comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ qđ facta sunt om̃a : qui cũ infor¬
ma dĩ ẽ& non rapinã arbitrats
ẽ ẽẽ ȩqualis dõ: qualẽ caperen
promodo suo angeli & unde in
cȩlo potestates. & uistutes. sp̃sq
intellectua les pascerentur. homo
autẽ infirmus & carne in uoluts
lacer& interra: nec poss& ad eũ
ꝑ uenire panis cȩlistis: ut panẽ
angelorũ manducar& homo: &
ipsis infirmis paulus apł̃s hoc di¬
cit: quos dicit animales & carna¬
les : Numquid dixi me scire ali
& non crucifixus : In principio enĩ¬
panẽ fecit noblac. in carnats Et
apparens mostalib: ut in eo finr&
mors: & ñ aberraremaũbo cre¬
dentes in carnẽ : quod factũ ẽ uerbũ¬
credamus hinc crescamus ipso lacte
nutria mua: Ante qũa ualidisimas
ad capiendum uerbũ : non receda¬
mus a fide lactis nostri:¬

Expanded text:
ta sunt omnia; qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo ; qualem caperent pro modo suo Angeli, et unde in coelo Potestates et Virtutes, spiritus intellectuales pascerentur; homo autem infirmus et carne involutus jaceret in terra, nec posset ad eum pervenire panis coelestis: ut panem Angelorum manducaret homo , et 10. Quapropter ipsis infirmis Paulus apostolus hoc dicit, quos dicit animales et carnales : «Numquid dixi me scire aliq non crucifixus: «In principio e fecit nobis lac, incarnatus et apparens mortalis; ut in eo finiretur mors, et non aberraremus a Verbo, credentes in carnem quod factum est Verbum. Hinc crescamus, ipso lacte nutriamur; antequam validi simus ad capiendum Verbum, non recedamus a fide lactis nostri
Abbreviated transcription (Latin):
go. si in hac obstinatione & ꝑuersita¬
te remanerent: certe quidẽ nati
erant: nec tamen ad ipsã eccłam de
qua natierant perpacis atq unita¬
tis uinculũ ꝑtineren. Hoc amagns¬
& sp̃alib uiris. eccłȩ catholicȩ alĩinis.
uideo cautissime ꝓuideri xeꝗd popu¬
lariter agant : quod non dũ ẽẽtẽ¬
esse tem¬
poris ut cũ populo agatur intelligun
Alimenta lactea large auidis
Ualidiorib aut̃ cibis: cũ sapien¬
tib & paucis vescunt᷑: Sapien¬
tiã enim loqunt᷑ inter ꝑfectos:
Carnalib uero & animalib: &
quamuis nouis hominib: adhuc
tamen paruulis : ñ nulla opteguns :
sed nulla mentiuntur : Non enĩ¬
uanis honorib suis consulunt : &
Inanib laudib sed utilitati eorũ.
cũ quib soci&iatẽ uitȩ huius in ire
meruerun: Hȩc enĩ lex ẽ diuinȩ
ꝓuidentiȩ. Vt nemo a superiorib
ad iuu&ur: ad cognoscendã & ꝑ¬
cipiendã gratiã dĩ : qui ñ ad ean¬
dẽ puro affectu. Inferiores a diuuerit:¬

Expanded text:
go, si in hac obstinatione et perversitate remanerent, certe quidem nati erant, nec tamen ad ipsam Ecclesiam, de qua nati erant, per pacis atque unitatis vinculum, pertinerent. CAalibus viris Ecclesiae catholicae alumnis video cautissime provideri: ne quid populariter agant, quod nondum esse temporis, ut cum populo agatur, intelligunt; alimenta lactea large avidis validioribus autem cibis cum sapientibus paucis vescuntur. Sapientiam enim loquuntur inter perfectos, carnalibus vero et animalibus, quamvis novis hominibus, adhuc tamen parvulis, nonnulla obtegunt, sed nulla mentiuntur. Non enim honoribus suis vanis consulunt et inanibus laudibus; sed utilitati eorum cum quibus societatem vitae hujus inire meruerunt. Haec enim lex est divinae providentiae, ut nemo a superioribus adjuvetur ad cognoscendam et percipiendam gratiam Dei, qui non ad eamdem puro affectu inferiores adjuverit
Abbreviated transcription (Latin):
ds erat uerbũ: Hoc erat in prin¬
cipio apud dm̃: Om̃a ꝑ ipsũ fa¬
cta sunt & sine ipsofactũ ẽ nihil.
Panis ergo ẽ : inde uiuunt angeli:
Ecceparatus ẽ tibi: Sed cresce
delacte : ut ad panẽ uenias : Et
quomodo inquis. cresco delacte᷑
Quod tibi factus ẽ xp̃c ad infirm¬
tatẽ tuã Hoc primo crede &
fortiter tene: Quomodo ergo
mater: cũ uiderit filiũ minus
idoneũ ad capiendũ cibũ: ipsos
cibos eidat: sed traiectos ꝑ car¬
nem suã Nan ipse ẽ panis quo
in fans pascitur : quo & mater
eius pascitur: Ded ad mensam
infans minus idoneus ẽ. ad ma¬
millã idoneus ẽ Panis ergo de
mensa traicitur ꝑ matris mamlłã
Ut sic perueniat idẽ alimentum.
ad paruũ infantẽ : Sic dñs nr̃¬

Expanded text:
s erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil.» Panis ergo est; inde vivunt Angeli. Ecce panis paratus est tibi; sed cresce de lacte, ut ad panem pervenias. Et quomodo, inquis, cresco de lacte? Quod tibi factus est Christus ad infirmitatem tuam, hoc primo crede, et fortiter tene. Quomodo ergo mater cum viderit filium minus idoneum ad capiendum cibum, ipsos cibos ei dat, sed trajectos per carnem suam: nam ipse est panis quo infans pascitur, quo et mater ejus pascitur; sed ad mensam infans minus idoneus est, ad mamillam idoneus est. Panis ergo de mensa trajicitur per matris mamillam, ut sic perveniat idem alimentum ad parvum infantem. Sic Domin
Abbreviated transcription (Latin):
credidistis : Et unicuiq: sicut dñs dedit:
Ego plantaui. apollo rigauit : Et
hoc ergo sicut unicuiq dñs dedit
Non itaq: desuo: lam uero qđ sequi¬
tur: Sed ds̃ incrementũ dedit.
Non ꝑ illos. sed perse ipsum facit:
Excedit hoc humanã humilitatẽ:
excedit angelicam sublimitatẽ.
Nec omnino pertin&. nisi ada¬
gricolam trinitatem :
nterior ergo magister est qui
doc&. xẽc doc&. inspiratio ipsius

Expanded text:
credidistis, et unicuique sicut Dominus dedit. credidistis, et unicuique sicut Dominus dedit. Ego plantavi, Apollo rigavit. Et hoc ergo sicut unicuique Dominus dedit: non itaque de suo. Jam vero quod sequitur, sed Deus incrementum dedit ; non per illos, sed per seipsum facit: excedit hoc humanam humilitatem, excedit angelicam sublimitatem, nec omnino pertinet nisi ad agricolam Trinitatem. nterior ergo magister est, qui docet. Christus docet, inspiratio ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
septuaginta quinꝗ homines in¬
telligunt᷑: Et qđ dictũ ẽ: non
in sapientiȩ humanȩ doctis uerb̵.
potuit dici: non insapientiȩ car¬
nalis : Sicut qđ dictum ẽ. secundũ
hominẽ ambulatis: potuit dici
secundũ carnẽ: Magis aut̃ hoc
aperuit. in his quȩ sub iunxit
Cũ enim quis dicat: ego quidẽ sũ
pauli. alius autẽ. ego apollo ñ¬
ne homines estis: Quod dicebat
animales estis. & carnales estis
ex pressius dixit. homines estis:
Qđ ẽ : secundũ hominẽ uiuitis. ñ
secundũ dm̃ Decđm quẽ siuiuere¬
tis. dii ess&is:¬

Expanded text:
septuaginta quinque homines inseptuaginta quinque homines intelliguntur. Et quod dictum est, Non in sapientiae humanae doctis verbis, potuit dici, Non in sapientiae carnalis: sicut quod dictum est, Secundum hominem ambulatis; potuit dici, Secundum carnem. Magis autem hoc apparuit in his quae subjunxit: Cum enim quis dicat, Ego sum Pauli; alius autem, Ego Apollo: nonne homines estis ? Quod dicebat, Animales estis, et, Carnales estis; expressius dixit, Homines estis: quod est, Secundum hominem vivitis, non secundum Deum; secundum quem si viveretis, dii essetis
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ergo ẽ ambulare scđm hom elioo¬
ñe hoc ẽ esse carnalẽ Quod acar tut¬
ne id est a parte hominis. intelligi¬
tur homo: Eosdẽ ipsos quippe dĩc
superius animales: quos postea car¬
nales : Ita loquens : Animalis aut̃¬
tia ẽ enĩ illi : Ialib igit᷑ idest anima¬
lib paulo post dicit. Et ego fr̃s.
non potui vobis loqui. quasi spiri¬
talibus. sed quasi carnalibus. Et
illud & hoc: eodem loquendi mo¬
do: idest a parte totum: Et ab
anima namque & a carne: quȩ
sunt partes hominis : potest
totum significari. quod est
homo Atque ita xon est
aliud animalis homo: aliud
carnalis sed idẽ ipsũ ẽ utrumq
id ẽ secundũ hominẽ uiuuensho¬
mo: Sicut non aliud quã homi¬
nes significantur : siue ubi legit᷑
ex operib legis ñ iustificatur om̃¬
nis caro : Siue qđ scriptũ ẽ: septu¬
aginta quinq animȩ descender̃
cũ ia cob inegyptũ: Et ibi enĩ ꝑ
omnẽ carnẽ om̃is homo Et ibi
ꝑ septuaginta quinq animas.

Expanded text:
Quod ergo est ambulare secundum hominem, hoc est esse carnalem; quod a carne, id est a parte hominis, intelligitur homo. Eosdem ipsos quippe dixit superius animales, quos postea carnales, ita loquens: Quis tia est enim illi. Talibus igitur, id est animalibus, paulo post dicit: Et ego, fratres, non potui loqui uobis quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus; et illud et hoc eodem loquendi modo, id est a parte totum. Et ab anima namque et a carne, quae sunt partes hominis, potest totum significari, quod est homo; adque ita non est aliud animalis homo, aliud carnalis, sed idem ipsum est utrumque, id est secundum hominem uiuens homo; sicut non aliud quam homines significantur, siue ubi legitur: Ei operibus legis non iustificabitur omnis caro, siue quod scriptum est: Septuaginta quinque animae descenderunt cum Iacob in Aegyptum. Et ibi enim per omnem per septuaginta quinque animas
Abbreviated transcription (Latin):
Sc̃s enĩsp̃s disciplinȩ. fugi& fictum :¬
onomnes quos ecclesia generat:
ad eius pertinent unitatẽ : quȩ
infinem ꝑseuerantes saluabit:
Neq enim hisolum ad eam non per¬
tinent : qui separationis aꝑto sacri¬
legio manifesti sunt: sed &iã illi.
qui in eius unitatẽ corporaliter
mixti : peruitam pessimam sepa¬
rantur  : Et enim simonem
magũ ꝑbaptisma ipsa pepererat:
Cui tamen dictũ est: qđ non haber&
partem inhereditate xp̃i : Num¬
quid ei baptismus:  Numquid euan¬
gelium: numquid sacramenta de¬
fuerunt : Sed quia caritas defuit :
frustra natus ẽ: & ei expediebat for¬
tasse non nasci: Numꝗd non eran
nati. quibus apłs dicit: Tam qũa
paruulis inxp̃o. lac vobis potũ dedi
non escam. Lostamen a sacrilegio
schismatis reuocat: in qđ ideo irru¬
ebans quia carnales erant: Quasi
paruulis inquit in xp̃o. lac uobis po¬
tũ dedi non escam: Nondum enim
poteratis. sed neadhuc quidem po¬

Expanded text:
Sanctus enim Spiritus disciplinae fugiSanctus enim Spiritus disciplinae fugion omnes, quos generat, ad eius pertineant unitatem, quae usque in finem perseuerantes saluabit. neque enim hi solum ad eam non pertinent qui separationis aperto sacrilegio manifesti sunt, sed etiam illi qui in eius unitate corporaliter mixti per uitam pessimam separantur. etenim Simonem Magum per baptisma ipsa pepererat; cui tamen dictum est, quod non haberet partem in hereditate Christi. numquid ei baptismus, numquid euangelium, numquid sacramenta defuerunt? sed quia ei caritas defuit, frustra natus est et ei expediebat fortasse non nasci. numquid non erant nati quibus apostolus dicit: tamquam paruulis in Christo lac uobis potum dedi, non escam? eos tamen a sacrilegio schismatis reuocat, in quod ideo irruebant, quia carnales erant: quasi paruulis, inquit, in Christo lac uobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis. sed nec adhuc quidem po
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ sunt sed que hominis sapiebaN
De illis uero qui sunt ab eccła segre¬
gati ñdictum ẽ ea quȩ s̃ sp̃s non ꝑ¬
cipientes. neadscientiȩ ꝑceptio¬
nẽ referr&ur. sed dictũ ẽ. sp̃m
eccła constituti. paruuli in xp̃o.
adhuc animales atq carnales.
Quid habeant ꝑcipere ñualentes.
idest intelligere & nosse: Nam
quomodo essent paruuli inxp̃o.
nisi renati exsp̃u sco Nec mi¬
rũ uideri deb&. qđ quisq aliꝗd
hab&: & qđ hab& ignorat: Utenĩ
taceam deomni potenti diuinitate.
atq incõmutabilis trinitatis unitate:
quis facile scientia ꝑcipit: quid sit
anima & quis non hab& anima
Postremo utcertissime nouerims.
qđ paruuli in xp̃o non percipientes
quȩ sunt sp̃s dĩ. habent tamen sp̃m
modum eos ipsos increpansait.
Nescitis quia tempłũ dĩ estis. & sp̃sdĩ
modo dicer& ab ecclesia segrega¬
tis quidicti sunt sp̃m non habentes.
Sed nec ille dicendus ẽ esse in eccle¬
sia: & ad istã soci&atẽ sp̃s ꝑtinere :

Expanded text:
i sunt, sed quae hominum sapiebant. De illis vero qui sunt ab Ecclesia segregati, non dictum est, Ea quae sunt Spiritus non percipientes; ne ad scientiae perceptionem referretur: sed dictum est, SpirEcclesia constituti parvuli in Christo, adhuc animales atque carnales, quid habeant percipere non valentes, id est, intelligere et nosse. Nam quomodo essent parvuli in Christo, nisi renati ex Spiritu sancto? Nec mirum videri debet, quod quisque aliquid habet, et quod habet ignorat. Ut enim taceam de omnipotentis divinitate atque incommutabilis Trinitatis unitate; quis facile scientia percipiat quid sit anima? et quis non habet animam? Postremo ut certissime noverimus quod parvuli in Christo non percipientes quae sunt Spiritus Dei, habent tamen Spirimodum eos ipsos increpans ait: Nescitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei modo diceret ab ecclesia segregatis, qui dicti sunt Spiritum non habentes. Sed nec ille dicendus est esse in ecclesia, et ad istam societatem Spiritus pertinere,
Abbreviated transcription (Latin):
trinitati ȩqualis. sicut filius
patri . sed accedens utdictũ ẽ
quadã similitudine Et sicut
in distantib significatur quȩdã
uicinitas. ñ loci sed cuiusdã imi¬
tationis: Ad hoc enim & dicit᷑.
Reformamini innouitate meN¬
tis urãẽ: Quib ita ait. Estote¬

Expanded text:
Trinitati aequalis sicut Filius Trinitati aequalis sicut Filius Patri, sed accedens, ut dictum est, quadam similitudine; sicut in distantibus significatur quaedam vicinitas, non loci, sed cujusdam imitationis. Ad hoc enim et dicitur, Reformamini in novitate mentis vestrae : quibus it
Abbreviated transcription (Latin):
go dĩ : ds̃ aut̃ trinitas: Sed quia
non omnimodo ȩqualis fiebat
illa imago dĩ : tamquã non ab
illo nata. sed ab illo creata: huius
rei significandȩ causa: ita imago
ẽ. ut adimaginem fit. id est non
ȩquatur parilitate : sed quadã
similitudine accedit: Non enĩ
locorũ interuallis. sed morũ¬
similitudine acceditur addm̃.
& dissimili tudine receditur
abeo: Sunt enim qui ita diftin¬
gunt. ut imaginem uelint eẽ
filium: hominem uero. ñima¬
ginem sed adimaginem : Refel
lit eos apostolus dicens: Vir
quidem non deb& uelare caput.
cumsit imago & gloria dĩ: Non
dixit adimaginem. sed imago:
Quȩ tam̃ imago : cũ a libi dici¬
tur aimaginem: ñ quasi ad fi¬
liũ dicitur. quȩ imago ȩqua¬
lis ẽ patri: Alioquin ñ dicer&
adimaginẽ nram : Quo modo
enim nostrã: cũ filius solius pa¬
tris imago sit Sed propt̃ im¬
parem ut diximus similitudi¬
nem : dictus ẽ homo adimagi¬
nem dĩ: Etideo nram: utima¬
go trinitatis ess& homo. N

Expanded text:
go Dei. Deus autem Trinitas. Sed quia non omnino aequalis fiebat illa imago Dei, tanquam non ab illo nata, sed ab eo creata, hujus rei significandae causa, ita imago est ut ad imaginem sit: id est, non aequatur parilitate, sed quadam similitudine accedit. Non enim locorum intervallis, sed similitudine acceditur ad Deum, et dissimilitudine receditur ab eo. Sunt enim qui ita distinguunt, ut imaginem velint esse Filium: hominem vero non imaginem, sed ad imaginem. Refellit autem eos Apostolus dicens: Vir quidem non debet velare caput, cum sit imago et gloria Dei . Non dixit, Ad imaginem; sed imago. Quae tamen imago, cum alibi dicitur, Ad imaginem, non quasi ad Filium dicitur, quae imago aequalis est Patri; alioquin non diceret, ad imaginem nostram. Quomodo enim nostram, cum Filius solius Patris imago sit? Sed propter imparem, ut diximus, similitudinem dictus est homo ad imaginem: et ideo nostram, ut imago Trinitatis esset homo; non
Abbreviated transcription (Latin):
dissoluitur : Sp̃ale aut̃ corpus.
quodiã cũ spũ lmmor tale est:
Quã uis non nulli arbitrentur.
tunc fieri corpus spiritale: cũ &iã
& ipsũ corpus mutatur in spm̃. It
qđ homo erat excorpore & spũ.
utrũq ac totũ. sp̃s erit: Quasi
sp̃s: Dixit aut̃ . semnatur cor¬
pus animale : surg& corp̾ spiritale:
Pinde sic̃ anmale corp̃ ñ ẽ anima
sed corpꝰ: Ita & spiritale corp̃ ñ spm̃
debemꝰ putare sed corpus: Quis
porro audeat opinari. ł xp̃i corpꝰ
ñ spiritale resurrexissẽ. ł sispiritale
surrex̃ ñ lã corpus fuisse sed sp̃m
Cũ hanc opinionẽ discipulorũ refel¬
lat: ubi cuneũ uidentes ex istima

Expanded text:
dissoluitur, spiritale autem corpus. quod iam cum spiritu inmortale est. Quamuis nonnulli arbitrentur tunc fieri corpus spiritale, cum iam et ipsum corpus mutatur in spiritum et, quod homo erat ex corpore et spiritu, utrumque ac totum spiritus erit, quasi spiritus\'. dixit autem: Seminatur corpus animale, surget corpus spiritale. proinde, sicut animale corpus non est anima sed corpus, ita et spiritale corpus non spiritum debemus putare sed corpus. quis porro audeat opinari uel Christi corpus non spiritale resurrexisse uel, si spiritale surrexit, non iam corpus fuisse sed spiritum, cum hanc opinionem discipulorum refellat, ubi, cum eum uidentes existima
Abbreviated transcription (Latin):
Adem tẽporibus. sed utrosq ꝑ unum
ingressos: Nos credimꝰ dnm̃ niũ.
p̃teriti tẽporis . Iimpl&ũ eẽiã credimꝰ
In eiꝰ s̃fidei socidate nobiscũ &illi
patres . qui crediderunt de uirgine
nasciturũ passurũ resurrecturum
incȩlũ ascensurũ : Illos enĩ ostendit
apłs uibi ait: Habentes aũ eundẽ
spm̃ fidei. sic̃ scriptũ ẽ Credidi ꝓpt̃
qđ locutus sum : & nos credimꝰ ꝓpter

Expanded text:
dem temporibus, sed utrosque per unum ingressos. Nos credimus Dominum praeteriti temporis, impletum esse jam credimus. In ejus sunt fidei societate nobiscum et illi patres, qui crediderunt de Virgine nasciturum, passurum, resurrecturum, in coelum ascensurum: illos enim ostendit Apostolus ubi ait, Habentes autem eumdem spiritum fidei, sicut scriptum est, Credidi, propter quod locutus sum; et nos credimus, propter
Abbreviated transcription (Latin):
tur: Istum sensum: idest quod
credimus. propt̃ quod & loquim.
alio loco idẽ apls sic explicauit :
Corde creditur adiustitiam. ore aũ
confessio fit ad salutẽ: Proptes qđ¬
nondeficimus : Sedlic&is quifu¬
ris ẽ Nr̃ homo corrumpitur. ta¬
menis qui intere. renouatur de

Expanded text:
tur. Istum sensum, id est, quod tur. Istum sensum, id est, quod credimus propter quod et loquimur, alio loco idem apostolus sic explicavit: Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem . Ex deficimus. Sed licet is qui foris est, noster homo corrumpitur: tamen is qui intus est, renovatur de
Abbreviated transcription (Latin):
Credidi propt̃ quod locutussũ. hoc
ẽ perfecte credidi Non enim per¬
fecte credunt qui quod credunt.
loqui nolunt: Ad ipsam enim
fidem pertin&. &iam illito crede¬
re quod dictũ ẽ: Quime confes¬
susfuerit coram hominib: confite¬
bor eum coram angelis dĩ: lx
hoc enim appellatus fidelis illeser¬
uus. pontantũ quia accepit sed qui¬
aimpedit atq lucratus ẽ: Ita &
hoc loco. Non ait: credidi & locutus
sum: sed hoc propt̃ dicit selocutũ
eẽ quia credidit: Simul enim
credidit: & quod p̃mium loquendo
sperar& : & quampoenam tacen¬
tolus paulus. adhibuit testimo¬
nium descripturis : In qͦ nobis glo¬
riam martyrum commentauit.
ropter quod scriptum ẽ. inquit.
credidi propt̃ quod locutus sũ: &
Nos credimꝰ. propt̃ quod & loqui¬
mur : Si enim tantum modo cre¬
didissent : & non loquerentur : &iã¬
tur : Credendo appre¬
henderunt uitam : & loquendo in¬
uenerunt mostem: Sed mostem
inqua corpus corruptibile semi¬
naretur. & incorruptio m&ere¬

Expanded text:
Credidi, propter quod locutus sum:» hoc est, perfecte credidi. Non enim perfecte credunt qui quod credunt loqui nolunt: ad ipsam enim fidem pertinet etiam illud credere quod dictum est, «Qui me confessus fuerit coram hominibus, confitebor eum coram Angelis Dei» . Ex hoc enim est appellatus fidelis ille servus, non tantum quia accepit, sed quia impendit atque lucratus est. Ita et hoc loco non ait, Credidi, et locutus sum; sed propter hoc dicit se locutum esse, quia credidit. Simul enim credidit, et quod praemium loquendo sperare, et quam poenam tacentolus Paulus adhibuit testimonium de Scripturis, in quo nobis gloriam martyrum commendavit. Propter quod scriptum est, inquit, Credidi propter quod locutus sum. Et nos credimus, propter quod elloquimur . Si enim tantummodo credidissent, et non loquerentur, non paterentur. Credendo apprehenderunt vitam, et loquendo invenerunt mortem; sed mortem, in qua corpus corruptibile seminaretur, et incorruptio metere
Abbreviated transcription (Latin):
ista dixer: Dicit &iam aposto¬
lus p&rus Quid uultis inponere
gentibus : qđ neq. nos potuimus
portare neq patres Nr̃i . sed per
Hoc uos ñ uultis. inimici huic gra¬
tiȩ. Ut eãdẽ gratia inu xũi. salui
facti credant᷑ antiqui: sed distri¬
buitis tẽpora. scđm pelagiũ. In
cuius libris hoc legit᷑: Et ante
legẽ dicitis saluos factos eẽ natura:
Deinde ꝑlegẽ. Postremo ꝑxp̃a¬
Quasi hominib duorũ superiorũ
tẽporũ. Ante legẽ scilic& &inlege :
sanguis xũi ñ fuerit necessarius:
Euacuantes qđ dictũ ẽ Inus enĩds̃.¬

Expanded text:
ista dixerunt? dicit etiam apostolus Petrus: quid uultis iugum inponere gentibus, quod neque nos potuimus portare neque patres nostri ? sed per hoc uos non uultis. inimici huic g-ratiae, ut eadem gratia Iesu Christi salui facti credantur antiqui, sed distribuitis tempora secundum Pelagium, in cuius libris hoc legitur, et ante legem dicitis saluos factos esse natura, deinde per legem, postremo pquasi hominibus duorum superiorum temporum, ante legem scilicet et in lege, sanguis Christi non fuerit necessarius, euacuantes quod dictum est: unus eni
Abbreviated transcription (Latin):
dicer& eundẽ spm̃ fidei : nisi admo¬
nens &iã antiquos iustos ipsũ ha
Ced quia illis futura p̃xuntiabatur.
quȩ iã facta nobis adnuntiat᷑. &
tempore u&eris testam̃ti uelabat᷑.
qđ tẽpore noui testamenti reuelat᷑.
Ideo eiꝰ sacram̃ta uariata s. ut alia
eent inu&eri testam̃to. alia in no¬
uo: cũ fides ipsa uaria non sit:¬
Eadem fides mediatoris. saluos fa
ciebat antiquos. pusillos cũ mag¬
nis. non u&us testam̃tum quod
Ixlisio inseruitutem generat.¬

Expanded text:
diceret: eundem spiritum fidei, nisi admonens etiam antiquos iustos ipsum habis Christi. sed quia illis futura praenuntiabatur, quae iam facta nobis annuntiatur, et tempore ueteris testamenti uelabatur, quae tempore noui testamenti reuelatur:\' ideo eius sacramenta uaria sunt, ut alia essent in uetere testamento, alia in nouo, cum fides ipsa uaria non sitamen fides mediatoris saluos iustos faciebat antiquos, pusillos cum magnis, non uetus testamentum quod in seruitutem generat
Abbreviated transcription (Latin):
homo ñ ꝑcipit que suas sp̃s dĩ: Ettam̃
dehis hoc dicebat: quos iam fuisse ba¬
ptiratos. ipsa manifestat : Eis enĩ di
cit : Numquid paulus crucifixus ẽ
ꝓuobis : Aut in nomine pauli bapti¬
tati estis : Hlabebant ergo isti ba¬
ptismi sacramentũ: & tamen car.¬
naliter sapiendo ꝗd poterant de
dõ credere : nisi secundũ sensũ car¬
nis suȩ  ubi animalis homo non ꝑci

Expanded text:
homo non percipit quae sunt spiritus dei. et tamen homo non percipit quae sunt spiritus dei. et tamen de his hoc dicebat, quos iam fuisse baptizatos ipse mancit: Numquid Paulus crucifixus est pro vobis? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Habebant ergo isti Baptismi sacramentum, et tamen carnaliter sapiendo, quid poterant de Deo credere nisi secundum sensum carnis suae, ubi animalis homo non
Abbreviated transcription (Latin):
mentis u&eris testam̃ti : uiueban qͥdã
sp̃ales ad nouũ scilic& testam̃tũ qđ
tunc occultabat᷑ occulte ꝑtinentes:
sic & nunc insacram̃to noui testim̃ti.
qđ iã reuelatũ ẽ : pleriq viunt ani¬
males: Qui ꝓficere sinolunt ad ꝑcipi¬
enda quȩ sunt sp̃s dĩ quoeos hortat᷑
sermo apostolicus. adu&us testam̃tũ
ꝑtinebunt: Siaũ ꝓficiunt᷑. utante qũa
capiant: ipso ꝓfectu & accessu ad nouũ
ꝑtinent : Etsi prius qũa spiritales fiañ.
exhac uita rapiunt᷑ custoditi ꝑsacra¬
m̃ti scĩtatẽ : in terra uiuentiũ cõpu¬
tant᷑. ubi ẽ spes nr̃a & portio dñs:
Nec inuenio ꝗduerius intelligat᷑ in
eo qđ scriptũ ẽ: In ꝑfectũ meũ uider̃
oculi tui: Quando quidẽ sequitur.
uis aũ carnalis & anmalis homo: bi
non ꝑphantasmata sui cordis eua¬
get᷑ &c̃stituat sibi dm̃. qualis ei ꝓsuo
carnali sensu placuerit . atq: ita cre
quippe sententiã dixit apłs plenv
lumne ueritatis : Animalis inquit

Expanded text:
mentis ueteris testamenti uiuebant quidam spiritales, ad nouum scilicet testamentum, quod tunc occultabatur, occulte pertinentes, sic et nunc in sacramento noui testamenti, quod iam reuelatum est, plerique uiuunt animales. qui proficere si nolunt ad percienda quae sunt spiritus dei, quo eos hortatur sermo apostolicus, ad uetus testamentum pertinebunt; si autem proficiunt, et antequam capiant ipso profectu et accessu ad nouum pertinent et, si priusquam spiritales fiant ex hac uita rapiuntur, custoditi per sacramenti sanctitatem in terra uiuentium computantur, ubi est spes nostra et portio dominus. nec inuenio quid uerius intellegatur in eo quod scriptum est: inperfectum meum uiderunt oculi tui, quando quidem sequitur: uis autem carnalis et animalis homo non per phantasmata sui cordis euagetur et constituat sibi deum, qualis ei pro suo carnali sensu placuerit, adque ita credquippe sententiam dixit apostolus plenus lumine ueritatis: animalis, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
Tuus ẽ dies: Qui sunt isti᷑ Spi¬
ritales: Et tua ẽnox: Qui sun
ifti᷑. Carnales: Iuus ẽ dies. &
tua est nox: Loquantur spiri¬
tales. spiritalia spiritalib Di¬
ctum ẽ enim spiritalib. spiri¬
talia comparantes : Sapien¬
tiã loquim᷑ int̃ꝑfectos: Nondũ capi¬
un istã sapientiã carnales : Non potui
loqui uob quasi sp̃alib: sed quasi car¬
nalib: Ergo cũ spiritales spiritalib
loquunt᷑. dies diei eructat uerbũ:
Cũ uero & ipsi carnales. ñtacent fidẽ
crucifixi xp̃i. quã possun capere
parui : nox nocti adnuntiat scien¬
tiã : Iuus ẽ dies. & tua ẽ nox: Adte
ꝑtineN sp̃ales: adte ꝑtineN carna¬
les : Illos illustras in cõmutabili sa¬
pientia & ueritate: illos c̃solaris
carns manfestatione: tam qũa lu¬
na consolans noctẽ:¬

Expanded text:
Tuus est dies. Qui sunt isti? Spirituales. Et tua est nox. Qui sunt isti? Carnales, Tuus est dies; et tua est nox. Loquantur spirituales spiritualia spiritualibus; dictum est enim: Spiritualibus spiritualia comparantes, sapientiam loquimur inter perfectos . Nondum capiunt istam sapientiam carnales: Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus . Ergo cum spirituales spiritualibus loquuntur, Dies diei eructat verbum: cum vero et ipsi carnales non tacent fidem crucifixi Christi, quam possunt capere parvi, Nox nocti annuntiat scientiam . Tuus est dies, et tua est nox. Ad te pertinent spirituales, ad te pertinent carnales: illos illustras incommutabili sapientia et veritate; illos consolaris carnis manifestatione, tanquam luna consolans nocte
Abbreviated transcription (Latin):
io hanns in illã ascendit Vđenĩ ascenđ c xiui
in cor honns. deimo ẽ ad homnẽ Qudau
ascendit cor homns sursũ ẽ ab homne :
Etiã sic fr̃s dicipotẽ Quia sia scenđ incorio¬
hnns sialiqͦ modo potẽ dici intaiũ ascen¬
dit inco iohnns inquansũ ipse iohnnes ñ
erat homo : ꝗd ẽ ñerat homo: Inquax¬
tũ coeperat ẽẽ angelus : Quia om̃s s̃¬
sc̃i. angeli quiã adnuntiatores dĩ:
citis. ego sũ pauli. ego apollo. non¬
ne homnes estis: Quid eos uolebat
facere : quib: ex ꝓbrabat quia ho¬
mines erans  Vultis nosse : ꝗd eos
facere uolebat : Audite in psalmis.
Igo dixi dii estis. & filii altissimi om̃s:
Adhoc ergo nos uocat ds̃. Nesimus ho¬
mines : Sed tunc in melius ñerimus
honnes. siprius nos ẽẽ homnes agno¬
scamus Idẽ utadillã celsitudinẽ. ab
humilitate surgamꝰ Necũ putams
nos aliꝗd ẽẽ cũnihilsimus: Ñsolũ xon
accipiamus qđ nonstims: sed & ant¬
tamus quod sumus:¬

Expanded text:
oannis in illam ascendit? Quod enim ascendit in cor hominis, de imo est ad hominem: quo autem ascendit cor hominis, sursum est ab homine. Etiam sic, fratres, dici potest quia si ascendit in cor Joannis, si aliquo modo potest dici, in tantum ascendit in cor Joannis, in quantum ipse Joannes non erat homo. Quid est, Non erat homo? In quantum coeperat esse angelus: quia omnes sancti, angeli; quia annuntiatores Dei. citis, Ego sum Pauli, ego Apollo, nonne homines estis ? Quid eos volebat facere, quibus exprobrabat quia homines erant? Vultis nosse quid eos facere volebat? audite in Psalmis: Ego dixi, Dii estis, et filii Excelsi omnes . Ad hoc ergo vocat nos Deus, ne simus homines. Sed tunc in melius non erimus homines, si prius nos homines esse agnoscamus, id est, ut ad illam celsitudinem ab humilitate surgamus: ne cum putamus nos aliquid esse, cum nihil simus, non solum non accipiamus quod non sumus, sed et amittamus quod sumus
Abbreviated transcription (Latin):
Cp̃s enĩ om̃a scrutat᷑. &iã altitu¬
dines dĩ: Non quia ille scrutatur
quinouit omnia: sed quia tibi do
dono ipsius tufacis. ille facere dicit᷑.
quia sine illo non tu faceres:

Expanded text:
s enim omnia scrutatur, etiam altitudinem Dei : non quia ille scrutatur qui novit omnia, sed quia tibi dondono ipsius tu facis, ille facere dicitur, quia sine illo tu non faceres.
Abbreviated transcription (Latin):
cerẽ : qđ oculus ñuidit. Nec auris
audiuit. nec in cor hominis ascen est¬
dit. ñ de sunt quidicaNs Putas quidẽ
Icce quidẽ qđ seruat ds̃ solis bonis.
quos tam̃ ipse fecerit bonos : Ecce
Pretiũ nobis. seipsũ ꝓmisit: Quere
aliud si inueneris melius : Sidice¬
rẽ ꝓmisit aurũ: gauderes : Se ꝓmi¬
sit: & tristis es: Sidiues dm̃ non ha¬
b& ꝗd hab& Nolite aliquid adõ
quȩrere . nisi dm̃: Gratis amate :
desiderabitis: Nolite timere in opiã:
Dat se nobis & sufficit nobis : d& se ip¬
sũ nobis & sufficit nobis Philippũ
apłm audi ineuangelio : Dñe osten¬
de nobis patre. & sufficit nobis:¬

Expanded text:
erem, Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, non desunt qui dicant, Putas quid est? Ecce quid est quod servat Deus solis bonis, quos tamen ipse fecerit bonos: ecce qpraemium nobis se ipsum promisit. Quaere aliud, si inveneris melius. Si dicerem, Promisit aurum; gauderes: se promisit, et tristis es? Si dives Deum non habet, quid habet? Nolite aliquid a Deo quaerere; nisi Deum. Gratis amate, desiderate. Nolite timere inopiam: dat se ipsum nobis, et sufficit nobis. Det se ipsum nobis, et sufficiat nobis. Philippum apostolum audite in Evangelio: Domine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis
Abbreviated transcription (Latin):
dedit animã vtuiueremus . deditiatrã
mentẽ ut intelligeremus. dedit:
alimenta . ut mortalẽ uita susten¬
taremus: dedit lucẽ decelo. dedit
fontes deterra : Sed hȩc omnia. cõ¬
munia dona sunt bonorũ & ma¬
lorũ : Si hȩc dedit & malis. Nihilne
ꝓpriũ seruat bonis Seruat pla¬
ne Et quid ẽ illud qđ seruat bons
Qđ oculus non uidit. Nec auris au¬
diuit. nec in cor. hominis ascendit:
Quod enĩ incor. hominis ascendit :
infracor hominis erat: Ideo in
cor ascendit. quia supra illudẽ
cor quo ascendit: Qđ seruat bo¬
nis cor illuc ascendit: Non qđ
ascendit incortuũ. sed quo ascen¬
dit cortuũ. hoc tibi seruat ds
Noli sursus audire : sursũ cor: Qđ
color : Auris ñ audit quia non est
sonus. incor hominis ñ ascendit. quia
ñ est t̾rena cogitatio. Sic intelligi¬
te : qđ oculus ñuidit . nec auris au¬
diuit : nec in cor. hominis ascendit:
quȩ p̃parauit ds diligentib sȩ Ad

Expanded text:
dedit animam, ut viveremus: dedit mentem, ut intelligeremus: dedit alimenta, ut mortalem vitam sustentaremus: dedit lucem de coelo, fontes de terra. Sed haec omnia communia dona sunt bonorum et malorum. Si haec dedit et malis, nihil ergo proprium servat bonis? Servat plane. Et quid est illud quod servat bonis? Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit. Quod enim in cor hominis ascendit, infra cor hominis erat: ideo in cor ascendit, quia supra illud est cor quo ascendit. Quod servat bonis, cor illuc ascendit. Non quod ascendit in cor tuum, sed quo ascendit cor tuum, hoc tibi servat Deus. Noli surdus audire, Sursum cor. Quod color; auris non audivit, quia non est sonus; nec in cor ascendit, quia non est terrena cogitatio. Sic intelligite, Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit
Abbreviated transcription (Latin):
niftica & lucra deb& affectare
xp̃ianus. At tende quid ibi
dicatur adsimilitudinẽ: quid
moneatur ad prohibitionem:
Ita ergo & hic data ẽ quȩdã sim¬
litudo demarso : qui incantat.
ut educat aspidem detenebro¬
sa cauerna:
uitututẽ redigo: neforte cum¬
aliis p̃dicauerim. Ipse repro¬
Iuo timore nos terruit: quid aPTI¬
enim faciat agnus. ubiaries
tremit

Expanded text:
et ludicra debet affectare christianus? Attende quid tibi dicatur ad similitudinem, quid moneatur ad prohibitionem. Ita ergo et hic data est quaedam similitudo de Marso, qui incantat ut educat aspidem de tenebrosa caverna:vitutem redigo; ne forte aliis praedicans, ipse reproSuo timore nos terruit. Quid enim faciet agnus ubi aries tremit
Abbreviated transcription (Latin):
sanantur: Quod ũbis ipsius
dñi dedaratur : Sicut exaltauit
inquit moyses serpentem In
heremo: sic oport& exaltarifi¬
lium hominis : V tomnis qui
crediderit in eum non pereat.
sed habeat uitam aeternam:¬
afflictionẽ. uel affligentẽ. uel
comprimentẽ: sepe inimagine
pontur huuis sȩculi. A quo spi¬
ritaliter recedendũ ẽ: Nesi¬
mꝰ iugũ ducentes cũ in fidelibus:
Sic eniꝰ quisq herusalẽ caelestis fit¬
ciuis ldoneus: cũ primo hyic scło
ronuntiauerit : Quẽ ad modũ ille
populus it̾rã ꝓmis si onis indu¬
ci non potuit: nisi prius ab egyp
to receder&: Sicut ille non in
lta nemo corde ab hoc scło a¬
guratũ ẽ: hoc in isto fine scđi ⁊dẽ
in hac sicut beatus iohannes scri¬
bit hora nouissima: quo cot¬
tidianis eccłae actib In uno quo¬
ꝙ credente cõpl&ur: Audite
apłm doctorẽ gentium: docen¬
manifestũ ẽ non humana sus¬
pitione sed apostolico : Idẽ
diuino & donico magisterio.

Expanded text:
sanantur. quod uerbis ipsius sanantur. quod uerbis ipsius domini declaratur: sicut exaltauit, inquit, Moses serpentem in heremo, sic oportet exaltari filium hominis, ut omnis qui credit in eum non pereat, sed habeat nitam aeternamAfflictio, vel Affligens, vel Comprimens, saepe in imagine ponitur hujus saeculi; a quo spiritualiter recedendum est, ne simus jugum ducentes cum infidelibus . Sic enim quisque Jerusalem ccivis idoneus, cum primum huic saeculo renuntiaverit, quomodo ille populus in terram promissionis induci non poto recederet. Sed sicut ille non inde xilio; sic nemo corde ab hoc saeculo aguratum est, hoc in isto fine saeculi, in hac, sicut beatus Joannes scribit, hora novissima , quotidianis Ecclesiae fetibus in unoquoque credente completur. Audite Apostolum doctorem Gentium docenmanifestum est non humana suspicione, sed apostolico, id est divino et dominico magisterio;
Abbreviated transcription (Latin):
p&ra xp̃c propt̃ firmitatẽ . cur
panis uiuus qui decaelo descendit :
quo uere qui uescuntur. spirita¬
lit̃ uiuunt : Nam illi u&eram
figurã carnalit̃ accipientes : mor¬
dit & illud spiritalit̃ intelligi in
xp̃o Sicut & potũ cur spirita¬
lem dixiss& : aperuit cũ sub iunx̃.
p&ra aũ erat xp̃c: Quo a perto
tatẽ nram̃ Per noctẽ lucens.
ꝑdiem ñlucens. Ut qui ñ uident
uideant : & quiuident. caecifiant :
Rub& & mare rubrum: Baptis¬
mus utiq xpi sanguine con¬
secratus: Hostes sequentes ater¬
go moriuntur Peccata p̃teri¬
ta: Ducitur populus ꝑdesertũ:
Bapti lati om̃s : nondũ ꝑfruen¬
tes ꝓmissa patria : ẜ quod ñ¬
xlisdo uident: sperando & ꝑpatientiã
expectando : tãquã inde serto
sunt : Itillic laboriosȩ & pericu¬
losȩ temptationes : nere uertan¬
tur corde in aegyptũ: Nec ibi
tamen xpc̃ deserit : Nam & illa
colũna : non recedit: Emorsus
mortiferi serpentiũ. ex alta¬
to & respecto aeneo serpente :¬

Expanded text:
petra Christus propter firmitatem, cur panis uiuus, qui de caelo descendit? quo uere qui uescuntur spiritaliter uiuunt; nam illi ueterem figuram carnaliter accipientes mort, ostendit et illud spiritaliter intellegi in Christo: sicut et potum cur spiritalem dixisset, aperuit. cum subiunxit: petra autem erat Christus; quo aperto tatem nostram, per noctem lucens, per diem non lucens, ut qui non uident. uideant, et qui uident, caeci fiant? rubet et mare rubrum: baptismus utique Christi sanguine consecratus. hostes sequentes a tergo moriuntur: peccata praeterita. Ducitur populus per desertum: baptizati omnes nondum perfruentes promissa patria, sed quod non uident sperando et per patientiam expectando tamquam in deserto sunt; et illic laboriosae et periculosae temptationes, ne reuertantur corde in Aegyptum. nec ibi tamen Christus deserit; nam et illa columna non recedit. emortiferi serpentum exaltato et respecto aeneo serpente
Abbreviated transcription (Latin):
nis animae affectio bona. Cui contra¬
ria sunt eius uitia: quae recte cul¬
pantur atq damnantur in homini¬
bus : Quo enĩ alio modo ipse intelle¬
ctus. nisi intelligendo conspicitur:
Ita & caritas gaudiũ pax. longa¬
nimitas. benignitas. bonitas. fides.
mansu& udo. continentia: & c&e
propinquatur dõ & ipse ds̃ ex
quo omã ꝑ quẽ om̃a. in quo om̃a
quam quã Itaq in eadem anima
fiant uisiones suauẽ sentiuntur
per corpus: sicut hoc corporeũ
nota eẽ. possunt: quẽ ad modũ
possunt: Siue quȩ spũ uiden¬
porũ habent utiq ordinẽ suũ & ẽ
aliud alio prȩcellentius : Prestan

Expanded text:
nis animae adfectio bona, cui contranis animae adfectio bona, cui contraria sunt eius uitia, quae recte culpantur atque damnantur in hominibus. quo enim alio modo ipse intellectus nisi intellegendo conspicitur? ita et caritas, gaudium, pax, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, manspropinquatur Deo : et ipse Deus, ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia . 51. Quanquam itaque in eadem anima fiant visiones, sive quae sentiuntur per corpus, sicut hoc corporeum nota esse possunt, quemadmodum possunt; sive quae spiritu videnporum; habent utique ordinem suum, et est aliud alio praecellentius. Praestan
Abbreviated transcription (Latin):
in eodẽ sp̃u cogitando cernebat:
Quae om̃a Ncorporalia. sed corpo¬
raliũ imagines erant. Siue cum
primũ in ipsa alienatione uisae
sunt siue cũ postea recordare
atꝙ cogitare : Cũ uero discepta¬
batur & requirebatur. ut illa sig¬
na intellegerentur : m̃tis erat ac¬
tio conantis : Sed deerat effectꝰ.
donec ad nuntiati sunt qui uene¬
rant a cornelio : Hac uero corpora¬
li&iã accedente uisione : cũ & sp̃s¬
sc̃s rursus inspũ eius dicer&. Vade
cũ eis : ubi & illud signũ ostenderat
& impresserat uoces : ad iuta diuinitꝰ
mens. Intellex̃ quid illis signisom¬
nib ager&ur : His itaq & huius mo¬
direb diligenter consideratis : sa¬
tis appar& corporalẽ uisionẽ. re¬
ferri ad spitalem : Eamq: spĩtalem
referri. ad intellectualẽ : Quia il¬
quo & ista inferiora diiudicantur.
& ea cernuntur. quae neq sunt cor¬
pora. nec ullas gerunt formas sim¬
lescorporũ: Velut ipsamens &om¬

Expanded text:
in eodem spiritu cogitando cernebat. in eodem spiritu cogitando cernebat. quae omnia non corporalia, sed corporalium imagines erant, siue cum primum in ipsa alienatione uisae sunt siue cum postea recordatae atque cogitatae. cum uero disceptabatur et requirebatur, ut illa signa intellegerentur, mentis erat actio conantis, sed deerat effectus, donec nuntiati sunt qui uenerunt a Cornelio; hac uero corporali etiam accedente uisione, cum et sps rursus in spiritu ei diceret: uade cum eis, ubi et illud signum ostenderat et inpresserat uoces, adiuta diuinitus mens intellexit, quid illis signis omnibus ageretur. his atque huius modi rebus diligenter consideratis satis adparet corporalem uisionem referri ad spiritalem eamque spiritalem referri ad intellectualem. Sed quo et ista inferiora diiudicantur et ea cernuntur, quae neque sunt corpora nec ullas gerunt formas similes corporum, uelut ipsa mens et om
Abbreviated transcription (Latin):
liter uiderat. Et transacti eiꝰ
imaginẽ. Inspũ cogitando cerne¬
bat Nec aliquid intellectu po¬
terat. nisi nosse signũ eẽ . & quid
significar& in quirer&: Uidit &¬
p&rus in alienatione m̃tis uas
quatuor lineis alligatũ. submit.¬
tid ecaelo: plenũ uariis animalib:
Cũ audiuit & uocẽ. macta & man¬
duca: Qui cũ redditus sensib deui¬
sudisceptar& : ecce quos cornelius
miserat. nuntiauit eossp̃s dicens.
Ecce uiri quaerunt te : sed surge de¬
scende & uade cũ illis. quia ego mi¬
si eos: Quicũ ueniss& ad corneliũ
quid in illa uisione intellexerit.
ubi audierat. quae dsmundauit.
tu Ne cõmune dixeris Ipse indica¬
uit dicens. Sed mihids̃ ostendit.
neminẽ aut inmundũ hominẽ dice¬
re : Cũ ergo illũ discũ uider&. alie¬
natus a corporis sensib:. & illa suo¬
ces macta & manduca: & quae ds̃
mundauit. tune cõmune dixeris.
insp̃u audiebat: Redditus aũcor¬
poris sensib : id ipsũ quod uisũ
atq auditũ memoria tenuesat.

Expanded text:
liter uiderat et transacti eius imaginem in spiritu cogitando cernebat nec aliquid intellectu poterat nisi nosse signum esse et, quid significaret, inquirere. Uidit Petrus in alienatione mentis uas quattuor lineis alligatum submitti de caelo, plenum uariis animalibus, cum audiuit et uocem: macta et manduca. qui cum redditus sensibus de uisu disceptaret, ecce quos Cornelius miserat nuntiauit ei spiritus dicens: ecce, uiri quaerunt te; sed surge, descende et uade cum illis, quia ego misi eos. qui cum uenisset ad Cornelium, quid in illa uisione intellexerit, ubi audierat: quae deus mundauit, tu ne communia dixeris, ipse indicauit neminem communem aut immundum hominem dicere . Cum ergo illum discum videret alienatus a corporis sensibus, et illas voces, Macta, et manduca, et, Quae Deus mundavit, tu communia ne dixeris, in spporis sensibus id ipsum, quod uisum atque auditum memoria tenuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
apłs dix̃ : Talis adnuntiator.
tam laboriosus. tam impiger.
tã exercitatus : ut ipsũ dona¬
r& t̾rae: Ego inquit nullius
horũ usus sum: Ostendit si¬
bi deberi. & ñ accepit: Nec con¬
dem nauit : qui acceper quod
debebatur : Condem nandi enĩ
erant. exigentes indebita: ñ
accipientes mercedem suã:
Ille tam̃ & ipsam mercedẽ do
donauit : tu ñdebes alteri
lis: Produe foenũ lum̃tis
Si nolunt iumenta foenũ tuum : ñ
te tamen sterilem inueniant:
Accipis spiritalia: redoe carnalia:
Debita sunt militi : redde ꝓuintia¬

Expanded text:
s dixit, talis annuntiator tam laboriosus, tam impiger, tam exercitatus, ut ipsum fenum donaret terrae. «Ego,» inquit, «nullius horum usus sum.» Ostendit sibi deberi, et non accepit; nec condemnavit eos qui acceperunt quod debebatur. Condemnandi enim erant exigentes indebita, non accipientes mercedem suam: ille tamen et ipsam mercedem suam donavit, non debes alteri;lis, produc fenum jumentis: si nolunt jumenta fenum tuum, non te tamen sterilem inveniant. Accipis spiritualia, redde carnalia: debita sunt militi, militi reddis; provincia
Abbreviated transcription (Latin):
& herbã seruituti hominũ: Ne
non intelleger&ur quod dictũ
ẽ Pruducens foenũ lumentis
rep&itione exposuit. qd prȩ¬
misit: Quod enim dixit supͣ
foenum: post ea herbam nomi¬
nauit: Quod autẽ dixerat
iumentes : hoc seruituti homi¬
num: Dixit ergo seruituti: &
non libertati: Ubi est : Uos
in libtatem uocati eftis:Sedau¬
di eundẽ apłm: Cũ enĩ li̾ sim
exomnib:: omniũ me seruũ feci:
ut plures lucrifaciam: Et qͥb
dixit: In libertatẽ uocati estis.¬
quid adiunx̃. lantũ ne lib̵ta¬
tẽ In occasionẽ carnis d&is. ẜ ꝑ
caritatẽ seruite inuicẽ : Quos libe¬
ros fecerat: seruos fec Non
conditione : s. tam̃ xpĩ redẽpti¬
one: Non necessitate. s cari¬
tate: ꝑ caritatẽ inquit. seruite

Expanded text:
ominum:» ne non intelligeres quod dictum est, «Producens fenum jumentis,» repetitione exposuit quod praemisit. Quod enim dixit supra «fenum,» postea «herbam» nominavit; quod autem dixerat «jumentis,» hoc «servituti hominum» dixit. Ergo servituti, et non libertati. Ubi ergo est, «Vos in libertatem vocati estis?» Sed audi eumdem ipsum: «Cum enim liber sim ex omnibus, omnium servum me feci, ut plures lucrifacerem» . Et quibus dixitid adjunxit? «Tantum ne libertatem in occasionem carnis detis, sed per charitatem servite invicem» . Quos liberos fecerat, servos fecit; non conditione, sed tamen Christi redemptione; non necessitate, sed charitate: «Per charitatem,» inquit, «servite
Abbreviated transcription (Latin):
sos: Non inquit: nonẽ illa
oonatio illorũ: s urã merces :
Sed cui rei merces Quiddant
quid accipiunt: Dant sp̃ałia.
accipiunt carnalia: Dant
aurũ : accipiunt foenũ. Oñs
enim caro foenũ. & claritas
carnis. ut flos foeni: Omã
temporalia: quae & ibi suꝑ

Expanded text:
sos? Non, inquit, non est illa donatio eorum, sed vestra merces. Cujus rei merces? Quid dant? quid accipiunt? Dant spiritualia, accipiunt carnalia; dant aurum, accipiunt fenum. «Omnis enim caro fenum, et claritas carnis ut flos feni» . Omnia temporalia q
Abbreviated transcription (Latin):
me tibi fecit: quite suo sanguine
liberũ fecit: Discite ex nob. quia
uerũ discitis: Audi illũ aliolo
Bene diligite seruos urõs .s. in
domino:¬

Expanded text:
meum te fecit, qui te suo sanguine liberum fecit. Dicite hoc nobis, quia verum dicitis. Audi illum alio loBene diligite servos vestros, sed in Domino
Abbreviated transcription (Latin):
mar& : tam quã scõrum gaudioꝵ
saginã eructar& dicens. Gratias
dõ suꝑ inenarrabili dono: Ita er¬
go non cessauit apłus. Immo sp̃s
dĩ possidens & implens & agens
cor eiꝰ exhostari fideles qui ha¬
berent huiusmodi substantiam
ut nhil de ess& necessitatib ser¬
uorum dĩ qui celsiorem sc̃ĩtatis
gradum In ecclesia tenere uolu¬
erunt: ut spei sȩcularẽs uincula
cuncta p̾ciderent : & armum libe¬
rum diuinȩ militiȩ dedicarent:

Expanded text:
maret et tamquam sanctorum gaudiorum maret et tamquam sanctorum gaudiorum sagina eructaret dicens: gratias deo super inenarrabili dono eius! Sicut ergo non cessauit apostolus, immo spiritus dei possidens et inplens et agens cor eius, exhortari fideles, qui haberent huius modi substantiam, ut nihil deesset necessitatibus seruorum dei, qui celsiorem sanctitatis gradum in ecclesia tenere uoluerunt, ut spei saecularis uincula cuncta praeciderent et animum liberum diuinae militiae dedicarent:
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd p̃parauit ds̃ diligentib eum:
Quanti ual& hoc qđ ñ uid&ur.
Et entur tanto : quantũ quisq
habere potuerit: Prop̃t hoc ille:
sparsit dedit pauperib: Nonui¬
debat. & emebat: Sed ille thesau¬
rũ seruauit incęlo qui esurire siti¬
re in pauperib dignabatur int̃ra:
Nonmrũ ẽ igitur si iustitia eius
man& inscłum scłi: Custode
illo qui condidit scła
uõ minsteriũ huius officii ñ solum
suppl& ea quae desunt scĩs. sed
etiã abundat ꝑ multas gratiarũ
nisterii huius glorificantes dm̃
In oboedientiã confessions urae
in euangeliũ xp̃i & simplicitatẽ
communications. In illos & in
omnes & ipsoꝵ obsecrationẽ ꝓ uob̃
Desiderantiũ uos propt̃ emnentẽ
gratiã dĩ inuob̾ Gratias dõ suꝑ
In enarrabili dono eius
Quanta pinguedine scãe
la&itiae sit ꝑfusus apłus . dum
loquitur de alterna indigentia
& alterno supplemento indigen
Hinc dereb narͣralib in illos Inde¬
aũ despitalib: in istos: Ut excla¬

Expanded text:
paravit Deus diligentibus eum . Quanti valet hoc quod non videtur, et emitur tanti quantum quisque habere potuerit! Propter hoc et ille «sparsit, dedit pauperibus:» non videbat, et emebat; sed ille thesaurum servabat in coelo, qui esurire et sitire in pauperibus dignabatur in terra. Non mirum est igitur si «Justitia ejus manet in saeculum saeculi:» custode illo qui condidit sa ministerium huius officii non solum supplet ea quae desunt sanctis, sed etiam abundat per multas gratiarum inistrationis huius glorificantes deum in obsequio confessionis uestrae in euangelium Christi et simplicitate communicationis in illos et in omnes et ipsorum precatione pro uobis, desiderantium uos propter excellentem gratiam dei in uobis. gratias deo super inenarrabili dono eius. quanta pinguedine sanctae laetitiae sit perfusus apostolus, dum loquitde alterno supplemento indigenthinc de rebus carnalibautem de spiritalibus in istos, ut excla
Abbreviated transcription (Latin):
dignatus ẽ coniugare naturã:
Vtsibi capiti immaculato. in ma¬
culatã consociar& ecclesiam :
Quã paulus apłs uirginẽ uocat.
nsolas in ea considerans corpo¬
re uirgines . sed incorruptas
desiderans omniũ mentes:
Desponsaui inquit uos un uiro¬

Expanded text:
dignatus est conjungere naturam, ut sibi capiti immaculato immaculatam consociaret Ecclesiam: quam Paulus apostolus virginem vocat, non solas in ea considerans etiam corpore virgines, sed incorruptas omnium desiderans mentes. Desponsavi enim vos, inqui
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinẽ suũ sponsȩ dederit ñ
erit qui ducat uxorem: Dñs aũ.
securus moriens : dedit sanguinẽ
suũ ꝓ ea quã resurgens haber&.
quã sibi iã coniunxerat In utero
uirgins : Uerbũ eñ sponsus : & spon¬
sa caro humana : Etutrumq
unus filius dĩ &idem filius ho¬
nnis : ubi factus ẽ caput ecclesiȩ :¬
Ille uterus uirgins mariȩ. thala¬
mus eius : Inde processit tam¬
quam sponsus dethalamo suo.
icut scriptura p̃dixit. Et
ipse tamquam sponsus proce¬
dens de thalamo suo:

Expanded text:
sanguinem suum sponsae dederit, non sanguinem suum sponsae dederit, non erit qui ducat uxorem. Dominus autem securus moriens, dedit sanguinem suum pro ea quam resurgens haberet, quam sibi jam conjunxerat in utero Virginis. Verbum enim sponsus, et sponsa caro humana; et utrumque unus Filius Dei, et idem filius hominis: ubi factus est caput Ecclesiae, ille uterus virginis Mariae thalamus ejus, inde processit tanquam sponsus de thalamo suo, sicut Scriptura praedixit, Et ipse tanquam sponsus procedens