comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xx&uno. Nõe Natione. Patria. Gñe. Dignitate
fortuna. corpore . institutione. Moribe uictu. quõrẽ
suã administrat. qua consuetudine domestica sit.
affectione arte. conditione conditione alia. habitu.
u ultu. incessu. oratione. affectu. Nõe : ut sapiens. Natione.
ut gͣcus. Patria : ut atheniensis. lacede monius. Gnẽ uel
cognatione : Ut nobilis & ignobilis. Dignitate: ut uir
sit instituts erudits: morib. ut frugi. luxurioss. pati¬
ens impatiens. uictu uł amictu : ut bene frugi. luxurioss
Quõ rẽ suã administr&: qua consuetudine domestica sit.
Affectione. equoꝵ. armoꝵ. canũ. Arte uelstudio: ut medies

Expanded text:
uxta oratores, nomine, patria, genere, dignitate, fortuna, corpore, institutione, moribus, victu; si rem bene administret; qua consuetudine domestica teneatur; affectione vultu, incessuque, oratione, affectu. Talibus ut Graecus barbarus; patria, ut Atheniensis Lacedaemonius; genere vel cognatione, ut nobilis ignobilis; dignitate, ut vir m institutus et eruditus; moribus, ut frugi luxuriosus, patiens inpatiens; victu, quibus amicis, ut bonae frugi luxuriosis, quo modo rem suam administret, qua consuetudine domestica sit; adfectione, ut equorum armorum canum;
Abbreviated transcription (Latin):
ad modũ p̃scribimş adũsariũ : R. Postea agere posse. nc̃
non posse contendims : R Pupills neagat cum tutore
nisi acceptã tutelã. Pupillȩ amat meretrice̾ petit de
tutore ut eũ sibi redimat. non redimͣte̾ accusat malae
geste tutela. ille p̃scribit hic enĩ tutor dic̃ eũ nond
accepisse tutelã: et ido nondũ agere posse. I. Aloco
quẽ ad modũ p̃scribimus : R. Cũ adu̾sariũ dicimus alibi
agere posse: non ibi ubi intendit causam. ut sidicams
non romae sed inꝑuincia. eũ agere posse non apud p̾torẽ
sed apud consulẽ : I. A modo p̃scribims : R. Sic̃ apud

Expanded text:
ad modum praescribimus, cum adversarium postea agere posse, nunc vero ad modum praescribimus, cum adversarium postea agere posse, nunc vero non posse contendimus? ‘Pupillus ne agat cum tutore nisi post acceptam tutelam: pupillus amat meretricem, petit de tutore ut eam sibi redimat; non redimentem accusat male gestae tutelae; ille praescribit’. Hic enim tutor dicit eum nondum accepisse tutelam et ideo nondum agere posse. A loco quem ad modum praescribimus? cum adversarium dicimus alibi agere posse, non ibi, ubi intenderit causam: ut si dicamus, non Romae, sed in provincia eum agere debere, non aput praetorem, sed aput consulem. A modo non praescribimus, sicut aput
Abbreviated transcription (Latin):
& diffinitio. quã etiã legalẽ accipimus scd̃m .m. tullium.
rans latio qtͣ modis fit : R. quattuor aꝑsona are. atp̾e
quẽ ad modũ pͣscribimȩ: Ut si in famẽ negemus agere posse
A persona eius qui reus ẽ. ut sineg& posse acusar uirũ fortẽ.
a re qũo pͣscribims . R. ut filii adu̾ss patrẽ nesit actio nĩ dem̃tiae
filius uult accusare patre̾ afflectate dñationis ille p̃scsbit
tempore quẽ ad modũ p̃scsbims : R. duplicimõ si aut ołi
eũ agere potuisse dicams ncͣ agere non posse. aut sinẽ
non posse contendanis postea uõ posse dicamus .i. ou
potuisse sednc̃ non posse quẽ admodũ :R. ut pripillȩ ñeat
cũ tutore post acceptã tutelã nĩ intra quinquetinium.
pupillus accepta tutela nom̃ miliciae dedit. postꝗͣquenr¬
niũ dimisse uultagere cũ tutore. ille p̾seribit. Tutor
erũ dic̃ olim illũ agere potuisse. sed ncͣ non posse.l. quẽ

Expanded text:
et definitio, quam etiam legalem accipimus secundum M. Tullium. et definitio, quam etiam legalem accipimus secundum M. Tullium. Translatio quot modis fquem ad modum praescribimus? ut si infamem negemus agere posse. A persona eius qui reus est? ut si negemus posse accusari virum fortem. A re quo modo praescribimus? ut: ‘filiis adversus patrem ne sit adio nisi dementiae: filius vult accusare patrem adfectatae dominationis, ille praescribit’. A tempore quem ad modum praescribimus? duplici modo, si aut olim eum agere potuisse dicamus, nunc agere non posse; aut si nunc non posse contendamus, postea vero posse dicamus. Olim potuisse, sed nunc non posse, quem ad modum? ut: ‘pupillus ne agat cum tutore post acceptam tutelam nisi intra quinquennium: pupillus accepta tutela nomen militiae dedit, post quinquennium dimissus vult agere cum tutore; ille praescribit’. Tutor enim dicit olim illum agere potuisse, sed nunc non posse. Quem
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatẽ cep̃. Contendunt dep̾mio. hic enĩ resgestie eoꝵ
cõparant᷑ .i. Nũi quẽ admodũ cõparant᷑ : R. ut iniudicio
septe̾ iudices sedeant. et eoꝵ sententia ꝓbet᷑ quod plures
dixerint. Reũ tres iudices dãpnandũ udi cauert̃. duo
exilio. duo absoluert᷑. Quaes t᷑ quoꝵ potior sit sententia
Nũ uidicũ qui capite dãpnart᷑. anquat tuor ꝗ ñ capite.
dĩpnart᷑. I. duaꝵ qualitatũ cõparitio que ẽ : R. cũ ꝑsona
simul &res cõparantur .d. da ȩcẽplũ .M. ut q̃uiplus rei .p.
p̾stiterit : petat p̾miũ. Inciuitatis seditione orator
insenatu concordiã suasit. phylosophs ap̃ popłm. c̃tendt᷑
dep̾mio ⁊ lic enĩ et ꝑsonae cõparantur phr losophi etoratois.
& facta eoꝵ quod alt̾ insenatu sua sesit. alt̾ ad popłm
⁊egales stats qtͣ sunt scd̃m hermagoram¬
A. Quattuor. Scriptũ & uoluntas. Leges contrarie ãbiguitas
collectio. accedit adhos & translatio quae tantũ legalis esp

Expanded text:
atem cepit: contendunt de praemio’. Hic enim res gestae eorum conparantur. Numeri quem ad modum conparantur? ut: ‘in iudicio septem iudices sedeant, et eorum sententia probetur, quam plures dixerint: reum tres iudices capite damnandum iudicaverunt, duo exilio, duo absolverunt’. Quaeritur quorum potior sit sententia, trium iudicum, qui capite damnarunt, an quattuor, qui non capite damnarunt’. Duarum qualitatum conparatio quae est? cum personae simul et res conparantur. Da exemplum. Vt: ‘qui plus rei publicae praestiterit, petat praemium: in civitatis seditione orator in senatu concordiam suasit, philosophus aput populum; contendunt de praemio’. Hic enim et personae conparantur, philosophi et oratoris, et facta eorum, quod alter in senatu suaserit, alter ad populum. Legales status quot sunt? secundum Hermagoran quattuor: scriptum et voluntas, leges contrariae, ambiguitas, collectio. Accedit ad hos et translatio, quae tantum legalis est,
Abbreviated transcription (Latin):
Laudabisif &iã uel uituꝑabis extrinsecus iđ cognatis. amicis.
diuicus. familia. fortunis. & similib Preteti & atẽpore
quantũ uixit . multũ uelpaꝵ. Utrũq enĩ occasiones
laudis nor intuꝑarionis p̃b&. Iad haec aqualitate mortis
u tꝓpatria pugnans. uel siquid mirabile in ipsa mte
euenit ueleciã ab eo qui illũ int̾fecit. ut achilles
abapline int̾fecte. se texquires &iã quae secutas
post mortẽ sicertamina in hanorẽ eie sunt celebrat&
quom̃o patroclo ubaduille. et anchise abaenera. Ida

Expanded text:
laudabis etiam uel uituperabis extrinsecus, id est a cognatis amicis laudabis etiam uel uituperabis extrinsecus, id est a cognatis amicis diuitiis familia fortuna et similibus. praeterea et a tempore, quantum uixit, multum uel paruum; utrumque enim occasionem laudis uel uituperationis praebet. ad haec, a qualitate mortis, ut pro patria pugnans, uel si quid mirabile in ipsa morte euenit, uel etiam ab eo, qui illum interfecit, ut Achilles ab Apolline interfectus. et exquires etiam quae secuta sunt post mortem: si certamina in honorem eius sunt celebrata, quomodo Patroclo ab Achille et Anchisae ab Aene
Abbreviated transcription (Latin):
ut p̃miũ petamus. Lcas autͣ ꝑse testimoniũ uirtutis ht̃.
loca uõ laudis ueluituꝑationis haec sunt.  Gens. ut latins
Grecs. sciuitas. ut romans. atheniensis.sGenus ut emilians
alcmeonides. ¶Dices aut̃ &iã siquid nascendo euenir
uiro. uel ex somnis. uelsignis. uel huis cemõi quib dam
p̃nunciationib. ¶De inde sequit᷑ uictus. quomo in achille
quod medullis leonũ pastusẽ. & apud chironẽ. shinc
ediicatio. quõ erudits ẽ.¶Nec non eciã natura acu
corporisq tractet᷑. et eoꝵ utrũq ꝑ diuisione᷑. dices
enĩ decorpore quidẽ. quod pulcher . quod magnus. quod
citus. quod fortis. De animo uõ quodiusts. quod iust mo¬
deratiis. quod sapiens. quod streniuis. Postea laudabilis
aꝓfessionibs. iđ quod officiũ ꝓfessus est philosophicũ. uel
rhethoricũ. uel militare. Om̃ib aut̃ ẽ ex quisitissimũ de
gestis dicere. ut militarẽ uita degens quidinea gessit.

Expanded text:
ut praemium petamus, laus autem per se testimonium uirtutis habet. ut praemium petamus, laus autem per se testimonium uirtutis habet. loca uero laudis uel uituperationis haec sunt: gens, ut Latinus, Graecus, ciuitas, ut Romanus, Atheniensis, genus, ut Aemilianus, Alcmaeonides. dices autem etiam, si quid nascendo euenit mirum, ut ex somniis uel signis uel huiuscemodi quibusdam praenuntiationibus. deinde sequitur uictus, quomodo in Achille, quod medullis leonum pastus est et apud Chironem; hinc educatio, quomodo eruditus est. nec non etiam natura animi corporisque tractetur et eorum utrumque per diuisionem. dices enim de corpore quidem, quod pulcher, quod magnus, quod citus, quod fortis; de animo uero, quod iustus, quod moderatus, quod sapiens, quod strenuus. postea laudabis a professionibus, id est quod officium professus est, philosophum uel rhetoricum uel militare. omnibus autem est exquisitissimum de gestis dicere, ut militarem uitam degens quid in ea gessit.
Abbreviated transcription (Latin):
sinalib capituł. iđ iusto. utili. Possibili. decenti. & de¬
scriptione ipsius iniuriae. Ut ñ istũ mͥ attendatis qui
nc̃ lacrimat ante ur̃m conspectũ sedillũ c̃tẽpnentẽ
dõs adeuntẽ. fana euellentẽ. fors auferentẽ donaria
sacroꝵ. s et post om̃ia ꝑores in exortationẽ desinens.
quid moramini. quid cogitatis de eo qui iã pͥdẽ omib
nit᷑ uel pͥuatĩ. Cõmunit᷑ ut laus hõis. priuatiꝰ ut laus
socratis. Laudans eciã res ut iusticia᷑. et muta aalia
ut equũ. Nec ñ eciã arbores. & semina. et montes. et
fluuios. et similia. Sciendũ aut̃ quod & laus & intuꝑatio
sub uno eodẽq gn̾e referunt᷑ de monstratiuo. Quod¬
& exeisdẽ locis ut᷑q ꝓficiscunt᷑. Quid aut̃ int̾ẽ ĩt̃ has
et cõmunẽ locũ. Uident᷑ enĩ ĩ quibedã nimiũ eẽ c̃iunctae.
hoc quod in loco cõmuni ꝓuiro forti dicentes eo c̃silio dm̃s

Expanded text:
finalibus capitulis, id est iusto, utili, possibili, decenti, et definalibus capitulis, id est iusto, utili, possibili, decenti, et descriptione ipsius iniuriae, ut non istum mihi attendatis, qui nunc lacrimat ante uestrum conspectum, sed illum contemnentem deos, adeuntem fana, euellentem fores, auferentem donaria sacrorum. et post omnia perores in exhortationem desinens: quid moramini? quid cogitatis de eo, qui iam pridem omniniter uel priuatim, communiter, ut laus hominis, priuatim, ut laus Socratis. laudamus tamen etiam res, ut iustitiam, et muta animalia, ut equum, nec non etiam arbores et semina et montes et fluuios et similia. sciendum autem quod et laus et uituperatio sub uno eodemque genere referuntur demonstratiuo, quod ex eisdem locis utraque proficiscuntur. quid autem interest inter has et locum communem? uidentur enim in quibusdam nimium esse coniunctae. hoc, quod in loco communi pro uiro forti dicentes eo consilio dicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
dõs .s Trranis iste simillins sed tam̃ & illis ñ om̃ib sed
pessimis om̃iũ. Iuoꝵ enĩ facinus ẽ seuissimũ quod sacratas
deis diuitias aufert᷑. samaiore uõ admins cõparationes
ꝑ increpationẽ induces ne minuere crim̃ udearis.
ł nẽ iniꝗssimũ furẽ quidẽ uel imuriosum supplicio
affici sacrilegũ uõ absolui. Nicet aut̃ ecĩa pͣtitã
eius uitã ap̃senti criminari qd aparuis coep̃ & ad hoc
pessimũ facins ꝓg̃ssus ẽ. ergo ñ solũ sacrilegũ sedeciã
furẽ atq effractorẽ & adulterũ haberis. sexcucies
exciñ sentencia̾ ꝑquã ueniat adtale peccatũ qõ
nolens ingenue laborare. uel arando cibũ ad quirere.
ꝑsacrilegia uult diuitias quaerere. sidicis c̃t᷑ sacrilegõ
nuta maiestas. tẽploꝵ infamati saẽdotes. segmores
ad offerendũ ornam̃ta delubris redditi ciues. Iutere
autͣ eciã amotione misericordie. Amouet᷑ aut̃ misedicai

Expanded text:
deos. tyrannis iste simillimus, sed tamen et illis non omnibus, sed deos. tyrannis iste simillimus, sed tamen et illis non omnibus, sed pessimis omnium; illorum enim facinus est saeuissimum, quod sacratas deis diuitias auferunt. a maiore uero ad minus comparationes per increpationem induces, ne minuere crimen uidearis, ut non est iniquissimum furem quidem uel iniuriosum supplicio adfici, sacrilegum uero absolui? licet autem etiam praeteritam eius uitam a praesenti criminari, quod a paruis coepit et ad hoc pessimum facinus progressus est; ergo non solum sacrilegum sed etiam furem atque effractorem et adulterum habetis. excuties etiam sententiam, per quam uenit <ad> tale peccatum, quod nolens {ingens} ingenue laborare uel arando cibum adquirere per sacrilegia uult diuitias quaerere. praeterea nuta maiestas templorum, infamati sacerdotes, segniores ad offerendum ornamenta delubris redditi ciues. utere autem etiam amotione misericordiae; amouetur autem misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ dicendũ. sQõ leges ẽstituerꝰ prudentissime dõs placare
aris tẽpla eis deuouerꝰ. Donariis ornauer᷑. hostuis hone¬
slauer. Festis dieb reditib celebr uerꝰ. set ĩfere seciã
apꝓbationẽ tractando causa. Quod iustissime haec leges
ẽstituer᷑. Dõꝵ enĩ placatoꝵ ꝓuidentia custodit᷑ salua
res publica. uiolatoꝵ uõ ꝑditione corrũpit᷑. Sio ꝓgreðe
ad ꝓpositũ.squae cũ ita sint iste quidẽ auss facere &
exponis rẽ non quasi docens sed quasi exaggerans quod
uniũse nocuit ciuitati. & cõmunib & pͥu̾atis rebi. et.
tim̃dũ ne tale scels c̃sequat᷑ serelitas frugũ ne hostiũ
suꝑem᷑ armis et similia. Posthaec ad cõuarationes uenies
quod homicidis multo ẽ iste peior. Quanta uõ sit diffai
ex lȩsis conicere possume. homicidae enĩ cont᷑ hões
audent. sacrilegiis aut̃ in ipsos sceleratã. exercet auda ciã

Expanded text:
est dicendum, quod leges constituerunt prudentissime deos placare est dicendum, quod leges constituerunt prudentissime deos placare aris, templa eis deuouerunt, donariis ornauerunt, hostiis honestauerunt, festis diebus, reditibus celebrauerunt. et infers etiam approbationem tractando causam, quod iustissime haec leges constituerunt: deorum enim placatorum prouidentia custoditur salua res publica, uiolatorum uero proditione corrumpitur. sic progredere ad propositum: quae cum ita sint, iste quid est ausus facere? et exponis rem non quasi docens, sed quasi exaggerans, quod uniuersae nocuit ciuitati et communibus et priuatis rebus, et timendum, ne tale scelus consequatur sterilitas frugum, ne hostium superemur armis, et similia. post haec ad comparationes uenies, quod homicidis multo est iste peior; quanta uero sit differentia, ex laesis conicere possumus: homicidae enim contra homines audent, sacrilegus autem in ipsos sceleratam exercet audaciam
Abbreviated transcription (Latin):
contrii. De inde ponere ipsã rẽ. Post coparationem
quã seꝗt᷑ sententia. Post eã ciecturalit᷑ pt̃itã uitam
crimineris ap̃sentib. De hinc amoueas misericordiã
ꝑcapitula que finialia dñr. iđ utili. iusto. legitimo.
honesto: et similibi & ꝑ de monstratione ipsis rei acte.
Principia etũ in loco cõmuni pure ñĩuonis. fedusq ad
formulã quandã seruant᷑. Et ut exẽplũ tͥ manfestũ siat
sit loc cõmunis c̃t᷑ sacrilegũ. Principia gͥ dicenda sunt
usq ad formulã hoc mõ. POm̃s equidẽ oportet maleficos
istũ afficite meritis. s Tercu uidet᷑ enĩ reus inꝑiculũ
ducisols reaut᷑ uera uosquoq indiscrim̃ matimũ uenietis.
Contẽptio enĩ iaris iurandi & fidĩ religionisq uiolatio.
haud scio anminores debeat sacslegio poenas. Post has
qͥ formulas pͥncipii ante quã inipsas rẽs ueniams dec̃tͣno

Expanded text:
contrarii, deinde ponere ipsam rem, post comparationem, contrarii, deinde ponere ipsam rem, post comparationem, quam sequitur sententia, post eam coniecturaliter praeteritam uitam crimineris a praesentibus, dehinc amoueas misericordiam per capitula quae finalia dicuntur, id est utili iusto legitimo honesto et similibus, et per demonstrationem ipsius rei actae. principia enim in loco communi pure non inuenis, sed usque adandam seruentur, et, ut exemplo tibi manifestum fiat, sit locus communis contra sacrilegum. principia igitur dicenda sunt usque ad formulam hoc modo: omnes equidem oportet maleficos istum adficite meritis. tertium: uidetur enim reus in periculum duci solus, re autem uera uos quoque in discrimen maximum uenitis. contemptio enim iuris iurandi et fidei religionisque uiolatio nescio an minores debeat sacrilegio poenas. post has igitur formulas principii, antequam in ipsam rem ueniamus, de contrario
Abbreviated transcription (Latin):
ł impossibili. ab inc̃seqnte. abindecente : ab in cõmõ
binterto. Ut incertũ erat tẽps in quo narcissũ fuisse
dicunt: abinoredibili. incredibile ẽ orionẽ malis
affectũ uoluisse canere. ab impossibili. Impossibile
erat̃ ortonẽ adelphino seruari. ab in õseqnte quod
& contrariũ dr̃. ut contrariũ erat uoliusse ꝑdere
lib̾tatẽ. eũ ꝗ eũ seruass&. Ab indecente. Indecens
erat apollisẽ cũ sit dĩ mulieri uoluisse iungimortali.
bincomõ. Clr diimy quod neq ꝓdest haec audire. confirme
exare itĩtationib iãꝑactis. Non enĩ quaesiimş in hõc
atiste sacralega uel uirfoatis sed rei c̃uctte & manifesta¬
eceigi epationem facimus. cuitam̃ legibi supplicium:
definitum ued pͣmiũ.i. Dicit᷑ aut̃ loce cõmunis ꝗaẽuenit¬
ẽt᷑ om̃em ãbi caus sacrilegũ ułeciã ut quibidã plac&
pom̃i uirt forti. Oportetaut̃ sic ꝓgredi ꝑ inꝗsitionem

Expanded text:
ab impossibili, ab inconsequente, ab indecente, ab incommodo. ab impossibili, ab inconsequente, ab indecente, ab incommodo. ab incerto, ut incertum erat tempus, in quo Narcissum fuisse dicunt, ab incredibili: incredibile est Arionem malis affectum uoluisse canere; ab impossibili: impossibile erat Arionem a delphino seruari; ab inconsequente, quod et contrarium dicitur, ut contrarium erat uoluisse perdere libertatem eum, qui eam seruasset; ab indecente: indecens erat Apollinem, cum sit deus, mulieri uoluisse iungi mortali; ab incommodo, cum dicimus, quod neque prodest haec audire. confirmesargumentationibus iam peractis. non enim quaerimus in hoc, an iste sacrilegus uel uir fortis, sed rei conuictae et manifestae exaggerationem facimus, cui tamen legibus sit supplicium definitum uel praemium: dicitur autem communis locucontra omnem uerbi causa sacrilegum uel etiam, ut quibusdam placet, pro omni uiro forti. oportet autem sic progredi: per inquisitionem
Abbreviated transcription (Latin):
molestũ ñẽ sipͥuats hõ ꝑtotã dormiat noctẽ. sicĩtolle¬
rabile sirex ñuigiliis c̃sulat curisq sibi parentiũ salicti.
i cõparatione quõ enĩ gub̃natores & sicaeti dormiant
soli ꝓ cõmuni uigilant. salute. sic oport& impatores
curare ꝓsuis. Ab exẽplo hector eni noctu uigilans
& curans speculator ẽ ad naues g̃coꝵ mit telut dolone
A biudicio. ut salustis qͦq hoc cõpbat dicens. sed multi
mortales dehti uentri atq somino indocti ĩcultiq
uitã sicuti ꝑegrinantes transiere. Cclusio uoͬhab &
exhortationẽ plerũq: ut oportet. & nos necessarias
res suscipientes nimia cura uigiliisq eis c̃sulere.
Confirmatio uͦ ex c̾trario c̃ꝓbatio quȩ uͦ pla¬
nissime sunt falsa uł uera. nec refutanda s̃.
nec. confirmanda. Quales sunt fabulae aesiopi ae
uel hystoriae indubitabiles. Oportet enĩ refutation es
& confirmationes de illis relis fieri quae ancipite᷑ ad hib
dpinionẽ. Refutandũ gͥ ab incerto ab incredibili.

Expanded text:
est, si priuatus homo per totam dormiat noctem, sic intolerabile, si rex non uigiliis consulat curisque sibi parentium saluti. a comparatione: quomodo enim gubernatores, etsi ceteri dormiant, soli pro communi uigilant salute, sic oportet imperatores curare pro suis. ab exemplo: Hector enim noctu uigilans et curans speculatorem ad naues Graecorum mittebat Dolonem. ab iudicio, ut Sallustius quoque hoc comprobat dicens «sed multi mortales, dediti uentri atque somno, indocti incultique uitam sicuti peregrinantes transiere». conclusio uero habet exhortationem plerumque, ut oportet et nos necessarias res suscipientes nimia cura uigiliisque eis consulereconfirmatio uero ex contrario comprobatio. quae uero planissime sunt falsa uel uera nec refutanda sunt nec confirmanda, quales sunt fabulae Aesopiae uel historiae indubitabiles. oportet enim refutationes et confirmationes de illis rebus fieri, quae ancipitem adhibent opinionem. refutandum igitur ab incerto, ab incredibili,
Abbreviated transcription (Latin):
& scdm legẽ raptaꝵ puella indotatas nuptias elegit. Peut
medicus expacto nuptias. contradie̾ puellae pat᷑ .I. edicto
uel pͣconio quẽ ad modũ fit .R. Cuis seruus fugerat libello
ꝓposito uel perp̾conẽ nuncians dix̃ sedaturũ denarios
mille ei qui ad se seruũ perduxisset. quidã perdux. perdu¬
etus in libertatẽ asserts ẽ. et liber ꝓnunciats. Petit ille
ec species quot modis fit : R. Trib Cũ res pecuniarũ est¬
ũ ius in posterũ fit. Cũ de mo̾ poenae agit᷑. hi sunt tituli
especuniaria quẽ ad modũ ẽ : R. De posuit ap̃amicũ certam
frum̃ti mensurã. etait quanti emiss&. eo absente ille duplo
uendidit pͣcio. Reu̾so offert ei simplã pecunia̾. ille exigitꝰ
duplã .I. lus in posterũ quẽ admodũ fit: R. Cũ exp̃senti iuditio
ius constituit᷑ quod postea sit obseruandũ .d. da etẽplũ u.¬
rba ꝓximo nubat. uel sieã inan matrimonit̃ nolu¬

Expanded text:
et secundum legem raptarum puella indotatas nuptias elegit; petit medicus ex pacto nuptias eius; contra dicit puellae pater’. Quovel praeconio quem ad modem fit? ‘Cuiusdam servus fugerat; libello proposito vel per praeconem nuntians dixit daturum se denarios mille ei, qui ad se servum suum perduxisset; quidam perduxit, perductus in libertatem adsertus est et liber pronuntiatus; petit ille Haec species quot modis fit? tribus: cum res pecuniaria estm ius in posterum fit, cum de modo poenae agitur. Hi sunt tituli Res pecuniaria quem ad modum est? ‘Deposuit apud amicum certam frumenti mensuram et ait quanti emisset. Eo absente ille duplo vendidit pretio, reverso offert ei simplam pecuniam; ille exigit duplam’. Ius in posterum quem ad modum fit? cum ex praesenti iudicio ius constituitur, quod postea sit observandum. Da exemplum. ‘Orba proximo nubat, vel, si eam noluerit
Abbreviated transcription (Latin):
muros ascendit hostes pulsauit petit᷑ ad poentam¬
& contra dic atraq pars omisso scripto .I. quẽ ad modiꝰ
sola uolumtte contendit : R  decedens cauit testa¬
meti ut uxor suã .x milia accipei& si ali nͣtiuber&
Post annum peꝑit. repetunt abiea heredesx: uta
Leges contrariae qtͣ modis fiunt: R. duob. cũ duae leges
contrariae tractant᷑ ee singulis partibs. aut cũ unalex

Expanded text:
 ad poenam; contra dicit’. Vtraque pars omisso scripto quem ad modum sola voluntate contendit? ‘Decedens cavit testamento, ut uxor sua decem milia acciperet, si alii non nuberet: post annum peperit, repetunt ab ea heredes decem Leges contrariae quot modis fiunt? duobus, aut cum duae leges contrariae tra
Abbreviated transcription (Latin):
plicio cũ abdicatio ẽ cũp̃mii peticio ẽ. D. Da exẽ̾plũ quẽ ad
modũ tribuni appellantur.u. Seruus meretricẽ dñam
amat uult illũ crucifigere. appellat tribunos de inusto
supplicio .I. quid abdicatio : R. amicos non ht & abdicat᷑.
Cũ p̃mii petitioẽ que̾ ad modũ fit. R. uirfortis petat pmiũ
rustics fortit᷑ fet̾. petit p̃mii nõe ne oues immolentur.
Quantitas nũi quã t̾ciã speciẽ ẽẽ diximus negocialis extra
scriptũ quẽ ad modũ fit . R. cũ quantitas sine ulla cõpara
rannos occidit. petit duo p̃mia. et contra dicit᷑. hic enĩ
quaerit᷑ ꝑ quantitate̾ sine ulla cõparatione t p̃ranni lex
illa unnis fuerit anduoꝵ.i. Quarta species extra seripti
negocialis status quae est .R. Cũ causae reddunt᷑ mortis
uoluntariae. ut eunuchus amat. reddit causas uoluntaria

Expanded text:
est. Da exemplum, quem ad modum tribuni appellantur. ‘Servus meretricem dominam amat; vult illum cruci figere; appellat tribunos de iniusto supplicio’. Quid abdicato? Amicos non habet et abdicatur. Cum praemii petitio est, quem ad modum fit? ut: ‘Vir fortis petat praemium: rusticus fortiter fecit, petit praemii nomine ne oves immolentur’. Quantitas numeri, quam tertiam speciem esse diximus negotialis extra scriptum, quem ad modum fit? cum quantitas sine ulla conparatrannos occidit; petit duo praemia, et contra dicitur’. Hic enim quaeritur per quantitatem sine ulla conparatione, tyranni lex illa una fuerit an duae. Quarta species extra scriptum negotialis status quae est? cum causae redduntur mortis voluntariae, ut: ‘eunuchus amat, reddit causas voluntaria
Abbreviated transcription (Latin):
quaestione. I. Post diuisam mat̾iã quid consiđams. R.
Partes orationis . i. Qt̃ istae sunt R .IIII. Prͥacipiũ. narra¬
tio. argum̃tatio: Peroratio. .I. Hae solae sunt. ansunt &

Expanded text:
quaestione. Post divisam materiam quid consideramus? quaestione. Post divisam materiam quid consideramus? partes orationis. Quot istae sunt? quattuor: principia, narratio, argumentatio, peroratio. Hae solae sunt, an sunt et
Abbreviated transcription (Latin):
ratione ꝑsonaꝵ.i. leges quibs mođ cõparant᷑ : R. Cũ quȩ sin
uatas. utra adres plures. utra ad deos. ut ra sit honestior
iustior. magis necessaria. utrai despecie caueat utrei degi
Ambiguitas quot locis diuidit᷑ R.uiui.  positione eis quod
exscripto dictoue excipims adutilitatẽ nĩte partis. uolun¬
tate. fine cõpanitione int̃ptatione. cõparatione ꝑsonaꝵ
uel reꝵ. loci. equitatis. I. Collectius state qtͣ locis diui¬
dit ũ.uiii. Collectione. quantitate. cõparatione iusto¬
iusto coniectura. in qua quo animo fecerit. aut certe ubi
dabimus quasi epilogicã questionẽ. tne rbacei. quid sit
codẽ loco collocabit᷑. anea differemꝰ . R. Adepilogicã
quaestionẽ differims. nã hoc fac̃ quod sol& plerũq epilo¬
gica quaestio. Inẽt. Diffinitio legalis quot locis diuidit᷑ :
sine incidenti. collectione. quantitate. cõparatione.
continentia. Coniectura. translatione. trans motione.
anti thetica quaestione. iusto. utili. honesto. epilogica

Expanded text:
ratione per qualitatem. Leges quibus modis conparantur? cum quaerimus, vatas, utra ad res plures, utra ad deos, utra sit honestior, iustior, magis necessaria, utra de specie caveat, utra de genere. Ambiguitas quot locis dividitur? novem: propositione eius quod ex scripto dictove excipimus ad utilitatem nostrae partis, voluntate, fine, conparatione, interpretatione, conparatione personarum vel rerum, loci, aequitatis. Collectivus status quot locis dividitur? octo: collectione, quantitate, conparatione, coniectura in qua quo animo fecerit, aut certe, ubi dabimus quasi epilogicam quaestionem τῇ ἐκβάσει, quid sit eodem loco collocabitur an eam differemus? ad epilogicam quaestionem differemus; nam hoc facit, quod solet plerumque, epilogica quaestio. Definitio legalis quot locis dividitur? speciem, fine incidenti, collectione, quantitate, conparatione, continentia, coniectura, translatione, transmotione, antithetica quaestione, iusto, utili, honesto, epilogica
Abbreviated transcription (Latin):
testum̃to. pacto. edicto uel p̃conio .i. in lege quẽ ad modu
fit .R. Rapta raptoris morte̾ aut indotatas nuptias optet¬
aptor rapuit & ꝓfugit. dedit eãpat᷑ marito alii. reũsũ aptorẽ
uult pat̃ ꝓducere ad magistrats. ille contͣdic̃ .I. quõ hic sup¬
nascit᷑ qualitas qualitati . R. qm̃ quae antea rapta erat hobie
iã nupta ẽ .I. Rogatione quẽ ad modũ sit :R uirfortis pera
p̃miũ nuptias uxoris alienae. accep̃ pͥma nocte exanimatã
priori marito reddidit. Cũ ap̃illũ c̃ualuss& repetit et̃
uir fortis. uro forti contradiẽ prior marits. I. quõ hic suꝑ¬
nascit᷑ qualitas qualitati : R. qm̃ quã reddidit quasi mortua
repetit quasi uiuã .I. Testam̃to quẽ ad modũ fit .R. decedens
testam̃to iussit ut filia sui tutoris filio nuber&. reddita
tutela: tutoris filius petit eã in matrimoniũ. illa c̃tradiẽ¬

Expanded text:
. Lege quem ad modum fit? ‘Rapta raptoris mortem aut indotatas nuptias optet. Rapuit et profugit; dedit eam pater marito alii; reversum raptorem vult pater producere ad magistratum; ille contra dicit’. Quo modo hic supernascitur qualitas qualitati? quoniam, quae antea rapta erat, hodie iam nupta est. Rogatione quem ad modum fit? ‘Vir fortis petit praemium nuptias uxoris alienae; accepit; prima nocte exanimatam priori marito reddidit; cum aput illum convaluisset, repetit eam vir fortis; viro forti contra dicit prior maritus’. Quo modo hic supernascitur qualitas qualitati? quoniam, quam reddidit quasi mortuam, repetit quasi vivam. Testamento quem ad modum fit? ‘Decedens testamento iussit, ut filia sua tutoris filio nuberet; reddita tutela tutoris filius petit eam in matrimonium; illa contra di
Abbreviated transcription (Latin):
quat tuor. cũ diuinatio ẽ. cũ qualitatũ cõparatio ẽ. cum
quantitatũ . Cũ duaꝵ qualitatum .I. Quae ẽ diuinatio : R. Cĩ
de idoneo accusatore quaestioẽ. iđ cũ duo uel plure saccusa¬
tionẽ sibi uindicant .I. da exemplũ. R. Quihabebat filiũ
& uxorẽ meretricẽ diligebat. uult filis accusare patrẽ dem̃¬
tiae. uxor malȩ tractationis. hic enĩ querit᷑ quis magis
acdusare debeat. I. Qualitatũ cõparatio quae ẽ.R. cum
ꝑsonae cõparant᷑ qui plus reip. p̃stit̾it petat p̃miũ. cͣtendt̃

Expanded text:
cum qualitatum conparatio est, cum quantitatum, cum duarum qualitatum. Quae est divinatio? cum de idoneo accusatore quaestio est, id est cum duo vel plures accusationem sibi vindicant. Da exemplum. ‘Qui habebat filium et uxorem, meretricem diligebat; vult filius patrem accusare dementiae, uxor malae tractationis’. Hic enim quaeritur, quis magis accusare debeat. Qualitatum conparatio quae est? cum personae conparantur, ut: ‘qui plus rei publicae
Abbreviated transcription (Latin):
ut honores cuenimi ant: & ut noua uectigalici insti¬
uantur Int̾ se cõparitiuus inscrinto quem
admodum sit R. Cum ita leges ferunt᷑ ut per
cõparationẽ quapendũ sit quae potius coꝓbanda
iudeat᷑: ut in eꝑusinapia alius fert lege̾ ut henores

Expanded text:
veneant et ut nova vectigalia instituantur’. Conparativus in scripto quem ad modum fit? cum ita leges feruntur, ut per conparationem quaerendum sit, quae potius conprobanda videatur, ut: ‘in aerarii inopia alius fert legem ut honores
Abbreviated transcription (Latin):
tia. coniecturi. qualitate .i. Trans latiuus stats quot locis
diuiditur : R.UIII. ⁊positione scripti omonima uł sinonime
deductione gn̾is ad speciẽ fine incidenti a sumnio adimum
trans latiua qualitate. coniecturi. Cõmuni qualitate.
Scꝰpti et uoluntatis quot loci sunt: UiIi. Tropoltione scripti
deductione gn̾is adspeciẽ. id uoluntatis int̾ p̃tatione. anti¬
thetica questione. Tninslatione. Trans motione coniecta
qualitate. I.uoluntas legis quot modis consiđat᷑. R. Trib
uno cũ legis scripto apparet semper eã non posse seruari.
ut qui parentes non aluerit: uinciatur. Heq enĩ infans aut
debiles alere possunt alt̾o cũ ex uerbis legis intelligi potest.
aliud uoluisse latorẽ eius. ut qui nocte cum ferro depͥbȩns
fuerit : uinciatur. Cũ massa ferri inuentus est. Uult magistra
eum alligare caedis. appar& aut̃ latorem lege̾ decaede noe
massa cauere uoluisse .I. quid tͣcio: R. exẽpło multaꝵ legũ

Expanded text:
locis dividitur? octo: propositione scripti, homonymia vel synonymia, deductione generis ad speciem, fine incidenti, a summo ad imum, translativa qualitate, coniectura, communi qualitate. Scripti et voluntatis quot locis? novem: propositione scripti, deductione generis ad speciem, id est voluntatis, interpretatione , antithetica quaestione, translatione, transmotione, coniectura, qualitate. Voluntas legis quot modis consideratur? tribus: uno, cum legis scripto apparet semper eam non posse servari, ut ‘qui parentes non aluerit, vinciatur’; neque enim infans aut debilis alere possunt. Altero, cum ex verbis legis intellegi potest aliud voluisse latorem eius, ut ‘qui nocte cum ferro deprehensus fuerit, vinciatur: cum massa ferri inventus est, vult magistratus eum alligare caedis’. Apparet enim latorem legis de telo, non de massa cavere voluisse. Quid tertio? cum exemplo multarum le
Abbreviated transcription (Latin):
cõm̃dauit: uocauit ad se patrẽ eius trranns. & tormtis
ex pressit ubi ẽẽt filius. Satellites misit ad amicũ. amicus.
accusat. adeͣ ex pat᷑ hic enĩ dic̃ puerũ maiori ase pudoris
imuria liberatũ
enia om̃is qualis ẽ: R. aut purgatiu& aut dep̃catiua.¬
I. Huirgatiua quot modis fit K. quatiuor. Errore. casu
necessitate obliuione .I. Errore quẽ ad modũ fit R Ut¬
exulẽ mira fines dep̾hensum liceat occidere : Ex duobus
geminis st̾ib similibs alt̾ exulabat. fr̃ e̾is quidaͬ tãquã
exulẽ occidit reus ẽ caȩdis. hic enĩ sedic̾ errore fecisse:
:Casũ quẽ admodũ sit. R. dũ uenator hastam inferam
misit in hõem incidit: eo uulnere periit. reus fit cedis.
nor uoluntate sed necessitate fecisse: I. Obliuione quẽ
ad modũ fit. R. Sac̃dos om̃ib halendis sacrũ nonfecit.
petit᷑ ad poenã. hic enĩ alitͣ defendi non potest: nĩ me mo¬
ria sibi alligauerit excidisse: .I. dep̾catiua uenia quẽ

Expanded text:
commendavit; vocavit ad se patrem eius tyrannus et tormentis expressit, ubi esset filius; satellites misit ad amicum, amicus paccusat; adest ei pater’. Hic enim dicit puerum maiore a se pudoris iniuria liberatum. Venia omnis qualis est? aut purgativa aut deprecativa. Purgativa quot modis fit? quattuor: errore, casu, necessitate, oblivione. Errore quem ad modum fit? ‘Exulem intra fines deprehensum liceat occidere: ex duobus geminis fratribus similibus alter exulabat; fratrem eius quidam tamquam exulem occidit; reus est caedis’. Hic enim se dicit errore fecisse. Casu quem ad modum fit? ‘Dum venatur hastam in feram misit, in hominem incidit; eo vulnere periit; reus fit caedis’non voluntate, sed necessitate fecisse. Oblivione quem ad modum fit? ‘Sacerdos omnibus kalendis sacrum non fecit; petitur ad poenam’. Hic enim aliter defendi non potest, nisi memoria sibi adlegaverit excidisse. Deprecativa venia quem
Abbreviated transcription (Latin):
non dic̃. & abdicat᷑. Causatiuũ litis ẽ quod filis non dicẽ
quod ẽ p̾sentis. et idõ nonẽ uerũ cosiliũ. aut ꝑhoc nec
simplex duots .I. Quigꝰ erit figurats : R. Quõpudore
de terret᷑ filis patri palã dicere. tu adult̃ fuisti. Irt̃.
Obliqus quõ inuenit᷑ R. ł rranns deposint dñationem
sub pacto obolitionis uult pet̾e magistratũ. contradicit᷑.

Expanded text:
non dicit et abdicatur’. Causativum litis est, quod filius non dicit; non dicit et abdicatur’. Causativum litis est, quod filius non dicit; quod est praesentis, et ideo non est verum consilium, ac per hoc nec simplex ductus. Qui ergo erit? figuratus, quoniam pudore deterretur filius patri palam dicere: ‘tu adulter fuisti’. Oblicus quo modo invenitur? ‘Tyrannus deposuit dominationem sub pacto
Abbreviated transcription (Latin):
causatiuo litis. .I. Exẽplis doce quo̾ singuli ducte ĩueni¬
untur .M. Inuento t iuxta cadauer recens hoi̾s occisi.
fit reus caedis. Causatiuũ litis ẽ quod sit inuentus. quod
est pͣteriti temporis. & idõ uerũ ẽ consiliũ. ac perhoe
simplerẽ ductus .I. Subtilis ductus quõ inuenit᷑. Int᷑.¬
micos non htͣ abdicat᷑. Causatiuũ litis ẽ qd̾ amicos ñ ht̃.
quod ẽ p̃sentis tp̃is. et idõ uerũ non ẽ c̃siliũ. aeꝑhoe nec
simplex ductꝰ. I. Quierit ductus subtilis. R. Qm̃ aliud
ẽ inthemate. aliud in agentis uoluntate. Nã quodest
inthemate abdicat consiliũ. nonuere abdicat. sed titulo
abdicationis suad& ut amicos habeat. I. figurate quomõ
inuenitur . R. adulteros liceat occidere. infamis fuit in
nurũ. inuenit filis adulterũ obuoluto capite. nec eũ
occidit. Int̾rogitur apatre. qui fuit adult̾ cũ pepercerit.

Expanded text:
causativo litis. Exemplis doce, quo modo singuli ductus invenicausativo litis. Exemplis doce, quo modo singuli ductus inveniuntur. ‘Inventus est iuxta cadaver recens hominis occisi: fit reus caedis’. Causativum litis est, quod sit inventus; quod est praeteriti temporis, et ideo verum est consilium, ac per hoc simplex est ductus. Subtilis ductus quo modo invenitur? ‘Amicos non habet: abdicatur’. Causativum litis est, quod amicos non habet; quod est praesentis simplex ductus. Qui ergo erit ductus? subtilis, quoniam aliud est in themate, aliud in agentis voluntate; nam quod est in themate, ‘abdicat filium’, non vere abdicat, sed titulo abdicationis suadet ut amicos habeat. Figuratus quo modo invenitur? ‘Adulteros liceat occidere. Infamis fuit in nurum; invenit filius adulterum obvoluto capite nec eum occidit. Interrogatur a patre, qui fuit adulter, cui pepercerit;
Abbreviated transcription (Latin):
figurats. obliquus. Mixts .I. Simplex quidẽ. R. Cũsimpli¬
cit᷑ idagimş ita ut inthemate positũ ẽ .I. Subtilis quid est:
cũ aliudẽ inthemate aliud inagentis uoluntate .I. figats
quidẽ. R. Cũpalã dicere pudor impedit .I. Obliqus̨ quidẽ.¬
Cũ periculũ ꝓhib& aperte agere .I. Mixts quiẽ : Rqno ñ
uno ẽ ductus. .I. Ductũ unde inuenims : R. Exconsilio.
quomo R. Siuerũ fuerit consiliũ: tc̃ erit simplȩx duct
si non uerũ consiliũ : tc̃ nonerit simplex duct. sed aut
si aliud subtilis fuerit inthemate. aliud inuoluntate
agentis. aut figurite si pudor impediet palã dicere.
aut obliquũs sipericulũ ꝓhibeat aperte agere. aut
mixts sinon uns fuerit ducts.I. Consiliũ unde inuenims :
Ex tẽpore .I. Quõ :R. Si pͣt̾itũ fuerit tẽps : uerũ erit
consiliũ. Siuerũ fuerit temp uel futurũ nonerit
uerũ consilium .I. Ipsum temps quõ inuenimo : R. Ex

Expanded text:
figuratus, oblicus, mixtus. Simplex qui est? cum simplifiguratus, oblicus, mixtus. Simplex qui est? cum simpliciter id agimus, ita ut in themate positum est. Subtilis qui est? cum aliud est in themate, aliud in agentis voluntate. Figuratus quiericulum prohibet aperte agere. Mixtus qui est? quando non unus est ductus. Ductum unde invenimus? ex consilio. Quo modo? si verum fuerit consilium, simplex erit ductus; si non verum consilium, tunc non erit simplex ductus, sed aut subtilis, si aliut fuerit in themate, aliut in voluntate agentis, aut figuratus, si pudor inpediat palam dicere, aut oblicus, si periculum prohibeat aperte agere, aut mixtus, si non unus fuerit ductus. Consilium unde invenimus? ex tempore. Quo modo? si praeteritum fuerit tempus, verum erit consilverum consilium. Ipsum tempus quo modo invenimus? ex
Abbreviated transcription (Latin):
I. Quodiffert monores ab anascrnto :R. quod mono meros
ex scđa de fic̃ parte. at anaserntos ex pͥma.I.Quae est pari
storian: R. Quando id in controuersia inuenims quod sit ẽtͣ
hrstorie fidẽ . ut reusẽ qͥ hortensis quod in consulatu suo
suppliciũ de indẽ pnatis ciuib sumpserit. cũ sciani non
hortensiũ fuisse. sed tullium. hic modus ñ inpersona tantũ
inuenitur. immo incircũstantus om̃ib. et inre. et intp̃e.
et in loco. & in causa. & indomo. et in mat̾ia. si aliquid ex his
Q quae sine ratione cõponit᷑. quãuis om̃ia asistata alogos dici
possint. Si quidẽ in his ratio nusquã inueniri potest. Intͣ.¬
Cũ cognouerims mat̾iã c̃sistere quid primo quaerims R. ductõ.
Quide᷑ duots: Rquõ tota causa agenda sit .I. Quid intẽ int
ductũ et modũ. Rducte ẽ totis orationis. mod uo̾ partis
ilicuis inoratione .I. ducts quot s. R .U. Simplex. Subtił.

Expanded text:
. Quo differt monomeres ab anaeschynto? quod monomeres . Quo differt monomeres ab anaeschynto? quod monomeres ex secunda deficit parte, anaeschyntos ex prima. Quae est παρ’ ἱστορίαν? quando id in controversia invenimus, quod sit citra historiae fidem, ut ‘reus est Q. Hortensius, quod in consulatu suo supplicium de indemnatis civibus sumpserit’, cum sciamus non Hortensium fuisse, sed Tullium. Hic modus in persona tantum invenitur? immo in omnibus circumstantiis, et in re et in tempore et in loco et in causa et in modo et in materia, si aliquid ex his  est alogos? quae sine ratione componitur; quamvis omnia asystata ‘alogos’ dici possint, si quidem nusquam in his ratio inveniri potest. Cum cognoverimus materiam consistere, quid primo quaeremus? ductum. Quid est ductus? quo modo tota causa agenda sit. Quid interest inter ductum et modum? ductus est totius orationis, modus vero partis alicuius in oratione. Ductus quot sunt? quinque: simplex, subtilis,
Abbreviated transcription (Latin):
sit oculos recuperasse caecũ : tam̃ possums cređe diuina mo¬
iestate alicui aliqno hoc ee c̃cessum. etobsessos aliquo
misisse legatos. uel captato obsidentiũ somno. uel peam
partẽ ciuitatis quã negligentis obseđint hostes .I. Huis mõi
materias quid uocams R cacositastas. I. Quaẽ sunt cacosi¬
tastie .R. Quae nontam firmit᷑ consistunt .I. Quot sunt aiñ
sed plasmata irrationabilia. iđ a loga .ł. Qua ẽ arip pynno
RCũ aliquid personae in congruũ inuenit᷑ ut uirfortis p̃miũ
accipiat. quidã fortit᷑ fec̾. pecit p̃cii nõe nuptias filiae
suae .I. Que ẽ anascrntos .R. cũ pͥma pars impudens ĩ uenn
Ut luxurios pat̾ abdicat filiũ frugi. ita tam̃ siuere abdicoͦ.
Uã ut se purg& potͣit consilio materia c̾sistere. quãuis action
deficiat. Unde intelligere debems eẽ quasdã controũsias
quae possunt consilio consistere cũ iꝑsa actione deficiant¬

Expanded text:
sit oculos recuperasse caecum, tamen possumus credere divina masit oculos recuperasse caecum, tamen possumus credere divina maiestate alicui aliquando hoc esse concessum; et obsessos aliquo misisse legatos, vel captato obsidentium somno vel per eam partem civitatis, quam neglegentius obsederint hostes. Huiusmodi materias quid vocamus? cacosystatas. Quae sunt cacosystatae? quae non tam firmiter consistunt. Quot sunt autem sed plasmata inrationabilia, id est aloga. Quae est aprepes? cum aliquid personae incongruens invenitur, ut: ‘vir fortis praemium accipiat: quidam fortiter fecit, petit praemii nomine nuptias filiae suae’. Quae est anaeschyntos? cum prima pars inpudens invenitur, ut ‘luxuriosus pater abdicat filium frugi’, ita tamen si vere abdicet; nam si ut se purget, poterit consilio materia consistere, quamvis actione deficiat. Vnde intellegere debemus esse quasdam controversias, quae possint consilio consistere, cum ipsa actione deficiant
Abbreviated transcription (Latin):
suã conu̾tunt litigantes. et neutͣ utit᷑ sua priore sententia.
sed adu̾sarii sui .D. daexe̾plũ. M. Repe tebat abamico suo
pecuniã cũ usuris quasi creditã. ille offerebat sine usuris
tã quã depositã. in t̾moras iudicii lex relata ẽ de nouis tabu
Repetit ille pecuniã taquã depositã. retinet ille quasi
creditã : I. Quaȩ ẽ ac romos. R. Cũ color facti n̾iuenit᷑. ut
decẽ milites belli tẽpore pollices sibi amputauerunt.
Reisunt laesa rei .p. .i. quid differt monomeres ab achromo¬
R. quod monomeres in om̃ib defec̃. acromos in solo colore. Int¬
Quae ẽ adinatos R. Cũ id inthemate ponit᷑ quodsit cont᷑ rep
nature sidẽ ut si infans accusat᷑ adult̾ii . quod cũuxoreꝰ
cubauerit aliena .i. Quae ẽ epithanos: R. Cũ id in uenims
inthemate quod mins uerisimile sit. ut cũ oculos caecirecu¬
perasse dñr. uel cũ obsessi aliqͦs misisse legatos quae mat̾iae
tam̃ solent recipi. lñ. Curit& : R. qm̃ quãuis mins uerisimile

Expanded text:
suam convertunt litigantes et neuter utitur sua priore sententia, sed adversarii sui. Da exemplum. ‘Repetebat ab amico suo pecuniam cum usuris quasi creditam: ille offerebat sine usuris tamquam depositam. Inter moras iudicii lex lata est de novis tabulis; repetit ille pecuniam tamquam depositam, retinet ille quasi creditam’. Quae est achromos? cum color facti non invenitur, ut: ‘decem milites belli tempore pollices cibi amputaverunt; rei sunt laesae rei publicae’. Quo differt monomeres ab achromo? quod monomeres in omnibus deficit, achromos in solo colore. Quae est adynatos? cum id in themate ponitur, quod sit contra rerum naturae fidem, ut si infans accusetur adulterii, quod cum uxore cubarit aliena. Quae est apithanos? cum id invenimus in themate, quod minus verisimile sit, ut cum oculos caeci recuperasse dicuntur, vel cum obsessi aliquo misisse legatos: quae materiae tamen solent recipi. Cur ita? quoniam, quamvis minus verisimile
Abbreviated transcription (Latin):
ad modũ. R. Ut meretrix aurata ueste ne utatur. si
usa fuerit publicetur. Meretrix aurea ueste usa ẽ.
q uaestio ẽ quae debeat publicari. ipsa. anuestis eis. Int̃
uo̾ hic perhabundantiã fit ãbiguitas. R. ꝗtio si tollas
neutatur : ita legẽ in ponas. mere trix aurata ueste
siusi fuerit publicet᷑: Incipiet ꝓublicatio admere trices
ꝑtinere. I. perdifferentio quẽ ad modũ fit R Testa¬
m̃to ita cauit. Abhere de meo dari uolo amico meo
x.masa argentea quae elegerit. Quiestio ẽ quis debent
eligere. I. collectius statę qui est R.Cũ ex scripto col
asimili. a conse q̃nti: a contrario. amaiore adininus.
umingre achnaus.I. Alimilique̾ admodũ. R Adultos¬

Expanded text:
ad modum? ut: ‘meretrix aurata veste ne utatur: si ad modum? ut: ‘meretrix aurata veste ne utatur: si usa fuerit, publicetur. Meretrix aurata veste usa est; quaestio est quae debeat publicari, ipsa an vestis eius’. Quo modo hic per abundantiam fit ambiguitas? quoniam si tollas ‘ne utatur’, ita legem ponas ‘meretrix aurata veste si usa fuerit, publicetur’, incipiet publicatio ad meretrices pertinere. Per deficientiam quem ad modum? ‘Testamento ita cavit: ab herede meo dari volo amico meo decem vasa argenti, quae elegerit: quaestio est, quis debeat eligere’. Collectivus status qui est? cum ex scripto colla simili, a consequenti, a contrario, a maiore ad minus, a minore ad maius. A simili quem ad modum? ut
Abbreviated transcription (Latin):
quare hc̃ modũ ñ recipims : R. Qm̃ nulla hic iuris cõparitio
ẽ sed sola p̾mioꝵ petitio. quae ad negocialẽ ꝑtinet statũ.
& quia nc̃ est stats legũ contrariaꝵ. cũ alt̾a lex necesse ẽ
pereat. I. Ambiguitas qtͣ modis fit : R. Quinq perdisere¬
tũ. siue in discretũ. modo obscuro. peromonimã. ꝑdistin¬
ctionẽ. perabunidantiã. ꝑdeficientia .I. Perdiscretũ
& indiscretũ quẽ ad modũ fit: R.Ut meretrices si ancillas
hab̾erint: publicae sint. Mere trices hñt ancillas. quaestio
ẽ quae debeant publicart meretrices an ancillae eaꝵ.
anutreq I. Per omonimã quẽ ad modũ R. Ut legauit
testam̃to amico suo discũ. heres offert uitreũ uas. ille
petit argenteũ .I. Perdistinctionẽ quẽ ad modũ .R. Ut
qui duos amicos habebat alterũ nõe milesiũ & alt̾um lesũ
testam̃to ita cauit. Ut amies m̃s heres esto milesi. c̃tendt᷑
de hereditate. lesis &milesius.i. Perhabundantiã quẽ

Expanded text:
Quare hunc modum non recepimus? quoniam nulla hic iuris conparatio est, sed sola praemiorum petitio, quae ad negotialem pertinet statum: et quia tunc est status legum contrariarum, cum altera lex necesse est pereat. Ambiguitas quot modis fit? quinque: per discretum sive indiscretum modo obscuro, per homonymiam, per distinctionem, per abundantiam, per deficientiam. Per discretum et indiscretum quem ad modum fit? ut: ‘meretrices si ancillas habuerint, publicae sint: meretrices habent ancillas; quaestio est, quae debeant publicari, meretrices an ancillae earum an utraeque’. Per homonymian quem ad modum? ut: ‘legavit testamento amico suo discum; heres offert vas vitreum, ille petit argenteum’. Per distinctionem quem ad modum? ut: ‘quidam duos amicos habebat, alterum nomine Laesium, alterum Milesium; testamento ita cavit: amicus meus heres esto milesi: contendunt de hereditate Laesius et Milesius’. Per abundantiam quem
Abbreviated transcription (Latin):
erit. hocẽ siunũ consiliũ utriusq partis inuenerims.
erit uns & ducte. Sicut plerũqi in foro fies sol& cũ ex
compacto agunt .l. quid cũ diũ sum consilium fuerit utri¬
usq partis R. erit et̃ diũse ductus .I. quid mods & scopos
similit᷑ etducte R.Non qm̃ modus ẽ duets parte orati¬
om̃s. segpos aut̃ id qd om̃s effic̃ ductę l. Consiliũ aductu
quo differt. R. qo consiliũ uoluntatis ducte ipsis orationi
Iytẽ quod ducts exconsilio nascit᷑ non c̾siliũ exductũ. lut¬
Reꝑto ductu quid primũ considams .A. Gens õtroũsice. Int¬
Q uot ea sunt r .uii .I. quae R. Sĩplexrationale. dĩplex
legale ciunctũ rationalẽ õninxtũ legalo coparitiau

Expanded text:
consilium utriusque partis invenerimus, erit unus et ductus, sicut plerumque in foro fieri solet, cum ex conpacto agunt. Quid, cum diversum consilium fuerit utriusque partis? erit diversus et ductus. Quid? modus et scopos similiter ut ductus? non, quoniam modus est ductus in parte orationis, scopos autem id quod omnis efficit ductus. Consil voluntatis est, ductus ipsius orationis. Item quod ductus ex consilio nascitur, non consilium ex ductu. Reperto ductu quid primo considerabimus? genus controversiae. Quot ea sunt? septem. Quae? simplex rationale, simplex legale, coniunctum rationale, coniunctum legale, conparat