comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gemiscimus. quod maiestatem tuam fere senti¬
unt. homines non uerentur¬
ECUTAUTEM HOC INCREDI¬
bile foste uideatur. maiora memorabo
Fides xẽi ad est. me nihil fingere. neq incertis
auctoribus uulgata narrare. sed quae mihi
per fidel es uiros comperta sunt explicabo
Habitant plerique inheremo sine ullis taber¬
naculis. quos a nachor& as uocant. Uiuunt her¬
barum radicibus . nullo um quam certo loco
consistunt. ne ab hominibus frequententur
Quas nox coegerit sedes habent. Adquen¬
dam igitur hoc ritu atq hac lege uiuentem.
duo exnitria monachi. lic& longa & diuersa re¬
gione. tamen quia olim ipsis inmonasterii con¬
uersatione carus & familiaris fuiss&. auditis eius
uirtutibus tetenderunt. Quem diu multũq¬
quaesitum. tandem mense septimo reppereruns
in extremo illo desesto quod est memphis conti¬
guum demorantem. Quas ille solitudines.
iam perannos duodecm dicebatur habitare
Qui lic& omnium hominum uitar& occursus. tam̃

Expanded text:
gemescimus, quod maiestatem tuam ferae sentiunt, homines non uerenturcui autem hoc incredibile forte uideatur, maiora memorabo. fides Christi adest me nihil fingere, neque incertis auctoribus uulgata narrabo, sed quae mihi per fideles uiros conperta sunt, explicabo. habitant plerique in eremo sine ullis tabernaculis, quos anachoretas uocant. uiuunt herbarum radicibus: nullo umquam certo loco consistunt, ne ab hominibus uisitentur frequenter: quas nox coegerit, sedes habent. ad quendam igitur hoc ritu adque hac lege uiuentem duo ex Nitria monachi, licet longe diuersa regione, tamen quia olim ipsis in monasterii conuersatione carus et familiaris fuisset, auditis eius uirtutibus, tetenderunt: quem diu multumqquaesitum tandem mense septimo reppererunt in extremo illo deserto, quod est Memphis contiguum, demorantem: quas ille solitudines iam per annos duodecim dicebatur habitare. qui licet omnium hominum uitaret occursum, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
bat. & non sine gemitu fatebatur . In hoc
se diaboli aste deceptum. ut excussus esom¬
no. consilium non haber&. quo perfidem
& orationem. periculo repugnar&
Denique tam diu circa se sȩusse ignẽ. quam¬
diu erumpere ostium. turbatus mente tem¬
ptauerit: Ubi uero auxilium crucis. &ora¬
tionis arma rep&iss&. medias cessisse flam¬
mas. seq tum sensisse rorantes. quas male ess&

Expanded text:
bat et non sine gemitu fatebatur, in hoc bat et non sine gemitu fatebatur, in hoc se diaboli arte deceptum, ut excussus e somno consilium non haberet, quo per fidem et orationem periculo repugnaret: denique tam diu circa se saeuisse ignem, quamdiu erumpere ostium turbatus mente temptauerit. ubi uero uexillum crucis et orationis arma repetisset, medias cessisse flammas, seque tum sensisse rorantes, quas male esset
Abbreviated transcription (Latin):
ignis aestuans. arescentes paleas apprehen¬
dit: Mastinus somno excitus. re in opi¬
nata. ancipiti periculo. & maxime ut refe¬
rebat. diabolo insidiante atq urgente
prȩuentus. tardius quam debuit adorati¬
onis confugit auxilium. Nam erum pere
foras cupiens. cum pessulo quod ostio obdi¬
derat. diu multumq luctatus. grauissimũ
cirea se sensit incendium. Adeo. ut uestẽ
qua indutus erat. ignis absum pserit:
Tandem in se reuersus : Non infuga: sed indño
esse praesidium. scutum fidei & orationis
arripiens. mediis flammis totus ad dñm
conuersus incubuit. Tum uero diuinitus
igne submoto. innoxio sibi orbe flammarũ
orabat. Monachi autem qui proforibus eraN
crepitante & conluctante incendi sono: ob¬
seratas effringunt fores. demotoq igne.
medis flammis mastinum auferunt. cũ
iam penitus esse consumptus. tam diutur¬
no incendio putar&ur. Cȩterum ut
uerbis meis dñs est testis. mihi ipse refere¬

Expanded text:
ignis aestuans arentes paleas adprehenignis aestuans arentes paleas adprehendit. Martinus somno excitus re inopinata, ancipiti periculo et maxime, ut referebat, diabolo insidiante adque urguente praeuentus, tardius quam debuit ad orationis confugit auxilium. nam erumpere foras cupiens, cum pessulo, quem ostio obdiderat, diu multumque luctatus, grauissimum circa se sensit incendium, ita ut uestem, quam indutus erat, ignis absumpserit. tandem in se reuersus, non in fuga, sed in Domino sciens esse praesidium, scutum fidei et orationis arripiens mediis flammis totus ad Dominum conuersus incubuit. tum uero diuinitus igne submoto, innoxio sibi orbe flammarum, orabat. monachi autem, qui pro foribus erant, crepitante et conluctante incendii sono, obseratas effringunt fores, demotoque igne de mediis flammis Martinum auferunt, cum iam penitus esse consumptus tam diutuno incendio putaretur. ceterum — uerbis meis Dominus est testis — mihi ipse refere
Abbreviated transcription (Latin):
Sed tamen hoc de quo quęstio incidit. latere
non patiar : & rem omnem vti gesta est . re¬
feram. Ne foste in consultum hoc. quod ad ui¬
tu perationem beati uiri poterat opponi.
prȩt̃misisse uideamur
UM AD DIOCESEM QUANDA
prosollemni consu&udine. sicut episco¬
pis uisitare ecclesias suas moris est: media
ei insecr&ario ecclesiȩ: clerici parauerunt
Multumq ignem scabro iam & per tenui
pauimento sub diderunt. lectum ei pluri¬
mo stramine exstruxerunt. Dein cũse
mastinus cubitum collocass&. Insu&am
mollitiem strati male blandientis hor¬
rescit Quippe qui nuda humo. uno tantũ
cilicio superiecto. accubare consueuerat
Itaque quasi accepta permotus in iuria.
stramentum omne proiecit. Casu. super
fornaculam pastem paleae illius quam
remouerat. aggessit . Ipse ut erat moris.
Nuda humo. lassitudine itineris urgente
requieuit Ad mediam fere noctem. per
interruptum ut supra diximus pauimentũ

Expanded text:
sed tamen hoc, de quo quaestio incidit, latere sed tamen hoc, de quo quaestio incidit, latere non patiar et rem omnem, ut gesta est, referam, ne forte consilio hoc, quod ad uituperationem beati uiri poterat opponi, praetermisisse uideamur. Cum ad dioecesim quandam pro sollemni consuetudine, sicut episcopis uisitare ecclesias suas moris est, media ei in secretario ecclesiae clerici parauerunt, multumque ignem scabro iam et pertenui pauimento subdiderunt: lectum ei plurimo stramine extruxerunt. dein, cum se Martinus cubitum conlocasset, insuetam mollitiem strati male blandientis horrescit, quippe qui nuda humo, uno tantum cilicio superiecto cubare consueuerat. itaque quasi accepta permotus iniuria stramentum omne proiecit. casu super fornaculam partem paleae illius, quam remouerat, aggessit. ipse, ut erat moris nuda humo ex lassitudine itineris urguente requieuit. ad mediam fere noctem per interruptum, ut supra diximus, pauimentum
Abbreviated transcription (Latin):
consilio: istiusmodi exemplum. beatus
euangelista sacris litteris protuliss&. Nisi
ut ex his humana mens erudir&ur. Naufragi¬
orum atq serpentium casus. et sicut aposto¬
lus refest : qui nuditate. fame. Iatronumq
periculis gloriatur. omnia haec sanctis homi¬
nibus. atq omnibus ad perp&iendum quidem
esse communia. sed his tolerandis atq uincen¬
dis. prȩcipuam semper iustorum fuisse uustu¬
tem. dum per omnia temptamenta patien¬
tes. semper inuicti. tanto fortius uincerent
quanto grauius pertulissent. Unde hoc
quod ad mastini infirmitatem uocatur. ple¬
num est dignitatis & gloriae. si quidem peri¬
culosissimo casu temptatus euicerit
C& erum omissa esse ame. in libello illo quẽ
de uita illius scripsimus. xemo mir&ur. cum
ibidem sim professus. me non omnia illius
facta complexum. Quia si persequi unuersa
uoluissem. Immensum uolumen legentibus
edidissem. Neq sunt tam parua quae gessit
ut omnia potuerint comprehendi

Expanded text:
consilio istius modi exemplum beatus consilio istius modi exemplum beatus Euangelista sacris litteris protulisset, nisi ut ex his humana mens erudiretur naufragiorum adque serpentium casus, et, sicut Apostolus refert, qui nuditate et fame latronumque periculis gloriatur, omnia haec sanctis hominibus ad perpetiendum quidem esse communia, sed his tolerandis adque uincendis praecipuam semper iustorum fuisse uirtutem, dum per omnia temptamenta patientes et semper inuicti tanto fortius uincerent, quanto grauius pertulissent. unde hoc, quod ad Martini infirmitatem uocatur, plenum est dignitatis et gloriae, siquidem periculosissimo casu temptatus euicerit. ceterum omissum hoc a me in libello illo, quem de uita illius scripsimus, nemo miretur, cum ibidem sim professus me non omnia illius facta conplexum: quia si persequi uniuersa uoluissem, inmensum uolumen legentibus edidissem. neque enim sunt tam parua, quae gessit, ut omnia potuerint conprehendi.
Abbreviated transcription (Latin):
uiderent nihil mali contingere ei. conuer¬
tentesse. dicebant eum dm̃ esse. Alioquin
uel horum exemplo. omnium mostalium
infelicissime. perfidiam tuam coarguere
ipse debueras. vt si tibi scandalum mouerat.
quod mastinus flamma ignis uidebatur
attactus. hunc rursum at tactum ad meri¬
ta illius & uistutem referres . quod circum¬
septus ignibus. non periss& Agnosce enĩ
miser . agnosce quod nescis. Omnes fere
scõs magis insignes periculorum suorũ fuisse
iustutibus. Uideo quidem p&rum fide po¬
tentem. rerum obstante natura: mare pe¬
dibus super gressum. & instabiles aquas.
corporeo pressisse uestigio. Sed non ideo
minor mihi uid&ur gentium prȩdicator
quem fluctus obsorbuit. & post triduum
totidemq noctes emergentem eprofundo
unda reftituit.: Atq haud scio. an pene
plus fuerit uixisse in profundo. ansupra
maris profunda transisse: Sed haec tu
ut arbitror. stulte non legeras. aut lecta
non audieras. Neq enim absq diuino

Expanded text:
uiderent nihil mali contingere ei, conueruiderent nihil mali contingere ei, conuertentes se dicebant eum Deum esse. adquin uel horum exemplo, omnium mortalium infelicissime, perfidiam tuam coarguere ipse debueras, ut si tibi scandalum mouerat, quod Martinus flamma ignis uidebatur adtactus, hunc rursum adtactum ad merita illius et uirtutem referres, quod circumsaeptus ignibus non perisset. agnosce enim, miser, agnosce quod nescis, omnes fere sanctos magis insignes periculorum suorum fuisse uirtutibus. uideo quidem Petrum fide potentem rerum obstante natura mare pedibus supergressum et instabiles aquas corporeo pressisse uestigio. sed non ideo mihi minor uidetur gentium praedicator, quem fluctus absorbuit et post triduum totidemque noctes emergentem e profundo unda restituit. adque nescio an paene plus fuerit uixisse in profundo an supra maris profunda transisse. sed haec tu, ut arbitror, stulte, non legeras aut lecta non audieras. neque enim absque diuino
Abbreviated transcription (Latin):
ME ELERIQUE MONACHI UENISSENT.
interfabulas iuges. longumq sermonem.
libentissime audiebam. Inter ea indicatur
mihi dixisse quendam. malo spũ suscitatum
cur mastinus qui mostuos suscitass&. flammas
domibus depuliss&. ipse nuper adustus incen¬
dio. periculosȩ fuiss& obnoxius passioni
Distum quisquis est miserum. iudȩorum in uer¬
bis eius perfidiam. & dicta cognoscimus. qui
in cruce positum dnm his uerbis increpabant
Alios saluos fecit. se ipsum saluum facere non
potest. Uere plane iste quicumq est. si il¬
exemplo. Quid ergo: quisquis es : mastinus
ideo non potens. ideo non sc̃s. quia est peri¬
clitatus incendio: Obeatum & per omnia
similem apostolis. &iam in his conuitiis uirũ
Nempe hoc & depaulo gentiles. cum eum ui¬
pera momor diss&. sensisse referuntur
Hic homo deb& homicida esse quem saluum
factum demari. fata uiuere non siuerunt.
At ille excussa uipera in ignem. nihil mali
patiebatur : Illi autem subito casurum. &
repente moriturum eum putabant. Sed cũ

Expanded text:
me plerique monachi uenissent, inter fabulas iuges longumque sermonem libentissime audiebam. interea indicatur mihi dixisse quendam malo spiritu suscitatum, cur Martinus, qui mortuos suscitasset, flammas domibus depulisset, ipse nuper adustus incendio periculosae fuisset obnoxius passioni. o istum, quisquis est, miserum! Iudaeorum in uerbis eius perfidiam et dicta cognoscimus, qui in cruce positum Dominum his uerbis increpabant: alios saluos fecit, se ipsum saluum facere non potest. uere iste, quicumque est, ilexemplo. quid ergo, quisquis es, Martinus ideo non potens, ideo non sanctus, quia est periclitatus incendio? o beatum et per omnia similem Apostolis etiam in his conuiciis uirum! nempe hoc et de Paulo gentiles, cum eum uipera momordisset, sensisse referuntur : hic homo debet homicida esse, quem saluum factum de mari fata uiuere non siuerunt. at ille excussa uipera in ignem nihil mali patiebatur. illi autem subito casurum et repente moriturum eum putabant, sed cum
Abbreviated transcription (Latin):
disponunt . quae una pariter accumbunꝰ
Sed quo me ducit oratio. paululum ifte li¬
berior sermo reprimendus est . nein ali quo¬
rum forsitan: incurrat offensam. Et enĩ
infidelibus. obiurgationis uerba non pro¬
derunt. fidelibus autẽ satisfaci& exemplũ
Uerum ego ita uistutẽ huius uirginis prȩdi¬
cabo. ut tamen nihil illis quae ad mastinũ
uidendũ. ex longinquis regionibus sȩpe ue¬
nerunt: arbitrer derogandũ Siquidem
hoc beatum uirum frequenter affectu. &iã
angeli frequentarunt¬
DETERUM ID QUOD DI

Expanded text:
disponunt, quae una pariter discumbunt! disponunt, quae una pariter discumbunt! sed quo me ducit oratio? paululum iste liberior sermo reprimendus est, ne in aliquorum forsitan incurrat offensam: etenim infidelibus obiurgationis uerba non proderunt, fidelibus autem satisfaciet exemplum. uerum ego ita uirtutem huius uirginis praedicabo, ut tamen nihil illis, quae ad Martinum uidendum ei longinquis regionibus saepe uenerunt, arbitrer derogandum, siquidem hoc beatum uirum frequenter affectu etiam angeli frequentarintCeterum hoc, quod di
Abbreviated transcription (Latin):
nus accepit: Nihil ex his quȩ uirgo uene¬
rabilis miserat. refutauit: dicens benedi¬
ctionem illius asacerdote minime respu¬
endam. quȩ e& multis sacerdotib prȩfe¬
renda. Audiant quȩso uirgines istud
exemplum. ut fores suas. sieas mali obsi¬
dere uoluerint. &iam bonis claudant
Et ne adse improbis sit liber accessus. non
uereantur excludere &iam sacerdo tes
Totus hoc mundus exaudiat. uideri se
amastino uirgo non passa est. Non utiq¬
illa quem cumq ase reppulit sacerdotẽ. sed
in eius uiri conspectu puella nonuenit. quẽ
uidere salus uidentium fuit Quis aũ hoc
alius pr&er mastinum sacerdos. non ad suã
in iuriam r&uliss&. Quos aduersus scam uir¬
ginem motus. quantasq irasmente conce¬
piss& Her&icam iudicass&. & anathe¬
matizandam eẽ decreuiss& Quam uero
illi beatȩ animȩ: illas uirgines pr&uliss&.
quae crebris occursibus. ubiq se prębent ob¬
uias sacerdoti. quae conuiuia sumptuosa

Expanded text:
nus accepit —: nihil ex his, quae uirgo uenenus accepit —: nihil ex his, quae uirgo uenerabilis miserat, refutauit, dicens benedictionem illius a sacerdote minime respuendam, quae esset multis sacerdotibus praeferenda. audiant, quaeso, uirgines istud exemplum, ut fores suas, si eas malis obsistere uolunt, etiam bonis claudant, et, ne ad se inprobis sit liber accessus, non uereantur excludere etiam sacerdotes. totus hoc mundus exaudiat\': uideri se a Martino uirgo non passa est. non utiqilla quemcumque a se reppulit sacerdotem, sed in eius uiri conspectum puella non uenit, quem uidere salus uidentium fuit. quis autem hoc praeter Martinum sacerdos non ad suam iniuriam rettulisset? quos aduersum sanctam uirginem motus quantasque iras mente concepisset ? haereticam iudicasset et anathemandam esse decreuisset. quam uero illi beatae animae illas uirgines praetulisset, quae crebris occursibus ubique se praebent obuias sacerdoti, quae conuiuia sumptuosa
Abbreviated transcription (Latin):
lustris meriti puellam religioso officio ep̃s
honorar&. Nos consequentes. gauisurã illã
uirginem putabamus. Siquidem hoc intes¬
timonium iustutis suae eẽ habituram. ad
quam tanti nom ns sacerdos. deposito propo¬
siti rigore ueniss&. Uerum illa fostissimi
uincla propositi. ne mastini quidem contẽ¬
platione laxauit. Ita uir beatus. accepta
per aliam feminam excusatione laudabili.
ab illius foribus quae uidendam se salutan¬
damq non dederat. la&us abscessit
Ouirginem gloriosam. quae ne amastino qui¬
dem passa est se uideri. O mastinum bea¬
tum. qui illam repulsam: non ad contu¬
meliam suam dux̃. sed magnificans illius
cum exultatione uistutem. In usitatũ in his
dum taxat regionibus. gaudebat exemplũ
Ergo cum haut longe ab illa uillula. nos ma¬
nere nox imminens coegiss&. xenium be¬
ato uro: eadem illa uirgo transmisit
Fecitq mastinus quod ante non fecerat: Nul¬
lius enim ille umquã xenium. nullius mu¬

Expanded text:
lustris meriti puellam religioso officio episcopus lustris meriti puellam religioso officio episcopus honoraret. nos consequentes gauisuram illam uirginem putabamus, siquidem hoc in testimonium uirtutis suae esset habitura, ad quam tanti nominis sacerdos deposito propositi rigore uenisset. uerum illa fortissimi uincula propositi ne Martini quidem contemplatione laxauit. ita uir beatus accepta per aliam feminam excusatione laudabili ab illius foribus, quae se uidendam salutandamque non dederat, laetus abscessit. o uirginem gloriosam, quae ne a Martino quidem passa est se uideri! o Martinum beatum, qui illam repulsam non ad contumeliam suam duxit, sed magnificans illius cum exultatione uirtutem inusitato in his\' dumtaxat regionibus gaudebat exemplo! ergo cum haut longe ab illa uillula nos manere nox inminens coegisset, xenium beato uiro eadem illa uirgo transmisit : fecitque Martinus, quod ante non fecerat — nullius enim ille umquam xenium, nullius mu
Abbreviated transcription (Latin):
autem conuersus adnos. sicut eũ frequens
fratrum turba uallauerat. Mulier inquit
uirorum castra non adeat. acies militum
separata consistat. Procul femina in suo degers
tabernaculo sit remota Contemptibilem
enim reddit exercitum. si uirorum cohostib
turba fennea misceatur. Miles in acie . m¬
les pugn& incampo. mulier se intra muro¬
rum munimenta contineat. Hab& & illa
gloriam suam. si pudicitiam uiro absente
seruauerit. Cuius haec prima uistus & con¬
summata uictoria est: non uideri XIII¬
ALLUD UERO SULPICI ME¬
minisse te credo: quo affectu nobis. cum &
tu coram ad esses illam uirginem prȩdica¬
r&. quae ita se penitus ab omnium uirorũ
oculis remouiss&: Ut neipsum quidem ad
se mastinum. cum eam ille officii causa ui¬
sitare uell&. admiserit. Nam cũ propt̃¬
agellum illius pr&erir&. In quose iam ante
complures annos pudica cohibebat. audita
fide illius atq uistute diuestit. ut tam il¬

Expanded text:
autem conuersus ad nos, sicut eum frequens autem conuersus ad nos, sicut eum frequens fratrum turba uallauerat, mulier, inquit, uirorum castra non adeat, acies militum separata consistat: procul femina in suo degens tabernaculo sit remota. contemptibilem enim reddit exercitum, si uirorum cohortibus turba feminea misceatur. miles in acie, miles pugnet in campo: mulier se intra murorum munimenta contineat. habet et illa gloriam suam, si pudicitiam uiro absente seruauerit : cuius haec prima uirtus et consummata uictoria est, non uideri. Illud uero, Sulpici, meminisse te credo, quo affectu nobis, cum et tu coram adesses, illam uirginem praedicarit, quae ita se penitus ab omnium uirorum oculis remouisset, ut ne ipsum quidem ad se Martinum, cum eam ille officii causa uisitare uellet, admiserit. nam cum praeteagellum illius praeteriret, in quo se ante conplures annos pudica cohibuerat, audita fide illius adque uirtute deuertit, ut tam in
Abbreviated transcription (Latin):
incongrua ratione misceri. Postremo cũ
miles instar&. affirmans. nihil hoc proposito
eẽ nociturũ. se solo coniugis uti uelle sola¬
tio. Porro nerursus se insua reuoluerent.
non eẽ m&uendum: se eẽ militem xẽi: il¬
lam quoq In eadem eiusdemq militia e
suum fidei merito nescientes. pariter militare
Tum mastinus. Uerba uobis ipsa dicturus sũ
Dic mihi inquit. sium quam in bello fuisti:
Si in acie constitisti: At ille respondens
Frequenter inquit in acie st&i. & bello frequen¬
ter interfui. Ad haec mastinus. Dic mi
ergo. Num quid in illa acie. quae armata
in proelio parabatur. aut iam aduersus
hostilem exercitum. collocato comminus
pede : districto ense pugnabas. ullam fen¬
nam stare: aut pugnare uidisti: Tum de¬
mum miles confusus erubuit. Gratias agens
errori suo. se non fuisse permissum: Nec
aspera increpatione uerborum. sed uera
& rationabili. secundum personam militis.
comparatione correctum Martinus

Expanded text:
incongrua ratione misceri. postremo cum incongrua ratione misceri. postremo cum miles insisteret, adfirmans nihil hoc proposito esse nociturum : se solo coniugis uti uelle solacio, porro ne rursus se in sua reuoluerent, non esse metuendum: se esse militem Christi, illam quoque in eadem militiae et sexum suum fidei merito nescientes pariter militare. tum Martinus — uerba uobis ipsa dicturus \'sum — dic mihi, inquit, si umquam in bello fuisti, si in acie constitisti ? at ille respondens, frequenter, inquit, in acie steti et in bello frequenter interfui. ad haec Martinus: dic mihi ergo: numquid in illa acie, quae armata in proelium parabatur aut iam aduersus hostilem exercitum conlato comminus pede destricto ense pugnabat, ullam fenam stare aut pugnare uidisti? tum demum miles confusus erubuit, gratias agens errori suo se non fuisse permissum, nec aspera increpatione uerborum, sed uera et rationabili secundum personam militis conparatione correctum. Martinus
Abbreviated transcription (Latin):
ta floribus. quasi gemmis micantibus or¬
nata radiauit. Beata species & dõ digna
Nihil enim uirginitati est comparandũ
Ita & illi qui coniugia fornicationi compa¬
rant. vehementer errant. Et illi qui con
iugia uirginitati ȩquanda estimant.
miseri penitus & stulti sunt Uerum
haec asapientibus tenenda distinctio ẽ.
ut coniugium pertineat adueniam . uir¬
ginitas spect& ad gloriam. fornicatio
deput&ur ad poenam. nisi satis factione¬
purg&ur XI.
ILES QUIDAM CINGULU
in ecclesia: monachum professus ab iecerat.
cellulam sibi eminus inremoto. quasi here¬
mita uicturus erexerat: Inter ea astutus
inimicus. uariis cogitationibus brutum
pectus agitabat . ut conuigem suam. quã
mastinus inmonasterio puellarum eẽ prȩ¬
ceperat. uoluntate mutata: secum potius
uell& habitare. Adiit ergo mastinum for¬
tis heremita . quid haber& animi confite¬
tur Ille uero uehementer abnuere. fem¬
nam uero rursus iam monacho: non marito

Expanded text:
ta floribus quasi gemmis micantibus orta floribus quasi gemmis micantibus ornata radiat. Beata species et Deo digna! nihil enim virginitati est comparandum: ita et illi qui conjugia fornicationi comparant, vehementer errant; et illi quiugia uirginitati aequanda aestimant, miseri penitus et stulti sunt. uerum haec a sapientibus tenenda distinctio est, ut coniugium pertineat ad ueniam, uirginitas spectet ad gloriam, fornicatio deputetur ad poenam, nisi satisfactionepurgetur. iles quidam cingulum in ecclesia, monachum professus, abiecerat: cellulam sibi eminus in remoto quasi eremita uicturus erexerat. interea astutus inimicus uariis cogitationibus brutum pectus agitabat, ut coniugem suam, quam Martinus in monasterio puellarum esse praeceperat, uoluntate mutata secum potius uellet habitare. adit ergo Martinum fortis eremita et quid haberet animi confitetur. ille uero uehementer abnuere, feminam uiro rursus, iam monacho, non marito,
Abbreviated transcription (Latin):
spiritali sale condita memorare¬
cens tonsam: foste conspexerat Euangeli¬
cum inquit mandatum. ista compleuit.
Duas habuit tunicas. unam earum largita
est non habenti. Ita ergo & uos facere de¬
b&is. Item cum sub ulcum algentem. ac
pene nudum. In pellicia ueste uidiss&:. En
inquit adam eiectus deparadyso. Inueste
pellicia sues pascit: Sed nos illo u&ere de¬
posito . qui adhuc in isto man&. nouum adã
potius induamus. Boues expaste prata
depauerant. porci &iam non nulla suffode¬
rant. Pars c&era quȩ remanebat inlesa
diuersis floribus quasi picta uernabat
Speciem inquit gerit pars illa coniugu.
quae pecore depasta. &si non penitus gra¬
tiam amisit herbarum. nullam tamen
florum r&in& dignitatem: Illa uero quã
porci pecora immunda foderunt. fornicati¬
onis imaginem foedam prȩtendit. C&e¬
rum illa postio: quae nullam sensit. In iu¬
riam. gloriam uirginitatis ostendit.
Herbis fecunda luxuriat. foeni In ea fructus
exuberat. & ultra omnem speciem diftinc¬

Expanded text:
spiritali sale condita memorare. Ovem recens tonsam forte conspexerat. Evangelicum, inquit, mandatum ista complevit: duas habuit tunicas; unam earum largita est non habenti: ita ergo et vos facere debetis. Item cum subulcum algentem ac pene nudum in pellicea veste vidisset, En, inquit, Adam ejectus de paradiso in veste pellicea sues pascit: sed nos illo vetere deposito, qui adhuc in isto manet, novum Adam potius induamus. Boves ex parte prata depaverant, porci etiam nonnulla suffoderant; pars caetera quae manebat illaesa, diversis floribus quasi picta vernabat. Speciem, inquit, gerit pars illa conjugii, quae pecore depasta etsi non penitus gratiam amisit herbarum, nullam tamen florum retinet dignitatem: illa vero quam porci pecora immunda foderunt, fornicationis imaginem foedam praetendit: caeterum illa portio quae nullam sensit injuriam, gloriam virginitatis ostendit, herbis fecunda luxuriat, feni in ea fructus exuberat, et ultra omnem speciem distinc
Abbreviated transcription (Latin):
nenum ex omni parte reuocatum. ad mar¬
tini digitum cucurrisse Deinde per il¬
lud ulceris foramen exiguum. Ita uirus
stipasse cum sanguine: ut sol& exuberib
caprarum aut ouium. pastorum manu
pressis. longa linea copiosi lactis efflu
Puer. surrexit incolomis. Nos
obstu pefacti tantȩ rei miraculo. id quod
ipsa cogebat ueritas. fatebamur. Non esse
sub cȩlo. qui mastinum possit imitari. Iii¬

Expanded text:
nenum ex omni parte prouocatum ad Marnenum ex omni parte prouocatum ad Martini digitum cucurrisse: dein per illud ulceris foramen exiguum ita uirus stipasse cum sanguine, ut solet ex uberibus caprarum aut ouium pastorum manu pressis longa linea copiosi lactis effluere. puer surrexit incolumis. nos obstupefacti tantae rei miraculo, id quod ipsa cogebat ueritas, fatebamur non esse sub caelo, qui Martinum possit imitari.
Abbreviated transcription (Latin):
iii.
ERIDEM FERE TEM¬
pus. cum euanthius auunculus meus.
UIr lic& sȩculi negotiis occupatus. tamen
ad modum xp̃ianus. grauissima aegritu¬
dine. extremo mortis periculo coepiss&
urgeri: martinum euocauit. Necuncta¬
tus ille properauit. Prius tamen quam
medium uiae spatium uir beatus euolue¬
r&. uirtutem aduenientis sensit ȩgro¬
tus. Receptaq continuo sanitate. ueni¬
entibus nobis. obuiam ipse processit
Altera die redire cupientem. magna pre¬
ce d&inuit. Cum interim unum efa¬
milia puerum. lo&ali ictu serpens per¬
culit
Quem iam exanimem ui ueneni.
ipse euantius suis humeris in latum. ante
pedes sc̃i uiri. nihil illi impossibile confi¬
sus. exposuit Iãq se malum serpentis.
per omnia membra diffuderat. Cerne¬
res omnibus uenis. inflatam cutem. & ad
utris instar tensa uitalia. Martinus
porrecta manu. uniuersa pueri membra
pertractans. digitum prope ipsum uul¬
nusculum. quo bestia uirus infuderat fix̃
Tum uero. mira dicturus sum. uidimus ue¬

Expanded text:
ii. Per idem fere tempus, cum Evanthius avunculus meus, vir licet saeculi negotiis occupatus, tamen admodum Christianus, gravissima aegritudine extremo mortis periculo coepisset urgueri, Martinum euocauit. nec cunctatus ille properauit: prius tamen quam medium uiae spatium uir beatus euolueret, uirtutem aduenientis sentit aegrotus, receptaque continuo sanitate uenientibus nobis obuiam ipse processit. altera die redire cupientem magna prece tenuit, cum interim unum e familia puerum letali ictu serpens perculit: quem iam exanimem ui ueneni ipse Euanthius suis umeris inlatum ante pedes sancti uiri, nihil illi inpossibile confisus, exposuit. iamque se malum serpens per omnia membra diffuderat : cerneres omnibus uenis inflatam cutem et ad utris instar tensa uitalia. Martinus porrecta manu, uniuersa pueri membra pertractans, digitum prope ipsum uulnusculum, quo bestia uirus infuderat, fixit. tum uero — mira dicturus sum — uidimus ue
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s Nullo proferrimodo: excella in qua erat
potuit. Ita in aduenientes: rabidis dentib sȩ¬
uiebat. Tum t&radius adgenua beati uiri
aduoluitur. orans. ut ad domũ inqua demon¬
acus habebatur: ipse descender&. Tum uero
martinus. negat se profani &gentilis domũ.
adire posse: Nam t&radius. eodem tempo¬
re adhuc gentilitatis errore Implicitus te¬
nebatur : Spondet ergose. si depuero dȩ¬
mon fuiss& exactus xẽianum fore. Ita marti¬
nus imposita manu puero . Inmundum abeo
spm eiecit. Quo uiso t&radius. dnm nr̃m
ium credidit. statimq caticuminus factus.
vec multum post baptizatus est: Semperq
martinum salutis suae auctorem: miro
coluit affectu¬
ERIDEM TEMPUS. INE O DE

Expanded text:
spiritus nullo proferri modo de cellula, in qua erat, spiritus nullo proferri modo de cellula, in qua erat, potuit: ita in aduenientes rabidis dentibus saeuiebat. tum Taetradius ad genua beati uiri aduoluitur, orans ut ad domum, in qua daemoniacus habebatur, ipse descenderet. tum uero Martinus negare se profani et gentilis domum adire posse: nam Taetradius eo tempore adhuc gentilitatis errore implicitus tenebatur. spondet ergo se, si de puero daemon fuisset exactus, Christianum fore. ita Martinus inposita manu puero inmundum ab eo spiritum eiecit. quo uiso Taetradius Dominum Iesum credidit: statimque catechumenus factus nec multo post baptizatus est, semperque Martinum salutis suae auctorem miro coluit affectuer idem tempus in eode
Abbreviated transcription (Latin):
atq benedicas. Confido enĩ. qđ ꝑte reddenda sit
santati. Qua ille uoce confusus. obstipuit &¬
refugit. dicens hoc suȩ ñ eẽ uistutis. senẽ erra¬
re iudicio: ñ eẽ dignũ. ꝑ quẽ dñs signũ uistu¬
tis ostender&. Perstare uehementius flens
pat̃ & orare. ut exanmẽ uisitar& Postremo
acircũ stantib epĩs ire cõpulsus. descendit ad
domũ puellȩ Ingens turba ꝓforib expectan
quid nã dĩ seruus e&̃ facturus. Ac primũ qeraN
illius fanliaria. in istius modi reb: arma. solo ꝓ¬
stratus oraũ. De inde ȩgr̃a intuexs. darisibi ole¬
ũ postulat: qđ cũ benedixiss&. In ospuellȩ uim
scĩ liquoris infudit. Statĩq. uox reddita ẽ. Tum
paulatĩ singula c̃tactui eiꝰ coeper̃ mẽbra uiuisce¬
ODEMQ TEMPORE TETRADU CUIISDÃ PROCON¬
sularis viri seruus. demono correptus. dolen¬
do exitu cruciabat᷑. Rogatꝰ ergo mastinus
Vt eimnũ imponer&. deduci eũ ad se iub&, Sed neqa

Expanded text:
atque benedicas, confido enim quod per te reddenda sit atque benedicas, confido enim quod per te reddenda sit sanitati. Qua ille voce confusus obstupuit, et refugit dicens: Hoc suae non esse virtutis; senem errare iudicio, non esse se dignum, per quem Dominus signum uirtutis ostenderet. perstare uehementius flens aterpater et orare ut exanimem uisitaret: postremo a circumstantibus episcopis ire conpulsus descendit ad domum puellae. ingens turba pro foribus expectabat, ; quidnam Dei seruus esset facturus. ac primum quae erant illius familiaria in istius modi rebus arma, solo prostratus orauit. deinde aegram intuens dari sibi oleum postulat: quod cum benedixisset, in os puellae uim sancti liquoris infundit, statimque uox reddita est. tunc paulatim singula contactu eius coeperunt membra uiuesceEodem tempore Taetradii cuiusdam proconsularis uiri seruus daemonio correptus dolendo exitu cruciabatur. rogatus ergo Martinus, ut ei manum inponeret, deduci eum ad se iubet: sed nequam
Abbreviated transcription (Latin):
tatis ostensa. ipsi sua templa sub verterent
Curationũ uero tã potex in eo gratia erat. ut nul¬
lus fere ad eũ ȩgrotus accesserit: qui ñ continuo
receperit sanitatẽ : qđ uel exconsequenti lique¬
bit exemplo
REUERIS PUELLA QUE DA
dira paralisis egritudine tenebat᷑. Ita ut iã
ꝑmultũ tẽpus. nullo adhumanos vsus corporis
officio fungeret᷑. Omn expaste prȩmostua . vix
tenui spũ palpitabat. Iristes adsolã funeris ex¬
pectationẽ assiftebaÑ ꝓpinqui. Cũ subito nunti¬
at᷑. ad ciuitatẽ illã uensse mastinũ: Qđ ubi puel
lȩ pat̃ cõperit. currit exanns. ꝓfilia rogatu¬
rus. Et foste mastinꝰ lam ecclesiã fuerat Ingres¬
sus: Ibi inspectante populo. multisq aliis epĩs
p̃sentib heiu lans senex. genua eius amplectit᷑
dicens filia mea morit᷑ isero genere languoris.
& qđ ipsa ẽ moste crudelius solo spũ uiuit:
iam carne p̃mostua. Rogo ut ad eam ad eas:

Expanded text:
tatis ostensa, ipsi sua templa subverterent. XVI. tatis ostensa, ipsi sua templa subverterent. XVI. Curationum vero tam potens in eo gratia erat, ut nullus fere ad eum aegrotus accesserit, qui non continuo receperit sanitatem: quod vel ex consequenti liquebit exemplo. Treveris puella quaedam dira paralysis aegritudine tenebatur, ita ut jam per multum tempus nullo ad humanos usus corporis officio fungeretur: omni ex parte praemortua, vix tenui spiritu palpitabat. Tristes ad solam funeris exspectationem assistebant propinqui, cum subito nuntiatur ad civitatem illam venisse Martinum. Quod ubi pater puellae comperit, cucurrit exanimis, pro filia rogaturus. Et forte Martinus jam Ecclesiam fuerat ingressus. Ibi inspectante populo multisque aliis episcopis praesentibus, ejulans senex genua ejus amplectitur, dicens: Filia mea moritur misero genere languoris, et quod ipsa est morte crudelius, solo spiritu vivit, jam carne praemortua; rogo ut eam adeas,
Abbreviated transcription (Latin):
turbis & qui escentibus. dum profanã aedem
usq ad fundamenta diruer&. aras om̃s atq
simulacra redegit inpuluerem. Quo uiso
ruftici. cum se intellegerent diuino nutu
obstupefactos atq per territos ne episcopo
repugnarent : om̃s fere in dnm im credi¬
derunt. Clamantes palam & confitentes
dm̃ martini colendũ. idola neglegenda:
gestum sit . referam. Ubi dum templum
itidem euer ter&. furens gentilium rustico¬
rum. In eũ irruit multitudo. Cumq unus
audatior c&eris: stricto eum gladio p&er&.
reiecto pallio. Nudam ceruicem percussuro
prȩbuit: Nec cunctatus ferire gentilis: Sed
cum dexterã altius extuliss&. resupinus ruit
Consternatusq diuino m&u. ueniam preca¬
EC DISSIMILE HUIC FUIT
illud. cũ eum idola destruentẽ. cultro
quidam ferire voluss&. In ipso ictu ferrũ ei
demanibus excussum. Non comparuit
Plerumq aũ contradicentib sibi rusticis ne
gentilium animos mitigabat. vt luce eis ueri¬

Expanded text:
turbis et quiescentibus , dum profanam aedem turbis et quiescentibus , dum profanam aedem usque ad fundamenta dirueret, aras omnes adque simulacra redegit in puluerem. quo uiso rustici, cum se intellegerent diuino nutu obstupefactos adque perterritos, ne episcopo repugnarent, omnes fere Iesum Dominum crediderunt, clamantes palam et confitentes, Deum Martini colendum, idola autem necleggestum sit, referam. ubi dum templum itidem euerteret, furens gentilium rusticorum in eum inruit multitudo. cumque unus audacior ceteris stricto eum gladio peteret, reiecto pallio nudam ceruicem percussuro prcum dexteram altius extulisset, resupinus ruit: consternatusque divino metu, veniam precaec dissimile huic fuit illud: cum eum idola destruentem cultro quidam ferire voluisset, in ipso ictu ferrum ei de manibus excussum non comparuit. Plerumque autem contradicentibus sibi rusticis, ne gentilium animos mitigabat, ut luce eis veri
Abbreviated transcription (Latin):
contra uim uenti. ignẽ retorqueri. ut com¬
pugnantium interse elementorũ. quidam
conflictus vider&ur. Ita virtute martini.
ibi tantũ ignis ẽ operatus. vbi iussus est XII.¬
NUICOAUTEM CUILEPRO¬
sum Nomen est. cum idem templũ opu¬
lentissimũ suꝑstitione religionis uoluiss&
evestere. restitit ei multitudo gentiliũ. ad¬
eo . ut non absq: in iuria sit repulsus. Itaq se¬
cessit ad proxima loca. ibiq per triduum
cilicio tectus & cinere: Ieuinans semper
atq orans. precabatur ad dñm. ut quia
templũ illud euertere humana manu non
potuiss&. uirtus illud diuina diruer&. Tum¬
uero subito ei duo angeli hastati atq scutati.
instar militiae cȩlestis se obtulerunt dicen¬
tes missosse adñõ. ut rusticam multitudinẽ
fugarent. prȩsidiumq: martino ferrent. Ne
quis dum templũ diruer&ur. obsister&: Redi¬
r& ergo. & opus coeptũ deuotus impler&
ta regressus aduicũ. inspectantib gentiliũ

Expanded text:
contra uim uenti ignem retorqueri, ut comcontra uim uenti ignem retorqueri, ut compugnantium inter se elementorum quidam conflictus uideretur. ita uirtute Martini ibi tantum ignis est operatus, ubi iussus est. In uico autem, cui Leprosum nomen est, cum itidem templum opulentissimum superstitione religionis uoluisset euertere, restitit ei multitudo gentilium, adeo ut non absque iniuria sit repulsus. itaque secessit ad proxima loca, ibique per triduum cilicio tectus et cinere, ieiunans semper adque orans, precabatur ad Dominum, ut, quia templum illud euertere humana manus non potuisset, uirtus illud diuina dirueret. tum subito ei duo angeli hastati adque scutati instar militiae caelestis se obtulerunt, dicentes missos se a Domino, ut rusticam multitudinem fugarent praesidiumque Martino ferrent, ne quis, dum templum dirueretur, obsisteret: rediret ergo et opus coeptum deuotus impleret. ita regressus ad uicum, inspectantibus gentilium
Abbreviated transcription (Latin):
Satisq constitit. eo die. salutẽ illi uenisse regioni
Nam nemo fere eximmani illa multitudine gen¬
tilium fuit. qui non impositione manus desidera¬
ta : dnm iim. relicto impi&atis errore. crediderit
Et uere. ante martinum pauci ad modũ. Immo pe¬
ne nulli . In illis regionib xẽi nom̃ receperant:
Quod adeo virtutib illius exemploq conualuit.
ut iam ibi nullus locussit . qui non aut ecclesis
frequentissimis: aut monasteriis sit repl&vs
Nam ubi fana destruxerat. statim ibi aut eccle¬
sias. aut monasteria construebat: X
EC MINOREM SUBIDEM
fere tempus: eodem in opere uirtutẽ
edidit: Nam cũ inuico quodam. fano anti¬
quissimo & celeberrimo ignẽ Immisiss& . In pro¬
ximã : Immo adherentem domũ: agente vento.
flammarũ globi ferebantur. Quod ubi mar
tinus aduertit. rapido cursui: tectũ dom̃
scandit: obuium se aduenientib flammis in¬
ferens. Tum uero mirũ inmodum cerneres.

Expanded text:
Satisque constitit, eo die salutem illi venisse regioni: Satisque constitit, eo die salutem illi venisse regioni: nam nemo fere ex immani illa multitudine gentilium fuit, qui non impositione manus desiderata, Dominum Jesum, relicto impietatis errore, crediderit. Et vere ante Martinum pauci admodum, immo pene nulli in illis regionibus Christi nomen receperant: quod adeo virtutibus illius exemploque convaluit, ut jam ibi nullus locus sit, qui non aut ecclesiis frequentissimis, aut monasteriis sit repletus. Nam ubi fana destruxerat, statim ibi aut ecclesias aut monasteria construebat. XIV. Nec minorem sub idem fere tempus eodem in opere virtutem edidit: nam cum in vico quodam fano antiquissimo et celeberrimo ignem immisisset, in proximam immo adhaerentem domum agente vento flammarum globi ferebanttinus aduertit., rapido cursu tectum domus scandit, obuium se aduenientibus flammis inferens. tum uero mirum in modum cerneres
Abbreviated transcription (Latin):
pinus illa e& acclinis. ut non e&̃ dubiũ quã in
pastem succisa corruer&. eo loco uinctus statu¬
itur pro arbitrio rusticorũ. quo arborem eẽ
casurã nemo dubitabat. Succidere igitur
ipsi suam pinũ cum ingenti gaudio. la&itiaq
coeperunt Aderat eminus turba mrantiũ.
iamq paulatim nutare pinus. &ruinam suã
casura minitari  Pallebant ennus monachi.
& periculo iam propiore conterriti. spem om¬
nem fidemq: perdiderant. solam mastini mor¬
tem expectantes: At ille confisus in dño. in
trepidus opperiens. cũ iam fragorem sui. pinus
concidens edidiss&. lam cadenti. lam super se
ruenti eleuat obuiam manũ. signũ salutis
opponit: Tum uero turbins modo. r&ro ac¬
tam putares. diuersam in partem ruit
adeo. ut rusticos qui tuto inloco st&erant. pene
prostrauerit: Tum vero incęlũ clamore sublato.
gentiles stupere miraculo. monachi flere praegau¬
dio . xc̃ĩ nomen in commune ab omnib: prȩdicari

Expanded text:
pinus illa esset adclinis, ut non esset dubium, quam in pinus illa esset adclinis, ut non esset dubium, quam in partem succisa corrueret, eo loci uinctus statuitur pro arbitrio rusticorum, quo arborem esse casuram nemo dubitabat. succidere igitur ipsi suam pinum cum ingenti gaudio laetitiaque coeperunt. aderat eminus turba mirantium. iamque paulatim nutare pinus et ruinam suam casura minitari. pallebant eminus monachi et periculo iam propiore conterriti spem omnem fidemque perdiderant, solam Martini mortem expectantes. at itrepidus opperiens, cum jam fragorem sui pinus concidens edidisset, jam cadenti, jam super se ruenti elevata obviam manu signum salutis opponit: tum vero turbinis modo retroactam putares diversam in partem ruit: adeo ut rusticos, qui toto in loco steterant, pene prostraverit. Tum vero in coelum clamore sublato, gentiles stupere miraculo; monachi flere prae gaudio; Christi nomen in commune ab omnibus praedicari.
Abbreviated transcription (Latin):
quodam templũ antiquissimũ diruiss&. &
arborẽ pinũ. quȩ fano erat ꝓxima. e& aggres¬
sus excidere. tũ uero antiftites loci illius. cȩ¬
teraq gentiliũ turba coepit obsistere. Et cũ
idem illi dũ templũ euestit᷑. imperante dño qui¬
euissent. succidi arborẽ ñ patiebantur. Ille
eos sedulo cõmonere. nhl eẽ religions insti¬
pite . dm̃ potius cui seruir& ipse sequerentur
arborem illã excidi opostere. quia e& daemo¬
ni dedicata Tum unus exhis. qui erat auda¬
tior c&eris. si habes inquit aliquã de dõ tuo.
que dicis te colere fiduciam. nosm & ipsi succi¬
dimus hanc arborẽ. turuentẽ excipe. Et si
tecũ est tuus ut dicis dñs. euades: Tum ille
intrepide confisus in dño. facturũ se pollic&ur
Hic uero ad istiusmodi conditionẽ omns illa
gentiliũ turba consentit. Facilemq arboris¬
suȩ habuere iacturam. si in ncũ sacrorũ suor ũ
casu illius obruissent. Itaq cum unã in pastẽ

Expanded text:
quodam templum antiquissimum diruisset et arborem pinum, quae fano erat proxima, esset adgressus excidere, tum uero antistes loci illius ceteraque gentilium turba coepit obsistere. et cum idem illi, dum templum euertitur, imperante Domino quieuissent, succidi arborem non patiebantur. ille eos sedulo commonere, nihil esse religionis in stipite: Deum potius, cui seruiret ipse, sequerentur: arborem illam succidi oportere, quia esset daemoni dedicata. tum unus ex illis qui erat audacior ceteris: si habes, inquit, aliquam de Deo tuo, quem dicis te colere, fiduciam, nosmet ipsi succidemus hanc arborem, tu ruentem excipe: et si tecum est tuus, ut dicis, Dominus, euades. tum ille intrepide confisus in Domino facturum se pollicetur. hic uero ad istius modi condicionem omnis illa gentilium turba consensit, facilemque arborissuae habuere iacturam, si inimicum sacrorum suorum casu illius obruissent. itaque cum unam in partem
Abbreviated transcription (Latin):
tentione creuiss&. Istiusmodi ergo turbatio¬
ne. cum ueni alexandriam. fluctuabat
Me quidem episcopus illius ciuitatis benigne
admodum. & melius quam opinabar excepit. & se¬
cum tenere temptabat Sed non fuit animus
ibi consistere. vbi recens fraternȩ cladis feruebat
inuidia. Nam &si fostasse uideantur parere
episcopis debuisse . non obhanc tamen causam
multitudinem tantam. sub xẽi confessione ui¬
uentem. praesestim ab episcopis opostuis s& af¬

Expanded text:
tentione creuisset. istius modi ergo turbatiotentione creuisset. istius modi ergo turbatione, cum ueni Alexandriam, fluctuabat. me quidem episcopus illius ciuitatis benigne admodum et melius, quam opinabar, excepit et secum tenere temptauit, sed non fuit animus ibi consistere, ubi recens fraternae cladis feruebat inuidia. nam etsi fortasse uideantur parere episcopis debuisse, non ob hanc tamen causam multitudinem tantam sub Christi confessione uiuentem, praesertim ab episcopis, oportuisset adf
Abbreviated transcription (Latin):
bonitati illius pi&atiq congruer&. ut qui ꝑ¬
ditum hominem reformass&. prolapsum quo¬
q: angelum liberar&. Cum haec atq alia
istiusmodi abepiscopis proderentur. ex stu¬
diis pastium osta seditio est. Quaecum reprimi
sacerdotum auctoritate non poss&. saeuo exem¬
Cuius terrore dispersi fratres.
ac per diuersas oras. monachi sunt fugati. ita
ut propositis edictis . In nulla consistere sede si¬
nerentur . Illud me admodum permouebat.
quod hieronimus uir maxime catholicus. & sa¬
crȩ legis peritissimus. origenem secutus primo
tempore putabatur . quem nunc idem precipue.
uel omnia illius scripta damnar&. Nec uero
ausus dequoquam temere iudicare. prȩstan¬
tissimi tamen uiri & doctissimi. ferebantur
in hoc certamine dissidere. Sed tamen siue
illud error est. ut ego sentio . siue heresis vt
putatur. non solum reprimi non potuit. mul¬
tis anim aduersionibus sacerdo tum. sed & ne¬
qua quam late se potuss& effundere. nisi con¬

Expanded text:
bonitati illius pietatique congrueret, ut, qui pbonitati illius pietatique congrueret, ut, qui perditum hominem reformasset, prolapsum quoque angelum liberaret. cum haec adque alia istius modi ab episcopis proderentur, ex studiis partium orta seditio: quae cum reprimi sacerdotum auctoritate non posset, scaeuo exemus adsumitur, cuius terrore dispersi fratres ac per diuersas oras monachi sunt fugati, ita ut propositis edictis in nulla consistere sede sinerentur. illud me admodum permouebat, quod Hieronymus, uir maxime catholicus et sacrae legis peritissimus, Origenem secutus primo tempore putabatur, qui nunc idem praecipue uel omnia illius scripta damnaret. nec uero ausim de quoquam temere iudicare, praestantissimi tamen uiri et doctissimi ferebantur in hoc certamine dissidere. sed tamen siue ille error est, ut ego sentio, siue haeresis, ut putatur, non solum reprimi non potuit multis animaduersionibus sacerdotum, sed nequaquam tam late se potuisset effundere, nisi con
Abbreviated transcription (Latin):
auctore damnare: Quia satis superq suffice¬
nocitura insipientibus. quam profutura sapien¬
tibus. Mihi autem ex illis libris quaedam cu¬
riosius indaganti . ad modum multa placuer̃
Sed non nulla reprehendi. Inquibus illum pra¬
ua sensisse non dubium est. quae defensores
eius falsata contendunt. Ego miror unũ
eundemq hominem. tam diuersum ase eẽ
potuisse: ut in ea paste qua probatur
neminem post apostolos habeat aequalem.
In ea uero quae iure reprehenditur. nemo defor¬
mius doceatur errasse : Nam cum ab episcopis
excerpta: in libris illius multa legerentur. quȩ
contra catholicam fidem scripta constaret. lo¬
cus ille uel maximam parabat inuidiam. in quo
editum legebatur. quia dñs uĩc sicut prodempti¬
one hominis incarne ueniss&. crucem pro hominis
salute perpessus. mortem prohominis acerni¬
tate gustass&. Ita ess& eodem ordine passio¬
nis. &iam diabolum redempturus: Quia hoc

Expanded text:
auctore damnare, quia satis super his sufficeauctore damnare, quia satis super his sufficenocitura insipientibus quam profutura sapientibus. mihi autem ex illis libris quaedam curiosius indaganti admodum multa placuerunt, sed nonnulla deprehendi, in quibus illum praua sensisse non dubium est, quae defensores eius falsata contendunt. ego miror unum eundemque hominem tam diuersum a se esse po. tuisse, ut in ea parte, qua probatur, neminem post Apostolos habeat aequalem, in ea uero, qua iure reprehenditur, nemo deformius doceatur errasse. nam cum ab episcopis excepta in libris illius multa legerentur, quae contra catholicam fidem scripta constaret, locus ille uel maxime parabat inuidiam, in quo editum legebatur, quia Dominus Iesus, sicut pro redemptione hominis in carne uenisset et crucem pro hominis salute perpessus mortem pro hominis aeternitate gustasset, ita esset eodem ordine passionis etiam diabolum redempturus: quia hoc