comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Tad quod nou ex ulu forensi quẽ solnu oratori conteditis
s obsturiore aliqua stiã sit promendũ at simiend ¶ Qro
em̃ nũ possit d contra imꝑatorẽ aͥ pro imꝑatore dici sine
tandis ¶ lũ in senatu de omi re ꝑ gue̾ dici sine sũma
rerũ cuilliũ cogd ͤ et prude̾nͣ nũ admoueri possit or̃o ad
seusꝯ aĩõꝵ atz motꝰ uel inflãmandos uel etꝭ extinguẽdor
quod uniũ in erõe dii̾ãtur sine diligẽtissiã ꝓuestigatione eaꝵ õiũ

Expanded text:
 quod non ex usu forensi, quem solum Oratoribus conceditis, sed ex obscuriore aliqua scientia sit promendum et assumendum. Quaero enim, num possit, aus contra Imperatorem, aut pro Imperatore dici sine tandis, num in senatu de omni rei publicae genere dici sine summa rerum civilium cognitione et prudentia; num admoveri possit oratio ad sensus animorum atque motus vel inflamquod unum in Oratore dominatur sine diligentissima pervestigatione earum omni
Abbreviated transcription (Latin):
intũ se opidis menibusq sepesisse ¶ Iñ uoͦ reliquas utilitates
a in ꝯstituendis a in ꝯẜuandis ciuitatib non asapientib et a¬
fortib uiris s adistis orteq dicentib ẽẽ ꝯstitutas: An ue̾o
tibi romulꝰ ille a̾ pastores et quenas ꝯgregasse / aut sabinoꝵ qui
ꝯsilio et sapĩa singulari ¶ Quid eñ ĩ numa pompilis quidm
ẜuiotullio quid in ceris regib quoꝵ multa sunt exnuuia ad
ꝯstituend̾ rem publicã nou eloquentie uestigiũ apparet/ Eͥd
exactis regib tametsi ipañi actionem mente nou liugua ꝑfec¬
tam ł bruti eẽ c̾uimꝰ: ¶Sic deuiceps oĩa nonie plena consi¬
adiuiuẽta ꝑ hoĩes eloquẽtissios importata s ut reliquoꝵ p̃t̾unt¬
taut od̃ũ mnichiuideor exceptꝭ crasse uobis duob eloquẽtissios
audisse ⁊ et .c. sempronios quoꝵ pr̾ homo prudens et grauis
haud qͥꝙͣ eloquers et sepe alĩas et maxie̾ censor saluti rei pu ͤ
fuit ¶t qui nou accurata quadam ocõii copia s nuida atq̃¬

Expanded text:
nitum se oppidis moenibusque saepsisse? aut vero reliquas utilitates aut in constituendis aut in conservandis civitatibus non a sapientibus et fortibus viris, sed a disertis ornateque dicentibus esse constitutas? An vero tibi Romulus ille aut pastores et convenas congregasse aut Sabinorum conuconsilio et sapientia singulari? Quid? in Numa Pompilio, quid? in Servio Tullio, quid? in ceteris regibus, quorum multa sunt eximia ad constituendam rem publicam, num eloquentiae vestigium apparet? Quid? exactis regibus, tametsi ipsam exactionem mente, non lingua perfectam L. Bruti esse cernimus, sed deinceps omnia nonne plena consiadiumenta, per homines eloquentissimos importata; sed ut reliqua praetermittam, omnium mihi videor, exceptis, Crasse, vobis duobus, eloquentissimos audisse Ti. et C. Sempronios, quorum pater, homo prudens et gravis, haudquaquam eloquens, et saepe alias et maxime censor saluti rei publicae fuit: atque is non accurata quadam orationis copia, sed nutu atq
Abbreviated transcription (Latin):
tũeri p̃t quid huis abẽẽ potiꝰt de maxiãꝵ reꝵ stia ꝙ ei non¬
concedr̃ sni oratoris nichil uis ẽẽ insi compõite ornatẽ tõ¬
piose loqui. Quero idipiũ qui possit assequi siuie ea stia quã
lunt extare nou p̃t ¶uãobrem si ornate locutꝰ eẽt sicũt et
dus ẽ ¶ Et si plato de rebus a cuulibz contrau̾sus remotissimis
diuitꝰ est locutꝰ quod ego concedo si id̾ ariles si cheofrastꝰ
si carneades in reb hũs de quib dispuuerunt eloquentes
et in ddͦ suaues atz ornati fuere suit hee res de quibz dis¬
putãt In aliis quibusdã studii or̃õ quid̾ ip̃a ꝓp̾a ẽ huig uiꝰ¬

Expanded text:
tueri potest, quid huic abesse poterit de maximarum rerum scientia? sin Oratoris nihil vis esse, nisi composite, ornate et copiose cloqui, quaero, id ipsum qui possit assequi sine ea scientia, quam sunt, exstare non potest. Quam ob rem, si ornate locutus est, sicut et dus est; et, si Plato de rebus ab civilibus controversiis remotissimis divinitus est locutus, quod ego concedo; si item Aristoteles, si Theophrastus, si Carneades in rebus eis, de quibus disputaverunt, eloquentes et in dicendo suaves atque ornati fuerunt, sint eae res, de quibus disputant, in aliis quibusdam studii
Abbreviated transcription (Latin):
inquit p̃stabilius bidetur ꝙͣ posse dicendo tenere hõiũ cetus
mentes allice̾: uoluitates impelleꝰ. quo uelit unde aꝰuelit de¬
ꝓ ubis ornata or̃o et polita a̾ tam potens tauiq magmi¬
ficiu ꝙ̃ pplĩ moto iudiciũ ⁊eligiones senatꝯ guatate uis
orõe conuerti. ¶ iud tam porro regium ta libale tari
magnificũ ꝙͥ opem ferre suplicib excitare afflictos dare
possis uel prouocare integros uel te ulcisti lacessitꝰ. Age
uoꝰ ne semꝑ forũ subsellia/ rostra /curiãq meditare ¶ ⁊ uid

Expanded text:
inquit 'praestabilius videtur, quam posse dicendo tenere hominum coetus mentis, adlicere voluntates, impellere quo velit, unde autem velit debis ornata oratio et polita? aut tam potens tamque magnificum, quam populi motus, iudicum religiones, senatus gravitatem unius oratione converti? Quid tam porro regium, tam liberale, tam munificum, quam opem ferre supplicibus, excitare adflictos, dare possis vel provocare integer vel te ulcisci lacessitus? Age vero, ne semper forum, subsellia, rostra curiamque meditere, quid
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ille nou suna inquit nestiꝰ sceuola ista int̾ grecos
dici et disceptari solert audiui em̃ sũmos hoĩes cũ q̃
or macedonia uenissem athenas florente achademia
ut tpib illis fereba᷑ tũ eaui carneades et cricomachꝰ et esthi¬
Dꝰ ac̾rimũ et copis ̃ iugebatq auditoi pauchn aliꝰ cui
anaxarchꝰet ꝑipa ͭ cristolai dyodorꝰ multi erant p̃terea cla¬
riꝰ in phĩa et nobiles quib oĩb una pene uoce ⁊epelli ora¬
toĩt a gub̾naculis cutatum excludi ab oñu doctrina
aliquod p̾stinũ detrudi ⁊ ꝯpingi uidebam ¶ E ego n illis
assentiebar u harmu disputationũ Inuientori et pͥncipi
atheius cũ cameada diligentiꝰ legi gorgiam quo ni lil
ip̃e ẽt̃ orator sũmꝰ uideba᷑ ubi eñi controidsia iã diu
torquet greculos hoĩes contentionis cupidiores ꝙͣ ui̾tatis
nani si quis hunt statuit ẽt oratorẽ qui tm̃iꝰ in iure aut
inditũs possit a ap̃ud ppłiũ ã in fenatu copiose loqui

Expanded text:
 I. Non sum nescius, Scaevola, ista inter Graecos dici et disceptari solere; Audivi enim summos homines, cum quaestor ex Macedonia venissem Athenas, florente Academia, ut temporibus illis ferebatur, quod eam Carneades, et Clitomachus, et Aeschiacerrimum, et copiosissimum. Vigebat, auditor Panaetii iatetici Critolai Diodorus; multi erant praeterea clari in philosophia et nobiles, a quibus omnibus una paene voce repelli oratorem a gubernaculis civitatum, excludi ab omni doctrina aliquod pistrinum detrudi, et compingi videbam. Sed ego neque illis assentiebar, neque harum dispuationum inve4ntori, et principi Athenis cum Charmada diligentius legi Gorgiam; quo in libipse esse orator summus videbatur. Verbi enim controversia iam diu torquet Graeculos homines contentionis cupidiores quam veritatis. Nam si quis hunc statuit esse oratorem, qui tantummodo in iure aut in iudiciis possit aut apud populum aut in senatu copiose loqui,
Abbreviated transcription (Latin):
hͦuou Iure miret᷑ sĩmeq in eo laboraud̃ eẽ aibitie et qꝰ
uno hoĩes maxi̾e bestus pstent in hoc hoib ipsis antecellat
Ut uo iam ad illa sirlua uenianiꝯ. q̃ uis alia potuit a dispsos
hoĩes unũ inlocum ꝯgregare a a fera agrestiq uita Iuhũe
Inimanũ cultũ cuulemq deduce̾ aut iam ꝯstitutis cuutatib
leges iudicia. Iura describe ¶ic ne plura que sunt pene
iuabilia consecter ꝯrhendam breui. sic em̃ status ꝑfetti o¬
zatoris modãtione et sapĩa nou sołũ ipsiq dignitatẽ s a¬

Expanded text:
hoc non iure miretur summeque in eo elaborandum esse arbitretur, ut, quo uno homines maxime bestiis praestent, in hoc hominibus ipsis antecellat? Ut vero iam ad illa summa veniamus, quae vis alia potuit aut dispersos homines unum in locum congregare aut a fera agrestique vita ad hunc humanum cultum civilemque deducere aut iam constitutis civitatibus leges iudicia iura describere? Ac ne plura, quae sunt paene innumerabilia, consecter, comprehendam brevi: sic enim statuo, perfecti oratoris moderatione et sapientia non solum ipsius dignitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it D mutiꝯ dicebatur et n authoniꝰ homo et ꝯsilioꝵ in ae
ip̃o crasso adolescentes et drusi maxie familiares et in quib
magna tñ spem maiores natu dignit sue collocarent a cocta
sa re publita quãmt ob cãm ueneraut multum int̾ se usq ad
extremũ tempꝰ diei collocute sunt ¶ Auo quid̃ simonemulta
duunitꝰ a tribus illis consularib et cocta deplorata. et ꝯmie
non impendeꝰ illi tanto aute uidissent ¶o aut̾ om̃i simone coui¬
fecto taurã in crasso hũanitatẽ fuisse ut cũ lauti accubiusset̃ ois
quieussent et et in auibulationẽ uẽtuui eẽt. dicebat tũ steuolã
duob spaciis tribusue factis dixisse dur non iuntam᷑ crasse
socratem illum qui est in phedrone platonis Naui me hec
tua platanus admonuit que nõminꝰ ad opacandũ hunc lo¬
cũ patulis est diffusa rauus ꝙͣ illa ciuꝯ urabrã secutus ẽ sõc¬
tes que michi uidetur uõ taui ip̃a aquila que destbiꝰ ꝙͣ plois¬

Expanded text:
fuerat, Q. Mucius dicebatur et M. Antonius, homo et consiliorum in re em cum ipso Crasso adulescentes et Drusi maxime familiares et in quibus magnam tum spem maiores natu dignitatis suae conlocarent, C. Cotta, ica, quam ob causam venerant, multum inter se usque ad extremum tempus diei conlocuti sunt; quo quidem sermone multa divinitus a tribus illis consularibus Cotta deplorata et commemnon impendere illi tanto ante vidissent. Eo autem omni sermone confecto, tantam in Crasso humanitatem fuisse, ut, cum lauti accubuissent, tolquiessent et in ambulationem ventum esset, dicebat tum Scaevolam duobus spatiis tribusve factis dixisse 'cur non imitamur, Crasse, Socratem illum, qui est in Phaedro Platonis? Nam me haec tua platanus admonuit, quae non minus ad opacandum hunc locum patulis est diffusa ramis, quam illa, cuius umbram secutus est Socrates, quae mihi videtur non tam ipsa acula, quae descri
Abbreviated transcription (Latin):
a̾ incitãtur a reflectunt᷑ penitꝰ ꝑspexit ddͦ ꝙͦ uolet ꝑsici¬
orõis que sine illa sciam nullã h et sibi assumet hoc
est ꝓpͥ̾um oratoris quod sepe iam dixam or̃o grauis et or¬
nata et hod̾uũ sensib ac mentib accomodata quib de
sceuola totum sit a me. lam ego ã sunt oratori cũ illis
ꝯĩa nõ mutuor ab illis isti qui de hus rebus disputãt hoꝵ
ricos et inst̾bunt et appellant ¶ Stenĩ cum illi in dd ꝰ
Inciderint loci quod ꝑsepe euenit ut de dus ĩmorlib de

Expanded text:
aut incitantur aut reflectuntur, penitus perspexerit, aut incitantur aut reflectuntur, penitus perspexerit, orationis, quae sine illa scientia nulla est, sibi assumet. hoc enim est proprium Oratoris, quod saepe iam dixi, oratio gravis, et ornata, et hominum sensibus, ac mentibs accom modata. Quibus dScaevola, torum sit a me, nam ego quae sunt Oratori cum illis communia, non mutuor ab illis: isti quae de his rebus disputant, Oraricos et inscribunt, et appellant. 3. Etenim cum illi in dicendo inciderint loci quod persaepe evenit ut de Diis immortalibus, de
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quid gͦ it̾ est a̾ quid discernes eoꝵ quos noiaui in dd ͦ
ubtatem et copiami ab eoꝵ exilitate qui hac dd ͥ uauie t ͤ
et elegãtia non utuntur unũ erit ꝓstõ ꝙ hii qui bñ dicũt¬
afferũt ꝓp̾a̾ et ꝯpõitã or̃o et ornatã in artificio quodã
e ꝯpositione distĩctã ¶ Hec a oratio si ⁊ es nõ subest ab
oratore ꝑcepta eͣtͣ coguita a nulla sit necesse ẽ aꝰ om̃i
si orator id scit tꝙͣ clientis cam̃ didic̾it dicet meliꝰ et
ornatiꝰ ꝙͣ ip̃eille eius rei inuentor atq artifex Ilã si qͥs
sciãm fatebor equidẽ In hus magis assidue usari hãc
dictionẽ Stñ in husipis rebus ꝑmulta sunt que ip̃i ma¬
gr̃i qui retho ͭ ͥ uocantur nec tradunt nec tenene Qiis
eiũ nescit maxiam um exist̾e oratoris ĩ hoinũ mẽtib
uel ad irã uel ad odiũ aut dolorem incitãdis uel ab risd̾
naturas hoĩnũ uinq õ huai ͭ ͥ cãsq eas quib mentes

Expanded text:
Quid ergo interest aut qui discernes eorum, quos nominavi, in dicendo ubertatem et copiam ab eorum exilitate, qui hac dicendi varietate et elegantia non utuntur? Unum erit profecto, quod ei orationem, et ornatam, et artificio quodam, et expolitione distinctam. 1. Haec autem oratio si res non subest ab Oratore percepta, et cognita: aut nulla sit necesse est, aut omnium id Orator, si, tamquam clientis causam didicerit, dicet melius et ornatius. quam ille ipse eius reiinventor, atque artifex. Nam si quis scientiam: fatebor equidem in his magis assidue versari hancdictionem, sed tamen in his ipsis rebus permulta sunt, quae ipsi magistri, qui rhetorici vocantur, nec tradunt nec tenent. Quis enim nescit maximam vim exsistere oratoris in hominum mentibus vel ad iram aut ad odium aut ad dolorem incitandis vel ab hisce naturas hominum vimque omnem humanitatis causasque eas, quibus mentes
Abbreviated transcription (Latin):
nou actigit nz eam laudem ex qua tloquentia nomẽ suum
iuuenit ¶ Uerba igitur inquit crassꝰ michi reliquit ãthoꝰ
rem ipse sampsit ¶Cuiu cesar si quod difficilus est tibi re¬
liquit est nobis inquit causa cur te audire cupiamus sui qͥd̃
facilius tibi tam nou est cur recuses ¶ Et catullus quid quid
dixisti inquit crasse si hodie apud te maueremus te morẽ
nobis gesturum nichil ne ad fidem tuam putas ꝑtinere.¬

Expanded text:
non attigit neque eam laudem, ex qua eloquentia nomen suum invenit.' 'Verba igitur' inquit Crassus 'mihi reliquit Antonius, rem ipse sumpsit.' Tum Caesar 'si, quod difficilius est, id tibi reliquit, est nobis' inquit 'causa, cur te audire cupiamus; sin, quod facilius, tibi causa non est, cur recuses.' Et Catulus 'quid, quod dixisti,' inquit 'Crasse, si hic hodie apud te maneremus, te morem nobis esse gesturum, nihilne ad fidem tuam putas pertinere
Abbreviated transcription (Latin):
audiret nemo unꝙͣ tam despicienz fuit qui speraret ã meliq
iuu illeut ita esse concedam inquit authoni que sunt
ualde secus quid michi tãdem hodie aut ciuꝙͣ hõmũ quod
dici posit ⁊ eliquisti dicaui em̃ uere ancissin hoĩes quod
sentio sepe doctos hoĩes quod dico sepe inmono nõnũꝙͣ sepe u¬

Expanded text:
audiret, nemo umquam tam sui despiciens fuit quin speraret aut melius audiret, nemo umquam tam sui despiciens fuit quin speraret aut melius Tum ille 'ut ita ista esse concedam,' inquit 'Antoni, quae sunt valde secus, quid mihi tu tandem hodie aut cuiquam homini quod dici possit reliquisti? Dicam enim vere, amicissimi homines, quod sentio: saepe ego doctos homines, quid dico saepe? immo non numquam; saepe
Abbreviated transcription (Latin):
aĩmi mei ꝯprobari ꝙ semper statui nenuem sapĩe laude̾ Etelo¬
quentie siue sũmo studio et labore et doctrina consequi posse
usedtũ quiduami est qd̾ daixisti fore ut tibi ignoscemꝰ si cogͦ¬
scemus que te causa in ẜmonem impuliss que est enĩ alia
cã uisi ꝙ nobis et hormui adolescentiũ studio qui te actentiͫ ͤ
audierunt morem gere̾ uoliusti
uu ille adime̾ iuquit omẽm recusationt crasso uolui que
Dego paulo aute sciebaur uel pudentiꝰ uel inuitiꝰ nolo
eni dice de tam suaui hoĩe fastidiosiq ad hoc genus ẜmonis
accede̾ & eñi potuit dic̾e consularem se honem et cẽsorui
eadem nra causa est au etate affẽt. quadrieno iinor est
anr sehec nescire que ego sero que cursim arripui que sustitu
opis ut aiint iste a pu̾o sũmo studio sũnus doctorib. Nlichil
dicans de ingenio cui par nems fuit etem̃ te dicentem qui

Expanded text:
animi mei comprobari, quod semper statui neminem sapientiae laudem et eloanimi mei comprobari, quod semper statui neminem sapientiae laudem et eloquentiae sine summo studio et labore et doctrina consequi posse. Sed tamen quidnam est id quod dixisti fore, ut tibi ignosceremus, si cognossemus, quae te causa in sermonem impulisset? Quae est enim alia causa, nisi quod nobis et horum adulescentium studio, qui te attentissime audierunt, morem gerere voluisti?' Tum ille 'adimere' inquit 'omnem recusationem Crasso volui, quem ego paulo ante sciebam vel pudentius vel invitius, nolo enim dicere de tam suavi homine fastidiosius, ad hoc genus sermonis accedere. Quid enim poterit dicere? Consularem se esse hominem et censorium? Eadem nostra causa est. An aetatem adferet? Quadriennio minor est. An se haec nescire? Quae ego sero, quae cursim arripui, quae subsicivis operis, ut aiunt, iste a puero, summo studio, summis doctoribus. Nihil dicam de ingenio, cui par nemo fuit: etenim me dicentem qui
Abbreviated transcription (Latin):
abetis ẜmionẽ bene longum hoĩs utinaui nõ Impudẽtꝭ
allud quid certe nõ mmiꝯ̃ uerecuudi qui quid̾ tũ te tatull
tũ etł crasso audiente de ddͥ rõe tam multa dixerim nã
istoꝵ etas muniꝰ me fortasse mouere debuit s michi ignoscet
profecto si mõ que causa me ad hanc insolitami michi loqͣ¬
citatem impuli̾t accepitis
os uero inquit cãtullus etem̃ hoc pro me hoc et pro mec
fratre spondeo nõ mõ tibi ignoscumꝰ f te dilignuꝰ ma¬
qnamq tibi habemꝰ gram et cum huãitate felicitatẽ agno¬
scunꝯtuam tũ admiraui᷑ istam sciam̃ et copiã ¶quid̾ eth ͦ dc
me assecutum puto ꝙ magno sum leuatꝰ errore et illa admiͦ
causa duintas / nec eiũ ista te actigisse aibitrabar que diligẽ¬
tissie̾ cognosce̾ et undiq collegisse usuq doctum partem corre¬
xisse uideo ꝑtem ꝯprobasse neq eo iunꝰ eloque̾tiam tuã et mułto
magis uirtutem et diligẽtiam admiror et suuul gaudeo iudi ͭ ͤ

Expanded text:
is, utinam non impudentis! Illud quidem certe, non nimis verecundi; qui quidem, cum te, Catule, tum etiam L. Crasso audiente, de dicendi ratione tam multa dixerim; nam istorum aetas minus me fortasse movere debuit. Sed mihi ignoscetis profecto, si modo, quae causa me nunc ad hanc insolitam mihi loquacitatem impulerit, acceperitis.' 'Nos vero,' inquit Catulus 'etenim pro me hoc et pro meo fratre respondeo, non modo tibi ignoscimus, sed te diligimus magnamque tibi habemus gratiam; et cum humanitatem et facilitatem agnoscimus tuam, tum admiramur istam scientiam et copiam. Equidem etiam hoc me adsecutum puto, quod magno sum levatus errore et illa admiracausis divinitas; nec enim te ista attigisse arbitrabar, quae diligentissime cognosse et undique conlegisse usuque doctum partim correxisse video, partim comprobasse; neque eo minus eloquentiam tuam et multo magis virtutem et diligentiam admiror et simul gaudeo iudicium
Abbreviated transcription (Latin):
eeñt in oratoris officio quod nemo negat oratori u̾tutum
õiuz coguitõz sie qua laudatio effici nou possit ẽt̃ intͣaui /¬
¶ aui uitupandi p̃cepta contrarus ex uicus sumenda esse
ꝑspicuũ est suuul est illud aute oculos nec bonu uirũ ꝓprie
et copiose laudari sine ututini / net imꝓbum notari ac uitu¬
pari sine uicioꝵ caguitiont satis iusiguite atqz asꝑe posse
¶lez huit locis laudandi ac uituꝑandi sepe nobis et utẽdũ

Expanded text:
essent in oratoris officio, quod nemo negat, oratori virtutum essent in oratoris officio, quod nemo negat, oratori virtutum omnium cognitionem, sine qua laudatio effici non possit, esse necessariam. Iam vituperandi praecepta contrariis ex vitiis sumenda esse perspicuum est; simul est illud ante oculos, nec bonum virum proprie et copiose laudari sine virtutum nec improbum notari ac vituperari sine vitiorum cognitione satis insignite atque aspere posse. Atque his locis et laudandi et vitu
Abbreviated transcription (Latin):
possunt et audiei facilli̾e ¶Sa eñi deniq uirtus ẽẽ uidetur
p̃stantis uiri que est fructuosa alus ip̃i aũt laboriosa aut ꝑit¬
culosa /aut c̾te gratuita ¶Magna enĩ illa laus ⁊ admirabił
uideri solz tulisse casus adu̾ses sapienter noi fractum esse for¬
tuna pietiuuisse in rebus aspis dignitatem / neqz tũ illa nou
ornant habiti honores de cocta uirtutis p̃mia res geste iudi¬
tus hoiũ comprobate ¶n quibus eciam felicitatẽ ipãm dõꝵ
ĩmortaliũ iudicio tͥs t̾bui laudationis est sumende a res er̃t
aut magni ͥ ͭ p̾stabiles aut nouitate p̾me aut gne ip̃o suᷝ is¬
n em̃ parue n usitate n uulgares ãmiratione ã õmo lau¬
de digne uideri solent ¶ Est eciam cum ret̾is p̾stantib uiribus
comꝑatio ini laudationt p̃clara de quo guẽ libitum ẽ michi
paulo plura ꝙͣ õudem᷑ dice̾ non tam ꝑꝑ usum forc̾rem qͥ est a
nie in om̃i hͦ huione tractatus ꝙͣ ut hoc iudotis sitaudatione

Expanded text:
possunt et audiri facillime; ea enim denique virtus esse videtur praestantis viri, quae est fructuosa aliis, ipsi aut laboriosa aut periculosa aut certe gratuita. Magna etiam illa laus et admirabilis videri solet tulisse casus sapienter adversos, non fractum esse fortuna, retinuisse in rebus asperis dignitatem; neque tamen illa non ornant, habiti honores, decreta virtutis praemia, res gestae iudiciis hominum comprobatae; in quibus etiam felicitatem ipsam deorum immortalium iudicio tribui laudationis est. Sumendae autem res erunt aut magnitudine praestabiles aut novitate primae aut genere ipso sinim parvae neque usitatae neque vulgares admiratione aut omnino laude dignae videri solent. Est etiam cum ceteris praestantibus viris comparatio in laudatione praeclara. De quo genere libitum mihi est paulo plura quam ostenderam dicere, non tam propter usum forensem, qui est a me omni hoc sermone tractatus, quam ut hoc videretis, si laudationes
Abbreviated transcription (Latin):
aut extrisecꝯ aut corpe nou hũt in seuerain laudem q̃ debeu
h ͨ sunt nature et fortune bona in quibz est sũma laus nou se¬
extulisse in potestate. nou fuisse insolentem in pecuma/ nõ
se p̃tulisse alus ꝑꝑ abiuidantiã fortune ut opes et copie non su¬
ꝑbie uideantur et libidini s bonitati et modãtioni facultatẽ
et maͣm dedisse ¶Girtus autem que est ꝑseipam laudabilis
rib homũ quadam comitate ac bñficio posite alieq Ingemi

Expanded text:
aut extrinsecus aut corpori, non habent in se veram laudem, quae deberi haec sunt naturae et fortunae bona; in quibus est summa laus non extulisse se in potestate, non fuisse insolentem in pecunia, non se praetulisse aliis propter abundantiam fortunae, ut opes et copiae non superbiae videantur ac libidini, sed bonitati ac moderationi facultatem et materiam dedisse. Virtus autem, quae est per se ipsa laudabilis ribus hominum et quadam comitate ac beneficentia positae; aliae, quae i
Abbreviated transcription (Latin):
um cocta rideus. possem tibi inquit trasse coucẽde s uide
ne quod catullus actuliꝰt religionis hoc opus censdrium
est id autem ꝯuuct̾e̾ uides ꝙͣ hõi censorio conueniat
i temꝑis surgendum censeo et ⁊ equiescendũ. post mi̾¬
diem si ita nobis est ꝯmodumi loq̃nuir aliquid nsi forte nrcͣ¬
sciũ differre mauultis ¶ Sumes se uel statim uel ꝑꝯ meri¬
temptans ad disputãdum dice non potuisse ꝑmulta eloquẽꝰ
cum authomo disseruisse Et tꝙͣ in scola ꝓpẽ ad grecorumi¬
ad grecorun ꝯsuetudiẽm disputasse ita me frater exci¬
tauit ne ip̃m quid̾ a studio audiendi minꝰ abhorrente
me hertule uerentem molesti uobis interueniremꝰ et ħ se
cũ uemrẽ scenolam enm ita dice̾ arebat bonaur partem
s̾monis in hunic diem esse dilatam h tu si cupidius factu
isi forte molesti int̾uenuuꝰ uenisse delectat sletauer¬

Expanded text:
um Cotta ridens 'possem tibi,' inquit 'Crasse, concedere: sed vide ne quid Catulus attulerit religionis: opus hoc censorium est, id autem committere vides quam homini censorio conveniat.quoniam est id temporis, surgendum censeo et requiescendum; post meridiem, si ita vobis est commodum, loquemur aliquid, nisi forte in crastinum differre mavultis.' Omnes se vel statim vel si itemptans ad disputandum elicere non potuissem, permulta de eloquentia cum Antonio disseruisse et tamquam in schola prope ad Graecorum consuetudinem disputasse: ita me frater exoravit ne ipsum quidem a studio audiendi nimis abhorrentem, sed me hercule verentem, ne molesti vobnim Scaevolam ita dicere aiebat, bonam partem sermonis in hunc diem esse dilatam. Hoc tu si cupidius factum s quidem, nisi forte molesti intervenimus, venisse delectat.' Tu
Abbreviated transcription (Latin):
s hec ars tota dd ͥ sie artis ymago quedam et silitudo est
memoria fere quisꝙͣ est ut nou dispositis notatisq reb orne᷑
uerborum a̾ hõmũ aut sentenciaꝵ ꝯplectatur nz uero tam
ebeti ut nichil a ꝯsuetudine ⁊ ex̾citatione aduuietur uidit
em̃ hoc prudenter sie symonides suie alius qui iuuenit ea.
di ¶Quare facillie̾ aĩo teneri posse si ea que ꝑcipent᷑ au¬
ribus aut cogiitione et cõmendatione in exemplari oclõꝵ
manibz tradentur et non rescecas s a ꝯspectu et iudicio
remotas conformatio quedam et ymago et figura ita no¬
taret ut ea que cogitando complecti uix possemꝰ intuendo
qͣi teneremꝰ ¶ħũs aũt fornus atz corꝑibz sicut õib que sub
opus est etem̃ corpus intelligi suie loco nou p̃t ¶Quare ne in
re nota et ꝑuulgata multus et insoleus sun locis est utendum
multis illustͥb explicatis modicis interuallis ¶ymag̾i̾b aũt

Expanded text:
sed haec ars tota dicendi, sive artis imago quaedam et similitudo est, sed haec ars tota dicendi, sive artis imago quaedam et similitudo est, eque tam acri memoria fere quisquam est, ut, non dispositis notatisque rebus, ordinem verborum omnium aut sententiarum complectatur, neque vero tam hebeti, ut nihil hac consuetudine et exercitatione adiuvetur. Vidit enim hoc prudenter sive Simonides sive alius quis invenit, ea di; qua re facillime animo teneri posse ea, quae perciperentur auribus aut cogitatione, si etiam commendatione oculorum animis traderentur; ut res caecas et ab aspectus iudicio remotas conformatio quaedam et imago et figura ita notaret, ut ea, quae cogitando complecti vix possemus, intuendo quasi teneremus. His autem formis atque corporibus, sicut omnibus, quae sub opus est, etenim corpus intellegi sine loco non potest. Qua re ne in re nota et pervulgata multus et insolens sim, locis est utendum multis, inlustribus, explicatis, modicis intervallis; imaginibus autem
Abbreviated transcription (Latin):
abetis de inuemendis ⁊ ebiꝰ disponendisq constat
quid sentiaur. adiungau eciaui de memoria ue labore
crassuu leuem n ei quidꝙͣ aliud de quo dishat ⁊elinquam
nisi ea quib hec exornentur ¶ Perge uero Inquit crassꝰ
libent em̃ te cognitum iam artificem euelatũ illis Inte¬
guiuẽtis dissilationis tue ac nudatum ꝓspitio Ret ꝙ mchi

Expanded text:
abetis de inveniendis rebus disponendisque quid sentiam; adiungam etiam de memoria, ut labore Crassum levem neque ei quicquam aliud, de quo disserat, relinquam nisi ea, quibus haec exornentur.' 'Perge vero,' inquit Crassus 'libenter enim te cognitum iam artificem aliquandoque evolutum illis integumentis dissimulationis tuae nudatumque perspicio; et quod mihi
Abbreviated transcription (Latin):
solerem que fugei que spectare/ qua om̃s in tausis ⁊õẽ
ut sari. nec illud terciũ laudationũ genꝯ est difficile quod
ego Iuicio a a p̃certis nr̃is secreu̾am s quia multa sunt or̃o¬
ꝑat et ꝙ nos̾ laudationib non ita multũ uti solerenꝰ. totũ
hunc segregabam locũ ip̃i eiũ greci qui legendi magie de¬
lectationis a̾ hoĩe alicꝰ ornandi ꝙͣ utilitatꝭ᷑ huiꝰ forensis
cã laudationes st̾ptitauerum Querũ sunt libri quib the¬
mistodes aristides agesilaus examinondas philupꝰ alexãd̾
aluqz laudant᷑. nostre laudationes quibz in fars utinuir aut
testĩonu breuitatem hñt nudãq atz iuornatã aut st̾bint᷑
ad funebiem contionem q̃ ad oroĩs laudẽ ñme accomodata ẽ

Expanded text:
solerem, quae fugere, quae spectare quaque omnino in causis ratione versari. Nec illud tertium laudationum genus est difficile, quod ego initio quasi a praeceptis nostris secreveram; sed et quia multa sunt oratioraeciperet, et quod nos laudationibus non ita multum uti soleremus, totum hunc segregabam locum; ipsi enim Graeci magis legendi et delectationis aut hominis alicuius ornandi quam utilitatis huius forensis causa laudationes scriptitaverunt; quorum sunt libri, quibus Themistocles, Aristides, Agesilaus, Epaminondas, Philippus, Alexander aliique laudantur; nostrae laudationes, quibus in foro utimur, aut testimoni brevitatem habent nudam atque inornatam aut scribuntur ad funebrem c
Abbreviated transcription (Latin):
ea remota appello ut testiõma insita que herent in ip̃a de .d.s
cistiõioꝵ que gn̾a sunt nr. dinũ et huãnũ diuinũ ẽ ut oracla
auspicia ut uaticinatões et rũsa sac̃dotum aruspitũ giectorum
Iumanũ quod ppectatur ex aucteͣ ex uoluntate exoratio ã libã
a̾ exp̃ssa in quo insunit st̾pta pacta promissiones iurata quesita
Que sunt que dicis insita: N Que iura infixa sũt i¬
ip̃is Tum ex toto tum ex ꝑtibus Tũ ex nota tũ ex hus rebus que
quodamͦ affecte sunt ad id de quo q̃ritur. S ad id totũ de qͦ diffi ͨͤ

Expanded text:
 insita, quae inhaerent in ipsa re. C. Testimoniorum quae genera sunt? P. Divinum et humanum; divinum est ut oracula auspicia, ut vaticinationes et responsa sacerdotum haruspicum coniectorum; humanum, quod spectatur ex auctoritate, ex voluntate, ex oratione aut libera aut expressa, in quo insunt scripta pacta promissa iurata quaesita. C. Quae sunt quae dicis insita? P. Quae iura infixa sunt it, tum ex toto, tum ex partibus, tum ex nota, tum ex his rebus quae quodammodo affectae sunt ad id de quo quaeritur." Ipsa quoque aff
Abbreviated transcription (Latin):
occupationib meis ante ferre libent᷑: ¶is ne igitur ut
tu me grece soles ordine interrogare sic ego uicissim isdẽ
de rebus latine int̾rogem: Ai daue si placet sic et enĩt
ego te mem̾iisse intelligam que accepisti ⁊ tu ordine audies
que requires: d ¶Quot in partes tubuenda ẽ om̃is doc ͥ
dicendi: M Tris d cedo quas. N. pͥmũ in ip̃a unii ora-
M. in rebus et in u̾bis sed et res ⁊ u̾ba inuemẽda sũt et lo¬
canda ꝓp̃e aͥ in u̾bis rebus inueniri In u̾bis eloqui dici᷑
due ualent ad rem docendapi narratio et ꝯfir ͦ. ad impellẽdo¬
aĩõs due pͥuͣͣ̃ et ꝑoratio. ARuid questio quasuã h partes
a. Infmitã quãm consolationem appello et definitã quã
oratoris quid queret ut inueniat quẽ adiusdũ faciat ftidẽ
hus quibus uelit ꝑsuadere et quemadmodum motũ aĩs  affat̾¬

Expanded text:
occupationibus meis anteferrem libenter. C. Visne igitur, ut tu me Graece soles ordine interrogare, sic ego te vicissim isdem de rebus Latine interrogem? P. Sane, si placet. Sic enim et ego te meminisse intellegam quae accepisti, et tu ordine audies quae requires. C. Quot in partis tribuenda est omnis doctrina dicendi? P. Tris. C. Cedo quas? P. Primum in ipsam vim oratopsa vis? P. In rebus et in verbis. Sed et res et verba invenienda sunt et conlocanda. Proprie autem in rebus invenire, in verbis eloqui dicituror. Earum duae valent ad rem docendam, narratio et confirmatio; ad impellendoium et peroratio. C. Quid ? Quaestio quasnam habet partis? P. Infinitam, quam consultationem appello, et definitam, quam oratoris, quid quaeret? P. Vt inveniat, quem ad modum fidem faciat eis quibus velit persuadere, et quem ad modum motum eorum a
Abbreviated transcription (Latin):
tatio eoꝵ elegaus iaui inde ab aꝵᷝ ͤ constituta s aliꝙͣto
nuosiꝰ et ita de re ꝯĩa dicentur ut etꝭ cũ ꝓprus multa
leuit̾ dicantur et in adu̾sarios aspe ¶ugendis uero reb
et contra abiciendis nichil ẽ quod non ꝑsice̾ possit or̃o
quod int̾ media arta faciendum est quotienscul dabr̃¬

Expanded text:
tatio elegans iam inde ab Aristotele constituta—, sed aliquanto nervosius et ita de re communia dicentur, ut et pro reis multa leniter dicantur et in adversaries aspere. Augendis vero rebus et contra abiciendis nihil est quod non perficere possit oratio; quod et inter media argumenta faciendum est quotiescumque dabit
Abbreviated transcription (Latin):
cautionũq p̃ceptio quequid̃ ip̃a auxiliũ ab eloquẽ ͣ sepe ꝑe¬
te̾t eauero repugnãte uix suas regiones fuiesq defende̾t¬
¶ um igit᷑ ius cuule docere semper pulchrũ fuit hõiz q cla
adiuuet in eo Iuuentatẽ uti cupetur Nã si uiciosige
dice̾ ornate pellatur e cuitate oquentia Si ea nõ mͦ
tos ornat penes quos est s etꝭ̃ iiuat uniu̾sam rẽ publicã
cur addiste turpe est quod scire honestum est aut quod
posse pulchꝰimũ est posse glosum utro est docere ac ali
faititatum est altmn nouũ fateoi s utriusq ⁊a cã et al¬

Expanded text:
cautionumque praeceptio, quae quidem ipsa auxilium ab eloquentia saepe peteret, ea vero repugnante vix suas regiones finisque defenderet. cur igitur ius civile docere semper pulchrum fuit hominumque cladiuvet in eo iuventutem, vituperetur? nam si vitiosum est dicere ornate, pellatur omnino e civitate eloquentia; sin ea non modo eos ornat penes quos est, sed etiam iuvat universam rem publicam, cur aut discere turpe est quod scire honestum est aut quod posse pulcherrimum est id non gloriosum est docere? 'at alterum factitatum est, alterum novum.' fateor; sed utriusque rei causa est. Al
Abbreviated transcription (Latin):
dixtrimm tũ hus que sequũtur ꝑturbabar sccurrebat enim
posse uepirt nõ ĩuidos solũ quib referta sũt oĩã s fautor q
ciã landum meaꝵ qui nou cẽserent eius uiri ẽẽ de cuiꝰ mdtis
ret nsi qued in bruto negare roganti noliussẽ. Iasta eẽt
tenti satisface̾ uoluisse Ted si profitear quod utinã possẽ¬
me studiorius dd ͥ p̾cepta et q uias que ad eloquẽtĩa ferrẽt
tradituꝵ quid tãdem quid iustus ⁊ erum existimator ⁊ epre

Expanded text:
nim posse reperiri non invidos solum, quibus referta sunt omnia, sed fautores etiam laudum mearum, qui non censerent eius viri esse, de cuius meritis rem nisi me M. Bruto negare roganti noluisse, iusta esset tenti satis facere voluissem. sed si profiterer—quod utinam possem!—me studiosis dicendi praecepta et quasi vias quae ad eloquentiam ferrent traditurum, quis tandem id
Abbreviated transcription (Latin):
posus piudentia hoĩb grata es ligua suspecta Mõ egris
xlatere doquentia possunt An id quod dislãt ease qr
Le soitasse teri ⁊ ectiores ego semy ut didicise p̃ mueudi
Quid em̃ possem cũ affiuissem doñi adolerens eehoꝵ iudi
eẽt et aliq̃ foctasse messent in huuone nr̃e doctnaꝵ note
ita sit tñ ea q̃ supͣdicta sũt plus indisputãdo q ea de qͥb¬

Expanded text:
od prudentia hominibus grata est, lingua suspecta. Num igitur aut latere eloquentia potest aut id quod dissimulat effugit ac fortasse ceteri tectiores; ego semper me didicisse prae me tuli. Qui enim possem, cum et afuissem domo adulescens et horum esset et aliquae fortasse inessent in sermone nostro doctrinarum notae ita sit, tamen ea quae supra dicta sunt plus in disputando quam ea de q
Abbreviated transcription (Latin):
et auitem affert orõi et fidem ¶Sic igitur instructꝰ uemet
ad causas quaꝵ habebit gn̾a pͥmũ ip̃sa cogiita erit em̃i esł¬
tũ nichil ambigi posse in quo noti a̾ resᷤ controu̾siam facͥ
ã uerba sies aͦ de bero a de recto a de noĩe ueiba aũt de ambi¬
quo aut de contrario Iaii si qũ aliud in sentẽtia uidetur ẽẽ
aliud in b̾bis gemis est quoddam ambigui quod ex p̃tito uerbo
fiers solzi n quo quid quod est ambignoꝵ ꝓpim res duas siꝗ
rebus ipsis. altiꝰ assumpt ¶ractatio igitur reꝵi efficit ai¬
nurabilemi orõnẽ ilan ip̃a equid̾ res m ꝓfacila fognabd¬
Natu. ¶Auod eñt Iani sequitur quod quid artis at insi ordi
uorõz in quã aut consilietur auditor aut eliga rant pa¬
reise ad dicend̾ ⁊ em breuit expone̾ et probabilĩ et apte ut
quid agatur intelligi possit. sua confirmare aduersani
eta ꝯludeudis ut efficiatur quid sit qũs hus que siniũtur

Expanded text:
tioni adfert et fidem. sic igitur instructus veniet ad causas, quarum habebit genera primum ipsa cognita. Erit enim ei perspectum nihil ambigi posse in quo non aut res controversiam faciat aut verba: res aut de vero aut de recto aut de nomine, verba aut de ambiguo aut de contrario. Nam si quando aliud in sententia videtur esse aliud in verbis, genus est quoddam ambigui quod ex praeterito verbo fieri solet, in quo quod est ambiguorum proprium res duas signrebus ipsis, alteri adsumpti. Tractatio igitur rerum efficit admirabilem orationem; nam ipsae quidem res in perfacili cognntur. Quid enim iam sequitur, quod quidem artis sit, nisi ordiri orationem, in quo aut concilietur auditor aut erigatur aut paret se ad discendum; rem breviter exponere et probabiliter et aperte, ut quid agatur intellegi possit; sua confirmare, adversariita concludendis, ut efficiatur quod sit consequens eis quae sumentur
Abbreviated transcription (Latin):
nsi ea legisses uter alienis uel latnus si ulla reꝑirẽ uel gͣtis
si deceret/ Sed crassi ꝓpauca sunt h ea iudicioꝵ nichil er¬
antomio nichil cocte nchil fulpieio dicebat melius ꝙͣ scripsit
hortensius ¶ Uernur hec ius quã q̃rmiꝯꝓ ꝙͣͥta sit suspitamui.
qũi exempluni non hẽmꝰ aut si exempla seq̃niur a demo¬
stene lumaniꝰ equid ppetue dcoĩs ex eo loco unde in thesiphõtis
uidiͦ de sius factis mẽritis consilus in rem publicã agg̃ssꝰ
ẽ dice̾/ Ea profecto or̃o in eã formã que est infita in men-¬
tib nr̃is Includi p̃t sic ut in arte eloquẽ ᷑ ne requirat᷑ qͥd̾
Ced iau forma restat et caracter ille qui dicitur qͥ

Expanded text:
sticis, nisi ea legisses, uterer alienis vel Latinis, si ulla reperirem, vel Graecis, sticis, nisi ea legisses, uterer alienis vel Latinis, si ulla reperirem, vel Graecis, si deceret. Sed Crassi perpauca sunt nec ea iudiciorum, nihil Antoni, nihil Cottae, nihil Sulpici; dicebat melius quam scripsit Hortensius. verum haec vis, quam quaerimus, quanta sit suspicemur, quoniam exemplum non habemus, aut si exempla sequimur, a Demosthene sumamus et quidem perpetuae dictionis ex eo loco unde in Ctesiphontis iudicio de suis factis, consiliis, meritis in rem publicam adgressus est dicere. Ea profecto oratio in eam formam quae est insita in mentibus nostris includi sic potest, ut maior eloquentia ne requiratur quidem. sed iam forma ipsa restat et xarakth\r
Abbreviated transcription (Latin):
ad bnel atiomi ꝯͣsliandã yatum. hoc uchementio iuiceusĩ¬
⁊ fucitatiu quo catꝰ cripinitur quod cum rapide feulito ri¬
stintriiuillo pacto p̃tꝰ Euo gũẽ nos medioeres aut multo sit
miꝯ s magrio semꝑ usl at impetu sepe adueisaries de statu
oati denetiuus Nobis pro famibari ⁊e sidiui orator nomde¬
epondit hortensis a nobis homo audacissiꝰ catilua in seuatũ
accusatus onuutiis nobis priuata in cã magna et graui tũ
onnes reliuq̃bant in quo ut uiderer excelle̾ non ingenio seddo¬
ita dolenter uti polemus ut pueꝵ infantẽ in manib ꝑor̃ates
tenerunꝰ ut alia i cã ex citharedo nobili sublato ẽtꝭ filio
doleat Qua in uarietate durior accusatiõ suppeditabit exͣ
mitiores defensiones mee / Nullo eĩ modo aĩꝰ audientis aut
incitari aut leuiri pr̃ qui modus a me non tetatꝰ su
mestem̾  ut supͣ dixi nulla me ingtum sed magna ius
aĩ inflãmat ut me ip̃e nou tentami nec iiꝙͣ is qui audiret

Expanded text:
ad benevolentiam conciliandam paratum; hoc vehemens incensum incitatum, quo causae eripiuntur: quod cum rapide fertur, sustineri nullo pacto potest. quo genere nos mediocres aut multo etiam minus, sed magno semper usi impetu saepe adversaries de statu omni deiecimus. Nobis pro familiari reo summus orator non respondit Hortensius; a nobis homo audacissimus Catilina in senatu accusatus obmutuit; nobis privata in causa magna et gravi cum  tamen omnes relinquebant; in quo ut viderer excellere non ingenio sed doita dolenter uti solemus ut puerum infantem in manibus perorantes tenuerimus, ut alia in causa excitato reo nobili, sublato etiam filio doleat; qua in varietate duriorum accusatio suppeditabit exempla, mitiorum defensiones meae. nullo enim modo animus audientis aut incitari aut leniri potest, qui modus a me non temptatus mescerem; sed, ut supra dixi, nulla me ingeni sed magna vis animi inflammat, ut me ipse non teneam; nec umquam is qui audiret
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝑ silĩtudie tuͣsferunt aĩos a tnsferunt ⁊ mouent huc
et illuc qui motus cognitionis celeꝵ agitatꝰ ꝑseipse
In amplo oruatu scene a fori appellantur insignia nẽ
quia sola oruent s ꝙ excellant/ Eadem ratio est horũ
q̃ sunt or̃ois luia et quod ͦ insignia cũ a duplicant᷑ itantq¬

Expanded text:
ilitudinem transferunt animos et referunt ac movent huc et illuc, qui motus cogitationis celeriter agitatus per se ipse in amplo ornatu scaenae aut fori appellantur insignia, non quia sola ornent, sed quod excellant. eadem ratio est horum quae sunt orationis lumina et quodam modo insignia: cum aut duplicantur iterant
Abbreviated transcription (Latin):
ita dicet ut nec satura Iune nec gnͣdia minutemet itẽ ꝯtͣ
egit rebus ipsis parentur equalis or̃o p̃ncipia uerecunda nõd̾
elatis incensa uerbis s acuta senrentus uel ad offensionem
adu̾sarn uel ad ꝯmendationẽ sui narrationes credibiles nec
ita benebitur ut ꝙͣta ad reur tãta ad or̃o fiat accensio ¶Cã
uero cã ea inicidi̾t in quauis eloquẽtie possit expͥmi tum sela¬
tius fundet orator itũ reget ⁊ flectet aiõs et᷑ afficiet ut uol
⁊ ut cause natura et rõ temꝑis postulabit s erit dux eius

Expanded text:
ita dicet, nec satura ieiune nec grandia minute nec item contra, sed erit rebus ipsis par et aequalis oratio. principia verecunda, nondum elatis incensa verbis, sed acuta sententiis vel ad offensionem adversarii vel ad commendationem sui. Narrationes credibiles nec ta ad rem tanta ad orationem fiat accessio. cum vero causa ea inciderit in qua vis eloquentiae possit expromi, tum se latius fundet orator, tum reget et flectet animos et sic adficiet ut volet, id est ut causae natura et ratio temporis postulabit. sed erit duplex eius
Abbreviated transcription (Latin):
us ulla antiqua uel crisippi disciplina iustitutus nou̾is pniũ
¶ꝑd quia suasponte squalidiora sunt adhibendꝰ erit n hus
explicandis quidã orois itor Et qui in oĩb que rõe docent᷑¬
est quedam uia pͥmũ ꝯstituẽdũ est quod quidq sit nͥ tñi int̾¬

Expanded text:
vel illa antiqua vel hac Chrysippi disciplina institutum. Noverit primvel illa antiqua vel hac Chrysippi disciplina institutum. Noverit primrrunt—, sed quia sua sponte squalidiora sunt, adhibendus erit in his explicandis quidam orationis nitor. et quoniam in omnibus quae ratione docentur et via primum constituendum est quid quidque sit
Abbreviated transcription (Latin):
te solum hͦ lecturũ qui ea multo ꝙͣ nos qui ea docere uidem
habeas notiora s hunc librum ecꝭ a miꝰ nr̃a ꝯmendationt
ĩo tñ diuulgari nõie necesse est. Rem igitur prosequi eloquẽtis
puto non eam tm̃ habere facultatem que sit eius ꝓpͥa fuse lateq¬
leno quid̃ ille a quo disciplina stoycoꝵ est. manu demonstre
solebat quid inter has artes mr̾ess nã cũ com̃psẜat digitos pu
dilatauat paliue illiꝯ sileñ eloquentiã ẽt̃ dicebat. Atq triani
aute hurc arhes̃ principio artis ⁊ ethorice dicit illam artẽ
ꝙ hͨ ratio dd̾ latior sit. illa loquendi contrattioi ¶ Golo igr̃ꝰ
huic sĩns hoiꝰ que ad dd ͫ trahi possit loquendi ⁊ om ẽe notã
que quidꝰ ⁊es ꝙ te hiis artib eruditum mĩme fallit duplicẽ h de¬
uiam. Naui et ip̃e arle ᷤ tradidit p̾cepta plima disẜendi et ꝑꝯ̃
qui dyaletici ditĩd᷑ spmosiora nulta pexerunt ¶Ego bñ cẽseo
qui elaquc̃tie laude duca ł non ẽe eaꝵ rerum om̃o rudẽ sed

Expanded text:
 solum esse lecturum, qui ea multo quam nos qui quasi docere videmur habeas notiora, sed hunc librum etiam si minus nostine divulgari necesse est. esse igitur perfecte eloquentis puto non eam tantum facultatem habere quae sit eius propria, fuse lateqZeno quidem ille, a quo disciplina Stoicorum est, manu demonstrare solebat quid inter has artis interesset; nam cum compresserat digitos pugdilataverat; palmae illius similem eloquentiam esse dicebat. atque etiam ante hunc Aristoteles principioquod haec ratio dicendi latior sit, illa loquendi contractior. Volo igitur huic summo omnem quae ad dicendum trahi possit loquendi rationem esse notam; quae quidem res, quod te his artibus eruditum minime fallit, duplicem ha plurima disserendi et postea qui dialectici dicuntur spinosiora multa pepererunt. ego eum censeo qui eloquentiae laude ducatur non esse earum rerum omnino rudem, sed
Abbreviated transcription (Latin):
bamꝰ ad huiꝰ gn̾is audiendi incredibilia studia conu̾̃timꝰ
uniũt dum possunt ut diceͤ aiam de celo queant ita mori¬
ut gruui essa t̾rã non tangãt. Ita iactantur fluctib ut nũꝙͣ
abluatur ĩta postremo ticuuitur ut ue ad saxa quid̾ mortui 9.
re et maturitate ꝙͣ spe et expectatigne laudata Ib hac eciam¬
pt Indole illa iã matura uxor gnei nou̾ca filio filie pelex. Nec
uero hic erat unus ardor In nobis ut huiõi oĩa dice̾niꝰ ip̃a .n.
illa pro rostio Inuenilis ⁊ edundantia multa h actenuata que
¶Lemo cm̃i orator tam multa ne ĩ greco quid̃ ocio scripsit ꝙͥmł
ta sunt nr̃a ea q̃ sunt haicipãm habent quã probo uarietatẽ
Qu ego homero enmo. reliquis poetis et maxit̾ tragicis conce¬
dem̾ ut ne om̃ib locis ead̾ contentione uentur crebroq nuta¬
reut / Nõnulͣ eciami ad cothidianũ genis ẜuionis acceden̾t ip̃e
nũꝙͣ ab illa ac̾riã cõtentione discedem ¶ed qͦd̾ poetas diuino

Expanded text:
 dicendi audiendi incredibilia studia convertimus. vivunt, dum possunt, ut ducere animam de caelo non queant; ita moriut eorum ossa terram non tangant; ita iactantur fluctibus ut numquam adluantur; ita postremo eiciuntur ut ne ad saxa quidem mortui core et maturitate quam spe et exspectatione laudati. Ab hac etiam indole iam illa matura: vxor generi, noverca filii, filiae paelex. nec vero hic erat unus ardor in nobis ut hoc modo omnia diceremus. Ipsa enim illa pro Roscio iuvenilis redundantia multa habet attenuata, Nemo enim orator tam multa ne in Graeco quidem otio scripsit quam multa sunt nostra, eaque hanc ipsam habent quam probo varietatem. an ego Homero, Ennio, reliquis poetis et maxime tragicis concederem ut ne omnibus locis eadem contentione uterentur crebroque mutarent, non numquam etiam ad cotidianum genus sermonis accederent: ipse numquam ab illa acerrima cont
Abbreviated transcription (Latin):
tor ⁊em de qua dicat dignam aurib eruditis ꝙͣ cogitet qͥb
excelsior ut deperisse dixi supͣ ne phisicoꝵ quid̾ eẽ ignarũ
uolo profecto cumi se a celestib reb refẽt ad humanas excel¬
siꝯ maginficẽtuisq et dicet et sentiet cũ illa diuina cognor.¬
¶ Nolo ignoret ne hec quid̃ humana. ius cuule teneat que
egent cãe foreuses cothidie Quod ẽ eĩ turpius ꝙͣ legittiaꝵ
et ciuiliũ cõtrou̾siaꝵ prõcinia sustiꝑe cũ sis leguui ⁊ eiuilis¬

Expanded text:
tor rem de qua dicat, dignam auribus eruditis, quam cogitet quibus tor rem de qua dicat, dignam auribus eruditis, quam cogitet quibus excelsior, ut de Pericle dixi supra, ne physicorum quidem esse ignarum volo. Omnia profecto, cum se a caelestibus rebus referet ad humanas, excelsius magnificentiusque et dicet et sentiet. cum illa divina cognoverit, nolo ignoret ne haec quidem humana. Ius civile teneat, quo egent causae forenses cotidie. Quid est enim turpius quam legitimarum et civilium controversiarum patrocinia suscipere, cum sis legum et civili
Abbreviated transcription (Latin):
agit᷑. oñdit ꝙͣbreuissie̾ Tuuu ut sis explicato gne̾ cuiꝯq rei ui¬
dẽndũ est que sit eius gnis suit forma siue ꝑtes ut in tis tͥba¬
atur om̃is or̃o ¶ Erit gͦ hec facultas in eo quem uolumꝰ ẽẽ
loquẽtem ut diffire reu possit nec id faciat tam presse
⁊ anguste ꝙͣ ir illis eruditissinus disputationib fieri solet
qũi ut supradixi iudicem ẽe me nou doctorẽ eẽ uolo ¶lecbe
a dyaleticis mõ instructꝰ sit s habeat oĩs phĩe notos et tc¬
tatos locosul em̃ de religione nl de more snil de pietatesml
de caritate prĩe/ nil debonis ⁊ eb a̾ malis nichil de u̾tutib
ac uicus nichil de officus / ul de dolore uel de uoluptatibus
nil de ꝑturbationib tũ et errorib que sepe caduuit ĩ cãs ⁊¬
Ieimas aguntur nl unꝙͣ sune ea stiã quaui dixi grauiter
ample et copiose dici et explicari potes ¶⁊ natura loqͦ
orois eciã nũc non de ip̃o gñe ddͥ uolo ẽĩ prius habeat ora¬

Expanded text:
ei videndum est quae sint eius generis sive formae sive partes, ut in eas tribuatur omnis oratio. erit igitur haec facultas in eo quem volumus esse eloquentem, ut definire rem possit nec id faciat tam presse et anguste quam in illis eruditissimis disputationibus fieri solet, quoniam, ut supra dixi, iudicem esse me, non doctorem volo. nec vero a dialecticis modo sit instructus et habeat omnis philosophiae notos ac tractatos locos. Nihil enim de religione, nihil de morte, nihil de pietate, nihil de caritate patriae, nihil de bonis rebus aut malis, nihil de virtutibus aut vitiis, nihil de officio, nihil de dolore, nihil de voluptate, nihil de perturbationibus animi et erroribus, quae saepe cadunt in caihil, inquam, sine ea scientia quam dixi graviter ample copiose dici et explicari potest. de materia loquor orationis etiam nunc, non de ipso genere dicendi. Volo enim prius habeat ora