comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
concrrpante. qͣrto post obicũ frĩs die. londonie coronat᷑ fastigatus in regem. Causa tĩ
tante acceseratoĩs hec fuit̾. qd uidel fama uolans oĩum iam aures circũꝙ inpliuerat
tobertũ frẽm eius a iero solimitana expeditõe confecto dri negotio redeuntẽ iam iamq
cũ coacto exercitu affuturũ. Nec om̃o fefellit circũuolans oia rumor. Naui Robertus
ex timplo ab oriente rediens. normannue yͥncipatũ nulso obsistente ĩno cũ om̃i fauore
recepit. Cuius rei rumore uulgato ⁊ cognito om̃s pene obtimates defecert a rege henn¬
co. ⁊ ut fedifragi ⁊ transfuge manus roberto dedentes. ii euis sacramenta iurauert
Quidam nullis extantib causis. qͥdam leuib occa suncł̃is un de cũq emͣdicatis qd nollet
eas t̾ras quas uellent eis ꝓro eoꝵ libitu dare. Soli robertus filius haimonis. ⁊ Richardus

Expanded text:
concrepante quarto post obitum fratris die Londonie coronatur fastigatus in regem. 6. Causa autem concrepante quarto post obitum fratris die Londonie coronatur fastigatus in regem. 6. Causa autem tante accelerationis hec fuit, quod uidelicet fama uolans omnium iam aures circumquaque impleuerat, Robertum fratrem eius – a Iherosolimitana expeditione confecto Dei negocio redeuntem – iam iamque cum coacto exercitu affuturum. Nec omnino fefellit circumuolans omnia rumor. Nam Robertus extemplo ab oriente rediens, Normannie principatum nullo obsistente, immo cum omni fauore recepit. Cuius rei rumore uulgato et cognito omnes pene optimates defecerunt a rege Henrico et, ut fedifragi et transfuge, manus Roberto dedentes in eius sacramenta iurauerunt, quidam nullis exstantibus causis, quidam leuibus occasiunculis undecumque emendicatis, quod nollet eas terras, quas uellent, eis pro eorum libitu dare. 7. Soli Robertus, filius Hamonis, et Richardus
Abbreviated transcription (Latin):
putͦ latro missis apparitorib regiis uidel satellitib expilatus est. euacuantis manti¬
cis eiuo ⁊ bulgis. quo uel solo sol iste conspicuus nicħ unquã conspexit indignius. Uenit
tñ in franciam exhaustus ⁊ moyo. exul nobilio. cũ qͥ omĩs religio ex anglia exultabat
Sed istum relinquamꝰ .i. will̃m regem. cuiꝰ memoria periit cũ sonitu. ut nͥ sit amplius
i recordatõe in t̾ra uiuentium. sicut ait impcatõ ꝓphalio.de hoc itaq tantũ dixisse suf¬
ficiat. Ad henricũ autẽ frem eius reflectamꝰ stilum. qui frat̾ne p̃iutacs ⁊ mortis exẽplo
cõmonitus ⁊ munitus. execrandas ac deo odibiles illus consuetudies in płib emenda¬
uit lauaus manus suas in sangume peccatoris. letus itag dies solico q serenior uisus
ut regni moderamia sumpsit. ꝑnicib nuntiis. ab exilio reuocatur̃ anselmus. Ac ꝓprie
sedi cũ debico tante reu̾eutie iuiro honore restituit᷑. Ea ꝓpt̾ quasi certati ꝓ lausu ꝓlebeio

Expanded text:
quam publicus latro missis apparitoribus, regiis uidelicet satellitibus, expilatus est euacuatis manticis eius et bulgis, quo uel solo sol iste conspicuus nichil umquam conspexit indignius. Venit tamen in Franciam exhaustus et inops, exul nobilis, cum quo omnis religio ex Anglia exulabat. Sed istum relinquamus, id est Willelmum regem, cuius memoria periit cum sonitu, ut non sit amplius in recordatione in terra uiuentium, sicut ait inprecatio prophetalis. De hoc itaque tantum dixisse sufficiat. 5. Ad Henricum autem fratrem eius reflectamus stilum, qui – fraterne prauitatis et mortis exemplo commonitus et munitus – execrandas ac Deo odibiles illius consuetudines in pluribus emendauit lauans manus suas in sanguine peccatoris. Letus itaque dies solitoque serenior uisus ut regni moderamina sumpsit, pernicibus nunciis ab exilio reuocatur Anselmus ac proprie sedi cum debito tante reuerentie uiro honore restituitur. Eapropter quasi certatim plausu plebeio
Abbreviated transcription (Latin):
ma seat uile tutis nobisitas s custatius bolonen comes p̃darũ manubias illu
undesibet comportantes. sRex int̾ea nec uir cues indignus nec consili mays pͥmo
quidem ꝓproceres defectoreo młtis su ꝑplicatoib ac promissio m̃gentib ad so reuo¬
cauat. et post ea eddono patruũ suũ obsessum ⁊ captĩr Angliam ꝓpetuo abiurare
corgit᷑.Anno sequenti recrude scente ira regie in dignatõĩs. ex iniuria ⁊ retuartoa
ut assolet magno scuctinio reg ag̾e̾ cepit᷑ quomͦ illatas sib miurias ultũ net usani
ꝙ sñ contũmesiau. reci proca infestatõe referret. Transito itaq mari cũ ingent ua¬
pspisippũ. sondili frrencoꝵ rogem suppetias orans. Qui colleca manii ñ modica apcorsũ
fuo o lauint e ceptu ciiglin soluens. sic q recortis habenis in dulcem fianciam estralsus
qtaꝙ bello intestino. diu laborauit normannia. mcertis fortune iactib n haio pamire
biom ainis achuireret. Comes bero. regi castella q̃ ceperat ⁊ fiscamũ ond¬

Expanded text:
stachius Eustachius Pf; Estatius VH. Boloniensis comes, predarum manubias illuc undelibet comportantes. Rex interea nec uirtutis indignus, nec consilii inops, primo quidem proceres defectores multis supplicationibus ac promissis ingentibus ad se reuocauit et postea Odonem patruum suum obsessum et captum Angliam perpetuo abiurare coegit. 42. Anno sequenti recrudescente ira regiȩ indignationis ex iniuriarum retractatione, ut assolet, magno scrutinio rex agere cȩpit, quomodo illatas sibi iniurias ultum iret uicariamque fratri contumeliam reciproca infestatione referret. Transito itaque mari cum ingenti naPhilippum uidelicet Francorum regem suppetias orans. Qui collecta manu non modica protinus actus cecinit receptui cingulum soluens, sicque retortis habenis in dulcem Franciam est reuersus. Itaque bello intestino diu laborauit Normannia incertis Fortune iactibus, modo his, Cinomannis adquireret, comes uero regi castella, que ceperat, et Fiscannum con
Abbreviated transcription (Latin):
castra normãnica dephensos. yillo circa tentoria sua duci fecit ⁊ post largissine
epulis pastos ⁊ m̃colu mes haroldo remisit. Introgati a rege quid uerũ afforen
intonsum. tũc tpũs dimi ttebat. barbam ũ cũ inferiori labro radebant. Quodeciam
gentiliaũ antiqͥs suisse britonib refere Iulius cesar in libro. quẽ de gallico bello ⁊ e
armis ualidi. ⁊ iuuicti. Rapuit hoc responsum ex ore ypius gurgia sr ator aus¬

Expanded text:
castra Normannica deprehensos, Willelmus circum tentoria sua duci fecit et post largissimis castra Normannica deprehensos, Willelmus circum tentoria sua duci fecit et post largissimis epulis pastos et incolumes Haroldo remisit. Interrogati a rege, quid rerum afferreintonsum tunc temporis dimittebant, barbam uero cum inferiori labro radebant. Quod etiam gentilicium antiquis fuisse Britonibus refert Iulius Cesar in libro, quem de gallico bello ipse armis ualidi et inuicti. Rapuit hoc responsum ex ore ipsius Gurdia Gurdia P; Gu
Abbreviated transcription (Latin):
pede fortuitu lapsus auspiciũ i meluis cõmutauit. Acclamante sibi mlite quodam s
sib proxinius erat. atg̃ dicence. Tenes anglian ex comit̾e sine dubio fastigandus in
regem. Quindeam diebus omem ex̾citum apͥda continuit. allegans rebus iure parcen¬
dum que m̃ ius suũ transiture essent. usꝙ adeo se quiete agens. ut nicħ minus ꝙͦ
bellum cogitare uidetur. Intea harodus deuictis noricis. uictor reu̾tebatusa plla¬
Orui cũ nuntiũ aduentus normãnici ep̾citus accepisset. sicut erat druclemisu
armis. hastingas paucissimo scipatus milite celerit᷑ ꝑꝑauit.ita recentis uitarie
iriupho elatus. ut nec resociare milites suos a belso reu̾sos. atq hue illue ꝓo dilaylis
dignaret᷑ sperans facil negotio aduentiõsos hostes. sme ulla cõꝑhendinacone delei¬
dos. Premi sit tn exploratores qͥcoires hostiũ specularent᷑ ⁊ numerũ. Quos ñsat

Expanded text:
pede fortuito lapsus auspicium in melius conmutauit, acclamante sibi milite quodam, qui pede fortuito lapsus auspicium in melius conmutauit, acclamante sibi milite quodam, qui sibi proximus erat, atque dicente: “Tenes Angliam ex comite sine dubio fastigandus in regem”. Quindecim diebus omnem exercitum a preda continuit, allegans rebus iure parcendum, que in ius suum transiture essent, usque adeo se quiete agens, ut nichil minus quam bellum cogitare uideretur. 35. Interea Haroldus deuictis Noricis uictor reuertebatur a prelio. Qui cum nuncium aduentus Normannici exercitus accepisset, sicut erat truculentus in armis Hastingas paucissimo stipatus milite celeriter properauit, ita recentis uictoriȩ triumpho elatus, ut nec resociare milites suos a bello reuersos atque huc illucque dilapsos dignaretur, sperans facili negocio aduenticios hostes sine ulla conperendinatione delendos. Premisit tamen exploratores, qui uires hostium specularentur et numerum. Quos infra
Abbreviated transcription (Latin):
nubiles annos fc̃o fucc̃a. haroldo ꝑiurii cã fuit ⁊ mortis. Nam mortuo Eduardo regeha¬
roldus uiolent̾ regnũ arripuit᷑. de sacͣmento qd will̃o fec̾at parũ cogitans dicens se
a u̾ ramento libatũ. eo ꝙ filia eius quã desponderat. nundũ ei c̃omũcta obierit. Net
ualde sibi adi̾sus ꝑfidiam consulebat. Dum mͦ quibuscũꝙ p̾stigiis hõm narratões dlidt̃¬
iusticiã belli gͣnts potat eloguentiẽ nͣuis allegaris. haroldus id face̾ suꝑsedit. uel adna¬
congregauit. su ꝑtanti ponderis negotiã singłoꝵ animos exploraturus. Cunꝙ om̃es
riũs uoluntacem ꝙlausibili gaudio excepissent. magnificis ꝙ pollicita tõib dũassent.
apparatũ nauium om̃ib pro qͣntitate possessionũ in dixit. Congregatis itaꝙ nauibus
⁊ conscensis placido spiramine hastiñgas appulerũt. Et cũ pretoriam nauĩ dũ ip̃e axisset

Expanded text:
nubiles annos fato functa Haroldo periurii causa fuit et mortis. 34. Nam mortuo Aedwardo rege Hanubiles annos fato functa Haroldo periurii causa fuit et mortis. 34. Nam mortuo Aedwardo rege Haroldus uiolenter regnum arripuit de sacramento, quod Willelmo fecerat, parum cogitans, dicensque se a iuramento liberatum eo, quod filia eius, quam desponderat, nondum ei coniuncta obierit. Nec ualde sibi aduersus perfidiam consulebat, dummodo quibuscunque prestigiis hominum ratiocinaiusticiam belli quantis poterat ȩloquenciȩ neruis allegans. Haroldus id facere supersedit, uel quod nacongregauit, super tanti ponderis negocio singulorum animos exploraturus. Cumque omnes eius uoluntatem plausibili gaudio excepissent, magnificisque pollicitationibus animassent, apparatum nauium omnibus pro quantitate possessionum indixit. Congregatis itaque nauibus et conscensis, placido spiramine Hastingas appulerunt. Et cum pretoriam nauium dux dux Pf; dum VH. ipse exisset,
Abbreviated transcription (Latin):
dignus prestanti corpore ⁊ amimo Iuuenis̃ ⁊ qui in om̃i esset probitate probatuo. Erat autẽ
filius Roberti normannoru ducis. filii Richardi sus Ennne mat̾s Eduardi Regiã. Rex
itaq Eduardus iure ꝓp̃qͥta es Will̃m ad successionẽ tanai pͥncipatꝰ adoꝓtauit atq huiꝰ
rei grã obsides m normãniam cũ dono anglie misit Postea ip̃e aroldus iy normãniam
nauigauit.missũ sedicenᷤᷤ a Rege ut qd̾ yores nuntii balbuti erant ap̃e patissimũ sua con¬
firmaret pñtia quẽ Roill̃o magua un̾atõe conplexus gentilitõ ornatu coluit in cibis ⁊in
peditoim quã tũc forte suscepa̾t. secũ duxit᷑. ubi haroldus ⁊ ingenio ⁊ manu ꝓbat̾. facile
normãnũ in sui amorem conu̾tit. Atq ut illius magis magisq sibi grãm mundinaretur̃
ultro illi c̃ quidem castellum iuris sui dorobellũ ⁊ post mortẽ Eduardi regnũ anglie
sacͣmento firmauit. sonde ⁊ yill̃s unã de filiab suis adhuc impubem illi dedit. q̃ infra

Expanded text:
dignus, prestanti corpore et animo iuuenis et qui in omni esset probitate probatus. Erat autem filius Roberti, Normannorum ducis, filii Richardi, fratris Emme, matris Eduardi regis. Rex itaque Eduardus iure propinquitatis Willelmum ad successionem tanti principatus adoptauit atque huius rei gratia obsides in Normanniam cum dono Angliȩ misit. Postea ipse Haroldus in Normanniam nauigauit, missum se dicens a rege, ut quod priores nuncii balbutierant ipse potissimum sua confirmaret presentia. Quem Willelmus magna ueneratione conplexus gentilitio ornatu coluit in cibis cibipeditionem, quam tunc forte susceperat, secum duxit. Vbi Haroldus et ingenio et manu probatus facile Normannum in sui amorem conuertit atque, ut illius magis magisque sibi gratiam nundinaretur, ultro illi tunc quidem castellum iuris sui Dorobellum et post mortem Aedwardi regnum Angliȩ sacramento firmauit. Vnde et Willelmus unam de filiabus suis adhuc impubem illi dedit. Quȩ infra
Abbreviated transcription (Latin):
cãdauer in reda caballaria compositum wintoniam in ep̃atum deuexẽ. cruore undati ꝑ totũ
uiam stillarete. ¶Ibi młto quidem ꝙcerũ cõueritu. s ꝓaucoꝵ ꝓlanctu t̾remandatũ infra ambi¬
tũ turus. Nec de fuerunt opmiones quoꝵdam dicentiũ ruinam turus. que postea ae¬
cidit pect̾atis illuis contigisse. qd miuria fuĩt. illũ sacro timulari in loco qui tota uita pe¬
tusans ⁊ subritus moriens etiam uiatico caru̾it xpĩano. obiit autem Anno dinico incas
uero ueł uiosentiam fortune abrumꝑe potusset ⁊ eluctan facturus. uir stipondarhs
ñ ꝓfãgenduo. Quomͦ aũ iux̃ olim uaticiinũ quo ait᷑. Buccedent duo drachoneo quoꝵ

Expanded text:
cadauer in reda caballaria conpositum Wintoniam in episcopatum deuexere cruore undatim per totam uiam stillante. Ibi multo quidem procerum conuentu, sed paucorum planctu, terre mandatum infra ambitum turris. Nec defuerunt opiniones quorundam dicentium ruinam turris, que postea accidit, peccatis illius contigisse, quod iniuria fuerit illum sacro tumulari in loco, qui tota uita petulans et lubricus moriens etiam uiatico caruerit christiano. Obiit autem anno dominice incauere uel uiolentiam fortune abrumpere potuisset et eluctari, facturus. Vir stipendiariis non plangendus. Quomodo autem iuxta Merlini uaticinium, quo ait: Succedent duo dracones, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
delam̃ est ibiꝙ sepustĩ. Cum ituqi mortuo ꝓc̃e Wilło silius eius reamare corsses ponꝰ
es conflitus contodine patriũ suũ epm baiocensem. eundem ꝙ cantiẽ conureõ fui
a anciuli stabrũ nepotens regno exhedatũ grauissime ferret ꝓͥmus desciuuit̃ q rege m̃ltos¬
ꝙ ad luber ti qmo clan destumno susurriis post manfestis allegationib in clinaai fo
Siaebac enin ilsi oegnũ pͥmogenici ĩure cõpet̾e ⁊ mors parĩt̃ progatius cũ coẽt home¬

Expanded text:
 itaque mortuo patre Willelmus filius eius regnare cepisset, primus ei conflictus contra Odonem patruum suum episcopum Baiocensem eundemque Cantiȩ comitem fuit. Qui cum Robertum nepotem regno exheredatum grauissime ferret, primus desciuit a rege multosque ad Robertum primo clandestinis susurris post manifestis allegationibus inclinauit. Dicebat enim illi regnum primogeniti iure conpetere et morum pariter prerogatiu
Abbreviated transcription (Latin):
galtruon iisciũ ⁊e casi fecisse uulguris̃ ⁊ pene oĩu una opinio est .s egerlini oracł
artiupede bñsicis calturiũ. probe euasit siec uͦ fuit qͥ ꝑsequeret᷑ alis congaudentib

Expanded text:
Galterium inscium et casu fecisse uulgaris et pene omnium una opinio est. Sed Merlini oraculGalterium inscium et casu fecisse uulgaris et pene omnium una opinio est. Sed Merlini oraculcornipede beneficio calcarium probe euasit. Nec uero fuit, qui persequeret
Abbreviated transcription (Latin):
monis du cunctatus est an in siluam sicut intenderat iret. suadentib amias ne
siro dispendio sompnioꝵ u̾itatẽ exꝑiretur. Itaꝙ añ cibum uenatu absemuit. post
abum aũin siluam contendit paucio comitatuso. quoꝵ samiliarissimꝰ erat ei galtius
dognomento tireso. Io cet̾is ꝑ niora uenatõio quo quẽq casus tulerat dispsis solus cũ
eo remanserat. Ituq Rex ceruo añse transeunti eptento neruo ⁊ emissa saguta
soultius inflixit᷑. Quem fugientem acie oculoꝵ ꝓsequit᷑ copposita manu cont̾ radioꝵ
solariũ uiolentiã Tunc galtius ꝓultrũ facinꝰ dĩo ꝑturiens. ut rege alias intam
initento. ip̃e alt̾ um ceriũ. qui forte ꝓpt̾ traus. bat ꝓsternet regĩ pectus sotan
Aruuidnĩe transietit̃. Saucius ille mllum y̾bum emisit̃ sedsiguo sagitee quantũ
exor corpus eotabat effracto. mox q sup᷑ nuluuo cadens mortem accele aut  suta

Expanded text:
motus diu cunctatus est, an in siluam, sicut intenderat iret, suadentibus amicis, ne motus diu cunctatus est, an in siluam, sicut intenderat iret, suadentibus amicis, ne suo dispendio somniorum ueritatem experiretur. Itaque ante cibum uenatu abstinuit. 45. Post cibum autem in siluam contendit paucis comitatus, quorum familiarissimus erat ei Galterius cognomento Tirels. Is, ceteris per moram uenationis quo quenque casus tulerat dispersis, solus cum eo remanserat. Itaque rex ceruo ante se transeunti extento neruo et emissa sagitta uulnus inflixit. Quem fugientem acie oculorum prosequitur opposita manu contra radiorum solarium uiolentiam. Tunc Galterius pulcrum facinus animo parturiens, ut rege alias interim intento, ipse alterum ceruum, qui forte propter transibat, prosterneret, regium pectus letali arundine traiecit. Saucius ille nullum uerbum emisit, sed ligno sagittȩ quantum extra corpus extabat effracto moxque supra uulnus cadens mortem accelerauit. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
radiudicitũ. librato ꝙ udicio triscem dampnatõĩo excepisse sentenciã. qpdie abre
lum usq procensum. lucem obnubilare. ⁊ diem int̾polare. Ita con clamata scãma¬
uia. sompno excussus. lunẽ inferri precepit. et cubicularioo a se ñ discedẽ si secũ
Angilare. Mane ch onachus qͥdam transmnariꝰ retulit robto fisio hamonis uro
magnacũ pͥnapi. Iomniũ qd̵̾ eadem nocte de rege uiderat mirabile ⁊ horreñdũ
q cuidel in eccliam quamdã uen̾it suꝑbe atꝙ ferocit᷑ ut solitus erat eñ cũstante̾
aspiciens. deide cruafixũ mordicus ap̃phen dens. brachia illi ⁊ cura corroserit᷑
ord cũ diu crucifipuo tolerasset. ita tandem regem depusit ut cadẽt supinꝰ s̃ tram
lambere uiderent᷑. Quod supnũ Robtus nequaguã neglectuoi g̃ndũ arbitratua
lico regi cui a secretio erat intulit. At ille cathumos ingrnians. monachus est

Expanded text:
et adiudicatum, libratoque iudicio tristem dampnationis excepisse sentenciam.” 44. Qui pret adiudicatum, libratoque iudicio tristem dampnationis excepisse sentenciam.” 44. Qui prlum usque protensum lucem obnubilare et diem interpolare. Ita conclamata Sancta Maria somno excussus lumen inferri precepit et cubicularios a se non discedere, sed secum uigilare. Mane monachus quidam transmarinus retulit Roberto filio Hamonis uiro magnatum principi somnium, quod eadem nocte de rege uiderat mirabile et horrendum, quod uidelicet in ecclesiam quandam uenerit superbe atque ferociter ut solitus erat, circumstantes aspiciens, deinde crucifixum mordicus apprehendens brachia illi et crura corroserit. Quod cum diu crucifixus tolerasset, ita tandem regem depulit, ut caderet supinus in terram. lambere uiderentur. Quod somnium Robertus nequaquam neglectui habendum arbitratus, ilico regi, cui a secretis erat, intulit. At ille cachinnos ingeminans: “Monachus est
Abbreviated transcription (Latin):
deret Iuratum est itag ut̃us hoc pactum. Sab utrorũq oib sacramento fur matũ.
Isti sunt ergo duo drachones qui mortuo pr̃i succosserunt. diuq int se pro p̃rna heditate
feralib ddiis instigati grauissime decertart̃. Unde Merliyꝰ. Succedent nꝯͥt duo dea¬
chones quorũ alter fpiculo in uidie suffocabit᷑. alt̾ sub combram nõĩo redibit. Quib
uerbie. sig̃cat will̃m̃ Regem ꝑinuidiam occidendum. Robtum uͥ eo mortuo. subumbra
archiepm a ꝓpͥa sede expellere. ꝓeo qd ille ꝓrna solliaitudie. eũ de siio p̃nis morarie
mendandis. ausus admone fuisset. Cum itaq ad nauigasset in ficiam atꝙ m ea
ꝑ aliquod tempus moratus fuisset. adiit hugonem dumnacenẜ Abbatẽ magni mit
piueqͣtinuis ei qrelas curaꝵꝰ suaꝵ ing̾eret. Inter hec cũ derege odilło Sermo in
medio uolueretur. dit Alb̃as. Proxima nocte illum uadi añ t̾bunal dñi duictum

Expanded text:
deret. Iuratum est itaque utrinque hoc pactum et ab utrorumque hominibus sacramento firmatum. Isti sunt ergo duo dracones, qui mortuo patri successerunt diuque inter se pro paterna hereditate feralibus odiis instigati grauissime decertarunt. Vnde Merlinus: Succedent, inquit, duo dracones, quorum alter spiculo inuidie suffocabitur, alter sub umbram nominis redibit. Quibus uerbis significat Willelmum regem per inuidiam occidendum, Robertum uero eo mortuo sub umbram archiepiscopum a propria sede expellere, pro eo quod ille paterna sollicitudine eum de suis prauis moribus emendandis ausus admonere fuisset. Cum itaque adnauigasset in Franciam atque in ea per aliquot tempus moratus fuisset, adiit Hugonem Cluniacensem abbatem magni meriti uirum, quatinus ei querelas curarum suarum ingereret. Inter hec, cum de rege Willelmo sermo in medio uolueretur, ait abbas: “Proxima nocte illum uidi ante tribunal Domini ductum
Abbreviated transcription (Latin):
chesias mlt̾is munib ditabat ex alia ꝑte. hoc est ex animosa feritate cordis surgͥetis
dimpͥatiens a bellis cessare ñ ꝓot̾at. Et hoc est qd̾ ait m̾lius. Eit de duratõ in templis
nec acum gladioꝵ cessabit. Seguit᷑. uixoptiebit cau̾nas suas gͥmanidus dracho¬
qr ultio ꝓditõis euis suꝑueiẽt. Germanicũ drachonem uocat anglos. qͥ adanis sub
enutone deuicti atq subasti uix retm̃e potuer̃t possessiones ⁊ h̃itatõẽs suas. danis
omia pene occupantib atq obtinentib. Et hac illio inqͥt eueniet iusto iudice deo
ꝓditionis eoꝵ exagente uiidictam. ꝓnece uidel iuuenculi ⁊ innocentis eduardi
regis quẽ ut supͣdiximꝰ elfreda nou̾ca eiuõ fecit int̾ii: ut filiũ suũ edelredum su¬
hausto spũ ꝓpħi co ait. Quia ꝓ mortem fr̃o tui aspirasti ad regnũ. ñ delobit᷑ peccatã
Ignominiose mñs tue nͥ multo sangume miẜ orũ prouintialiũ. Et uenient suꝑ angliã

Expanded text:
clesias multis muneribus ditabat, ex alia parte, hoc est ex animosa feritate cordis sui, quietis inpatiens, a bellis cessare non poterat. Et hoc est, quod ait Merlinus: Erit deauratio in templis nec acumen gladiorum cessabit. Sequitquia ultio prodicionis eius superueniet. Germanicum draconem uocat Anglos, qui a Danis sub Cnutone deuicti atque subacti uix retinere potuerunt possessiones et habitationes suas, Danis omnia pene occupantibus atque obtinentibus. Et hoc illis, inquit, eueniet iusto iudice Deo proditionis eorum exigente uindictam, pro nece uidelicet iuuenculi et innocentis Eduardi regis, quem, ut supra diximus, Elfreda nouerca eius fecit interimi, ut filium suum Edelredum suhausto spiritu prophetico ait: “Quia per mortem fratris tui aspirasti ad regnum, non delebitur peccatum ignominiose matris tuȩ, nisi multo sangu
Abbreviated transcription (Latin):
de functo hardarco rege anglie fisio aũ Enutonis aecepit regnũ ⁊ tenuit uignii¬
q̃tuor annis. Ipo itrqi regnante. angli excussa ceruice sua de subiugo dano. . sub
naturali dño suo uigere tandom ac rospirare ceperũt. sed paulisper. qr post mor¬
tem ip̃ius a neustuensib .. a nor mannio subiugati ⁊ uieti. Amissa libtate ꝑpetuiã
ẜuitute subierunt. Et hoc est qd dicit uigebit᷑ tandem paulisꝑ. sed de cimato neu¬
gmanico deachom duis. diu̾sa suspicant᷑. nesaenteo quid loquant᷑ ⁊ de quib al¬
firment falsaa mendatia de corde suo cõmentantes net adcõrtatẽ hustorir ueau¬
rotes hec esgo ueritas. E delreduo stex anglorũ cũ se uideret suano danop oron
desfrecione suoꝵ naparen ẽe. Nec aduer sum ei conserre pedem auder et mu sirenma
posi defunctũdrest : Duo aut fili eius cũ matre mn nor mantiã remansert uieiuiro¬

Expanded text:
defuncto Hardaco, rege Angliȩ, filio autem Cnutonis, recepit regnum et tenuit .xxiiii. annis. Ipso itaque regnante, Angli excussa ceruice sua de sub iugo Danorum sub naturali domino suo uigere tandem ac respirare ceperunt. Sed paulisper, quia post mortem ipsius a Neustrensibus, id est a Normannis subiugati et uicti, amissa libertate, perpetuam seruitutem subierunt. Et hoc est, quod dicit: 28. Vigebit tandem paulisper, sed decimatio NeuGermanico draconi diuersi diuersa suspicantur nescientes, quid loquantur, et de quibus affirment falsa et mendacia de corde suo commentantes, nec ad ueritatem hystoriȩ recurrentes. Hec ergo ueritas: Edelredus, rex Anglorum, cum se uideret Suano Danorum regi defectione suorum imparem esse nec aduersum ei conferre pedem auderet auderet suppost defunctus est. Duo autem filii eius cum matre in Norman
Abbreviated transcription (Latin):
marm delcis pdicoo. indeliberatũ opistimo cũ ilso comitõ. quo te nsenore heun tuteti nenmore
pontes pserdun eã sli sacramentũ fecio de regui anglos successione post eduardi tl gonmer¬
qui mullo il satramento ligati nuste cont᷑ eum ꝙ patrie de fensione pugnabim. Sic enm
cã tua utrobiqꝙ in ꝓoatu nauigabit. qr aut uobis uincentib tumphabio. Aat uictos sieroit¬
edar sauns accõmodare consilus. existimans ingloriũ ⁊ ptite bite obr obit daica s ꝑreud¬
terga mider s oandauit dutem ille Wilło ꝓ Monachim quemdã. ut uel regno uix̃ coñditoos
discedes. uel sub eo regnaturꝰ teueret. ues spectante utiroꝙ entitu gsadio rem uentsauet ł corte
uinentibis tanden harolduo iac̃tu sigite cerebro miolito ꝓubui sla dico fadilis as qs isl suit¬
oua oer uioeiꝰ suã normãñ op iugo submi sit᷑. xdiło anctoriã poritũs suoo seyesiune i agui ficoar¬
pararu precexne. Corpus quog haroldi mat̾ illius remi sit. Sensum itaqi qbille ut oisto sces ar¬

Expanded text:
quo te inferiorem uirtute et numero putes, presertim cum illi sacramentum feceris de regni Anglorum successione post Eduardi regis morseris, qui nullo illi sacramento ligati iuste contra eum pro patrie defensione pugnabimus. Sic enim causa tua utrobique in portu nauigabit, quia aut nobis uincentibus triumphabis, aut uictos siue occicidam sanis accommodare consiliis, existimans inglorium et preterite uite obprobrium cuterga nudare. Mandauit autem illi Willelmus per monachum quendam, ut uel regno iuxta condiciones discederet, uel sub eo regnaturus teneret, uel spectante utroque exercitu gladio rem uentilaret, uel certe uincentibus, tandem Haroldus iactu sagitte cerebro uiolato procubuit. Illa dies fatalis Angliȩ fuqua ceruicem suam Normannorum iugo submisit. Willelmus uictoria potitus suos sepeliri magnifico apparatu precepit. Corpus quoque Haroldi matri illius remisit. Sensim Sensim Pf; se
Abbreviated transcription (Latin):
ullus uitecomes constabulariꝰ. Coronatorea uel alii balliui nostri teneant placita
Ialiquis tenens laicũ feodũ de nobis moriatur: et uicecomes uelballuus nͣrͣ ostendat
lrͣas nrͣas patentes de summonitõe nrͣa de debito/ qd̾ defunctus nobis debuit: licdat
omiti uel balliuo nr̃o aitachiare et inbremare cacelła de functi in laico feodo ad ualen¬
tiam illius debiti per uisum legaliũ hõmum. Itatñ qdꝰ nichil mn amoneatur doñ ꝑsolugͣ
nobis debitũ qd̾ dax fuit / et residiuũ relinqͣtur exetutorib ad facie nd̾ testam̃tũ defi-¬
uncti. Et si nichil nobis debeatur ab ip̃o om̃ia catella cedant defuncto. saluis ueori
sue et pus. suis rationabilib partib suis¬

Expanded text:
ullus vicecomes constabularius coronatores vel alii ballivi nostri teneant placita Si aliquis tenens de nobis laicum feodum moriatur et vicecomes vel ballivus noster ostendat litteras nostras patentes de summonicione nostra de debito quod defunctus nobis debuit liceat vicecomiti vel ballivo nostro attachiare et inbreviare catalla defuncti inventa in laico feodo ad valenciam illius debiti per visum legalium hominum ita tamen quod nichil inde amoveatur donec persolvatur nobis debitum quod clarum fuerit et residuum relinquatur executoribus ad faciendum testamentum defuncti et si nichil nobis debeatur ab ipso omnia catalla cedant defuncto salvis uxori ipsius et pueris racionabilibus partibus suis
Abbreviated transcription (Latin):
lindifarni humatũ a frẽ nũc dureliui ẽẽ dicit᷑ int̾ brachia sc̃ĩ cuchiberi. Osa ieliqui corpis cõ.
Regia oscͥcula uxor ethelredi. Regꝭ m̃tioĩ filia Regꝰ osum taritate patrui ducta bar donio mona¬
stlo suo qd̾ est in eegione ñtõꝵ ñ longe a lincosma ciuutate in ferre uellet: ic plunt cam mona¬
chi iudentes mortuo ꝗetẽ ossum q suꝑ eos bellico iure regnu acceꝑat. s noct inte pert ax
luc̾nam de celo suꝑ reliquias enissã ustro petierũt. qd ante ieiet̾ant Ibi ex cadenti sangͥne
renĩ nit̃ cespeł qͦͤ sanatꝰ ẽ sompes et ꝙ posti asfisũ simiosis d̃ fractib ignis uitabundãs effugit.
puliusculus lauature reliqͥar eius. ieode ĩpotes sanat. Enps qui recẽtem ꝯnuore susceꝑat:
Pocura sua spuitatẽ tribuit desꝑatis huus filius osuiti regnauit post eũ anniis. ⁊x ui.

Expanded text:
Cuthberti. Ossa reliqui corporis cum regina Ostricula uxor Regebredi regis Merciorum, filia regis Oswii charitate patrui ducta, Bardonio monasterio suo, quod est in regione Merciorum, non longe a Lincolnia civitate inferre vellet, expulerunt eam monachi, invidentes mortuo quietem ossium, quia super eos bellico jure regnum acceperat. Sed, nocte intempesta, per lucernam de coelo super reliquias emissam, ultro petierunt, quam ante rejecerant. Ibi ex cadenti sanguine reviruit cespes, quo sanatus est sonipes, et quem affixum sinuosis anfractibus ignis intabundus effugit. Pulviculus lavaturae reliquiarum ejus mentis impotes sanat. Stipes qui innocentem cruorem susceperat, lotura sua sanitatem tribuit desperatis. Hujus filius Oswinus regnavit post eum annis 27.
Abbreviated transcription (Latin):
In britannia
cuidam heremite mõstrata est muabl̃is q̃dam uisio ꝓ angl̃m de sc̃õ Io seph dec̾ione qui
corpus dñi de posuit de cruce et de catinõ illo illis ꝙ aspide in quo dñs ce nauit cũ disci
suis de qͦ ab eodem here mita descͥpta ẽ hystoria q̃ditit᷑ de gdali. siadal aũ ueł gra¬
dale gallice dicitur scucela lata ⁊ aliꝙͣtułit ꝙ funda in qͣ p̃ciose daipes cũ suo iure diui¬
tib solent apponi g̃dati dms mor sebius post aliũi in diũẜ or dib et dicit̃ uulgari noĩe

Expanded text:
in Britannia cuidam eremitae monstrata est mirabilis quaedam visio per angelum de sancto Joseph decurione, qui corpus Domini deposuit de cruce; et de catino illo sive paropside, in quo Dominus coenavit cum discipulis suis; de quo ab eodem eremita descripta est historia, quae dicitur de gradali. Gradalis autem sive gradale Gallice dicitur scutella lata, et aliquantulum profunda; in qua pretiosae dapes cum suo jure divitibus solent apponi gradatim, unus morsellus post alium in diversis ordinibus; et dicitur vulgari nomine
Abbreviated transcription (Latin):
niumbe s dipenda ñtõrum Rege ꝑmittit᷑. helynandus huiuis dextera młta ꝓ elo mosiat s sar¬
gitris hodie ꝙͦ cũ bi achio t᷑ cute ⁊ nerius in torrupta iacet: toto relinquo corꝑe in cines disso¬
suto. Extitata rebellione apenda Rege m̃torum cũ spe osualdus sratã eiluatam in peccore de¬
ret. ꝓ aĩabus fidelium suoꝵꝰ do̾ supplicabat. huiis defuniti brachia cũ maib ⁊ capite. in sacra¬
blio uictoris ira. de secla: ⁊ scipiti st̃ appensa. hrachia cum mãib. didluc iiuolata durant.

Expanded text:
 Hujus dextera multarum eleemosynarum largitrix cum brachio et cute et nervis incorrupta jacet, toto reliquo corpore in cineres dissoluto. Excitata rebellione a Penda rege Merciorum, ipse Oswaldus fraternam salutem in pectore gerens, pro animabus fidelium suorum Deo supplicabat. Hujus defuncti brachia cum manibus et capite insatiabilis victoris ira desecta, et stipiti appensa sunt; brachium cum manibus, adhuc inviolata durant.
Abbreviated transcription (Latin):
t mpan a tam ꝑnicioso er roze absolu̾et. ⁊ pudicaꝵ nnocentiã feminaꝵ ab inuista si¬
ber uuet in famia fecit̾ ut p̾fata mulier licet in hac ꝑte erronea ꝓudica ia casta
cellu lao. disereta diuisione. diffuso atq ifuso septem supradatõs ꝯmanos conaiperet

Expanded text:
et ipsam a tam pernicioso errore absolueret, et pudicarum innocentiam feminarum ab iniusta liet ipsam a tam pernicioso errore absolueret, et pudicarum innocentiam feminarum ab iniusta liberaret infamia, fecit ut prefata mulier – licet in hac parte erronea, pudica tamen et casta cellulas discreta diuisione diffuso atque infuso –, septem supradictos germanos conciperet
Abbreviated transcription (Latin):
senti loco a nob̃ sicut se offert occasio inseratur quom̾ uideb seytem fr ẽo istit. sonro
parentũ concbitu. uno mat̾e conceptu. uno mat̾o conorptu suscepti fiu̾nt. atꝙ
Uno ꝓtu uno die producci. Niunt enĩ qd̵ mat̾ eoꝵ cũ esset matrona noblis ⁊ pudica
humana tñ ignorantia in alias mulieꝵ erraret iudicio existiniano ⁊ concestano
nllam cĩno fenñarum duos simł aut plureo conapere posse uł ꝓare siberos .nis.
cũ tor diris carnale cõmertiũ huisset qͦt liberos ei cono ꝑtu eder e contigisset unde
ede mlłais in lienb quib tale aliqͥd ut sepe aca dit euẽsset male senciebat ł⁊ sicaud
erat ipsa falsea ꝑ suasione de cepta. sic eas falsis suspicionib falssis q cinianb infqitia¬
bati paopt̾ea deuo nature creator innocentie testis. cordiũ ⁊ sec̃po  nspescor faua

Expanded text:
senti loco a nobis, sicut se offert occasio, inseratur: quomodo uidelicet septem fratres isti uno senti loco a nobis, sicut se offert occasio, inseratur: quomodo uidelicet septem fratres isti uno parentum concubitu, uno matris conceptu suscepti fuerint atque uno partu, uno die producti. Aiunt enim, quod mater eorum, cum esset matrona nobilis et pudica, humana tamen ignorantia in alias mulierum erraret iudicio, existimans et contestans nullam omnino feminarum duos simul aut plures concipere posse uel parere liberos, nisi cum tot uiris carnale conmercium habuisset, quot liberos ei uno partu edere contigisset. Vnde et de multis mulieribus, quibus tale aliquid, ut sepe accidit, euenisset, male sentiebat, et sicut erat ipsa falsa persuasione decepta, sic eas falsis suspicionibus falsisque criminibus infamabat. Propterea Deus, nature creator, innocentie testis, cordium et secretorum inspector, ut
Abbreviated transcription (Latin):
gabio ⁊ porsenna consulib. Quoꝵ gabiũ ꝓͥliando ꝑemit᷑. porsennã cexit. Qrd̾ aũ ait̃
pastor eboracen seꝑtimꝰ in armoricano regno freguentabit᷑. scm Sansonem significat
uigio transfretauit in armoricanũ regnũ.idest m minorem britãniam in finib galliaꝵ
suꝑ lictus occeani sitam. ibi ꝙ in ciuitate dolis metiopolitanã sibi cachedrã collocauitͭ
Racsouius. paputias. pat̾nus. Wingalous. qͥm asiis ciuitatib eiusdem regni ordinati
sunt ⁊ egl̃iis dei prefecti. Et ħ est qd ait. Pastor eboraceỹ septimꝰ mn armorico rogno
fieq̃ntabit᷑. hos autẽ septem fr̃eo usq in hodiernũ ñ solum gens incola t̾re illius ẜ et fi-¬
nitime regiones septẽ britãme sanccos appellant. Et gm̃ ad ĩd locoꝵ duenmꝰ. non erit
improbũ. sires quedam mira ⁊ ãmiratoe que uulgata hoiũ narratõe refertur ꝓre¬

Expanded text:
Gabio et Porsenna consulibus. Quorum Gabium preliando peremit, Porsennam cepit. Quod autem ait: 40. Gabio et Porsenna consulibus. Quorum Gabium preliando peremit, Porsennam cepit. Quod autem ait: 40. Pastor Eboracensis septimus in Armorico regno frequentabitur, sanctum Sansonem significat, uigio transfretauit in Armoricum regnum – id est in Minorem Britanniam in finibus Galliarum, super litus occeani sitam – ibique in ciuitate Dolis metropolitanam sibi cathedram collocauit. Maclouius, Pabutual, Paternus, Wingalous, qui in aliis ciuitatibus eiusdem regni ordinati sunt et ecclesiis Dei prefecti, et hoc est, quod ait: Pastor Eboracensis septimus in Armorico regno frequentabitur. Hos autem septem fratres usque in hodiernum diem, non solum gens incola terrȩ illius, sed et finitimȩ regiones septem Britanniȩ sanctos appellant. 41. Et quoniam ad id locorum deuenimus, non erit improbum, si res quedam mira et admiratione digna, que uulgata hominum narratione refertur, pre
Abbreviated transcription (Latin):
eccl̃ias urbes ⁊ ꝯͥpida ꝙ totũ britãnie regnum de ꝗpłante religio est deleta it̾m. hoc est. sicut
pͥmũ in dieb hengisti ⁊ filioꝵ eius atq nepotũ. in insula britonũ pene ad nichilũ est redaca
Sic denuo in diebus gormundi euemet. Non solũ aũ. sed ⁊ pͥmarꝭ inqͥt sediũ transmictatio
erit. Primas sedes uocat tres archiepãtus lundonie uidel eboraci. atgi urbis legionũ
Quarͦ lundonie dignitas dorobniam idest cantuariã adornauit᷑. met᷑politana scil sede
illuc ꝑ augustinũ ab̃to gregorio Romano ꝓontifice mussũ tnsposita s locata. Sedc⁊
urbis legionum archiepc̃ metropolitane sedis. thronũ ayd meneuiam colsocauit. Est
aũ cheneuia ciuitas walie suꝑ mare demeticũ sita. At uͦ urbs legionũ ꝓpe mare sabri¬
num suꝑ oscam fluuiũ posita est. quã condidit᷑ ille melitus britonũ Rex. Belmus. ciuus
frat̾ brenniꝰ suit. qui cũ senonib gallis Romam obsedit᷑. et cepit᷑ i dieb assuen ⁊ hesterꝰ

Expanded text:
cclesias, urbes et oppida per totum Britannie regnum depopulante, religio est deleta iterum, hoc est, sicuti primum in diebus Hengisti et filiorum eius atque nepotum in insula Britonum pene ad nichilum est redacta, sic denuo in diebus Gormundi eueniet. Non solum autem, sed et primarum, inquit, sedium transmutatio erit. Primas sedes uocat tres archiepiscopatus: Londonie uidelicet, Eboraci atque Vrbis Legionum, quarum Londonie dignitas Doroberniam, id est Cantuariam, adornauit, metropolitana scilicet sede illuc per Augustinum, a beato Gregorio Romano pontifice missum, transposita et locata. Sed et Vrbis Legionum archiepiscopus metropolitane sedis tronum apud Meneuiam collocauit. Est autem Meneuia ciuitas Walie super mare Demeticum sita. At uero Vrbs Legionum prope mare Sabrinum super Oscam fluuium posita est, quam condidit inclitus ille inclitusfrater Brennius fuit, qui cum Senonibus Gallis Romam obsedit et cepit in diebus Assueri et Hester,
Abbreviated transcription (Latin):
dñ in carnatoid. ecee xłix. data hunc ⁊ inde ⁊ acceyta fide cepunt cũ hostib britonui ac̃a¬
cer pͣliara: ita ut seye eos necdum collato ꝓede infugam conũterent. Int̾ea hengistus non
aius acer ingenio quã asacer ñ presio mittit nũtios in germaniã nõ abnuente rege qui
cont busef suos adducent qui m oreu reu̾s. sunt. cũ. .xuiii. nauib elas militib psemis
fisia ipiuas uirgnie uocabulo romxem. cuius pulcritudo cũctis spectantib muraculo crent
Aduenencib ado ⁊ natior comuniuum ab hengisto in quo rex aderat iuitati. filia hengisti
iussu prus egressa de thalamo ciphun aureũ ꝓsenũ umo flexis genib offert regi. Dicens.
puessa ⁊ quid ip̃e debeat respondere. Cui ille uocauit te dñm regem ac salutauit Eu ausi¬

Expanded text:
data hinc et inde et accepta fide, ceperunt cum hostibus Britonum atrodata hinc et inde et accepta fide, ceperunt cum hostibus Britonum atrociter preliari ita, ut sepe eos necdum collato pede in fugam conuerterent. 12. Interea Hengistus, non minus acer ingenio quam alacer in prelio, mittit nuncios in Germaniam, non abnuente rege, qui contribules suos adducerent. Qui breui reuersi sunt cum .x. et .uiii. nauibus electis militibus plenis et filia ipsius uirgine, uocabulo Ronixem, cuius pulcritudo cunctis spectantibus miraculo erat. Aduenientibus adornatur conuiuium ab Hengisto, in quo et rex aderat inuitatus. Filia Hengisti, iussu patris egressa de thalamo, chiphum aureum plenum uino flexis genibus offert regi dicens: puella, et quid ipse debeat respondere. Cui ille: “Vocauit te dominum regem ac 9r salutauit. Tu au
Abbreviated transcription (Latin):
sunt m armoricũ regnũ. ne forte ⁊ ip̃i ꝓditõe uortegirui pari inuosuenturꝰ erumpua. Des
pieoitius rex cugnatꝰ eoꝵ benigne susapiens ut decebat tante indolio adolescentes regalit edu¬
cauiti  ditione dortegirni tanden diuilgata cõprouincialũ insulaꝵ ppłi insurreru domueñ¬
ꝙua sordesz̧idrq scoti. dii ssimyidc freguentib presio britanniant infestantes. ꝓdas e domlim
pignobises reportanteo. Qua nccitate cõpussus rex cõmunicato eytmatũ consillo mesit
segatos ss sermaniam qui sapones iurib palidos sedib uagos in insu lam nuitarent emolimẽa
militis rxteptunoio ab eio quor bella agerent ⁊ quoy saluti sudores suos impenden. Er ouo
quidm uenit n t̾b nauib songis ⁊ magnis manus quide ꝓua. ẜ que pauatatem suam uite
fulcret uuirib coren saret duçib hengisto e horso frẽ eius. Qui susceyti arege gongani a nc¬

Expanded text:
sunsunPudicius, rex cognatus eorum, benigne suscipiens ut decebat tante indolis adolescentes, regaliter educauit. 11. Prodicione Wortegirni tandem diuulgata conprouincialium insularum populi insurrexerunatque Scoti, dirissimis ac frequentibus preliis Britanniam infestantes predasque domum non ignobiles reportantes. Qua necessitate conpulsus, rex conmunicato optimatum consilio misit legatos in Germaniam, qui Saxones uiribus ualidos, sedibus uagos, in insulam inuitarent, emolumenta miliciȩ recepturos ab eis, quorum bella agerent, et quorum saluti sudores suos impenderent. Et primo quidem uenit in tribus nauibus longis et magnis manus quidem parua, sed que paucitatem suam uirtute fulciret, uiribus conpensaret ducibus Hengisto et Horso fratre eius. Qui suscepti a rege 8v
Abbreviated transcription (Latin):
nutriendos dõmisit. Qui perempto pr̃e cũ nec diui regno ydonei essent ut pote adhue ñ
cunio uor tegirnus corda ꝓcerum inclmauit ad constantem. ut eñ deposito scemate mona¬
chisi in regem erigent. Recusantib ꝯũ esũs oum contͣ fas coronare. Uortegirnus dyadena
ꝓpͥis manib uice epĩ capiti illius imposuit iuramento ab illo secrete ꝓrius accepto qd tortius
regmi admimnistrationem ꝓcuratõi illiu̾s cõmittet. Qd e fecit̃ ita ut constano solo nominẽ
Rex dicerot. illo ꝓ libitu om̃ia intus uel forio agente. Itaq cũ ꝑ cunctas urbes ⁊ oppida fideles
suos ĩ mumnitoib collocasset ⁊ neminem sibi in regno parem aspiceret constantẽ londonie n
thalamo suo a domescicas euas fecit int̾imi sicq nenĩe resistente regnũ arripuit. Tunc frẽd
constmitis p̾fati uidel auresus ambrosius ⁊ ut̃pandragon. clan a nutͥrorib suis delato

Expanded text:
nutriendos conmisit. Qui perempto patre cum necdum regno idonei essent utpote adhuc in nutriendos conmisit. Qui perempto patre cum necdum regno idonei essent utpote adhuc in cunis, Wortegirnus corda procerum inclinauit ad Constantem, ut eum deposito scemate monachili in regem erigerent. Recusantibus autem episcopis eum contra fas coronare Wortegirnus diadema propriis manibus uice episcopi capiti illius imposuit, iuramento ab illo secrete prius accepto, quod tocius regni administrationem procurationi illius conmitteret; quod et fecit, ita ut Constans solo nomine rex diceretur, illo pro libitu omnia intus et foris agente. Itaque cum per cunctas urbes et oppida fideles suos in munitionibus collocasset et neminem sibi in regno parem aspiceret, Constantem Londoniȩ in thalamo suo a domesticis eius fecit interimi sicque nemine resistente regnum arripuit. Tunc fratres Constantis, prefati uidelicet Aurelius Ambrosius et Vtherpendragon, 8r clam a nutritoribus suis delati
Abbreviated transcription (Latin):
succur sum est ⁊ rumẽ eccłias late patenti subuentum quo misere britonũ reliͥe seuitiẽ
extor nesiste preualerent. pͥmo oppssis ciuib ꝓuenit ꝑ aureliũ ambrosium demde ꝑ ut̃xan¬
uenenata potione extineto siccessit in regnũ fu̾ant em̃ fili constantini britonũ regus qũe
suprades coxtegi nus cũ eẽt osseoꝵ comes astotus mimis ⁊ potens ato in satiabili dimbutõt
aspiraret ad regnũ ut udael quocuĩq euentu sese i regem erigͥet dolo feat occada Iubornato
quodam milte qui m obsequio regis fu̾at. quiq eũ semotis ceteris in dirgultũ qͥedam uocans
quasi secretũ cũ eo colloquiũ hiturus ut nefandissimꝰ ꝓditor cultro ꝑemiti Reliquit dures
trs filios suꝑscites constantẽ yͥmogẽitum quen in monast̾io Amphibali obiconie mona¬
chum fecit ⁊ prefacos durelĩ ambrosiũ ⁊ ut̃panõgon quos Guitelmo londomar̃ drchienrõ

Expanded text:
succursum est et ruine ȩcclesiarum late patenti subuentum, quo misere Britonum reliquiȩ seuitie exterorum resistere preualerent, primo oppressis ciuibus prouenit per Aurelium Ambrosium, deinde per Vtherpenuenenata potione extincto, successit in regnum. 9. Fuerant enim filii Constantini Britonum regis, quem supradictus Wortegirnus, cum esset Wisseorum comes, astutus nimis et potens, atque insatiabili ambicione aspiraret ad regnum, ut uidelicet quocumque euentu sese in regem erigeret, dolo fecit occidi subornato quodam milite, qui in obsequio regis fuerat, quique eum semotis ceteris in uirgultum quoddam uocans quasi secretum cum eo colloquium habiturus ut nefandissimus proditor cultro peremit. 10. Reliquit autem tres filios superstites: Constantem primogenitum, quem in monasterio Amphibali Win7vtonie monachum fecit, et prefatos Aurelium Ambrosium et Vtherpendragon, quos Guitelino, Londoniarum archiepiscopo,
Abbreviated transcription (Latin):
debit. Amorte .n.caduallonis ꝑ centum ferme ⁊ qͥnqͣguita anos licet ñ nemorib waliaꝵ
delitescentes. Saxonib ꝙ subiecti. diras tỹ in eos freq̾nt̃ irruptioes faciebant. Quddau
adiunxit. ⁊ trecentis̃ annis infidebit᷑ ñ sunt diuidendi. ccͣcͣ. anni isti ap̾cedentib.c.s.
aumis. sed issi potiuo .cł. anu in trecentis cõprehendendi. Erecenti nempe Anm fuũt
Trecentis gͥ amis eneus pͥncepo .i. britonũ geno insedit hoc est sub iugo angloꝵ huiñsia¬
ta e subdita.in confusione ⁊ tristicia sedit. Sede̾ enim in scrpturis humban signi ficaito
⁊ tastar iux̃ illud. Suꝑ flumiã babiloms illic sedimuo ⁊ fleumꝰ d̾ r.sx. Et dno ad

Expanded text:
debit. A morte enim Caduallonis per.c. ferme et.l. annos licet in nemoribus Gwaliarum delitescentes Saxonibusque subiecti diras tamen in eos frequenter irruptiones faciebant. Quod autem adiunxit, et .ccc.tis annis insidebit, non sunt diuidendi .ccc.ti anni isti a precedentibus.cl. annis, sed illi potius .cl. anni in .ccc.tis comprehendendi. Trecenti nempe anni fueruTrecentis igitur annis eneus princeps, id est Britonum gens, insedit, hoc est sub iugo Anglorum humiliata et subdita in confusionȩ et tristicia sedit. ‘Sedere’ enim in Scripturis ‘humiliari’ significat et ‘tristari’ iuxta illud: Super flumina Babilonis illic sedimus et fleuimus,
Abbreviated transcription (Latin):
in obsi dionos nt̾ fectũ: deseruerant. ita mcolumen p̃uenisse. uust̾ium merlimi qd ei con¬
fecerar ignorantes. ad tases ergo rumores arri debat Rex ⁊ cũ hus u̾bis comit. san
amplex abatus diceus. Non equidem int̾ feccus sum seduiuo. ut cernis. doleo tñ onprdi
mei destiractõem ⁊ socioꝵ intitum. unde nob̃ timend est ne suꝑueiãt Rex nos ꝙ m eppido
isto intaipiat bo itaqr es obuian ⁊ cũ eo paciscar feduso cempona re nol dor radis
contingit  Egressuo itnꝙ petiu̾it ex̾citum. ⁊exuta fre gorlois in utpendesaton uordl̃

Expanded text:
in obsidione interfectum deseruerant, ita incolumem peruenisse, mysterium Merlini, quod ei conin obsidione interfectum deseruerant, ita incolumem peruenisse, mysterium Merlini, quod ei confecerat, ignorantes. Ad tales ergo rumores arridebat rex et cum his uerbis comitissam amplexabatur dicens: “Non equidem interfectus sum, sed uiuo, ut cernis. Doleo tamen opidi mei destructionem et sociorum interitum. Vnde nobis timendum est, ne superueniat rex nosque in opido isto intercipiat. Ibo itaque ei obuiam et cum eo paciscar fedusque conponam, ne nobis deterius contingat.” Egressus itaque petiuit exercitum et exuta specie Gorlois in Vterpend
Abbreviated transcription (Latin):
tium adores toto orbe famosum. Int̾ea cõꝑto ꝑ obsidionen⁊ regem ñ adesse. exc̃itus in con¬
sulte agens muros diruere aggredit᷑. ⁊ obsessum ducem ad ꝓlium ꝓuocare. Qui damy¬
nũ glorie ratus si lacesatus pedem confre diffug̾et associatus cõmilitonib suis egdit̃
for as: existimãs cum ꝓua manu tot armatis ante munitoem suau se facili negotio
posse resistere. Sed res in cont᷑riũ cessit̾. siam cũ ꝓugne aleam ⁊ incertos belli iactuo
fuiss ador tus. mn qͥmis it̾fectus est ip̃e. ⁊ eius socii om̃o ilico dissipati ⁊ oꝑpidum cap
opesꝙ int muente ñ equa lance diuise siguid qͥ ꝓlus pot̾at. ut assolet ysuo rapielus
Auib paccis uenerũt nuntii ad ygernam necem duas ⁊ obsidion.s euentũ indicantẽ
Sed cui sRegom in speciem gorlois inspexissenr. erubescentes amirabant᷑. ip̃m que

Expanded text:
tium adoreis toto orbe famosum. 26. Interea conperto per obsidionem regem non adesse, exercitus incontium adoreis toto orbe famosum. 26. Interea conperto per obsidionem regem non adesse, exercitus inconsulte agens muros diruere aggreditur et obsessum ducem ad prelium prouocare. Qui dampnum gloriȩ ratus, si lacessitus pedem conferre diffugeret, associatis conmilitonibus suis egreditur foras, existimans cum parua manu tot armatis ante munitionem suam se facili negotio posse resistere. Sed res in contrarium cessit. Nam cum pugne aleam et incertos belli iactus fuisset adortus, in primis interfectus est ipse et eius socii omnes ilico dissipati et opidum captum opesque intus inuente non equa lance diuise, siquidem qui plus poterat, ut assolet, plus rapiebat. Quibus peractis uenerunt nuncii ad Igernam, necem ducis et obsidionis euentum indicantes. Sed cum regem in speciem Gorlois inspexissent, erubescentes admirabantur ipsum, quem