comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
utrum longa sit anbreuis. Si longa est
deb& sonus ipse. in fra palatum son cre
Sibseuis est deb&primis labris soncre quasi
extsemis labris ut puta si dicas. Obiit. Ha¬
bes istam segulã epsesscom in tesendano
Quconuis eprimere qui abseuis est. primis
labrissonat. Quando aũ ex primis longam
intrape latum. Sunt cũ uocales quinq:
Sedñ om̃ uocales sunsemꝑ. Nam .a. & e
& o. sem ꝑ uocales sunt I. uero & .U. uo¬
nas haben potest ates. Vo calessunt Se¬
miuoca lessun Mediȩsune Nihil sunt
Di gãmonsunt. Duplicessuns. uarias habent
potestates. Ergo habensur: ꝓuocalibus. Ha¬
benꝰ ꝓsemiuocalib:. Habentur: ꝓmediis
Habenur ꝓnihilo. Habensur: ꝓdigaminon
Habensur ꝓduplicibus. Sed hex̧ sex uirtu¬
tes uł sex significationes non utriusq: sunt
Nam tres significationes communessunt:
Aliȩ non sun communes. Nut enĩ sunuo cales.¬

Expanded text:
t o longa sit an breuis. si longa est, debet sonus ipse intra palatum sonare, palatum. si breuis est, debet primis labris sonare, quasi extremis labris, ut puta si dicas obit. habes istam regulam expressam in Terentiano. quando uis exprimere quia breuis est, primis labris sonat; quando exprimis longam, intra palatum sonat. sunt uocales quinque, sed non omnes uocales sunt semper. nam a et e et o semper uocales sunt. i uero et u uarias habent potestates: uocales sunt, semiuocales sunt, mediae sunt, nihil sunt, digammon sunt, duplices sunt. uarias habent potestates: habentur pro uocalibus, habentur pro semiuocalibus, habentur pro mediis, habentur pro nihilo, habentur pro digammo, habentur pro duplicibus. sed hae sex uirtutes significationis non utriusque sunt. nam tres significationes communes sunt, aliae non sunt communes. istae tres potes
Abbreviated transcription (Latin):
O. longa est ut si di cas. roma. O. breuis est¬
Sidicas. Orctor .o. longa est. Similiter e
aliter longi aliterbseuis sonat Longa est
do expimende sunliste lintere. Dicitita
& ipsesonus sic deb& sonase. quo modo sonat ⁊
deb& esse sic psessa. sic angusta ut uicina
sit. ad .i. litterã. Quando uis dicesebseuẽ

Expanded text:
o longa est ut si dicas sonat o sonati dicas orator, o longa est. similiter e aliter longa, aliter breuis sonat. longa est, do exprimendae sunt istae litterae? dicit ita. ipse sonus sic debet sonare, quo modo sonat i debet esse, sic pressa, sic angusta, <ut> uicina sit ad i litteram. quando uis dicere breuem
Abbreviated transcription (Latin):
chocta est. Illauero pars prior nihilhab &
disficultatis. Ista itaq delatteris des ylla
tem nimphã illc̃ euandrimatrem quȩ
costrata dicebatꝰlat incs litteras inuenis
uirmircbilis ueneratione littercorũ. O¬
nino uerba suntista libii. Rei nouȩ in t̃rude
mines tuno primum a pparuerunt lit tes¬
hacratione quasilegitere eo quodlege¬
bus it̃ prebecn. Nã utiq adtendentes liti¬
rasimplomus lationẽ. Ergo ł ideo dilt ei¬

Expanded text:
am illa pars prior nihil habet difficultatis. ista uero, de litteris, de syllabis, tem nympham illam, Euandri matrem, quae Nicostrata dicebatur, Latinas litteras inuenissder uir mirabilis ueneratione litterarum», omnino uerba sunt ista Liuii, «rei nouae inter rudes homines». tunc primum apparuerunt littehac ratione, quasi legiterae, quod legentibus iter praebeant. nam utique adtendentes litteras implemus lectionem. ergo uel ideo di
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ dictȩ suna litterȩ ut quod legenab: iter
beton& uel quod in legendo iterensur. Istelito¬
se apud maciosesnrõs non fucrunt. XXIII. se
xui. Postea addite iunt cliȩ . Ita &ãtra¬
tcrus est ut docetet olim. xXuni. fuisse: Posta
ex suꝑ fluo additas alics litteras & fatas:
Habeashoc in libris. adaltiũ. copidunisGr¬
Suncculit tesx .XXIII. dequibus trubta¬
ruisum. Sedheȩ diuiduntur principaliie
duci rastei. Inuocales. & in consonan
piȩ item consonanos diuiduntur induus pa¬
tes insemiuocales. & mutas. Ergo duȩ suni
prime parties uocales & consoncnes. Si ñ
consoncntiũ duplicem modũ scimus. Qut
enĩ semiuocales sunt. autmuto: Siue eni
iemiuocalessint. siue mute: unonomine
consonantes uocanur Vide cmus ergo
quȩ sine uocales. que conionanos quȩ se¬
miuocales. quȩ mutȩ: Sed prius difsini

Expanded text:
 uel quod legentibus iter praebeant uel quod legendo iterentur. istae litterae apud maiores nostros non fuerunt XXIII, sed XVI. postea additae sunt aliae. ita etiam tractaturus est, ut doceat olim XVI fuisse, postea ex superfluo additas alias litteras et factas XXIII. habemus hoc in libris ad Attium apud Varutem litterae XXIII, de quibus tractaturus sum. sed hae diuiduntur principaliter in duas partes, in uocales et in consonantes. ipsae item consonantes diuiduntur in duas partes, in semiuocales et in mutas. ergo duae sunt primae partes, uocales et consonantes. si non consonantes duplici modo scimus. aut enim semiuocales sunt aut mutae. siue enim semiuocales sint siue mutae, uno nomine consonantes appellantur. uideamus ergo quae sunt uocales, quae consonantes, quae semiuocales, quae mutae. sed p
Abbreviated transcription (Latin):
haben A. pone &iã ꝑse plena est. & ꝑse ex¬
primit sonum ut est. A uirgo in felix¬
uenlis. Ergo ipse uocales solȩ positȩ ꝑsesylla¬
idest qđ solȩ positȩ ñ habent plenũ sonum sed
cũ uocalib: iunstȩ ꝓferuntur. ut sidicas. B
tollo .e. & mutum est &ñ hab& plenũsonũ ett
bene dicunꝰ consonanes quod duo sonisimulsoneni
Semiuo cales diste sun quicn dorahas eis uo¬
calem haben uł tenuem sonũ ł sibilũ quendã¬
atsidicas. ef tolle in de uocalem e sonat qui¬
nc dac̃ sibilus & quidãsonus Ideo diste sunt: se¬

Expanded text:
habent. a pone, et iam per se plena est, per se exhabent. a pone, et iam per se plena est, per se exprimit sonum et uentis». ergo ipsae uocales solae syllaest quod solae positae non habent plenum sonum, sed cum uocalibus iunctae proferuntur. ut si dicas b, tolle inde e, et mutatum est et non habet plenum sonum. et bene dicuntur consonantes, quod duo soni simul sonant. semiuocales dictae sunt, quia, si detrahas eis uocalem, habent uel tenuem sonum uel sibilum quendamut si dicas es, tolle inde e uocalem, sonat quidam sibilus
Abbreviated transcription (Latin):
sesol uese ne quaquã pot est. Ergo ꝓpt̃ hcs
ses queos dixiom̃ uide difinitionẽ donati
Lititera quid est. Parsminima uocis asticu¬
latȩ. Ergo dicit: Littera est pccssminima
uocis. quare. quod ultra ips amnũ qucm
soluitur. hoc aũ dicendo uocis asticulaotȩ
ostendit esse. alter c̃ confusco. & non posse
articulo conprehendi & diuisit illa prima
ctes. Vo cales littesȩ sun quinque a.e. ⁊ .o.u
ste quinq uocales sunt. Reliquȩ iã consonan¬
ctes sun Sed ipse illȩ consonanles item in
duces pastes diuiduntur. In semiuocales
& inmutcs. Semiuocales sunt sepitem
F.L.M. N.R. S. X. Mutesunt nouem
de illis uocalib: singulis. Nocales dibt esun
hacratione quod ꝑse uocem implecon: Quid
Ce. quaon do dico. non alit̃ sonũ suũ naturalẽ
ex primit nisi subiunetã habuerituo calem
plican sonũ nisuunstis uocalibus. Ipsȩaũ uo¬
uocales quia & uocem ꝑsefaciun &clus uocẽ
prestan. Nam non solum ipsȩ exprimun uo¬
cem sucõ. sed &icõ aliis consonantib: adudunti

Expanded text:
erius? nequaquam potes. ergo propter has res quas dixi omnes uide et definitionem Donati, littera quid est? pars minima uocis articulatae. dicit littera est pars minima uocis. quare? quod ultra ipsam numquam soluitur. hoc autem dicendo uocis articulatae ostendit esse et alteram confusam et non posse articulo conprehendi. et dicit iam primam tes. uocales litterae sunt quinque, a e i o u: istae quinque uocales sunt. reliquae iam consonantes sunt. sed ipsae consonantes item in duas partes diuiduntur, in semiuocales et mutas. semiuocales sunt septem, f l m n r s x; mutae sunt nouem, de illis uocabulis singulis. uocales dictae sunt ea ratione, quoniam per se uocem impleant. quid quando dico b, non aliter sonum illum suum naturalem exprimit, nisi iunctam hplicant sonum, nisi iunctis uocalibus. ipsae autem uouocales, quia et uocem per se faciunt praestant. nam non solum ipsae exprimunt uocem suam, sed etiam aliis consonantibus addunt
Abbreviated transcription (Latin):
qđ dicun lintera. Nox dicitur quio quid
consonauerit. siue stsepitus sit hominũ
iuefluuii currenlis. siue uoxnr̃asit. si ue
iutgrtusboum. Onnis sonus uodicitus.
Ariticulatco. &confusco. Articulataeł
uox que potest scribi ut acehoc ipsum
t com̃ potest scribi. Ideo articulcrao dic ta
est quod potest asticulo scribi. Astus en ĩ
dicinꝵ membra mcciora. Articulo dicm
membra minora. Sit in omni corpore
ihilbreuius digitis. Id circoergo articu¬
lunio uox dicrru quod potest asticulis con¬
pihendi. Digit is cũitenemꝰ caliomnos. id eo
ergo dicrtur uox asticulata quod potist
ticulis seribi. Confurco ilia dicitur uo
que non potest asticulo conprehendi. Vt puta
mugit usboum. digitorum sonitus. ergo lit

Expanded text:
 ipsa littera. uox dicitur quicquid sonuerit, siue strepitus sit ruinae, siue fluuii currentis, siue uox nostra, siue mugitus boum: omnis sonus uox dicitur. articulata et confusa. articulata est uox quae potest scribi; ut ecce hoc ipsum potest scribi. ideo articulata dicta est, quod potest articulo scribi. artus enim dicimus membra maiora, articulos minora membra in omni corpore. nihil breuius digitis. idcirco articulata uox dicta est, quod potest articulis conprehendi. digitis autem tenemus calamos. ideo ergo dicitur uox articulata, quod potest articulis scribi. confusa illa dicitur uox, quae non potest articulo conprehendi, ut puta mugitus boum, digitorum sonitus. ergo litt
Abbreviated transcription (Latin):
nimus cdiunetas. Sed scisenos conuenit psi¬
positiones ius suũ tuno s&inere cũprepi¬
nunlur subpositas uero &significãtione
succ̃ &uim nominis. &legem propric̃ non
licbere Separatȩ pide positiones separa¬
tis prepositionibi non coherent
Et ad uerbico
faciun si quando illas nonsequitꝰ casus. Sunt
quiputan accidere prepositioni & figu¬
ram & ordinem DefIGURA¬
Tiguram quicsun prepositiones simpli¬
ces ut cbs. composite ut absq de ordiue
Ordinem qui asun prepositiuȩ prae positiones
ut Sine. Sun coniunotiuȩ ut tenus. Sedha
nos & similic in hisnumerabimus. quȩ in¬
aliis partib: orationis ad& primen dos
animi affetus. aut meuentis. ut ei eu
aut optanis. ut .o. a utdolenus ut heu
autl&cnis ut eucx. Sed hec a grecis cd¬
uerbiis adplicanur. quodideo latininon
faciun qui ahuius cemodi uoces non statĩ
subsequitur uerbum. Lic & ccũ ꝓinteria¬
tione. &i cm celicos pcortes orationis sin¬

Expanded text:
nimus. sed scire nos conuenit pranimus. sed scire nos conuenit praepositiones ius suum tunc retinere, cum praeponuntur, subpositas uero et significationem suam et uim nominis et legem propriam non habere. separatae praepositiones separatis praepositionibus non cohaerent et aduerbia faciunt, si quando illas non subsequitur casus. sunt qui putant accidere praepositioni ram et ordinem: figuram, quia sunt praepositiones simplices, ut abs, conpositae, ut absque; ordinem, quia sunt praepositiuae praepositiones, ut sine, sunt subiunctiuae, ut tenus. sed haec nos et similia in his numerabimus, quae inaliis partibus orationis ad exprimendos animi affectus; aut metuentis, ut ei, aut optanaut laetantis, ut euax. sed haec apud Graecos aduerbiis adplicantur, quod ideo Latini non faciunt, quia huiusce modi uoces non statim subsequitur uerbum. licet autem pro interiectione etiam alias partes orationis sin
Abbreviated transcription (Latin):
fut uros esse significamus cuius rei exem¬
plasunhex IΝ accusatiuicosus itur in con¬
tiquã silucom. In ablatiui casus. stans celsa
inpuppi. Sub accusatiui casus. postesq sub ip¬
sos. nitunsur gradibus. Sub ablatiui casus
arma subaduersa posuit
turaliter psȩponcnur. ablatiuo tamen
plerumq iungunur ut gemina suꝑ arbore
quã quã multis int quinon putanꝰ ambigu¬
csprepositiones nisi ducos.in. & .goo. ceera
suꝑ & subter quũ locũ significan figura¬
.te coblatiuo iunglaextra quã forma. Sop
psepositio .cũ de significat hoc est mentio¬
nem deccliquo fieri. ablatiui casus ẽ tanũ
ut multa suꝑ priamo rogitans. super¬
dehastose Separate prepositiones
acunur. coniuntȩ casib: autloquellis : uim
sucm sepe commutan & gsa uesfiunt.
Piepositiones aut ipsȩ uerba corrum punt
pio anliqui psȩpositiones &icc̃ gen&iuo
casui coniungerans ut orurum tenus itẽ
post & anle & circum ut nsq: cesib in ue¬

Expanded text:
futuros esse significamus. cuius rei exemfuturos esse significamus. cuius rei exempla sunt haec: in accusatiui casus, «itur in antiquam siluam», in ablatiui casus, «stans celsa in puppi»; sub accusatiui casus, «postesque sub ipsos / nituntur gradibus»; sub ablatiui casus, «arma sub aduersa posuit turaliter praeponantur, et ablatiuo tamen plerumque iunguntur, ut «gemina super arbore quamquam multi sunt qui non putant ambiguas praepositiones nisi duas, in et sub; ceterum super et subter, cum locum significant, figurate ablatiuo iungi. extra quam formam super praepositio, cum de significat, hoc est mentionem de alut multa super Priamo rogitans Verde Priamo. separatae praepositiones acuuntur; coniunctae casibus aut loquellis uim suam saepe conmutant et graues fiunt. Praepositiones verba corrumpunt, ipio. antiqui praepositiones etiam genetiuo casui coniungebant, ut «crurum tenus». item post et ante et circum utriusque casus inue
Abbreviated transcription (Latin):
q: apud comicũ uado selte dicitur neq:
ad comicumsum usq: psaȩ positio plugmis
non uid&ur qui asine aliqua prepositione
proferri sut enon potest. unde & codiun¬
gitur utriq: casui ꝓqua litate prepositio¬
nis eius cui fuerit copulcta ut usq & usq: ab
Ablatiui casus psepositiones sun DeaBLΑTuo¬
Aheȩ a. ab. abs. cum corcm clam de¬
e ex. pro. pree pclcom sine absq: tenus
dicimus enim. adomo. ab homine absquo lib&
cum exercitu: coram testibus elm custo¬
dibus deforo eiure exprfetura pro
dientib: primore palam omnib: sine
labon absq: iniuric tenus pube. Sed
hex prepositio ꝓpter euphoniam subici¬
tur & facit pub&enus. Clam prepositio
casibus seruit ambobus. DECTRISQ:¬
Itrisq cacsus psepositiones sunt hee
IN. SUB. SUP. SUBTER. Quorum in
& sub. tunc accus atiuigasus sun. quum
cdlocum uelnos uel quos lib& ire isse itu¬
rosesse es sesignificamus. Tuno ablatiui
quũ uolnos uel quos lib& in loco esse. fuisse

Expanded text:
que apud amicum uado recte dicitur neque que apud amicum uado recte dicitur neque ad amicum sum. usque praepositio plurimis non uidetur, quia sine aliqua praepositioproferri non solet, unde adjungitur utrique casui, pro qualitate praepositionis ejus cui fuerit copulata, ut usque ad, et usque ab. Ablativi casus praepositiones sunt haec: a, ab, abs, cum, core, ex, pro, prae, palam, sine, absque, tenus. dicimus enim a domo, ab homine, abs quolibet, cum exercitu, coram testibus, clam custodibus, de foro, e iure, ex praefectura, pro clientibus, prae timore, palam omnibus, sine labore, absque iniuria, tenus pube. sed haec praepositio propter euphoniam subicitur et facit pube tenus. clam praepositio casibus seruit ambobus. utriusque casus praepositiones sunt hae: in, sub, super, subter. quarum in et sub tunc accusatiui casus sunt, cum ad locum uel nos uel quoslibet ire isse ituros esse significamus; tunc ablatiui, cum uel nos uel quoslibet in loco esse fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
consequanur plerumq: ꝓducunur ut in sulc¬
infula. consilium confessio. Psaȩpositioni
accidit casus.tanũ casus nãq inpie positi¬
onib: duosun accuscetiuus. & ablati uas
aliģ enĩ accusatiuo casui preponuntur¬
& aliȩ ablatiuo. aliȩutriurq casib: Accu¬
scotiui casus prepositiones sunt. heo
ad apud ane aduersum -cis citra
circum. circa. conra erga ex tra inter
intra. infre. iuxta ob pone .ꝑ. prope
seundum. post trcns ultra pr&er
Dicimus enim. codpcotrem. apud uillam
ane edes. cduersum inimicũ. cissenum.
citraforum. circum uicinos. circa tem plum
conra hostem erga ꝓpinquos. extrater¬
os. internaues. inra moenia ini
t&tum. iuxta macellum. ob auguriũ.
pone tribuna. ꝑ parieem ꝓpefeestra
s&cundum fores. post tergum trans
ripam. ubtrafines pra&er officium
Exhis ad & copud. cumunius casus sint
diuersomodo ponuntur. Dicimus eñ ad
comicum uado. apud amicũsum. Nam ne¬

Expanded text:
consequantur, plerumque producuntur, ut insulconsequantur, plerumque producuntur, ut insulinfula, consilium, confessio. praepositioni accidit casus tantum. casus namque in praepositionibus duo sunt, accusatiuus et ablatiuus. aliae enim accusatiuo casui praeponuntur, aliae ablatiuo, aliae utrique. accusatiui casus praepositiones sunt hae: ad, apud, ante, aduersum, cis, citra, circum, circa, contra, erga, extra, inter, intra, infra, iuxta, ob, pone, per, prope, secundum, post, trans, ultra, praeter, dicimus enim ad patrem, apud uillam, ante aedes, aduersum inimicos, cis Renum, citra forum, circum uicinos, circa templum, contra hostem, erga propinquos, extra terminos, inter naues, intra moenia, infra tectum, iuxta macellum, ob augurium, pone tribunal, per parietem, prope fenestram, secundum fores, post tergum, trans ripam, ultra fines, praeter officium, ex his ad et apud, cum unius casus sint, diuerso modo ponuntur. dicimus enim ad amicum uado, apud amicum sum. nam ne
Abbreviated transcription (Latin):
dem quippe ergo ideo itdem igitur. sci
Inam conposita ut namq de ordine
Ordo coniunstionũ in hocẽ quico autꝓpo¬
sitiue coniunstiones sunt ut ac ast at -nam sin aũ¬
o aut subiunstiuȩ ut que .ccũ. aut communes
ut & igitur. de desilas.¬
Sun &licõ distiones quȩ in certũ est ut sx coniuno¬
tiones an psepositiones. an cduerbi a nomi¬
sensu facile dinoscunlur. Na & coniuntio¬
nes ꝓaliis coniunctionib: positȩ inueniunsur
potestcote mutata DePRΕpoSTtIone.
sepositio est parsorationis quȩ praeposi
Nam ccut nomini pseponitur ut inuclidus.
ccutꝓnominiprdeponit᷑ ut preme aut subpo¬
nit᷑ ut mecũ t ecũ secum nob̵cũ uobcũ. Aut
uerbũ praȩcedit ut ꝑrefero aut aduerbiũ
ut expresse. aut pasticipiũ ut precedens
aut coniunstionẽ ut cobsq a ut seipsã ut cincũ¬
cisa. Pscepositiones a ut casib: seruiun aut¬
enim diduco distraho Necipio, secubo am¬
plastor. congsedior Separansur ut apud
positae fuennt ut ecs siactim .S. uel .p. lit tex

Expanded text:
dem, quippe, ergo, ideo, igitur, scilmplex, ut nam, conposita, ut namque. ordo coniunctionum in quo est? quia aut praepositiuae coniunctiones sunt, ut ac, ast, aut subiunctiuae, ut que, autem, aut communes, ut et, igitur. de prasunt etiam dictiones quas incertum est utrum coniunctiones an praepositiones an aduerbia nomisensu facile dinoscuntur. nam et coniunctiones pro aliis coniunctionibus positae inueniuntur potestate mutata. de praepositione epositio est pars orationis, quae, praepositNam aut nomini praeponitur, ut invalidus; pronomini praeponitur, ut prae me, uel subponitur, ut mecum tecum nobiscum uobiscum; aut uerbum praecedit, ut perfero, aut aduerbium, ut expresse, aut participium, ut praecedens, aut coniunctionem, ut absque, aut se ipsam, ut circumcirca. praepositiones aut casibus seruiuntenim, diduco, distraho, recipio, secubo, amplector, congredior. Separantur, ut apud,positae fuerint, ut eas statim s vel f litera
Abbreviated transcription (Latin):
quar atione. Na si fungitꝰ officio nominis
&l nom̃ naturalit erpꝯmũ est quid deb& eẽ
post illud quod piimum est. nisi illud quod fungi¬
erbum diotum est hacratione quoduerberato
Iuese motulinguȩfitsonus. Vnde ipsa parti¬
cula emergit. Sed & om̃ pastessic emergunt¬
Om̃ pastes similiterfiun motulingue &
uerberatione aeris. Ergohe pasticula
hoc nom̃ sibi ꝓprium adsumit quo frequent¬
us utimur inloquendo Nam ecelo que se
aliquid. & in uenies ipsã elocutionẽ. tria.
deforo. &ce. uolo ire uidere trico uerbast̃
forũ unũ nom̃ ẽ De una p̃positio est. Et con¬
iunltio est. Uides quõ colicos past es raro ponimꝰ
istam. fsequendius. inlanum ut &ic̃ sermo¬
ni nes nrihoc uocabulodiccnur. Verba fecit in
senatu uerba fecit aput populũ. Num quid

Expanded text:
ratione? nam si fungitur officio nominis, et nomen naturaliter primum est, quid debet esse post illud quod primum est, nisi illud quod fungierbum dictum est hac ratione, quod uerberato aëre motu linguae fit sonus, unde ipsa particula emergit. sed et omnes partes orationis similiter fiunt motu linguae et uerberatione aëris. ergo quare haec particula hoc nomen sibi proprium adsumpsit? quod ipsa frequentius utimur in loquendo. nam ecce loquere aliquid, et inuenies in ipsa elocutione tria ad forum, ecce uolo ire et uidere tria uerba sunt, forum unum nomen est, ad una praepositio est, et una coniunctio. uides quoniam alias partes raro ponimus, istam frequentius, in tantum ut etiam sermones nostri hoc uocabulo dicantur, uerba fecit apud senatum, uerba fecit apud populum. numquid
Abbreviated transcription (Latin):
quõ ꝑ hanepasem ret notas inuenimus
&cedidici Postet &c̃ suillã non uide com
& nomines columnã. Illa notitia uenit adani¬
mũ meũ. Ideo ergo diltũ est nom̃. quod notas
rest nris animis suggerat. Idẽ quod nob̵ esficit¬
positum est nom̃. Non enĩ potest. delittera
de uoce. nisi prius scics quidẽ hoc ipsũ. Id circo
quõ nomina prmigeniasun inseb: omnibus
hec prima deb& poni. Nemo enĩ potest primo¬
trabt ase de cliis pastib: idcirco prima pars ẽ¬
so nom̃ dictũ quod quasi fungctꝰ officio nomi¬
nis. Si quis dicat uirgilius scpsit. bu colicam.
nomen utitur. ipse scpsit georgicã ꝓnom̃
utitur. Potes enĩ dicese. Uirgilius scripsit

Expanded text:
per hanc partem res notas inuenimus.didici: postea etiam si illam non uideam et nomines mihi columnam, illa notitia uenit ad animum meum. ideo dictum est nomen, quod notas rerum nostris animis suggerit, id est quod efficitpositum est nomen. non enim potes tractare de littera, de uoce, nisi prius scias, quid est hoc ipsum. idcirco quoniam nomina primigenia sunt in rebus omnibus, haec prima debent poni. nemo enim potest tractare primo de aliis partibus. idcirco prima pars dictum est, quod quasi fungatur officio nominis. siqui dicat Vergilius scripsit bucolica, nomine utitur; ipse scripsit georgica, pronomine utitur. posses enim dicere Vergilius scripsit
Abbreviated transcription (Latin):
dcirco & donatus in de inchouit ab ipsis parti¬
b pente & callide excludit illac omnic. de
uoce delittera quȩ aut ꝓpria essent ali oꝵ
aut communi amultoyx Non lam̃ esr& ipsius
proprium. in chocetigitur ab osto pastib: orni¬

Expanded text:
Idcirco etiam Donatus inde inchoauit, ab ipsis partiIdcirco etiam Donatus inde inchoauit, ab ipsis partibus. Perite et callide exclusit illa omnia de uoce, de littera, quae aut propria essent aliorum aut communia multorum, non tamen esset ipsius proprium. Inchoat igitur ab octo partibus orat
Abbreviated transcription (Latin):
iđ acuirtute uni us cuiusq sei. Alu sepudico¬
uerun isttõ difinitionem & dixerun astẽ
dictã esse quod astis psaeceptis cunt ccon¬
cludat. &nihiluerius. Ncõ sex casus sunt
& omni anomina. ꝑistos .ui. cusus decurrun
quinq: sun modi & omne uerbũ ꝑipsos declinat
Ergo asta cotq distrilae difinitiones quȩdã
fccte sun ꝑ quas currunt. Aergo dicto
est. abeo quod costis praeceptis multa teneat:
sehoc dicuns quia ab ipsc paste trastat us ẽ
Et quo pꝯimũ debemꝑ scire hoc ipsũ quod dicimꝰ
&s posteco quidsit ans dicere sed hoc ex suꝑ¬
fluo est. ars enĩ potest dici. & tonsoris. M la¬
narii. Multi & auoce inchocns ecratio¬
ne quo littese de uoces un natȩ. Et non pos¬
sumus ꝑuenire adseunda nisi dixeris pri¬
mẽ pacstem. nechoouenus. multiabipsis
littens inchoan ne hoc uerũ est Sed qui inchoat
astem deb& inchocre ab .uIII. pastib: orationis
te ꝯs traltase omniũ est. Ncõ & orator quent
aũ orationis trastare hoc grãmatici est:

Expanded text:
uniuscuiusque rei. Alii refutauerunt istam definitionem et dixerunt artem dictam esse quod artis praeceptis cuncta concludat. Et nihil uerius: nam sex casus sunt, et omnia nomina per istos sex casus decurrunt; quinque sunt modi, et omne uerbum per ipsos declinatur. Ergo artae et destrictae definitiones quaedam factae sunt, per quas currunt. Ars ergo dicta est ab eo quod artis praeceptis multa teneat. e hoc dicunt? Quia ab ipsa parte tractatus est, et quoniam primum debemus scire hoc ipsum quod discimus, et postea quid sit ipsa res discere. Sed hoc ex superfluo est: ars enim potest dici et tonsoris et lanarii. Multi et a uoce inchoant ea ratione, quoniam litterae de uoce sunt natae, et non possumus peruenire ad secundam, nisi dixeris primam partem: nec hoc uerum est. Multi ab ipsis litteris inchoant: nec hoc uerum est. Sed qui inchoat artem debet inchoare ab octo partibus orationis.teris tractare omnium est: nam et orator quaerit autem orationis tractare, hoc grammatici est.
Abbreviated transcription (Latin):
latissimũ penitus & diligener. Primã ergo
pacstẽ scimi scrpt ã esse in stitutorie ut insti¬
tuer& in fanles adastem non plene non ꝑfo¬
te scripsithanopastem. Aluenĩ scripserun
tem sed illos cliosñ potes intelles
hinc sũpseris principiũ. Nã ecce scripsit : ꝓb
bene & plone sed ꝑmultũ crcuitũ ⁊ amuer¬
bosũ quã suꝑ fluũ nus quã inuenitur. Scripsit
eic̃cesar astembone quidẽ sed sque lidas
regulas posuit anliquas quȩ hodie ñ suntinu su
plenq qui astem scribun adifinitione ipsi¬
uscostis inchoans &querun. quid est an
& ita difiniun. ans estunius cuiusq sei sci¬
enlco Queritur a &himologia ipsius astis
Multi dicun artem diotcmesse. ACO
dicitur aputgrecos scienliare ixomniũ sic

Expanded text:
tus et diligenter. Primam ergo partem scimus scriptam esse institutorie, id est ut instrueret infantes ad artem: non plene, non perfecte scripsit hanc partem. Alii autem scripserunt artem, sed illos alios non potes intellegere, nisi hinc sumpseris principium. Nam ecce scripsit Probus bene et plene, sed per multum circuitum tam uerbosus quam superfluus nonnusquam inuenitur. Scripsit etiam Caesar artem bene quidem, sed squalidas regulas posuit antiquas, quae hodie non sunt in usu. Plerique qui artem scribunt a definitione ipsius artis inchoant et quaerunt: «quid est ars?», et ita definiunt: «ars est uniuscuiusque rei scientia». Quaeritur etymologia ipsius artis. Multi dicunt artem dictam esse ἀπὸ dicitur apud Graecos scientia rerum omni
Abbreviated transcription (Latin):
Pote stas coniunetionũ. in quinq species
diuidit. Sunleĩ cõpulatiue. disiunctiuȩ
expl&iue. ccuscles Ration ales Copula¬
Disiunotiue aut ue uel ne ne neq:. Ex¬
pleciue quidem equidem saltim uidelic&¬

Expanded text:
potestas coniunctionum in quinque species diuiditur. sunt enim copulatiuae disiunctiuae expletiuae causales rationales; copuladisiunctiuae aut ue uel ne nec neque, expletiuae quidem equidem quoque
Abbreviated transcription (Latin):
onatus soripsit astem duplicẽ iđ uiii
pastes orationis primo scripsit. & es dẽ
pastem astis qua habe scripsit adpueros
ut possint infanuli scre quem admodũ err&
ars ut plerumq: in fanes memoriã sequant
infanles debenscise non solũ imellere sedei¬
am sespondere secđ inellat ũ. hoc in iudicio
infanulorum erct. Orgo dedit eis psece

Expanded text:
onatus scripsit artem duplicem, id est octo partes orationis primo scripsit, et easdempartem artis quam habet scripsit ad pueros, ut possint infantuli scire quemadmodum esset ars, ut plerumque infantes infantes debent non solum intellegere, sed etiam respondere secundum infantulorum erat. Ergo dedit eis praece
Abbreviated transcription (Latin):
ben. inloco. & codlocum imloco ut intus
foris. ad locum uttiro foras. Dicimus
enĩ intussum forissum. inro eo foraseo
adiciun qui dã deloco quod sic dicitur t com¬
quac̃ in loco ut eceo. foris uenio. Adiciun
quidam &icõ ꝑlocum ut hacc illao. Heus
& heu. ineriationes muliti ad uerbi a¬
on pcrctio accidit aduerbio quia hic
quoq: conparationis gradus sunt tes
positiuus. conpratiuus. Suꝑ lctiuus positi¬
uus. ut docte. Conparatiuus. ut doctius. Su ꝑo¬
tiuus. ut doctissime Et quõ aduerbi a quo
his adagendã significationẽ procomparan¬
uo. & suꝑlatiuo magis & maxime coniung
gule A conpartiuo ut melius. meliusculo
longius longiuscule A suplatiuo uelrulla
exempla uelrarcsun. DEFIEURA¬
sigure caduerbiorũ duȩ sun aut enin
sim plicicsun ad uerbic. ut doote. pruden¬
tes. &ut composita. ut indocte in prudo¬
ter Conponuntur &iam cduerbi co. mu¬
Cunmul tȩ dictiones dubiȩ interadu¬

Expanded text:
bent, in loco et ad locum: in loco, ut intus, bent, in loco et ad locum: in loco, ut intus, foris; ad locum, ut intro, foras. dicimus enim intus sum, foris sum, intro eo, foras eo. adiciunt quidam de loco, quod sic dicitur quasi in loco, ut intus exeo, foris uenio. adiciunt quidam etiam per locum, ut hac, illac. heus et heu interiectiones multi non aduerbiaonparatio accidit aduerbio, quia hic quoque conparationis gradus sunt tres, positiuus, conparatiuus, superlatiuus: positiuus, ut docte, conparatiuus, ut doctius, superlatiuus, ut doctissime. et quoniam aduerbia quoquhis ad augendam significationem pro conparatiuo et superlatiuo magis et maxime coniunggule; a conparatiuo, ut melius meliuscule, longius longiuscule. a superlatiuo uel nulla exempla uel rara sunt: omniFigurae adverbiorum duae sunt: aut enim simplicia sunt adverbia, ut docte, prudenter, aut composita, ut indocte, imprudenter. Componuntur etiam adverbia momultae dictiones dubiae inter adv
Abbreviated transcription (Latin):
ro nondure sed durites: aduerbio accidt̃
trico. Significatio. conparatio figura. DeSΙqF¬
ignificatio aduerbiorum in hoc secernitur
quicsun aduerbi aloci. uthio. Temporis.
uthodie nuꝑ. Numeri ut semel bis. Negan¬
di ut non. Ad firmandi. ut &icr qui đm.
demonstrandi. uten .ecce. Optandi ut
ut in c̃. Hortandi ut eia. Ordinis. ut de inde:
Interro gandi. ut quur quare quac̃ obrem
Similitudinis ut quasi .ceu. Qualit cotis
ut docite pulchre. Quanit atis ut multũ
pccrum. Dubitandi ut forsitar. fortasse
Psoncliao ut mecum it ecum secũ nobcũ
uobcum Vo candi. ut heus. Respondendi
ut heu. Sepcrandi ut seorsum. Iurcndi
ut edipole castor ercale medius. fidius
Elegendi ut potius immo. Congregandi
ut simul. un a. Prohibendi utne. Euen¬
ctus. ut forte fortuitu. Conparandi ut
magis uelatam. Sunite aduerbi ao. in¬
finitco. ut ubi. quaendo. Sun finitao ut
hic modo. Ad uerbi cloci ducosspecies ha¬

Expanded text:
ro non dure, sed duriter. aduerbio accidunt ro non dure, sed duriter. aduerbio accidunt tria, significatio, conparatio, figura. significatio aduerbiorum in hoc cernitur, quia sunt aduerbia loci, ut hic; temporis, ut hodie, nuper; numeri, ut semel, bis; negandi, ut non; adfirmandi, ut etiam, quidni; demonstrandi, ut en, ecce; optandi, ut utinam; hortandi, ut eia; ordinis, ut deinde; interrogandi, ut cur, quare, quamobrem; similitudinis, ut quasi, ceu; qualitatis, ut docte, pulchre; quantitatis, ut multum, parum; dubitandi, ut forsitan, fortasse; personalia, ut mecum, tecum, secum, nobiscum, uobiscum; uocandi, ut heus; respondendi, ut heu; separandi, ut seorsum; iurandi, ut edepol, ecastor, hercle, medius fidius; eligendi, ut potius, immo; congregandi, ut simul, una; prohibendi, ut ne; euentus, ut forte, fortuitu; conparandi, ut magis uel tam. sunt item aduerbia infinita, ut ubi, quando; sunt finita, ut hic, modo. aduerbia loci duas species ha
Abbreviated transcription (Latin):
ut fcolso autin .o. coreptũ ut modo aut in
u. ut noctu autin. Lut semel. autin .m ut
sthetim paulaotim autir .R. ut breuiter
aut in .s. ut funditus. Ad uerbia quȩ in .e
exeun ꝓduci deben pr&e illa que ccut
non comparansur utrite aut conpcrationis
segulam non seruant ut bene male dici¬
mꝰ enĩ bene melius optime male peius
pessime dut ea que a nomine uerbo hon ue¬
niun ut inpune sepe. C&erum faccile & dis¬
ficile quȩ ut aduerbi aponunur nomina po¬
tius esse dicnda sun ꝓ ad uerbis posita ut
dum sesonat: Ergo aduerbia que in e. pro¬
dustum ex eun abeo nomine ueniurt quo
dactiuo casu .O. littera t erminactur ut huio
docto docte & huic sedulo sedule quȩ
in .R. ex eunꝰ cbeo nomine ueniun quodoo¬
ctiuo cacsu .i. lit̃ terminatur ut huic agili.
agiliter. Conra quamyegulã mulita se¬
pius usurpauit aultorittos. Nam quedam
ut diximus & indicatiuocasu in .o. ꝑ manent
lo qued cmmultt conra faciun ut huic du¬

Expanded text:
ut falso; aut in o correptam, ut modo; aut in ut falso; aut in o correptam, ut modo; aut in u, ut noctu; aut in l, ut semel; aut in m, ut strictim; aut in r, ut breuiter; aut in s, ut funditus. aduerbia, quae in e exeunt, produci debent praeter illa, quae aut non conparantur, ut rite, aut conparationis regulam non seruant, ut bene, male faciunt enim bene melius optime, male peius pessime, aut ea, quae a nomine uerboue non ueniunt, ut inpune, saepe. ceterum facile et difficile, quae ut aduerbia ponuntur, nomina potius esse dicenda sunt pro aduerbiis posita, ut00 , horrendum resonat. ergo aduerbia, quae in e productam exeunt, ab eo nomine ueniunt, quod datiuo casu o littera terminatur, ut huic docto docte {et huic sedulo sedule}. quae in r exeunt, ab eo nomine ueniunt, quod datiuo casu i littera terminatur, ut huic agili agiliter. contra quam regulam multa saepius usurpauit auctoritas. nam quaedam, ut diximus, et in datiuo casu permanent lo; quaedam contra faciunt, ut huic du
Abbreviated transcription (Latin):
tur Item q sine .u. preferrio littera ñ potest
Sun uerba de fetiua alia.Dedepectiuis
ꝑmodos ut cedo. alia ꝑformas. ut feccesso
alico ꝑ coniu gationes. ut adsum alia ꝑge
nerco ut gaudeo. alia ꝑnumeros. ut faxo
alico ꝑfigurtos. ut inpleo. alia ꝑtempora
inꝑsonclico cum ꝑ om̃ modos declinari
possinꝰ inueniuntur quȩda def&tiua
ut lique miser& DEADUERBIO
Pduerbiũ est parsorctionis quȩ ccdiet a
uerbo significationẽ eius explanat
atq: impl& utic̃ facciã uelñ faccico.
Ad uerbi a a ut asenascuntur. ut hen
hodte nuper a ut cobaliis partib: orcetio¬
nis ueniun: a nomine appellatiuo. ut doctus
doste. Aꝓprio utitullius tulliane
A uocabulo ut ostium osticctim. aꝓ nomine
ut mecotim tucctim a uerbo ut cursim strio¬
.tim. a nomine & uerbo ut pede temptim
a pasticipio ut indulgens indulgenla Ano¬
mine ueniensia aut in .a exeunt ut unc aut
in .e. ꝓductum ut docte. aut in .e. correptum
ut rite aut in .i. ut uesperi aut in .o. ꝓdustu

Expanded text:
tur; item q sine u praeferri o litterae non potest. sunt uerba defectiua alia per modos, ut cedo, alia per formas, ut facesso, alia per coniugationes, ut adsum, alia per genera, ut gaudeo, alia per numeros ut faxo, alia per figuras, ut inpleo, alia per tempora, nalia cum per omnes modos declinari possunt, inueniuntur quaedam defectiua, ut liquet, miseret. de aduerbio aduerbium est pars orationis, quae adiecta uerbo significationem eius explanat atque inplet, ut iam faciam uel non faciam. aduerbia aut a se nascuntur, ut heri, hodie, nuper, aut ab aliis partibus orationis ueniunt: a nomine appellatiuo, ut doctus docte; a proprio, ut Tullius Tulliane; a uocabulo, ut ostium ostiatim; a pronomine, ut meatim, tuatim; a uerbo, ut cursim, strictim; a nomine a participio, ut indulgens indulgenter. a nomine uenientia aut in a exeunt, ut una; aut in e productam, ut docte; aut in e correptam, ut rite; aut in i, ut uesperi; aut in o productam,
Abbreviated transcription (Latin):
cipium ut ꝓfeto. int̃aduerbiũ & coniunetione
ut quando inteaduerbiũ & prepositionem
ut ꝓpter. interaduerbiũ  & inseriatio¬
nẽ ut heu. Horum quȩdã accensu discer¬
nimus. quȩ d c̃sensu. Sunt aduerbico loci
quȩ in prudenes putant nomina in loco
utromesum. deloco utroma uenio

Expanded text:
cipium, ut profecto; inter aduerbium et coniunctionem, ut quando; inter aduerbium et praepositionem, ut propter; inter aduerbium et interiectionem, ut heu. horum quaedam accentu discernimus, quaedam sensu. sunt aduerbia loci, quae inprudentes putant nomina: in loco, ut Romae sum; de loco, ut Roma uenio
Abbreviated transcription (Latin):
ueniun. et qui ao tempus non habent nomi¬
na magis quac̃ participico iudicanur ut fu¬
ribundus: moibundus. Sunmulta parti¬
cipic eadem & nomina ut passus. uisus. cul¬
tus. quȩ t am̃ & incasib: discsepan &d&ẽ
Sun ꝓcorticipia de fectiua quȩ ꝑ omniatẽ¬
pora ire non possune ut ẽcoeptus. urguendus
Sun participia quȩ accepta conparatione
fiun nomina ut acceptior incensior Aduer
ac ceptus. incensus
sedhos plurimalastionis seuincit aultonts
Soniunctio est

Expanded text:
ueniunt, et, quia tempus non habent, nomiueniunt, et, quia tempus non habent, nomina magis quam participia iudicantur, ut furibundus, moribundus. sunt multa participia eadem et nomina, ut passus, uisus, cultus, quae tamen et in casibus discrepant et de sunt participia defectiua, quae per omnia tempora ire non possunt, ut coeptus, urguendus. sunt participia, quae accepta conparatione incensus, acceptior incensior. adueracceptus, incensus,sed hos plurimae lectionis revincit auctoritas. Conjunctio est
Abbreviated transcription (Latin):
repperitur. Interdũ nondefestiuo uerbo
Pasticipia defeltiua sunl. abeo quodest
tempus non haben ab in ꝑsonali uerbo
participianisi usurpat a ñueniun. Denũmo
Numerus panticipiis accidit uterq singu¬
laris ut hic legens .pł ut hi legenes defio
Ligura item pcrticipiorũ. duplex est
aut enim simpliciasun participia. ut
scribens. Aut conposita. ut doscribens. com¬
Cun nominaspeciem participiorũ haben¬
ctico. ut tunicatus. galectus. quȩ qui co
a uerbo non ueniun ñ sun participiis cd¬
plicanda. ex quibus sum &ic̃ illa quȩ cum
pccrti cipico uide consur. uerborũtam̃ signi¬
fica dio ne priuctasunt. ut pransus. cena¬
tus. placita nupta trium phata Negnata
Ncom prandeor cenor placeor nubor tri¬
um phor segnor non dr̃ Sunitem clico
participia quȩ accepta prepositione &
cuerbis &aparticipiis seceden ut nocens
innocens. Nam noceo dr̃ in noceo non dr̃
Sunsue lut participia defetiuco que a uerbo

Expanded text:
reperitur; interdum a non defectiuo uerbo reperitur; interdum a non defectiuo uerbo participia defectiua sunt, ut ab eo quod est tempus non habet. ab inpersonali uerbo participia nisi usurpata non ueniunt. numerus participiis accidit uterque: singularis, ut hic legens, pluralis, ut hi legentes. figura item participiorum duplex est. aut enim simplicia sunt participia, ut scribens, aut conposita, ut describens. consunt nomina speciem participiorum habentia, ut tunicatus, galeatus, quae, quia a uerbo non ueniunt, non sunt participiis adplicanda. ex quibus sunt etiam illa, quae, cum participia uideantur, uerborum tamen significatione priuata sunt, ut pransus, cenatus, placita, nupta, triumphata, regnata: nam prandeor, cenor, placeor, nubor, triumphor, regnor non dicitur. sunt item alia participia, quae accepta praepositione et a uerbis et a participiis recedunt, ut nocens innocens: nam noceo dicitur, innoceo non dicitur. sunt ueluti participia, quae a uerbo
Abbreviated transcription (Latin):
nib: ue adicisolent quia de significatione
nominis ñrecedun ut decfrica uenio ad
sicilic̃ꝑgo. in it aliasum. Prȩpositio sepc¬
raotim aduerbiis non adplicabitur quac̃¬
uis legerimus desursum desubito &ex
inde & cbsq: & dehino sedhe t ãquec̃ una
pacstem capicet nominis. partemsuer¬
bi. Recepit enĩ anomine genera & casus
a uerbo tempora &significationes
sunit communis.
cesus totidem sunꝰ participiorum quot¬
& nominum. Namꝑ om casus &iam par¬
Temporao participiis. accidunt trico. pre¬
sens pr&eritum & futurum ut luotans
neribus uerborum &cformis sumunt᷑
Veniun enĩ participia abactiuo duo.
presenis temporis & futuri ut legens
ponenui .iiĩ. presentis p̃terti & futuri ut luc¬
tcns lult atus luctaturus. Acom muni iIII
p̃sentis preeriti. & duo futurosx ut crimi¬
nans. criminatus. criminatur us. crimi
Defastiua interdum alicuius sunttempo¬
ris. ut soleo solens solitus. interdũ nullius
ab eo quodest memini. nullũ participium

Expanded text:
nibusue adici solet, quia de significatione nominis non recedunt, ut de Africa uenio, ad Siciliam pergo, in Italia sum. praepositio separatim aduerbiis non adplicabitur, quamuis legerimus de repente, de sursum, de subito et ex inde et ab usque et de hinc. sed haec tamquam unam partem capiat nominis partemque uerbi. recipit enim a nomine genera et casus, a uerbo tempora et significatsunt communis. casus totidem sunt participiorum, quot et nominum: nam per omnes casus etiam parempora participiis accidunt tria, praesens praeteritum futurum, ut luctans neribus uerborum sumuntur. ueniunt enim participia a uerbo actiuo duo, praesentis temporis et futuri, ut legensponenti tria, praesentis praeteriti et futuri, ut luctans luctatus luctaturus; a communi quattuor, praesentis praeteriti et duo futura, ut criminans criminatus criminaturus criminantiua interdum alicuius sunt temporis, ut soleo solens solitus, interdum nullius, ut ab eo quod est memini nullum participium
Abbreviated transcription (Latin):
cone .o. h cben Sicũ uocalẽ ane .o litterã
non habebuns eceptis ÷ & ic & q. c&ercs
om̃ latincs secipiunt consonanes. ut sed eo
lconi o. in ru .o. libo. uoco ucdo Lego
tracho in pello amo cano scalpo curro
lcsso p&o texo his acciduns ÷ & .u. proc̃¬
soncnuib: ut aio. adiuuo. Ncm trium pho

Expanded text:
ante o habent. si autem uocalem ante o litteram ante o habent. si autem uocalem ante o litteram non habebunt, exceptis f et k et q ceteras omnes Latinas recipient consonantes, ut sedeo, lanio, inruo, libo, uoco, uado, lego, traho, inpello, amo, cano, scalpo, curro, lasso, peto, texo. his accedunt i et u pro consonantibus, ut aio, adiuuo: nam triumpho
Abbreviated transcription (Latin):
ranumerauimus. presens ps&egrũ io ꝑs¬
Psonȩ uerbis accidun tres prima secun¬
Idao t ertia. prima est que dic̃ lego Secun¬
dco est cuidicitur. legis tertico est dequo
dicitꝰ legit. Ettprima ꝑsona ñeg& casu
sed coͦmittit plerumq nominatiuũ. ut
uerberor innocens liberseruio. Secunda
ꝑ sona t rahit casũuocãuit ut uerbercris
innocens. liberseruis. Tertia trahit casu¬
nom. ut uerberatꝰin nocens liberseruit¬
Sunl elic̃ uerba in ꝑsonalia quȩ intur exeun¬
& casui seruiun ablatiuo ut geritur ame
ate abillo. quȩ in .it. ex euncasui seruiunt
dectiuo. ut corngit mihi tibi. illi. Quȩ uõ
in.& ex eun eco mododatiuo. modo a cc̃uo
cccsui seruiun dectũo ut lib&mihi tibi. illi
Suns uerba psmereco quorũ cliagen eiui
cccsus formulã serui cni. ut misereor re
miniscoralicadactiui ut mccledico: suadeo
alico accus cotiui. ut accuso. inuoco alico ablo¬
tiui. ut aobscedo a uertẽor alia septimica¬
mnico uerba modiindicatiui tempons

Expanded text:
ra numeramus, praesens, praeterie uerbis accidunt tres, prima, secunda, tertia. prima est, quae dicit lego; secunda, cui dicitur legis; tertia, de qua dicitur legit. et prima persona non eget casu, sed admittit plerumque nominatiuum, ut uerberor innocens, liber seruio; secunda persona trahit casum uocatiuum, ut uerberaris innocens, liber seruis; tertia trahit nominatiuum, ut uerberatur innocens, liber seruit. etiam uerba inpersonalia, quae in tur exeunt, casui seruiunt ablatiuo, ut geritur a me a te ab illo. quae in it exeunt, casui seruiunt datiuo, ut contingit mihi tibi illi. quae uero in et exeunt, ea modo datiuo, modo accusatiuo casui seruiunt: datiuo, ut libet mihi tibi illi; sunt uerba praeterea, quorum alia genetiui casus formulam seruant, ut misereor, miniscor; alia datiui, ut maledico, suadeo; alia accusatiui, ut accuso, inuoco; alia ablatiui, ut abscedo, auertor; alia septimi camnia uerba modi indicatiui temporis
Abbreviated transcription (Latin):
acsignifica tione uerbi accipiun. cuiusuer¬
ba. autin. tu. ex euns aut in .rt. aut in. et
sed que intur. ex euni &in it hec abindica¬
tiuo oriunur ut lego. legitur contingo
conlingit. Quȩ in & ex eunꝰ ducs formas
habens alico enim abindicatiuo ueniunt
utmisereor miser&. alia aseoriunur utsaco
ualitas uerborum &iã informisẽ con

Expanded text:
ac significatione uerbi accipiunt, cuius uerac significatione uerbi accipiunt, cuius uerba aut in tur exeunt aut in it aut in et. sed quae in tur et in it exeunt, haec ab indicatiuo oriuntur, ut lego legitur, contingo contingit. quae in et exeunt, duas formas habent: alia enim ab indicatiuo ueniunt, ut misereor miseret; alia a se oriuntur, ut ualitas uerborum
Abbreviated transcription (Latin):
plen ut quis iste ipse ille Ast iculi uõ cum
ꝓnominibus aut nominib: aut participus
adiungunur ut hic huius. huic. hunc o ab
hoc. &p̃ł hii horum his hos .o. abhis hec ea¬
dem ꝓnomina & ꝓasti culis & ꝓdem on st ratio¬
ne ponłtur neuter uter omnis ater
alius ullus. ambo uterq:. Sunt qui nomina¬
Sunl qui ꝓ nomina ecistimans id eo quodasticu¬
los in d&clinatione non indigens Deuereo¬
erbum est parsorationis cum tempo
se & ꝑsona sinecasu. aut agese aut
pati aut neuitrum significans. Verbo
accidun sepitem qucclitas. coniugatio
genus. numerus. figura tempus ꝑsona
inmodis & inforinis. Modiaũ surit
ut multi existiman septem. Indicatiuus
qui & ꝓnunli ctiuus dicitur ut lego impe¬
rctiuus ut lege ꝓmissiuus ut legcm
Sedhuncnos modum non accipimus. Optao¬
tiuus ut in c̃ legerem. coniuntiuus. cum
legam. infinitus legese. In ꝑsonclis lo
& merito. hunc quidammodum ꝓgene re

Expanded text:
plent, ut quis, iste, ille; articuli uero cum plent, ut quis, iste, ille; articuli uero cum pronominibus aut nominibus aut participiis iunguntur, ut hic huius huic hunc o ab hoc, et pluraliter hi horum his hos o ab his. haec eadem pronomina et pro articulis et pro demonstratione ponuntur. neuter, uter, unus, omnis, alter, alius, ullus, ambo, uterqsunt qui pronomina existimant; ideo quod articuli in declinatione non indigent. Verbum est pars orationis, cum tempore et persona, sine casu, aut agere aliquid, aut pati, aut neutrum significans. Verbo accidunt septem: qualitas, conjugatio, genus, numerus, figura, tempus, persona. modis et in formis est. Modi autem, ut multi existimant, septem: indicativus, qui est pronuntiativus, ut lego. Imperativus, ut lege. Promissivus, ut legam; sed nos hunc modum non accipimus. Optativus, ut utinam legerem. Conjunctivus, ut cum legam. Infinitivus, ut legere. Impersonalis, ut  legitur. hunc quidam modum pro genere
Abbreviated transcription (Latin):
ut hic cosseptũ ꝓ nom̃ est ꝓ dustũ aduerbiũ loci.
ꝑsone finitis ꝓnominib: accidun etses pꝯma
ut ego. S&cunda ut tu. Tertia ut ille
Sed ꝑsona prima. & secundd generis sunt
omnis. Et ꝑ sona prima in hoo ꝓnomine cũ est na¬
men singularis non hab& uocatiuũ casum
pluralis hab&. Casus item ꝓnominũ sex sunt¬
nominatiuus hic gen&iuus huius. datiuus. huic
accuscetiuus hunc. uocatiuus .o. ablatiuus hoo
Sun ꝓnomina que ñ ꝑ om̃ casus declinantur.
ut &cum &cam ellũ ellã cuius cuia cuiũ
cuicotes. nostrates. Sun &ic̃ sine nominatiuo
& uocatiuo. ut sui sibi se ase. Haec &icom
numerisun communis sunitem sine uocati¬
uo. ut ego mei mihi me ame Nullũ aũꝓno¬
men secepit conparationem quã uis & quali¬
tatem signific& & quanitatem. Int̃ꝓnomi¬
ne & asticulos hoc inter est quod ꝓnomina ea
putanur quecũ sola s inuicem nominis com¬

Expanded text:
ut hic correptum pronomen est, productum aduerbium loci. ut hic correptum pronomen est, productum aduerbium loci. personae finitis pronominibus accidunt tres, prima, ut ego, secunda, ut tu, tertia, ut ille. sed persona prima et secunda generis sunt omnis; et persona prima in hoc pronomine, cum est numeri singularis, non habet uocatiuum casum, pluralis habet. casus item pronominum sex suntnominatiuus hic, genetiuus huius, datiuus huic, accusatiuus hunc, uocatiuus o, ablatiuus ab hoc. sunt pronomina quae non per omnes casus declinantur, ut eccum eccam, ellum ellam, cuius cuia cuium, cuiatis nostratis. sunt etiam sine nominatiuo et uocatiuo, ut sui sibi se a se: haec etiam numeri sunt communis. sunt item sine uocatiuo, ut ego mei uel mis mihi me a me. nullum autem pronomen recipit conparationem, quamuis et qualitatem significet et quantitatem. inter pronomina et articulos hoc interest, quod pronomina ea putantur, quae, cum sola sint, uicem nominis con