comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
milla districtione ultme incre¬
pationis om̃e argum̃tum celsat
excusationis quippe quia ille fo¬
ris increpat:qui testis conscien¬
cie intus animum accusat.S:
int̾ hȩc sciendum ẽ. quia quis¬
quis hanc uestem uirtutis ht.
s tam̃ ad huc ꝑfecit non hc̃ ad pu
regis ing̾ssũ desꝑa :e deuenia
non debet: quia ipse qͦ spem
nobis ꝑ psalmistam tribuens
dic̃. In ꝑfectum meum uiderunt
oculituret in libro tuo om̃s scri¬
bent᷑.S quia pauca hec inconso¬
latione habentis et infirmantiᷤ
diximus nunc adeum qui in¬
hanc omino non ht̃ u̾ba uerta¬
mus. Sequimur. Tunc rex dixit
ministris.ligatis pedib et ma¬
nib mutite eum intenebras
ext̾ioresibi erit fletus et stridor
dencium. ligant᷑ tunc pedes et
manus ꝑ districtionẽ sententie.
quȩ mͦ a prauis oꝑib ligari nolu¬
erunt ꝑmeliorationem uite. Nł
certe tunc ligat penaquos ma
bomis oꝑib ligauit culpa. Pedes
enim qui uisitare egrum negli¬

Expanded text:
in illa districtione ultimae increin illa districtione ultimae increpationis omne argumentum cessat excusationis, quippe quia ille foris increpat, qui testis conscientiae intus animum accusat. Sed inter haec sciendum est quia quisquis hanc vestem virtutis habet, sed tamen adhuc perfecte non habet, ad pii regis ingressum desperare veniam non debet, quia ipse quoque spem nobis per Psalmistam, tribuens, dicit: Imperfectum meum viderunt oculi tui, et in libro tuo omnes scribentur . Sed quia pauca haec in consolatione habentis et infirmantis diximus, nunc ad eum qui hanc omnimodo non habet, verba vertamus. Sequitur: 13. Tunc dixit rex ministris: Ligatis manibus ittite eum in tenebras exteriores: ibi erit fletus et stridor dentium. Ligantur tunc pedes et manus per districtionem sententiae, qui modo a pravis operibus ligari noluerunt per meliorationem vitae. Vel certe tunc ligat poena, quos modo a bonis operibus ligavit culpa. Pedes enim qui visitare aegrum negli
Abbreviated transcription (Latin):
ista ẽ uestis nuptialis. Quis quis
hanc recumbens innuptris non
ħt: iam sollicit̾ metuat ingredi¬
ente rege qͣndo mutat᷑ foras. Ecce
enim đr. Intrauit rex ad nuptiã
ut uidet discum bentes. et uidit
ibi hominem non uestitum ues¬
innuptiis u̾bi discumbimꝰ qui
iam sidem in ȩcłia habemus. qui
scͥpte sacre epulis pascimur: qui
coniunctam dõ eccłiam ẽẽ gaude¬
mus.Considate gͦ si cum nuptia¬
li ueste ad has nuptias inuestis:
cogitationes ur̃as sollicita in qui¬
sitione discutite: de reb singłis
corda ur̃a trutinate: si iam contͣ
nullum odium habetissi contͣ
felicitatem alienam nulla uos
inuidie face succenditis.si ꝑ oc¬
cultam maliciam nemmi noc̾e
festinatis. Ecce rex ad nuptias in¬
gredit᷑: et cordis nr̃i habitum
contemplat᷑. atq ei quem carita¬
de uesticum non inuenit ꝓtraꝰ
A mice ꝑfidem: s non amice ꝑ oꝑa¬
tionem. at ille ob mutuit:quia
qđ dici sine gemitu non potest

Expanded text:
ista est vestis nuptialis. Quisquis autem ista est vestis nuptialis. Quisquis autem hanc recumbens in nuptiis non habet, jam sollicitus metuat, ingrediente rege, quando mittatur foras. Ecce enim dicitur: Intravit rex ad nuptias ut videret discumbentes, et vidit ibi hominem non vestitum vesin nuptiis Verbi discumbimus, qui jam fidem in Ecclesia habemus, qui Scripturae sacrae epulis pascimur, qui conjunctam Deo Ecclesiam esse gaudemus. Considerate, rogo, si cum nuptiali veste ad has nuptias venistis, 1641 cogitationes vestras sollicita inquisitione discutite. De rebus singulis corda vestra trutinate, si jam contra nullum odium habetis, si contra felicitatem alienam nulla vos invidiae face succenditis, si per occultam malitiam nemini nocere festinatis. 12. Ecce rex ad nuptias ingreditur, et cordis nostri habitum contemplatur, atque ei quem charitate vestitum non invenit, protinus amice per fidem, sed non amice per operationem. At ille obmutuit, quia, quod dici sine gemitu non potest,
Abbreviated transcription (Latin):
fieriuide ne ipse alti facias.Et
ꝑsemet ipsam u̾itas p̃dicat dicẽs
Que uultis ut faciant uob homi¬
nes et uos eaudem facite illis: Si
enim et qd impendi nob recte
nob̾ fieri nolumus.hoc alus fa¬
c̾e ipsi deuitamus caritatis uira
illesa seruabimus.S: nemo
cum quempiam diligit. hab̾e
se ꝓtinus hanc caritatem putet:
nisi pͥus ipsam uim sue dilecti¬
onis eraminet. Nam siquis quẽ¬
libet amat. si ꝓpt̃ dm̃ non amat:
caritatem non ħt s hab̾e se pu¬
tat. Caritas autem uera ẽcum
indo diligit᷑ amicus et ꝓpt̾ dm̃
diligit᷑ inmicus. Ille enim ꝓpter
om̃ diligit eos quos diligit. qui
iam et eos dilige aquib non dili¬
git᷑ scit. Probari enim caritas per
solam odii adu̾sitatem solet.
IIñ et ꝑsemet ipsum dñs dic̃. diligi¬
te inimicos ur̃os benesacite hisqͣui
oderunt uos. Ille gͦ securus amat.
qui ꝓpt̃ deum et illum amat acͦ
se intelligit non amari.Magna
sunt hecalta sunt hec: et multis
adexhibendum difficilia. s tam̃

Expanded text:
i facias . Et per semetipsam Veritas praedicat, dicens: Quae vultis ut faciant vobis homines, et vos eadem facite illis . Si enim et quod impendi nobis recte nobis fieri nolumus, hoc aliis facere ipsi devitamus, charitatis jura illaesa servamus. Sed nemo, cum quempiam diligit, habere se protinus charitatem putet, nisi prius ipsam vim suae dilectionis examinet. Nam si quis quemlibet amat, sed propter Deum non amat, charitatem non habet, sed habere se putat. Charitas autem veraet in Deo diligitur amicus, et propter Deum diligitur inimicus. Ille enim propter Deum diligit eos quos diligit, qui jam et eos diligere a quibus non diligitur scit. Probari etenim charitas per solam odii adversitatem solet; per semetipsum Dominus dicit: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos . Ille ergo securus amat, qui propter Deum illum amat a quo se intelligit non amari. Magna sunt haec, alta sunt haec, et multis ad exhibendum difficilia, sed tamen
Abbreviated transcription (Latin):
caritas ur̃a quisẽ rex regis filu
pat̾. Nimirum cui psamista ait
Oeus uidicium tuum regida: et
iusticiam tuam filio regis. Qui
fecit nuptias filio suo. Tunc enĩ
deus pat̾ deo filio nuptias fecit.
quando hunc inut̃o uirginis
humane nature conunx qͣndo
deum ante scła fieri uoluit ho¬
minem infine scłorum. d: quia
exduab ꝑsonis fieri solet ista
coniunctio: ab sit hoc ab intellee
duabus psonis credamus unitã
Exduab quippe atq induabus
hunc naturis exisse dicimus:
s ex duab ꝑsonis composicum
crede ut nesas uitamtis. Apcuis
gͥ atq securius dici podest. qulis
nhoc pat̃ regi filio nuptias fec̃
quo ei ꝑ incarnationis missium
scãm ȩccłiam sociauit. Nfus auĩ
genitcis uirginis. huius sponsi

Expanded text:
is est iste rex, regis filii pater: ille nimirum cui Psalmista ait: Deus judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis . Qui fecit nuptias filio suo. Tunc enim Deus pater Deo Filio suo nuptias fecit, quando hunc in utero Virginis humanae naturae conjunxit, quando Deum ante saecula fieri voluit hominem in fine saeculorum. Sed quia ex duabus personis fieri solet ista conjunctio, absit hoc ab intellectduabus personis credamus unitam. Ex duabus quippe atque in duabus hunc naturis existere dicimus; sed ex duabus personis compositum credi, ut nefas, vitamus. Apertius ergo atque securius dici potest quia in hoc Pater regi Filio nuptias fecit, quo ei per incarnationis mysterium sanctam Ecclesiam sociavit. Uterus autem genitricis Virginis huju
Abbreviated transcription (Latin):
significant᷑. Nam dum ex ꝑmis¬
sione legis acceꝑant qͣtinus ad¬
u̾sarios odi retͥbutione ꝑcute¬
rent. ut ita dicam. quid aliud qͣm
tauri erant. qui mimicos suos
Quid uͦ ꝑ altilia nisi patres testam̃¬
ti noui figurant᷑. Quidum gr̃am
pinguedins int̾ne ꝑcipiunt:a
t̾renis desidus ĩntentes. ad sub¬
limia condemplacionissue pen¬
na subleuant᷑. In inimo quippe
cogitationem pon̾e. quid ẽ aliud
quam quedam ariditas m̃tis:
Qui autem intellectu celestium
iam ꝑ sc̃a desid̾ia de suꝑnis delec¬
tationis itime cibo pascuntur.
quasi largiori alim̃to pingues¬
cunt. Hanc enim pinguedine
saginari psalmista concupiu̾at.
cum dicebat. Sic̃ adipe at pin¬
gudine repleat᷑ anima mea. Quia

Expanded text:
signantur? Nam, dum ex permissione legis acceperant quatenus adversarios suos odii retributione percuterent ut ita dicam, quid aliud quem tauri erant, qui inimicos suos Quid vero per altilia, nisi patres novi testamnti novi figurantur, qui dum gratiam pinguedinis internae percipiunt, a terrenis desideriis enitentes, ad sublimia contemplationis suae pennis sublevantur? In imo quippe cogitationem ponere, quid est aliud quam quaedam ariditas mentis? Qui autem intellectu coelestium jam per sancta desideria de supernis delectationis intimae cibo pascuntur, quasi largiori alimento pinguescunt. Hac enim pinguedine saginari Propheta concupierat, cum dicebat: Sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea . Quia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcusus in iguine. ẽ ꝑductuᷤ¬
ad mortem.Cumq extremũ
spm̃ ageret: conuenerunt fr̃s
ut eg̾ssum eius orando ꝓtege¬
rent.Iam corpus eius ab extre¬
ma fu̾at parte p̾mortuum:
insolo tantumm pectore ui¬
talis ad huc color anhelabat.
Cuncti autem fr̃stanto ꝓeo cepe¬
runt enixius orare: quanto
eum iam uidebant subceleri¬
tate discede: cum repente cepit
eisdem fr̃ib assistentib annisu
qͦ pot̾at clamare: et orationes
eorum int̾rumꝑe dicens. Rece¬
dite redite: ecce draconi ad de
suo ore iam obsorbuit:date lo¬
cum ut me non ampluiscru¬
ciet: s faciat qd facturus ẽ.Si
ei ad deuorandum datus sũ qͣre

Expanded text:
percussus in inguine, 1644 perductupercussus in inguine, 1644 perducturtem. Cumque extremum spiritum ageret, convenerunt fratres, ut egressum illius orando protegerent. Jam corpus ejus ab extrema fuerat parte praemortuum, in solo tantummodo pectore vitalis adhuc calor anhelabat. Cuncti autem fratres tanto pro eo coeperunt enixius orare, quanto eum jam videbant sub celeritate discedere. Cum repente coepit eisdem fratribus assistentibus adnisu quo poterat clamare, et orationes eorum interrumpere, dicens: Recedite, recedite, ecce draconi ad devsuo ore absorbuit; date locum ut me amplius non cruciet, sed faciat quod facturus est. Si ei
Abbreviated transcription (Latin):
pauli eccłiam situm ẽ. gr̃a conu̾¬
sationis uenit: qui dui regula¬
rit̃ ꝓtractus qͣndoq fusceptꝰ est.
quem fr̃ suus ad monasfium
non conuisationis studio s cat¬
naliamore sequutus ẽ. Is autem
qui ad coni̾isationẽ uen̾at: ual¬
oe fr̃ib placebat. At contra fr̃
illius longe auita illuis ac mori¬
b discrepabat. Hiuebat tam̃ in
monast̾io: necessitate pocius
quam uoluntate. Et cum incun:
actione cultus uestib moribus
incultus. ferre uͦ non pot̾at si
quis illi de sc̃i habitꝰ conu̾sation
loqueret᷑. facta autem su̾at uita
illius cunctis fr̃ib insu grauiss
tam̃ ut dictum ẽ ꝓfr̾is sui gr̃a
erat cunctis tollerabilis. asꝑna¬
bat᷑ ualde siquis s aliquid de
puitatis sue correptione loq̃ ret᷑
Bona non solum fac̾e s etiam au¬
oire non pot̾at. Nunqͣm se ad scĩ
conu̾sationis habitum uenire.
uirando: irascendo: deridendo
destabat᷑. In hac autem pestilen¬
tiaque nuꝑ huius urb ppłm
magna ex parte consumpsit

Expanded text:
iam situm est, gratia conversationis venit, qui diu regulariter protractus, quandoque susceptus est . Quem frater suus ad monasterium non conversationis studio, sed carnali amore secutus est. Is autem qui ad conversationem venerat valde fratribus placebat; at contra, frater illius longe a vita ejus ac moribus discrepabat. Vivebat tamen in monasterio necessitate potius quam voluntate. Et cum in cuncactione, cultus vestibus, moribus incultus; ferre vero non poterat si quisquam illi de sancti habitus conversatione loqueretur. Facta autem fuerat vita illius cunctis fratribus visu gravis, sed tamen, ut dictum est, pro fratris sui gratia erat cunctis tolerabilis. Aspernabatur valde si quis sibi aliquid de pravitatis suae correctione loqueretur. Bona non solum facere, sed etiam audire non poterat. Nunquam se ad sanctae conversationis habitum venire, jurando, irascendo, deridendo, testabatur. In hac autem pestilentia, quae nuper hujus urbis populum magna ex parte consumpsit,
Abbreviated transcription (Latin):
inoccultis diagat᷑ udiciis: quia
multi sunt uocati.pauci uͦ elec¬
ti Quiagͥ nulli de se certum ẽ
electum se ẽẽ: restat ut om̃s tre¬
pident: om̃s de sua actione for¬
midentom̃s insola diuina mĩa
gaudeant: nullus de suis uirib
p̃sumat. Est qui ꝑficiat fiduciã
nr̃amille scilicet qͥ inse dignatꝰ

Expanded text:
in occultis Dei judiciis agatur; quia in occultis Dei judiciis agatur; quia multi sunt vocati, pauci vero electi. Quia ergo nulli de se certum est electum se esse, restat ut omnes trepident, omnes de sua actione formident, omnes in sola divina misericordia gaudeant, nullus de suis viribus praesumat. Est qui perficiat fiduciam nostram, ille scilicet qui in se dignatus
Abbreviated transcription (Latin):
quia adracone p̃mor.Cumq:
hoc fr̃saudirent. ꝓstrati int̾rã
cum lacͥmis ceꝑunt ꝓcreptione
illius uehem̃tius orare. Et ecce
subito cepit melioratꝰ iger quibꝰ¬
ualebat fͣͣcib exultare dicens. Gra
do ecce draco qui me addeuoran¬
dum acceꝑat fugit: orationib
ur̃ĩs expulsus ẽ. stare non potuit.
Pro peccatis meis mͦ int̾cedite: quia
conu̾ti paratus sum.et scłarem
uitam funditus relinq̃re.homo
gͦ qui sicut iam dictum ẽ ab extre¬
ma corporis fuat parte p̃mortuuᷤ:
reseruatus aduitam doto addm̃
corde conu̾sus ẽ longis et conti¬
nuis inconu̾satione cadem fla¬
gellis eruditus:atq: ante paucos
oies excrescende corporis molestia
oe functus. Qui iam draconem
moriens non uidit:quia illum
ꝑ cordis immutationẽ uicit. Ecce
fr̃s hm̃i gordianaquam suꝑiuˢ
dixi. a scĩmonialis habitꝰ excel¬
lentia corruit adpenam: et fr̃
hic de quo ista narraur ab ipso
mortis articulo rednt adet̾nam
uitam. Nemo gͦ scit.quid de se

Expanded text:
a dracone premor. Cumque hoc fratres audirent, prostrati in terra cum lacrymis coeperunt pro ereptione illius vehementius orare. Et ecce subito coepit melioratus aeger quibuvalebat vocibus exsultare, dicens: Gratias Deo, ecce draco qui me ad devorandum 1645 acceperat fugit, orationibus vestris expulsus stare non potuit. Pro peccatis meis modo intercedite, quia converti paratus sum, et saecularem vitam funditus relinquere. Homo ergo, qui, sicut jam dictum est, ab extrema corporis fuerat parte praemortuus, reservatus ad vitam, toto ad Deum corde conversus est. Longis et continuis in conversatione eadem flagellis eruditus, atque ante paucos dies excrescente corporis molestia defunctus est. Qui jam moriens draconem non vidit, quia illum per cordis immutationem vicit. Ecce, fratres mei, Gordiana, quam superius dixi, a sanctimonialis habitus excellentia corruit ad poenam, et frater hic, de quo ista narravi, ab ipso mortis articulo rediit ad aeternam vitam. Nemo ergo scit quid de se
Abbreviated transcription (Latin):
ca me indie tribulationis tuc
et eripiam te: et magnificabis
me. Ipse gͦ sibi testis ẽ. quia inuo¬
cantib miseri desid̾at: qui am
rectis oꝑib abipso serie qͣrte
diluculo septͣiformis letanie
iuxta distributionem inferius
designatam de uoda ad lacͥmas
m̃te ueniamus: ut districtus
uidex dum culpas nr̃as nos pu¬
nire considat᷑ ipse asententia

Expanded text:
oca me in die tribulationis tuae oca me in die tribulationis tuae et eripiam te, et magnificabis me'. Ipse ergo sibi testes est, quia invocantibus miserere desiderat, qui ammrectis operibus, ab ipso feriae quartae dilucolo septiformis laetaniae iuxta distributionem inferius designatam devota ad lacrimas mente veniamus, ut districtus iudex, cum culpas nostras nos punire considerat, ipse a sententia
Abbreviated transcription (Latin):
ciem eius inconfessione: et sicut
ꝓpħa ammonet. leuenrus co ba
nr̃a cum manid addm̃. ad dm̃
quippe corda cum manib̾ leuareẽ
bone oꝑationis crige.dat ꝓfecto.
oac tremori nr̃o fidutiam: qui ꝑ
ꝓpħam clamat. Nolo mortẽ pec¬
catoris s ut conu̾it̾at᷑ et uiuat.
Nullas autem de iniquitatii sua¬
rum immanitate desꝑet uet̾no¬
sas namq nimuitarũ culpas tri¬
duana penitentia abst̾sit. Et cõu̾¬
sus lat̾. uite p̃mia etiam in ipsa
sententia suc mort ⁊ meruit
Mutemur gͥ corda: et p̃sumamu
nos iam ꝑcepisie qd̾ petim. Citiꝰ
adp̃cem iuder flectit. si apurta¬
te sua petitor corrigat᷑. Immines¬
te gͦ tante añimadũsionis gla¬
dio nos importunis flecib m¬
sistamus. ea namq que ingrata
ẽẽ hominib importunitas solo
iudiciꝰ u̾itatis placet:quia pus
ac misericors õs. uult a se p̃cib:
ueniam exigi et qͣntum mere¬
mur non uult irasci. hinc
etenim ꝑ psalmistam dic̃. Inu¬

Expanded text:
ciem eius in confessionem', et sicut ciem eius in confessionem', et sicut profeta ammonet: 'Levemus corda nostra cum manibus ad Deum'. Ad Deum quippe corda cum manibus levare ebonae operationis eregere. Dat profecto, dat tremore nostro fiduciam, qui per profetam clamat: 'Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat'. Nullus autem de iniquitatum suarum inmanitate disperet; veternosas namque Ninnivitarum culpas triduana paenitentia abstersit, et conversus latro vitae praemia etiam in ipsa sententia suae mortis emeruit. Mutemus igitur corda et praesumamus nos iam percepisse, quod petimus. Citius ad praecem iudex flectitur, si a pravitate sua petitur corrigatur. Imminente ergo tantae animadversionis gladio, nos inportunis fletibus insistamus. Ea namque, quae ingrata esse hominibus inportunitas solet, iudicio veritatis placet, quia pius ac misericors Deus vult a se praecibus veniam exigi, qui quantum meremur non vult irasci. Hinc etenim per psalmistam dicit: 'Inv
Abbreviated transcription (Latin):
ut flagella diq̃
metuere uentu¬
ra debuimus:
saltem p̃sentia
et experta time¬
amus. C̃u̾sionis nob̃ aditum
dolor aꝑiat et cordis nr̃i durici¬
am ipsa iam quam patimur
pena dissoluat.Ut enim ꝓpħa
teste p̃dictum ẽ ꝑuenic glaous
usq ad animam. Ecce etenim
cuncta plebs celestis ire mucro¬
ne ꝑcutit᷑ et repentina singłi
cede uastant̾. Nec languor mor¬
tem p̃uenit s languoris moras
ut cernitis mors ip̃sa p̾currit P¬
cussus quisq ante rapit̃ qͣm ad
sate gͦ qualis ad conspectum dis¬
tricti uidicis ꝑuenit cui non ua¬
cat flere qđ fec̃: habitatores quoꝙ
non ex parte subtrahunt᷑ s pari¬
t̃ corruunt: Bomus uacue relin¬
quunt᷑ tiliorum fun̾a harentes
aspiciunt: et sui eos adint̾itum
heredes p̃cedunt. Inusquisq g
nr̃m ad penitentic lam̃ta con¬
fugiat: dum fiere añ ꝑcussionẽ
uacat. Reuocemusante oculos
m̃tis quicqͥd errando çominisi¬
muset qd nequit̃ egim̃us. flen¬
uo puniamus. Preueniamus fa¬

Expanded text:
ut flagella Dei, quae metuere ventura debuimus, saltem praesentia et experta timeamus. Conversionis nobis aditum dolor aperiat, et cordis nostri duritiam ipsa quam patimur poena dissolvat. Ut enim propheta teste praedictum est: Pervenit gladius usque ad animam . Ecce etenim cuncta plebs, coelestis irae mucrone percutitur, et repentina singuli caede vastantur. Nec languor mortem praevenit, sed languoris moras, ut cernitis, mors ipsa praecurrit. Percussus quisque ante rapitur, quam ad sate ergo, qualis ad conspectum districti judicis pervenit, cui non vacat flere quod fecit. Habitatores quique non ex parte subtrahuntur, sed pariter corruunt; domus vacuae relinquuntur, filiorum funera parentes aspiciunt, et sui eos ad interitum heredes praecedunt. Unusquisque ergo nostrum ad paenitentiae lamenta confugiat, dum flere ante percussionem vacat. Revocemus ante oculos mentis, quicquid errando commisimus, et quod nequiter egimus, flendo puniamus. 'Praeveniamus fa
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Fideles enim discipłos: fr̃s uoca¬
re dignatus est dicens. Ite nuntiate
fr̃ibus meis. Qui gͦ fr̃ domini fieri
ad fidem ueniendo poterit: queren¬
dum ẽ quomͦ esse etiam mater pos
sit. Seo sciendum nobis est: qͥa qui

Expanded text:
tur. Fideles enim discipulos fratres vocatur. Fideles enim discipulos fratres vocare dignatus est, dicens: Ite, nuntiate fratribus meis . Qui ergo frater Domini fieri ad fidem veniendo potuerit, quaerendum est quomodo etiam et mater esse possit? Sed sciendum nobis est quia qui
Abbreviated transcription (Latin):
lectio recitata: s magnis my¬
steriorum ponderib graui¬
da. Ihe et enum conditor et
redemptor nr̃ matrem se nosse dissi¬
mulat: et que ei mat̾ sit. qui ꝓpinqui
non ꝑcognationem carnis. s ꝑ conuũe¬
tionem sp̃s designat dicens. Quȩ est
mater mea et qui sunt fr̃s mei: Qui¬
cumq fecerit uoluntatem patris mei
qui incelis est: ipse meus fr̃. et soror
et mater est. Quibus nobis uerbis qͥd
aliud innuit. nisi quod obsequentes
ussionib suis multos exgentilitate
colligit: et udeam ex cius carme ẽ
genitus non cognoscit: Cnde &e ma¬
ter eius cum quasi non agnoscitur.
foris stare ꝑhibetur: quia uidelicet
synagoga iccirco ab auctore suo non
recognoscitur: quia legis obseruanti¬
am tenens. sp̃alem intellectum ꝑdi¬
dit: et sese ad custodiam litterȩ foris
fixit. Sed cum is qui uoluntatempa¬
tris fecerit. soror et fr̃ domini dicit᷑:
ꝓpter utrumq sexum qui ad fidem
colligitur. mirum non est: mirandũ
uͦ ualde est. quomͦ etiam mater dica¬

Expanded text:
lectio recitata, sed magnis mysteriorum ponderibus gravida. Jesus etenim conditor et redemptor noster matrem se nosse dissimulat, et quae ei mater sit, et qui propinqui, non per cognationem carnis, sed per conjunctionem spiritus designat, dicens: Quui sunt fratres mei? Quicunque enim fecerit voluntatem Patris mei qui in coelis est, ipse meus frater, et soror, et mater est. Quibus nobis verbis quid aliud innuit, nisi quod obsequentes jussionibus suis multos ex gentilitate colligit, et Judaeam, ex cujus carne est genitus, non agnoscit? Unde et mater ejus cum quasi non agnoscitur, foris stare perhibetur, quia videlicet Synagoga idcirco ab auctore suo non recognoscitur, quia, legis observationem tenens, spiritalem intellectum perdidit, et sese ad custodiam litterae foris fixit. 2. Sed cum is qui voluntatem Patris fecerit soror et frater Domini dicitur, propter utrumque sexum qui ad fidem colligitur mirum non est; mirandum vero valde est quomodo etiam mater dica
Abbreviated transcription (Latin):
stras suas: Hidit quippe eos terrena
despicere: mente celestib ꝓpinquare:
uerbis pluere: miraculis choruscare.
et quos aterrenis contagiis. et sca p̃di¬
catio. et sublimis uita suspenderat:
hos uolantes pariter et nubes appel¬
lat. Fenestrȩ autem nr̃ȩ sunt oculi:
quia ꝑ ipsos anima respicit. qđ exte¬
rius concupiscit. Columba uͦ simplex
est animal: atq amalitia felli alie¬
num. Quasi enim columbȩ ad fene¬
stras suas suas sunt: qui nichil in hoc
mundo concupiscunt: qui omnia
simplicit̾ aspitiunt: et in his quȩ
uident. rapacitatis studio non tra¬
huntur. At contra miluus et non
columba ad fenestras suas est: qui ad
ea quȩ ocłis considerat. rapinȩ de¬
ati andreȩ apłi natalitia celebramꝰ.
debemus imitari quod colimus. Os¬
tendat nr̃ȩ obsequium deuotionis:
immutate sollempnitas mentis. Des¬
piciamus quȩ terrena sunt: relictis
temꝑalib mercemur eterna. Si au¬
tem necdũ possumus relinquere pro¬
pria: saltim ñ concupiscamus alie¬

Expanded text:
stras suas ? Vidit quippe terrena eos despicere, mente coelestibus propinquare, verbis pluere, miraculis coruscare. Et quos a terrenis contagiis sancta praedicatio et sublimis vita suspenderat, hos volantes 1453 pariter et nubes appellat. Fenestrae autem nostri sunt oculi, quia per ipsos anima respicit quod exterius concupiscit. Columba vero simplex est animal, atque a malitia fellis alienum. Quasi columbae ergo ad fenestras suas sunt, qui nihil in hoc mundo concupiscunt, qui omnia simpliciter aspiciunt, et in his quae vident rapacitatis studio non trahuntur. At contra milvus et non columba ad fenestras suas est, qui ad ea quae oculis considerat rapinae deati Andreae apostoli natalitia celebramus, debemus imitari quod colimus. Ostendat nostrae obsequium devotionis immutatae solemnitas mentis; despiciamus quae terrena sunt, relictis temporalibus, mercemur aeterna. Si autem necdum possumus relinquere propria, saltem non concupiscamus alie
Abbreviated transcription (Latin):
quia ad unius iussionis uo¬
cẽ petrus et andreas relic¬
tis retibus secuti sunt
redemptorem. Nulla uͦ
hunc facere adhuc mi¬
racula uiderant: nichil abeo de pre¬
mio ȩternȩ retributionis audierant
ettamen adunum dñi p̾ceptum hoc

Expanded text:
quia ad unius jussionis vocem Petrus et Andreas, relictis retibus, secuti sunt Redemptorem. Nulla vero hunc facere adhuc miracula viderant, nihil ab eo de praemio aeternae retributionis audierant; et tamen ad unum Domini praeceptum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
limĩ uolo si pos¬
sum sub breuita¬
te tͣnscurrere: ut
infine eius uale¬
am adloquendum largiuis uaco¬
re.S querendum pͥuss an hȩc
apud mathm ipsa sit lectio: qu

Expanded text:
imi, volo, si possum, sub brevitate transcurrere, ut in fine ejus valeam ad loquendum largius vacare. Sed quaerendum prius est an haec apud Matthaeum ipsa sit lectio qu
Abbreviated transcription (Latin):
lamenta: uita nr̃a ad tempus amares¬
cat inpenitentia: ne eternam amari¬
tudinem sentiat iniundicta. Pfletus
quippe ad gaudia ducimur: ueritate
pollicente quȩ ait. Beati qui lugent:
qm̃ ipsi consolabuntur. Ad fletum uͦ
ꝑ gaudia ꝑuenit᷑: hac eadem uerita¬
te attestante quȩ ait. Ue uobis qui
ridetis nunc: qͥa lugebitis et flebitis.
Si gͦ retributionis gaudium inꝑuen-¬
tione querimus: penitentiȩ amari¬
tudinem inuia teneamus. Sic q fit:
dĩ et alios accendat. Unde illic sub¬
ditur. & omnis plebs ut uidit: de¬

Expanded text:
lamenta; vita nostra ad tempus amarescat in poenitentia, ne aeternam amaritudinem sentiat in vindicta. Per fletus quippe ad aeterna gaudia ducimur, Veritate pollicente, quae ait: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur . Ad fletum vero per gaudia pervenitur, hac eadem Veritate attestante, quae ait: Vae vobis qui nunc ridetis, quia lugebitis et flebitis . Si ergo retributionis gaudium in perventione quaerimus, poenitentiae amaritudinem in via teneamus. Sicque fit uDei et alios accendat. Unde illic subditur: Et omnis plebs, ut vidit, de
Abbreviated transcription (Latin):
sanguine purisitatõnis sue i ut
nem mastuli formar̾ in utrro in
ei suge et in domo dambulare
s non egredi ⁊ eꝑan et tãgendo nõ
polluendo et licebat aliis tõĩtae
poterat insi expletꝭ quadragnita
dielius Si uero pareret seminũ
duplicabantur ꝙnus dier inqua.

Expanded text:
sanguine purificationis suae, itanem masculi formari in utero. In ei surgere, in domo deambulare, sed non egredi et operari; et tangendo non polluebat, et licebat aliis communicapoterat, nisi expletis quadraginta diebus. Si vero pareret feminam duplicabantur priores die
Abbreviated transcription (Latin):
ad chy. Qui in oracõne uolt exau¬
diri ammota a se pompa melmari
sedz. ut misericordiam ꝓuocet. habitꝰ
nãꝙ suꝑbus n ͦ impetrat nec rectã
magis a deo despicitur ditem¬

Expanded text:
: ‘Qui in oratione uult exaudiri, amota a se pompa, inclinare se debet ut dei misericordiam prouocet’. Habitus namque superbus nec impetrat nec de se rmagis a deo despicitur. Le
Abbreviated transcription (Latin):
negotia ut pote cum diuiua suffra¬
co foueãtur hũano minꝰ ĩdigẽt
tenatius igitur eoꝵ nomĩa postai¬
tat meniona apphẽdit qui adu̾sus
auncoꝵ caũs nõ deseruerunt
quam qui ꝓsper uite tursum cõmi¬

Expanded text:
negotia, utpote cum diuina subfragatione foueantur, humana minus indigent. tenacius igitur eorum nomina posteritatis memoria adprehendit, qui aduersos casus amicorum non deseruerunt quam qui prosperum uit
Abbreviated transcription (Latin):
dir posse ñ sua s aliena potestate. ⁊ multa ñ posse ñ sita s. aliena
mpxtentia. De ꝓͥa gͥ potestate loquoi cũ quero de angło que
uouuĩ posuimꝰ fieri. ⁊ hactenꝰ iã ee factũ ut iã aptꝰ sit ad haben¬
am uolutatẽ s nicħ adhuc uelit an ipse possit ꝑse uelle aliqͥd.
ideipsa mͥ responde. d. Si iã sic aptꝰ ẽ ad uolu̾tatẽ ut nicħ ali

Expanded text:
r posse non sua, sed aliena potestate; et multa non posse non sua, sed aliena impotentia. De propria igitur potestate loquor, cum quaero de angelo, quem novum posuimus fieri, et hactenus jam esse factum, ut jam aptus sit ad habendam voluntatem, sed nihil adhuc velit; an ipse possit per se velle aliquid et de ipsa mihi responde. DISC. Si jam sic aptus est ad voluntatem ut nihil
Abbreviated transcription (Latin):
It. Quitnꝰ aodita iusticia sic tepet uoluntatẽ beatitudinis ut
ensecet uoluitatis excessũ. ⁊ excedendi ñ ampitet potestatem.
t eũ ꝓhor q uolet beatꝰ ẽe modũ possit excedere. ꝑ hoc q iuste
uolet huelit excedere. ⁊ sic uista hñs beatitudinis uoluntatẽ
posit ⁊ debeat ee beat᷑. Q ñ noloͤͣndo qd̾ ñ debet uelle cũ tam̃¬

Expanded text:
lit: quatenus addita justitia sic temperet voluntatem beatitudinis, et resecet voluntatis excessum, et excedendi non amputet potestatem, ut, cum per hoc quia volet beatus esse, modum possit excedere; per hoc quia juste volet, non velit excedere: et sic justam habens beatitudinis voluntatem, possit et debeat e
Abbreviated transcription (Latin):
altuu ille ñ iuidens ht̃ iusũ. ⁊ uolũtatẽ qͣ pot̾ mouere uisum.
l uͦ de illo qͥ nullã ht̃ uolũtatẽ loquim᷑. Quare responde mͥ si
ade s ab alio moueatur. nͥ forte si qͥs sabito claudit ocłos ad ic¬
tã uenientẽ. aut si cogit᷑ qͥs aliqͦ incõmodo uelit qd pͥꝰ ñ uole¬
dit. Nescio enĩ an tc̃ pꝰ uelit se motiere ad hanc uolu̾̃tatem.
q hullus cogit᷑ ł timore. ł sensu alictuꝰ ince̾modi. nec a̾trahit᷑¬

Expanded text:
tatem, qua potest movere visum; nunc vero de illo, qui nullam habet voluntatem, loquimur. Quare, responde mihi, si a se sed ab alio moveatur, nisi forte si quis subito claudit oculos ad ictum venientem, aut si cogitur quis aliquo incommodo, ut velit quod prius non volebat. Nescio enim an tunc prius se velit movere ad hanc voluntatem. MAG. Nullus cogitur vel timore vel sensu alicujus inc
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i alia cessante causa sponte mutaret uolu̾tatẽ q̃ ꝑseuerant᷑
tenere uolebat. d. Q diligent̃ intelligit qd̃ dicis. patent̃
uidet qr nullo mͦ scire ł pitare potuit angłsꝰ
mab̾ se facturũ qd̾ malefec̃. S ⁊ hec
uolo ut parit̃ ostendas si sciuit se nõ
debere uelle qi p̃uiaricando tioluit
N In hoc dubitare ñ debes si supdictas

Expanded text:
omni alia cessante causa, sponte mutaret voluntatem, quam perseveranter omni alia cessante causa, sponte mutaret voluntatem, quam perseveranter tenere volebat. DISC. Qui diligenter intelligit quod dicis, patenter videt quia nullo modo scire vel putare potuit angelus malus se facturum quod male fecit. Colo ut pariter ostendas, si scivit se non debere velle quod praevaricando voluit. MAG. In hoc dubitare non debes, si supra dicta
Abbreviated transcription (Latin):
pedente aliei it mali meruerat passionẽ. d. Satis fecisti obiectio¬
ai mer. Patet qi hec ipsa ratio sic̃ seꝑat ab tpso malo angło sen ca¬
s p̃sntiã ita ncħ ominꝰ om̃em segregat opinionẽ. M. Est ⁊ alato
qͥ m̃ satis uidet᷑ ostend̾e millo mͦ eũ suã ante putauisse. futurã
furicationẽ. Nempe aut coacta pirtauisset aut spontaneã. Sed
ne ullatenꝰ erat unde se aliquando cogi suspi caret᷑. nec ꝗͣdtu uo¬
luit inueritate ꝑseuerare tillo mͦ pritare potuit se sola uolun¬
tate illa deserturũ. Supͣ nãq ĩa monsitatũ : eũ qͣ dui rectam
uoluntat᷑e habuit in hac ipsa uoluntate uoluisse ꝑseuerare.
Quap̃p uelendo tenere ꝑsererant᷑ qd̾ tenebat. nullo mͦ uideo un¬
de potiuisset ł suspicari milla alia accedente carisa sola se aliud
deserturũ uolũtate. ħ nego illũ sciuisse qi posset mutare
uolu̾tatẽ q̃ tenebat. s dico illũ ñ potuisse putare q̃ aliquando

Expanded text:
edente, alicujus mali non meruerat, passionem. DISC. Satisfecisti objectioni meae. Patet enim quia haec ipsa ratio sicut separat ab ipso malo angelo sui casus praescientiam ita nihilominus omnem segregat opinionem. MAG. Est et aliud quod mihi satis videtur ostendere nullo modo eum suam ante putavisse futuram praevaricationem. Nempe aut coactam putavisset, aut spontaneam; sed nec ullatenus erat unde se aliquando cogi suspicaretur, nec quandiu voluit in veritate perseverare ullo modo putare potuit se sola voluntate illam deserturum. Supra namque jam monstratum est eum, quandiu rectam voluntatem habuit, in hac ipsa voluntate voluisse perseverare. Quapropter volendo tenere perseveranter, quod tenebat; nullo modo video unde potuisset vel suspicari, nulla alia accedente causa sola se illud deserturum voluntate. Non nego illum scivisse quia posset mutare voluntatem, quam tenebat; sed dico illum non potuisse putare quia aliquando,
Abbreviated transcription (Latin):
D. Om̃ino nicħ aliud ibi rep̃hendo ꝗͣ absentiã iusticiȩ siue ñ hr̃e iti¬
sticiã. Nam fic̃ ĩa dixi debere decorat. ñ hr̃e uͦ deturpat. & qͦ ma¬
gis illud decet eo magis istud dedecet immo ñ obaltud illã uolũ
dantis debere hr̃e. o. Nonne iã uolũtatẽ tpsã que ñ habet
iustioiã ꝗͣ debet hr̃e u̾dicas inuistã. ⁊ in illa e̾e̾ intustioiams

Expanded text:
. Omnino nihil aliud ibi reprehendo quam absentiam justitiae, sive non habere justitiam. Nam, sicut jam dixi, debere, decorat; non habere vero, deturpat; et quo magis illud decet, eo magis istud dedecet: imo, non ob aliud voluntatem dantis debere habere. MAG. Nonne jam voluntatem ipsam, quae non habet justitiam, quam debet habere, judicas injustam, et in ill
Abbreviated transcription (Latin):
D. Nec iustã uolo dr̃e qr uellet qd̃ ñ oueniret. nec iniustan
qi ex necessitate uellet .m. at eũ qͥ uult bũtitudinẽ so¬
lam cõmoda tm̃ uelle posuimꝰ. d. Ita ẽ.oi. Si gͦ ille q
nicħ uellet nͥ cõmota ñ posset hr̃e maiori. ⁊ ueriora uel¬
let ne minora qͥb cũq uti posset : d. Immo ñ posset io
uelle qͣlibet infima. si maiora ñ posset. o. Honne cũ uel¬
let omoda infima. ⁊ ĩmunda qͥb: irrationalia animalia de
ñ uelle accepisset: m. uoluntatẽ tã ipsam siue cũ nult
sũma ꝯmoda siue cũ uult infima constat ee̾ opꝰ ⁊ do¬
nũ dĩ sic̃ ẽ uita aut sensibilitas ⁊ ñ ee̾ in ea inuistam¬

Expanded text:
C. Nec justam volo dicere, quia vellet quod non conveniret; nec injustam, quia ex necessitate vellet. MAG. At eum qui vult beatitudinem solam, commoda tantum velle posuimus. DISC. Ita est. MAG. Si ergo ille, qui nihil vellet nisi commoda, non posset habere majora et veriora, velletne minora quibuscunque uti posset? DISC. Imo non posset non velle quamlibet infima, si majora non posset. MAG. Nonne, cum vellet commoda infima et immunda, quibus irrationabilia animalia delnon velle accepisset? MAG. Voluntatem tamen ipsam, sive cum vult summa commoda, sive cum vult infima, constat esse opus et donum Dei, sicut est vita aut sensibilitas, et non esse in ea just
Abbreviated transcription (Latin):
nec bona nec mala ÷. d. Hicħ clariꝰ. M. S ñ debet ẽẽ bea¬
tus. si ñ ht̃ uistã uolũtatẽ. limo ñ pot̾ ee̾ ꝑfecte necliu¬
tum patet. M. Consideremꝰ gͦ de iusticie uolu̾̃tate si
daretur eidem angło uelle solũ qd̾ eũ uelle conueni¬
ret. an posset alud uelle. aut si posset ñ uelle ꝑse qd
accepisset uelle . d. Om̃ino qd̾ uidimꝰ in uolu̾̃tate bea¬
titudinis necesse ÷ euienire in hac qͦ uoluntate .m. G̾
nec iustã neo inuistã hr̾et uoluntẽ. Sic̃ em̃ ibi ñ e̾e̾t
uolãtas iniusta si uellet nicõtienentia qm̃ hoc ñ poss
ñ uelle: ita hic si uellet conuenientia ñ idcireo eẽt uista
ui s onesessitate sic uelit iustꝰ ł inustꝰ pot̃ appellari. nec pot nec

Expanded text:
nec bona nec mala est. DISC. Nihil clarius. MAG. Sed non debet esse beatus, si non habet justam voluntatem; imo non potest perfecte nec lautus esset. MAG. Consideremus ergo de justitiae voluntate. Si daretur eidem angelo velle solum quod eum velle conveniret, an posset aliud velle; aut si posset non velle per se, quod accepisset velle? DISC. Omnino quod vidimus in voluntate beatitudinis, necessret voluntatem. Sicut enim ibi non esset voluntas injusta, si vellet inconvenientia. Quoniam hoc non posset non velle; ita hic si vellet inconvenientia, non idcirco esset justa cum ex necessitate sic velit, justus vel injustus potest appellari
Abbreviated transcription (Latin):
& certe multũ dignior natura ꝓbat᷑. que ł aliquando habiisse.
semꝑ debere ut habeat tã honestũ bom̃i coniuncit᷑. qͣq hoc p¬
sũ ñ hr̃e nec debere aliquando cognoscit᷑. m. Bene consideras
S adde huic tue sententie qr qͣnto natura que hoc habuit
debet monstrat᷑ laudabilior: tanto ꝑsona qrie ñ ht̃ qd̾ debet
conuincit᷑ uituꝑabilior. d. Uehement᷑ assentior. o. discerne
m̾ bene. qͥd ibi monstret naturã laudabilẽ. ⁊ qͥd faciat ꝑsonã
uituꝑabilẽ. d. habuisse. ł debere monstrat naturalẽ digntatẽ.
⁊ ñ hr̃e fac̃ ꝑsonalẽ honestatẽ. debere .ii. factũ ẽ ab eo qui de¬
dit ñ hr̃e uͦ factũ ẽ ab ipso qui deseruit. ło nãq dobet ꝙ¬

Expanded text:
Et certe multum dignior natura probatur, quae vel aliquando habuisse et Et certe multum dignior natura probatur, quae vel aliquando habuisse et semper habere ut habeat tam honestum bonum convincitur, quam quae hoc ipsum non habere nec debere aliquando cognoscitur. MAG. Bene consideras: sed adde huic tuae sententiae, quia quanto natura, quae hoc habuit et debet, monstratur laudabilior, tanto persona, quae non habet quod debet, convincitur vituperabilior. DISC. Vehementer assentio. MAG. Discernere mihi bene, quid ibi monstret naturam laudabilem, et quid faciat personam vituperabilem. DISC. Habuisse vel debere monstrat naturalem dignitatem, et non habere facit personalem inhonestatem. Debere enim, factum est ab eo qui dedit; non habe
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uolu̾tas illa debebat uelle. ⁊ ñ tielle sed̾m iusticiã . d. Non
cibet qd io ñ habebat qi ñ acceꝑat .oi. Postqͣ ant̃e accepit non
atbitas debere nͥ aliqͣ uiolentia amittat. Sẽꝑ eã huic debito
illigatã putto siue teneat qd̾ acepit si ue sponte deserat. M.
Lesto uidicas. S qͥs si uolutas end̾e uisticiã tã ittilit᷑ ⁊. tã sapi¬
ent addita sibi nulla indigentia ⁊ nulla uiolentia cogente de¬
serat uttendo sponte sua potestate .i. płꝰ uolendo q̃ debeat.
A nremanebit aliqͥs aluid cũ ipsa uolũtate ꝗͣ qd priꝰ ꝯsid̾abanꝰ
ante aaditamꝰ tũ tusticie: d. Qm̃ nicħ aluuid ẽ additã ꝗͣ uisti.¬
cia nicħ alius certũ. ̃ remanere: q̃ qd priꝰ erat. ñ q debitri¬
cẽ eã fec̃ accepta iusticia ⁊ q̃si quedã pulchra uestigia sti reliqrit
derelicta eadẽ insticia. Eo enĩ ipso quo debitrix ꝑmanet uifteie
ũ qd̾ semel accepit iusticiã. semꝑ eã debeat nͥ uiolent᷑ amisent.

Expanded text:
lle secundum justitiam? DISC. Non debebat quod ideo non habebat, quia non acceperat. MAG. Postquam autem accepit: non dubitas debere, nisi aliqua violentia amittat? DISC. Semper eam huic debito alligatam puto, sive teneat quod accepit sive sponte deserat. MAG. Recte judicas. Sed quid, si voluntas eadem justitiam tam utiliter et tam sapienter additam sibi, nulla indigentia et nulla violentia cogente, deserat, utendo sponte sua potestate, id est plus volendo quam debeat? An remanebit aliquid aliud cum ipsa voluntate, quam quod prius considerabamus ante additamentum justitiae? DISC. Quoniam nihil rius erat, nisi quia debitricem fecit eam accepta justitia, et quasi quaedam pulchra vestigia sui reliquit derelicta eadem justitia. Eo enim ipso, quo debitrix justitiae permaut quod semel accepit justitiam, eam semper debeat, nisi violenter amiserit.
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc si pot̾ ñ uelle beatitudinẽ qͣnto maiore eã intelliget
qͥ meħ nͥ beatitudinẽ uult. ⁊ ñ pot̾ ñ uelle beatitudinem.
.Si ñ tanto magis tiellet beatitudinẽ. qͣnto meliorẽ ac maio¬
rẽ ilła pcitaret: aut omĩo ñ uellet beatitudinẽ aut uellet
aliqͥo aluid pp̃ qd̾ meliore nollet. S dm̃s q allã uult ⁊ nõ¬

Expanded text:
dinem, quanto majorem eam intelliget qui nihil nisi beatitudinem vult et non potest non velle beatitudinem? DISC. Si non tanto magis vellet beatitudinem quanto meliorem ac majorem illam putaret, aut omnino non vellet beatitudinem, aut vellet aliquid aliud propter quod meliorem nollet; sed dicimus quia illam vult
Abbreviated transcription (Latin):
poses¬
ut me ad alia que mͥ malũ ẽe aliqͥd ꝑsuadere
nitunt᷑. qͥd respondere ualeam ed oceas. m. ut
ueritatẽ rei enucleare possimꝰ: longiꝰ aliqͣtu¬
lum nos exordiri oportet. S ⁊ opus ẽ ut tu ea que di

Expanded text:
possut me ad alia, quae mihi malum esse aliquid persuadere nituntur, quid respondere valeam edoceas. MAG. Ut veritatem rei enodare possimus, longius aliquantulum exordiri nos oportet; sed et opus est ut t
Abbreviated transcription (Latin):
na uolũtas ẽ ipsũ bonũ qd honos facit. Hoc ipsũ qd̾ dixide no¬
lũtate pot̾ etiã ꝯfidari in ꝯuiersione uolu̾tatis. Non eñ magis e
aliqͥd ꝯuersio illa que conuertit uolu̾̃tatẽ de rapina ad tribuendũ
ꝗͣ ẽ illa que conuertit eandẽ uolu̾tatẽ de largitate ad auariciam.
& cetera que de uoluntate paulo ante dixi .d. Alichi qͦ hoc ipsum
uidet᷑ qd̾ asseris .M. Neq gͦ uolũtas mala neq pͣua uolu̾tatis õ¬

Expanded text:
c ipsum, quod dixi de voluntate, potest etiam considerari in conversione voluntatis. Non enim magis est aliquid conversio illa quae convertit voluntatem de rapina ad tribuendum, quam est illa quae convertit eamdem voluntatem de largitate ad avaritiam; et caetera, quae de voluntate paulo ante dixi. DISC. Mihi quoque hoc ipsum videtur quod asseris. MAG. Neque ergo voluntas mala, neque prava voluntatis con
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in re. altam que iã ẽ in re. S ⁊ hoc ñ possc̃i
nescire. qr qͥcqͥd ita pot̾ ee̾ ut ĩa sit: si aliqͣn
ñ fuit potuit pꝰ eẽ. Si enĩ ñ potusset
nũꝙꝗͣ ee̾t. Bene gͦ estimo me respondisse qi qui io pot̃ uele
qi iã uult: nece̾e ẽ pꝰ eũ potuisse ꝙͣ uellet. m. Putas qi qus¬

Expanded text:
 alteram, quae jam est in re. Sed et hoc non possum nescire, quia quidquid ita potest esse ut jam sit, si aliquando non fuit, potuit prius esse. Si enim non potuisset, nunquam esset. Bene ergo aestimo me respondisse, quia qui ideo potest velle, quia jam vult, necesse est eum prius potuisse, quam vellet. MAG. Putas quia qu
Abbreviated transcription (Latin):
iustiꝰ aut pulcriꝰ hac distinctione. S: si posses dr̃e uelle audite
cuꝰmodi ꝯmodũ illud fuit qd̾ ⁊ boni angłi uiste nolendo sic ꝓti¬
cert̃. ⁊ mali iniuste ꝯcupiscendo sic defecert᷑ . m. Qc qͥd̃ fuerit iͥ
uideo. s. qͥcqͥd fuerit sufficit scire qr fuit aliqͥd ad qd̾ crescere
potuert̃ qd ñ accepert̃ qͣnto creati st̃. ut ad illud suo mertto ꝓ¬
nescio qͥd sit ut cũ me sꝑo iã ad finẽ questionis ꝑtingere: tũc
magis uideam uelut de radicib succisaꝵ questionũ aliã pal¬
lulantes consungere. Ecce eñ cũ manifestime uideã puer¬
sũ angłm nulla ratione potuisse deuenire in unmoderatin
boni indigentiã nͥ pp̃ immod̾atã ꝯcupiscenciã. ñ parũ me no¬
uet unde ipsã in ordinatã habuit uolũtatẽ. Si enĩ bona fut.
pp̃ bonã uolũtatẽ cecidit de canto bono in tantũ malti ltem
shona fuit. ds ea illi deoit. qi ñ nͥ nicħ̾ habuit a se. Si gͦ uolu¬

Expanded text:
lem audire cujusmodi commodum illud fuit, quod et boni angeli juste volendo sic profecerunt, et mali injuste concupiscendo sic defecerunt. MAG. Quid illud fuerit non video; sed quidquid fuerit, sufficit scire quia fuit aliquid, ad quod crescere potuerunt; quod non acceperunt, quando creati sunt, ut ad aliud suo merito pnescio quid sit, ut cum me spero ad finem quaestionis jam pertingere, tunc magis videam velut de radicibus succisarum quaestionum alias pullulantes consurgere. Ecce enim cum manifestissime videam perversum angelum nulla ratione devenire potuisse in immoderatam boni indigentiam, nisi propter immoderatam concupiscentiam; non parum me movet, unde ipsam inordinatam habuit voluntatem. Si enim bona fuit, propter bonam voluntatem, de tanto bono cecidit in tantum malum. Item: Si bona fuit, Deus illam illi dedit; quia nonnisi nihil habuit a se. Si ergo volu
Abbreviated transcription (Latin):
neqͣꝗ obtinuert̃. ⁊ qd̾ tenebãt bonũ amisert᷑. Sic gͦ distinti fut
angłi ut adherentes iusticie nullũ bonũ uelle possĩt. q̃ ñ gai

Expanded text:
nequaquam obtinuerunt; et quod tenebant bonum amiserunt. Sic ergo distincti sunt nequaquam obtinuerunt; et quod tenebant bonum amiserunt. Sic ergo distincti sunt angeli, ut adhaerentes justitiae null
Abbreviated transcription (Latin):
rũt altis cabentib. quã qr seruauert̃ rationalitatẽ q̃ ꝑd̾e
nequiuert̃. S nec iusti rec te si bñ consideres dicerentur.
D Sic monstrat ratio. m. lili gͦ qͥ cecidert̃ si ñ peccassent cũ
meliores ⁊ maiores eruit angłis boniis: aut repbi angli pdes
ñ restaurabunt᷑. qm̃ mortales er t̃ homines qͥ ꝓillis assemeit
q̃les illi fut̾i erant .d. Hec duo penitꝰ neganda existuno .o. l
ostensũ ẽ de illis qͥ pecc auert̃. d. Alit̃ ẽe̾ posse ñ uiteo os. li¬
itaq angłi qͥ magis uoluert̃ iusticiã ꝗͣ habelunt. ꝗ̃ illas plis
nuit. ꝑdiderunt. iusticia retribuente acceꝑunt. ⁊ de illo qd
habebant in uera securitate ꝑmansert᷑. Quapp̃ adõ sẽ ꝓuiedi¬
possint. ⁊ pp̃ hoc peccare nequeunt. Iili uͦ angłi qͥ maluenti
illud plꝰ qd̾ ñdũ ds̃ illis dare nolebant ꝙ̃ stare in iuficia i

Expanded text:
runt, aliis cadentibus, quam quia servaverunt rationalitatem, quam perdere runt, aliis cadentibus, quam quia servaverunt rationalitatem, quam perdere nequiverunt. Sed nec justi recte, si bene consideres, dicerentur. DISC. Sic monstrat ratio. MAG. Illi ergo qui ceciderunt, si non peccassent cum majores et meliores erunt angelis bonis, aut reprobi angeli perfecte non restaurabuntur, quoniam non tales erunt homines, qui pro illis assumentur, quales illi futuri erant. DISC. Haec duo penitus neganda existimo. MAG. ostensum est de illis qui peccaverunt. DISC. Aliter esse posse non videoitaque angeli, qui magis voluerunt justitiam quam habebant, quam illud plus nuit, perdiderunt; justitia retribuente, acceperunt et de illo, quod habebant, in vera securitate permanserunt. Quapropter adpossint: et propter hoc peccare nequeunt. Illi vero angeli qui maluerunt illud plus, quod nondum Deus illis dare volebat, quam stare in justitia, in
Abbreviated transcription (Latin):
equał dõ ꝙ p̾sũpsit hr̃e ꝓpͥam uolu̾tatẽ. s etiã maior uolu¬
it ee uolendo qd̾ ds illũ uelle nolebat. qm̃ uolũtatẽ suam
festũ eẽ puto ex rationib supͣ poũtis diabolũ sponte dimi¬
ssse uelle qd̾ debebat. ⁊ iuste amisisse qd̾ habebat. qr spon¬
te ⁊ intuste uoluit qd ñ habebat. ⁊ uelle ñ debebat.d. Hicħ
puto manifestiꝰ. m. Qũauis gͥ bonꝰ angłs iõ accepit ꝑseueran¬
io ñ dedit qi ille ñ accepit. & iõ ñ accepit qi acciꝑe nolu¬
it .d. Michi ꝙ̃ ita satis facis adea que quero ut nec in ħis
que ꝓponis nec in ipsa ⁊sequentia ulusionũ tuaꝵ ullam
iudeã meo sensu titubare ueritatẽ. o. Ptitas ne bonos an¬
głos similit̃ potuisse peocare anteꝗͣ mali caderent: d.
Puto s tatione ꝯp̃hendere uellem. m. Hoc certũ habes qr
si ñ potuerunt peccare: ñ potestate s necessitate seruaue¬
runt iusticiã. Quare ñ magis meruert᷑ gram adõ qr stete¬

Expanded text:
quia praesumpsit habere propriam voluntatem; sed etiam major voluit esse, volendo quod Deus illum velle nolebat, quoniam voluntatem suam bi manifestum esse puto ex rationibus suprapositis diabolum sponte dimisisse velle quod debebat, et juste amisisse quod habebat; quia sponte et juste voluit quod non habebat, et velle non debebat. DISC. Nihil puto manifestius. MAG. Quamvis igitur bonus angelus ideo accepit perseverannon dedit, quia ille non accepit; et ideo non accepit, quia accipere noluit. DISC. Mihi quidem ita satisfacis ad ea quae quaero, ut nec in his quae proponis, nec in ipsa consequentia conclusionum tuarum ullam videam, sensu meo, titubare veritatem. CAPgelos similiter potuisse peccare, antequam mali caderent? DISC. Puto; sed ratione comprehendere vellem. MAG. Hoc certum habes quia si non potuerunt peccare, non potestate sed necessitate servaverunt justitiam. Quare non magis meruerunt gratiam a Deo, quia stete
Abbreviated transcription (Latin):
neus ñ sola fide ad qruescere. si ñ illud mͥ auferat᷑. qd michi
rentꝰ ꝓbat malũ ñ ñ aliqͥd eẽ. Nam cũ audit᷑ nom̃ mali frus¬
ta horrerent corda nrã qd̾ in hruꝰ nõis sig̾eatione intelligunt:
si ucħ sigatur hoc nomine. Itẽ. Si uox hec scilicet malũ
Depis cũ manente iusticia tanta uideatur tnqͥllitas tanta qͥ es.
ut in multis nicħ aliud iudeat᷑ iusticia ꝗͣ qͥescere a malo. fi¬
cuti ẽ castitas ⁊ sapientia. recedente aũ iusticia tã diuersus
ta labouostis. taq inuiltiplex occupet animũ affectꝰ. qͥ uelut
crudelis dñs miserũ homunculũ cogat tot turpiũ ⁊ labori¬
osoꝵ qũ cuta solleitũ ẽẽ ⁊ ipsis opib tã gͣuit᷑ laborare:
mirũ ẽ si poterit ostendi ncħ hec omĩa oꝑari. on. Pitto i s

Expanded text:
llud mihi auferatur, quod mihi econtra probat malum nonnisi aliquid esse. Nam cum auditur nomen mali, frustra horrent corda nostra quod in hujus nominis significatione intelligunt, si nihil significatur hoc nomine. Item: Si vox haec, scilicet malum Denique, cum manente justitia, tanta videatur tranquillitas, tanta quies ut in multis nihil aliud videatur justitia quam quiescere a malo; sicut est castitas, patientia: recedente autem justitia, tam diversus, tam laboriosus tamque multiplex occupet animum affectus, qui velut crudelis Dominus miserum homunculum cogat tot turpium et laboriosorum operum cura sollicitum esse, et ipsis operibus tam graviter laborare: mirum est, si poteri