comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uinitꝰ demonstrant᷑: siue in sõno. siue ui
extasi. Quȩ inde fiant. id.ẽ. quȩ nãsit uelut
materies rorũ. qͥs indagare potest. aut dice¬
rt. Procul dubio tam̃ spiritualis. ẽ: ñ corpora¬
lis. Nãq huiꝰmͦ species udut corporũ. ñ tam̃
corpora. & uigilantiũ cogitatione formantur.
& ꝓfunditate memoriȩ continent᷑: Sex eiꝰ ab¬
ditissimis sinib nescio qͦ mirabili & ineffabili
modo cũ recoidant᷑ ꝓdeunt. & qͣsi ande oculos
plata uersant᷑. Iã multas igit᷑ & tã magnas
corporũ imagines : si anima corpꝰ e̾et. capere
cogtrando uł memoria continendo ñ poss&
Seđm tuã qͥppe definitionẽ corporea sidbstamtiua
sua corpꝰ hoc exterius non rxcedit. Qua igitur
magnitudine quȩ pene nulla illi. ẽ. imagi¬
nes tã magnorũ corporũ & spatiorũ atq regionẽ
capit: Quid ergo mirũ si & ipsa sibi sui corporis
simil itudine apparet. & qͣndo sine corpore ap¬

Expanded text:
vinitus demonstrantur, sive in somnis, sive in vinitus demonstrantur, sive in somnis, sive in ectasi: quae unde fiant, id est, quaenam sit velut materies eorum, quis indagare potest aut dicere? Procul dubio tamen spiritualis est, non corporalis. Namque hujusmodi species velut corporum, non tamen corpora, et vigilantium cogitatione formantur, et profunditate memoriae continentur; et ex ejus abditissimis sinibus, nescio quo mirabili et ineffabili modo, cum recordamur prodeunt, et quasi ante oculos prolata versantur. Tam multas igitur et tam magnas corporum imagines, si anima corpus esset, capere cogitando vel memoria continendo non posset. Secundum tuam quippe definitionem, « corporea substantia sua corpus hoc exterius non excedit. » Qua igitur magnitudine, quae nulla illi est, imagines tam magnorum corporum et spatiorum atque regionum capit? Quid ergo mirum, si et ipsa sibi in sui corporis similitudine apparet, et quando sine corpore ap
Abbreviated transcription (Latin):
habraliã. & dm̃ isaas. & dm̃ iacob. se ds̃ uoca¬
ri uoluit.÷ cũ sit innumerabiliũ ds. Neq¬
enĩ hoc ita me disserere exstimes tanqͣm ne¬
gt̃ fieri posse. ut anima mortui sicut dormi¬
entis. in similitudine corporis sui. sentiat seu
bona. seumala. Nã in soninis qͣndo aliq̃ dura
& molesta ꝑpetim᷑. nos utiq sumꝰ : & nisi eui¬
gilantib nob̾ illa pͣtereant. penas grauissimas
pendimꝰ. Sed corpoiea ẽẽ credere. qͥb lac atq
illac quasi ferim᷑ & uolitamꝰ in sominis. homi¬
nis. ẽ: qͥparũ uigilant̃ de reb talib cogitauit
Delus qͥppe iusorũ imaguub maxime Ani
ma ꝓbat᷑. non. e̾e corporea. nisi uelis & illa
corpora dicere quȩ p̃t nos ipsos tã multa
uidemꝰ in somnis. cełũ. t̾rã. mare. solẽ lunã.¬
& stellas. fluuios. montes. arbores. Animalia.
Hec qͥ corpora e̾e credit: incredibilit̃ desipit
Sunt tam̃ corporib om̃ino similluna. Exlioc
genere sunt etiã quȩ alia significantia di¬

Expanded text:
Abrahajn et deum Isaac et deum Iacob se deus uocari uoluit, cum sit innumerabilium deus. Neque. haec ita me disserere existimes, tamquam negem fieri posse, ut anima mortui sicut dormientis in similitudine corporis sui sentiat seu bona seu mala. nam et in somnis quando aliqua dura et molesta perpetimur, nos utique sumus et, nisi euigilantibus nobis illa praetereant, poenas grauissimas pendimus; sed corpora esse credere, quibus hac atque illae quasi ferimur et uolitamus in somnis, hominis est, qui parum uigilanter de rebus talibus cogitauit. de his quippe uisoruma probatur non esse corporea: nisi velis et illa corpora dicere, quae praeter nos ipsos tam multa videmus in somnis, coelum, terram, mare, solem, lunam, stellas, fluvios, montes, arbores, animalia. Haec qui corpora esse credit, incredibiliter desipit: sunt tamen corporibus omnino simillima. Ex hoc genere sunt etiam, quae alia significantia di
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c ur̃ & anima et corpꝰ : eadẽ causa . ẽ. curea ñ
sit corpꝰ. qr distincte nominauit & corpꝰ. Si autẽ
affirmas qđ & anima corpꝰ sit. quã uis distincte
corpore nominato: ꝑmitte ut etiã sp̃c sit. quauis
distincte spũ nominato. Multo magis em̃ tibi
substantiç animã corpꝰq e̾e non dicis. Quoigit᷑
pacto corpꝰ. t̃. anima. cũ eiꝰ & corporis sit diuer¬
sa natura: & spc̃ non .c̃. anima. cũ eiꝰ & spc̃ sit
una tadẽq natura: Quid qđ ista tua ratione.
etiã sp̃m corpꝰ t̾e cogeris dicere : Alioqͥn. si spc̃
corpꝰ non . ẽ. & anima corpꝰ. ẽ: non sunt sp̃c & Ani¬
ma unuiꝰ eiusdẽq substantiȩ. Iu autẽ utrũq
quã uis duo quedã sentias: unã fateris habere
substantia. Ergo & sp̃c corpꝰ. t̃: si anima corpꝰ. ist.
eq enĩ alit̾ possunt. unius eiusdẽq c̾e naturȩ

Expanded text:
ster et anima et corpus, eadem causa est, cur ea non sit corpus, quia distincte nominauit et corpus; si autem affirmas, quod et anima corpus sit quamuis distincte corpore nominato, permitte, ut etiam spiritus sit quamuis distincte spiritu nominato. multo magis enim tibi substantiae animam corpusque esse non dicis. quo igitur pacto corpus est anima, cum eius et corporis sit diuersa natura, et spiritus non est anima, cum eius et spiritus sit una eademque natura? quid quod ista tua ratione etiam spiritum corpus esse cogeris dicere? alioquin si spiritus corpus non est et anima corpus est, non sunt spiritus et anima unius ciusdemque substantiae; tu autem utrumque, quamuis duo quaedam sentias, unam fateris habere substantiam: ergo et spiritus corpus est, si anima corpus est; neque enim aliter possunt unius eiusdemque esse naturae.
Abbreviated transcription (Latin):
qđ erimꝰ sit necessaria: multo ẽ. utiq molestiꝰ
nescire qͥd oremꝰ. qͣm quẽ ad modũ exorti fueri¬
mꝰ. Sedueniat tͥ inmentẽ ubi hoc legeris. ł
relegendo recole: & noli inme cͥonuitu huius
lapidẽ iacere. ne ad quẽ nonius ꝑueniat
Ille ipse qͥppe doctor gentiũ apłs dixit. uiud
enĩ oremꝰ. sicut oportet nescimꝰ. Qd non tantũ
uerbo docuit: sed suo qͦq demonstrauit exẽ¬
plo. Ham contrautilitatẽ & salutis suȩ ꝑfec¬
tionẽ nesciens orabit. ut discederet ab eosti¬
mulꝰ carnis: quẽ sibi datũ docit. ne magni¬
tudo reuelationũ suarũ extollerit᷑: et quia

Expanded text:
quod erimus sit necessaria, multo est utique molestius quod erimus sit necessaria, multo est utique molestius nescire quid oremus quam quemadmodum exorti fuerimus. sed ueniat tibi in mentem, ubi hoc legeris, uel relegendo recole et noli in me huius conuicii lapidem iacere, ne ad quem non uis perueniat. ille ipse quippe doctor gentium apostolus dixit: quid enim oremus, sicut oportet, nescimus, quod non tantum uerbo docuit, sed suo quoque demonstrauit exemplo. nam contra utilitatem et salutis suae perfectionem nesciens orabat, ut discederet ab eo stimulus carnis, quem sibi datum dixit, ne magnitudine reuelationum suarum extolleretur. et quia
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c eiꝰ: ipse erat. Eece sciebat magna. alta.
atq diuina. quȩ ipse ñerat: & hoc nesciebat
qđ ad naturã ipsius ꝑtinebat. Quis in tanta
occultarũ rerũ scientia. tantã sui ipsius igno¬
rantiã ñ miret᷑: Quis postremo crederet nisi
qͥ ñ fallit hoc dicerit. qͥd oremꝰ sicut oportet
nescimꝰ: ubi e̾e nr̃a maxime deb& intentio.
ut nos in ea quȩ antesunt extendamꝰ: et me
si in eis quȩ retro sunt aliqͥd demea origine oblitꝰ
sũ. prcorib cõparas. cũ audias eundẽ apłm dicen¬
tẽ. quȩ recro oblitꝰ. in ea quȩ ante sunt extentꝰ.
scđm intentionẽ sequor ad palmã suꝑnȩ uoca
dixi qͥd oremꝰ sicut oportet nescimꝰ. irridendũ
me arbitraris. & irrationabilib similẽ. Animan¬
tib udicas: Et forte tolerabilius. Cũ enim
recto sanoq uditio futura nr̃a p̃teritis prȩ¬
feramꝰ. & oiatio nob̾ non ꝓpt̃ qđ fuimꝰ. sed ꝓpt̃

Expanded text:
spiritus eius ipse erat. ecce sciebat magna, alta spiritus eius ipse erat. ecce sciebat magna, alta atque diuina, quae ipse non erat; et hoc nesciebat, quod ad naturam ipsius pertinebat. quis in tanta occultarum rerum scientia tantam sui ipsius ignorantiam non miretur? quis postremo crederet, nisi qui non fallit hoc diceret: quid oremus, sicut oportet, nescimus? ubi esse nostra maxime debet intentio, ut nos in ea quae ante sunt extendamus; et me, si in eis quae retro sunt aliquid de mea origine oblitus sum, pecoribus comparas, cum audias eundem apostolum dicentem: quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus secundum i intentionem sequor ad palmadixi, Quid oremus, sicut oportet, nescimus; irridendum me arbitraris, et irrationalibus similem animantibus judicas? Et forte tolerabilius. Cum enim recto sanoque judicio futura nostra praeteritis praeferamus et oratio nobis non propter quod fuimus, sed propter
Abbreviated transcription (Latin):
ignoremꝰ. nec tanĩ pecorib cõparem᷑. & tu
qr p̾teritã originẽ animȩ meȩ ñ om̃inones¬
cio. sed ñ plene scio. nã scio mͥ ẽe datã Adõ
nec tam̃ ee̾ de dõ. tanto me conuicio dignũ
putasti: & qͣndo possũ de naturaspc̃ &
ubi potius exclamare debemꝰ ad dm̃: qđ il¬
le exclamauit inpsalmo. mirificata. ẽ. scien¬
tia tua exme. inualuit. ñ potero ad illam:
Quar enĩ adiecit ex ie. iusi qr exscipso quã
incõp̃ hensibilis c̾et dĩ scientia coniciebat
qͣndoqͥdẽ seipsũ cõp̃hendere ñ ualebat:
esfabilia uerba. quȩ ñ licet homini loqui:
& utrũ in corpore hoc illi accidisset. Inextra
corpꝰ nescire se dicit: nec ate cõparari peco¬
rib ꝑtimescit. Sciebat se spc̃ eius e̾e urt̾cio
cęlo. e̾ẽ in paradiso: & utrũ eẽt incorpore nes¬
ciebat. Et utiq t̃ciũ cȩlũ. & paradisus. ñ erat
ipse apłs paulus: corpꝰ uero eiꝰ. & anima. atq

Expanded text:
ignoremus nec tamen pecoribus comparemur; et tu, ignoremus nec tamen pecoribus comparemur; et tu, quia praeteritam originem animae meae non omnino nescio, sed non plene scio — nam scio mihi esse datam a deo nec tamen esse de deo —, tanto me conuicio dignum putasti I et quando possum de natura spiritubi potius exclamare debemus ad deum, quod ille exclamauit in psalmo: mirificata est scientia tua ex in e; inualuit, non potero ad illam. cur enim adiecit \'ex me\' nisi quia ex seipso quam inconprehensibilis esset dei scientia coniciebat, quando quidem se ipsum conprehendere non ualebat? effabilia uerba, quae non licet homini loqui, et utrum in corpore hoc illi accidisset an extra corpus nescire se dicit nec a te comparari pecoribus pertimescit. sciebat se spiritus eius esse in tertio caelo, esse in paradiso et utrum esset in corpore nesciebat. et utique tertium caelum et paradisus non erat ipse apostolus Paulus; corpus uero eius et anima atque
Abbreviated transcription (Latin):
nec potes. Nec tam̃ quereres: nisi te posse
sperares. Ac ꝑ hoc & tu uires intelligentiȩ
tuȩ nescis: qͥ naturȩ tuȩ scientiã ꝓfiteris.
neo mecũ ignorantiã confiteris. Quiddicã
de uoluntate. ubi certe liberũ nob̾ p̃dicat᷑
arbitriũ. Nempe beatissimꝰ apłs petrus
uolebat ꝓ dño animã ponere. Pane uole¬
bat. Neq enĩ dnm id pollicendo fallebat:
sed q̃ntas uires habebat. uoluntas ipsa
nesciebat. Prouide uir tantꝰ qͥfiliũ homi¬
nis filĩ dĩ e̾e cognouerat: se latebat. Sci¬
mꝰ nos itaq aliqͥt uelle seunolle: sed uolun¬
tas nr̃a etiã cũbona. est. qͣntũ ualeat. qͣn¬
tas uires habeat. qͥb tẽptationib cedat.
qͥb ñ cedat. si nosñ fallimꝰ. fili dilecte nes¬
cimꝰ. Uide igit᷑ q̃m multa. ñ pͣterita. sed
pͣsentia de natura nr̃ã. nec tantũ qđ ad cor¬
pꝰ. uerũ enã qđ ad interiorẽ hominc̃ ꝑtinet

Expanded text:
nec potes nec tamen quaereres, nisi te posse nec potes nec tamen quaereres, nisi te posse sperares. ac per hoc et tu uires intellegentiae tuae nescis, qui naturae tuae scientiam profiteris nec mecum ignorantiam confiteris. quid dicam de uoluntate, ubi certe liberum a nobis praedicatur arbitrium ? nempe beatissimus apostolus Petrus uolebat pro domino animam ponere, plane uolebat; neque enim deum id pollicendo fallebat, sed quantas uires haberet uoluntas ipsa nesciebat: proinde uir tantus, qui Iesum filium dei esse cognouerat, sc latebat. scimus nos itaque aliquid uelle seu nolle; sed uoluntas nostra, etiam cum bona est, quantum ualeat, quantas uires habeat, quibus temptationibus cedat quibusue non cedat, si nos non fallimus, fili dilecte, nescimus. Vide igitur quam multa non praeterita, sed praesentia de natura nostra nec tantum quod ad corpus, uerum etiam quod ad interiorem hominem pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
nec inuenimꝰ. qđ in memoria nr̃a posuimꝰ
neq nos ipsi ad nos ipsos ueluti alibi positos
ꝑuenire possimꝰ. & tunc ꝑueniamꝰ quando
inuenimꝰ. Ubi enĩ quęrimꝰ nisi apudnos.
& qͥd querimꝰ nisi nos. qͣsi ñ simꝰ ui nob̾ &
aliqͦ recesserimꝰ a nobis. Nonne attendis
& ex horrescis. tantã ꝓfunditatẽ. Et qͥd.ẽ.
hoc aliud. quã nr̃a natura: Nec qͣlis fuit:
sed qͣlis nunc. ẽ. Eecce magis querit᷑. quã
cõp̃liendit᷑. Depe mͥ ꝓpositã questionẽ pu¬
taume intellecturũ: siude cogitarem.
Cogitaui: ñ hioc potui. Sepe ñ putaui: &
tam̃ potui. Uires itaq in telligentiȩ ineę
hoc qͦq pecorib cõparabis. Ego lutẽ monere
uł si ñ dignaris. certe ad monere ñ desino.
ut agnosca potius cõmunẽ infirmitatem
in qͣ uirtꝰ ꝑficit᷑. ne ꝓ cognitis incoguita
p̃sum̃do. ad ueritatẽ ꝑuenire ñ possis. Pu¬
to enĩ ee aliqͥd: qđ & tu intelligere quęris:

Expanded text:
nec inuenimus quod in memoria nostra posuimus, nec inuenimus quod in memoria nostra posuimus, neque nos ipsi ad nos ipsos ueluti alibi positos peruenire possimus et tunc perueniamus quando inuenimus? ubi enim quaerimus nisi apud nos? et quid quaerimus nisi nos, quasi non simus in nobis et aliquo recesserimus a nobis? nonne adtendis et exhorrescis tantam profunditatem ? et quid est hoc aliud quam nostra natura nec qualis fuit, sed qualis nunc est? et ecce magis quaeritur quam conprehenditur. saepe mihi propositam quaestionem putaui me intellecturum, si inde cogitarem; cogitaui nec potui, saepe non putaui et tamen potui. uires itaque intellegentiae meae nhoc quoque pecoribus comparabis. ego autem monere uel, si non dignaris, certe ammonere non desino, ut agnoscas potius communem infirmitatem, in qua uirtus perficitur, ne pro cognitis incognita praesumendo ad ueritatem peruenire non possis. puto enim esse aliquid, quod et tu intellegere quaeris
Abbreviated transcription (Latin):
qũa memorie cõmendauerat id eũ facere
uolumꝰ: qͣntũ uoluimꝰ sursũ uersus secu¬
tꝰ .c. Cũ admirarcm᷑: testatꝰ. ẽ. dm̃. nescis¬
se se hoc posse: ante illud experimentũ.
ta qͣntũ ad memoriã ꝑtinet: tunc se eius
animꝰ didicit. Et qͣndocũq disceret ĩu¬
si tĩptando experiendo ñ posset.Xutiq
ante qͣm tẽptaret. idem ipse erat. Curse
igit᷑ nesciebat.: Sepe nos p̾sumumꝰ aliqͥd
memoria retenturos : & cũ id putamꝰ non
scribimꝰ. nec nob postea cũ uolumꝰ uenit
in mentẽ: nosq penitet credidisse uen¬
turũ. uł litteris ũ ligasse ne fugeret᷑.¬
& subito rursus cũ id ñ queramꝰ occurrit.
Hũ qͥd nos ñ eramiꝰ. qͣndo id cogitabamus:
Nec tam̃ hoc sumꝰ qđ fuimꝰ. qͣndo id cogi¬
Quomodo subtralum᷑ neganurq nob̾. itẽq
nescio quomodo ꝓferimꝰ ad nos. reddimurq
nob̾. quasi ali simꝰ & alibi simꝰ. qͣndo querunꝰ

Expanded text:
quam memoriae commendauerat, id eum facere quam memoriae commendauerat, id eum facere uoluimus: quantum uoluimus sursum uersus secutus est. cum ammiraremur, testatus est deum nescisse se hoc posse ante illud experimentum. ita, quantum ad memoriam pertinet, tunc se eius animus didicit et, quandocumque disceret, nisi temptando et experiendo non posset; et utique antequam temptaret, idem ipse erat: cur se igitur nesciebat ? Saepe nos praesumimus aliquid memoria retenturos et eum id putamus, non scribimus nec nobis postea cum uolumus uenit in mentem nosque paenitet credidisse uenturum nec litteris inligasse, ne fugeret; et subito rursus, cum id non quaeramus, occurrit: numquid nos non eramus, quando id cogitabamus ? nec tamen hoc sumus quod fuimus, quando id cogiquomodo subtrahimur negamurque nobis itemque nescio quomodo proferimur ad nos reddimurque nobis, quasi alii simus et alibi simus, quando quaerimus
Abbreviated transcription (Latin):
me uł in me facit. Actũ illud atq trans¬
actũ .ẽ. Nec p̃sens mͥ. ẽ: nec recens. Ne id
qͥdẽ scio utrũ idscierĩ oblitꝰq sum: anuero
nec tunc qͣndo factũ. ẽ. id sentire ac nosse
potuerĩ. Ecce mododũ sumꝰ. dũ uiuimꝰ
dũ nos uiuere scimꝰ. dũ meminissenos .&.
intelligere. ⁊ uelle certissimeͥ si umꝰ. qͥ nos
nature nr̃e magnos cognitores tẽ iactamꝰ.
qͥd ualeat memoria nrã. uł intelligentia.
uł uoluntas. om̃ino nescimmꝰ. Amicꝰ qͥda m̃s
iã inde ab adolescentia. simplicus nomine
homo excellentis. mrabilisq memoriȩ. cũ
int̾rogatꝰ c̾et A nob̾. qͦs uersus uirgilius in
om̃ib libris supͣultimos dixerit: continuo
celerit᷑ memorit̾q respondit. Quesiumꝰ
etiã superiores ut diceret : dixit. Et cre
dimꝰ eũ posse retrorsus recitare uirgiliũ.
eqͦcũq loco uoliumꝰ petiuimꝰ ut faceret.
fecit. Prosã etiã deqͣcũq oratione ciceronis

Expanded text:
me uel in me facit; actum illud atque transme uel in me facit; actum illud atque transactum est nec praesens mihi est nec recens. ne id quidem scio, utrum id scierim oblitusque sim, an uero nec tunc quando factum est id sentire ac nosse potuerim. Ecce modo, modo dum sumus, dum uiuimus, dum nos uiuere scimus. dum meminisse nos et intellegere et unaturae nostrae magnos cognitores esse jactamus, quid valeat memoria nostra, vel intelligentia, vel voluntas, omnino nescimus. Amicus quidam meus jam inde ab adolescentia, Simplicius nomine, homo excellentis mirabilisque memoriae, cum interrogatus esset a nobis, quos versus Virgilius in omnibus libris supra ultimos dixerit; continuo, celeriter, memoriterque respondit. Quaesivimus etiam superiores ut dicerdidimus eum posse retrorsus recitare Vergilium; de quocumque loco uoluimus, petiuimus ut faceret: fecit. prosa etiam de quacumque oratione Ciceronis,
Abbreviated transcription (Latin):
scirt arbttror neminẽ. Et qͥsqͥs fuerit conatꝰ
liȩe discere: nfrustra ei dicit᷑. Altiora te
ne quesieris. & fortiora te ne scrutatꝰ fucris.
Neq eni altiora sunt quã potest nra statura
contingere. sed quã potest nr̃a coniectura
cophendere: & foitiora quã potest uis hu¬
mani ingemi penitrare. Et tam̃ non . ẽ.
cȩlũ celi. ñ dim̃siosiderũ. ñ modꝰ maris atq
t̾rarũ. ñ infernꝰ inferior. Hossumꝰ. qͥnos
cõpliendere ñ ualemꝰ. Nos modulũ scien¬
tiȩ nr̃e altiores fortioresq superamꝰ. Nos
ñ possumꝰ capere nos: & certe ñsumꝰ extra
nos. Nec ido cõparanda pecorib qr id qđ
suniꝰ. ñ penitꝰ inuenimꝰ. Et cõparandos nos
pecorib pictas. si qđ fuimꝰ oblitisumꝰ. si tanĩ
id aliquando Noueramꝰ. Neq enĩ nunc
anima meatrahit᷑ ex parentib aut ui¬
sufflat᷑ a dõ. Utrũlibet horũ fecerit. tunc
fecit. qͣndo me creauit: non etiã nunc de

Expanded text:
scire arbitror neminem. Et quisquis fuerit conatus scire arbitror neminem. Et quisquis fuerit conatus haec discere, non frustra ei dicitur: altiora te ne quaesieris et fortiora te ne scrutatus fueris. neque enim altiora sunt quam potest nostra statura contingere, sed quam potest nostra coniectura conprehendere et fortiora quam potest uis humani ingenii penetrare; et tamen non est caelum caeli, non dimensio siderum, non modus maris atque terrarum, non infernus inferior, nos sumus, qui nos conprehendere non ualemus, nos modulum scientiae nostrae altiores fortioresque superamus, nos non possumus capere nos et certe non sumus extra nos. nec ideo comparandi pecoribus, quia id quod sumus non penitus inuenimus; et comparandos nos pecoribus putas, si quod fuimus obliti sumus, si tamen id aliquando noueramus? neque enim nunc anima mea trahitur ex parentibus aut insufflatur a deo: utrumlibet horum fecerit, tunc fecit quando me creauit, non etiam nunc de
Abbreviated transcription (Latin):
gitare dicamꝰ. & qđ cogitamꝰ nullo alioho¬
mine sciente sciamꝰ : ipsũ tam̃ cor ubi co¬
gitamꝰ nescunꝰ inqͣparte corporis habeamꝰ.
nisi ab alio discamꝰ qͥnescit qđ cogitamus.
Iec ignoro cũ audimꝰ ut ex toto corde dili¬
gamꝰ dm̃. ñ hoc dici de illa particula car¬
nis nr̃t. que sub costis latet: seade illa ui qͣ
cogitationes fuint. quȩ merito appellat᷑
hoc nomine: qr sicut motꝰ ñcessat incorde.
unde se pulsꝰ diffundit usq qͣq uenarũ. ita
non qͥescimꝰ aliqͥd cogitando uersart. Uerũ
tam̃ cũ om̃is seusꝰ ab anima insit & corpori:
cur etiã in tenebris & oculis clausis sensu
corporis qͥuocat᷑ tactꝰ m̃bra forunsecꝰ nr̃a
numeramꝰ. ipsiuꝰ autẽ animę interiore
p̃sentia qͣ cunctis quȩ uiuificat atq Animat.
p̃sto. ẽ. nulla intrinsetꝰ nr̃a uiscera noueri¬
mꝰ. ñ medicos empiricos. nec anatomicos.
nec dogmaticos. nec metodicos. sedliomiine

Expanded text:
gitare dicamur et quod cogitamus nullo alio hogitare dicamur et quod cogitamus nullo alio homine sciente sciamus, ipsum tamen cor ubi cogitamus nescimus in qua parte corporis habeamus, nisi ab alio discamus qui nescit quod cogitamus. nec ignoro, cum audimus, ut ex toto corde diligamus deum, non hoc dici de illa particula carnis nostrae, quae sub costis latet, sed de illa ui, qua cogitationes fiunt; quae merito appellatur hoc nomine, quia sicut motus non cessat in corde, unde se pulsus diffundit usquequaque uenarum, ita non quiescimus aliquid cogitando uersare. uerum tamen cum omnis sensus ab anima insit et corpori, cur etiam in tenebris et oculis clausis sensu corporis, qui uocatur tactus, membra forinsecus nostra numeremus, ipsius autem animae interiore praesentia, qua cunctis quae uiuificat atque animat praesto est, nulla intrinsecus nostra uiscera nouerimus, non medicos empiricos nec anatomicos nec dogmaticos nec methodicos, sed hominem
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ maiorẽ moueo questionẽ: quur paucissi¬
mi nouerint unde agant. qđ om̃s agunt.
Fortasse dicturus es. Quia illi. didiccrunt
artẽ anatomicã. uł emipiricam: quas inrili¬
cinalis continet disciplina. quã pauci asse¬
quunt᷑. Ceteri uͦ istadiscere noluerunt.
cũ potiussent si utiq uoluissent. Ubi omit¬
to dicere. culmulti conent᷑ ista discẽre nec
possint: ꝙr tardo qđ multũ mirũ. ẽ. impe¬
diunt᷑ ingenio ea discere ab aliis. quȩ agun¬
t᷑ abeis ipsis. & uixis ipsis. Sedhec ipsa .ẽ.
maxima quȩstio. curarte non mopꝰ sit ut
c̾e in celo solẽ sciã &lunã. & alia sidera. & ar¬
te mͥopꝰ sit. ut sciã qͣndo digitũ mouto.
unde incipiã. a corde. andcerebro. anab
utroq an neutro : & doctore non rgeã ut
sciã qͥd sit tã longe altius suꝑme. ab alio
autẽ homine discere expectẽ. unde agat᷑
in me. qđ agit᷑ uimne. Nãcũ incorde co¬

Expanded text:
tibi maiorem moueo quaestionem, cur paucissitibi maiorem moueo quaestionem, cur paucissimi nouerint unde agant, quod omnes agunt. fortasse dicturus es, quia illi didicerunt artem anatomicam uel empiricam, quas medicinalis continet disciplina, quam pauci assequuntur, ceteri uero ista discere noluerunt, cum potuissent, si utique uoluissent. ubi omitto dicere, cur multi conentur discere ista nec possint, quia tardo. quod multum mirum est, inpediuntur ingenio ea discere ab aliis. quae aguntur ab eis. ipsis et in eis ipsis. sed haec ipsa est maxima quaestio, cur arte non mihi opus sit, ut esse in caelo sciam solem et lunam et alia sidera, et arte mihi opus sit, ut sciam quando digitum moneo, unde incipiam, a corde an a cerebro an ab utroque an neutro, et doctore non egeam. ut sciam quid sit tam longe altius super me, ab alio autem homine discere exspectem, unde agatur a me quod agitur in me. nam cum in corde co
Abbreviated transcription (Latin):
sub ditũ nesciat. & qđ ñ. ẽ. de p̃teritis tiꝰ sed de
p̃sentib ꝓrsus ignoret. utrũ uenas moueat
ut uiuat in corpore. neruos autẽ ut m̃bris
corporis operet᷑  & sita. ẽ. quur neruos non
moueat nisi ulit. pulsus autẽ uenarũ etiã
si nolit sine int̃missiont agat. de qͣ parte cor¬
poris ceteris dominet᷑. qđ egemoniconuocani
utrũ de corde. ande cerebro. andisptitis de
corde motib. de cerebro sensib ande cerebro
ñ uoluntarus uenarũ pulsib: & si de cere¬
bro illa duo facit. cur sentiat & si nolit. men¬
brau̾ ñ moueat nisi uelit : Cũ igit᷑ hec in
corpore nisi ipsa non fatiat: cur nescit qđ fa¬
cit. uł unde facit: nec ei turpe.ẽ. qđ istanes¬
cit. & turpe e̾e existimas si nesciat unde uł
quomͦ factasit. cũ se ipsa non fecerit: An
uͦ qr ñ nulli scuint quomodo hȩc & unde
agat in corpore. uł eo ad illa altiora atquę
fortiora id ꝑtincre non putas: At ego hinc

Expanded text:
subditum nesciat et quod non est de praeteritis eius, sed de subditum nesciat et quod non est de praeteritis eius, sed de praesentibus prorsus ignoret, utrum uenas moueat ut uiuat in corpore, neruos autem utres membris corporis operetur, et si ita est, cur neruos non moueat, nisi uelit, pulsus autem uenarum, etiam si nolit, sine intermissione agat, de qua parte corporis ceteris dominetur quod ἡγεμονικόν uocant, utrum de corde an de cerebro an dispertite de corde motibus, de cerebro sensibus an de cerenon voluntariis venarum pulsibus; et si de cerebro illa duo facit, cur sentiat etsi nolit, membra vero non moveat nisi velit? cum igitur haec in corpore nisi ipsa non facit uel unde facit ? nec ei turpe est ista quod nescit et turpe esse existimas, si nesciat unde uel quomodo facta sit. cum se ipsa non fecerit? an quia nonnulli sciunt, quomodo haec et unde agat in corpore, ideo ad illa altiora atque fortiora id pertinere non putas ? At ego hinc
Abbreviated transcription (Latin):
utrisq differant ungues. qm̃ lus duritia simi¬
les sunit. p̃cidi autẽ & crescere cõmune illis
ẽ. cũ capillis: qͥsnã sit usus uenarũ. ñ sangui¬
nis sed aeris. qͣs arterias uocant: hiȩc atq hiuiꝰ¬
modi de natura corporis sui si anima nosse de¬
siderłt: tc̃cine dicendũ. ẽ. homini. altiora
te ne quesieris. & fortiora te ne scrutatꝰ fueris:
si autẽ de sua origine qđ nescit inquirat
ñ. c̃ altus neq fortus qua ut id possit App̃lien¬
dere: & absurdũ existimas atq incorigruũ
rationi. ut nesciat anima utrũnã diunitꝰ
insufflata sit. an de parentib tracta. cũ hoc
iã p̃teritum ñ meminerit. & int̃ illa depute
quȩ irceuocabilit̾ sicut infantiã & cetera
recentis ab utero etatis oblita .t̃. si tamen
cũ sensueiꝰ aliqͦ factũ. ẽ. qͣndo factũ. ẽ. nec
putas absurdũ atq in congruũ. ut corpꝰ sibi

Expanded text:
utrisque differant ungues, quoniam his duritia simiutrisque differant ungues, quoniam his duritia similes sunt, praecidi autem et crescere commune illis est cum capillis, quisnam sit usus uenarum non sanguinis, sed aeris, quas arterias uocant: haec atque huiusmodi de natura corporis sui si anima nosse desideret, tuncine dicendum est homini: altiora te ne quaesieris et fortiora te ne scrutatus fueris, si autem de sua origine quod nescit inquirat, non est altius neque fortius quam ut id possit adprehendere ? et absurdum existimas atque incongruum rationi, ut nesciat anima utrum noua diuinitus insufflata sit an de parentibus tracta, cum hoc iam praeteritum non meminerit et inter illa deputet, quae inreuocabiliter sicut infantiam et cetera recentis ab utero aetatis oblita est, si tamen cum sensu eius aliquo factum est quando factum est, nec putas absurdum atque incongruum, ut corpus sibi
Abbreviated transcription (Latin):
quã intrinsecꝰ ꝑse ipsã. Quid enĩ .ẽ. in in¬
testinis corporis. ubi non. ẽ. ipsa: Et tamen
etiã queq uiterna atq uitalia oculis corpor̾is
uiqͥ siuit : & qͥcqͥd exeis discere potuit. ꝑ oculos
corporis didicit. Et certe ibierat. &iã quando
illa nesciebat. & cũ uiscera intrinsecꝰ nr̃a
ũ possint sine anima uiuere: faciluiꝰ ei potu¬
it Anima uuuficare quã nosse. Anforte ad
eiꝰ cognitionẽ altius illa .ẽ. corpꝰ eiꝰ quã ipsa.
et idõ si uelit inqͥrere atq disserere. qͣndo
sem̃ honuniis conuertat᷑ in sanguinẽ. qͣndo
in solidã carnẽ. qͣndo ossadurari. qͣndo uici¬
piant medullari. qͦt sint genera uenarũ. atq
neruorũ. qͥb discursib & anfractib uniuer¬
sũ corpꝰ ille irrigent. illialligent. utrũ in
neruis deputanda sit cutis. utrũ in ossib den¬
tes. distant eiĩ qđ medulla carent: & qͥd ab

Expanded text:
quam intrinsecus per se ipsam. quid enim est in inquam intrinsecus per se ipsam. quid enim est in intestinis corporis, ubi non est ipsa? et tamen etiam quaeque interna atque uitalia oculis corporis inquisiuit et quicquid ex eis discere potuit per oculos corporis didicit. et certe ibi erat, etiam quando illa nesciebat. et cum uiscera intrinsecus nostra non possint sine anima uiuere, facilius ea potuit anima uiuificare quam nosse. an forte ad eius cognitionem altius illa est corpus eius quam ipsa et ideo si uelit inquirere atque disserere, quando semen hominis conuertatur in sanguinem quando in solidam carnem, quando ossa durari quando incipiant medullari, quot sint genera uenarum atque neruorum, quibus discursibus et anfractibus uniuersum corpus illae inrigent illi alligent, utrum in neruis deputanda sit cutis utrum in ossibus dentes — distant enim, quod medulla carent — et quid ab
Abbreviated transcription (Latin):
Utinã quẽ ad modũ nescis. unde origo sit ani¬
marũ. sic ergo saltimscirẽ. utrũ mͥ ur hac
uita sciendũ e̾et. Sienũ exillis est altiorib
quȩ inqͥrere scrutariq ꝓhibem᷑. tunen¬
dũ. ẽ. ne hoc ñ ignorando. sed querendo
peccemꝰ. Neq eni ꝓpt̾ra nonẽe de illis alti¬
orib putare debemꝰ : qr ñ ad dĩ naturam
ꝑtinet. sed ad nram. Quid qđ non nulla
in operib dĩ quã ds ipse in quantũ cognos¬
ci potest difficilius cognoscunt᷑. Nam
didicimꝰ dm̃ e̾e trinitatẽ. Qđ autẽ ani¬
maliũ genera creauerit. saltĩ t̃restrium
quȩ in arcã noe intrare potuerunt. ad¬
huc usq nescimꝰ : nisi forte hoc tu iam
didicisti. In libro &iã sapientiȩ. scriptũ. ẽ.
Sienĩ tantũ potuerunt ualere. ut possent
Interior enĩ.ẽ. animȩ nr̃ȩ natura: quã corpꝰ.
Quasi uͦ corpꝰ ipsũ non facilius nosse potuit
anima extrinsecꝰ ꝑ oculos ipsus corporis.

Expanded text:
utinam quemadmodum nescis unde origo sit aniutinam quemadmodum nescis unde origo sit animarum, sic ego saltem scirem utrum mihi in hac uita sciendum esset! si enim ex illis est altioribus, quae inquirere scrutarique prohibemur, timendum est, ne hoc non ignorando, sed quaerendo peccemus. neque enim propterea non esse de illis altioribus putare debemus, quia non ad dei naturam pertinet, sed ad nostram. Quid quod nonnulla in operibus dei quam deus ipse, in quantum cognosci potest, difficilius cognoscuntur ? nam didicimus deum esse trinitatem; quot autem animalium genera creauerit, saltem terrestrium, quae in arcam Noe intrare potuerunt, adhuc usque nescimus, nisi hoc tu iam forte didicisti. in libro etiam Sapientiae scriptum est: si enim tantum potuerunt ualere ut possent ainterior enim est animae nostrae natura quam corpus. quasi uero corpus ipsum non facilius nosse potuit anima extrinsecus per oculos ipsius corporis
Abbreviated transcription (Latin):
siciũ ex illis reb ẽ. de qͥb nob̾ dicit᷑. altiora
te ne quesieris. & fortiora te ne scrutatꝰ fu¬
eras: s& quȩ p̾cepit tͥ dñs illa cogita semꝑ:
Utrũ hoc nosse cupio aut ab ipso dõ sciente
quł crcat. aut etiã ab aliqͦ doctosciente qđ
dicat: ñ ab homine nesciente qđ aulielat.
Infantia suã qͥsq ñ recolit. & putas hominẽ
nisi dõ docente posse cognoscere. unde ui
matris utero uiuere eeperit: p̃sertĩ. siusq
adeo illũ adhuc lateat humana natura.
ut ñ solũ qͥd intꝰ habeat. uerũ etiã qͥd ad ea
forinsecꝰ accedat ignoret: Itane dilectis¬
si me tume docebis aut quẽqũa. unde ho¬
mines nascentes animent᷑. qͥ nesciebas adliuc
usq unde uiuentes sic alant᷑. ut illo ali¬
mento paululũ subtracto. continuo mo¬
riant᷑  lu me docebis aut quenquã. un¬
de homines animent᷑. qͥ nesciebas ad huc
usq. uthde utres qͣndo inflant᷑ impleant᷑:

Expanded text:
si enim ex illis rebus est, de quibus nobis dicitur, Altiora si enim ex illis rebus est, de quibus nobis dicitur, Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus fueris; sed quae praecepit tibi dominus, illa cogita semper? uerum hoc nosse cupio aut ab ipso deo sciente quod creat aut etiam ab aliquo docto sciente quod dicat, non ab homine nesciente quod anhelat. infantiam suam quisque non recolit et putas hominem nisi deo docente posse cognoscere, unde in matris utero uiuere coeperit, praes-ertim si usque adeo illum adhuc lateat humana natura, ut non solum quid intus habeat uerum etiam quid ad eam forinsecus accedat ignoret ? itane, dilectissime, tu me docebis aut quemquam, unde homines nascentes animentur, qui nesciebas adhuc usque unde uiuentes sic alantur, ut illo alimento paululum subtracto continuo moriantur? tu me docebis aut quemquam, unde homines animentur, qui nesciebas adhuc usque unde utres, quando inflantur, inpleantur?
Abbreviated transcription (Latin):
facias ignorabas: E p̃stet dĩ ut ame cõmo¬
nitꝰ cedas potius quã resistas tã in prõptu
posite atq aꝑtissimȩ ueritati. nec de utre
inflando sic int̾roges pulmones tuos. ut eos
aduersũ me habere malis inflatos. quã eis
adqͥescere te docentib & responsũ tibi uerũ
non loquendo & altercando. sed spirando &
respirando reddentib Proinde ignorantiã
mrã de origuie animarũ te corripientẽ atq
obuirgantẽ non moleste ferrẽ. inmo isuꝑ
& grãs magnas agerẽ: sieã mͥ ñ solũduris ꝑ¬
cuteres conuitus: sedueris etiã excuteres
dictis. Si eñi me posses docere qđ nescio: ñ
solũ te uerbis. sed & pugnis cedentẽ. deberẽ
patientissime sustinere. Nã fateor dilecti
onitue. qͣntũ attinet ad istã questionẽ. unũ
de duob ualde cupio nosse si possim: uł de
Animarũ origine qđ ignoro. uł utrũ ꝑti¬
neat ad nos hoc nosse cũ hc uiumꝰ. Quid

Expanded text:
facias ignorabas? et praestet dominus, ut a me commofacias ignorabas? et praestet dominus, ut a me commonitus cedas potius quam resistas tam in promptu positae atque apertissimae ueritati nec de utre inflando sic interroges pulmones tuos, ut eos aduersus me habere malis inflatos quam eis adquiescere te docentibus et responsum tibi uerum non loquendo et altercando, sed spirando et respirando reddentibus. proinde ignorantiam meam de origine animarum te corripientem atque obiurgantem non moleste ferrem, immo insuper et gratias magnas agerem. si eam mihi non solum duris percuteres conuiciis, sed ueris etiam excuteres dictis. si enim me posses docere quod nescio, non solum te uerbis, sed et pugnis caedentem deberem patientissime sustinere. Nam fateor doni tuae, quantum attinet ad istam quaestionem, unum de duobus valde cupio nosse, si possim, vel de animarum origine quod ignoro, vel utrum pertineat ad nos hoc nosse cum hic vivimus. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
ore libro deflatu hominis disputauimꝰ: utrũ
ad animȩ naturã qr ipsa id agit in homine.
An ad corporis qđ ab ea mouet᷑ ut idagat.
An ad huiꝰ aeris cuiꝰ recipcatu id agere decla¬
rat᷑: an potius ad omĩa tria. ad animã sci¬
licet quȩ corpꝰ mouet. & ad corpꝰ qđ motu
flatũ recipit. atq reddit. & ad aurã istam
undiq circũfusam. quȩ intrando alit. rele¬
uat exeundo Et tam hoc litteratꝰ liomo
atq facundꝰ utiq nesciebas: quando erede¬
bas. dicebas & scribebas. & inconuentu mul¬
titudinis corrogate legebas: ex natura nr̃a
utrẽ inflare. & ex natura ur̃a nosminꝰ nihil
habere: cũ hoc unde faciamꝰ facillime pos¬
ses. ñ diuinas & humanas paginas ꝑscrutan¬
do. sed uite aduertendo. nosse cũ uelles. Quo¬
modo igit᷑ tͥ cõmittã ut me doceas de origine
Anunarũ qđ me nescire confitcor. qͥ qđ tuis
narib Atq ore sine int̾missione facis. unde

Expanded text:
ore libro de flatu hominis disputauimus, utrum ore libro de flatu hominis disputauimus, utrum ad animae naturam. quia ipsa id agit in homine, an ad corporis, quod ab ca mouetur ut id ay;t, an ad huius aeris, cuius reciprocatu id agere declaratur, an potius ad omnia tria, ad animam scilicet, quae corpus monet et ad corpus quod motu flatum recipit atque reddit et ad auram istam undique circumfusam quae intrando alit, releuat exeundo? et tamen hoc litteratus homo atque facundus utique nesciebas, quando credebas et dicebas et scribebas et in conuentu multitudinis conrogatae legebas, ex natura nostra nos utrem inflare et in natura nostra nos minus nihil habere, cum hoc unde faciamus facillime posses non diuinas et humanas paginas perscrutando, sed in te aduertendo nosse cum uelles. quomodo igitur tibi committam, ut me doceas de origine animarum, quod me nescire confiteor, qui quod tuis naribus atque ore sine intermissione facis unde
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ uenas. ꝑ neruos. ꝑ ossa. ꝑ medullas. ꝑ inte¬
riora uitalia. & iã uiuos homines quã diu
uit̃ manus rimantiũ uiuere potuerunt.
dissiciendo scrutati sunt. ut naturã corporis
nossent: nec tam̃nos qr ista nescimꝰ. pecoribus
cõpararunt. Nisi forte dicturus es eos petorib
cõparandos: qͥ animȩ naturã. non qͥ corporis
nesciunt. Nonergo ita p̃loqͥ debusti. Neq enĩ
aisti qͥd differt homo pecore. si nescit de aiumę
suȩ qualitate atq natura: sed aisti. si nescit
de sua qualitatt naturaq disqͥrere. atq disse¬
rere. Qualitas utiq nr̃a & natura nr̃a cũ cor
pore cõputatur: quã uis dels qͥb constamus
singulatĩ singulis disserat᷑. Uerũ ego. quã mul¬
ta possim de hominisnatura scientissime
disputare. si explicare uelim: plura uolu¬
mina iplebo. Multa me tam̃ ignorare
confitror. Iu autẽ qͦuis ꝑtinere. qͦd̃ insuperi¬

Expanded text:
per uenas, per neruos, per ossa, per medullas, per inteper uenas, per neruos, per ossa, per medullas, per interiora uitalia etiam uiuos homines quamdiu inter manus rimantium uiuere potuerunt dissiciendo scrutati sunt, ut naturam corporis nossent, nec tamen compararunt. Nisi forte dicturus es, eos pecoribus comparandos, qui animae naturam, non qui corporis nesciunt. Non ergo ita praeloqui debuisti. Neque enim aisti, Quid differt homo a pecore, si nescit de animae suae qualitate atque natura: sed aisti, si nescit de sua qualitate naturaque disquirere atque disserere. Qupore computatur, quamuis de his quibus constamus singillatim singulis disseratur. uerum ego quam multa possim de hominis natura scientissime disputare, si explicare uelim. plura uolumina inplebo; multa me tamen ignorare confiteor. Tu autem quo uis pertinere, quod in superi
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e ñ onũ modo scimꝰ originẽ. quã uis qd̾ ad
salutẽ ꝑtinet fidei diuinitꝰ animã datum.
cãq ñ eiꝰ cuiꝰ ds.ẽ. c̾t̾ naturȩ remotis amba¬
gib nouerunꝰ. Anforte hactenꝰ putas natu¬
ra suã cuiq nosciendã quatenꝰ tu noscis. hac¬
tenꝰq sciendã quatenꝰ rã tuscire potueris.
ut si paulo amplius te qͥsq nescierit. eũ pe¬
corib cõpares qđ scientior illo e̾e potiusti.
atq ita siquis eã paulo plus te scierit. cadẽ
iustina te ille pecorib cõparabit: Dicergo
quatenꝰ nob naturã nrãm uescire concedas.
ut apecorib saluasit nr̃a distantia. &
considera tam̃ ne plus a pecoub distet. qͥ
eius aliqͥd nescire sescit: quã qͥse putat
scire qđ nescit. Natura certe totaliominis
ẽ. sp̃s anima. & corpꝰ. Quisquis ergo a natura
humana corpus alienare uult. desipit. Ale¬
dici tam̃ qͥ appellant᷑ anatomici. ꝑ menbra

Expanded text:
nostrae non omni modo scimus originem; quamuis, quod ad nostrae non omni modo scimus originem; quamuis, quod ad salutem pertinet fidei!, diuinitus animam datam eamque non eius cuius deus est esse naturae remotis ambagibus nouerimus. an forte hactenus putas naturam suam cuique nesciendam, quatenus eam tu nescis, hactenusque sciendam, quatenus eam tu scire potueris, ut, si paulo amplius te quisque nescierit, eum pecoribus compares, quod scientior illo esse potuisti, atque ita si quis eam paulo plus te scierit, eadem iustitia te ille pecoribus comparabit? dic ergo quatenus nobis naturam nostram nescire concedas, ut a pecoribus salua sit nostra distantia, et considera tamen, ne plus a pecoribus distet qui eius aliquid nescire sc scit, quam qui se putat scire quod nescit. natura certe tota hominis est spiritus, anima et corpus; quisquis ergo a natura humana corpus alienare uult, desipit. medici tamen, qui appellantur anatomici, per membra,
Abbreviated transcription (Latin):
eo es honore nature. ut pecorib p̾feraris.
Quib scđ̾m tuũ uidiciũ comparandꝰ es:
si aliqͥd eorũ quȩ ad naturã tuã constat ꝑti¬
nere nescuieris. Neq eos asꝑsisti hac repre¬
liensione tantũ modo qͥhioc nescunt qđ ego
nescio. hoc.ẽ. liumanȩ animȩ originẽ. quã
qͥdẽ non penitꝰ nescio. scio enĩ dm̃ flauisse in
faciẽ pͥmi hominis: factũq e̾e homuiẽ
in animã uiuã. qđ tam̃ nisi legissẽ. ꝑ me
ipsũ scire ñ possem. sed diasti. Quidautẽ¬
homo differt pecore. si nescit qͣlitate natura¬
q disqͥrere. atq disscrere debeat: ut nilul
cũ sulateat. Qđ si ita. ẽ: iam te pecorib
cõparabo: simͥ non responderis tuorũ numer̃
capillorũ. Si autẽ quantũcũq ꝓfitiamus
in hac uita aliqͣ nos ad naturã nram ꝑtiuien¬
tia nescire concedis: quero id quantũ qͣtenꝰ¬
q concedas. ue forte & hoc ibi sit qđ animȩ

Expanded text:
eo es honore naturae, ut pecoribus praeferaris, eo es honore naturae, ut pecoribus praeferaris, quibus secundum tuum iudicium comparandus cs, si aliquid eorum quae ad naturam tuam constat pertinere nesciueris. neque enim eos aspersisti hac reprehensione tantummodo, qui hoc nesciunt quod ego nescio, hoc est humanae animae originem — quam quidem non penitus nescio; scio enim deum flauisse in faciem primi hominis factumque esse hominem in animam uiuam; quod tamen nisi legissem, per me ipse scire non possem — sed dixisti: quid autem differt homo pecore, si nescit de sua qualitate naturaque disquirere atque disserercum sui lateat. quod si ita est, iam te pecoribus comparabo, si mihi non responderis tuorum numerum capillorum. si autem quantumcumque proficiamus in hac uita, aliqua nos ad naturam nostram pertinentia nescire concedis, quaero id quantum quatenusque concedas, ne forte et hoc ibi sit, quod animae
Abbreviated transcription (Latin):
lectꝰ capacẽ. rationis cõpotẽ. sensuq uiua¬
cẽ. qͥ onũia rationis expertia prudenti
ordinatione distribuat ꝓcreauerit. quid
tã. incõuenient dici potest quã ut eũ
sola siu notione fraudarit: &cũ sapientia
mundi quȩ sese usq ad ueri cognitionẽ
suꝑ uacua qͥdẽ inuestigatione ꝓtendit.
qr scire nequit ꝑ qͣm licet quȩ sunt uera
cognosci. aliqͣ tam̃ uicina immo affinia
ueritati tẽptauerit suꝑ animȩ natura
dispicere: quã indecens atq pudendũ
ẽ. religiosũ quẽquã de hoc ipso. aut nihil
sapere. aut penitꝰ sibi int̃ dixisse ne sapi¬
at: Ista tua nr̃e ignorantiȩ disertissima
& luculentissima castigatio. om̃ia que ad
naturã hominis ꝑtinent sic te scire cõpellit:
ut si eorũ aliqđ ignoraueris. non meo sed tuo
uidicio pecorib cõpareris. Quã uis enĩ nos
designantus uidearis attingere eo qđ dixisti.
homocũ e̾e̾t inhonore ñ intellexit. qr in qͦ
tu ñ es honore sumꝰ eccłȩ. tam̃ etiã tu in

Expanded text:
ionis compotem sensuque uiuacem, qui omnia rationis expertia prudenti ordinatione distribuat, procreauerit, quid tam inconuenienter dici potest quam ut eum sola sui notione fraudarit ? et cum sapientia, mundi, quae sese usque ad ueri cognitionem superuacua quidem inuestigatione protendit, quia scire nequit per quem licet quae sunt uera cognosci, aliqua tamen uicina, immo affinia ueritati temptauerit super animae natura dispicere, quam indecens atque pudendum est religiosum quemquam de hoc ipso aut nihil sapere aut penitus sibi interdixisse ne sapiat! Ista tua nostrae ignorantiae disertissima et luculentissima castigatio omnia, quae ad naturam hominis pertinent. sic te scire conpollit, ut, si eorum aliquid ignoraueris, non meo, sed tuo iudicio pecoribus compareris. quamuis enim nos insignitius uidearis adtingere eo quod dixisti: homo o cum e s s et inhonore, non intellexit, quia in quo tu non es honore sumus ecclesiae, tamen etiam tu in
Abbreviated transcription (Latin):
Quo cirta si &illa quę de anima incorporea
disputata sunt capis& saprs: non.ẽ. unde tͥ
displicea. qđ tã me scut dixi. ñ corpꝰ. de seo¬
ipm: qr & corpꝰ ñ c̾e̾ monstrat᷑. & generali
nomine sp̃c nuncupat᷑. Qua obrẽ si hos ad
te libros inpensa dilectione conscriptos. re¬
pensa dilectionẽ sumis & legis: siin pͥncipio
pͥmmi tui libri audis &te ipsu. & studos sicut
dixisti tua sententiã ñ tueri. si imꝓbabilis
detegat᷑. illa p̃cipue undeci caue. de qͥb¬
te in libro superiori cõmonui: ne anuna sic
dicas ex dõ. ut cã non de nulla. nec de alia.
sed de sua natura creauerit: aut qđ ꝑ infi¬
nitũ tẽpꝰ. atq ita seꝑ animas det sicut seꝑ
ẽ. ipłe qͥdat. Aut anima meritũ aliqđ ꝑ
didissi ꝑ carnẽ: qđ liabuerit ante carnẽ.
Aut animã ꝑ carnẽ reparate habitudinẽ pͥscã.¬
ꝑ quȩ ipsa carnẽ renasci. ꝑ quã meruerat
inqnari. Aut qđ anima ante omñe peccatũ.
meruerit ee peccatrix. Aut infantes sine

Expanded text:
Quocirca si et illa quae de anima in corporea disputata sunt capis et sapis, non est, unde tibi displiceat, quod eam me scire dixi non corpus esseia et corpus non esse monstratur et generali nomine spiritus nuncupatur. Quamobrem si hos ad te libros inpensa dilectione conscriptos repensa dilectione sumis et legis, si in principio primi tui libri audis et te ipsum et studes, sicut dixisti, \'tuam sententiam non tueri, si inprobabilis detegatur\', illa praecipue undecim caue, de quibus in libro superiore commonui: ne \'animam sic dicas ex deo, ut eam non de nulla nec de alia, sed de sua natura creauerit\'; aut \'quod per infinitum tempus atque ita semper animas det, sicut semper est ipse qui dat\'; aut \'animam meritum aliquod perdidisse per carnem, quod habuerit ante carnem\'; aut \'animaperque ipsam carnem renasci, per quam meruerat inquinari\'; aut \'quod anima ante omne peccatum meruerit esse peccatrix\'; aut \'infantes sine
Abbreviated transcription (Latin):
negas. qreiꝰ intelligentia distincte dicit᷑ sp̃c. pote¬
tis negare uniuersũ sem̃ iacob appellari isrł. qm̃
excepto uida &iã distincte appellatꝰ. ẽ. isrł. in tri¬
bub decẽ. quȩ in samaria tunc fuerunt. Sed
spm̃ dici. Cũ audis uł legis dño moriente
qđ scriptũ. ẽ. & uiclinato capite tradidit spm̃.
ita uis intelligi. tanquã A parte significauerit
totũ: ñ qđ ea que anima ẽ. possit & sp̃e non¬
cupari. At ego ut possi expedituis ꝓbare qđ¬
dico te ipsũ testẽ cituiꝰ & cõmoduꝰ adhibebo
Dic enĩ spm̃ definisti: ut peccora appareant iĩ
dicunt᷑ : qđ iĩ ñ kabeant intelligentiȩ. atq
rationis. Unde cũ homunẽ ipsũ ad moneres
suã nosse naturã: ita locutꝰ. es. Na cũ ds̃
boriꝰ nihil ñ ratione condiderit. ipsũq animab¬

Expanded text:
negas, quia ejus intelligentia distincte dicitur spiritus; poteris negare universum semen Jacob appellari Israel, quoniam excepto Juda, etiam distincte appellatus est Israel in tribubus decem, quae in Samaria tunc fuerunt . Sedm dici, quam audis uel legis. domino moriente quid scriptum est? et inclinato capite tradidit spiritum. ita uis intellegi, tamquam a parte significauerit totum, non quod ea quae anima est possit et spiritus nuncupari. at ego, ut possim probare dico, te ipsum testem citius et commodius adhibebo. sic enim spiritum definisti, ut pecora appareant non dicuntur, quod uim non habeant intellegentiae atque rationis. unde cum hominem ipsum anumoneres suam nosse naturam, ita locutus es: nam cum deus bonus nihil non ratione condiderit ipsumque hom
Abbreviated transcription (Latin):
dicabunt. Si q̃sane alia que plurinta nni tiuis
libris emendanda mnaudentur scire fortasse
desideras: uenire t nste oncrosũ non tan¬
quã discipulo ad magistrũ: sed proneuo ad
grandeuũ: forai Ad infirmũ. Et si enĩ non
cos edere debiusti: maiore tam̃ & ueriore
gła qͥsq correptꝰ sua consessione rep̾liendit᷑
quã cuiꝰ libet errantis ore laudatur. Quã¬
uis in eorũ recitatione librorũ auditores ce
laudatores tuos. ñ os̃ ista qͣ sana doctrma

Expanded text:
dicabunt. 39. Si qua sane alia, quae plurima in tuis dicabunt. 39. Si qua sane alia, quae plurima in tuis libris emendanda mihi videntur, scire fortasse desideras, venire tibi non sit onerosum, non tanquam discipulo ad magistrum, sed primaevo ad grandaevum, forti ad infirmum. Etsi enim non eos edere debuisti, majore tamen et veriore gloria quisque correctus sua confessione reprehenditur, quam cujuslibet errantis ore laudatur. Quamvis in eorumdem recitatione librorum auditores et laudatores tuos non omnes ista quae sana doctr