comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
recte regni filius nocatur. Qui de
longinquo ad uidendum la zarũ
oculosleuat. quia dumꝑ dampna¬
tionis sue supplicia infideles ĩ uno
sunt. fideleo quosq autẽ diem ertre¬
mi uidicũ suꝑ se in requie attendũt
quoꝵ post gaudia contem plari mu¬
latenus possunt. Longe uͦ est qd̾ con¬
spicint: quia illuc ꝑ meritum nõ
attingunt. In lingua autem ampsi
ardere ostenditur: cum dicit. Mitte
lazarum ut intinguat extremũ
cligiti sui in aqua. ut refrigeret lin¬
guam meam: quia crucior ĩ hac flã
ma. Infidelis populus u̾ba legis ĩ
ore retinuit: que opere seruare cõtẽp¬
sit. Ibiergo. amplius arcebat: u lt
ostendit scire qd̃ facere noluit. Scd¬

Expanded text:
recte regni filius vocatur. Qui de recte regni filius vocatur. Qui de longinquo ad videndum Lazarum oculos levat, quia dum per damnationis suae supplicia infideles in imo sunt, fideles quosque ante diem extremi judicii super se in requie attendunt, quorum post gaudia contemplari nullatenus possunt. Longe vero est quod conspiciunt, quia illuc per meritum non attingunt. In lingua autem amplius ardere ostenditur, cum dicit: Mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam, 1654 quia crucior in hac ma. Infidelis populus verba legis in ore tenuit, quae in opere servare contempsit. Ibi ergo amplius ardebat, ubi se ostendit scire, quod facere noluit. A
Abbreviated transcription (Latin):
cõfessionem uero pcc̃orum approbãt
dicentes. confitem ini alterutrum
pc̃ca ur̃a. et orate pro inuicem ut
saluemini: ulcera lazari canes lĩ.¬
gunt. Sanctietemĩ doctores dum
gentilium confessiones accipiũt.
mentium uulnera saluti resti.¬
tuint. Unde et bene lazarus int̾
pretatur aduitus: qui a ip̃i hũc¬
nera ꝑ lingue correptionem cu¬
rant. Potest etiam ꝑ liuctionem
canum: lata adulancium liugna
signari. Adulantib et enim iuil¬
nera nr̃a lingere est: quia pler̾¬
qz solent etiam ip̃a mala que
nos in nobis reprehendimus. ĩ¬
prob fauore laudare. loĩo . xu¬
ontigit uero: ut uterq more¬
retur. Diues qui induebatur
purpura et bysso sepultus est in
inferno: in sinum uero abrahe
lazarus ab angłis ductus est.
Quid abrahe sinus: nisi secrecã
requeem significat patris. De qͣ
ab oriente et occidente: et recũbent
cum abraham et ysaac et ia cob. ĩ
regno celorum. Rilii aũt regni:
eicientur in tenebras exteriores.
Qui enĩ purpura indutus dicit.

Expanded text:
m vero peccatorum approbant, dicentes: Confitemini alterutrum peccata vestra, et orate pro invicem, ut salvemini , ulcera Lazari canes lingunt. Sancti etenim doctores dum gentilium confessiones accipiunt, mentium vulnera saluti restituunt. Unde et rpretatur adjutus, quia illi nera per linguae correctionem curant. Potest etiam per linctionem canum lata adulantium lingua signari. Adulantibus etenim vulnera nostra lingere est, quod plerumque solent etiam ipsa mala quae nos in nobis reprehendimus improbo favore laudare. Contigit vero ut uterque moreretur. Dives, qui induebatur purpura et bysso, sepultus est in inferno; in sinum vero Abrahae Lazarus ab angelis ductus est. Quid Abrahrequiem significat Patris? de qua ab Oriente et Occidente, et recumbent cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum; filii autem regni ejicientur in tenebras exteriores . Qui enim purpura et bysso indutus dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
gite nunc fr̃es. aggrediam᷑
iter uite: reuertamur ad
cuutatem celestem ĩ qua scrip¬
ti sumus ⁊ ciues decreti. Non su¬
mus hospites. s cuies scõrum

Expanded text:
gite nunc, fratres aggrediamur iter vitae, revertamur ad civitatem coelestem, in qua scripti sumus et cives decreti. Non sumus hospites, sed cives sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
firmare se raptum ĩ corpore: sed cli¬
xisse. siue ĩ corpore. siue extra corpus
nescio d̾s scit. His et talib argu

Expanded text:
firmare se raptum in corpore, sed dixisse: Sive in corpore, sive extra corpus, nescio. Deus scit . His et talibus argu
Abbreviated transcription (Latin):
Et in eum qui iustificat impiũ
nputabitur fides eius ad iusticiã¬
dauid dicit beatitud̾iem hominis.
cui ds accepto fert iusticiam sine o¬
perib. Beati quorum remisse sũt
iquitates ⁊ quorũ tecta sunt pec¬
tata. Beatus uir cui nõ imputabit
sione tantum manet: an etiam ĩ
pputio: Dicimus enĩ: quia repu¬
tata est abrahe fides ad iusticiam.
Quo modo ergo reputata est: In cur¬
cumcisione : an in preputio: Non
ĩ circuncisione: s in preputio. Et
signum accepit circumcisionis. sig¬
naculum iusticie fidei que est ĩ pre¬
putio: ut sit pater om̃ium creden¬
tium ꝑ preputium. ut reputetur
⁊ illis ad iufticiam ÷ ⁊ sit pater cur¬
cumcisionis. nõ his tantum qui ex
aarcumcisione sunt: s et his qui se¬

Expanded text:
em in eum qui iustificat impium, deputatur fides ad iustitiaDauid dicit beatitudinem hominis, cui deus accepto fert iustitiam sine operibus: \'beati quorum remissae sunt iniquitates et quorum tecta sunt peccata. beatus uir, cui non inputasione tantum manet, an etiam in praeputio? Dicimus enim quia reputata est Abrahae fides ad justitiam. Quomodo ergo reputata est? in circumcisione, an in praeputio? Non in circumcisione, sed in praeputio. Et signum accepit circumcisionis, signaculum justitiae fidei, quae est in praeputio; ut sit pater omnium credentium per praeputium, ut reputetur et illis ad justitiam; et sit pater circumcisionis non iis tantum qui sunt ex circumcisione, s
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd ergo amplius est uideo: Aut
que utilitas circumcisionis: Mul¬
tum per omnem modum. Primũ
quidem: quia credita sunt illis elo¬
quia dei. Quid enum si quidam il¬
lorum nõ crediderunt: Nũquid in¬
credulitas illorum fidem euacuauit.
Absit. Est aũt deus uerax: omnis

Expanded text:
d ergo amplius Judaeo est? aut quae utilitas circumcisionis? Multum per omnem modum. Primum quidem, quia credita sunt illis eloquia Dei. Quid enim si quidam illorum non crediderunt? Nunquid incredulitas illorum fidem Dei evacuavit? Absit! Est autem Deus vera
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ gentium: Inmo ⁊ gentium Qe¬
mam quidem unus d̾s qui iusti.¬
fcat aircumtisionẽ ex fide: ⁊ p̃puti¬
um ꝑ fidem. Legem ergo destrium
ꝑ ftem: Absit. Sed legem statiumꝰ
Aud ergo dicemus inuenisse abra¬
ham patrem nr̃m scd̃m carnem:
Si mim abraham ex operib iusti¬
fentus est. ħt glam : s non apud
dum. Quid enĩ scriptura dicit
Osdidit abraham deo: ⁊ reputa

Expanded text:
ntium immo et gentium quoniam quidem unus Deus qui iustificabit circumcisionem ex fide et praeputium per fidem legem ergo destruimus per fidem absit sed legem statuimus quid ergo dicemus invenisse Abraham patrem nostrum secundum carnem si enim Abraham ex operibus iustificatus est habet gloriam sed non apud Deum quid enim scriptura dicit credidit Abraham Deo et r
Abbreviated transcription (Latin):
dñs nr̃ atoy saluator ad nuy¬
tias uocatus. nõ solum uenire. s
et miraculum ibidem. quo tõui¬
uas letificaret. facere dignat᷑
est: exceptis celestium sacramẽ¬
torum figuris. etiam iuxta lit¬
teram fidem recte credentium cõ¬
firmat Porro taciam ⁊ marciõil
ceteroꝵq qui nuptiis detrahunt.
ꝑfidia qm sit damꝑnabilis. in¬
sinuat. Si enĩ thoro ĩmatulato
⁊ nuptiis debita castitate celebra¬
tis culpa messet: nequaqͣm dñs
ad has uenire : nequaqͣm eas sig¬
norum suoꝵ iniciis consecrare uõ¬
liusset. Nunc aũt quia hona est
castitas coniugalis: melior con¬
tiuentia uidualis ÷ optima per¬
fectio uirginalis: ad comꝓbandã
om̃uni elestionem graduum.
gulorum ⁊ ex intemerato marie
uirginis utero nasci clignatus
est: a ꝓphetico anne uidrie ore
mox natus benedicitur ⁊ a nu¬
ptiarum celebratorib iam u¬
uenis ĩuitatur: ⁊ hos sue pre¬
sentia uirtutis honorat. Sed ⁊¬

Expanded text:
noster atque Salvator ad nutias vocatus, non solum venire, sed et miraculum ibidem, quo convivas laetificaret, facere dignatus est, exceptis coelestium sacramentorum figuris, etiam juxta litteram recte fidem credentium confirmat. Porro Tatiani et Marciani caeterorumque qui nuptiis detrahunt perfidia quam sit damnabilis insinuat. Si enim toro immaculato et nuptiis debita castitate celebratis culpa inesset, nequaquam Dominus ad has venire, nequaquam eas signorum suorum initiis consecrare voluisset. Nunc autem, quia bona est castitas conjugalis, melior continentia vidualis, optima perfectio virginalis, ad comprobandam omnium electionem graduum, meritum, ex intemerato Mariae virginis utero nasci dignitatus est, a prophetico Annae viduae ore mox natus benedicitur, a nuptiarum celebratoribus jam juvenis invitatur, et hos suae praesentia virtutis honorat. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
est. Ut iustificeris in sermonib
tius: ⁊ uincas cũ iudicaris. Si aũ
iniquitas nr̃a iusticiam dei cõmen¬
dat : quid dicemus. Numquid mi¬
quus deus qui infert iram: Scd̾m
hominem clico: ab sit. Alio qͥn quo¬
modo udi cabit deus hunc mũdũ
Si enĩ ueritas dei in meo mendatio
habundauit in glam ip̃ius: quid
ad huc ⁊ ego tanquam pcc̃or uidi¬
cor. ⁊ nõ sicut blasphemamur. et
sicut aiunt nos quidam dicere.
faciamus mala. ut ueniant bona:
Quorum dampnatio iusta ẽ. Qͥd
igitur: Precellimus eos: Nequaꝗͣ¬

Expanded text:
in sermonibus tuis: et vincas dum judicaris. Si autem iniquitas nostra justitiam Dei commendat, quid dicemus? Numquid iniquus est Deus, qui infert iram? secundum hominem dico. Absit: alioquin quomodo judicabit Deus hunc mundum? Si enim veritas abundavit in gloriam ipsius, quid adhuc et ego tanquam peccator judicor? Et non sicut blasphemamur et sicut aiunt quidam nos dicere, faciamus mala ut veniant bona, quorum damnatio justa est. Quid ergo? Praecellimus eos? Nequa
Abbreviated transcription (Latin):
tis in lege: et głaris in deo. ⁊ nosti
uoluntatem eius. ⁊ probas utiliors
instructus ꝑ legem confidis te ip̃m
cducem cẽ cecorum ÷ lumen eorum qͥ
ĩ tenebris sunt: eruditorem insipiẽ¬
tium : magistrum infantiumr ha¬
bentem formam scientie ⁊ ueritatis
in lege. Qͥ ergo alium doces : teip̃m
non doces: Qui predicas nõ furand̾.
furans: Qͥ doces nõ mechandum. me¬
charis: Qͥ ab hominaris ydola⁊ sacri¬
logium facis: Qui ĩ legegħ̾aris: ꝑ
preuaricationem legis deum ĩ honoras.¬
Nomenenĩ dei ꝑ uos blasphematur
inter gentes: sicut scriptum est . Cir¬
cuncisio quidem ꝓdest: si legem
oblerues. Si aũt preuaricator le¬
gis sis: crrcumcisio tua preputiũ

Expanded text:
in Deo, et nosti voluntatem ejus, et probas meliora, instructus per legem, confidis teipsum esse ducem caecorum, lumen eorum qui in tenebris sunt, eruditorem insipientium, magistrum infantium, habentem formam scientiae et veritatis in lege. Qui ergo alium doces, teipsum non doces; qui predicas non furandum, furaris; qui dicis non mechandum, mecharis; qui abhominaris ydola, sacrilegium facis; qui in lege gloriaris, per prevaricacionem legis deum inhonorasNomen enim Dei per vos blasphematur in Gentibus, sicut scriptum est. Circumcisio quidem prodest, si legem custodias; si autem praevaricator legis sis, circumcisio tua praeputium
Abbreviated transcription (Latin):
i igitur preputium iusticias
legis custodiat: nõne preputi¬
um illius ĩ circumcisionem reputa¬
bitur. ⁊ iudicabit qd̾ ex natura ẽ
preputium legem cõsummãs. te
qui per litteram ⁊ cirtumcisionẽ
preuaricator legis es: Non enĩqui¬

Expanded text:
i autem praeputium iustitias legis custodiat, nonne praeputium illius in circumcisione reputabitur, et iudicabit id, quod ex natura est praeputium, legem consummans, te, qui per litteram et circumcisionem praevaricator legis es? Ac
Abbreviated transcription (Latin):
re rubrum: et transuexit illos ꝑ
aqͣm uimiam. Inimicos illorũ¬
autem demersit in mare: et abal¬
titudine inferorum eduxit illos
I deo iusti tulerunt spolia impi¬
orum: et decantauerunt domine
nomen scm̃ tuunt. Et uistricẽ
manum tuam laudauerunt pa¬

Expanded text:
brum, et transvexit illos per aquam nimiam. Inimicos autem illorum demersit in mare, et ab altitudine inferorum eduxit illos. Ideo justi tulerunt spolia impiorum, et decantaverunt, Domine, nomen sanctum tuum, et victricem manum tuam laudaverunt pa
Abbreviated transcription (Latin):
rent. Uno in loco: ne alteri roma
deesset. Sub uno ꝑsecutore: ut
equalis crudelitas utrũq con¬
stringeret. Dies ergo ꝓmerito.

Expanded text:
rent; uno in loco, ne alteri Roma deesset; sub uno persecutore, ut aequalis crudelitas utrumque constringeret. Dies ergo pro merito
Abbreviated transcription (Latin):
fit ex hoc cõsequens. qd idem
iste euãgelista iohẽs ĩ eplã sua
ligẽtes utiq uuce sic ut ip̃s nos

Expanded text:
fit ex hoc consequens, quod idem iste evangelista Joannes in Epistola sua ligentes utique invicem sicut ipse
Abbreviated transcription (Latin):
te. ut ꝓph̾e tui fideles inueniant᷑.
et exaudi or̃onem seruorũ tuoꝵ
cdm benedictionem airon
da ppło tuo: et dirige nos ĩ uiam
usticie. Ut sciant om̃s qui ha¬
bitant terram: quia tues deus cõ¬
spector seculorum Canticum de¬

Expanded text:
tae tui fideles inveniantur: et exaudies orationes servorum tuorum. Secundum benedictionem Haaron da populo tuo: et dirige nos in viam iustitie. Ut sciant omnes qui inhabitant terram: quia tu es Deus conspector seculorum. XXV. CANTICUM
Abbreviated transcription (Latin):
Quorũ priorẽ hebraicũ repperi
nõ eccłiasticum ut apud latinos
numero: s etiam mat̾iar gñe
cocquaret. Scd̾s apud hebreos
nusqmͣ ẽ: quia et ip̃e stilus gre¬
cam eloq̃nciam redolet. Et nõ¬
nlłi scriptoꝵ ueterum: huncoẽ
uidei philonis affirmant. Sic̃
ergo uidith. thobi. et machabeor
libros legit quidem cos ecclia:
sedint̾ canonicas scripturas nõ
recipit: sic et hec luo uolumina
legat ad edificationẽ plebis: nõ
ad austoritatẽ eccłiasticoꝵ dog¬
matum confirmandam. Si cui
sane septuaginta intprẽtum
magis editio placet: ħr cam a
nobis olim emendatam Neq
enĩ sic noua cudimus: ut uete¬
ra destruamus. Et tam̃ cũ dai¬
gentissime legerit: sciat magis
ña intelligi: que nõ in t̾cium
uas tranffusa coatuerint᷑ sed

Expanded text:
ut ait, Hebraicum reperit, non Ecclesiasticum ut apud Latinos numero sed et materiarum genere coaequaret. Secundus apud Hebraeos nusquam est, quia et ipse stylus Graecam eloquentiam redolet: et nonnulli scriptorum veterum hunc esse Judaei Philonis affirmant. Sicut ergo Judith, et Tobi, et Machabaeorum libros legit quidem Ecclesia, sed inter canonicas Scripturas non recipit: sic et haec duo volumina legat ad aedificationem plebis, non ad auctoritatem Ecclesiasticorum dogmatum confirmandam. Si cui sane Septuaginta Interpretum magis editio placet, habet eam a nobis olim emendatam. Neque enim sic nova cudimus, ut vetera destruamus. Et tamen cum diligentissime legerit, sciat magis nostra intelligi, quae non in tertium vas transfusa coacueri
Abbreviated transcription (Latin):
Cõmentarios in olce. amos zacha¬
riam malachiam quoł poscitis ser¬
ꝓsissem: si licuisset pre ualitudĩe
Mititis solacia sumptuum: no¬
tarios nr̃os et librarios susten¬
tatis ut uobis potissimũ nr̃m de¬
sudet ingenium. Et ecce ex latere
freqñs turba cliu̾sa poscentiũ: qͣ
aut equũ sit. me uobis esurientib
aliis laborare᷑ aut ĩ rõne dati. et
accepti cuiqͣm preter uos obnoxiꝰ
sim. Itaq longa egrotatione fra¬
ctus: ne penitus hoc anno retice¬
rem et apd̃ uos mutus eẽm: tri¬
iraui: interp̃tationem uidelic
trium salomonis uoluminum
malloth. qͣs hebrei parabolas:
uulgata edicio ꝓuerbia uocat.
coeleth. qd̃ grece eccłiaster: lati¬
ne concionatorem possumꝰ dr̃e.
sirasirin. qd̾ in nr̃a lingua uer¬
titur canticum canticoꝵ. Fertur

Expanded text:
e, Amos, Zachariam, Malachiam, quos poscitis, scripsissem, si licuisset prae valetudine. Mittitis solatia sumptuum: notarios nostros et librarios sustentatis, ut vobis potissimum nostrum desudet ingenium. Et ecce ex latere frequens turba, diversa poscentium: quasi aut aequum sit, me, vobis esurientibus, aliis laborareaccepti, cuiquam, praeter vos, obnoxius sim. Itaque longa aegrotatione fractus, ne penitus hoc anno reticerem, et apud vos mutus essem, tricravi, interpretationem videlicet trium Salomonis voluminum, Masloth, quas Hebraei Parabolas, vulgata autem editio Proverbia vocat: Coeleth, quem Graece Ecclesiasten, latine Concionatorem possumus dicere: Sir Assirim, quod in nostra lingua vertitur
Abbreviated transcription (Latin):
qualibet gr̃a uanis siuis
Laudib nitorem głie offerunt.
quasi oleum uendunt. De quo
ꝓfecto oleo psalmista dict. Oleũ
aũt pcc̃oris non impinguet capd̃
meum. Principale et enĩ nr̃m ca¬
put est. Appellatione aũt orpitis
ea que pncipatur corpori mens
uocatur. Impinguat ergo capd̃
oleum peccatoris:cum demulcet
mentem fauor adulantis.

Expanded text:
qualibet gratia vanis suis laudibus nitorem gloriae offerunt, quasi oleum vendunt. De quo profecto oleo psalmista dicit: Oleum autem peccatoris non inpinguet caput meum. Principale etenim nostrum / caput est. Appellatione autem capitis ea, quae principatur corpori, mens vocatur. Inpinguat ergo caput oleum peccatoris, cum demulcet mentem favor adolantis.
Abbreviated transcription (Latin):
tratres mei
dicere. quis estua¬
re sufficiat. que tũc
gr̃a spiritus. Dei ge¬
iutricem repleuerit:
cum tanta in ma¬
tre precursoris iux
doni celestis emuicu¬
it: Tlerum audi¬
amus uerba que di¬
xit: si forte ex his ua

Expanded text:
ratres mei, dicere, quis aestimare sufficiat, quae tunc gratia spiritus Dei genitricem repleverit, cum tanta in matre praecursoris lux doni coelestis emicuit? Verum audiamus verba quae dixit, si forte ex his va
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Quorũ imperii posteritas
non cessauit: quoadusq xp̃s
ex eorum germine. ꝑ uterum
um gentium. natus ĩ mundo
b locutus est deus : et ostendit
illis secreta sua. ut ea que uen¬
tura erant. quasi presentia spi¬
ritu sc̃o illuminati agnoscere

Expanded text:
 quorum imperii potestas non cessavit, quoadusque Christus ex eorum germine per uterum um gentium, natus in mundo, bus locutus est Deus, et ostendit eis secreta sua; ut ea quae ventura erant quasi praesentia Spiritu sancto illuminati agnoscere
Abbreviated transcription (Latin):
tur: ⁊ nom̃ coꝵ manet ĩ eternũ
Qui deo digni ĩuenti sunt: fide
preclari. hospitalitate p̃cipiuꝰ
signes. longanimes ĩ spe: obe¬
dientes ĩ preceptis. creduli ĩ pro¬

Expanded text:
um nomina manent in aeternum, quia Deo digni sunt, fide praeclari, hospitalitate praecipuisignes, longanimes in spe, obedientes in praeceptis, creduli in pro
Abbreviated transcription (Latin):
stinguntur. Alii ex illis ad nos
ĩmũdum. missi. futura p̃dican¬
do p̃ueniunt: alii ad hoc sunt cõ¬
stituti. ut ꝑ eos signa ⁊ miracla
freq̃ntius fiant. Alii subicctis an¬
gdorum spiritib presunt: ⁊ eis
ad explenda diuina mistcria dis¬
ponendo p̾ncipantur. Alii mira
potentia ceteris preminent: pro
co qd̃ eis ad obediendum. alia an¬
gelorum. agmina subiecta sunt
Alii tanta cliuinitatis gr̃a replẽ¬
tur: ut ĩ eis dñs sedeat: ⁊ ꝑ eos
sua uidicia decernat. Alii tan¬
to ꝑfectiori scientia pleni sunt.
qͣnto claritatem dei uicimꝰ contẽ¬
plantur. Alia uero ita deo cõiun¬
cta sunt angłorum agmina: ut
inter hec et d̃m ulłi alii spiritꝰ
intersint: que tanto maiori ar¬
dent amore. qnto subtilius cla¬
ritatem diuinitatis eiꝰ aspiciũt
Talib ut diximus a pmordio ĩ¬
cipientis uite beatorum sp̃uum
diftinctionib: suꝑna celorum
regna a deo conditore ĩ perpetu¬
um murabilit̾ collocata subsistũt.

Expanded text:
stinguitur. Alii ex illis ad nos in mundum missi, futura praedicando, perveniunt; alii ad hoc sunt constituti, ut per eos signa et miracula frequentius fiant; alii subjectis angelorum spiritibus praesunt, eisque ad explenda divina mysteria disponendo principantur; alii mira potentia caeteris praeeminent, pro eo quod eis ad obediendum alia angelorum agmina subjecta sunt; alii tanta Divinitatis gratia replentur, ut in eis Dominus sedeat, et per eos sua judicia decernat; alii tanto perfectiori scientia pleni sunt, quanto claritatem Dei vicinius contemplantur; alia vero ita Deo conjuncta sunt angelorum agmina, uinter hec et Deum nulli alii spiritus intersint, tanto magis ardent amore, quanto hunc vic aspiciunt. Talibus, ut diximus, a primordio incipientis vitae beatorum spirituum distinctionibus, superna coelorum regna a Deo Conditore, in perpetuum mirabiliter collocata, subsistunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cõdi tiomis. sed diuine donum pie¬
tatis extitit. Quid enĩ post cul¬
pam p̃uaricationis: nisi iustam
conditoris iram meruimus: uñ

Expanded text:
conditionis, sed divinae donum pietatis exstitit. Quid enim post culpam praevaricationis, nisi justam Conditoris iram meruimus? Un
Abbreviated transcription (Latin):
templi: necessarium diximꝰ signifi¬
care uobis: ut uos qͦ agatis diem
scenophegie. ⁊diem ignis qui datꝰ
est: qnͣdo neenias edificato templo
et altari obtulit sacrificia. Nam
cũ in ꝑsidem ducentur patres nr̃i
sacerdotes qui tunc dei cultores crãt
acceptum ignem de altari occulte al¬
sconderunt in ualle ubi erat puteus
altus ⁊ siccus. et in eo contutati sũt
cuni᷑ ita ut om̃ib ignotus ẽẽ locus
sum p̾terissent auc multi anni: et
placuit ded ut mitteretur noemial
a rege ꝑsidis: nepotes sacerdotis illoꝵ
qui absconderant misit ad reqͥrendũ
ignem. Et sicut narrauerũt nobis.
nõ inuenerunt ignem. sed aquam

Expanded text:
gnificare vobis ut vos quoque agatis diem scenophegiae et diem ignis qui datus est quando Neemias aedificato templo et altari obtulit sacrificia nam cum in Persidem ducerentur patres nostri sacerdotes qui tunc Dei cultores erant acceptum ignem de altario occulte absconderunt in valle ubi erat puteus altus siccus et in eo contutati sunt eum ita ut omnibus ignotus esset locus cum praeterissent autem multi anni et placuit Deo ut mitteretur Neemias a rege Persidis nepotes sacerdotum illorum qui absconderant misit ad reqignem; et, sicut narraverunt nobis, non invenerunt ignem, sed aquam
Abbreviated transcription (Latin):
pprehendit igitur pylatus ihe¬
sum: et flagellauit. Hoc py
latus non ob aliud fecisse credendꝰ
est: nisi ut eius iniuriis uidei sa¬
ciati sufficere sibi existimarent:
et usq ad eius mortem seiure de¬
sisterent Ad hoc ꝑtinent qd̾ idem
preses etiam cohortem suam ꝑ¬
mi sit facere que secuntur ⁊ aut for¬
tassis et iussit: quamuis hoc euͣn¬
gelista tacuerit. Dixit enĩ quid
deinde fecerint milites: pylatum

Expanded text:
pprehendit Pilatus Jesum, et flagellavit. Hoc autem Pilatus non ob aliud fecisse credendus est, nisi ut ejus injuriis Judaei satiati sufficere sibi existimarent, et usque ad ejus mortem saevire desisterent. Ad hoc pertinet quod idem praeses etiam cohortem suam permisit facere quae sequuntur; aut fortassis et jussit; quamvis hoc evangelista tacuerit. Dixit enim quid deinde fecerint milites, Pilatum
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ terram erunt ligata et ĩ celo:
et quecunq solueritis sr̃ terram.
erunt soluta ⁊ in celo. Om̃i ergo
elestorum eccłie. iuxta modum cul¬
parum uel penitentie. ligandi ac
soluendi datur auctoritas: s ido
beatus petrus qui xp̃m uera fide
confessus. uero est amore secutus.
specialiter claues regni celorum
et pͥncipatum iudiciarie potesta¬
tis accepit ⁊ ut omnes ꝑ orbem cre¬
dentes intelligant. quia quicũq
ab unitate fidei uł societatis illius.
quolibet modo semetip̃os segregãt.
tales nec uinculis pcc̃orum ab sol¬
ui. nec ianuam possint regni celes¬
tis ingredi. Unde nos necesse est
qm docuit sacramenta discere:
et congrua fidei opera demonstra¬
re. Necelse est om̃i iugilantia. int¬
tiplices subtilesq portarum inferi
cauere insidias: quatinus iuxta
psalmiste uocem de his adiuua¬
te dño cripi ÷ atq ad annũtian¬
das eius laudes portas filie syon.
hoc est gaudia mereamur suꝑne
ciuitatis intrare. urge petre¬

Expanded text:
gata et in celis, et quecumque solveritis super terram, erunt soluta et in celo. Omni igitur electorum ecclesie iuxta modum culparum vel penitencie ligandi ac solvendi datur auctoritas. Sed ideo beatus Petrus, qui Cristum vera fide confessus, vero est amore secutus, specialiter claves regni celorum et principatum iudiciarie potestatis accepit, ut omnes per orbem credentes intelligant, quia, quicumque ab unitate fidei vel societatis illius quolitales nec vinculis peccatorum absolvi, nec januam possint regni coelestis ingredi, unde nos necesse est et fidei quam docuit sacramenta discere, et congruentia fidei opera demonstrare. Necesse est omni vigilantia multiplices subtilesque portarum inferi cavere insidias, quatenus juxta Psalmistae vocem de his adjuvante Domino eripi, atque ad annuntiandas ejus laudes, portas filiae Sion, hoc est, gaudia mereamur supernae civitatis intrare. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
laues regni celorum ip̃am dis¬
cernendi scientian potentiã¬
q dominꝰ nominat: qua dignos re¬
cipere in regnum. indignos seclu¬
dere petrus debet a regno. Unde.
manifeste subiungit. Et quodcũ¬
q ligaueris su per t̾ram erit liga
tum et in celis: et quodcũq solue¬
ris super terram. erit solutum et
incelis. Que soluendi acligandi
potestas. qͣmuis soli petro data iu¬
deatur a dño ⁊ absq ulla tamen
dubietate noscendum est. quia ⁊
catris apłis datur: ip̃o teste qui
post passionis resurrectionisq sue
triumphum. apparens eis insuffla¬
uit ⁊ dixit om̃ib. Accipite spiri¬
tum scm̃. quorum remiseritis pec¬
cata remittuntur eis: et quorũ
cetinueritis retenta sunt. Nec nõ
iudlicet agnitis peccantium cau¬
lis quoscũq humiles ac uere peni¬
tartes aspexerit. hos iam a timo
ie petue mortis miserans ab sol¬
uar̾: quos uero ĩ pccĩs que egerint
ꝑlstere cognouerit ⁊ illos ꝑhenni¬
dus suppliciis ob igandos insinuet

Expanded text:
autem regni celorum ipsam discernendi scienciam potenciamque / nominat, qua dignos recipere deberet in regnum, indignos secludere debet a regno. Unde manifeste subiungit: Et quotcumque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis, et quodcunque solveris super terram, erit solutum et in coelis. Quae solvendi ac ligandi potestas, quamvis soli Petro data videatur a Domino, absque ulla tamen dubietate noscendum est quod et caeteris apostolis datur, ipso teste, qui post passionis, resurrectionisque suae triumphum apparens, eis insufflavit et dixit omnibus: Accipite Spiritum sanctum. Quorum remiseritis peccata, remittuntur eis: et quorum retinueritis, retenta sunt . Necnon videlicet agnitis peccantium causis, quoscunque humiles ac vere poenitentes aspexerit, hos jam a timore perpetuae mortis miserans absolvat; quos vero in peccatis quae egerint persistere cognoverit, illos perennibus suppliciis obligandos insinuet.
Abbreviated transcription (Latin):
petram id est sr̃ dñm salua¬
torem. qui fideli suo cognitori. ama¬
tori confessori. participium sui nõis
donauit. ut scilic a petra petrus uo¬
ꝑ obseruantiam mandatorum
xp̃i ad sortem elestorum ⁊ ad eter¬
n am ꝑtingitur uitam ⁊ apło at¬
testante qui ait. Fundamẽtũ ali
quam: que seducendo ĩ prudentes
ad inferos trahunt. Porte quoqz
inferi ⁊ tormenta ⁊ blanclim̃ta
sunt persecutorum: que infirmos
quosq deterrendo uł emolliendo a
stabilitate fidei. introitum eis eter¬
porte utiq sunt inferi: in qͣntũ
sus uł auclitorib uł sequa cib.
iter ꝑditionis ostendunt. Nam
et fides si non ht opera mortua ẽ:¬

Expanded text:
petram, id est super Dominum Salvatorem, qui fideli suo cognitori, amatori, confessori participium sui nominis donavit, ut videlicet a petra Petrus vor observantiam mandatorum Christi, ad sortem electorum et aeternam pertingitur vitam, Apostolo attestante, qui ait: Fundamentum enimquam, quae seducendo imprudentes ad inferos trahunt. Portae quoque inferi et tormenta et blandimenta sunt persecutorum, quae infirmos quosque deterrendo vel emolliendo a stabilitate fidei introitum eis aeterportae utique sunt inferi, in quantum suis vel fautoribus vel sequacibus iter perditionis ostendunt. Nam et fides si non habeat opera, mortua e
Abbreviated transcription (Latin):
ulte sunt porte inferi : secł
harum nlła eccłe que supee
petium fundata est preualet: qr
fidem xp̃i qui intimo cordis amo¬
re perceperit ⁊ omne quicquid ex¬
terius periculi temptantis ingru¬
erit. facillime contempnit At qui¬
cumq credentium fidem. uł oꝑe
uel negatione deprauatus ꝓdide¬
rit ⁊ nõ hic super petram dño coo¬
perante. domum sue professionis
edificasse. s iuxta alterius loci pa¬
rabolam. super harenam sine fũ¬
damento posuisse credendus est.
hoc est non simplici ac uera itẽ¬
tione xp̃m sequi. ⁊ s terrenam
quamlib fragileniq ob causam
habitum pretendisse xp̃iani. Se¬
quitur. Et tibi dabo claues regni
celorum. Qui regem celorilm ma¬
iori pre ceteris deuotione confel¬
sus est. merito pre ceteris ip̃e col¬
latis clauib regni celestis don ãt
est: ut constaret om̃ib. quia abs¬
q ea confessione ac fide regnum
celorum nullus possz intrare.

Expanded text:
ue sunt portae inferi, sed harum nulla Ecclesiae, quae super petram fundata est, praevalet; quia qui fidem Christi intimo cordis amore perceperit, omne quidquid exterius periculi tentantis ingruerit, facillime contemnit. At quicunque credentium fidem vel opere vel negatione depravatus prodidit, non hic super petram, Domino cooperante, domum suae professionis aedificasse, sed juxta alterius loci parabolam, super arenam sine fundamento posuisse credendus est : hoc est, non simplici ac vera intentione Christum sequi, sed terrenam quamlibet fragilemque ob causam habitum praetendisse Christiani. Sequitur: Et dabo tibi claves regni coelorum. Qui regem coelorum majori prae caeteris devotione confessus est, merito prae caeteris ipse collatis clavibus regni coelestis donatus est, ut constaret omnibus, quia absque ea confessione, ac fide, regnum coelorum nullus potest intrare.
Abbreviated transcription (Latin):
xcitati fama facti om̃s lo¬
iuiani admiratione ac me¬
tu ꝑcelluntur: om̃ium qui audi¬
erẽ cirrũquaq ad aduentum no¬
ui ꝓphete corda preparantur. Un
tot beatorum martyrum iucto¬
rias. quib ingressum regni cele¬
stis meruere freq̃ntat: huiꝰ tm̃¬
modo post dñm etiam natiuita¬
tis diem celebra re consueuit. Qd
nulla tenus sñ eungłica austori¬
tate. ĩ consuetud̾ie uenisse creden

Expanded text:
xcitati fama facti omnes vicini admiratione ac metu percelluntur, omnium qui audiere, circumquaque ad adventum novi prophetae corda praeparantur. Undtot beatorum martyrum victorias, quibus ingressum regni coelestis meruere frequentat, hujus tantummodo post Dominum etiam nativitatis diem celebrare consuevit. Quod nullatenus sine evangelica auctoritate in consuetudinem veni
Abbreviated transcription (Latin):
rata uocatur. ibi pro signo uirũ
tinum. ꝓ cuiꝰ incolumitatis sta
quod ea que annũcio sine du¬
tes. ascenderunt ihrlm. Et cum
uaticinio designatum. ibi sibi ĩ¬
uicem obinauerunt. Tunc de
mutua uisione sua leti ⁊ prolis
promisse certitudine securr. debi¬
tas domino hũiliũ exaltatori
grãs egerunt. Itaq adorato doͦ.
domum reuersi diuinũ ꝓmis¬

Expanded text:
rata est, vocatur: ibi pro signo, virum tuum, pro cujus incolumitatis statquod quae annuntio, sine dutes, ascenderunt Jerusalem: et gelico vaticinio designatum, ibi sibi invicem obiaverunt. Tunc de mutua sua visione laeti, et promissae prolis certitudine securi debitas Domino, humilium exaltatori , gratias egerunt. Itaque adorato Domino, domum regressi, divinum promis
Abbreviated transcription (Latin):
in comꝑabiliter uirgo genera
bitur. scdm̃ nom̃ suuĩ saluator
erit om̃n gentium. Et hoc tibi
bebis ibi obuiam annã uxorẽ
tuam. que de tuo regressionis
tardacione modo solicita. tunc
in conspectu tuo gaudebit. His
dictis. discessit angelꝰ ab eo. R¬

Expanded text:
incompatus secundum nomen suum saluator erit omnium gentium. Et hoc tibi betis ibi obviam Annam uxorem tuam, quae de tuae regressionis tardatione modo sollicita, tunc in aspectu tuo gaudebit. His dictus angelus discessit ab eo.
Abbreviated transcription (Latin):
rentes uocabant nomen enus ma¬
riam. Cunqz trium annoꝵ cir¬
ailus uolueretur. ⁊ ab lactationis
tempꝰ completum esset ad tem¬
plum donum uirginẽ cum
oblacõnib adduxerunt. E rãt

Expanded text:
tes vocabant nomen ejus Mariam. VII. Cumque trium annorum circulus volveretur, et ablactationis tempus completum esset, ad Templum Domini virginem cum oblationibus adduxerunt. Erant
Abbreviated transcription (Latin):
E inde apparuit¬
et anne urori enis dicẽo
Non timeas anna. neq putes
fantasnia ẽẽ que uides. Ego eĩ
sum angelus qui preces et cle¬
mosinas urãs obtuli inconspe¬
tu dñi. Et mĩc missꝰ sum ad ueo
ut aununciem uob̃ nasciturã¬
ẽẽ filiam. q̃ maria uocata. suꝑ¬
trib ablactationis sue annis.
in domo patera manebit. Pua
senicio dõ mancipata. a templo
donec ad intelligibiles annos¬
ꝑuenent. non discedet. ibi ie
abstinebit. Dirum nunꝙͣ co¬
gnoscet. s sola sine exemplo.
sine maculatione. sine corruptõ¬
ne. sine unili cõnuxtione. unrgo

Expanded text:
einde apparuit Annae uxori ejus dicens: Ne timeas, Anna, neque phantasma putes esse quod vides. Ego enim sum angelus ille, qui preces et eleemosynas vestras obtuli in conspectu Dei: et nunc missus sum ad vos, ut annuntiem vobis nascituram filiam, quae Maria vocata, sutribus ablactationis suae annis in domo paterna permanebit. Postea servitio Domini mancipata, a Templo usque ad intelligibiles annos non discedet. Ibi denabstinebit. Virum numquam cognoscet: sed sola sine exemplo, sine macula, sine corruptione, sine virili commixtione, virgo
Abbreviated transcription (Latin):
ussimum t̾re et cõgrogauit ꝑeũ tes
ongregauit appollonius u.¬
gentes: et a samaria uͥtutem
multam et magnam: ad bellandũ
contra ifrl. Et cognonit uidas. eciit
obuiam illi: et ꝑcussit et occidit illu̾
Et cociderunt uulnerati multi et

Expanded text:
ssimum terrae et congregavit pereuntes et congregavit Apollonius gentes et a Samaria virtutem multam et magnam ad bellandum contra Israhel et cognovit Iudas et exiit obviam illi et percussit et occidit illum et cecideru
Abbreviated transcription (Latin):
um cnĩ cẽmus
ĩ carne. passiones pc̃corum
que ꝑ legem crant operabant᷑
in membris nostris: ut t̾ructifi¬
carent morti. Nunc autem solu¬
ti sumus a lege mortis in qua
detinebamur: ita ut seruiamus

Expanded text:
um enim essemus in carne, passiones peccatorum quae per legem erant, operabantur in membris nostris, ut fructificarent morti Nunc autem soluti sumus a lege mortis, in qua detinebamur, ita ut serviamus
Abbreviated transcription (Latin):
olos ĩ furorem uertens: conu̾tens
iapientes retrorsum. ⁊ scĩam eoꝵ
stultam fatiens: succitans u̾bum
serui sui. et consilium nũtiorũ suoꝵ
complens. Qui dico ierłm habitabe¬
ris: et ciuitatib uide edificabimi¬
ni et deserta eius suscitabo. Qui di¬
co ꝓfundo desolare: et flumina tua
arefaciam. Qui dico ꝙyro. pastor m̃s
es: et omnẽ uoluntatem meam cõ¬
plebis. Qu dico ierłm edifitaberis¬

Expanded text:
 furorem vertens convertens sapientes retrorsum et scientiam eorum stultam faciens suscitans verbum servi sui et consilium nuntiorum suorum conplens qui dico Hierusalem habitaberis et civitatibus Iuda aedificabimini et deserta eius suscitabo qui dico profundo desolare et flumina tua arefaciam qui dico Cyro pastor meus es et omnem voluntatem meam conplebis qui dico Hier
Abbreviated transcription (Latin):
ec cdicit dñs rex isre: et redem uni¬
ꝑtor eius dñs exerrituũ. Ego
pͥmus. et ego nouissimus: ⁊ abso
me nõ est deus. Quis similis mei
Nocet et annuntiet: ⁊ ordinet ex¬
ponat mͥ. ex quo constitui popłm
antiquũ. Uentura ⁊ que futura
sunt annunciet cis. Nolite ti mere
neq conturbemini: extunc audi¬
re te feci et annũtiaui: uos estis te¬
stes mei. Nunquid est d̾s absq me
et formator quem quem ego non
nouerim: Plaste ydoli omnes ni¬
chil sunt: et amantissima corum
nõ proderunt eis. Ip̃i sunc testes
corum. quia nõ uident neq intel¬
ligunt ut confundant᷑. Memento

Expanded text:
s rex Israel, et redemptor ejus Dominus exercituum: Ego primus, et ego novissimus, et absque me non est Deus. Quis similis mei? vocet, et annuntiet: et ordinem exponat mihi, ex quo constitui populum antiquum: ventura et quae futura sunt annuntient eis. Nolite timere, neque conturbemini: ex tunc audire te feci, et annuntiavi: Vos estis testes mei: numquid est Deus absque me, et formator quem ego non noverim? Plastae idoli omnes nihil sunt, et amantissima eorum non proderunt eis. Ipsi sunt testes eorum, quia non vident, neque intelligunt, ut confun
Abbreviated transcription (Latin):
ua duo sunt martyrii le uͣ¬
genera unũ ĩ occulto opere:
aluid ĩ publico: testatur ueritas.
que zebedei filios requirit dicens.
Porestis bibere calicem. quem ego
uibiturus sum. Qui cũ ꝓtinus ren¬
derent possumus: ilico dñs rendit
sdicdas. Calicem quidem meu bi¬
betio. Ederũ ꝑ calicem: nisi dolorem
passionis accipimus: De quo alias
dicit. Pater si fieri potest: transeat
a me calix este. Et zebedei filii id
est iacob ⁊ iohannes. nõ uteru
ꝑ martyrium occubuit: ⁊ tamen
qd̾ uterꝙ calicem biberet audiuit
Iohannes namq nequaqm per
martyriũ uitam finiuit: s tam̃
martyr extitit. qr passionẽ qm̃
nõ suscepit ĩ corpore ⁊ seruauit ĩ
mente. Et nos ergo hoc exemplo

Expanded text:
a duo sunt martyrii genera, unum in occulto opere, aliud in publico, testatur veritas, quae Zebedei filios requirit, dicens: Potestis bibere calicem, quem ego bibiturus sum? Cui cum protinus responderent: Possumus, ilico Dominus respondit, dicens: Calicem quidem meum bibetis. Quid enim per calicem, nisi dolorem passionis accipimus, de quo alias dicit: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste. Et Zebedei filii, id est Iacobus et Iohannes, non uterque per martirium occubuit, et tamen, quod uterque calicem biberet, audivit. Iohannes namque non per martirium vitam finivit, sed tamen martir extitit, quia passionem, quam non suscepit in cormente. Et nos ergo hoc exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
cieudum est: qd̃ trib modis¬
uirtus patientie exerceri so¬
let.Alia namq sunt que a deo÷
alia que ab antiquo adueriario:
alia que a ꝓximo sustinemus.
A ꝓximo namꝙ ꝑsecutiones dẽ
pua. et contumelias: ab antiqͦ
uero aduersario temptamenta
a deo tam̃ flagella toleramus.
S ĩ om̃ib trib his modis uigi¬
lanti oculo seinz ip̃am debet mẽs
aircũspice. ne contra mala ꝓximi
ꝑtrahatur ad retributionem.
mali ⁊ ne contra temptamenta
aduersarii. seducatur̾ ad delecta¬
tionem uł consensum delicti: ne
contra flagella opificis. Ad exces¬
sum ꝓruat murmurationis O¬
fecte enĩ aduersariꝰ iuncitur: qnͣdo
niens nr̃a et int̾ temptamenta
euis ad delectationem atꝙ consen¬

Expanded text:
en est quod tribus modis patientia exerceri solet. Alia namque sunt, quae a Deo, alia quae ab antiquo adversario, alia quae a proximo sustinemus. A proximo namque persecutiones, et damna, et contumelias; ab antiquo enim adversario tentamenta, a Deo autem flagella toleramus. Sed in omnibus tribus his modis vigilanti oculo semetiipsam debet mens circumspicere: ne contra mala proximi pertrahatur ad retributionem mali, ne contra tentamenta adversarii seducatur ad delectationem vel consensum delicti; ne contra flagella opificis ad excessum proruat murmurationis. Perfecte enim adversarius vincitur, quando mens nostra et inter tentamenta ejus a delectatione
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutem patientie seruare con¬
tendimus: et ĩ pace eccłie uiuimꝰ.
et tamei martyrii palmã tene¬
mus. Duo quippe sunt martyrii
genera: unum ĩ publico : aliud
ĩmente simul et actione. Itaq ẽẽ
martyres possumus. etiam si nlło
ferro ꝑcucientium trucidemurꝰ.
Mori quippe a ꝑseq̃nte martyri¬
um ĩ aperto opere est: ferre uero cõ¬
tumelias. odientem: dilig̾e mar¬
iyriũ est in occulta cogitatione¬

Expanded text:
virtutem patientiae servare contendimus, et in pace Ecclesiae vivimus, et tamen martyrii palmam tenemus. Duo quippe sunt martyrii genera, unum in mente, aliud in mente simul et actione. Itaque esse martyres possumus, etiamsi nullo percutientium ferro trucidemur. Mori quippe a persequente martyrium in aperto opere est; ferre vero contumelias, odientem diligere, martyrium est in occulta cogitatione
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ plerumq ideo patientes
uidemur: quia retribuere mala
nõ possumus. Sed qui ictireo ma¬
lum nõ retribuit. quia nequaꝙͣ
ualet: ꝓculdubio ut prediximus
patiens non est: quia patientia
nõ in ostensione inquirit᷑. s in
corde. Dimpatientie aũt uicium
ip̃a irͣtittum. nutrix doctrina dis¬
sipatur. S criptum namq est.
Doctrina uiri: per patientiam
nosatur. Tanto ergo quisq minꝰ
oftenditur doctus: qnͣto conuinci¬
turꝰ minus patiens. Neq enim
pendere: si uiuendo nesciat oqua¬
nimiter aliena maĩa tolerare. Qñ¬
to enĩ culmine uirtus patientie
polleat: rursus salomon indicat
dicens. Melior est patiens uirõ
forti. ⁊ qui dominatur aĩo suo ex¬
pugnatore urbium. Mmor ẽ ergo
uictoria urbes expugnare: quia
crtia sunt que uincunt᷑. Mauis
quia ipse a se animus superatur:
et icmetip̃m sibimet ip̃i subicit:
qnͣdo eum patientia ĩ humilitate
tolerantie sternit.R Nilie ierłm

Expanded text:
d plerumque ideo patientes esse videmur, quia retribuere mala non possumus. Sed qui idcirco malum non retribuit quia nequaquam valet, procul dubio, ut praediximus, patiens non est, quia patientia non in ostensione inquiritur, sed in corde. Per impatientiae autem vitium ipsa virtutum nutrix doctrina dissipatur. Scriptum namque est: Doctrina viri per patientiam noscitur . Tanto ergo quisque minus ostenditur doctus, quanto convincitur minus patiens. Neque enim pendere, si vivendo nesciat aequanimiter aliena mala tolerare. Quanto enim culmine virtus patientiae polleat, rursus Sadicens: Melior est patiens viro forti, et qui dominatur animo suo expugnatore urbium . Minor est victoria urbes expugnare, quia extra sunt quae vincuntur. Majus quia ipse a se animus superatur, et semetipsum sibimetipsi subjicit quando eum patientia in humilitate tolerantiae sternit. Sortes m
Abbreviated transcription (Latin):
riunt ⁊ sitiunt iusticiam.
qm̃ ip̃i saturabunt᷑. Nichil hec
esuritio corporeum nichil expe¬
tit sitis ista terrenũ: s iusticie
bono desiderat saturari ⁊ ⁊ in
om̃ium occultorum introducta
secretum ipso dño optat imple¬
ri. felix mens que hunc concu¬
piscit cibum et ad talem estuat
potum: qͣuem utiq nõ expetet
si nichil de eius suauitate gusta¬
sset. Audiendo aũt dicentqn s
ꝓpħitum sp̃m. gustate ⁊ uidete
qm̃ suauis est dñs. accepit q̃u¬
dam suꝑne dulcedinis portionẽ
et ĩ amorem castissime uolupta¬
tis exarsit: ut spretis om̃ib pm¬
poralib. ad edendam bibendam¬
q iusticiam. toto atcenderetur
affectu÷ et illius primi man¬
dati apprehendet ueritatem di¬
centis. diliges dnĩm d̾m cuum
ex toto corde tuo. ⁊ ex tota mente

Expanded text:
riunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Nihil haec esuritio corporeum, nihil expetit sitis ista terrenum; sed justitiae bono desiderat saturari, et in omnium occultorum introducta secretum, ipso Domino optat impleri. Felix mens quae hunc concupiscit cibum, et ad talem aestuat potum; quem utique non expeteret, si nihil de ejus suavitate gustasset. Audiens autem dicentem spiritum: Gustate et videte, quoniam suavis est Dominus , accepit quamdam supernae dulcedinis portionem, et in amorem castissimae voluptatis exarsit, ut spretis omnibus temporalibus, ad edendam bibendamque justitiam toto accenderetur affectu, et illius primi mandati apprehenderet veritatem dicentis: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota mente
Abbreviated transcription (Latin):
cce t̾ra chaldeorum talis ppłs
non fuit. assur fundauit eã.
In captuuitatem transduxerunt
robustos eius: suffoderunt domos
eius posuerũt eam in ruinam ulis¬
late naues maris: quia deuafta¬
ta est fortitudo ur̃a. Et erit ĩ clie.
illa in obliuione eris otyre septu¬
aginta annis: sicut dies regis umꝰ
Post septuaginta autẽ annos: erit
tyro quasi canticum meretricis.
Sume cytharam airtui ciitatem.
meretrix obliuioni tradita. Pene
cane: freq̃nta canticum: ut memo¬
ria tui sit. Et erit post septuagin¬
ta annos uisitabit dñs tyrum: ⁊

Expanded text:
cce terra Chaldeorum talis populus non fuit Assur fundavit eam in captivitatem transduxerunt robustos eius suffoderunt domos eius posuerunt eam in ruinam ululate naves maris quia devastata est fortitudo vestra et erit in die illa in oblivione eris o Tyre septuaginta annis sicut dies regis unius post septuaginta autem annos erit Tyro quasi canticum meretricis sume citharam circui civitatem meretrix oblivioni tradita bene cane frequenta canticum ut memoria tui sit et erit post septuaginta an
Abbreviated transcription (Latin):
Erit cũ formcabitur cũ uniuersis
regnis t̾re suꝑ faciem t̾re: et erum.
negocia eius. ⁊ mercedes eiꝰ scĩfica¬
te dño. Non condentur neq reponẽ¬
tur: quia his qui habitauerint
coram dño erit negotiatio eius ut
manducent ĩ saturitate. ⁊ uestiã

Expanded text:
bitur cum universis regnis terrae super faciem terrae et erunt negotiatio eius et mercedes eius sanctificatae Domino non condentur neque reponentur quia his qui habitaverint coram Domino erit negotiatio eius ut manducent in saturitatem et vestia
Abbreviated transcription (Latin):
non ferentem fructum tollet
cum: et om̃em qui fert fructum.
purgabit eum ut fructum plus
afferat. Nunquid unũ sunt ag̾
unum sumus: et ip̃e agricola ẽ
Nec talis quales sunt qui extrin¬
socus operaudo exhibent minifte¬
rium: s talis ut det etiam intrin¬
secus incrementũ. Nam neq qͥ
ꝑlantat est aliquid. neq qui ri¬
gat: s qui incrementum dat cls
Et utiq deus est xp̃c. quia deus
erat uerbum: unde ip̃e ⁊ pater u¬
num sunt. Et si uerbum caro fcm̃
est qd̃ non erat: in anes qd̃ erat
Deniq cum de patre tanqͣm de
agricola dixisset. qd̾ infructuosos
palmites tollat fructuosos autẽ
purget ut plus afferant fructũ:
continuo ctiam seip̃m munda¬
torem palmitum ostendens ⁊ iã
uos inquit mundi estis. propter
sermonem quem locutus suni

Expanded text:
non ferentem fructum, tollet eum; et omnem qui fert fructum, purgabit eum, ut fructum plus afferat . Nunquid unum sunt agriunum sumus , et ipse agricola est. Non est talis quales sunt qui extrinsecus operando exhibent ministerium; sed talis est, ut det etiam intrinsecus incrementum. Nam neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed Deus qui incrementum dat. Et utique Deus est Christus, quia Deus erat Verbum , unde ipse et Pater unum sunt, et si Verbum caro factum est, quod non erat, manet quod erat. Denique cum de Patre tanquam de agricola dixisset, quod infructuosos palmites tollat, fructuosos autem purget, ut plus afferant fructum, continuo etiam seipsum mundatorem palmitum ostendens: Jam vos, inquit, mundi estis propter sermonem quem locutus sum
Abbreviated transcription (Latin):
Scio quosdam istum qui debebat
decem nilia talentorum dyabo¬
lum interpretari: cui uxorem et
filios uenundatos. perseuerante
illo ĩ malicia. insipientiam ⁊ ma¬
las cogitationes intelligi uolunt
Sicut enĩ iusti uxor dicitur sap̾ia
sic et uxorem iniusti et peccatoris
appellari stulticiam. Sed quo mo¬
do ei climittat dominus decem mi¬
lia talenta: et ille nobis conserms
sius centum denarios nõ dimi¬
serit: nec eccliastice interpretanõ¬
nis est. nec a prudentib uiris re¬
meus celestis faciet nobis:
li non remiseritis unusquisq fri
tencia dei flectitur atq mutatut
Si parua fratrib non dimittimꝰ:
magna nobis a deonon dimit¬
tentur. Et quia potest uusqͥsq
ddicere. nichil. habeo contra illũ
ip̃e nouit. ht̃ deum iudrcem. nõ
michi cure est quid uelit agere.
ego ignoui ei. confirmat senten¬
ciam suam: et omnem simulati¬
nem ficte pacis eu̾tit dicens. Si
non remleritis uiuisquisq fratri
suo: de cordib uestris.

Expanded text:
Scio quosdam istum qui debebat decem millia talenta, diabolum interpretari, cujus uxorem et filios venundandos perseverante illo in malitia, insipientiam et malas cogitationes intelligi volunt. Sicut enim justi uxor, dicitur sapientia: sic uxorem 144 injusti et peccatoris, appellari stultitiam. Sed quomodo ei dimittat dominus decem millia talenta; et ille nobis conservis suis centum denarios non dimiserit, nec Ecclesiasticae interpretationis est, nec a prudentibus viris remeus coelestis faciet vobis, si non remiserit unusquisque fentem sententia Dei flectitur atque mutatur. Si parva fratribus non dimittamus, magna nobis a Deo non dimittentur. Et quia potest unusquisque dicere: Nihil habeo contra eum, ipse novit; habet Deum judicem, non mihi cura est quid velit agere, ego ignovi ei, confirmat sententiam suam et omnem simulationem fictae pacis evertit, dicens: Si non remiseritis unusquisque fratri suo de cordibus vestris.
Abbreviated transcription (Latin):
os in uia dĩ patinur. odiendo ⁊ fu¬
giendo nescianns. Quasi enĩ per
odim diligitur. qui carnaliter sa¬
piens. dum praua nob̾ ingerit ñ
auditur. Ut aut̃ doꝰ demonstraret.
hoc erga proximos odiũ ñ de mnaf

Expanded text:
s in via Dei patimur, odiendo et fugiendo nesciamus. Quasi enim per odium diligitur, qui carnaliter sapiens, dum prava nobis ingerit, non auditur. Ut autem Dominus demonstraret hoc erga proximos odium non de inaf