enim
apłs ait. non habemus pontificem
qui non possit compati infirmita¬
asserunt humanum affectũ inxͦ
sensu tam̃ rationis scđ̃m eam concu¬
piscendi infirmitatem. qua nosqͥ pec¬
catores sumus ex illa originali cor¬
ruptione quam portamꝰ. illicitos
appetitus & motꝰ concupiscentiȩ sur¬
gentis:⁊ uicii temptantis delectati¬
onem etiam inuiti sentire solemꝰ.
hos autẽ motꝰ idcuoo xp̃m incarne
sua uoluntarie sustinuisse. ut qͣsi
illis temptantib resistendo iuctor
existeret: quatinus & sibi tempta¬
tionẽ uicioꝵ suꝑando p̃miũ ius¬
ticiȩ ad quireret. & nob̃ intempta¬
tione positis. resistendi & umcendi
insemet ipso exemplum formaret.
S absit a sensu xp̃iano: ut ullam in
illa carne sacro sc̃a agni umnmacula¬

Expanded text:
de affectibus humanis in Christo quos secundum veritatem naturae cum humanitate et in humanitate suscepit quaedam non solum falsa, sed horrenda etiam blasphemare non timuerunt. Quia enim Apostolus ait: Non habemus pontificem qui non possit compati infirmitaasserunt humanum affectum in Chsensu tamen rationis, secundum eam concupiscendi infirmitatem qua nos qui peccatores sumus ex illa originali corruptione quam portamus, illicitos appetitus, et motus concupiscentiae surgentis, et vitii tentantis delectationem etiam inviti sentire solemus. Hos autem motus idcirco Christum in carne sua voluntarie sustinuisse, ut quasi illis tentantibus resistendo victor existeret, quatenus et sibi tentationem vitiorum superando praemium justitiae acquireret, et nobis in tentatione positis resistendi et vincendi in semetipso exemplum formaret. Sed absit a sensu Christiano ut ullam in illa carne sacrosancta agni immacula
Abbreviated transcription (Latin):
mom̃ib his quȩ mea & circa cam
exibita sunt passionis genera. simi¬
litudinem quidem passionis & do¬
loris suscepisse. s nullũ omnino do¬
lorem aut passionem sustinuisse.S
ñ attendunt quãta absurditaseius¬
modi assertionem consequat᷑. Quo¬
mͦ enim inxp̃o uera compassio fuit:
si uera passio non fuit: Quomͦ sta
sus non fuit: quare tantoꝑe calicem
passionis transferri a se postulauit:
uid sibi uoluit sanguis ille desudã.
angustiam imminentis mortiscon¬
testatus: Quid sibi uoluit qđ ipse
.xp̃c & infirmitatem scdm quã ca¬
ropassionem timuit. & uolunta¬
tem scdm quam sp̃c promtꝰ fuit.
exponens ait. sp̃c quidem ꝓinitꝰ est.
caro autem infirma: Istigͦ qui ne¬
gant insaluatore scdm infirmita¬
temcarnis ueram fuisse passionẽ
quantũ inse ẽ eam quȩ ꝑpassionẽ¬

Expanded text:
in omnibus his quae in ea et circa eam in omnibus his quae in ea et circa eam exhibita sunt passionis genera, similitudinem quidem passionis et doloris suscepisse, sed nullum omnino dolorem aut passionem sustinuisse. Sed non attendunt quanta absurditas ejusmodi assertionem consequatur. Quomodo enim in Christo vera compassio fuit, si vera passio non fuit? Quomodo stsus non fuit, quare tantopere calicem passionis transferri a se postulavit? Quid sibi voluit sanguis ille desudans, angustiam imminentis mortis contestatus? Quid sibi voluit quod ipse Christus in infirmitate, secundum quam caro passionem timuit, et voluntate, secundum quam spiritus promptus fuit, exponens ait: « Spiritus quidem promptus est, caro autem infirma? » Isti ergo qui negant in Salvatore secundum infirmitatem carnis veram fuisse passionem, quantum in se est, eam quae per passione
Abbreviated transcription (Latin):
tionem expectatus ñ ẽ. Et idcicco
sient lib̃marbitrium habuit nec
tam̃ ita ut peccare posset. itaquoq
& immortalitatẽ quantũ in se erat
habere debuit. ecita ut mori
omnino non posset. Ande con¬
stat qđ xp̃o homini apͥncipio ñ
solum illa immortalitas debebatur
quam pͥmus homo habuit ante
p̃uaricationẽ. s illa quoq quam
nunc scds habet post resurrectionẽ.
ut uidelicet sicut ex consorcio di¬
tatis sp̃u confirmatus erat adueri¬
tatem ut peccare non posset: ita qͦ
exmerito uirtutis carne confirma¬
tus ẽẽt. adcorruptionem. ut mori
ñ posset. S quia caro peccatrix apę¬
na peccati lib̾ari non potuit. nͥ eiꝰ
caro quȩ sine peccato erat pateret᷑.
infirmitatem passibilitatis & mor¬
talitatis incarne assumpta. retmnu¬
it potestateͥ sustinuit uolunta
te. passus ẽ non necessitate. De
sensu autem passionis incarne
xp̃i. quidam male sensisse mue¬
niuntur: asserentes carnem illam

Expanded text:
ationem, expectatus non est, et idcirco ationem, expectatus non est, et idcirco sicut liberum arbitrium habuit, nec tamen ita ut peccare posset ita quoque et immortalitatem, quantum in se erat, habere debuit, et ita ut mori omnino non posset. Unde constat quod Christo homini a principio non solum illa immortalitas debebatur, quam primus homo habuit ante praevaricationem, sed illa quoque quam nunc secundus habet post resurrectionem, ut videlicet sicut ex consortio Deitatis spiritu confirmatus erat ad veritatem, ut peccare non posset, ita quoque ex merito virtutis carne confirmatus esset ad incorruptionem, ut mori non posset. Sed quia caro peccatrix a poena peccati liberari non potuit, nisi ejus caro quae sine peccato fuit, pateretur infirmitatem passibilitatis et mortalitatis in carne assumpta, retinuit potestate, sustinuit voluntate, non passus est necessitate. De sensu autem passionis in carne Christi quidam male sensisse inveniuntur, asserentes carnem illam,
Abbreviated transcription (Latin):
adutrumq ei possibilitas presta¬
batur. Quia uͦ &e peccandi & non pec¬
candi possibilitatẽ habuit. oporte¬
bat ut & moriendi & non morien¬
di possibilitatem haberet.Si enim
ex necessitate immortalis fuisset. eti¬
am p̃uaricator & peccator moriñ
potuisset. Atq ita inobedientia pe¬
nam debitam non haberet. nec se
recognosceret aliquando peccator si
mortuus intus. semꝑ uiueret foris.
tem si exnecessitate mortał fuisset.
etiam inobedientia ꝑsistens mori
debuisset. & iniuste sine culpa pu¬
niretur: si non peccans moreretur.
Qua ꝓpt̾ quia ꝓbandus erat. & utrũ
in obedientia ꝑsisteret expectabat᷑.
caro quoq illius & scd̃m aliquid mor¬
talis erat. quia scilicet mori pote¬
rat: & scd̃m aliquid immortalis.
exeo qd mori poterat moreretur
si peccaret: & ex eo similit qđ non
mori poterat. non moreret᷑. si in
obedientia ꝑseueraret. Xp̃c autẽ ho¬
mo quia ꝑfectus apͥncipio & ꝓbatꝰ¬

Expanded text:
ad utrumque ei possibilitas praestaad utrumque ei possibilitas praestabatur. Quia ergo peccandi et non peccandi possibilitatem habuit, oportebat ut et moriendi et non moriendi possibilitatem haberet. Si enim ex necessitate immortalis fuisset, etiam praevaricator et peccator mori non potuisset, atque ita inobedientia poenam debitam non haberet. Nec se recognosceret aliquando peccator, si mortuus intus semper foris viveret. Item: si ex necessitate mortalis fuisset, etiam inobedientia persistens mori debuisset, et injuste sine culpa puniretur, si non peccans moreretur. Quapropter quia probandus erat et utrum inobedientia persisteret exspectabatur, caro quoque illius stalis erat; quia sci licet mori poterat; et secundum aliquid immortalis ex eo quod mori poterat moreretur si peccaret, et ex eo similiter quod mori non poterat, non moreretur si in obedientia perseveraret. Christus autem homo quia perfectus a
Abbreviated transcription (Latin):
ter diuisa ẽ. ut nec in ipso ẽẽt. nec¬
cum ipso incausa participaret. ia
nichil pene debuit. quia culpȩ nil
habuit. Itaq quantũ in ipsa fuit
non debuit sustinere penam quã¬
do iam ñ habuit culpam. Poterat
ͦ i̾ste saluator incarne sua quã
sine culpa assumpsit penam qͦ¬
mortalitatis. ꝙ passibilitatis infir¬
mitatem non assumpsisse. s eam
non solum supͣ id qdđ nos sumꝰ
mortales quia peccator ñ erat. s
supͣ id etiam qđ pͥmꝰ bomo ante
peccatũ fuit. quia ꝓbandus non
erat. apͥma conceptione gła immor¬
talitatis induisse. Primꝰ quippe ho¬
mo quia ꝓbandus erat talis ẽẽ de-¬
buit. qui & peccare & non peccare
potuisset. ut uoluntatis non neces¬
sitatis eẽt utrumq Neq enim uł
obedienti meritum. uł non obedi¬
enti culpa ẽẽ potuisset. nͥ & obedi¬
entia & p̃uaricatio uoluntaria fu¬
isset. Itaq quia ad ꝓbationem u
trimq uoluntas eius expectabat᷑.

Expanded text:
ter divisa est, ut nec in ipso eter divisa est, ut nec in ipso ecum ipso in causa participaret, jam nihil penae debuit, quia culpae nihil habuit. Itaque quantum in ipsa fuit, non debuit sustinere poenam, quoniam jam non habuit culpam. Poterat ergo juste Salvator in carne sua, quam sine culpa assumpsit, poenam mortalitatis, passibilitatisque infirmitatem, non assumpsisse; sed eam non solum super id quod nos sumus mortales, quia peccator non erat, sed super id etiam quod primus homo ante peccatum fuit, quia probandus non erat a prima conceptione gloriam immortalitatis induisse. Primus quippe homo quia probandus erat, talis esse debuit, qui et peccare et non peccare potuisset, ut voluntatis non necessitatis esset utrumque. Neque enim vel obedienti meritum, vel non obedienti culpa esse potuisset, nisi et obedientia, et praevaricatio voluntaria fuisset. Itaque quia ad probationem est utrumque voluntas ejus exspectabatur,