comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eͥbere ꝓposui qͦ mistica sacͣ prioꝵ¬
m issa rep̃sentet. qͥd ue minist᷑ agat.
Pro młtis una. ꝓ cotidie repetitis.
Est oblata seme̾s nostia uera d̃s.
Inuolucrum legis xp̃c patefecit. ouemq
Significatiuam. uera remouit ouis.
Presbit̃ hanc offert. & in hac cessasse figuras.
Remq figurarũ testificatur agi.
Sic ⁊ enĩ templi. sic ꝯcrucis expͥmit aram.
U t sacra cõmemoret illiꝰ. huiꝰ agat.
Ergo qͥd in missa uł agat᷑ memoret᷑.
Que quib assimiles sub breuitate canam.

Expanded text:
bere proposui quid mystica sacra priorum Missa repraesentet, quidve minister agat. Pro multis una, pro quotidie repetitis Est oblata semel hostia vera Deus. Involucrum legis Christus patefecit, ovemque Significativam vera removit ovis. Presbyter hanc offert, et in hac cessare figuras, Remque figurarum testificatur agi. Sic etenim templi, sic et crucis exprimit aram, Ut sacra commemoret illius, hujus agat. Ergo quid in missa vel agatur, vel memoretur Quae quibus assimiles, sub brevitate canam.
Abbreviated transcription (Latin):
que cota regione conuenerat.
curati st̃: puer cecus ⁊ uir cecus.
puella manca ⁊⁊ paralicicꝰ senex.
hunc in plaustro dectulerant. ⁊
ab anuis quinq sic elanguisse
dicebant. ut nec sedere quid̾e
nec sine alio posset mutare la¬
tus. In ingressu uille quã
bargoimum uocant erectus ẽ
puer claudꝰ ex utero matris su¬
e. in egressu quoq muller q̃¬
dam amissum ab anuis qua¬
cuor gressum recepit. Nec lon¬
ge progressi eramꝰ ⁊ ecce curre¬
bat post nos mulier ceca ocło
ad uirum d̾i ab eo signata ẽ.¬
⁊ continuo uisum recepit. et
reu̾tebatur gratulabunda ꝙ
laudans. In ingressu diocesis
tricassine in uico cui fulcerie
nom̃ est. oblatus a ppło puer
ã natiuitate surdꝰ ⁊ mutus. ab
utroq morbo sanatꝰ est ip̃a ho¬
ra. In uia quoq cum egrede¬
remur puelle manum a na¬
tiuitate aridam ⁊ contractam
bñdicta bernardi manꝰ exten¬
dit. quasi esset cerea. ⁊ sanata
est statim ita ut teneret fortit᷑

Expanded text:
quae de tota regione convenerat, quae de tota regione convenerat, curati sunt puer caecus, et vir caecus, puella manca, et paralyticus senex. Hunc in plaustro detulerant, et ab annis sex sic elanguisse dicebant, ut nec sedere quidem, nec sine alio posset mutare latus. In ingressu villae, quam Bargonium vocant, erectus est puer claudus ex utero matris suae: in egressu quoque mulier quaedam amissum ab annis quatuor gressum recepit. Nec longe progressi eramus, et ecce currebat post nos mulier caeca uno ad virum Dei, ab eo signata est continuo, et visum recepit, et revertebatur gratulabunda et laudans. In ingressu dioecesis Tricassinae, in vico cui Fulceriae nomen est, oblatus a populo puer a nativitate surdus et mutus, ab utroque morbo sanatus est ipsa hora. In via quoque, cum egrederemur, puellae manum a nativitate aridam et contractam benedicta Bernardi manus extendit, quasi esset cerea: et sanata est statim, ita ut teneret fortiter
Abbreviated transcription (Latin):
eodem itinere surdus alter audi¬
tum. pueri duo claudi gressum
me a monasterio milib distans.
curatus est paraliticus senex no¬
bis astantib tur bis acclamantib
uehement̃. Illa suꝑ arciam
nominat᷑ ubi ꝑnoctauimꝰ ipsa
die. Mane uͦ in basilica pꝰt misse
celebrationẽ adolescens altero
crure contractus ubi a uiro di
signatus est extendit nerurim
⁊ coram om̃i ppło gradiebatur
exultans. In eodem uico ingres¬
sus hospitium ⁊ irruentib mul¬
tis cecum uno ocło puerũ.⁊ pu¬
ellam mucam a naciuitace con¬
sueta bñdictione sanauit. Siqͥ¬
dem ⁊ puer illuminacꝰ.⁊ puel¬
la locuta est audiencib ⁊ am¬
nurantib uniu̾sis. In placea
qͦ cum decineret eumppłs egre¬
dientem. sanati sunt manci
duo. quoꝵ alter unius oculi
lumen recepit amissum. du¬
pliciq liberatꝰ incommodo:
duplex gaudium reportauit.
Eadem die iixca castrũ bar¬
rum qd abluit sequana fluuiꝰ
multitudine copiosa plebis

Expanded text:
eodem itinere surdus alter audieodem itinere surdus alter audivit, pueri duo claudi gressum me a monasterio millibus distans curatus est paralyticus senex nobis astantibus, turbis acclamantibus vehementer. Villa super Arnam nominatur, ubi pernoctavimus ipsa die. Mane vero in basilica post missae celebrationem adolescens altero crure contractus, ubi a Viro Dei signatus est, extendit nervum, et coram omni populo gradiebatur exsultans. In eodem vico ingressus hospitium, et irruentibus multis, caecum uno oculo puerum, et puellam mutam a nativitate, consueta benedictione sanavit. Siquidem et puer illuminatus, et puella locuta est audientibus et admirantibus universis. In platea quoque cum detineret eum populus egredientem, sanati sunt manci duo: quorum alter etiam unius oculi lumen recepit amissum, duplicique liberatus incommodo duplex gaudium reportavit. 46. Eadem die juxta castrum Barrum, quod alluit Sequana fluvius, coram multitudine copiosa plebis,
Abbreviated transcription (Latin):
multis penitꝰ obsurduerat.
uen̾abilis ep̃c noster obtulit ⁊ con¬
festim audiuit homo. ⁊ gr̃as egit
celeri medicine. Egressus aũt pat̾
monasterii ianuam inuenit lan¬
guentium multitudinem. cecoꝵ:
claudoꝵs: aridoꝵs : plurimiq in
cumultu illo sub manu signan¬
tis desideratam adepti sunt sani¬
tatem. Ubi uͦ montem ascendit.
obuium habuit puierum surd̾u
y mutum: quidieb multis int̾
fr̃s nr̃os fontarcie manserat cm̃
mnnuens eis. Huiꝰ linguam spuco
liniens. ⁊ aurib eiꝰ immutens di¬
gicos suos d̾m nominare iussit.
cepitq puer paulatum loqui. s
adhuc uox in gutture laborabat.
Quod aduertens unus ex fr̃ibus
nr̃is. rursum obtulit eum rogais
ut gutturi eius manũ impon̾et.
statimq locutus est libere cum
multis lacrimis gr̃as agens do.
Tandiu si quidem surdus ⁊ mu¬
tus exciterat ut ei nom̃ ꝓpͥum
penitꝰ excidisset. ⁊ nesciret quis
uocaretur. Uix recordatus nom̃¬
ciuitatis unde fuerat oriundus
parisiensem se esse dicebat. In

Expanded text:
multis penitus obsurduerat, venerabilis episcopus noster obtulit: et confestim audivit homo, et gratias egit celeri medicinae. Egrediens autem pater monasterii januam, invenit languentium multitudinem caecorum, claudorum, aridorum; plurimique in tumultu illo sub manu signantis desideratam adepti sunt sanitatem. Ubi vero montem ascendit, obvium habuit puerum surdum et mutum, qui diebus multis inter fratres nostros Fontarciae manserat, tantum innuens eis. Hujus linguam sputo liniens, et auribus ejus immittens digitos suos, Deum nominare jussit, coepitque puer paulatim loqui: sed adhuc vox in gutture laborabat. Quod advertens unus ex fratribus nostris, rursum obtulit eum, rogans ut gutturi ejus manum imponeret. Statimque locutus est libere, cum multis lacrymis gratias agens Deo. Tandiu siquidem surdus et mutus exstiterat, ut ei nomen proprium penitus excidisset, et nesciret quis vocaretur. Vix recordatus civitatis nomen unde fuerat oriundus, Parisiensem se esse dicebat. In
Abbreviated transcription (Latin):
presens uidit.⁊ henricus trecen¬
sis. Aderant clerici ꝙ laici de ci¬
uitate ñ pauci. Coram his om̃ib
puella clauda  muta oblata ẽ
uiro d̾i. Cumq signatam appre¬
hensa manu deduceret. loqui ce¬
pit o ait. Non possum dñe am¬
bilare ñ possum. Obstupuimꝰ
om̃s. iterumq signari rogaui¬
mus eam. o gressum qͦ recep̃.
bidem quoq cecum ocłm pu¬
eri sputo liniens illuminauit.
Mulierem claudam ab annis
qͥndecim quȩ in ȩccłia beatȩ ma¬
rie a sc̃imonialib alebat᷑. sig¬
nans ⁊ attrectans curauit ꝓtinꝰ.
ut qd̾ ante non poterat. ⁊ sede¬
ret q libere graderet᷑. Exultais
gͥ uehement̃ culit baculo qͥb
antea utebatur. in beatiꝑetri
eccłia suspendenũos. Icem
iuuenis quidam eiusdem ȩccłiȩ
seruus amissum ab annis qͥnq
ibidem recepit auditum. In ead̾e
ciuitate facta sunt q̃ sequunt᷑.

Expanded text:
praesens vidit, et Henricus Trecenpraesens vidit, et Henricus Trecensis: aderant clerici et laici de civitate non pauci. Coram his omnibus puella clauda et muta oblata est viro Dei. Cumque signatam apprehensa manu deduceret, loqui coepit, et ait: « Non possum, domine, ambulare, non possum. » Obstupuimus omnes: iterum signari rogavimus eam, et gressum quoque recepit. Ibidem quoque caecum oculum pueri sputo liniens, illuminavit. Mulierem claudam ab annis quindecim, quae in ecclesia beatae Mariae a sanctimonialibus alebatur, signans et attrectans curavit protinus: ita ut quod ante non poterat, et sederet, et libere graderetur. Exsultans igitur vehementer tulit baculos, quibus antea utebatur, in beati Petri ecclesia suspendendos. Item juvenis quidam, ejusdem ecclesiae servus, amissum ab annis quinque ibidem recepit auditum. In eadem civitate facta sunt quae sequunt
Abbreviated transcription (Latin):
sue bñdictione percepta ambu¬
lantem uidentes. audientesq
loquentem. Altera aũt die ĩ
maiori eccłia trecensi congrega¬
tus est ppłs innumerabilis ut
audiret a di homĩe u̾bum eiꝰ.
factus est cumultꝰ intolerabił
compͥmentium sese. turbarũ.
⁊ ꝑicłm metuens egressus est
uir beatus. Cunq in hospiti¬
um ep̃i se recepisset sequebat᷑
eum languentium multicudo.
⁊ proforib expectabat. Ingres¬
sa est puella clauda. ⁊ sub ocłis
om̃ium signante uiro dei ad¬
epta est sanitatem ⁊ libere am¬
bulauit. Erat aũt in ciuita¬
te puella nota.⁊ ex ꝓpinquis
eius aderant eadem hora non¬
nulli. Post paululum quopie
est. et alii duo quoꝵs erant ari¬
de manus sanati sunt ammi¬
rantib ⁊ exultantib uniu̾sis.
Uespere quoq expectantes in¬
firmos iuxta cancellum eccłiȩ
seorsum poni p̃cipiens exiuit
ad eos ⁊ signauit ex ordine re¬
sidentes. Aderant aũt uenera¬
biles ep̃i godefridus lingonen¬
sis qui fere omnia que scribimꝰ

Expanded text:
enedictione percepta ambulantem videntes, audientesque loquentem. 47. Altera autem die in majori ecclesia Trecensi congregatus est populus innumerabilis, ut audiret a Dei Homine verbum ejus. Factus est ergo tumultus intolerabilis comprimentium sese turbarum, et periculum metuens egressus est Vir beatus; cumque in hospitium episcopi se recepisset, sequebatur eum languentium multitudo, et pro foribus exspectabat. Ingressa est autem puella clauda, et sub oculis omnium signante Viro Dei adepta est sanitatem et libere ambulavit. Erat autem nota in civitate puella, et ex propinquis ejus aderant eadem hora nonnulli. Post paululum quoque est: et alii duo, quorum erant aridae manus, sanati sunt admirantibus et exsultantibus universis. Vespere quoque exspectantes infirmos juxta cancellum ecclesiae seorsum poni praecipiens, exivit ad eos, et signavit ex ordine residentes. Aderant autem venerabiles episcopi Godefridus Lingonensis, qui fere omnia, quae scribimus,
Abbreviated transcription (Latin):
ta. aliquando tali factione
acquieuit errorib. nec fa¬
nec uenerata est in petri ca¬
dedra monstrum. Nec em̃i
talib in causis. pͥncipalia
aliq̃n eos truerunt edictã.
aut generalib utilitatib
priuata cominoda p̃tuler̃t.
nec declinantes in partem ꝑ¬
son is detulere. s causis. Con¬
uocato gͥ apud stampas con¬
eitio. abbas sẽs clareuallen¬
sis bernardus specialit̾ ab
ipso francoꝵ rege o preci¬
puis quibq pontificibus
accersitus. sicut postea fate¬
batur non meddioerit̃ pauidꝰ
& tremebundꝰ aduenit. peri¬
culum quippe. & pondꝰ ne¬
gocii non ignorans. In itine¬
re tamen consolatꝰ ẽ eum d̃s.
ostendens ei in irisu noctis ec¬
clesiam magnam concordit̃
in cłi laudib concinentemr.
tantum sꝑauit pacem sine
oubio puenturam. Ubi uͦ
ad locim uentum est. cele¬
brato prius ieiunio. & pre¬
cib ad m fusis. cum de eo¬
dem uerbo tractaturi. rex o
ep̃i cum pͥncipib consedis¬
sent: unum om̃ium consili

Expanded text:
ta, aliquando tali factione adquievit erroribus: nec faia, venerata in Petri cathedra monstrum. Nec enim talibus in causis principalia aliquando eos terruerunt edicta, aut generalibus utilitatibus privata commoda praetulerunt; nec declinantes in partem, personis detulere, sed causis: vocato igitur apud Stampas concilio, abbas sanctus Clarae-Vallensis Bernardus, specialiter ab ipso rege Francorum et praecipuis quibusque pontificibus accersitus, sicut postea fatebatur, non mediocriter pavidus et tremebundus advenit, periculum quippe et pondus negotii non ignorans. In itinere tamen consolatus est eum Deus, ostendens ei in visu noctis Ecclesiam magnam concorditer in Dei laudibus concinentem; unde speravit pacem sine dubio proventuram. Ubi vero ad locum ventum est, celebrato prius jejunio, et precibus ad Deum fusis, cum de eodem verbo tractaturi Rex et episcopi cum principibus consedissent, unum omnium consili
Abbreviated transcription (Latin):
x hoc nobis ad ea quoq
quȩ mirabilit̃ egit mnre¬
gione ꝓpria redeundum. Nam
in eo forte etiam plusqͣm ꝓpħa
dici posse uidet᷑: qd̾ propheticꝰ
ei ñ defuerit honor ne inpatria
sua. Musseium dicit᷑ uilla suꝑ
seqͣnam fluuium: paucis acla¬
raualle miliarib distans. Ex hac
uirum ydropicum ad d̾i homi¬
nem adduxerunt. Cui manus
imponenᷤ et orans: ꝓpͥo quoq
cingło tumentem enormiter
uterum eiꝰ accinxit. p̃cipiens
ut incolumitate recepta. p̃stitũ
sͥcingłm reportaret. Nec tarda¬
uit sanitas: s paulatim tumor
abłcessit. Deniq cirea uicesi¬
mum diem gͣcilis incolumisq
regressus: cingłm simul⁊ gr̃as
mulcas suo retulit curatori.

Expanded text:
x hoc nobis ad ea quoque quae mirabiliter egit in regione propria, redeundum. Nam in eo forte etiam plus quam propheta dici posse videtur, quod propheticus ei non defuerit honor, ne in patria sua Sequanam fluvium, paucis a Clara-Valle milliaribus distans. Ex hac virum hydropicum ad Dei Hominem adduxerunt. Cui manus imponens, et orans, proprio quoque cingulo tumentem enormiter uterum ejus accinxit, praecipiens ut incolumitate recepta, prestitutum sibi cingulum reportaret. Nec tardavit sanitas, sed paulatim tumor abscessit. Denique circa vicesimum diem gracilis incolumisque reversus, cingulum simul et gratias multas suo retulit curatori.
Abbreviated transcription (Latin):
pore ad p̃dicti patris sc̃i b̃n¬
dictõnẽ sanatꝰ est: ⁊ gressũ
recepit. S ⁊ ꝓpe lencorũ ur
uilla. idem uir di feminã cecã
illuminauit: sub ocłis pluri¬
moꝵ. qͥ de tota ꝯflux̾ant regi¬
one. Ceterũ nuimis difficile aut
om̃imodis impossibile foret.
itineris illiꝰ magnalia uniu̾sa
ꝯplecti. S neq ꝓpositi nr̃i est

Expanded text:
pore ad praedicti Patris sancti benpore ad praedicti Patris sancti benedictionem sanatus est, et gressum recepit. Sed et prope Leucorum urvilla, idem vir Dei feminam caecam illuminavit sub oculis plurimorum, qui de tota confluxerant regione. Caeterum nimis difficile, aut omnimodis impossibile foret, itineris illius magnalia universa complecti. Sed neque propositi nostri est
Abbreviated transcription (Latin):
riis distat cenoburm: qd̃
sc̃i bñdicti nomine uocant.ubi
puer claudꝰ ⁊ arenib infra om̃i
ꝓisus membroꝵ destitutꝰ officio:
solis ad mouendum manib ute¬
batur ⁊ renib. pedes emortuos
pꝰt se trahens. Qũe ex burgundie
partib pat̾ aduectũ ante annos
quatuor ibi reliq̃rat: ⁊ ex cunc
fr̃m̃ elemosinis alebatur. Itaq
cum beati patͥs aduentũ ⁊ uir¬
tutes quas dñs oꝑabat᷑ in ip̃o
ꝑ om̃em circa ꝓuinciam cele¬
bris fama uusgaret: imposi¬
tũ plaustro eundẽ puerum
fr̃s p̃dicti cenobii addux̾unt
ad eum: rogantes ut solita
pietate misero subueniret.
acqͥeuit. imposuit manus.
orauit. ⁊ eadem hora sanum
reddidit: firmit̾ stantem.
firmit̃ ambulantem. Demq
sic̃ ab eiꝰdem loci abbate nuꝑ
accepimꝰ. usq hodie fr̃m pẽ¬
cora idem puer incolumisse¬
quit᷑ ⁊ custodit: ⁊ siqͥs deside¬
rat scire. iohes ẽ nom̃ eius.
Alt̃ ⁊̃ claudꝰ ĩ eiꝰde monast̾ii
uicinia degens. eodem tenr¬

Expanded text:
riis distat coenobium, quod Sancti-Benedicti nomine vocant; ubi puer claudus, et a renibus infra omni prorsus membrorum destitutus officio, solis ad movendum manibus utebatur et renibus, pedes emortuos post se trahens: quem ex Burgundiae partibus pater advectum ante annos quatuor ibi reliquerat, et extunc fratrum eleemosynis alebatur. Itaque cum beati Patris adventum, et virtutes Dominus operabatur in ipso, per omnem circa provinciam celebris fama vulgaret; impositum plaustro eumdem puerum fratres praedicti coenobii adduxerunt ad eum, rogantes ut solita pietate misero subveniret. Acquievit, imposuit manus, oravit, et eadem hora sanum reddidit, firmiter stantem, firmiter ambulantem. Denique, sicut ab ejusdem loci abbate nuper accepimus, usque hodie fratrum pecora idem puer incolumis sequitui et custodit; et si quis desiderat scire, Joannes est nomen ejus. Alter etiam claudus, in ejusdem monasterii vicinia degens, eodem tem
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃itas exultabat: oĩs erubescebat
impietas: uixta illud. uideb̾t
recti ⁊ letabunt᷑. ⁊ om̃is iniqͥtas
opilabit os suum. Quo p̃sente
celebris quisq conuentꝰ uelut
quod̾a sole resplenduit: absente
caliginosus ⁊ quod̾amͦ mutus
apparuit. Cuiꝰ deniq mediciua¬
lis manꝰ ⁊ lingua morbos utraq
curabat: illa corpoꝵ. ista moꝵ.¬

Expanded text:
sanctitas exsultabat, omnis erubescebat sanctitas exsultabat, omnis erubescebat impietas, juxta illud: Videbunt recti, et laetabuntur, et omnis iniquitas oppilabit os suum . Eo praesente celebris quisque conventus, velut quodam sole resplenduit, absente caliginosus et quodammodo mutus apparuit. Hujus denique medicinalis manus et lingua morbos utraque curabat: illa, corporum; ista, mo
Abbreviated transcription (Latin):
tempore uirib egit ut repara¬
retur: Quis maliciã quancunꝙ
disponens. eiꝰ zelum ⁊ auctorita¬
tem ñ timuit: quis ꝓponens
quoacunq bonũ eius si potuit
ñ consuluit sc̃itatem. ñ deside¬
rauit fauorem. opem ñ flagita¬
uit: Quis ad sacrum in eiꝰ pecto¬
re habitantis templum diuini¬
tatis. de quacunq tribulatione
fidelit̃ clamaturꝰ accessit: et in¬
efficacit̃ laborauit: Mestus ab
eo solacium. afflictus auxilium.
consilium anxius. eger remedi¬
um: pauꝑ subsidium reporta¬
bat. Ita sese om̃ium fecerat ser¬
uum. ac si toti genitꝰ orbi: ita ta¬
men liber ex om̃ib conscientiȩ
suȩ curam gerens tanqͣm soli
deditꝰ curȩ ⁊ custodiȩ cordis sui.
sa. palma florida. cedrus multi¬
plicata: platanꝰ exaltata. Uas e¬
lectionis. uas honoris in domo
di: uas auri solidum ornatum
omni lapide p̃cioso. fide et sc̃ita¬
te solidum: s ⁊ uariis karisma¬
ornatum. Quo p̃sente omnis

Expanded text:
tempore viribus egit ut reparatempore viribus egit ut repararetur? Quis malitiam quamcumque disponens ejus zelum et auctoritatem non timuit? Quis proponens quodcumque bonum, ejus, si potuit, non consuluit sanctitatem, non desideravit favorem, opem non flagitavit? Quis ad sacrum in ejus pectore habitantis templum divinitatis, de quacumque tribulatione fideliter clamaturus accessit, et inefficaciter laboravit? Moestus ab eo solatium, afflictus auxilium, consilium anxius, aeger remedium, pauper subsidium reportabat. Ita sese omnium fecerat servum, ac si toti genitus Orbi: ita tamen liber ex omnibus conscientiae suae curam gerens, tanquam soli deditus curae et custodiae cordis sui.s, palma florida, cedrus multiplicata, platanus exaltata. Vas electionis, et vas honoris in domo Dei; vas auri solidum, ornatum omni lapide pretioso, fide et sanctitate solidum, et variis charismaui. Eo praesente omnis
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ ep̃i sc̃i malachiȩ uitam pro¬
secutꝰ ostendit. Nam ĩ sermoĩb
suꝑ cantica ⁊ indagator myste¬
rioꝵ ⁊ moꝵ edificator magnifi¬
cus innotescit. In epistolis quas
ad diuersas ꝑsonas ob negocia
diu̾sa dictauit. prudens lector
aduertet quo feruore sp̃c iustici¬
am om̃em dilex̾ttom̃em eque o¬
derit iniusticiam. fidelis et enim
seruus xp̃i. ñ querebat aliquid
suum: quicqͥd tam̃ erat. xp̃i. sic
curabat ut suum. Quȩ eñi scele¬
ra ñ arguit. quȩ odia ñ extix̃.
quȩ scandala ñ compescuit. quȩ
scimata ñ resarciuit. quas here¬
ses ñ confutauit: Quid uͦ sc̃m.
quid honestũ. qͥd pudicũ. qͥd
amabile. qͥd bonȩ famȩ. qͥd uir¬
tutis aut laudabilis disciplinȩ
suis ortum in qualibet regione
dieb. ñ roborauit eiꝰ auctoritas.
ñ fouit caritas. diligentia non
ꝓmouitꝰ Quid ante ꝓmotum
dilatari ampliꝰ ñ optauit. quid
forte collapsum ñ totis ꝓ loco ⁊

Expanded text:
ter episcopi sancti Malachiae vitam proter episcopi sancti Malachiae vitam prosecutus ostendit. Nam et in Sermonibus super Cantica, et investigator mysteriorum, et morum aedificator magnificus innotescit. In Epistolis, quas ad diversas personas ob negotia diversa dictavit, prudens lector advertet, quo fervore spiritus justitiam omnem dilexerit, omnem aeque oderit injustitiam. 30. Fidelis etenim servus Christi non quaerebat aliquid suum: quidquid tamen erat Christi, sic curabat ut suum. Quae enim scelera non arguit? quae odia non exstinxit? quae scandala non compescuit? quae schismata non resarcivit? quas haereses non confutavit? Quid vero sanctum, quid honestum, quid pudicum, quid amabile, quid bonae famae, quid virtutis, aut laudabilis disciplinae, suis ortum in qualibet regione diebus non roboravit ejus auctoritas, non fovit charitas, diligentia non promovit? Quid ante promotum dilatari amplius non optavit? quid forte collapsum non totis pro loco et
Abbreviated transcription (Latin):
illius de gradib humilitatis in¬
spiciat. Inde si querit᷑ pie men¬
tis religiosa deuotio: transeun¬
dum ad omelias in laudib uir¬
ginis matris. ⁊ illum quẽ de di¬
ligendo dõ edidit librum. Si
feruens contͣ suoꝵ uł alioꝵ ui¬
cia zelus: legatur is qũe apolo¬
geticum uocat. Si uigil in relo
cordis ⁊ circunspecta discretio:
de p̃cepto & dispensatione dis¬
serens. audiatur. Quã uͦ fidelis
cuiislib piȩ conu̾satioĩs com¬
mendator fuerit ⁊ adiutor: exhor¬
tatoriꝰ ad milites templi sermo
declarat. Qm ñ ingratꝰ gr̃ȩ dr:
ex his liquet quȩ de gr̃a ꝙ lib̾o
arbitrio tam fidelit̃ qͣm subtilit̃
disputauit. Quã liber in uoce:
qͣm diseitꝰ ⁊ in rerum suꝑiorũ
parit̃ inferiorumq scientia lo¬
cuplex: in his q̃ ad papã euge¬
nium de consideratione scrip¬
sit. diligens considerator ag¬
noscet. Quã deuotissimꝰ p̃dica¬
tor alienȩ sc̃itatis: tam diligen¬

Expanded text:
illius de gradibus Humilitatis inillius de gradibus Humilitatis inspiciat. Inde si quaeritur piae mentis religiosa devotio, transeundum ad homilias in Laudibus Virginis Matris; et illum quem de Diligendo Deo edidit librum. Si fervens contra suorum vel aliorum vitia zelus, legatur is quem Apologeticum vocat. Si vigil eodem in zelo circumspecta discretio, de Praecepto et Dispensatione disserens audiatur. Quam vero fidelis cujuslibet piae conversationis commendator exstiterit et adjutor, Exhortatorius ad milites Templi Sermo declarat. Quam non ingratus gratiae Dei, ex his liquet quae de Gratia et Libero Arbitrio tam fideliter, quam subtiliter disputavit. Quam liber in voce, quam disertus, et in rerum superiorum pariter 1129 inferiorumque scientia locuples, in his quae ad papam Eugenium de Consideratione scripsit, diligens considerator agnoscet. Quam devotissimus praedicator alienae sanctitatis, tam diligen
Abbreviated transcription (Latin):
hominib s irrationalib etiam
animantib auib compateret᷑:
feris: nec compatienti deerat uͥ¬
tiitis effectus. Contigit eñi aliqͦ¬
tiens ut iter agens fugitatem
⁊ ut uidebatur ꝓtinꝰ capiendam
uł lepuscłam a canib: uł aui¬
cłam ab ancipitrib. signo cru¬
cis edito mirabilit̾ liberaret: di¬
ceretq sequentib frustra sese
conari. nec ullatenꝰ se p̃sente
eiꝰmodi exercere posse rapinã.
Hec nos qͥdem de sacris morib
patris nr̃i: ꝓ modulo nr̃o sub
breuitate ꝑstrinximꝰ. Ceterum
longe eminentius in sius ille li¬
bris apparet: ⁊ ex litteris propͥis
innotescit. In quib ita suã exp̃s
buisse specłm qd̾dam sui: ut
illud quoq ambrosianũ meri¬
co illi posse uideat᷑ aptari. Lau
de ipse se sonet: ⁊ laureatꝰ sp̃u.
scriptis coronetur suis. Si quis
eñi nosse desiderat qͣm sollicitꝰ
ab mitio sui ipsius duudicator
⁊ scrutator extiterit: pͥmum opꝰ

Expanded text:
hominibus, sed irrationabilibus etiam hominibus, sed irrationabilibus etiam animantibus, avibus compateretur et feris. Nec compatienti deerat virtutis effectus. Contigit enim aliquoties, ut iter agens, fugientem, et ut videbatur protinus capiendum vel lepusculum a canibus, vel aviculam ab accipitribus, signo crucis edito mirabiliter liberaret, diceretque sequentibus frustra sese conari, nec ullatenus se praesente hujusmodi exercere posse rapinam.Haec nos quidem de sacris moribus Patris nostri pro modulo nostro sub brevitate perstrinximus. Caeterum longe eminentius in suis ille libris apparet, et ex litteris propriis innotescit, id quibus ita suam videtur buisse speculum quoddam sui, ut illud quoque Ambrosianum merito illi posse videatur aptari: « Laude sua ipse se sonet, et laureatus spiritu scriptis coronetur suis. » Si quis enim nosse desiderat, quam sollicitus ab initio sui ipsius dijudicator et scrutator exstiterit, primum opus
Abbreviated transcription (Latin):
adherebo ⁊ si nolim ipse. Inugrs
p̃stabo. ingratis adiciam: hono¬
rabo ⁊ cotemnentes me. usq ad¬
eo siquid̾e om̃s homines germa¬
no amplectebat᷑ affectu: ut eoꝵ
scandalo sicut ip̃e fateri solebat
grauiꝰ ureret᷑. quib nulła ui¬
deretur occasionẽ scandali pre¬
buisse. plus eñi piissimũ pectꝰ
gratuitum affligebat alt̾iuis
scandalum: qͣm ꝓpͥe ĩmunitas
conscientie solabatur. Si qͥdem
minꝰ sꝑabat posse sanari quod
unde ꝓcederet ñ uidebat: mag¬
num s e regione solatium fore
ꝑhibens. qͦtiens inueniret unde
satisfacere posset. uł homini ꝓ
se. uł deo ꝓ homine. ñ sine occa¬
sione turbato. Erga omnium
qͥdem hominum spiritale cõmo¬
dum incõmodumue amplius
afficiebatur: ⁊ summũ ei deside¬
rium. sũmum gaudium erat.
animaꝵ fructꝰ. conu̾sio pecc̃orũ.
Et corporeas tam̃ necessitates. pi¬
issimo miserabat᷑ affectu. Cuius
tanta erat humanitas. ut ñ mͦ

Expanded text:
adhaerebo etsi nolim ipse. Invitis adhaerebo etsi nolim ipse. Invitis praestabo, ingratis adjiciam, honorabo et contemnentes me. » 28. Usque adeo siquidem omnes homines germano amplectebatur affectu, ut eorum scandalo, sicut ipse fateri solebat, gravius ureretur, quibus nullam videretur occasionem scandali praebuisse. Plus enim piissimum pectus gratuitum affligebat alterius scandalum, quam propriae immunitas conscientiae solabatur. Siquidem minus sperabat posse sanari quod unde procederet non videbat; magnum sibi e regione solatium fore perhibens, quoties inveniret unde satisfacere posset, vel homini pro se, vel Deo pro homine non sine occasione turbato. Erga omnium quidem hominum spirituale commodum incommodumve amplius afficiebatur: et summum ei desiderium, summum gaudium erat animarum fructus, conversio peccatorum. Et corporeas tamen necessitates piissimo miserabatur affectu; cujus tanta erat humanitas, ut non modo
Abbreviated transcription (Latin):
pariupendit: ⁊ si ueritatem di
iusticiamq p̃tulerit. Nã ⁊ quo¬
tiens oporteret noxios aliquorum
uł rep̃hendere actus. uł impedi¬
re conatus. tam considerade fie¬
bat : ut abundant̃ ipsi quoq
qui lesi uiderentur. haberent
unde sͥ pro eo satisfacerent in
cogitationib suis. Sane uidimꝰ
ex ip̃is quoq ñ nullos. ⁊ de qͥb
minꝰ id uidebat᷑ posse sperari.
ampliori deuotione. eiꝰ pꝰmodłu
uł obsequiis deseruisse. uł etiã
adhesisse uestigiis. Dicit᷑ tamen¬
et inuidos habuisse. ut haberet
meritum et ex eis. Ceterum tã
singłarit᷑ eminebat gła nominis
eiꝰ: ut pestis illa magis desꝑati¬
one qͣm liuore tabesceret et time¬
ret agnosci. Quinetiã humilita¬
te eiꝰ ⁊ mansuetudine uincebat᷑:
bñficiis suffocabat᷑: obruebat᷑
obsequiis. Nimirũ doctꝰ erat uin¬
cere in bono malum: sicut ad
quocꝰdam fr̃es scribens int̾ cet̾a
ait. Adherebo uob̾ ⁊ si nolitis :

Expanded text:
parvipendit, etsi veritatem Dei, parvipendit, etsi veritatem Dei, justitiamque praetulerit. Nam et quoties oporteret noxios aliquorum vel reprehendere actus, vel impedire conatus, tam considerate fiebat, ut abundanter ipsi quoque qui laesi viderentur, haberent unde sibi pro eo satisfacerent in cogitationibus suis. Sane vidimus ex ipsis quoque nonnullos, et de quibus minus id videbatur posse sperari, ampliori devotione ejus post modum vel obsequiis deservisse, vel etiam adhaesisse vestigiis. Dicitur tamenet invidos habuisse, ut haberet meritum et ex eis. Caeterum tam singulariter eminebat gloria nominis ejus, ut pestis illa magis desperatione, quam livore tabesceret, et timeret agnosci. Quin etiam humilitate ejus et mansuetudine vincebatur, beneficiis suffocabatur, obruebatur obsequiis. Nimirum doctus erat vincere in bono malum, sicut ad quosdam fratres scribens, inter caetera ait: « Adhaerebo vobis, etsi nolitis:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qr liberaui animam meam &
mundꝰ sũ a sanguine hominis
cui annunciaui ⁊ locutꝰ sum. ut
auerteret᷑ a uia sua mala ⁊ ui¬
ueret. S et si inniimera talia
addas. me tamen minime ista
consolabunt᷑: mortem filii intu¬
entem. Quasi uͦ meam illa re-¬
p̃hensione liberationẽ quesierĩ:
⁊ ñ mag̃ illius. Quȩ em̃ mater
etiã si omnem qͣm potuit curam
⁊ diligentiam egrotanti filio ad¬
hibuisse se sciat. si demum se
frustratam uiderit. ⁊ om̃s labores
suos esse penitꝰ inefficaces. illo ni¬
chilominus moriente: ꝓpterea un
erat mansuetudinis ⁊ pacis. ut si
forte imꝓbus quisq petitor duriꝰ
extorsisset a negante responsum:
haut facile deinceps cũ eadem
repulsa dimitteret᷑ mnanis. Si qͥd̾
uelut naturalit̾ ut fatebat᷑ od̾at
omne scandalum: ⁊ grauamen
ciuiꝰlibet hominis. sustiñe ei ad¬
modum graue. ñ sentire impos¬
sibile erat. Edeo neminem spre¬
uit. nulliꝰ hominis scandalum

Expanded text:
et quia liberavi animam meam, et et quia liberavi animam meam, et mundus sum a sanguine hominis, cui annuntiavi et locutus sum, ut averteretur a via sua mala, et viveret. Sed etsi innumera talia addas, me tamen minime ista consolabuntur, mortem filii intuentem. Quasi vero meam illa reprehensione liberationem quaesierim, et non magis illius! Quae enim mater, etiamsi omnem quam potuit curam et diligentiam aegrotanti filio adhibuisse se sciat, si demum se frustratam viderit, et omnes labores suos esse penitus inefficaces, illo nihilominus moriente, propterea unqerat mansuetudinis et pacis; ut si forte improbus quisque petitor durius extorsisset a negante responsum, haud facile deinceps cum eadem repulsa demitteretur inanis. Siquidem velut naturaliter, ut fatebatur, oderat omne scandalum; et gravamen cujuslibet hominis sustinere, ei admodum grave; non sentire impossibile erat. Adeo neminem sprevit, nullius hominis scandalum
Abbreviated transcription (Latin):
aut certe si ita res exigit obser¬
uare consilium sapientis. quia
stultꝰ ñ corrigit᷑ u̾bis. Loquit᷑
ipse de increpationib. minus
utilit̃. minꝰ patient̃ acceptis.
ĩ sermone suꝑ cantica canticoꝵ.
qͣdragesimo scdo. int̃ cetera
dicens. Utinã neminem obuir¬
gare necesse sit: hoc eñi meliꝰ.
incumbit peccantes arguere: ma¬
gis aũt urget caritas. Quod si
arguero ⁊ fecero qd meum ẽ. illa
aũt ꝓcedens increpatio. minime
qd̃ suum ẽ faciat. neq ad quod
misi illam. s reu̾tatur ad me ua¬
cua tanqͣm iacłm feriens ⁊ resili¬
ens: quid me animi tc̃ hab̾e pu¬
tatis fr̃s. Nonne angor. non ne tor¬
queor: Et ut mͥ usurpem aliquid
ex u̾bis magistri. qr de sapientia
ñ possum prorsus coartor e duob.
⁊ quid eligam nescio: plac̾e ne
mͥ in eo qd̾ locutꝰ sũ. qm̃ quod
debui feci. an penitentiã agere.
cepiᷤ. Et infra. Dicas forsitam mͥ.
qd̃ bonum meum ad me reu̾tat᷑.

Expanded text:
aut certe, si ita res exigit, obseraut certe, si ita res exigit, observare consilium Sapientis, quia stultus non corrigitur verbis . Loquitur ipse de increpationibus minus utiliter, minus patienter acceptis, in sermone super Canticum canticorum quadragesimo secundo, inter caetera dicens: « Utinam neminem objurgare necesse sit! hoc enim melius.incumbit peccantes arguere, magis autem urget charitas. Quod si arguero et fecero quod meum est, illa autem procedens increpatio minime quod suum est faciat, neque ad quod misi illam, sed revertatur ad me vacua tanquam jaculum feriens et resiliens, quid me animi tunc habere putatis, fratres? Nonne angor? nonne torqueor? Et ut mihi usurpem aliquid ex verbis Magistri, quia de sapientia non possum: prorsus coarctor e duobus, et quid eligam nescio : placerene mihi in eo quod locutus sum, quoniam quod debui, feci; an poenitentiam agere cepi. » Et infra: « Dicas forsitan mihi, quod bonum meum ad me revertatur,
Abbreviated transcription (Latin):
facile eiꝰmodi impetũ cohib̾et.
Siqͥdem mirabatur imꝓbita
tem hominum. quos aliquando
forte turbatos excusationẽ qͣnli¬
bet rationabilem. satisfactionẽ
quanlibet humilem admit̾te
grauat: quod ipia suȩ turbati¬
ons passio miseros sic delectet.
ut oderint omne remedium.
ut contineant aures. claudart
ocłos. obiciant manus.⁊ om̃imo¬
dis satagant. ne semel orta cõ¬
motio sedari ualeat ⁊ sanari.
Eius tam̃ obiurgationẽ ñ minꝰ
facile aliq̃n compescebat gͣuis
⁊ turbulenta responsio. qͣm hu¬
milis et modesta: ut ab aliqͥb
proinde dic̾etur cedenti insist̾e̾.
cedere resistenti. Dicebat enim
ubi resonat utrinq modestia.
dulce esse colloqͥum: ubi uel
ex parte altera utile: uͥ ex neut᷑
ꝑniciosum. ubi eñi hinc inde
duricia sonat iurgium ẽ ñ cor¬
rectio: nec disciplina s rixa: ut
deceat magis interim dissimu¬
lare p̃latum: & cõmotione sana-¬
ta utilius castigare subiectos:

Expanded text:
erfacile hujusmodi impetum cohiberet. erfacile hujusmodi impetum cohiberet. Siquidem mirabatur hominum improbitatem, quos aliquando forte turbatos, excusationem quamlibet rationabilem, satisfactionem quamlibet humilem admittere gravat, quod ipsa suae turbationis passio miseros sic delectet, ut oderint omne remedium; ut contineant aures, claudant oculos, objiciant manus, et omnimodis satagant, ne semel orta commotio sedari valeat et sanari. Ejus tamen objurgationem non minus facile aliquando compescebat gravis et turbulenta responsio, quam humilis et modesta; ut ab aliquibus proinde diceretur cedenti insistere, cedere resistenti. Dicebat enim, ubi resonat utrimque modestia, dulce esse colloquium: ubi vel ex parte altera, utile: ubi ex neutra, perniciosum. Ubi enim hinc inde duritia sonat, jurgium est, non correctio; nec disciplina, sed rixa; ut deceat magis interim dissimulare praelatum, et commotione sanata, utilius castigare subjectos;
Abbreviated transcription (Latin):
ñ locoꝵ mutationem. sibñ me¬
mini in libris om̃ib ꝯmenda¬
ui. T̃um uͦ impetum faciens ho
uelut insanus in eum. ꝑcussit
maxillam eiꝰ: idq tam grauit̃
ut succederet statim rubor ictu¬
i.tumor rubori. Iam qui aderart
in sacrilegũ inuolabant. s pre¬
uenit eos seruus dñi clamans
et adiurans ꝑ nom̃ xp̃i nulla¬
tenꝰ eum tangere: s educ̃e cau¬
te.⁊ curam eiꝰ habere. ne ab ali¬
quo ei uł in aliquo noceretur.
Quod tam districte p̃cep̃: ut
miser ille timens o tremens abs¬
q om̃i iniuria eductꝰ sit et de¬
ductus. Et quid̾e in libertate sp̃c.
di famulus excellent̃ enituit c̃
humilitate ⁊ mansuetudine tñ:
ut quodam uideret᷑ et uereri
neminem.⁊ omnẽ hominẽ re¬
uereri. Increpatione rarius ute¬
batur: monitis potius ⁊ obse¬
crationib agens. Quã uͦ inuitꝰ
et ñ ex cordis amaritudine u̾¬
bum ꝓferret amarum: ex eo ma¬
xime animadu̾tebat᷑. quod ꝑ¬

Expanded text:
non locorum mutationem, si bene menon locorum mutationem, si bene memini, in libris omnibus commendavi. » Tum vero impetum faciens homo velut insanus in eum, percussit maxillam ejus, idque tam graviter, ut succederet statim rubor ictui, tumor rubori. Jam qui aderant in sacrilegum involabant: sed praevenit eos Servus Domini clamans, et adjurans per nomen Christi nullatenus eum tangere, sed educere caute, et curam ejus habere, ne ab aliquo ei vel in aliquo noceretur. Quod tam districte praecepit, ut miser ille timens et tremens absque omni injuria eductus sit et deductus. 26. Et quidem in libertate spiritus Dei Famulus excellenter enituit, cum humilitate et mansuetudine tamen, ut quodam modo videretur et vereri neminem, et omnem hominem revereri. Increpatione rarius utebatur, monitis potius et obsecrationibus agens. Quam vero invitus, et non ex cordis amaritudine verbum proferret amarum, ex eo maxime animadvertebatur, quod p
Abbreviated transcription (Latin):
tulere leuiꝰ indulgenđu. st̃ eñi
romani.⁊ pecunia uidebat᷑ im¬
manis: ac uehemens fuit ipsa
temptatio. Gratulari etiã con¬
sueuerat decem circit monaste¬
ria. uł edificandis monasteriis
loca congrua numerans frau¬
dulent̃ sibi ⁊ uiolent̃ ablata: dũ
contendere nollet. ⁊ magis eum
uinci qͣm alios uincere delecta¬
ret. ueniens aliqͣndo claranual¬
lem clericꝰ qͥdam ex his quos re¬
tune satis instabat. ut in mona¬
chum reciꝑet᷑. Suadente patre
scõ ut ad suã reuerteret᷑ eccłiam
nec acqͥescente reciꝑe eũ. ut qͥd gͦ
ait ille in libris tuis tantopere
ꝑfectionem commendasti:. si eã
desideranti opem renuis exhib̾e:
Et maligno sp̃u iracondie uehe¬
mentius instigatꝰ. sicut pꝰtmod̾
euident̃ apparuit: iam inquit
si illos tenerem discerꝑem libros.
Cui uir dñi: puto ait in nullo
eoꝵ legisti ñ posse te ĩ tuo claustͤ
esse ꝑfectum. Morũ correctionẽ

Expanded text:
abstulere, levius indulgendum. Sunt enim abstulere, levius indulgendum. Sunt enim Romani: et pecunia videbatur immanis, ac vehemens fuit ista tentatio. » Gratulari etiam consueverat, decem circiter monasteria, vel aedificandis monasteriis loca congrua numerans, fraudulenter et violenter sibi ablata, dum contendere nollet, 1127 et magis eum vinci, quam alios vincere delectaret. 25. Veniens aliquando Claram-Vallem clericus quidam, ex his quos Retune satis instabat ut in monachum reciperetur. Suadente Patre sancto ut ad suam reverteretur ecclesiam, nec acquiescente recipere eum: « Utquid ergo, ait ille, in libris tuis tantopere perfectionem commendasti, si eam desideranti opem renuis exhibere? » Et maligno spiritu iracundiae vehementius instigatus, sicut postmodum evidenter apparuit: « Jam, » inquit, « si illos tenerem, discerperem libros. » Cui Vir Domini: « Puto, » ait, « in nullo eorum legisti, non possete in tuo claustro esse perfectum. Morum correctionem,
Abbreviated transcription (Latin):
continet. minime qͥdem ait sp̃m
blaphemeȩ habere me credo:s
nec maledixisse cuiqͣm. aut ma¬
ledicere me uelle scio. p̃sertim
pͥncipi ppłi mei. Nec minꝰ pꝰtea
carum. nec minꝰ familiarẽ eun¬
dem ep̃m habuit: s eulogium
illud p̃dictum apud eum sicfu¬
it quasi ñ dictũ. Abbas farfensis
conuentum fr̃m a claraualle
uocauerat. monasterium eis e¬
dificaturꝰ : s romanꝰ impediuit
antistes. & sibi tollens eos in loco
altero ordinauit. Unde płimum
dolens p̃dictus ille uir magnꝰ.
ꝙ magne deuotionis : collectã
pecuniam sexcentarũ fere mar¬
carum argenti. deposuit sub
cyrographo. quas ad di homi¬
nem ueniens obtulit ei rogais.
ut qd̾ ñ meruerat in partib
suis. uł citra alpes nouum ex¬
inde cenobium conderet᷑. Mis¬
sum ẽ ꝓ argento: ⁊ totũ prorꝰ
amissum. Nec respondit aliud
homo i cũ ei nunciaret᷑. qͣm
bñdictꝰ ds: qͥ nob pepercit ab
onere. Nam et illis inquit. qui

Expanded text:
continet: « Minime quidem, ait, spiritum continet: « Minime quidem, ait, spiritum blasphemiae habere me credo, sed nec maledixisse cuiquam, aut maledicere velle me scio, praesertim principi populi mei. » Nec minus postea charum nec minus familiarem eumdem episcopum habuit, sed elogium illud praedictum apud eum sic fuit quasi non dictum. 24. Abbas Farfensis conventum fratrum a Clara-Valle vocaverat, monasterium eis aedificaturus: sed Romanus impedivit Antistes, et sibi tollens eos in loco altero ordinavit. Unde plurimum dolens praedictus ille vir magnus, et magnae devotionis, collectam pecuniam sexcentarum fere marcarum argenti deposuit sub chirographo, quam ad Dei Hominem veniens obtulit ei, rogans ut quod non meruerat in partibus suis, vel citra Alpes novum exinde coenobium conderetur. Missum est pro argento, et totum prorsus amissum. Nec respondit aliud Homo Dei, cum ei nuntiaretur, quam, « Benedictus Deus qui nobis pepercit ab onere. Nam et illis, » inquit, « qui
Abbreviated transcription (Latin):
em sacre depositionis tanta su¬
stinuit. ut uita eiꝰ his qͥ noue¬
rant ñ nͥ quedam mortis prode¬
latio uideret᷑. Ceterum erga ho¬
mines quoq. ⁊ si rarior ei occa¬
sio. minora forsitan patientiȩ
potuit experim̃ta prestare: di¬
cendum tam̃ uł breuit̃. ne hu¬
ius qͥdem apparuisse eũ uirtu¬
tis immunem. Et qr genꝰ hoc
patientiȩ solitꝰ erat dicere triꝑ¬
titum. uidelic ad u̾boꝵ iniuri¬
as. ad damna rerũ. ad corporis
lesionem: de singłis saltem sin¬
gula ꝓponamꝰ exempla. quȩ in¬
terim nob̾ occurrunt. Scripse¬
rat aliqñ di famulꝰ ad episco¬
pum aliquẽ de curia ⁊ consilio
regis: monens eũ suꝑ qͥbdam
u̾bis. regi suadere ⁊ consulere
meliora. At ille uehementer
exacerbatus. amarissimam ei
ex blasphemiȩ spũ illa seͥpsisfi.
Ad quod u̾bum mansuetissimꝰ
xp̃i seruus memor dñicȩ respon¬
sionis ego demonium ñ habeo.
sicut hodieq extans eiꝰ epistola

Expanded text:
em sacrae depositionis tanta suem sacrae depositionis tanta sustinuit, ut vita ejus, his qui noverant, nonnisi quaedam mortis protelatio videretur. Caeterum erga homines quoque, etsi rarior ei occasio, minora forsitan patientiae potuit experimenta praestare, dicendum tamen vel breviter, ne hujus quidem apparuisse eum virtutis immunem. Et quia genus hoc patientiae solitus erat dicere tripartitum, videlicet ad verborum injurias, ad damna rerum, ad corporis laesionem; de singulis saltem singula proponamus exempla, quae interim nobis occurrunt. Scripserat aliquando Dei Famulus ad episcopum aliquem de curia et concilio Regis, monens eum super quibusdam verbis regi suadere, et consulere meliora. At ille veheexacerbatus amarissimam ei ex blasphemiae spiritu illa scripsisset. Ad quod verbum mansuetissimus Christi servus, memor Dominicae responsionis, Ego daemonium non habeo sicut hodieque exstans ejus epistola
Abbreviated transcription (Latin):
rebat. Deniq sicut nob sepius
fatebatur. int̾ sũmos quosq ho¬
nores & fauores ppłoꝵ. uł subli¬
mium ꝑsonaꝵ. alterum sibi mu¬
tuatꝰ hominem uidebat᷑. seq
potius reputabat absentem:
uelut quodða sonnium suspi¬
catus. ubi uͦ simpliciores ei fra¬
tres ut assolet fiducialius loq̃¬
rentur. ⁊ amica semꝑ liceret
humilitate frui. ibi se inuenis¬
se gaudebat et in ꝓpͥam rediis¬
se ꝑsonam. Innata ei a puero
uerecundia: usq ad diem ꝑse¬
uerauit extremum. Inde erat
quod licet tam magnꝰ esset. &
excelsus in uerbo głȩ. nunꝗͣ.
tam̃ sicut sepe eum audiuimꝰ
ꝓtestantem. in qͣnlibet humi¬
li cetu sine meta ⁊ reu̾entia u̾¬
bum fecit: tacere magis de¬
siderans. nisi conscientie ꝓpͥe
stimulis urgeret᷑. timore dei.
caritate. fraterna. Patientiam
eiꝰ maxime quidem flagellis do¬
minicis exercitatam nouimꝰ &
ꝓbatam: quȩ minirũ ab ipso
suȩ conu̾sionis initio usq ad di¬

Expanded text:
rebat. Denique, sicut nobis saepius rebat. Denique, sicut nobis saepius fatebatur, inter summos quosque honores et favores populorum, vel sublimium personarum, alterum sibi mutuatus hominem videbatur, seque potius reputabat absentem, velut quoddam somnium suspicatus. Ubi vero simpliciores ei fratres, ut assolet, fiducialius loquerentur, et amica semper liceret humilitate frui; ibi se invenisse gaudebat, et in propriam rediisse personam. Innata ei a puero verecundia usque ad diem perseveravit extremum. Inde erat, quod licet tam magnus esset, et excelsus in verbo gloriae, numquam tamen sicut saepe eum audivimus protestantem in quamlibet humili coetu sine metu et reverentia verbum fecit, tacere magis desiderans, nisi conscientiae propriae stimulis urgeretur, timore Dei, charitate fraterna. 23. Patientiam ejus maxime quidem flagellis dominicis exercitatam novimus et probatam: qui nimirum ab ipso suae conversionis initio usque ad di
Abbreviated transcription (Latin):
sunt datiȩ suetiȩq. celeberima
eiꝰ opinio fuit. Crebras undiq re¬
cipiebat epistolas. ⁊ reddebat. un¬
diq ei exenia mittebant᷑: undi¬
q eiꝰ bñdictio petebat᷑. Postremo
quasi uitis abundantissima.
suos undiq palmites ꝓpagauit:
excepto qd̾ in t̾ram ierosolimi¬
tanam. qͣnuis locꝰ eẽt a rege pa¬
ratꝰ ob incursus paganoꝵ ⁊ ae¬
ris intemperiem ñ acqͥeuit mit¬
tere fr̃es suos. Neq uͦ episcopꝰ
ille incongruum aliqͥd usur¬
passe uidet᷑. qui post sacrũ eius
obitum dũ fr̃s consolaretur.
int̃ cetera hoc quoq in ip̃ius
ꝓsecutꝰ ẽ laudem: qr ĩ om̃em
t̾ram exiuit sonus eiꝰ. et ĩ fi¬
nes orbis t̃rax uerba illius.
Uincebat tam̃ sublimitatẽ no¬
minis humilitas cordis: nͨ tam
poterat uniu̾sus eum mundus
erigere. qͣm se ipse deicere solus.
Summꝰ reputabat᷑ ab om̃ib in¬
fimũ. ip̃e se reputans: et quem
qͥ omnes. ipse se nemini prefe¬

Expanded text:
sunt Daciae Sueciaeque, celeberrima sunt Daciae Sueciaeque, celeberrima ejus opinio fuit. Crebras undique recipiebat epistolas, et reddebat. Undique ei xenia mittebantur, undique ejus benedictio petebatur. Postremo quasi vitis abundantissima suos undique palmites propagavit, 1126 excepto quod in terram Jerosolymitanam, quamvis locus esset a Rege paratus, ob incursus Paganorum et aeris intemperiem, non acquievit mittere fratres suos. Neque vero episcopus ille incongruum aliquid usurpasse videtur, qui post sacrum ejus obitum, dum fratres consolaretur, inter caetera hoc quoque in ipsius prosecutus est laudem, quia in omnem terram exivit sonus ejus, et in fines orbis terrae verba illius. Vincebat tamen sublimitatem nominis humilitas cordis: nec tantum poterat universus eum mundus erigere, quantum se ipse dejicere solus. Summus reputabatur ab omnibus, infimum ipse se reputans: et quem sibi omnes, ipse se nemini praefe
Abbreviated transcription (Latin):
tolleret. auctoritatẽ sanctitas ꝯ¬
leruaret. Cui enĩ uł tanta benig¬
nitas esset oneri: uł tanta bo¬
ni bonitas ñ esset honori: Legi¬
mꝰ de salomone: qd̾ om̃is t̾ra
desiderauit uidere uultũ illiꝰ
Grande p̃conium: s forsitan ĩ
bac parte ñ minꝰ qͣm salomon
hic. Neq enĩ satis credibile ẽ
salomonẽ illũ ĩ om̃i gła sua
tã uniu̾salem orbis optinuisse
fauorẽ: qͣm hunc ĩ sua humi¬
litate. Immo uͦ difficile om̃mo
uidetur ex hystoriis aliquib
inuenire hominẽ unum ꝯuer¬
santẽ adhuc c̃ hominib in uni¬
uersa t̾ra tã celebre ⁊ amabile
obcinuisse nom̃. a solis ortu ⁊
occasu: ab aquilone ⁊ maridut
enĩ illas memoremꝰ prouincias
ex quib usq hodie monim̃ta
certiora suꝑesse noscunt᷑: et in
eccłia orientali. ⁊ apud soles oc¬
ciduos hybernoꝵ. ⁊ a meridie ĩ
remotis finib hẏspaniarũ. ⁊ ab
aquilone in insulis quȩ ꝓcul

Expanded text:
tolleret, auctoritatem sanctitas ctolleret, auctoritatem sanctitas conservaret. Cui enim vel tanta benignitas esset oneri, vel tanta bonitas non esset honori? Legimus de Salomone, quod omnis terra desideravit videre vultum illius. Grande praeconium: sed forsitan in hac parte non minus quam Salomon hic. Neque enim satis credibile est, Salomonem illum in omni gloria sua tam universalem Orbis obtinuisse favorem, quam hunc in sua humilitate. Imo vero difficile omnino videretur ex historiis aliquibus invenire hominem unum, conversantem adhuc cum hominibus, in universa terra tam celebre et amabile obtinuisse nomen a solis ortu et occasu, ab aquilone et mari. 22. Ut enim illas memoremus provincias, ex quibus usque hodie monumenta certiora superesse noscuntur; et in Ecclesia orientali, et apud soles occiduos Hibernorum, et a meridie in remotis finibus Hispaniarum, et ab aquilone in insulis quae procul
Abbreviated transcription (Latin):
tabilem: ut difficile fu̾ĩt esti¬
mare gr̃ȩ an reu̾entiȩ ampliꝰ
obtineret. Quis enĩ tã rigide
conu̾satioĩs. qͥ clareuallensem
ñ sublimit̃ reu̾eret᷑ abbem: Qͥs
cã dissolute qͥ ñ erga eundem
dulcit̃ afficeretur: Dulcissimiꝰ
enĩ affectib plenũ pectus ipse
gerebat: s qͣm libere eos qͣtieis
causa deposceret. cohercebat:
humanissimꝰ in affectione ma¬
gis tam̃ fortis infide. Et ut bre¬
ue aliquod huiꝰ rei ꝑferamꝰ exẽ¬
płũ: sicut ip̃e qͦ tẽstat᷑ in sermo¬
ne suꝑ cantica canticoꝵ uicesi¬
mo sexto. siccis ocłis germani su¬
i. ⁊ germani tã necessarii. tã di¬
exequias. siccis ocłis corpꝰ eiꝰ tradi¬
dit sepulturȩ. ne affectus fidem
uincere uideret᷑. Nam extrane¬
um quenlibet. uix aut nunꝗͣ
sine lacrimis sepeliuit. Talem
sͥ illum uberiꝰ ꝑinde fructifica¬
turum. manꝰ diuina formau̾at:
ut austeritatẽ suauitas mor̃u

Expanded text:
tabilem; ut difficile fuerit aestitabilem; ut difficile fuerit aestimare, gratiae an reverentiae amplius obtineret. Quis enim tam rigidae conversationis, qui Clarae-Vallensem non sublimiter revereretur Abbatem? quis tam dissolutae, qui non erga eumdem dulciter afficeretur? Dulcissimis enim affectibus plenum pectus ipse gerebat: sed quam libere eos, quoties causa deposceret, coercebat, humanissimus in affectione, magis tamen fortis in fide. Et ut, breve aliquod hujus rei proferamus exemplum, sicut ipse quoque testatur in sermone super Cantica canticorum vicesimo sexto; siccis oculis germani sui, et germani tam necessarii, tam diexsequias, siccis oculis corpus ejus tradidit sepulturae, ne affectus fidem vincere videretur. Nam extraneum quemlibet vix, aut nunquam sine lacrymis sepelivit. Talem sibi illum uberius proinde fructificaturum manus divina formaverat, ut austeritatem suavitas morum