comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ficeret potus Ita ut in illo uase.
quod uirsc̃s signauerat liquor ui¬
ninon quidem augerctur sed potius
nasci crederetur:
locaoratiomum cirtuir&. Ueniens
ni. Uidit quendam dodum carru¬
cauehente querolis seuocibus in¬
clamare. Adque maccedens cũ
ucl de misertus ei uelit manus in¬
ponere humilitatis pnstinerecorda¬
tus protinus seabeo subtraxit alten
potius quam sibi fauoris gloriam
uolens tribuere, Praccepit tamon
ministris ut auferentes aegrum a
dirruca in ecdesiam deportarent
aciuxta cancellos praefati sc̃ĩ proice
uit Monuitque dd̾dum in reuoca¬
biliter infide persistere. usque quo
eum dñs sanari iuberet. Nec mora
posthaec coepit dodus uocifera¬
re totoque corpore contremesce¬
re, Cumque omnes procul ad¬
stantes ad expectaculum contur¬
rerent confestimclorlus resolutis
neruorum uinculis libera paui¬
mento surrexit &ita in colomes.
abecclesia processit.: Euerat enĩ
annis nouem claudications in¬
pedimento astrictus., Tunc ele¬

Expanded text:
fecerit potus, ita ut in illo vase fecerit potus, ita ut in illo vase quod vir sanctus signaverat, liquor vini non quidem augeretur, sed potius nasci crederetur. loca orationum circuiret, veniens ris vidit quemdam claudum carruca vectum, querulis se vocibus inclamare: ad quem accedens cum valde misertus ei vellet manus imponere, humilitatis pristinae recordatus, protinus se ab eo subtraxit, alteri potius quam sibi favoris gloriam volens tribuere: praecepit tamen ministris ut auferentes aegrum a carruca in ecclesiam deportarent, ac juxta cancellos praefati sancti Germanvit, monuitque claudum irrevocabiliter in fide persistere usquequo eum Dominus sanari juberet: nec mora, post haec coepit claudus vociferari, totoque corpore contremiscere; cumque omnes procul astantes ad spectaculum concurrerent, confestim claudus resolutis nervorum vinculis liber a pavimento surrexit, et ita incolumis ab ecclesia processit: fuerat enim annis novem claudicationis impedimento astrictus. Tunc Eli
Abbreviated transcription (Latin):
obuiam pauperum turbam sua iam
opinione collectã: Quibus elemo¬
sinam sicut solebat datam uoluit
insupersitim fatigatis laborem tem¬
perare itineris. Coepitergo quęre¬
re inministris quis haberet potum
subsellis. Cumque singuli sicut erat
minime sehabere dicerent: unustan¬
dem repentur qui paruum cumuino
uasculum sehabere profitetur.
Quod protinus oblatum uir sc̃s bene¬
docit. &ut pauperibus mysceret
ilico imperauit Sed quid erat
tamexiguamensura. Idest quasi
tria cotila intanta pauperum tur¬
ba ⁊ Cumergo pincerna pauxillũ
mitteret inscyffum ut pute cum
nec mediis posset sufficere merum.
mox increpitus abelegio uasculũ
mrscere iussus estplenum. Cui
cum puer exiguitatem flasconis
obtenderet. Statim ille signum
crucis obponens. eia inquit eia mis¬
ce craterã plenã quam larga &
magna dñi est dementia. Sic
ergo factum est utexeadem quan¬
titate &uniuersi largissimos hau¬
serint maeros & exiguitas non de¬

Expanded text:
obviam pauperum turbam sua jam obviam pauperum turbam sua jam opinione collectam, quibus eleemosyna sicut solebat data, voluit insuper siti fatigatis laborem temperare itineris. Coepit ergo quaerere in ministris quis haberet potum sub sellis, cumque singuli, sicut erat, maxime  F. minime se habere dicerent, unus tandem reperitur qui parvum cum vino vasculum se habere profitetur; quod protinus allatum vir sanctus benedixit, et ut pauperibus misceret illico imperavit: sed quid erat tam exigua mensura, id est, quasi tria cotyla, inter tantam pauperum turbam? Cum ergo pincerna pauxillum mitteret in scyphum, ut pote cum nec mediis posset sufficere merum, mox increpatus ab Eligio vasculum miscere jussus est plenum, cui cum puer exiguitatem flasconis obtenderet, statim ille signum crucis opponens: Eia, inquit, eia, misce crateram plenam: quoniam larga et magna Domini est clementia. Sic ergo factum est, ut ex eadem quantitate et universi largissimum hauserint merum, et exiguitas non de
Abbreviated transcription (Latin):
nexibus artuum resolutis eleuatus
eger stetit.: Et mox consolidati
sunt pedeseius & membra & sa¬
natus est exipsa hora: Cui com¬
minans & contestans prȩcepit e¬
legius ut sinollet rursus talia pati
nullum alium sanitatis uerbum
praetercunte elegio copiosa pau¬
perum turba eminus consede¬
r& accedens illeadeos singulisq
propinquans ut solebat scĩs digi¬
tis elemosinam singulis inclau¬
debat pugis.: Cumque ad u¬
num uentum esset qui contrac¬
tam aridam que habebat ma¬
num ipsam nonualens exten¬
dere alteramtendebat ad mu¬
nera. Non hanc inquit elegius
sed alteram prebe quantotius.
Quam cum arefactam ostensurus
Dum que ulno palparet accubito
Sicque oleo allato peruncto con¬
festim solida sanaque est facta
sicut erat & altera. Sed cum
haec uidentes elegii ad scribe¬
rent fauori. Ille gratia humi.¬
litatis contentus caute satis
temptat eadem obtollere dicens.
Ego putaui ideo illum fingere uta
re
dam in proximo carperet habuit

Expanded text:
nexibus artuum resolutis elevatus nexibus artuum resolutis elevatus aeger stetit, et mox consolidati sunt pedes ejus et membra, et sanatus est ex ipsa hora; cui comminans et contestans praecepit Eligius, ut si nollet rursus talia pati, nullum aliud sanitatis verbum praetereunte Eligio copiosa pauperum turba eminus consideret, accedens ille ad eos, singulisque propinquans ut solebat, sanctis digitis eleemosynam singulis includebat in pugnis; cumque ad unum ventum esset qui contractam aridamque habebat manum, ipsam non valens extendere, alteram tendebat ad munera: Non hanc, inquit Eligius, sed alteram praebe quantocius: quam cum arefactam ostensurus dumque ulnam palparet a cubito, sicque oleo allato peruncta, confestim solida sanaque est facta sicut erat et altera; sed cum haec videntes Eligii ascriberent favori, ille gratia humilitatis contentus, caute satis tentat eadem occulere dicens: Ego putavi ideo illum fingere, ut a re.dam in proximo carperet, habuit
Abbreviated transcription (Latin):
cedens apud dñm reddatte sanum
protinus Etcum ille obid se illic
excubarediceret: intuens cum e¬
legius ait. Et credis quod pos¬
sit haec sc̃s iste apud dñm obtine¬
re. At ille cum eadem proseque¬
retur. dixititerum elegius.
Siergo haecsicut polliceris credis:
promitte mododõ te deinceps
seruiturum &uide netrepidetur
fidestua & absque mora sanabit
te domnus iste. Illo autem in om¬
nibus fidedainte : fixit genua elegi
us interram & prol&e orauit. ⁊¬
Deinde oculos panter & palmas ad
caclum tetendens dñm ihm fide
plenus promissioni suae fideliter
ammonint quidicit. Quicquid
credentes petieritis fiet uobis.
Etsihabuentis fidem maiora horũ
faciactis.: Cum que haec pleno
pectore fide acdeuotione depos¬
ceret conuersus ad aegrum ad¬
prehensaque dexteraeius ait:
Sundubitanter credis sicut pro¬
mitis. In nomine ihu xp̃i surge &
sta super pedestuos.: Haec dicens
ad traxit eum adsefortiter. & ilico

Expanded text:
cedens apud Dominum reddat te protinus cedens apud Dominum reddat te protinus sanum. Et cum ille ob id se illic excubare diceret, intuens eum Eligius ait: Et credis quod possit haec sanctus iste apud Dominum obtinere? At ille cum eadem prosequeretur, dixit iterum Eligius: Si ergo haec sicut polliceris, credis, promitte modo Deo te deinceps serviturum, et vide ne trepidet fides tua, et absque mora sanabit te domnus iste. Illo autem in omnibus fidem dante, fixit genua Eligius super terram, et prolixe oravit, deinde oculos pariter et palmas ad coelum tendens, Dominum Jesum fide plenus promissionis suae fideliter admonuit, qua dicit: Quidquid credentes petieritis, fiet vobis , et: Si habueritis fidem, majora horum facietis . Cumque haec pleno pectore, fide ac devotione deposceret, conversus ad aegrum, apprehensaque dextera ejus, ait: Si indubitanter credis sicut promittis, in nomine Jesu Christi surge, et sta super pedes tuos. Haec dicens attraxit eum ad se fortiter, et illico
Abbreviated transcription (Latin):
mos fuit cunctis diebus uitȩ suae:
Hic igitur eum beatis actibus intentũ
intantum diuina produxit demen¬
tia ut adhuc in laicohabitu dño las¬
giente declararet miraculis:
niuersana pansius scidionisu mar¬
tyris celebraretur passio dumuigi¬
lia adero caneretur inchoro egres¬
sus elegius templo. deambulabat
inatrio , Uidit que eminus uirum
cunctis membris contractum con¬
tra sci sepulchrum iacere in paui¬
mento: Adõ forit inspiratus
mox asfirtit solutus. blandeque
cum conpellans coepit ab eo in¬
qui rere. & tempora claudicatio¬
nis & causa suae egritudinis. sciscitans
anhaberet spem in xp̃o sisecrederet
quandoque sanandum. anetiam
creder& sepost mortem resurrec¬
turum & pręmia uel paenas ob
meritorum qualitate recepturũ:
Cumque illecius secutus uerba cunc¬
ta se haec credere fateretur. rus¬
sus elegius infit, Siergo haec
ut adstrius credis. curhic inaniter
iaces : Roga magis hunc sc̃m ut inter¬

Expanded text:
mos fuit cunctis diebus vitae suae. mos fuit cunctis diebus vitae suae. His igitur eum beatis actibus intentum, in tantum divina provexit clementia, ut adhuc in laico habitu Domino largiente declararet miracula. Cniversaria Parisiis sancti Dionysii martyris celebraretur passio, dum vigilia a clero caneretur in choro, egressus Eligius templo deambulabat in atrio, viditque eminus virum cunctis membris contractum contra sancti sepulcrum jacere in pavimento. A Deo forte inspiratus, aegri mox astitit lateri, blandeque eum compellans coepit ab eo inquirere et tempora claudicationis, et causam suae aegritudinis; sciscitans an haberet spem in Christo, si se crederet quandoque sanandum, an etiam crederet se post mortem resurrecturum, et praemia vel poenas ob meritorum qualitatem recepturum: cumque ille ejus secutus verba cuncta haec se credere fateretur, rursus Eligius infit: Si ergo haec, ut astruis, credis, cur hic inaniter jaces? roga magis hunc sanctum, ut inter
Abbreviated transcription (Latin):
nebat puluillis. De inde seip¬
sum spolians indumentis. collo¬
care discubitu simulabat
Dedcum cunctos cerneret alto
sopore quiescere adhibitis secũ
paucis fidissimis famulis si eẽt ci¬
uitas castrum ueluicus omnia
osationum loca profunda iam
nocte circuibat paene inuisus. & siom¬
nimodis occurrere potuis set ante luc̃e
ad proprum conuertebatur defessus
stratum. Quod siecdesia in loco hos¬
piti non haberetur conpleto ut dic¬
tum est uespere: omniofficio. simula¬
bat sequiescere strato: Sed mox
ut eius cubiculanii obdormissent e¬
iecto se electulo totum prosternebat
in pauimentum Ibi que omne noc¬
tis spatio transacto. Cumaurora dici
daret initium iterum seindidebat in¬
lactum. Haec autem agebat obos¬
tensionem dedinandum illi solicu¬
piens palam fieriquidixit. Ora pa¬
tremtuum in absconso. & patertu¬
us quiuidet in absconso reddettibi
Sic quippefaciebat elegius & initinere
& in propria domo & hicperpetus ei

Expanded text:
nebat pulvillos; deinde seipnebat pulvillos; deinde seipsum spolians indumentis, collocare discubitum simulabat, sed cum cunctos cerneret alto sopore quiescere, adhibitis secum paucis fidissimis famulis, si esset civitas, castrum, vel vicus, omnia orationum loca profunda jam nocte circuibat pene invisus; et si omnimodis occurrere potuisset ante lucem, ad proprium convertebatur defessus stratum; quod si ecclesia in loco hospitii non haberetur, completo, ut dictum est, vespere omni officio simulabat se quiescere strato, sed mox ut ejus cubicularii obdormissent, ejectum se a lectulo totum prosternebat in pavimentum, ibique omni noctis spatio transacto cum aurora diei daret initium, iterum se indebat thoro. Haec autem agebat ob ostentationem declinandam, illi soli cupiens palam fieri, qui dixit: Ora Patrem tuum in absconso; et Pater tuus qui videt in abconso, reddet tibi . Sic quippe faciebat Eligius et in itinere et in propria domo; et hic ei perpetuus
Abbreviated transcription (Latin):
cebat morbidum.: Sic nimi¬
rum omnia cumcura &diligen¬
tia perficiens. conponebat cunc¬
tos suos sedere perordines: Et pn¬
us quamipse quic quam sumeret
excibo omnibus manupropria
&escam prębebat & merum.
Postremo ipse gratias dõ agens una
cumeis sumebat cybum sed plus¬
quam illi exguum.: Denique cũ
ipsi carnibus uterentur acuino.
iste pane procibo: & pauxillum
acctum aquamixtum utebectur
propotu. Si quidem octo aut
decem fluxere anni quonum
quam uinum hausit inpoculo.
De camibus uero melius tacere pu¬
to quamaliquid dicere: quan¬
doquidem eas post propositũ
nec edere passussit nec ad tin¬
gero. Et cum in praedicto an¬
norum spatio. unatantum die
cum meminerm. propter hos¬
pitem cantate exigente. deuo¬
latiliis modicum quidgustasse:
Ceterumuero peracta resectione:
singulis quorum antea capita
lauaret: & manus demum abluens.
pecles deosculabatur extergens
Ac postremo stratis inponens tho¬
ris ipsediligenter capita conpo¬

Expanded text:
cebat morbidum; sic nimicebat morbidum; sic nimirum omnia cum cura et diligentia perficiens, componebat cunctos suos sedere per ordines, et priusquam ipse quidquam sumeret ex cibo, omnibus manu propria et escam praebebat et merum, postremo ipse gratias Deo actitans, una cum eis sumebat cibum, sed plusquam illi exiguum: denique cum ipsi carnibus uterentur ac vino, is pane pro cibo, et pauxillum aceti cum aqua mixtum utebatur pro potu: siquidem octo aut decem fluxere anni quibus nusquam vinum hausit in poculo: de carnibus vero melius tacere puto quam aliquid dicere, quandoquidem eas post propositum nec edere passus sit, nec attingere, et cum in praedicto annorum spatio una tantum die eum meminerim propter hospitem charitate exigente de volatilibus modicum quid gustasse. Caeterum peracta refectione, singulis quorum antea capita laverat et manus, demum abluens pedes deosculabatur extergens, ac prostremo stratis impositis et thoris ipse diligenter ad capita compo
Abbreviated transcription (Latin):
at tingere. nullatenus cybum
sumeret etiam sibi duanum uel
triduanum ieiunium expleret:
prius quam ad locum distinatũ.
quam uis defessus pertingeret:
ed & sinosset uenerabilem adquẽ
pergebat locum eẽ. eiecto secon¬
cite de equotria ulquattuor
milia. pedestni labore conficie¬
bat itenere. usque quo illa ad sc̃a
posset attingere limina: Cũ¬
que ad mansionem uentum ess&.
prius quam taber naculum in¬
troiret : mittebat pueros fideles.
qui omnia uacantes scrutarentur
loca mansionis.: Et sicubi possint
mendicos. ae grotos. uel peregri¬
nos inuenire omnes quos repe¬
sissent: ad se aut ad duci aut
certe deportari iubebat.
Quibus ipse occurrens. si morbi¬
dum uideret medhȩabatur. si pu¬
tridas habentem carnes. ipse sa¬
niem radebat ut cum iob dicere
possit  flebam quondam suꝑ
eum qui ad flictus erat: & conpa¬
tiebatur anima mea pauperi
Porro sihorrentia conspiceret
ora propno palato perfrigans.
digito dolorem leniter mul¬

Expanded text:
attingere, nullatenus cibum attingere, nullatenus cibum sumeret, etiamsi biduanum vel triduanum jejunium expleret, priusquam ad locum destinatum quamvis defessus pertingeret; sed et si nosset venerabilem ad quem pergebat locum esse, ejecto se concite de equo per tria vel quatuor millia pedestri labore conficiebat iter usquequo ad sancta illa posset attingere limina; cumque ad mansionem ventum esset, priusquam tabernaculum introiret, mittebat pueros fideles qui omnia late vagantes scrutarentur loca mansionis, et sicubi possent mendicos, aegrotos, vel peregrinos invenire, omnes quos reperissent ad se aut adduci, aut certe deportari jubebat, quibus ipse occurrens, si morbidum videret, medebatur; si putridas habentem carnes, ipse saniem radebat, ut cum Job dicere posset: Flebam quondam super eum qui afflictus erat; et compatiebatur anima mea pauperi . Porro si horrentia conspiceret ora, proprio palatum perfricans digito, dolorem leniter mul
Abbreviated transcription (Latin):
ut riusque sexus coenobia Itaque
ut dicere coeperam. quis ualeat e¬
narrare cum quanta degius deuoti¬
one. quanta que humilitate pracdic¬
tum monasterium adiens. interfra¬
tres incederet, Uiderss eum cum
ianuam ingrederctur monasteni.
degͥeito interrã uultu de pressis
luminibus solo caput humi indi¬
nato. toto etiam subtili corpore
cum magna grauitate interfratres
inddere. Singulisque monachis
se pęneterre prosternere atque
ab omnibus deuotissimȩ benedic¬
tiones haurire, Quibus ipse co¬
piosam tribuens elemosinam: ui¬
lissimam panistortam ab eis e¬
grediens probenedictione sibi¬
met uindicabat. Quamutiq
promagno munere amplectens.
diebus singulis quousquedura¬
re incorrupta potuis set. edlogi¬
as exea ueluti sacram communio¬
nem ieuiniis sumebat.
dinem ut ubi cum que iter age¬
ret. si sciret eadem senocte uel
ad monasterium uel adqualem cũ¬
que ecclesiam. siue ctiam ad rele¬
giosum quem piamirum posse

Expanded text:
utriusque sexus coenobia. Itaque, utriusque sexus coenobia. Itaque, ut dicere coeperam, quis valeat enarrare, cum quanta Eligius devotione quantaque humilitate praedictum monasterium adiens inter fratres incederet? Videres eum, cum ianuam ingrederetur monasterii, deiecto in terram vultu, depressis luminibus, solo caput humi inclinato, toto etiam subtili corpore cum magna gravitate inter fratres incedere singulisque monachis se paene terrae prosternere atque ab omnibus devotissimę benedictiones haurire, quibus ipse copiosam tribuens elemosinam, vilissimam panis tortam ab eis egrediens pro benedictione sibimet vindicabat, quam utique pro magno munere amplectens, diebus singulis, quousque durare incorrupta potuisset, eologias ex ea veluti sacram communionem ieiunus sumebat. dinem, ut ubicunque iter ageret, si sciret eadem se nocte vel ad monasterium, vel ad qualemcunque ecclesiam, sive etiam ad religiosum quempiam virum posse
Abbreviated transcription (Latin):
semper beatitudine sollicita: qui¬
quesic religiosus extitit actimens
dm̃ ut saeculi oblitus dignitatis.
omni consortium cum egenis ha
monachi religiosi quique con¬
fluerent. Nec sic nimirum eorũ
saciabatur alloquio. Sed ali¬
quando &iam nimis scãe conuer¬
sationis acstuans desiderio ip¬
se quoque properabat ad coeno¬
bium. maximaeq: luxouium
nomine. quierat eotempore cunc¬
tis eminentior atque districti¬
os:. Neque enim tam crebra e¬
rant adhuc ingalliis monaste¬
na & sic ubi es sent non subregu¬
lan quidem disciplina. sed sede¬
rent prorsus inmalitia. per¬
mentes ueteres saeculares. p̃¬
Ergo qđ so¬
lum ut dictum est districtionem regu¬
lȩ sollerter tenebat sollem ne censts
monasterium In partibus ocaduis
huius religionis extrat caput: Ex
quołtmum sumpserunt multi &ini¬
tium etexemplum: adeo & nunc quoq
propitia diuinitate innumera per
omnem franciam & galliam habean¬
tur. subregulari disciplina alma

Expanded text:
semper beatitudine sollicitam, quisemper beatitudine sollicitam, quique sic religiosus exstitit ac timens Deum, ut saeculi oblitus dignitates, omne consortium cum egenis habmonachi religiosi quique confluerent, nec sic nimirum eorum saciabatur alloquio, sed aliquando etiam nimis sanctae conversationis aestuans desiderio, ipse quoque properabat ad coenobia maximaeque Lussedius nomine, qui erat eo tempore cunctis eminentior atque districtior; neque enim tam crebra erant adhuc in Galliis monasteria, et sicubi essent, non sub regulari quidem disciplina, sed erant prorsus in malitia fermenti veteris saecularia. Prergo, qui solus, ut dictum est, districtionem regulae sollerter tenebat, Solemniacense monasterium in partibus occiduis huius religionis extitit caput, ex quo demum multi sumpserunt et initium et exemplum, adeo ut nunc quoque propitia divinitate innumera per omnem Franciam et Galliam habeantur sub regulari disciplina alma
Abbreviated transcription (Latin):
uidens sub stantiam suam gaude¬
bat sociare cum xp̃o: Faciens e¬
um sibi possessionem terrestriũ
participem ut & xp̃s faceret illũ
sibi regnorum caelestium cohe¬
redem: illi scilicet ad signabat
facultates. ut ipse ẽẽt custos per¬
petuus. Sciens quod patrimo¬
nium dõ creditum. Necres pu¬
blica eripit. nec fiscus inuadit.
nec calomnia aliqua forensis
euertit: Sciens etiam scriptũ
et̃. quod ea benehereditas recon¬
ditur. quacdõ custode seruatur.: Hui¬
usnamque apud suos monita nihil fu¬
erunt aliud quam magisteria diuina.
fundamenta scilicet corroborande
fidei nutrimenta fouendę animae:
gubernacula dingendȩ̃ iteneris.
praesidia obtinendȩ salutis: Dig¬
num ergo est ut cum boni imitentur
& diligant. plebs colat. noxitime¬
ant. quemita diuina uirtus in lus¬
trauit. ut sub laicali etiam habitu.
habuerit ado conlatadona doctri¬
naq: melliflua. & sp̃u sc̃o condita.
desiderio xp̃i salsa de aeterna

Expanded text:
videns, substantiam suam gaudevidens, substantiam suam gaudebat sociare cum Christo, faciens eum sibi possessionum terrestrium participem ut et Christus faceret illum sibi regnorum coelestium cohaeredem. Illi scilicet assignabat facultates, ut ipsis esset custos perpetuus, sciens quod patrimonium Deo creditum nec respublica eripit, nec fiscus invadit, nec calumnia aliqua forensis evertit: sciens etiam scriptum esse, quod ea bene haereditas reconditur, quae Deo custode servatur. Hujus namque apud suos monita nihil fuerunt aliud, quam magisteria divina, fundamenta scilicet corroborandae fidei, nutrimenta fovendae animae, gubernacula dirigendi itineris, praesidia obtinendae salutis: dignum ergo est, ut eum boni imitentur et diligant, plebs colat, noxii timeant, quem ita divina virtus illustravit, ut sub laicali etiam habitu habuerit a Deo collata dona doctrinamque mellifluam, et Spiritu sancto conditam, de desiderio Christi salitam, de aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
tas sub peditau & non negauit aux¬
ilium: Sed omnibus misericor¬
diter consulens. Miseris semꝑ
praebuit adminiculum: Quem
enim caecum. non suum uocauit
heredem: autquem debilem non eius
sustentauit manus : Fores quippe
eius iugiter amiseris obsessȩ. expe¬
ditumei adbellum praeparabant
solacium. hoc iugiter comitatus
incedebat exercitirinhis xp̃m con¬
spiciens se amplectere gestabat at¬
q: his indumenta tribuens. xp̃i sub
inopis ueste setegere membra cre¬
debat .: Hoc certe screputabat per¬
dere: quicquid elemosina non ab¬
sumeret.⁊ Id se cautissime congau¬
debat recondere quod egentium
sibi & dura necessitas auferr&
Ualde quippedeuotus in eorum usi¬
bus. substantiae exagerabat pon¬
dus. Ut quo pauper seculo esset lo¬
cupletior dõ fier& Considerabat
quidem quia cotidiȩ̨ deẽe non po¬
test quod peccetur: Ideo neco¬
tidianoce elemosinȩ non de essent.
quibus piamina tegerentur: &
obhoc cum dño suo pecuniam di¬

Expanded text:
tas suppeditavit, negavit auxtas suppeditavit, negavit auxilium, sed omnibus misericorditer consulens, miseris semper praebuit adminiculum. Quem enim caecum non suum vocavit haeredem, aut quem debilem non ejus sustentavit manus? fores quippe ejus jugiter a miseris obsessae, expeditum ei ad bellum praeparabant solatium: hoc jugiter comitatus incedebat exercitu, in his Christum conspiciens se amplecti gestiebat, atque his indumenta tribuens, Christi sub inopis veste se tegere membra credebat: hoc certe se reputabat perdere quidquid in eleemosyna non assumeret, id se tutissime congaudebat recondere, quod egentium sibimet dura necessitas auferret: valde quippe devotus in eorum usibus substantiae exaggerabat pondus, ut quo pauperior saeculo esset, locupletior Deo fieret; considerabat quidem quia quotidie deesse non potest quod peccetur, ideo nec quotidianae eleemosynae non deessent, quibus piamina tergerentur; et ob hoc cum Domino suo pecuniam di
Abbreviated transcription (Latin):
cordis. ostendebat inlenitate sermo
nis.: Nihil quippe acrius. animo
clementius. Nihil illius seueritate
locundius. locunditate nihil seueri¬
us. Nihilrisu grauius. Nihilpror¬
sus tristitia suauius.: Si pauperẽ
uidisset. sustentabat. Sidiuitem
adbenefaciendum cohortabatur.
dm̃ testem inuocans. procius seno¬
mine cuncta haec facere: Nemo
enim abeo pauperem uacuus re¬
uersus est aliquando. illud iugiter
mente replicans. quod dñs in euan¬
geliodicit.: Beati miseri cordes
quoniam ipsi misericordiam con¬
sequentur. Nec non & illud
Sicut aquaextinguit ignem. Itu
ȩlemosinȩ extingunt peccata. &
illud: Uerum tamen date ȩlemo¬
sinam. & ecce omnia munda sunt
uobis Nam sicut debeato iob di¬
citur. lanue cius omniaduenienti
patebant ut & ipse cum iob possit
uoce libera proclamare.: Ostium
meum uiatori patuit. Eratque
pesclaudorum. Etoculus caecorũ.
clausis. Non egntudine fatigatis
umquam suum inquantum facul¬

Expanded text:
cordis ostendebat in lenitate scordis ostendebat in lenitate snis; nihil quippe ejus animo clementius, nihil illius severitate jocundius, jocuncunditate nihil severius, nihil risu gravius, nihil prorsus tristitia suavius: si pauperem vidisset, sustentabat; si divitem, ad benefaciendum cohortabatur, Deum testem invocans pro ejus se nomine cuncta haec facere; nemo enim ab eo pauperum vacuus reversus est aliquando, istud jugiter mente replicans quod Dominus in Evangelio dicit: Beati misericordes, quoniam ipsi misericordiam consequentur , necnon et illud: Sicut aqua exstinguit ignem, ita eleemosyna exstinguit peccatum. Et illud: Verumtamen date eleemoysnam, et ecce omnia munda sunt vobis . Nam sicut de beato Job dicitur, januae ejus omni advenienti patebant, ut et ipse cum Job posset voce libera proclamare: Ostium meum viatori patuit . Eratque pes claudorum, et oculus caecorum, clausis, non aegritudine fatigatis, unquam suum, in quantum facul
Abbreviated transcription (Latin):
festim igitur ad fuit dñigratia &
alia inparte uento flam mas in pel¬
lente. & ecdesia & totum eius mo¬
sc̃s intentus manebat diuinis of¬
ficus: Erat enim in elemosinis
largus. Inuigiliis sedulus. In ora¬
tione deuotus. Incaritate perfec¬
tus. In humilitate profusus. In
doctrina praecipuus Insermone
paratus. In locutione cautus. In
conuersatione sc̃issimus. In nul¬
la mundi cumpectato natus in ob¬
sequia seruorum dĩ succinctus in
redemptione captiuorum sollici¬
tus in aegenorum largitione dif¬
fusus Induris passionibus fortis.
in bonis operibus hilarus. Intẽp¬
tatione tutissimus. In hospitali¬
tate laetissimus. Inter obbrobria
securus. Inter odia benificus. In
prosperis etiam & in ad uersis. cȩ¬
lo semper intentus.: Nonenim
poterat in eo inuenire humanige¬
neris inimicus ne quod fraude de¬
ciperit. nec quod simulatione.
fuscaret: Sinceritatem quidẽ
mentis uultus serenitate mons¬
trabat: & pietatem lementissimi

Expanded text:
festim igitur affuit Domini gratia, et festim igitur affuit Domini gratia, et aliam in partem vento flammas impellente, et ecclesia, et totum ejus mosanctus intentus manebat divinis officiis; erat enim in eleemosynis largus, in vigiliis sedulus, in oratione devotus, in charitate perfectus in humilitate profusus, in docparatus, in locutione cautus, in conversatione sanctissimus, in nulla mundi compede catenatus, in obsequiis servorum Dei succinctus, in redemptione captivorum sollicitus, in egenorum largitione diffusus, in duris passionibus fortis, in bonis operibus hilaris, in tentatione fortissimus, in hospitalitate latissimus. Inter opprobria securus, inter odia beneficus, in prosperis etiam et in adversis coelo semper intentus. Non enim poterat in eo invenire humani generis inimicus nec quod fraude deciperet, nec quod simulatione fuscaret. Sinceritatem quidem mentis vultus serenitate monstrabat, et pietatem clementissimi
Abbreviated transcription (Latin):
aderant instuporemuersi. coe¬
perunt attoniti. nouitatem mi¬
raculi ac merita duorum coniunc¬
ta simul scõrum. martialis lau¬
dem: elegii praedicare fauorem:
Cuncti etiam haec uidentes. xp̃o
dño uberes laudes. qui suis opera¬
tur inseruis. uocibus efferebant
continius.
coeperat urbs parislaca seuissi¬
mo cremare incendio: namcum
tota poene arder& ciuitas usque¬
quaque usflammȩ edacis. fere¬
bat glomerañtes quaque in par¬
te fauillas .: Tuncelegius maes¬
tus cum uideret iam supra suum
monasterium. praedictamque
ecclesiam. flante uento. globos
flammarum cum axibus & car¬
bonibus fer grauiter ingemu¬
it. Iamenim inualescente igne.
in prompto erat ut etiam tegu¬
mentum basilicȩ funderetur
uallantis incendii: At tollens er¬
go elegius uocem cum gemitu dĩx:
O scãe marcialis curdomui tuae mo¬
do non succurris Certe enim no¬
ueris quod site hodiȩ non curante
crematur: Num quam iam abele¬
gio in aeuum restaurabitur. Con¬

Expanded text:
aderant in stuporem versi coeaderant in stuporem versi coeperunt attollere novitatem miraculi, ac merita duorum conjuncta simul sanctorum, Martialis laudem, Eligii praedicare favorem; cuncti etiam haec videntes Christo Domino uberes laudes, qui suis operatur in servis, vocibus efferebant continuis. coeperat urbs Parisiaca saevissimo cremari incendio; nam cum tota pene arderet civitas, usquequaque vis flammae edacis ferebat glomerantes quaqua in parte favillas; tunc Eligius moestus cum videret jam supra suum monasterium praedictamque ecclesiam flante vento globos flammarum cum axibus et carbonibus ferri, graviter ingemuit; jam enim invalescente igne in promptu erat ut etiam tegumentum basilicae funderetur vi vallantis incendii. Attollens ergo Eligius vocem cum gemitu dixit: O sancte Martialis, cur domui tuae modo non succurris? certe enim noveris quod si te hodie non curante crematur, nunquam jam ab Eligio in aevum restaurabitur. Con
Abbreviated transcription (Latin):
rectius: Erat igitur haud pro¬
cul atramite. claustra carceris
tetri ubi tenebantur septem
uin siue in nocui seu naxii. sub
tertia custodia uincti: Cum
ergo elegius. uelut quondam
dauid ante archam exultans.
atque tripudians. cum reliquas
ex praefato agmine inuoce ex¬
ultationis praeterir&. mox
ut ergastulo contraeẽ coepe¬
runt. repente gestator pigno¬
rum.
graui pondere
depressus. solo restitit fixus
Quem cum singuli conpellerent.
gressum quam totius moue¬
re. idseposse nullatenus uo¬
ce publica est confessus.:
Dum que ita stantes singulis
obstu pescerent euentum rei. coepit
uinctis in carcere quasi leuis tonitru¬
us audin. & statim uis quȩdam cum
magno impetu adueniens. totum
ualide nimis concussit carcerem
abimis. Confestim ferreis omni¬
bus efractis. nexibus que dissi pa
tis. ostia obserrata patuerunt in¬
clausis.: Ilioo ergo uestigia depres¬
sa ferentis pignora leuigauerunt¬
& reicarcerem egressi ecdesiam
petierunt. : Omnes igitur qui

Expanded text:
rectius. Erant igitur haud prorectius. Erant igitur haud procul tramite claustra carceris tetri, ubi tenebantur septem viri sive innocui seu noxii, sub tertia custodia vincti. Cum ergo Eligius, veluti quondam David ante archam exultans atque trepudians, cum reliquiis et praefato agmine in voce exultationis praeteriret, mox ut ergastulo contra esse coeperunt, repente gestator pignorum gravi pondere depressus solo restitit fixus; quem cum singuli conpellerent gressum quantotius movere, id se posse nullatenus voce publica est confessus. Dumque ita stantes singuli obstupescerent eventum rei, coepit vinctis in carcere quasi levis tonitruus audiri, et statim vis quaedam cum magno impetu adveniens totum valide nimis concussit carcerem ab imis. Confestim seris omnibus etis, ostia obserata patuerunt inclusis; illico ergo vestigia depressa ferentes pignora levigarunt, et rei carcerem egressi ecclesiam petierunt. Omnes igitur qui
Abbreviated transcription (Latin):
reserauit: Talis cum fides ad cae¬
lum euexit. haec illum fidelitas.
& dõ curãm. & omnibus fecit prȩ¬
gitur cuncto opere monasteru
peracto. atque omnia aedificia
ancillarum dĩ expleta. proquib
mercedem laboris ad eptus est
lucra. Aedifi cauit
postremo basili cam honori
sc̃i apostoli pauli adancilla¬
rum dĩ corpora sepelienda: cui¬
ustecta sublimia operuit plum¬
bo cumelegantia.: Quia inba¬
silica beatus quoque quintili¬
anus iacet abbas humatus quie
Aedificauit &iam. immoquere noua¬
uit basilicam in honore sc̃i marci¬
alis lemoue cini pontificis & con¬
fessons: quautique urbane sta¬
bilita. plumbo cius cooperuit
tecta: Ubi cumque eiusdem
reliquias. satis deuotus cum mag
commodum psalmorum ac dul¬
ci modulamine antiphonarũ.
chorus defert psallentium. mi¬
raculum dñs declarauit me¬
monȩ dignum: Ob hoc enim
& elegius eadem uia arripi fece¬
rat cumpignoribus. cum potuis¬
set prorsus aliunde pergere

Expanded text:
reservavit. Talis eum fides ad caereservavit. Talis eum fides ad caelum evexit, haec illum fidelitas et Deo carum et hominibus fecit praecIgitur cuncto opere monasterii peracto atque omnia aedificia ancillarum Dei expleta, pro quibus mercedem laboris adeptus est lucra, aedificavit postremo basilicam in honore sancti apostoli Pauli ad ancillarum Dei corpora sepelienda, cuius tecta sublimia operuit plumbo cum eligantia; qua in basilica beatus quoque Quintilianus iacet abba humatus. Aedificavit etiam immoque renovavit basilicam in honore sancti Marcialis Lemoveceni pontificis et confessoris, qua utique urbane stabilita, plumbo eius cooperuit tecta. Ubi cum eiusdem reliquias satis devotus cum magncum melodia psalmorum ac dulci modulamine antiphonarum chorus deferret psallentium, miraculum Dominus declaravit memoriae dignum; ob hoc enim et Eligius eadem via arripi fecerat cum pignoribus, cum potuisset prorsus aliunde pergere
Abbreviated transcription (Latin):
Consideraret. inuenit amplius. qua¬
sipedem in terrae amplitudine
quam ipsenunciauerat regi.
Ex quo tristis effectus. quippe
qui nulli uolens mentiri. regi eẽt
mentitus Relictum protinus
opus ad aulam repedebat mes¬
tus: Et mox ut principem a¬
duit. solo ilicoruit : menda cium in¬
dicauit. aut ueniam aut mortem
oscit : Sed cum rex tam poten¬
tissimȩ re⁊ causam agnouis set.
magis instuporem uersus. eius in¬
iniuriae condoluit. moxq ad
circum stantium conuersus mul¬
titudinem docit. Eccequam prȩ¬
dara & quam uenerabilis xp̃i fi¬
des: Duces mihi &domestici
spaciosas scribunt uillas. & xp̃i
famulus. propter fidem quam
habebat in dño. nec palmo quidẽ
passus est nobis celare dehumo:
Sicergo dementer elegio consola¬
to. Duplicauit donum. quod
dudum tribuerat pusillum.
Ex quo facto liquido patet. quan¬
tum uirsẽs mendacii culpam ꝑ¬
timuit : quitam uilissimum regi
conseium sibi piaculum minime

Expanded text:
consideraret, invenit amplius quaconsideraret, invenit amplius quasi pedem in terrae amplitudine, quam ipse nuntiaverat regi. Ex quo tristis effectus, quippe qui nulli volens mentiri, regi esset mentitus, relictum protinus opus, ad aulam repedabat mestus, et mox ut principem adiit, solo ilico corruit, mendacium indicavit, aut veniam aut mortem poposcit; sed cum rex tam pocissimae regi causam agnovisset, magis in stuporem versus, eius iniuriae condoluit, moxque ad circumstantium conversus multitudinem, infit: 'Ecce quam praeclara et quam venerabilis Christi fides! Duces mihi et domestici spatiosas subripiunt villas, et Christi famulus propter fidem quam habebat in Domino nec palmo quidem passus est nobis celare de humo'. Sic ergo clementer Eligio consolato duplicavit donum quod dudum tribuerat pusillum. Ex quo facto liquido patet, quantum vir sanctus mendacii culpam pertimuit, qui tam vilissimae regi conscium sibi piaculum minime
Abbreviated transcription (Latin):
riae constituit. Terrȩ etiam redditus
copiosos delegauit. Atq: ex integro
omnesuum illicstudium conuertit:
Uideres &hibitrahere undique. uelu¬
ti utilissimam apem. cuncta monas¬
terio necessaria: Uasasimul &ues¬
timenta. Nec non & sacrauolumina
aliaque quam plurima ornamenta
Nam quicquid huic sexui congruaene¬
cessaria forent. ut piissimus pater
satis sollerti in omnibus diligentia.
ac sollicita cura prouidit. Cumq
omnis opera. cunctaque domus ne¬
cessana. in praefato loco expleta
essent. atq perfecta. unum ad huc
restabat. uile quidem sed necessari¬
um aedificandum domicilium.:
Et cum non haberet terrae copiam.
omniꝰiam domibus occupata. ad¬
iacebat eiad opus necessarium. area
fiscalis exigua.⁊ Praecepit metin
terram. ut sciret quantumesset &
confestim ad principem perrexit:
Suggessit aream. & sinemora obti¬
nuit quod petierat. Cumq
reuersus locum ad isset. haclinea
iacta. amplitudinem habitaculi

Expanded text:
riae, constituit; terrae etiam reditus riae, constituit; terrae etiam reditus copiosos delegavit atque ex integro omne suum illic studium convertit. Videres et ibi trahere undique veluti utilissimam apem cuncta monasterio necessaria, vasa simul et vestimenta necnon et sacra volumina aliaque quam plurima ornamenta. Nam quicquid huic sexui congruae necessaria forent, ut piissimus pater satis sollerti in omnibus diligentia ac sollicita cura providit. Cumque omnis opera cunctaque domus necessaria in praefato loco expleta essent atque perfecta, unum adhuc restabat, vile quidem, sed necessarium aedificandum domicilium; et cum non haberet terrae copiam, omnia iam domibus occupata, adiacebat ei ad opus necessarium area quaedam fiscalis exigua. Praecepit ergo metire terram, ut sciret, quantum esset, et confestim ad principem perrexit, suggessit aream et sine mora obtinuit, quod petierat. Cumque reversus locum adisset hac, linea iactata, amplitudinem habitaculi
Abbreviated transcription (Latin):
Exuno quidem latere munitur
optimoflumine: Superquem
mons excelsus. silla opertus. ac
prȩrupta ualde eminit rupes.
Omne autem spatium mona sterii
arbusta diuersi generis pomife¬
ra occupant: Sicque illic seg¬
nis animus retreatur. acsi partẽ
amoenitatis para disi seoccupas¬
se gratuletur
omnique exparte cum sollerti¬
a stabilito. cogitabat parisius. in ur¬
be fabricare xenodo chium
Sed excellentiore consilio dõ inspi¬
rante concȩpto Coepit indomo
sua quam in eadem urbe exmunere
regis perceperat. uirginum xp̃i
ȩdificare domicilium. In quoope¬
re diumultumq: instantissime de¬
sudans. dignum tandem sc̃arum
uirginum construxit arche teriũ.
Ubi districtam regulę constituens
disciplinam usq ad trecentarum
numero puellarum & diuersis
gentibus. tamex ancillis suis quam
ex nobilibus franciae matronis
congregauit.: Quibus & abbatis¬
sam dignamdõ puellam nomine
aureane. filiam scilic& maurinae & qui¬

Expanded text:
Ex uno quidem latere munitur Ex uno quidem latere munitur optimo flumine, super quem mons excelsus silva opertus ac praerupta valde eminit rupes; omne autem spatium monasterii arbusta diversi generis pomifera occupant. Sicque illic segnis animus recreatur, acsi partem amoenitatis paradisi se occupasse gratuletur.omnique ex parte cum sollertia stabilitum, cogitabat Parisius in urbe fabricare exinodochium; sed, excellentiore consilio, Deo inspirante, concepto, coepit in domum suam, quam in eadem urbe ex munere regis perceperat, virginum Christi aedificare domicilium. In quo opere diu multumque instantissime desudans, dignum tandem sanctarum virginum construxit archeterium, ubi districtam regulae constituens disciplinam, usque ad trecentarum numero puellarum ex diversis gentibus, tam ex ancillis suis, quam ex nobilibus Franciae matronis congregavit. Quibus et abbatissam dignam Deo puellam nomine Aureane, filiam scilicet Maurini et Qui
Abbreviated transcription (Latin):
gregatio etiam nunc magna.
diuersis gratiarum floribus
ornata. habentur ibi & artifi¬
ces plurimi diuersis artibus
penti quixp̃itimore perfec¬
ti semper ado boedientiam sunt
parati. Nullus ibi quicquam
proprium uindicabat: Sed
ut inactibus legitur a postolo¬
rum sunt omnino omnia om¬
nibus communia: Quilocus
tam fertilis tamque iocundus
existit. ut cum quis ibidem di¬
uerterit interpomorum nemo¬
ra. &hortorum amoenitatem
uirentia. in haclibeat ei protinus
prorumpere uerba. Quambo¬
naedomus tuae lacob & quam
pul chra tabernacula tua isrł.
Tamquam nemora obumbranti
a. &tamquam cedri uata aquas.
& quasi para disus superflum̃
Detalibus nempe persalo monẽ
dicitur. habitacula ustorum be¬
nedicentur. Est autem idẽ
cȩnobium. aud pro culalemouicas
urbesitum. sexcirtiter milibus. ad
plagam distans meridianam
Ambitur uero inspleria muro non
quidem lapideo. sed fossatum¬
& sepe munitum. decemuero stadi¬
orũ habens spatið in circuito.

Expanded text:
gregatio etiam nunc magna gregatio etiam nunc magna diversis gratiarum floribus ornata; habentur ibi et artifices plurimi diversis artibus periti, qui Christi timore perfecti semper ad oboedientiam sunt parati. Nullus ibi quicquam proprium vindicat, sed, ut in actibus legitur apostolorum, sunt omnino omnia omnibus communia. Qui locus tam fertilis tamque iocundus existit, ut cum quis ibidem diverterit, inter pomorum nemora et hortorum amoenitate virentia in hac ei libeat protinus prorumpere verba: Quam bonae domus tuae, Iacob, et quam pulchra tabernacula tua, Israel! Tamquam nemora obumbrantia et tamquam caedri iuxta aquas et quasi paradisus super flumen. De talibus nempe per Salomonem dicitur: Habitacula iustorum benedicentur. Est autem idem coenobium haut procul a Lemovecas urbe situm, sex circiter milibus ad plagam distans meridianam; ambitur vero in spheria muro, non quidem lapideo, sed fossatum sepe munitum, decem fere stadiorum habens spatio in circuito.
Abbreviated transcription (Latin):
ros monachos congregauit:
Reclditus etiam terrę. qui afflu¬
enter sufficere possint dele¬
gauit. Ipse uero tanta se de¬
uotione tantoq: amore eodẽ
loco defudit ut quic quid ha¬
bere potuisset. quicquid re¬
gi ccuserre. quicquid dig¬
ni aliquid comparare: quic¬
quid etiam gratuitirei a po¬
tentibus largitum ẽẽt. cunc¬
ta praedicto loco distinaret
Uideres plaustra uehere onera
copiosa. uascula utique usibus
necessana. aerea simul &ligne¬
auestimenta &iam & lectuan¬
a. aelinteamina mensalia.
nec non &uolumina sacrarum
scripturarum quam plurima
Sed &omnia quaeerant monas¬
terii usubus necessariac. Intan¬
tum ut praui quiq: ingenti ex
hoc succenderentur inuidia.
Cogitabat enim et ipse demum.
eodem semancipare monaste¬
rio. nisi eum dĩ alio obligas set
dispensatio .: Quo in loco ipse
quoque accessi & tantam sacrę
regulȩ obseruantiam uidi ut
paene singularis sit uitae. isdẽ
monachis praeceteris galliae
monasteriis. Est autem con¬

Expanded text:
rus, monachos congregavit, rus, monachos congregavit, reditus etiam terrae, qui affluenter sufficere possint, delegavit. Ipse vero tanta se devotione tantoque amore eodem loco diffudit, ut quicquid habere potuisset, quicquid regi auferre, quicquid digne aliquid conparare, quicquid etiam gratuitu ei a potentibus largitum esset, cuncta praedicto loco distinaret. Videres plaustra vehere onera copiosa, vascula utique usibus necessaria, aerea simul et lignea, vestimenta etiam et lectuaria ac linteamina mensalia necnon et volumina sacrarum scripturarum quam plurima, sed et omnia quae erant monasterii usibus necessaria, in tantum ut pravi quique ingenti ex hoc succenderentur invidia. Cogitabat enim et ipse demum eodem se mancipare monasterio, nisi eum Dei alio obligasset dispensatio. 16. Quo in loco ipse quoque accessi et tantam sacrae regulae observantiam vidi, ut paene singularis sit vita eisdem monachis prae ceteris Galliae monasteriis. Est autem con
Abbreviated transcription (Latin):
sine mora. dato praecepto concessit:
Erat enim tempus. quocensus publi¬
cus. ex eodem regis thes auro. exige¬
batur inferendus: Sedcum om¬
nicenso inunum collecto. regi para¬
retur ferendum . hicuelut domesti¬
cus. simul& monetanius. ad huc aurũ
ipsum fornacis coctione purgare :
Vtiuxtantum purissimum. acrutilum
aulȩ regis prȩsen taretur metallũ:
praedium esse
elegio concessum toto nisu atque co¬
nulla poterant. dõ id praepediente
arte proficere Usquequo ab ele¬
gio prȩueniens nuntius. opus
coeptum interciper& ⁊ dem¬
que eius domini ofe uocaret:
MHox ergo ut hoc nuntiatum est
dunctis locis illius acolis exultan¬
tibus. &opus perfectum est. &
eius ditioni commissum: Quo
in loco primum ac potissimum
iuirorumdi constriocit monaste¬
nium, Ubi etiam abbate con¬
stituto. multos ex suis uernacu¬
lis mancipauit : Plures quo¬
q: exdiuersis prouincus. usque
adaentenarium. quem quinq:¬
genarius super greditur nume¬

Expanded text:
sine mora dato praecepto concessit. sine mora dato praecepto concessit. Erat enim tempus, quo census publicus ex eodem pago regis thesauro exigebatur inferendus. Sed cum omni censo in unum collecto regi pararetur ferendum hac vellet domesticus simul et monetarius adhuc aurum ipsum fornacis coctionem purgare, ut iuxta ritum purissimus ac rutilus aulae regis praesentaretur metallus, praedium esse Eligio concessum – toto nisu atque conulla poterant, Deo id praepediente, arte proficere, usquequo ab Eligio praeveniens nuntius opus coeptum interciperet idemque eius dominio revocaret. Mox ergo ut hoc nuntiatum est, cunctis loci illius accolis exultantibus, et opus perfectum est et eius dicioni commissum. Quo in loco primum ac potissimum virorum Dei construxit monasterium; ubi etiam, abbate constituto, multos ex suis vernaculis inancipavit, plures quoque ex diversis provinciis usque ad centenarium, quem quinquagenarius supergreditur nume
Abbreviated transcription (Latin):
& uniuersum palatu ordinem. quo
regalis frequentatur ambitio.
concordissimum sibi caritatis
conglutinauerat uinculum
cher & inditus. ita ut nullus ei si¬
milis fuerit incunctis retro fran¬
chorum regibus: Intantum dili¬
gebat eum ut frequenter cater¬
uas principum. obtimatum quoq
& ducum. atque episco porum. sesubtra¬
hens elegii secreta peteret consiliu.
Nam quicquid eidemelegius postu¬
lasset. absq ulladilatione in pe¬
trabat. QOuicquid a dipisci potu¬
isset. in elemosinis egentiũ inprae¬
tia captiuorum. in remedia debi¬
lium expendebat. Vnde &ipse
princeps libentissime prȩstabat.
quod sciebat nonuni sed pluribus
lam quandam. in rure lemouici¬
no cognominante solemniaco: Di¬
cens hanc mihi domine mirex. sere¬
nitas tua concedat. quopos sim ibi
& mihi & tibi scalam construere
perquam meremur ad ca elestia reg¬
na uterque conscendere: Quam
eius petitionem libenter rex sicut
solebat annuit . & quod poposcerat.

Expanded text:
ac universum Palatii ordinem, quos ac universum Palatii ordinem, quos regalis frequentatur ambitio, concordissimo sibi charitatis conglutinaverat vinculo. cher, et inclytus, ita ut nullus ei similis fuerit in cunctis retro Francorum regibus, in tantum diligebat eum, ut frequenter catervis principum, optimatum quoque, et ducum atque episcoporum se subtrahens, Eligii secreta peteret conciliabula; nam quidquid eidem Eligius postulasset, absque ulla dilatione impetrabat, quidquid vero adipisci potuisset, in eleemosynas egentium, in pretia captivorum, in remedia debilium expendebat, un e et ipse princeps libentissime praestabat quod sciebat non uni, sed pluribus lam quamdam in rure Lemovicino cognominante Solemniacodicens: Hanc mihi, Domine mi rex, serenitas tua concedat, quo possim ibi et mihi et tibi scalam construere, per quam mereamur ad coelestia regna uterque conscendere. Quam ejus petitionem libenter rex sicut solebat annuit, et quod po
Abbreviated transcription (Latin):
Nam prȩter aurum cęterasq
opes quas distribuit. etiam
cingulum suum aureum ele¬
gantissime aptatum. paupe¬
ribus acnecessitatem patientibus
dispersit. Vt apte eipsalmistȩ
uox possit congruere.: Disper¬
sit dedit pauperibus iustitia e̾i
manet insaeculum saeculi. Sẽ¬
perenim ubi cumque pergeret
sententiam a postoli meditabatur
dicentis Habentes uictum &
uestitum. his contentisimus. nam
quiuolunt diuites fieri incidunt
intemptationem &laqueum dia¬
boli: & haec iugiter considerans.
faciebat sibi amicos demam mona
iniquitatis. quise reciperent inae¬
terna taber nacula. At que ita
satagebat. ut cum haec omnia fa¬
cer&. ostentationem paenitus fu¬
geret. nein hoc sacculo laudes hu¬
manas. suo proopere reciper&.
Nam numquam proexcellentia
sua est inflatus insuperbiam
num quam conseruos suos ad duc¬
ta fronte contempsit Sed cunc¬
tis ipse amabilis. principes dilige¬
bat ut fratres uenerabatur ut do¬
minos eorum etiam ministros.

Expanded text:
nam praeter aurum caeterasque nam praeter aurum caeterasque opes quas distribuit, etiam suum cingulum aureum elegantissime aptatum pauperibus ac necessitatem patientibus dispersit, ut apte ei Psalmistae vox posset congruere: Dispersit, dedit pauperibus; justitia ejus manet in saeculum saeculi . Semper enim ubicunque pergeret, sententiam Apostoli meditabatur, dicentis: Habentes victum et vestitum, his contenti simus; nam qui volunt divites fieri, incidunt in tentationem et laqueum diaboli . Et haec jugiter considerans faciebat sibi amicos de mammona iniquitatis, qui se reciperent aeterna in tabernacula; atque ita satagebat, ut cum haec omnia faceret, ostentationem penitus fugeret, ne in hoc saeculo laudes humanas suo pro opere reciperet; nam nunquam pro excellentia sua est elatus in superbiam, nunquam servos suos obducta fronte contempsit; sed cunctis ipse amabilis, principes diligebat ut fratres, venerabatur ut dominos, eorum etiam ministros,