comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dei scientia ꝑuicax: sensus malig¬
nus. respons io impudens: ce ex ħ
ipso solo etiam si aluid in caus a
non eẽt. homo morte dignios imꝰ:
quod ęstimare potuit. mulierem
sibi ininsidiis positam. & se artifi¬
cios a inductione circumuentũ.
atq scd̾m iusticiam se ñ meruisse
damnationis iudicium: qui non
suo appetitu.s suasu femine quã
dederat ei ds. ad p̃uarieationis
declinasset consensum. Immo il¬
lam nuditatem ꝑperam sibi illa¬
animaduersione. conqueri uide¬
batur: nec agi secum ordine eqͥta¬
tis: cum ipse qui dederat legem.
debuisset remouisse & scandalũ:
& reprehensionem. non in eum
qui ceciderat: s in eum debere re¬
fundi. qui casus posuerat instru¬
mentum. Hoc illa adam excusa¬
tio continere uidebat᷑. redarguẽs
dm̃ae contendens auisu seditioso
contra tranquillitatem & ueris¬
simam iusticiam dei.quȩ adhue
ad penitentiam in multa patien¬
tia reum expectabat: cum ipse
scđm durieram suam de cor im¬

Expanded text:
Dei scientia pervicax, sensus maligDei scientia pervicax, sensus malignus, responsio impudens, et ex hoc ipso solo, etiam si aliud in causa non esset, homo morte dignissimus: quod aestimare potuit mulierem sibi in insidiis positam, et se artificiosa inductione circumventum, atque secundum justitiam se non meruisse damnationis judicum, qui non suo appetitu, sed suasu feminae quam dederat ei Deus, ad praevaricationis declinasset consensum. Imo illam nuditatem perperam sibi illaanimadversione conqueri videbatur, nec agit secum ordine aequitatis, cum ipse qui dederat legem, debuisset removisse et scandalum et reprehensionem non in eum qui ceciderat, sed in eum deberet refundi qui casus posuerat instrumentum. Hoc illa Adam excusatio continere videbatur redarguens Deum, et contendens ausu seditioso contra tranquillitatem et verissimam justitiam Dei, quae adhuc ad poenitentiam in multa patientia reum exspectabat, cum ipse secundum duritiam suam et cor im
Abbreviated transcription (Latin):
non est consilium contra dñm. qͥ
comp̃hendit sapientes in astutia eoꝵ:
cui loquitur omnis conscientia.
& aperta sunt mentis archan&euiꝰ
intuitum. nec inferni chaos impe¬
dit: nec abysiꝰ obfundit. Uidebat qͥp¬
pe ipse miserum. nec tamen ab illo
uidebat᷑: s tantum audiebatur.
Mundo corde uidetur deus:a qͦ
beatifico aspect̾u. tollitur impius.
Audiendi ce respondendi. non ne¬
gatur effectus: quia in examinatio¬
ne causȩ. cum scđm districtionem
iusticiȩ. negotium agitur: necesse
est. quibus cunq tergiuersationib
lubrica industria abutatur: ut ex
ore suo.coram illo iudice reus qui¬
libet conuncatur. Mulier inqͥt.
quam dedisti mͥ: dedit michi de
fructu & comedi. Uelit nolit. fate¬
tur trans gressionem:s latenter
imponit creatoripondus peccati:
qui deceptionis aptauerat instru¬
mentum: ce quasi mus cipulam
in quã laberetur. solacium col¬
laterale tetenderat. Abhominan-¬
da suspicio. & aduersus bonitatẽ

Expanded text:
non consilium contra Dominum est, qui non consilium contra Dominum est, qui comprehendit sapientes in astutia eorum , cui loquitur omnis conscientia, et aperta sunt mentis arcana, cujus intuitum nec inferni chaos impedit, nec abyssus obfundit. Videbat quippe ipse miserum, nec tamen ab illo videbatur, sed tantum audiebatur. Mundo corde videtur Deus , a quo beatifico aspectu tollitur impius . Audiendi et respondendi non negatur effectus, quia in examinatione causae, cum secundum districtionem justitiae negotium agitur, necesse est quibuscunque tergiversationibus lubrica industria abutatur, ut ex ore suo coram illo judice reus quilibet convincatur. Mulier, inquit, quam dedisti mihi, dedit mihi de fructu, et comedi . Velit nolit, fatetur transgressionem, sed latenter imponit Creatori pondus peccati, qui deceptionis aptaverat instrumentum, et quasi muscipulam in quam collaberetur, solatium collaterale tetenderat. Abominanda suspicio et adversus bonitatem
Abbreviated transcription (Latin):
s mentis. Int̾rogatꝰ. latebrarum
causam ce confuisionis nuditatem
fatet᷑: cum amplius de ipso pecc̃o
quam de pena peccati. uerecund a¬
ri debuerit. Erubescebat qͥdem
de rebellione animi. de turtute
peccati. de irrepente tinea uolup¬
tatisls abundantiori pudore. fuꝑ
hoc asfici debuisset: quod ueste
nuptiali spoliatꝰ de illius conui¬
uii gloria. ligatis manib & pedi¬
bus. in tenebras ext̾iores p̃cipitari
meruerat. Tulerant p̃cedentes
uirtutes oꝑimenta dignitatum.
quibus ornabant adam dum
obediret deo: & relinquentes
spoliatum in medio transgresso¬
rem. contumelia asfecerunt. Iã
texebat miser folia mendacii:. c&
excusationis ordiens telam. non
confitebatur errorem: s quasi
sub tegien inuoluens arundini.
& intra suspensos telȩ diffundẽs
parietes: responsione cauillata. la¬
denter in auctorẽ. erroris causã
resftundebat a eulpam. Floscond
inquit me: eo quod nudꝰ eẽm. Uere

Expanded text:
sed mentis. Interrogatus latebrarum sed mentis. Interrogatus latebrarum causam et confusionis nuditatem fatetur, cum amplius de ipso peccato quam de poena peccati verecundari debuerit. Erubescebat quidem de rebellione animi, de virtute peccati, de irrepente tinea voluptatis; sed abundantiore pudore super hoc affici debuisset, quod veste nuptiali spoliatus de illius convivii gloria ligatis manibus et pedibus in tenebras exteriores praecipitari meruerat. Tulerant praecedentes virtutes operimenta dignitatum quibus ornabant Adam, dum obediret Deo, et relinquentes spoliatum in medio transgressorem contumelia affecerunt. Jam texebat miser folia mendacii, et excusationis ordiens telam, non confitebatur errorem, sed quasi subtegmen involvens arundine, et intra suspensos telae diffundens parietes, responsione cavillata, latenter in auctorem erroris causam refundebat et culpam. Abscondi, inquit, me, eo quod nudus essem . Vere
Abbreviated transcription (Latin):
& pęnitꝰ dissoluta: quia dep̃henso
in scelere. nec subsidium erat: nec
patebat effugium. Deambulabat
autem d̾s ad auram pꝰ meridiem.
cum uocaret adam: inuocatione
increpationem. in deambuilatiõe
migrationem significans: qͥa iam
tepescente caritatis feruore. ce ue¬
ritatis luce ad uesꝑam ignorantiȩ
ꝓpinquante. deserto homine. de
corde eiꝰ migrabat. de lento incessu
ꝓtrahens allocutionem. forsitan
ideo morabatur. & pedetemptim
accedebat: ut si compunctꝰ homo
in illo quantocunq spacio. cog¬
nos ceret facinus. & seipsum iu¬
dicans pęniteret: uel ex toto dimit¬
teretur flagicium: uel aliquid sta.¬
tueretur clementius inhumilia¬
tum. Nonut ait ambrosius. de
paradyso uoce corporea dominus
adam appellat: s uirtute qͥdam. &
prestantiore quam uox corporis
potest esse. oraculo: eo scilicet
modo. quo propħas alloquebat᷑:
uel ipse moyses clamasse legitur.:
cum nullus audiret᷑ sonus uocis.

Expanded text:
et penitus dissoluta, quia deprehenso et penitus dissoluta, quia deprehenso in scelere, nec subsidium erat, nec patebat effugium. Deambulabat autem Deus ad auram post meridiem cum vocaret Adam, in vocatione increpationem, in deambulatione migrationem significans, quia jam tepescente charitatis fervore, et veritatis luce ad vesperam ignorantiae propinquante, deserto homine de corde ejus migrabat, et lento incessu protrahens allocutionem forsitan ideo morabatur et pedetentim accedebat, ut si compunctus homo in illo quantocunque spatio cognosceret facinus, et seipsum judicans poeniteret, vel ex toto dimitteretur flagitium vel aliquid statueretur clementius in humiliatum. Non, ut ait Ambrosius, de paradiso voce corporea Dominus Adam appellat, sed virtute quadam et praestantiore quam vox corporis potest esse, oraculo eo scilicet modo quo prophetas alloquebatur, vel ipse Moyses clamasse legitur, cum nullus audiretur sonus vocis,
Abbreviated transcription (Latin):
perantiȩ erapula. ce quicquid mo¬
dum non habet. obsistit: iusticia
uͦ quia est omnium uirtutum cõ¬
uenientium in unum grata con¬
cordia. non ex reliquis uirtutibꝰ
s ex se ipsa agnos cit᷑: quia ipsa ẽ
pax. & totius unitas sc̃itatis: habẽs
in se & totum & singla: nec tam̃
in singulis tota.
onsummatis quȩ de paradi¬
so uel fonte uel fluuiis. nos
dicturos ꝓmisimus: ad adam reu̾ti
nos cogit ꝓpositum: qͥ ut diximus.
post peccatum ex ꝓpͥa nuditate c̃o¬
fusus ⁊ int alicuius glebe uł sco¬
puli crepidinem. a conspectu dei
carnis prurientis contumeliam
pauidus occultabat. Nec iam sola¬
illa confusio. mentem stupidam
stimulabat:. s iam fames ce sitis
&e frigꝰ. & reliquarum calamita¬
tum moles. miserum affligebant:
et hoc maxime. qͦd ipse iudice
cons cientia. int᷑ in omni amaritu¬
dine anxius tabescebat. Qͦd ubi
ad eum uox illa ꝑuenit. adamuͥ
es: consternata ẽ peccatrix anima.

Expanded text:
perantiae crapula, et quidquid moperantiae crapula, et quidquid modum non habet, obsistit, justitia vero, quia est omnium virtutum convenientium in unum grata concordia, non ex reliquis virtutibus, sed ex se ipsa agnoscitur, quia ipsa est pax et totius unitatis sanctitas, habens in se et totum et singula, nec tamen in singulis tota. Consummatis quae de paradiso, vel fonte, vel fluviis nos dicturos promisimus, ad Adam reverti nos cogit propositum, qui ut diximus, post peccatum ex propria nuditate confusus intra alicujus glebae, vel scopuli crepidinem, a conspectu Dei carnis prurientis contumeliam pavidus occultabat; nec jam sola confusio mentem stupidam stimulabat, sed jam fames, et sitis, et frigus, et reliquarum calamitatum moles miserum affligebant, et hoc maxime quod ipse judice conscientia, intus in omni amaritudine anxius tabescebat. Quod ubi ad eum vox illa pervenit: Adam, ubi es? consternata est peccatrix anima;
Abbreviated transcription (Latin):
tima dñatione. omnib suis imꝑat
affectionib. Omnia infrase con¬
spicit: nec ultͣ rationabiles metas.
etiam indulta transire ꝑmitcit.
Quarto loco eufrates ponit᷑. qui fe¬
cundus uł fructificans int̾pretat᷑.
Ipse est quem auxen eo qͦd foueat¬
& augeat: assyriorum & hebreors
uolumina nuncuparunt. Hic cõ¬
grue iusticie p̾fert insigne: eo quod
ipsa plurimum in genere huma¬
no fructificet. Nulla qͥppe uirtus
abrindantiores fructꝰ facit. quam
iusticia & ȩquitas: quȩ magis aliiˢᷤ
quam sibi ꝓdest: utilitates suas
negligens: communia emolum̃ta
p̃ponens. Nec dictum ẽ de hoc flu¬
uio qͥ iusticie adaptat᷑. contͥ quid
uadat: aut quam terram circueat.
Iusticia enim ad om̃s animȩ par¬
des ꝑtinet: qͥa ipse est ordo & eqͥtas
animȩ. qua sibi tria ista concor¬
diter copulantur. Reliqua qͥipe
in suis cursib elaborant: qͥa pru¬
dentiȩ stat ex aduerso malicia. ce
fortitudini incontinentia. ⁊ tem¬

Expanded text:
tima dominatione, omnibus suis imperat tima dominatione, omnibus suis imperat affectionibus. Omnia infra se conspicit, nec ultra rationabiles metas etiam indulta transire permittit. Quarto loco Euphrates ponitur qui fecundus vel fructificans interpretatur. Ipse est quem Auxen, eo quod foveat et augeat, Assyriorum et Hebraeorum volumina nuncuparunt. Hic congruae justitiae praefert insigne, eo quod ipsa plurimum in genere humano fructificet. Nulla quippe virtus abundantiores fructus facit, quam justitia et aequitas, quae magis aliis quam sibi prodest, utilitates suas negligens, communia emolumenta praeponens. Nec dictum est de hoc fluvio, qui justitiae adaptatur, contra quid vadat, aut quam terram circumeat. Justitia enim ad omnes animae partes pertinet, quia ipse est ordo et aequitas animae, qua sibi tria ista concorditer copulantur. Reliqua quippe in suis cursibus elaborant, quia prudentiae stat ex adverso malitia, et fortitudini incontinentia; et tem
Abbreviated transcription (Latin):
Tercius fluuius est tygris. qui
uadit contra assyrios: ce signifi¬
cat temꝑantiam: quȩ resistit
libidin. multum prudentiȩ consi¬
liis aduersanti. Tygris quippe. ue¬
lox int̾ptat᷑: in quo. ipsus temꝑ¬
antiȩ alacritas intelligrt᷑. Assyrii
qͥppe: dirigentes lingua latina so¬
nant. Uide. quã uelocit̾ qui temꝑ¬
ans est. ꝑ dirigentium regna ela¬
bitur: quam directa sit temꝑantie
ui a cui nicħ quod impediat oceͣ¬
rit. Omnia licent ait apłs: sed ñ
omnia expediunt. Omnia licent:
s ego sub nullius redigar potesta¬
te. Temꝑantia. nec ad illicita res¬
picit: s ꝑ ipsa licita. in neutrã par¬
tem declinans. regia uia incedit.
Hȩc nec tangit spurcicias. nec ad
aliquam inhonestatem accedit:
indignat᷑ ad uoluptatis mentio¬
nemnaus eat ad olfactum. Non
querit tenebrosas creyidines. ad
impudica cubilia: nec theatrales
fornces. ad turpia ꝑpetranda. Int̾
sese colligit. uictrix sui ipsiꝰ: &e legi¬

Expanded text:
Tertius fluvius est Tygris qui Tertius fluvius est Tygris qui vadit contra Assyrios, et significat temperantiam quae resistit libidini multum prudentiae consiliis adversanti. Tygris quippe velox interpretatur, in quo ipsius temperantiae alacritas intelligitur. Assyrii quippe dirigentes lingua Latina sonant. Vide quam velociter qui temperans est per dirigentium regna clabitur, quam directa sit temperantiae via, cui nihil quod impediat occurrit. Omnia licent, ait Apostolus, sed non omnia expediunt. Omnia licent; sed ego sub nullius redigar potestate . Temperantia nec ad illici a, nec ad licita respicit; sed et per ipsa licita in neutram partem declinans regia via incedit. Haec nec tangit spurcitias, nec ad aliquam inhonestatem accedit, indignatur ad voluptatis mentionem, nauseat ad olfactum. Non quaerit tenebrosas crepidines ad impudica cubilia, nec theatrales fornices ad turpia perpetranda. Intra sese colligit, victrix sui ipsius et legi
Abbreviated transcription (Latin):
tinentia instruuntur. Antequã
ꝓpositionis panes edendos. sacer-¬
dos dauit concedat: utrum con¬
tinuerit & mundus sit. diligent̾
inquirit. Aruerat torrens forti¬
dudinis.iam desiccatis plebis is¬
raeliticȩ fȩcib.cum thurifican¬
tes beelphegor. & idolis mitian¬
tes. madianttarum amplexib
captiuas animas sũmiserunt: p̃¬
uaricationis apostasiam ꝓp̃cio
turpitudinis p̃tendentes. Nec
defuit zeli fortitudo. infremente
ꝑ sp̃m dei finee sacerdote: qͥ illiꝰ
impudentiȩ ultor. adulterum si¬
mul cumscorto. in ipsis natibus
pugione immer so. ꝑ illiꝰ fedi com¬
mertii fabricam.una imp̃ssione
trans fodit. Et ilico quietrit quas¬
satio: & tt̃m ad canalia suaͬ geon
reuersus.non ẽ indignatus. nec ab¬
iurauit beneficium: eo quod eẽnt
immo fuissent p̃dicti uiri echio¬
pes. id est uiles. s it̾m sparsum re¬
collegit exercitumtae de infirmiꝰ
sanitati restitutis. sursum mul¬
tifariam celebrauit uictoriam.

Expanded text:
tinentia instruuntur . Antequam tinentia instruuntur . Antequam propositionis panes edendos sacerdos David concedat, utrum continuerit, et mundus sit diligenter inquirit . Aruerat torrens fortitudinis, jam desiccatis plebis Israeliticae faecibus, cum thurificantes Beelphegor et idolis initiantes Madianitarum amplexibus captivas animas submiserunt, praevaricationis apostasiam pro pretio turpitudinis praetendentes. Nec defuit zeli fortitudo in fremente per spiritum Dei Phinee sacerdote, qui illius impudentiae ultor adulterum simul cum scorto in ipsis natibus, pugione immerso per illius foedi commercii fabricam una impressione transfodit . Et illico quievit quassatio, et iterum ad canales suos Gehon reversus non est indignatus, nec abjuravit beneficium, eo quod essent, imo fuissent praedicti viri Aethiopes, id est viles; sed iterum sparsum recollegit exercitum, et de infirmis sanitati restitutis rursum multifariam celebravit victoriam.
Abbreviated transcription (Latin):
nis petulantiam sepeliret. Hȩc
castitatis uirtꝰ. in qua summa for¬
titudine & totis opꝰ est uiribus.
ꝑ ȩthiopiam quȩ uilitatem signi¬
ficat. fluit: quia uilissimȩ car¬
nis nr̃ȩ extinguit incendium: &
lauans sordes turpitudinum. re¬
sumpta uirtute. ad integritatem
reuocat inquinatum. Quã nigra
est. passionum exusta ardoribus
pellis peccantium: quam uilis ca¬
ro. quȩ se feditatis facit mancipiũ.
& omnium immundiciarum sen¬
tinam. Quam uilis facta es: ite¬
rans uias tuas. Hoc ad ꝑsonam
peccatorum dictum ꝑ ꝓpħam. in¬
telligimus: qͦs utiq execrabiles
constat ẽẽ &e uiles ꝓpt̾ lenocinii ob¬
scenitatem. cui se impudenter pro¬
stituunt: & animam quȩ deitem¬
plum erat. contumeliose sp̃u sco
repulso.fetoris ꝓstibulũ. imm o
ipsius sathanȩ lupanar constitu¬
unt. Hec fortitudo eorum est. qͥ
ad immolandum agnum de po¬
pulis segregant᷑: qui antequam
legem in syna accipiant. de cõ¬

Expanded text:
nis petulantiam sepeliret. Haec nis petulantiam sepeliret. Haec castitatis virtus in qua summa fortitudine et totis opus viribus est, per Aethiopiam quae vilitatem significat, fluit, quia vilissimae carnis nostrae exstinguit incendium, et lavans sordes turpitudinum resumpta virtute ad integritatem revocat inquinatum. Quam nigra est passionum exusta ardoribus pellis peccantium! quam vilis caro quae se foeditatis facit mancipium, et omnium immunditiarum sentinam! Quam vilis facta es iterans vias tuas, hoc ad personam peccatorum dictum per prophetam intelligimus, quos utique exsecrabiles constat esse et viles propter lenocinii obscenitatem, cui se impudenter prostituunt, et animam, quae Dei templum erat, contumeliose Spiritu sancto repulso, foetoris prostibulum, imo ipsius Satanae lupanar constituunt. Haec fortitudo eorum est, qui ad immolandum agnum de populis segregantur, qui antequam legem in Sina accipiant, de con
Abbreviated transcription (Latin):
nitiomis: uia ꝑuentionis. Sedolo¬
cor geon ab illo paradysi fonte egre¬
ditur. Hic ẽ nilus qui notissimo
cursu egyptum cingens. exundatio¬
nibus annuis. certis temporibus
& mensuris. uisitator munificus
uniũsȩ regioni illabit᷑: & dilectus
maritꝰ agriculturȩ illiꝰ gremio.
commixtione optata. ñ tam solũ
quam arbusta fȩcundat. Signifi.¬
cat hoc nomen: uel pectꝰ. uel hia¬
tum. fortitudo. scđdm nominum
int̾ytationem fluuiꝰ iste accipte̾:
quia robur in pect̾ore maxime
constat. Iuxta hc̃ fluuium:filii
isrł in ȩgypto constituti. pͥmimm
de esu agni acceꝑe p̃ceptum. S ce
de lumbis succingendis ꝓmul¬
gata ẽ cautio᷑ qͥa expeditos et̃ opor¬
tebat. diuinis obsequiis mancipa¬
tos: nec holocaustorum sollemma
ab impuris agi decebat. Opus qͥp¬
pe erat fortitudine. ad renes stͥn¬
gendos: ut castitas qͣsi qͥdam
hiatꝰ terrȩ. om̃s absorberet corꝑis
passiones: ce intra se omnem car¬

Expanded text:
nitionis, via perventionis. Secundo lonitionis, via perventionis. Secundo loco Gehon ab illo paradisi fonte egreditur. Hic est Nilus qui notissimo cursu Aegyptum cingens exundationibus annuis certis temporibus et mensuris visitator munificus universae regioni illabitur, et dilectus maritus agriculturae illius gremio commistione optata non tam solum, quam arbusta fecundat. Significat hoc nomen vel pectus, vel hiatum. Fortitudo secundum nominum interpretationem, fluvius iste accipitur, quia robur in pectore maxime constat. Juxta hunc fluvium filii Israel in Aegypto constituti, primum de esu agni accepere praeceptum. Sed et de lumbis succingendis promulgata est cautio, quia expeditos esse oportebat divinis obsequiis mancipatos, nec holocaustorum solemnia ab impuris agi decebat. Opus quippe erat fortitudine ad renes stringendos, ut castitas, quasi quidam hiatus terrae, omnes absorberet corporis passiones, et intra se omnem car
Abbreviated transcription (Latin):
ipoa quȩ adhuc in spe ẽ delibatio
denunciat quantȩ excellentiȩ
futura sit. illius głȩ plenitudo.
Inuenit᷑ quippe uł in ipsoflumi¬
ne ul in t̾ra euilath quam p̾t̾flu¬
it. obtimum aurum: &e carbun¬
culus. & lapis prassinus. Sane
in prudentia quȩ est ipsiꝰ con¬
templatio ueritatis. quam quia
nemo potest eloqͥ. ideo potꝰi eam
concipit quam parit: aurum ẽ.
id est purgatiss ima recte uitien¬
di disciplina: quȩ abomnibus
t̾renis sordibus quasi excoct̾a. ni¬
tes cit. Habet &e carbunculum:
cuiꝰ fulgor nocte non uincitur:
qͥa uieritas nulla falsitate fuscat᷑.
Habet &e laproem prassinum: Idẽ
semꝑ uirentis et̾nitatis intuitum:
& uitȩ ꝑpetuȩ immarces cibilem
statum. Est gͥ physon qui ẽ oris
cominutatio. ꝓpt̾ causas quas di¬
ximus. pͥmo loco qͣsi necessaria ad
intelligendum. ad discernendum.
ad standum. ad resurgendum.
ad manendum. prudentia. inqͣ ẽ
disciplina rectitudinis: u̾itas ag¬

Expanded text:
ipsa, quae adhuc in spe est, delibatio ipsa, quae adhuc in spe est, delibatio denuntiat quantae excellentiae futura sit illius gloriae plenitudo. Invenitur quippe vel in ipso flumine, vel in terra Hevilath, quam praeterfluit optimum aurum, et carbunculus et lapis prasinus. Sane in prudentia, quae est ipsius contemplatio veritatis, quia quam nemo potest eloqui, ideo potius eam concipit quam parit, aurum est, id est purgatissima recte vivendi disciplina, quae ab omnibus terrenis sordibus quasi excocta nitescit. Habet et carbunculum, cujus fulgor nocte non vincitur, quia veritas nulla falsitate fuscatur. Habet et lapidem prasinum, id est semper virentis aeternitatis intuitum, et vitae perpetuae immarcessibilem statum. Est igitur Phison qui est oris commutatio propter causas quas diximus primo loco, quasi necessaria ad intelligendum, ad discernendum, ad standum, ad resurgendum, ad manendum prudentia, in qua est disciplina rectitudinis, veritas ag
Abbreviated transcription (Latin):
ante tempꝰ incendia sua gehenna
p̃parat: & ad lacerandam peccatͥcẽ
carnem. uermes horribiles:⁊ ter¬
ribilia demonum monstra. dentes
ieiunos exacuunt. Hos int̾im sti¬
mulos. has uepres. uoluptuos a
modo patitur p̃sens felicitas:s
adulatur sͥ. & spe mcerta blandi¬
tur: prolongans iniquitatem. &
extendens maliciam: donec subito
ueniat finis & culpȩ & uitȩ : &
sit infinita pęnarum exactio pro
scelere. At sc̃ĩ quorum uitam in
derisum &e in similitudinem imꝓp¬
ĩ ȩstimabat mundana dementia ÷
quorum luctꝰ & ieiunia uidebant᷑
insania: linguis ardentibus. ce mͦ
saginatis faucib. nec stillam refri¬
gerantem infundent: s manebit
utrorumq ꝓ meritis. immobilis
&e fixa sententia. Ideoq luctꝰ eoꝵ.
etiam in uita p̃senti ñ celestis est¬
expers lȩticiȩ. nec consolatione ca¬
ret diuina: quȩ utiq in conscien¬
dia pacem ce głam. & in ꝓuentu
ampliꝰ gaudium ꝓtestatur: cuius

Expanded text:
ante tempus incendia sua gehenna ante tempus incendia sua gehenna praeparat, et ad lacerandam peccatricem carnem vermes horribiles, et terribilia daemonum monstra dentes jejunos exacuunt. Hos interim stimulos, has vepres voluptuosa modo patitur praesens felicitas, sed adulatur sibi, et spe incerta blanditur prolongans iniquitatem, et extendens malitiam, donec subito veniat finis et culpae et vitae, et sit infinita poenarum exactio pro scelere. At sancti quorum vitam in derisum et in similitudinem improperii aestimabat mundana dementia, quorum luctus et jejunia videbantur insania, linguis ardentibus et modo saginatis faucibus stillam refrigerantem infundent; sed manebit utrorumque pro meritis immobilis et fixa sententia. Ideoque luctus eorum, etiam in vita praesenti non est coelestis expers laetitiivina: quae utique in conscientia pacem, et gloriam, et in proventu amplius gaudium protestatur, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
sapiens in omnibus nouissima
sua commeniorans. ante mortẽ
causȩ suȩ dictat iudicium: ⁊ qͥsi
iam psente caclauere. fodit sepul¬
chrum. siangentium multitudo
& subsequitur & p̃cedit: quia ⁊ de
pt̾itis & de p̾sentib multum est qͦd
seipsum quisꝙ eraminans lugeat.
ubi totauita aduersus peccatum
clamat: & ut aliquro amplius in¬
feram: nec ab illusionib ipsa st̃
somnia aliena. Inter huiꝰmodi
meditationum circuitꝰ. inter la¬
crimas. quas contͥti sp̃s turbo ef¬
fundit: quasi ex matutino rore pingues¬
cit deuotio. mundat᷑ intentio: &
fruetificat. contemplationi diui¬
nȩ affixa. fecunda oratiõ. Nulla ẽ
omnino comparatio int̾ luctꝰ seõꝵ
& gaudia reproborum:quia hec
carnalis ꝓsꝑitas. semꝑ auspicatur
supplicia: &e corrosꝰ animus flagi¬
tiorum aculeis. a flãmarũ ultri.¬
cium exustione formidat. Nulla
pacis ueritas: nulla ueri gaudii.
in trangressorum corde tranqͥlli¬
tas: in quorum cons cientis. iam

Expanded text:
sapiens in omnibus novissima sapiens in omnibus novissima sua commemorans ante mortem, causae suae dictat judicium, et quasi jam praesente cadavere fodit sepulcrum. Plangentium multitudo et subsequitur et praecedit, quia et de praeteritis, et de praesentibus multum est quod seipsum quisque examinans lugeat, ubi tota vita adversus peccatum clamat, et ut aliquid amplius inferam, nec ab illusionibus ipsa sunt somnia aliena. Inter hujusmodi meditationum circuitus, inter lacrymas quas contriti spiritus turbo effundit, quasi ex matutino rore pinguescit devotio, mundatur intentio, et fructificat contemplationi divinae affixa fecunda oratio. Nulla est omnino comparatio inter luctus sanctorum et gaudia reproborum, quia haec carnalis prosperitas semper auspicatur supplicia, et corrosus animus flagitiorum aculeis a flammarum ultricum exustione formidat. Nulla pacis veritas, nulla veri gaudii in transgressorum corde tranquillitas, in quorum conscientiis jam
Abbreviated transcription (Latin):
seruorum dei ꝑficit᷑ & augetur:⁊
ex luctu compunctionis. deuotio
sc̃a gaudium coneipit. Circuit
penitens:&e ꝑ intimos anime suȩ
recessus. sparsa congerit: & fasces
alligat admissorum. Circuitus
contra circuitum: qͥa flexibile
corpꝰ girat draco uolubilis: & per¬
plexis innodationib. uagos &
improuidos usq in laberintum
impellit: & immersos tenebris.
in desꝑationis abysstim conelu-¬
dit. Ouinia. mens diuino timo¬
re compucta discutit & retraẽ¬
tat: luget in pegrinationis huiꝰ¬
exilio. temptationib exposita &¬
erumnisplorat. quia ignorat &e
errat: qͥa concupiscit & tabescit:
quia non bonum quod uult. hoc
agit: s malum quot odit. hoc ef¬
ficit. Necqͣ mutabilis & instabił
ꝑmania rapit᷑. quia fragilis &
corruptibilis carnis sarcina aggͣ¬
uatur. Quocunq se uerterit.
luctus causa occurrit: a sic̃ fit
cum libitinarii efferunt funera.
cum ꝓsequens agmen lugubri
conclamatione commoritur.ita

Expanded text:
servorum Dei perficitur et augetur, et servorum Dei perficitur et augetur, et ex luctu compunctionis, devotio sancta gaudium concipit. Circuit poenitens, et per intimos animae suae recessus sparsa congerit, et fasces alligat admissorum. Circuitus contra circuitum, quia flexibile corpus gyrat draco volubilis, et perplexis innodationibus vagos et improvidos usque in labyrinthum impellit, et immersos tenebris in desperationis abyssum concludit. Omnia mens divino timore compuncta discutit et retractat, luget in peregrinationis exsilio tentationibus exposita et aerumnis; plorat, quia ignorat, et errat, quia concupiscit; et tabescit, quia non bonum quod vult, hoc agit, sed malum quod odit, hoc efficit. Flet quia mutabilis et instabilis per inania rapitur, quia fragilis et corruptibilis carnis sarcina aggravatur. Quocunque se verterit, luctus causa occurrit, et sicut sit cum libitinarii efferunt funera, cum prosequens agmen lugubri conclamatione commoritur, ita
Abbreviated transcription (Latin):
sam. coram hominib ratione. corã
deo ⁊elo &e constantia allegamus.
Sic t̾ram euilath quȩ luctum t
partum significat. sapientia cir¬
cuit: quia cum omnis ereatura.
usq adhuc ingemis cat ⁊ partu¬
riat: non est sapientis. hylaresc̾e
in locoformidinis: neq ibi quert̾
cubiełm pacis. uͥ ẽ toreular dolo¬
ris. Non inuenit᷑ prudentia in
terra eorum qui uiuunt suauit̾.
sic̃ iob ait: qͥppe in locis humen¬
tibus & secreto ealami. sub umbra
dormiens sathanas commoratur.
lanem artum &e aquam bretem.
p̃dicat ysaias: & dauid ex ũbo dei¬
Inmulta sapientia. multa indig.¬
natio: & qui apponit scientiam ap¬
ponit dolorem: quia uere adu̾sus
uanitatum amplexus semperin-¬
dignans ratio colluctat᷑: & laborat
scĩmonia. ne adulatione titillato¬
ria mentis integritas corrumpał.
Nullus in hoc labor est. effemina.¬
tis & mollibus: qui ultro se adom¬
nem diuaricant corruptelam. In
temptationum infirmitate. uirtꝰ

Expanded text:
sam coram hominibus ratione, coram sam coram hominibus ratione, coram Deo zelo et constantia allegamus. Sic terram Hevilath quae lutum vel partum significat, sapientia circuit, quia cum omnis creatura usque adhuc ingemiscat, et parturiat , non est sapientis hilarescere in loco formidinis, nec ibi quaerere cubiculum pacis, ubi est torcular doloris. Non invenitur prudentia in terra eorum qui vivunt suaviter, sicut Job ait; quippe in locis humentibus et secreto calami sub umbra dormiens Satanas commoratur. Panem arctum et aquam brevem praedicat Isaias , et David ex verbo DeiIn multa sapientia, multa indignatio, et qui apponit scientiam apponit dolorem , quia vere adversus vanitatum amplexus semper indignans ratio colluctatur, et laborat sanctimonia, ne adulatione titillatoria mentis integritas corrumpatur. Nullus in hoc labor est effeminatis et mollibus, qui ultro se ad omnem divaricant corruptelam. In tentationum infirmitate, virtus
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiȩ illuminati. sp̃uales effi¬
cimur. Unde apłs. Non prius quod
sp̃uale. s qͦd animale: deinde quod
sp̃tiale. Mutamus gͥ os: ce purgatiᷤ
illo ꝓpħico carbone labiis. ñ erubes¬
cius s p̃dicamus imꝑꝑium cru¬
cisꝰ: nec irridemus siẽ uani phylo¬
sophi. qͦd uerbum factum est caro:
s głamur in humilitate ommpo¬
tentis dei: certi qͥa sic̃ eiꝰ unit fumꝰ
ꝑsone: i tauniemur & głȩ. Exunnus
ueterem hominem. ce induimus
nouum: mutamꝰ pellem peccati:
a succincti mundiciȩ baltheo cur.¬
rimus ex pediti. Mutamus os.⁊ ipsi
quȩ ꝓbauimus condemnamus: &
in nos ipsos seuerissimi uidiess ara¬
nitatum & uoluptatum consuetu¬
dines ꝓscribimus & delemus. Ira¬
cimur & indignam᷑: quod tales ali¬
quando fuimus. quales nos sine
horrore &e tormento non possumꝰ
reminisci. Mutamus os. cum se¬
pultis uitiorum monstris. quas:
resurgentes ex mortuis. abdicamꝰ
quod uolumus: & ueritatis cau¬

Expanded text:
sapientiae illuminati, spirituales effisapientiae illuminati, spirituales efficimur. Unde Apostolus: Non prius quod spirituale: sed quod animale, deinde quod spirituale . Mutamus igitur os, et purgatis illo prophetico carbone labiis, non erubescimus, sed praedicamus improperium crucis, nec irridemus sicut vani philosophi, quod Verbum factum est caro, sed gloriamur in humilitate omnipotentis Dei, certi quia sicut ejus uniti sumus personae, ita uniemur et gloriae. Exuimus veterem hominem, et induimus novum, mutamus pellem peccati, et succincti munditiae baltheo currimus expediti . Mutamus os, et ipsi quae probavimus condemnamus, et in nos ipsos severissimi judices vanitatum et voluptatum consuetudines praescribimus et delemus. Irascimur et indignamur quod tales aliquando fuimus, quales nos sine horrore et tormento non possumus reminisci. Mutamus os, cum sepultis vitiorum monstris, quasi resurgentes ex mortuis abdicamus quod volumus et veritatis cau
Abbreviated transcription (Latin):
pit &e temꝑantia. Ex his cardinali¬
bus bonis. subalt̾nis discursib.
riuuli ce minoris fame fontes. secre.¬
tis meatib omnem aridam imbuunt:¬
& ex harum torrente uirtutum totũ
nascit᷑. unde homo ꝓficit & mundat᷑
Omnis intellectꝰ rationis. &e mentis
discretio. sub sapientia militant:
omnisq actio ordinata. & m̃sura ⁊
pondus. & omnis equitas. ad iustici¬
am se inclinant. Honestas morum
ex temꝑantia: ex fortitudme uͦ. pati¬
entia nas cit᷑: & item ex his. sub di¬
uisionib innumeris series grãrum.
multiplicib uoluminib ꝑ diũso¬
ria animȩ illabit᷑: neq ista diffu¬
sio ꝑpetius ex undationib minuit᷑.¬
sed auget᷑. Physon itaq qͥ ẽ oriᷤ com¬
mucatio sig̾cat sapĩam uł pruden¬
tiam. ut diximus: quȩ eireuit om¬
nem t̾ram eui lath: qͥa uere. hoc pru¬
dentiȩ opꝰ ẽ. mutare ⁊ conu̾tere irra-¬
tionabiles & animales homines. in
cognitionem di ce laudem. An¬
males enim nascim᷑: s ꝑ doctͥnam

Expanded text:
pit et temperantia. Ex iis cardinalibus bonis sub alternis discursibus, rivuli et minoris famae fontes, secretis meatibus omnem aridam imbuunt, et ex harum torrente virtutum totum nascitur, unde homo proficit et mundatur. Omnis intellectus rationis, et mentis discretio sub sapientia militant, omnisque actio ordinata, et mensura et pondus, et omnis aequitas ad justitiam se inclinant. Honestas morum ex temperantia, ex fortitudine vero patientia nascitur, et item ex iis subdivisionibus innumeris series gratiarum multiplicibus voluminibus per diversoria animae illabitur, neque ista diffusio perpetuis exundationibus minuitur, augetur. Phison itaque qui est oris commutatio significat sapientiam vel prudentiam, ut diximus, quae circuit omnem terram Hevilath, quia vere hoc prudentiae opus est, mutare et convertere irrationabiles et animales homines in cognitionem Dei, et laudem. Animales enim nascimur, sed per doctrinam
Abbreviated transcription (Latin):
etiam deuotos: frequentius
uos sua uisitatione dignet᷑ ce
dieat. Ibomͥ ad montem myr¬
re: & ad collem thuris. Uidet᷑
tamen sermo iste ꝓpħia huiꝰ eẽ
diei. ꝑ salomonem olim p̃diẽ
ta: ꝑ iħm hodie impleta. Ho¬
die nanq uenit in illum abt¬
montem non mͦ myrre ce thu¬
ris. s & omnium aromatum:
dico autem uirginem uirgi¬
num. omnium plenam gr̃a¬
rum: int̾ quas tamen p̃cipu¬
e ñ fallor redolebat sponso
myrra castitatis. & thꝰ pietatis.
Odor iste fr̃s mei suꝑ omnia aro¬
mata: odor iste dominum ma¬
iestatis de excelsis attrahit &
inuitat. ut inclinet cȩlos ⁊ des¬
cendat: sicut ꝓbat dies hec eũ
altissimus angło misso de celis

Expanded text:
quentius vos sua visitatione dignetur, et dicat: Ibo mihi ad montem myrrhae, et ad collem thuris . Videtur tamen sermo iste, prophetia hujus esse diei, per Salomonem olim praedicta, per Jesum hodie impleta. Hodie namque venit in illum monmontem non modo myrrhae et thuris, sed et omnium aromatum; dico autem Virginem virginum, omnium plenam gratiarum, inter quas tamen praecipue, nisi fallor, redolebat sponso myrrha castitatis, et thus pietatis. Odor, iste, fratres mei, super omnia aromata; odor iste Dominum majestatis de excelsis attrahit et invitat, ut inclinet coelos et descendat, sicut probat dies haec, cum Altissimus, angelo misso de coel
Abbreviated transcription (Latin):
uatorem germinaret. Maledic¬
ta terra in oꝑe p̃uaricatoris: q̃
etiam exercitata spinas &e tͥbulos
germinat hȩredib maledictio¬
nis. At nẽ bndict̾a t̾ra in opere
redemptoris: quȩ remissionem
peccatorum fruetumq uite par-¬
turit uniu̾sis: & filiis ade p̃rudi¬
cium originalis diss oluit ma¬
ledicti. Prsꝰ benedicta illa terra
que omnino intacta nec foss a.
nec seminata. de solo rore cȩli
saluatorem germinat: ce mor¬
talibus panem angłortim. alimo¬
niam uite ȩt̾nȩ ministrat. Hȩc
itaq t̾ra quia inculta erat. inde¬
batur ẽẽ deserta: s erat opimo
fructu referta: uidebatur ess e
heremus solitudinis. s erat pa¬
radysus beatitudinis. Nane ortꝰ
deliciarum dei: heremus euiꝰ
campi germinauerunt germ̃
odoris: plane desertum refertũ.
de qͦ agnum dñatorem t̾re pater
emisit. Emitte inquit agnum
domine de petͣ deserti: id ẽ absci¬
de petram de petra: sc̃m & inuio¬
labilem. sẽa ⁊ inuiolata ꝓferat

Expanded text:
vatorem germinaret. Maledicvatorem germinaret. Maledicta terra in opere praevaricatoris, quae etiam exercitata spinas et tribulos germinat haeredibus maledictionis . At nunc benedicta terra in opere Redemptoris, quae remissionem peccatorum fructumque vitae parturit universis, et filiis Adae praejudicium originalis dissolvit maledicti. Prorsus benedicta illa terra, quae omnino intacta, nec fossa, nec seminata, de solo rore coeli Salvatorem germinat, et mortalibus panem Angelorum, alimoniam vitae aeternae ministrat. Haec itaque terra, quia inculta erat, videbatur esse deserta, sed erat opimo fructu referta; videbatur esse eremus solitudinis, sed erat paradisus beatitudinis. Plane hortus deliciarum Dei, eremus cujus campi germinaverunt germen odoris, plane desertum refertum, de quo Agnum dominatorem terrae Pater emisit. Emitte, inquit, Agnum, Domine, de petra deserti , id est, abscinde Petram de Petra, Sanctum et inviolabilem sancta et inviolata proferat
Abbreviated transcription (Latin):
est. & habitare cepit in no¬
bis: scđm regłam scilicet sane
fides: quam eccłiasticorum do¬
ginatum diffinitio tradidit no¬
bis.firmissime uanq tenet &
nullatenus dubitat eceles ia
carnem xp̃i non priꝰ conceptã.
quam a u̾bosus ceptam: s ip¬
sum u̾bum dei carnis acceptiõe
conceptum: carnemq uerbi in¬
carnatione conceptam. Hodie
itaq sapientia edificare sibi
cepit domum eorporis nostri
mut̾o uirginis: & ad edȩfican¬
dam unitatem eccłiȩ angula¬
rem lapidem de monte sine
manib abseidit: dum sine oꝑe
humano de corpore uirginali
carnem sibi nr̃e redemptionis
separauit. Ab hoc gͦ die dominꝰ
uirtutum nobis cum susceptor
nr d̾s racob: quia hodie dñi est
assumptio nr̃a. ut in habitet gła
in t̾ra nr̃a ⁊rsus hodie benedix¬
isti domine t̾ram tuam: illam
benediect̾am in mulierib. Hodie
dedistibenignitatem sp̃s sanẽti:
ut t̾ra nr̃a daret benedictum fru¬
ctum uentris sui: & rorantibus
cȩlis desuꝑ uterꝰ uirginalis sal¬

Expanded text:
est, et habitare coepit in nobis, secundum regulam scilicet sanae fidei, quam ecclesiasticorum dogmatum definitio tradidit nobis. Firmissime namque tenet, et nullatenus dubitat Ecclesia, carnem Christi non prius conceptam quam a Verbo susceptam; sed ipsum Verbum Dei carnis acceptione conceptum, carnemque Verbi incarnatione conceptam. Hodie itaque Sapientia aedificare coepit sibi domum corporis nostri in utero Virginis, et ad aedificandam unitatem Ecclesiae, angularem lapidem de monte sine manibus abscidit; dum sine opere humano de corpore virginali carnem sibi nostrae redemptionis separavit. Ab hoc ergo die Dominus virtutum nobiscum, susceptor noster Deus Jacob, quia hodie Domini est assumptio nostra, ut inhabitet gloria in terra notra . Prorsus hodie benedixisti, Domine, terram tuam, illam benedictam in mulieribus. Hodie dedisti benignitatem Spiritus sancti, ut terra nostra daret benedictum fructum ventris sui, et rorantibus coelis desuper uterus virginalis Sal
Abbreviated transcription (Latin):
bonꝰ odor xͥ in õi loco. Hoꝵ uestim̃to¬
tiam statimut sensit ysaac: ec¬
ce inquit odor filii mei sicut
odor agͥ cui benedixit dominꝰ
S ce sponsus ad sponsam que
etiam corpꝰ & uestimentum ipsiꝰ
est: loquit᷑ dicens. O dor uesti¬
mentorum tuorum: siẽ odor
thuris. Quem ni mirum odo¬
rem thuris sponso gratissimũ
pietas o fr̃s ur̃orum spirabit
cordium: si ita flagrans ce de¬
uota fuerit ut dirigatur ora¬
tio ur̃a sicut incensum in con¬
spectu altissimi: & ascendat
coram eo sieut uirgula fumi
ex aromatib myrre &e thuris.
Et quidem myrra fraglat e
de corporib ur̃is. fraglat utiq
& mͥ. utinã ita & thus fraglet
de cordib ur̃is: quatinus spon

Expanded text:
bonus odor Christi in omni loco, Horum vestimentobonus odor Christi in omni loco, Horum vestimentotiam statim ut sensit Isaac: Ecce, inquit, odor filii mei, sicut odor agri cui benedixit Dominus . Sed et Sponsus ad sponsam, quae etiam corpus et vestimentum ipsius est, loquitur dicens: Odor vestimentorum tuorum, sicut odor thuris . Quem nimirum odorem thuris Sponso gratissimum, pietas, o fratres, vestrorum spirabit cordium, si ita fragrans et devota fuerit ut dirigatur oratio vestra sicut incensum in conspectu Altissimi, et ascendat coram eo sicut virgula fumi ex aromatibus myrrhae et thuris . Et quidem myrrha fragrat ei de corporibus vestris; fragrat utique et mihi: utinam ita et thus fragret de cordibus vestris, qua
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. membra xp̃i sunt: templũ
sp̃sscĩ sunt. Ab his uestimentis
xp̃i. ab his domib eburneis spi¬
rat eiomnis fraglantia uirtutũ
& carismatum: ex quibus dele¬
ctant &e honorant regem regum
bastis & ipsi fr̃s mei.ex quo cepi¬
sti posside unꝰquisq uas suum
in scĩficatione ce honore. ñ pas¬
sione desiderii sicut & gentes
que ignorant dm. quid unguẽ¬
torum quid odoramentorum
diuina largitate sit infusum :
quomͦ corpus quod erat senti¬
na sordium. nunc sp̃s sancti sit
uenerabile sacrarium: & quod
erat uorago flagitiorum. nunc
quedam sit apotheca grãrum.
luteas: s que mat̾ie qualitate
sunt luteȩ. continentiȩ uirtute
fiunt eburnee: ex quib si myr¬
ra pͥma spirare cȩꝑit ꝑ mortifi¬
cationem uoluptatum : conse¬
quent̾ &e alie species aromati¬
ce ꝑ multiformem uirtutum
gratiam spirabunt. Sꝑirabt᷑
autem xp̃o delectabilit̾ tanꝙͣ
de uestimentis suis: spirabunt
etiam longe lateq ꝓximiᷤᷤ. tãꝙͣ

Expanded text:
sunt; membra Christi sunt; templum Spiritus sancti sunt. Ab his vestimentis Christi, ab his domibus eburneis spirat ei omnis fragrantia virtutum et charismatum, ex quibus delectant et honorant Regem regum bastis et ipsi, fratres mei, ex quo coepistis possidere unusquisque vas suum in sanctificatione et honore, non passione desiderii, sicut et gentes quae ignorant Deum , quid unguentorum, quid odoramentorum divina largitate sit infusum; quo modo corpus, quod erat sentina sordium, nunc Spiritus sancti sit venerabile sacrarium; et quod erat vorago flagitiorum, nunc quaedam sit apotheca gratiarumluteas, sed quae materiae qualitate sunt luteae, continentiae virtute fiunt eburneae; ex quibus si myrrha prima spirare coeperit per mortificationem voluptatum, consequentur et aliae species aromaticae, quae multiformem virtutum gratiam spirabunt. Spirabunt autem Christo delectabiliter, tanquam de vestimentis suis; spirabunt etiam longe lateque proximis, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
te consumm auit: & ingressus sacra-¬
tiore eultu qͣm aaron. uirtutum
significatarum ipsam rem. ampliꝰ
uoluit nos morib implere quam
uestibus: & lumbos. sp̃ali zona suc¬
cingi p̃cipiensͥ ad lucem sui intellectꝰ
ce cognitionem diuinam. sine m̃tis
carnisq mundicia neminem pos

Expanded text:
te consummavit: et ingressus sacrate consummavit: et ingressus sacratiore cultu quam Aaron, virtutum significatarum ipsam rem amplius nos voluit moribus implere quam vestibus, et lumbos spirituali zona succingi praecipiens , ad lucem sui intellectus et cognitionem divinam, sine carnis mentisque munditia neminem pos
Abbreviated transcription (Latin):
iiͦii. erucis intimant cornua: de qͥb
abacue. Cornua inqͥt. inmanibus
etꝰ. bi abscondita forcitudo eiꝰ. Sic
ornatus pontifer. creaturarum om¬
nium typum portabat inuestibus
sacris: in quarum colorib. totius
mundi similitudinem p̃ferebat.
Byssus enim. t̾rȩ deputatur: de qͣ
gignit᷑. Purpura mari: quia ex eiꝰ
cocleis tinguitur. Iacinthus.aeri:
igni. uł etheri. Iustum enim erat.
ut pontifex creatorem. non solum
ret. cuncta indigere miscđia dei:
& cum sacrificaret. uniuersalis
condidio expiaretur: nec tantum.
ꝓlib̾is & parentib s pro omni ere¬
atura. & uoce & habitu precaret᷑:
Hec que dieta funt de uisibili pon¬
tifice. ad inuisibilia iusticiȩ orna¬
menta nos mittunt: de quibus
đr: sacerdotes tui. induantur iu¬
sticiam. Et alibi. Erit iusticia.
cingłm lumboꝵ eius: oe fides. cin¬
ctorium renum eiꝰ. Hec omnia
nr summus pontifex. indutus de¬
core &e fortitudine. in sp̃u & uerita¬

Expanded text:
quatuor crucis intimant cornua de quibus quatuor crucis intimant cornua de quibus Habacuc ait: Cornua in manibus ejus, ibi abscondita est fortitudo ejus . Sic ornatus pontifex, creaturarum omnium typum portabat in vestibus sanctis: in quarum coloribus totius mundi similitudinem praeferebat. Byssus enim terrae deputatur, de qua gignitur; purpura mari, quia ex ejus cocleis tingitur, hyacinthus aeri, igni vel aetheri. Justum enim erat ut pontifex Creatorem non solum pret cuncta indigere misericordia Dei; et cum sacrificaret universalis conditio expiaretur; nec tantum pro liberis et parentibus, sed pro omni creatura et voce et habitu precaretur. Haec quae dicta sunt in visibili pontifice, ad invisibilia justitiae ornamenta nos mittunt, de quibus dicitur: Sacerdotes tui induantur justitiam . Et alibi: Erit justitia cingulum lumborum ejus et fides cinctorium renum ejus . Haec omnia noster Pontifex, indutus decore et fortitudine , in spiritu et verita
Abbreviated transcription (Latin):
Insuꝑiorib quidem. nom̃ hoc ponit᷑:
sit. se cognoscat inferius. se fateatur
indignius: & siquid ht̃ candidum
siqͥd conspieuum. ad illud nomen
referat. unde accepit. illiq excellentiȩ
deuotꝰ ascribat: hoc nomen. id est te¬
tragrammaton. quatuor litt̾arum
erat: id  est ioth. he . uau. heth: cuiꝰ
inter  p̃tatio. lingua hebraiea
mesta. Y bile sonat: non quia dici
non poorit: s quia ut dictum ẽ supͣ.
siẽ est. nec capi humano sensu pos¬
sit. nec cdiffiniri. Infronte uͦ. hoc no¬
men pontifex gerit: quod utiq est
suꝑ omne nomen: cui omne genu
curuat᷑. De qua. &e in apocalipsi le¬
gitur ioħis:. quod eum agno stabãt
supra montem syon .c. tl .iiii.m.
habentes nomen eiꝰ & nom̃ patris
enus. scͥptum in frontibus suis. Ibi
enim. uerecundie sedes est: & sig¬
nificat ꝓfessionis nr̃ȩ fiduciam: ꝑ
quam non tantum in nomine głȩ
uel omnipotentiȩ dei s etiam in

Expanded text:
In superioribus quidem hoc nomen ponitur, In superioribus quidem hoc nomen ponitur, sit, se cognoscat inferius, se fateatur indignius; et si quid habet candidum, si quid conspicuum, ad illud nomen referat unde accepit, illique excellentiae devotus ascribat. Hoc nomen tetragrammaton, id est quatuor litterarum erat, scilicet ioth, eh, vau, heth, cujus interpretatio lingua Hebraica ineffabile sonat, non quia dici non possit, sed quia ut dictum est supra, sicut est, nec capi humano sensu possit, nec diffiniri. In fronte vero hoc nomen pontifex gerit, quod utique est super omne nomen, cui omne genu flectitur . De quo et in Apocalypsi legitur Joannis, quod cum Agno stabant supra montem Sion chabentes nomen ejus et nomen Patris ejus, scriptum in frontibus suis . Ibi enim verecundiae sedes est, et significat professionis nostrae fiduciam; per quam non tantum in nomine gloriae vel omnipotentiae Dei, sed etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
chritudinem coronat & ꝓtegit.
ut dictum est supͣomnes sencus
capitis. deo indicat consecratos:
a totam corporis głam. debe ad
caput riferri. Totus enim bonȩ
mentis candidatꝰ. & sapientiȩ splen¬
dor. &e p̃dicationis gr̃a. mundiciȩq
gła. benignitas caritatis. & qͥc̃q
scĩtatis insignia. ab illo capite u¬
corpus. ꝑconexiones & submini¬
strationes crescit ac ꝓficit: solida¬
tur ac perficit᷑. Id eoq ad totius
candoris indicium. & complana¬
tȩ mentis compositum statum.
omniumq sensuum concordiã
intimandam: &daris byssina
icapte pontificis ponitur. In uitta
uͦ iacinthina quȩ eydarum capiti
astringit. hoc intelligit᷑. qͦd amor
regni celestis᷑ desiderium. huius ꝑ¬
fectionis apicem cumulat: & ille res¬
pectus. tantas gratiarum conexioneᷤ
unit & sociat. Aurtuͦ lãmina. eui
nomen illud dei quod diffiniri ñ
potest ab homine. erat inscͥptum:
subiectam & suppositam diuine
eẽntie. omnem indicat creaturam

Expanded text:
chritudinem coronat et protegit, chritudinem coronat et protegit, ut dictum est supra, omnes sensus capitis Deo indicat consecratos, et totam corporis gloriam debere ad caput referri. Totus enim bonae mentis candor, et sapientiae splendor, praedicationis gratia munditiaeque gloria, benignititatis insignia, ab illo univercorpus per connexiones et subministrationes crescit ac proficit , solidatur ac perficitur. Ideoque ad totius candoris indicium, et complanatae mentis compositum statum, omniumque sensuum concordiam intimandam, cidaris byssina in capite pontificis ponitur. In vitta vero hyacinthina quae cidarim capiti astringit, hoc intelligitur, quod amor et regni coelestis desiderium, hujus perfectionis apicem cumulat, et ille respectus totas gratiarum connexiones unit et sociat. Auri vero lamina, cui nomen illud Dei, quod diffiniri non potest ab homine, erat inscriptum, subjectam et suppositam divinae essentiae omnem indicat creaturam.
Abbreviated transcription (Latin):
grue potest. quod euangłii qua¬
dratura p̃ omnib scripturis insi¬
nuat tͥnitatem: ce hec est apłica do¬
ctrina. quȩ decem p̃cepta legis in
duobus consummat: & totum il¬
lud antiquarum traditionum
dispendium. in dilectione cdei ⁊ ꝓx¬
imi adbreuiat ⁊ coartat. Dequit᷑
octauus ornatus pontificis thyara
uidelicet: quam etiam non nulliuo¬
cant galerum uł cydarim. Hac etã
minores sac̾dotes utebant᷑: eratq bys¬
sina. circumdata coronula aurea. ope
textili facta. sic̃ hodie phrigium mi¬
tris nr̃oꝵ pontificum pleriq con¬
suunt: eratq in modum cassidis
porrecta. aliquantulum u̾ticis
thina: ne casu aliquo. immolan¬
te pontifice laberet᷑. At uͦ sũmi
thyara pontificis. excellentior erat:
& p̃t̾ hȩc. lãminam auream quã
petalum uocant.fronti habebat
insertam:in qua nomen dei qͦ d
apd̃ hebreos mneffabile r. scͥptũ
erat. Hȩc thyara quȩ tegit & ornãt¬
caput pontificis. totamq eiꝰ pul¬

Expanded text:
grue potest quod Evangelii quagrue potest quod Evangelii quadratura prae omnibus Scripturis insinuat Trinitatem. Et haec est apostolica doctrina, quae decem legis praecepta in duobus consummat , et totum illud antiquarum traditionum dispendium , in dilectione Dei et proximi abbreviat et coarctat. Sequitur octavus ornatus pontificis, tiara videlicet, quam etiam nonnulli vocant galerum, vel cidarim. Hac etiam minores sacerdotes utebantur, eratque byssina, circumdata coronula aurea, opere textili facta, sicut hodie phrygium mitris nostrorum pontificum plerumque consuitur; eratque in modum cassidis porrecta aliquantulum, verticis thina, ne casu aliquo immolante pontifice laberetur. At vero summi tiara pontificis excellentior erat, et, praeter haec laminam auream, quam petalum vocant, fronti habebat insertam; in qua nomen Dei, quod apud Hebraeos ineffabile dicitur, scriptum erat. Haec tiara, quae caput tegit et ornat pontificis, totamque ejus pul