comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unũ quẽq quantũ modo diligit. nontm̃ malum eĩ eliligebat. ei enim omĩa s̃
psentia. ⁊ quod de paulo intpt̃ fufum erat apuo dm̃ p̃seus erat. ⁊ talem eũ diligebat
quał futurus erat. quod apeũ futum ñerat. ⁊ qualẽ mp̃sentia eũ abet̾no elegerat
ang̃ in libro decͥuitate. absit aũ ut d̃s tem ꝑaliter aliquẽ diligat. quasi noua di¬
lectione que millo añ nonerat. apud quẽ nec p̃t̃ita transier ⁊ futã iam fac¬
tas. qui om̃s scõs añ mundi constitutionẽ dilex. sic̃ p̃destinauit s cũcuttunt᷑ ⁊ in¬
pͥmũ ẽ. Bapt̃ xͥ p̃nuntiauit iohs suo bap̃t. ꝙ sola aqua ⁊ ñspũ sictat. uñ ip̃met dic̃
egobap̃t inaqua mpenitñtiã. sola enĩ corꝑa abluebat. peccata uõ nontollebat.
n bartizabat. ĩta lier bap̃t ille nullam conferre c remissionẽ ei. tñ ꝑpenitentiã

Expanded text:
us erat, quantum modo diligit; non tamen malum ejus diligebat. Ei enim omnia sunt praesentia; et quod de Paulo in tempore futurum erat apud Deum praesens erat, et talem eum diligebat qualis futurus erat quod apud eum futurum non erat et qualem in praesentia eum ab aeterno elegerat. Augustinus in libro De Trinitate: Absit autem ut Deus temporaliter aliquem diligat quasi nova dilectione quae in illo ante non erat; apud quem nec praeterita transierunt, et futura jam facta sunt; qui omnes sanctos ante mundi constitutionem dilexit sicuod sola aqua et non spiritu fiebat. Unde ipsemet dicit: Ego baptizo in aqua in poenitentiam . Sola enim corpora abluebat, peccata vero non tollebat. enim baptizabat. Et ita licet baptismus ille nullam conferret remissionem eis, tamen per poenitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. dicencdũ ẽ quidsit penitentia. Ut ait gg̃. Penitentia ẽ ꝑpetrata mala
plangere. ⁊ plangenda ñ cõꝑmitt᷑e. Nam qꝗsic alia deplorat. ut alia tñ cõ¬
mittat adhuc penitentiam agẽ aut ignorat aut dissimulat. Quid enĩ ꝓdẽ
magisquã sensũ quidã attendentes. diet̃ nãpluis ad mortẽ peccare. eũ ꝗse
mel penit:.⁊ si ampluis ẽtingat eũ admortẽ peccare. ñ fuit penitũtia quã pͥ¬

Expanded text:
us: Poenitentia est perpetrata mala plangere et plangenda non committere. Nam qui sic alia deplorat ut alia tamen committat; adhuc poenitentiam agere aut ignorat, aut dissimulat. Quid enim prodest magis quam sensum quidam attendentes, dicunt non amplius ad mortem peccare eum qui semel poenitet, etsi amplius e
Abbreviated transcription (Latin):
sutẽ dũpnationis. peccõ a ⁊ pena pecc̃i tenet̃. ꝑueram cordis conbcionẽ soluit᷑̃
acectate ñitis. Qui enĩ mortuus fuerat iã uiuit. ⁊ quia uut int̾tꝰ illuminatꝰ ẽ
s tñ adhuc debitor ẽ donec satifatiat eccłe. ecce ꝙiã demonum̃to ꝑdiit. s: ad¬
huc ligatus ẽ quiadebito fut̾e pene ñdum solut̾ uenit ad sac̃dotẽ ñ ut se iustũ o¬
stũdat. s peccatorẽ. c̃site t̃ pecc̃ suũ sac̃doti ꝗei c̃dignã satifationẽ iniung̃. ñti ad¬

Expanded text:
em solvitur a caecitate mentis; qui enim mortuus fuerat jam vivit, et quia vivit interius illuminatus est; sed tamen adhuc debitor est donec satisfaciat Ecclesiae. Ecce quod jam de monumento prodiit, sed adhuc ligatus est; quia a debito futurae poenae nondum solutus. Venit ad sacerdotem non ut se justum ostendat, sed peccatorem. Confitetur peccatum suum sacerdoti, qui
Abbreviated transcription (Latin):
oħs ꝑbib⁊ testononiũ d̾ me. s habeo testimoniũ mauas ioħe. Pat̃
ipse qui mrine manet testimomũ ꝑhib⁊ deme. et ipsa oꝑa quȩ eggo
facio. testimoniũ ꝑhib⁊̃ de me. et ego testimonaũ ꝑhibeo u̾itati
xẽpla uosũt quȩ ieħm iitant᷑ dicente. Discite ame quia mras sũ¬
⁊alibi. Eaeplũ i dedi uob̾. ut ⁊ uos ita faciatis. Has quatiuor qͣltates
psaligͣpbi uersus cõcinunt dicentes. ꝑceptũ dnĩlucidũ illuminãs oc bos
H yftoriã marime p̃cepta continent. E t alibi. L atũ mandatũ tirũ minis:
quia qui diligit ꝓpenũ : torã legẽ impleuit. Itẽ testimonia tua intellexi
Iõn ẽ oĩi testimonia intelleg̃e. Uñ abas dic̃. Testimoniũ dĩ fidle. quia
pocius fide animu. ꝗͣ ocł̾is carnis testimoniũ indigi. Q uarto. indiera
dĩ uera iustificata insemet ipsa : idẽ ut sic sint iuidicioꝵ exẽpla no¬
stroꝵ iustificata: sic̃ midiciis dĩ cõꝑta habemꝰ. Un isd idñs alio loco

Expanded text:
ibet de me, sed habeo testimonium majus Joanne. Pater ipse, qui in me manet, testimonium perhibet de me. Et ipsa opera, quae ego facio, testimonium perhibent de me: et ego testimonium perhibeo veritati. Exempla vero sunt, quibus Jesum imitantur, dicentem: Discite a me, quia mitis sualibi: Exemplum enim dedi vobis, ut et vos ita faciatis. Has quatuor qualitates Psalmographi versus concinunt, dicentes: Praeceptum Domini lucidum illuminans oculos. Historiam maxime praecepta continent. Et alibi: Latum mandatum tuum nimis. Quia qui diligit proximum, totam legem implevit. Item testimonia tua intellomnium testimonia intelligere. Unde alias dicit: Testimonium Domini fidele. Quia potius fide animi, quam oculis carnis testimonium indiget. Quarto: Judicia dei vera, justificata in semetipsa: id est, ut sic sint judiciorum exempla nostrorum justificata, sicut in judiciis Dei comperta habemus. Unde id
Abbreviated transcription (Latin):
absq peccato. et ds uerus indeo uero sine pͥncipio. Ied fiłuis hõnsqu ẽ
incelo: ⁊ quo modo taq̃ sponsus ꝓcedñs dechalamo suo .i. urginali utero
clusa reliqͥus. Uñi aduenienti uo sponso. domus discalciati dr̃. domꝰ¬

Expanded text:
sine principio idem filius hominis, qui est in coelo: et quomodo tamquam sponsus procedens de thalamo suo, id est, virginali utero, clausum relinquens. Unde adveniente vero sponso, domus discalciati dicitur dom
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fuer̃ scbe ⁊pharisei. qui sedebant suꝑ cathedrã moysi. Uñ os
nirturis inlege ad ascellas enus retorquere iubet᷑ nesaꝑet᷑ osabore
moralia pꝰ penim̃iciã scd̾m maicũ explanat᷑. Paratur uia ꝑfidẽ ⁊
habtismĩ ⁊ penĩcia. Recte semite facĩt᷑ ꝑ austĩa indicia.
uestis cilicine: zone pellicie.⁊ cibo lagustini.⁊ potus mellis
sibnestrici. ⁊ humilli me uocis. Uñ sequit᷑. Fuit ioħs uideserto

Expanded text:
ut fuerunt scribae et pharisaei qui sedebant super cathedram Moysi. Unde os turturis in lege ad ascellas ejus retorqueri jubetur, ne separetur osmoralia post poenitentiam, secundum Marcum, explanantur. Paratur via per fidem, et baptismum, et poenitentiam. Rectae semitae fiunt per austera indicia, vestis cilicinae, et zonae pelliceae, et cibi locustini, et potus mellis silvestris et humillimae vocis. Unde sequitur: Fuit in deserto
Abbreviated transcription (Latin):
noc laborat innatiuitate infantuli. qui loquit᷑ s̃ꝑfectione filui dĩ: S ⁊ieui¬
iũ mimeri legibs repulsũ diaboli ministeriũ agł̃oꝵ ꝓferens: magna in
duã dm̃ incarnẽ intellegere naturam: qui semmat pꝰ matheũ. qui
fremit ut leo. qui uolat ut aquila: qui diseit ut hõ: qui ĩmolat ut
ut sac̃dos. qui irrigat ut flum̾. qui florescit ut ager. qui feruet ut unũ
aquila est ascendñddo. Quatnior qualitates dequibus sc̃a euãgłia cõtex¬
unt᷑. p̃cepta: mandata. testinomia. exẽpla. Inp̾ceptis iusticia. minan¬

Expanded text:
qui loquitur de perfectione filii Dei. Sed et jejunium numeri legalis, repulsam diaboli, ministerium angelorum proferens, magna in divinam in carne Domini intelligere naturam. Qui seminat post Matthaeum; qui fremit, ut leo; qui volat, ut aquila; qui dicit, ut homo; qui immolat, ut sacerdos; qui irrigat, ut flumen; qui florescit, ut ager; qui fervet, ut vinuaquila est ascendendo. Quatuor sunt qualitates, de quibus sancta Evangelia contexuntur: praecepta, mandata, testimonia, exe
Abbreviated transcription (Latin):
delere uicia ꝑpemtnciã uelut mala gña. aut requiescentes postea
possið.amus desiðrabiłe t̾rã. Rectas facite semitas eiꝰ. Quas semi¬
tas icuruauimꝰ declmãtes indext̾a atq sinistrã. Nũc d̃s p̃cipit
nobis ut ua regia incendñtes: ꝓximos nr̃os ut nos ⁊ nos metipsos
ut ꝓximos diligimus. Nã quai diligit imquitatẽ. odit animã¬

Expanded text:
elut mala genera: ut requiescentes postea, possideamus desiderabilem terram. Rectas facite semitas ejus. Quas semitas incurvavimus, declinantes in dexteram atque sinistram. Nunc Deus praecipit nobis, ut via regia incedentes, proximos nostros, ut nos: et nosmetipsos, ut proximos diligamus. Nam, qui diligit i
Abbreviated transcription (Latin):
osfera sipotuero naturis. id demarti euagłiste hystoria ł mistico intellechi ut
maiores im̃ tradid̾rũt dõ adiuuãte intimare curabo. Or uẽ cur ut euagłistã
tractantes intaclũ ut puto p̃teut. quia ead̾ pene ut mitheus narrat. Licet
impruis qb dã fint clisticli testimoniis. ut ala alt̾iꝰ alã altã pregat ammalis.
nota rota ead̃ seqͥt᷑ ma ⁊ ut uersis mucẽ uultib sese scã cotuant᷑ aiabia. Inpͥmo¬

Expanded text:
 naturis, id est, de Marci Evangelistae historia, vel mystico intellectu, ut majores mei tradiderunt, Deo adjuvante, intimare curabo. Quem ideo Evangelistam tractantes intactum, ut puto, praetereunt: quia eadem pene, quae Matthaeus narrat: licet in propriis quibusdam sint distincti testimoniis; ut ala alterius, alam alterius tangat animalis: et rota rotam eadem sequatur via: et ut versis invicem vultibus, sese sanct
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmora ꝑegrma int̾rã transiũ alienã. ⁊ de medra parte inmare defhi¬
ente. alt̾a pars turgida. mõtis erigit᷑ forma. Sic nos olim alienati
S equit᷑. Et erat ioħ̃s uestitus pilis cameli. Uestis pͥe ⁊ cibus ⁊ porus toro¬
ansterĩ uitã p̾dicanciũ. ⁊ siranas g̃s adgrã dĩ quȩ ẽ ioħs intus ⁊foris eẽ
cõuãgndas. Pilis uõ camelis dutes gñciũ: gona pellcia pauꝑes mum¬
do mortin. ⁊ locustis serrans sapientes huiꝰ inñdi. quistipulas uideis
aridas relq̃mes. frum̃ta imistica crurib trahunt. et incalore fidĩ
salnis maltant. Et melle siluestri fid les inspirans de inculta silua
ignib p̃parat ac m̃gñtes sigͥficãt᷑. quȩ oĩa agrã euagłii sumũt᷑. ĩ qua ñ ÷

Expanded text:
mora peregrina in terram transivit alienam, et media parte in mare defluente, altera pars turgida montis erigitur forma. Sic nos olim alienati Sequitur. Et erat Joannes vestitus pilis cameli, et zona intus et foris esse conjungendas. Pilis vero cameli, divites gentium: et zona pellicea, pauperes mundo mortui; locustis serratis, sapientes hujus mundi: qui stipulas Judaeis aridas relinquentes, frumenta mystica cruribus trahunt, et in calore fidei saltus inhabitant; et melle silvestri, fideles inspiratis de inculta silva ignibus praeparati ac mergentes significantur. Quae omnia a gratia Evangelii sumuntur: In qua non
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ contẽpta desiđare. Cm nos scͥpsimꝰ ũ b̾ alit̾ neĩ posse. msi eaudẽ uiã coniunx
uis tonsurã monachi ⁊ uestem acrꝑit. Sinno̾ ut̃t: uotũ fac̃. necesse ẽ ut in
c̃unentia ꝑmaneant. Uñ scͥptũ ÷ inregist road adrianum notarum. Agat

Expanded text:
se esse contentam desiderare; cui nos scripsimus non hoc aliter fieri posse, nisi eamdem vitam conjux se esse contentam desiderare; cui nos scripsimus non hoc aliter fieri posse, nisi eamdem vitam conjux achi et vestem acceperit. Si vero uterque votum facit, necesse est ut in continentia permaneant. Unde scriptum est in Registro ad Adrianum notarium: Agot
Abbreviated transcription (Latin):
ttandum. dñs trfinuans ñtemere ⁊ passim dissoluendũ eẽ coniugiũ ui¬
cus querentib scilie dare libellum repudii sic ait. Qͥc̃q dimiserit inurẽ
ai uir uxorẽ dimic̾ent. Postquã igitur legittime r̃ copulati uir ⁊ mulier
semꝑ conuigalẽ sociecatẽm custodire debent dũ iux̃int. nec alt̃ alt̃ po¬
scenti debitũ carnis deb subtrabere dicente apło. Mulier nõ habet pote¬
statem sui corꝑiss uit. Similit̃ ⁊ uir potestatem sui corporis nonht̃ set mulier¬
adthoꝵ remeare. Uñ apłr nolite fraudare inuicem nisi excõi c̃sensti ad tp̃s ut
utriq. ⁊ id̃ ut̃q uoueat cũsint una caro. ⁊ alt̾ habeat corpus alt̾ius insua pote¬
tare. Uñ gg̃ theotiste patriaie scͥlens ait. Cũ hõ c̃uitix aut mĩtũ c̃ augere dͤ¬
liet t tnsat. diuidi comugiũ ñliez. Deeodẽ icholaus carolo regi scͥbens ate
Scͥpsat nob̃ teob̾ga regina se uelle dignitate. seu copula exni.⁊ sola uita pͥuata

Expanded text:
tandum Dominus insinuans non temere et passim dissolvendum esse conjugium Judaeis quaerentibus si liceret dare libellum repudii sic ait: Quod Deus conjunxit em dimitteret. Postquam igitur legitime sunt copulati vir et mulier, semper conjugalem societatem custodire debent dum vixerint, nex alter alteri poscenti debitum carnis debet subtrahere, dicente Apostolo: Mulier non habet potestatem sui corporis, sed vir; similiter ad torum. Unde Apostolus: Nolite fraudare invicem, nisi ex communi consensu ad tempus ut utrique, et idem uterque voveat; cum sint una caro, et alter habeat corpus alterius in sua potestate. Unde Gregorius Theotistae patriciae scribens ait: Cum boni conjuges aut meritum angere delier recusat, dividi conjugium non licet. De eodem Nicolaus Carolo regi scribens, ait: Scripsit nobis Theoberta regina se velle dignitate seu copula exui et sola vita privata
Abbreviated transcription (Latin):
irnite. et qui nõ habet opꝰ ũbi euis intellegnera caret. et qui non in¬
tellegit iã audit̃ ꝑdidit ac si non audisset

Expanded text:
irtute, et qui non habet opus verbi, ejus intelligentia caret. Et qui non intelligit, jam auditum perdidit, ac si non audisset
Abbreviated transcription (Latin):
abioħe acceptũ ennariat. ⁊ statĩ de aqua asendise. ⁊ aptos celos indisse
⁊ sp̃m ut colũba descendisse. ⁊mmipso man̾e. et noce decelis facta
pats indilecdo filio cõplacinsse.⁊ sp̃m eũ ind̾serrũ expulisse. et tẽp¬
nãtib ad cõsorcia agłica. quẽ iħs pꝰ oꝑe ostñdit quã noce doceret.
tract cũ adulescñtib pꝰ sponsũ currimꝰ.⁊ ꝑbabtismi sacmͣta deduob̾
fontib dilec hoĩs ⁊ penm agrã remissioĩs ablum̃.⁊ ascẽdñes spe cele

Expanded text:
 de aqua ascendisse, et apertos coelos vidisse, et spiritum, ut columbam descendisse, et in ipso mansisse: et voce de coelis facta Patris, in dilecto filio complacuisse: et spiritum eum in desertum expulisse, et tennantibus ad consortia angelica, quem Jesus prius opere ostendit, quam voce doceret. tracti, cum adolescentibus post sponsum currimus: et per baptismi sacramenta de duobus fontibus dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ subaqua. sic creator nõ pot̾̃ eẽ subcreatura. Oleũ de amaritud¬
me surgit radicis. ⁊mpatibulũ lummnis : ⁊ mmedicamina uuln̾ũ.
⁊inrefectionẽ esurienciũ in cacumine crescit. Uñ sit uncdio cor¬
poris x. damariudine passiois. et ꝑuenit adgła resurrec liõiꝰ
Uñ nos apłs ammon⁊ diens. Hoc aũ sũtite inuob qd ⁊ nx̾ iħr. ⁊

Expanded text:
 Oleum non potest esse sub aqua: sic creator non potest sub creatura. Oleum de amaritudine surgit radicis, et in pabulum luminis, et in medicamina vulnerum, et in refectionem esurientium, in cacumine crescit. Unde fit unctio corporis Christi? de amaritudine passionis, et pervenit ad gloriam resurrectionis: unde nos Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ilu ꝑlaborẽ tenent. Et sposuit eis nor̃a bomerges. qd ẽ filu to¬
nitrur. Qu oꝵ t̾u sublime meritũ in monte mẽtur audire tomi¬
truũ patris. ꝑnubẽ de filio tonantis. Hic ẽ filius m̃s dilectus: ut
pmibẽ carnis ⁊psi ignẽ ũbi. ac si fulgora inplunam sparger int̃ri.¬
U nde ppha dic̃. Mia ⁊ indiciũ cantabo tͥ dñe. Et andreã qui iurili
forma iñ facit ꝑdiciom sue. ⁊ responsũ mortis inse sẽꝑ habeat. et
mima eiꝰ sit sẽꝑ mianib suis. Et philppũ qui ẽ os iãpadis. qui illu¬
minare pot̾ ore qd corde concep̃ ei dedit dñs aꝑcionẽ oris illummã¬
di. Sennus hc̃ modũ locucioĩs ꝓpͥũ scͥpturaꝵ eẽ diumaꝵ: qñ hebrea¬
affectans interserit. Et bartholomeũ qui filius ẽ suspndñtis aquas.
abyssus. Multi i ꝓfunda dĩ scientes mimme ꝓferũt. ut paulus ait.

Expanded text:
quod alii per laborem tenent: et imposuit eis nomina Boanerges, quod est, filii toquod alii per laborem tenent: et imposuit eis nomina Boanerges, quod est, filii tonitrui: quorum trium sublime meritum, in monte meretur audire tonitruum Patris, per nubem de Filio tonantis: Hic est filius meus dilectus, ut per nubem carnis, et ipsi ignem verbi, ac si fulgura in pluviam spargerent isericordiam et judicium cantabo tibi, Domine. Et Andream, qui virili forma vim facit perditioni suae, ut responsum mortis in se semper habeat: et anima ejus sit semper in manibus suis. Et Philippum, qui est os lampadis: qui illuminare potest ore, quod corde concepit. Cui dedit Dominus apertionem oris illuminati. Scimus hunc modum locuaffectans interserit. Et Bartholomaeum, qui filius est suspendentis aquas. abyssus. Multi enim profunda scientes Dei, minime proferunt, ut Paulus ait:
Abbreviated transcription (Latin):
n solus sp̃alit̾ mons ẽ. Mons ꝗͥ breint̃ a nob̃ laudatꝰ. s celestiũ rei
qualitate copiosus exquo aque uiue decernũt. Lac inparuuloꝵ sara¬
te p̃parat᷑. pinguedo spãlis agnoscit᷑. ⁊ quioad summe bonii credrair
in montis istiꝰ ẽ gr̃a constitutũ qui ẽ mons mocui. ⁊ sc̃s sc̃oꝵ. quos co¬
tidie adse dep̃snrtib erummi s inuitat. In montẽ uocantur excelsi
m̾ito ⁊ ũbo. ut locuis mits cõgruat altis: ut eẽnt duodecĩ cũ illo. Speciẽ
tͥminos pͦpłoꝵ. ureta numeꝵ filioꝵ isrł. Ut sint ipsi suꝑ thronos. xni.¬
indicantes.xii. łbus isrł. Quib datat̃ potestas quã filuis apaire acce¬
pit sed̾m carnẽ. ut oꝑa quȩ ipse fecit ⁊ ipsi faciant. ⁊maorabor fa¬
eiant
⁊ inposuit symom nom̃ petruis deobediencia ascendit adagn¬
icionẽ. Qui n habet d abit᷑ ei ⁊ habundabit: ⁊ acobũ qui sup¬
plantata habet tota desideria carnis. ⁊ ioħm qui gra accepit.

Expanded text:
solus spiritualiter mons est: mons quidem breviter a nobis laudatus, sed coelestium rerum qualitate copiosus, ex quo aquae vivae decurrunt: lac in parvulorum salutem praeparatur: pinguedo spiritualis agnoscitur, et quidquid summe bonum creditur, in montis istius est gratia constitutum, qui est mons montium, et sanctorum: quos quotidie ad se de praesentibus aerumnis invitat. In montem vocantur excelsi merito et verbo, ut locus meritis congruat altis, ut essent duodecim cum illo. Speciem terminos populorum juxta numerum filiorum Israel: ut sint ipsi super thronos ibus Israel: quibus data est potestas, quam Filius a Patre accepit secundum carnem, ut opera quae ipse fecit, et ipsi faciant, et majora horum faciant. Et imposuit Simoni nomen Petrus. De obedientia ascendit ad agnitionem: Qui enim habet dabitur ei, et abundabit: et Jacobum, qui supplantata habet tota desideria carnis, et Joannem, qui gratia accepit,
Abbreviated transcription (Latin):
Iemde quarta uir tute uemũt quas tuor uuri portaones paraliticum
ingnibato. qua turba offñsi muidant tecdã. quoꝵ ꝑfidẽ dimutunt᷑ para¬
linco pecca. qui portat iecdũ quo portatus ẽ. ⁊ uadit indomũ n̾uam
corã oĩb Paralism añ iypus ẽ tẽporis. quo piger iacet ĩmollicia car¬
nis. hñis desidiũ saluts. turbis igname ⁊ duplis cogitacioib acsim
herbatisg mninis offñdit᷑ quẽ portãt. Quattuor quas supͣ dremus
uirnites adie gulam dumitatis et sapiencie indomo carnis x̾ pate¬

Expanded text:
antes paralyticum in grabato: qui turba offensi nudant tectum. Quorum per fidem dimittuntur paralytico peccata: qui portat lectum, quo portatus est, et vadit in domum suam coram omnibus. Paralysis autem typus est corporis: quo piger jacet in mollitia carnis, habens desiderium salutis: et corporis ignavia, et duplis cogitationibus, ac si enervatus membris, offendit: quem portant quatuor, quas supra diximus virtutes, ad tegulas divinitatis, et sapientiae, in domo carnis Christi pate
Abbreviated transcription (Latin):
toꝰ ꝓpt̃ istas auctoritate. Aũg adoptatum. Illa tm̃ side̾ saluat qua credimꝰ
nullum hominẽ liłari acontagiõe mortĩ qua pͥma natiuitate contrax̃.
nisi ꝑunũ mediatorẽ: cuius hominuĩ eiꝰdemq dĩ salubrima fide ⁊̃
dimꝰ factum. Idẽ in libro de correptione ⁊ grã. Nemo libatur acorre damyna¬

Expanded text:
tos propter istas auctoritates. Augustinus ad Optatum: Illa tantum fides salvat, qua credimus tos propter istas auctoritates. Augustinus ad Optatum: Illa tantum fides salvat, qua credimus nullum hominem liberari a contagione mortis, quam de prima nativitate contraxit, nisi per unum mediatorem, cujus hominis ejusdemque Dei saluberrima fide etiam dimus factum. Idem in lib. De correptione et gratia: Nemo liberatur a dam
Abbreviated transcription (Latin):
dis. int̾na aspuatione. ⁊ discipline eruditione. que fori su ꝑfacta. ł dicta.
humana ratione pot̾ant scire dm̃ eẽ. Cum eñ humana mens se ũpo̾sti igͦ¬
subsistentiam dare ñpotuit. Ut gͦ eẽt aibalio facta ẽ quẽ idcrto ñcepi̾se ꝯ¬
stat: quia si abalio cepisset pͥmꝰ oĩb existendi auctor ẽẽ ñpo̾set. iami¬
nistratione ⁊̃ uisibiliũ ⁊ gub̃natiõe: diuinã sapientiã. ⁊ bonitatẽ potant¬
dephendẽ. apparet itaq ꝙ ⁊̃ añlegem ꝑea que facta s̃ inuisibilia dei
acreita mundi conspici potuer̃. Plegem scͥptã cepit crescere cognitio
demptionis plene cognoscebat᷑. semꝑ tñ ⁊ añlegem ⁊ intpr̃ legĩ fuer̃ aliꝗ
quib side̾ incarnationis reuelata fuit. qui uelud colũpne eccłc̃ eeñt.
Quent̃ deilł simplicib quib ñerat facta reuelatio. credebant tñ dñi
ẽẽ. ⁊ remuñatorẽ sꝑantiũ inse. utr̃ saluati suit. Quidã dicunt eõ ñ eẽ salua¬

Expanded text:
. inspiratione, et disciplinae eruditione, quae foris fit per facta vel dicta. Humana ratione poterant scire Deum esse. Cum enim humana mens se non possit ignsubstantiam dare non potuit. Ut ergo esset, ab alio facta est, quem idcirco non coepisse constat; quia, si ab alio coepisset, primus omnibus existendi auctor esse non posset. Administratione etiam visibilium et gubernatione, divinam sapientiam et bonitatem e quod etiam ante legem per ea quae facta sunt invisibilia Dei a creatura mundi conspici potuerunt. Per legem scriptam coepit crescere cognitio demptionis plene cognoscebatur. Semper tamen et ante legem et in tempore legis fuerunt aliqui quibus fides incarnationis revelata fuit, qui velut columnae Ecclesiae essent. Quaeritur de illis simplicibus quibus non erat facta revelatio credebant tamen Deum esse, et remuneratorem sperantium in se, utrum salvati sint. Quidam dicunt eos non esse salva
Abbreviated transcription (Latin):
nistrando ORO. Quomodo serpens potat loqui in patadiso cũ
aliquo modo appareat irrationabił eẽ aialis: aug Serpens ꝑse lo¬
qui non pocat. quia non hoc acreatore acceꝑat assũpsit enĩ nimiꝵ
illũ diabolus utens eo uelud organo ꝑ quod articulatũ sonũ emittet.
Pillum nẽpe uba faciebut tedebat. ⁊ tñ hoc ille ⁊̃ nesciebut. llatura gͥ ra¬
tionis exsꝑs subditur nature rationali s nontm̃ quantũ uult exea ł ĩe¬
pentẽ quõ andiunt uba marsoꝵ. ut ab incantatione eoꝵ despeluncis e¬
xeant suĩ: aug Lic intellectũ nonhabeant. tm̃ sensus corporis nul¬
io quãuis audiant uba marsoꝵ. ne quaquã tñ intelligt᷑. ñ hobediunt ĩ

Expanded text:
nus. - Quomodo serpens loqui poterat in paradiso, cum aliquibus pateat irrationabile esse animal? Serpens per se loqui non poterat, nec quia hoc a Creatore acceperat assumpsit, nisi nimirum illum diabolus utens, et velut organum per quod articulatum sonum emitteret: per illum nempe verba faciebat, et tamen hoc etiam ille nesciebat. Natura igitur rationis expers subditur naturae rationali, sed tamen non totum quod vult eerpentes, quomodo audiunt verba Marsorum, ut ab incantationibus eorum de speluncis exeant suis? Licet intellectum non habeant, tamen sensu corporis nuleo quamvis audiant verba Marsorum, neq
Abbreviated transcription (Latin):
in aliqua creati tãquã eiꝰ bona indigens reꝗeuit ds s inse ipõ. deniq ñ ina¬
liquo dieꝵ s⁊ p̾sexti diei oꝑa regescere legitur. uñ liquido apparet nullã
creaturã ds̃ ꝑ indigentiã. s sola bonitate fecisse. ꝗsi maliqua creatura re¬
quieuissz. aliquam creaturam indigens fecis. Gquia nullã creaturã ꝑ¬
indigentiam fecit. Pinde innulla creata requieuit. Nam ꝙ dic̃ scͥpt̾a reꝗeuĩ¬
se dnm̃ indie septimo ab omib oꝑib suĩ que fec̃. hoc intelligi posse ar¬
bitror. quod ñ ipõ die tamquã eiꝰ bona indigens. que sit beatior reꝗeũt
sed ipsũ diem septimum .i. angłicam nat̾am adduxisse adreꝗem suã. ut

Expanded text:
in aliqua creatura tanquam ejus bona indigens requievit Deus, sed in seipso. Denique non in aliquo dierum, sed post sexti diei opera requiescere legitur. Unde liquido apparet nullam creaturam Deum per indigentiam, sed sola bona voluntate fecisse. Quod si in aliqua creatura requiesceret, aliquam creaturam indigens fecisset. Ergo quia nullam creaturam indigentiam fecit, proinde in nulla creatura requievit. Nam quod dicit Scriptura, requievisse Deum in die septimo ab omnibus operibus suis quae fecit ; hoc intelligi posse arbitror, quod non in ipso die, tanquam ejus bono indigens, quo sit beatior, requieverit; sed ipsum diem septimum, id est, angelicam naturam adduxisse ad requiem suam: ut
Abbreviated transcription (Latin):
añquã morerent̃ ꝓnob̃. ⁊ resurgerec. Qm̃ transfigurat᷑: ĩmonte discipuli sui
eũ uide ñ potuer̃. s p̃timore int̾ra cecider̃. quantomagiꝰ clarificata carne dñii
fixũ. ioħs aũ sexta. cui potiũ credñdũ: exhi duob: aui. Etille uũm
dix̃. ⁊ ille similit̾. Ghora t̾cia clamauer̃ udĩ pilato crucifige. crũcisige eũ.
phus: filu hominũ dñtẽ eoꝵ arma ⁊ sagite ⁊ lingua eoꝵ machera acuta.
uide quale gladiũ habuer̃. uñ hora t̾cia dñm occidef. ORi. Dm̃ legit᷑ an

Expanded text:
antequam moreretur pro nobis et resurgeret, quando transfiguratus est in monte, discipuli sui eum videre non potuerunt, sed prae timore in terram ceciderunt; quanto magis, clarificata carne Dominifixum , Joannes autem sexta ; cui potius credendum est ex his duobus? RESP. Et ille verum dixit, et ille similiter. Nam hora tertia clamaverunt Pilatophus: Filii hominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum machaera acuta . Vides qualem gladium habuerunt, unde ho
Abbreviated transcription (Latin):
facta sciebant ⁊ credebant. hoc isti ⁊ finescirent credebant. Commiserãt u fidẽ suã
iuxta bouẽ. sic̃ hodie ineccta multi simplicẽ. ⁊ siita cdistincte nesciant tͥnitatẽ
assignare. credt᷑ tñ. quia infide ⁊ humilitate aderent ilł quibꝰ ⁊ seiunt. ⁊ credt̃.
Opponit̃. Cũ hoc eẽt hab̾e fidẽ xͥ uelatam inmistĩo. credẽ. Scł diũ eẽ ⁊remu
neratorẽ sꝑantiũ inse. ⁊ philosophi hoc cred̾ent: tt̃ habebant sidẽ xͥ uelatã
inmistĩo. s⁊ auc toritã dic̃ eo ñpose humana ratioẽ fidẽ ricarnatiõis habuisse.

Expanded text:
erat sciebant et credebant, hoc isti etsi nescirent credebant: commiserant enim illis fijuxta boves. Sicut hodie in Ecclesia multi simplices, etsi ita distinctae nesciant Trinitatem assignare, credunt tamen quia in fide et humilitate adhaerent illis qui et hoc sciunt et credunt. Opponitur: Cum hoc esset habere fidem Christneratorem sperantium in se, et philosophi hoc crederent, tunc habebant fidem Christi velatam in mysterio; sed auctoritas dicit eos non posse humana ratione fidem Incarnationis habuisse;
Abbreviated transcription (Latin):
inxͣ cred̃. nec tñ sine aliqua side donabat. ⁊ otabat. Nam quomodo inuoca
tect̾ eode petrus. ex qua auctoritate apparet quod cornelius uc cred hdẽ
Iost supͣdicta partẽ sidĩ ꝓsequam̃. duo s̃ in ꝗb maxime consistit fides.
onsfium diuinitatiꝰ. ⁊ sac̃m̃tũ iꝑcarnationi. Ac pͥmũ de illa parte fidei

Expanded text:
ret, nec tamen sine aliqua fide donabat et orabat. Nam quomodo invocabtectus Ecclesiae Petrus. Ex qua auctoritate apparet, quod Cornelius licet crederet hoc ost supradicta partes fidei prosequamur. Duo sunt in quibus maxime consistit fides. Mysterium divinitatis, et sacramentum Incarnationis. Ac primum de illa parte fidei
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ addeudũ Scognitione sidĩ quam antiꝗ habuer̃. ⁊ quoni aucta sit ꝑlegẽ moy¬
si. ⁊ ꝑlegem euangłii. Et ẽ fidẽ aliqũ parua cognitiõe ⁊ mag constantia. łdeuo¬
tione ut inmuliere cui dictum ẽ. Omulier magna ẽ sidẽ tua. aliquandoma¬
eo deo placz. ⁊ quia ñpot̃ eẽ fides. penit̾ sine cogtione lic ñ ꝑfecta. dr̃ ab ini¬
sus tot̾ potuit ignorari. iõ ñtot̾ uoluit manifestiri. ut fidẽ hab⁊ nũcũ. nec
antiũ ise. uicta ilud apłi. Oportet scedentem: adam̃ credere quia ẽ :
quodẽ remunerator spetantium ins e. S⁊ cũ dr̃ muisibił sit iuxta illud¬
iosis euangliste. deu nemo uidit imiquã qͣuomodo indicari potuit: par¬
ptr humana ratione. partim diuma reuelatiõe. Quã sitrũq modũ apłꝰ

Expanded text:
cta sit per legem Moysi, et per legem Evangelii; et est fides aliquando parva cognitione, et magna constantia et devotione; ut in muliere, cui dictum est: « O mulier! magna est fides tua ; » aliquando maeo Deo placet; et quia non potest esse fides penitus sine cognitione licet non perfecta, Deus ab iniorsus, potuit ignorari. Ideo autem totus noluit manifestari, ut fides haberet meritum; nec antium in se; juxta illud Apostoli: Oportet accedentem ad Deum credere quia est, et quod remunerator est sperantium in se . Sed cum Deus invisibilis sit, juxta illud: Deum nemo vidit unquam ; quomodo indicari potuit? Partim humana ratione partim divina revelatione. Quod utrumque apostolis
Abbreviated transcription (Latin):
enim dic̃ aug̃ de fide ⁊ oꝑib fidẽ que ꝑdilectionem oꝑit̃ fundam̃tũ ẽ.
nonsides demonũ qua ipsi credunt.⁊ contremissunt. Et si spes ẽ exfide
opante ꝑdilectionẽ. tt̃ exside ⁊ cãitate. s tuoo auctorẽ frequenter
hunc ordinem ponunt. side. spes. caritaᷤ. hoc ideo fit ut dicunt qui¬
a caritas maior ẽ. Illa tũ oppositio ut mͥ uidetur sic pot̾ soliu. speͥ fides¬
ẽ certitudo ueniens exp̃cedentibus meritis. non deb intellegi ex
meritis p̃cedentib ipsam spem. quia nullum meritum p̾cedit
spem. set p̃cedñtibus illud quod sperat. Hoc distat int̃ sidẽ ⁊ spẽ.
pus x ⁊ futuri. ut inmortalitã ⁊ c̃. Spẽ aut̃ defuturi tm̃. Item sidẽ de
bonis ⁊ dmił. spẽ de bonis tm̃ adipiscendi. Spẽ quippe alicuius in cõ¬
modi magi̾ deb desperatio abono quam spẽ appellari. Illudq̃. scien¬

Expanded text:
nus in lib. De fide et operibus: Fides quae per dilectionem operatur, fundamentum est: non fides daemonum qua ipsi credunt et contremiscunt. Et si spes est ex fide operante per dilectionem; tunc ex fide et charitate. Sed quod auctores frequenter hunc ordinem ponunt: fides, spes, charitas; hoc ideo fit, ut dicunt, quia charitas major est. Illa tamen opinio ut mihi videtur sic potest solvi. Spes est certitudo ex praecedentibus meritis: non debet intelligi ex meritis praecedentibus ipsam spem, quia nullum meritum praecedit spem; sed praecedentibus illud quod speratur. Hoc distat inter fidem et spem, litas, etc. Spes autem de futuris tantum. Item fides de bonis et malis; spes de bonis tantum adipiscendis. Spes quippe alicujus incommodi magis debet desperatio a bonis, quam spes appellari. Illud quoque scien
Abbreviated transcription (Latin):
lde ⁊ spe que innobis est.
omniposcenti rationem reddẽ. ut ait petrus in
epła sua. ꝑiti esse debemus. cũ modestia ⁊ timore. Itaq ut parit seruẽt
modestia insermone. timor massertione. ꝓfana uboꝵ nouitatẽ ut apłs
p̃cipit uitemꝰ. ⁊ in nullam partẽ p̃cipiti assertione declineñ. Meli e enĩ
ssentire studeamꝰ ꝗmaxime auctorib accedt̃. ⁊ ñ d̾sensu suo p̃sumentẽ scͥp¬
Siqua gͥ obscura nob̾ occ̃rerint sit nr̃i ꝓpositĩ pͥmũ ad auctoritatẽ c̃¬
fugẽ. dem̃ quid nrĩ tẽꝑiꝰ sapiente̾ inde sentiant inmediũ c̃ferre. ⁊ c̃po¬

Expanded text:
ide et spe quae in nobis est, omni poscenti rationem reddere, ut ait Petrus in Epistola sua, parati esse debemus cum modestia et timore . Itaque, ut pariter servetur modestia in sermone, timor in assertione, profanas verborum novitates, ut Apostolus praecipit, vitemus ; et in nullam partem praecipiti assertione declinemus. Melius est enim assentire studeamus, qui maxime auctoribus accedunt, et non de sensu nostro praesumentes, ScripSi quae igitur obscura nobis occurrerint, sit nostri propositi ad auctoritates confugere, deinde quid nostri temporis sapientes inde sentiant, in medium conferre, et cu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊reliqua. Uestimta dñi eius mandata sut̃. quib tegit᷑ corpus eius qd
ẽ eccła. quȩ diuidunt᷑ int̾ milites g̾ciũ. ut sint quattuor oromes
renebre suffoder̃ t̾rã. ut non quis potinsset mouere caput. Atrice¬
usq adt̾eiã resurrechoĩs. post tres dies tricesimus frucdus ẽ meruce
sexagesimus mmferno. en̾tesimus in paradiso. Et erat utulus eni¬
se enis inscripnis rex iudõꝵ. Qd intitulis p̾notat᷑ psalmoꝵ. i
finẽ ne corrũpas.⁊ hoc trib linguis. malchus udõꝵ. bassilius.¬

Expanded text:
rum XII. Vestimenta Domini eius mandata sunt, quibus tegitur corpus eius, id est Ecclesia. Quę diuidunt inter se milites gentium, ut sint quattuor ordines tenebrae suffuderunt terram, ut non quis posset movere caput. A triceusque ad tertiam resurrectionis post tres dies. Tricesimus fructus, est in cruce: sexagesimus in inferno: centesimus in paradiso. Et erat titulus causae ejus inscriptus, Rex Judaeorum. Quod in titulis praenotatur Psalmorum, in finem ne corrumpas. Et hoc tribus linguis: MALACH JEUDIM:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑunt huiditiũ. ꝓsuo tñ genẽ atq nat̾a uisu aliqua astra ꝓpellunt̃. Uñ angi¬
ca nat̾a iussa dĩ ꝑficiens moriz uis om̃e geñ aiãntiũ docẽs quoille nescit.
Sihominẽ posunt nonnulla animalia gnã mansueta facẽ. ita ui quadã uolun¬
tate hominũ facẽ uideant̃. quanto magĩ h̃ angłi põsunt: ORO Que
causa fac̃ ut ds quẽ astruis mouẽ nõmoueant̃ intp̃r. aut sp̃c ereat̾ ꝗmouet̃

Expanded text:
isu aliquo tacta propelluntur. Unde angelica natura jussa Dei perficiens, movet visus omne genus animantium ducens, quo ille nescit. Si homines possunt nonnulla animalium genera mansueta facere, ita ut quasdam voluntates hominum facere videantur, quanto magis hoc angeli possunt? Quae causa fa
Abbreviated transcription (Latin):
que aliquo modo hoĩbus affer̃ adiuuam̃ta. quia ⁊ reuera sin inuenimꝰ ĩ
eĩ aliquid adedũdum. inuenimꝰ scł admedicim̃tũ inuenimꝰ adadu¬
toriũ. Nam quante utilitatẽ inueniant̃ inei. tiup̃ consida. Piñ afru
adlaborem dicente scͥpt̾i. Suinaꝰ: tribuloꝰ ꝑari tͥ tra. T ñ nẽ dicendũ. tc̃ ca
aboriri ext̾ra. quia iam nerant. Utiq ad pastũ peccoꝵ uolatiliũ fac¬
ta sunt. ñ adarigendam noĩs penam ꝓductam. oros. Si omiã¬

Expanded text:
quae aliquo modo hominibus afferunt adjumenta: quia et revera, si non invenimus in eis aliquid ad edendum invenimus certe ad medicamentum, invenimus ad adjutorium. Nam quantae utilitates inveniantur in eis, tuad laborem, dicente Scriptura: Spinas et tribulos pariet tibi; tamen non est dicendum tunc ea aboriri ex terra, quia jam erant utique ad pastus pecorum ac volatilium facta, non ad augendum hominis poenam
Abbreviated transcription (Latin):
uesdendum. Ecte scriptura manifestisime ostendit amboꝵ oculo aꝑtõ
fuise. Nlec fã ẽ u dicere pͥmo hoiẽs cecoꝰ factoᷤ. ⁊ curpꝰ paululũ ꝯͥ ligni uetiti
tactũ eadẽ scͥptã dic̃. aꝑti sunt oculi amboꝵ. aug. Hisi oculõ habe¬
rent aꝑtõ. nec ille animalibus nõa imponeret. nec ullam uiderec ligni
pulchritudinẽ. hoc quippe ur̃m ÷ quia oculo̾ aptoꝰ habebant. ⁊ tñ nisi ada¬
dĩ uindictã. ut hõ ꝗuoluit eẽ subiect̾ deo. nonhab subditum corpꝰ¬

Expanded text:
amborum oculos apertos fuisse. Nec est enim fas dicere primos homines caecos factos. Et cur post paululum, post ligni vetiti tactum eadem Scriptura dicit: Aperti sunt oculi amborum? M. Nisi oculos apertos haberent, nec ille animalibus nomina imponeret, nec illa videret ligni pulchritudinem. Hoc quippe verum est, quia oculos apertos habebant, et tamen nisi ad aDei vindicta, ut homo qui noluit esse subjectus Deo, non haberet subditum corp
Abbreviated transcription (Latin):
aqua. sit supra quartum. quod ẽ ignis. ⁊ qñ dictum ẽ fiat firma¬
mentum in medio aquaꝵ ⁊ diuidat aquãꝰ abaꝗs.
suꝑaerem ꝙ ẽ tcium elem̃tum ita fieri arbitror. ut aque tenue̾. at¬
q: subtilẽ ferant̃ suꝑcelum. Nam exhoc pond̾e elem̃toꝵ multi pm.¬
losophi resurrectionẽ carnis illudente non posse fieri inquiunt ut

Expanded text:
fiat firmamentum in medio aquarum, et dividat aquas ab aquis? M. super aerem, ita fieri posse arbitror ut aquae tenues atque subtiles ferantur super coelum. Nam ex hoc pondere elementorum multi philosophi resurrectionem carnis illudentes, non posse fieri inquiunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
bris nullateñ dicẽs ne peccata q̃s̃ te nebre approbare uideret᷑. MNRimũ
n diem spũaliũ astruens eẽ creataꝵ.⁊ quomodo habuit uesꝑe ⁊ mane.
uig. Omĩs nãq creat̾a añ quã tempore suo fier. in ipõ dĩ u̾bo pͥus
erat ab angłis cgnoscenda. ⁊ sic suo tempore fatienda. Qua ꝓp̃t̃ irĩ crea¬
t̃ẽ agnitio insemec ipsa uesꝑa erat. ꝓdeo aut̃ mane. quia plus uidet̃ contia
ipã creat̾a indeo: quam inse ipã uidere t̃ creat̾a. plus scilic uidet̾ in arte
qua facta ẽ: quã ipsa inse ipĩ que facta ẽ. ꝓptea i ait cuangłista iołs.
Quod factũ ÷ in ipõ uita erat. omui gͥ que facta s̃. ⁊ uitã ñbnͣt. inipõ ũbo¬

Expanded text:
alis nul diem spiritualem astruis esse creaturam, et quomodo habuit vespere et mane ? RESP. Omnis creatura antequam tempore suo fieret, in ipso Dei Verbo prius erat ab Angelis cognoscenda, et sic suo tempore facienda. Quapropter ipsa creaturae cognitio in semetipsa vespera, in Deo erat mane: quia plus videtur ipsa creatura in Deo, quam in se ipsa videatur. Creatura plus scilicet videtur in arte qua facta est, quam ipsa in se ipsa quae facta est. Propterea enim ait evangelista Joannes, Quod factum est, in ipso vita erat . Omnia ergo quae facta
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ sungit amica maria. hiẽps abiit. pluma recessit. fiores usi sut̃
interra. Uox turturis audita ẽ int̾ra mã. Uinee fiorentes dedert
odorẽ. Recdit sponsus de umbra. subqua dormit inmeridie. Post
sabbata tristia felrx mradiat cdies quȩ primatuĩ indieb tenet.
Luce prima meo luciscente ⁊ dño mõ cũ tͥipho resiuoñte ⁊ dicente¬
enã głista dilutulo dicit. diluculũ ẽ int̾ tenebras noc uis. ⁊ dieĩclarita¬
tẽ. in qua salus humam gm̃s ꝓuenit felici uicinitate declaranda
more solis qui ꝓpeima luce consurgens roseam p̾mit auroram. ut grã
p̃clari splendoris. p̃paratis possit octulis intueri. qño tp̃s domiince
resurrec noĩs eluxit. ⁊ tc̃ laudes xͥ tota caner⁊ scdm exẽplaꝵ feminaꝵ
eccła. qnõ gñs humanũ exẽplo sue refurrecuons am marit. qnͣ uitã
p̃stitt.⁊ lum̃ erndelitans infudit. Sol uo̾ post occasum corporis ornur.
Hic aquile adcorpus cong̃gant᷑ matres ⁊ apli. Uident reuoluni iapidẽ

Expanded text:
 flores visi sunt in terra: vox turturis audita est in terra nostra. Vineae florentes dederunt odorem. Redit sponsus de umbra, sub qua dormit in meridie. Post sabbata tristia felix irradiat dies, quae primatum in diebus tenet: luce prima in eo lucescente, et Domino meo cum triumpho resEvangelista diluculo dicit. Diluculum est inter tenebras noctis, et diei claritatem. In qua salus humano generi provenit, felici vicinitate declaranda, more solis: qui proxima luce consurgens, roseam praemittit auroram, ut gratia praeclari splendoris, praeparatis oculis possit intueri, quando tempus Dominicae resurrectionis eluxit. Ut tunc laudes humanum exemplo suae resurrectionis animavit: quando vitam praestitit, et lumen credulitatis infundit. Sol vero post occasum corporis oritur. Hic Aquilae ad corpus congregantur: matres et apostoli vident revolutum lapidem,
Abbreviated transcription (Latin):
duob exiliis abulantib .i. laborantib oftñsus ẽ in alia effigie. ⁊ illis nũ¬
ciantib nõ ẽ croditũ. dũ sic̃ moysen uder̃ qd nõ sufficiebat eis. Unde
moyses dic̃. Ofmñde mͥ temet ipsũ. Oblitus carnis sue. prstulat inuita
ista ꝗd pꝰ iliã speramus infitura. Nouissime rocũbintibillis undecrm
apparuit. ut os testes enarrarĩ oĩb. qd comunit̾ inder̃ ⁊ audierunt
xprobrat incrediaitatẽ ut succedut crodulitas. expbrat duriciã cortis
lapidei. ut succedat cor carneũ caritate plenũ. Hic̃ ẽ qd martorũ eaterue
mortẽ huius scłi libn̾t affec tant. qͥlia norut̃ ꝓisto tẽporali interitu ꝑpe¬

Expanded text:
nsus est in alia effigie. Et illis annuntiantibus non est creditum: dum sicut Moyses viderunt, quod non sufficiebat eis. Unde Moyses dicit: Ostende mihi temetipsum. Oblitus carnis suae, postulat in vita ista quod post illam speramus in futura. Novissime autem recumrunt. Ut omnes testes enarrarent omnibus, quod communiter viderunt et audierunt. Exprobrat incredulitatem, ut succedat credulitas: exprobrat duritiam cordis lapidei, ut succedat cor carneum charitate plenum. Hinc est, quod martyrum catervae mortem hujus saeculi libenter affectant: quia no
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ int̃p̃tat᷑ deponens. addeponendũ inmonum̃tũ. nobilis decur¬
i0. exspectans et ipse regnũ dĩ. Intrat adpilatũ. petit corpꝰ iħu
ioseph meicat᷑ sindonẽ. muolutũ corpus insindone ponit in moni¬
m̃tũ. qd erat excissũ depetra. Aduoluit lapidẽ ad ostiũ monum̃ti
marie aspicuit᷑ ubi poneret᷑. Hec or̃a cõgrinit̃ adppłm indaicũ infi¬
ne credñtẽ : qui nobilitat᷑ side ut abrahe fit filius. Deponit despera¬
cionẽ expectat regnũ dĩ. intrat adxpr̾anos ut bapnget᷑. qd sĩgͥficat
nom̃ pilati.i. malleatoris .i. qui domat ferreas gn̾tes. ut regaf eas
inunrga ferrea.⁊ petit sacrificiũ qđ̵ donat᷑ pentm̃ib infine maticũ.
⁊ corde mundo ⁊ peccatis mortuo. Inuoluit miunmrane fidr̃. Nabil¬
muĩ oꝑculo spei. poꝑa caritatis cõcludit. sinis i p̃cepti ẽ caritas. aspr

Expanded text:
quae interpretatur deponens, ad deponendum corpus in monumentum: nobilis decurio, exspectans et ipse regnum Dei: intrat ad Pilatum, petit corpus Jesu. Joseph mercatur sindonem, involutum corpus in sindone ponit in monumento, quod erat excisum de petra. Advolvit lapidem ad ostium monumenti. Mariae aspiciunt ubi poneretur. Haec omnia congruunt ad populum Judaicum, in fine credentem: qui nobilitatur fide, ut Abrahae sit filius. Deponit desperationem, exspectat regnum Dei: intrat ad Christianos, ut baptizetur. Quod significat nomen Pilati, id est, malleatoris, id est, qui domat ferreas gentes, ut regat eas in virga ferrea, et petit sacrificium: quod donatur poenitentibus in fine viaticum, et corde mundo, et peccatis mortuo: involvit in munimine fidei, stabilitum operculo spei, per opera charitatis concludit. Finis enim praecepti est chari
Abbreviated transcription (Latin):
arido. quia mundus minor hõ dr̃. Dñs utiq ħs qui decelo desceno¬
it ad lib̾andã infirmitatis nr̃e naturã. ipse ⁊̃ suꝑ celooꝵ celos ascendit.
qui sedet ad dexteram patris. Considerandũ ẽ aut̃ ꝗd freq̃nt̃ inscpturiᷤ
diumis plurali numero celos dictos inueraes. dũ legat᷑ inprincipio
fecit dĩ celũ ⁊ terrã. cũ tñ pluralit̾ dicli celi legant᷑ ⁊ terre. Modus

Expanded text:
us, qui de coelo descendit ad liberandam infirmitatem nostrae naturae; ipse etiam super coelos coelorum ascendit, qui sedet ad dexteram Patris. Considerandum est autem quod frequenter in Scripturis divinis plurali numero coelos dictos invenies, dum legatur, In principio fecit Deus coelum et terram , cum tamen pluraliter di
Abbreviated transcription (Latin):
querits nazarenũ. Radye amara crucis euanint. fios uite cũ fructib
se indignũ udicat cdiscipulatu. dũ ter negauit magistrũ. Peccata p̃ti¬
bis. s ingñs inquãtitate ꝓmissio. Ibi ẽ gaudii nrĩ fons. ⁊ salutis et̾ne
origo sparata. Ibi cõgͣgant̃ disꝑsioẽs. ⁊ sanant᷑ conariti corde. Ibi eñ uide¬
bits. nõ sic̃ uidistis. At ille exeuntes fuger̃. Dr̃ defiara inta. ⁊ fugiet
dolor ⁊ gemitus. Imitãtur mulieres añ resurrechonẽ ou̾ĩ qd faciũt̃ pꝰ
resurrecdonẽ. fuguit̾ mortẽ ⁊ pauorẽ. Et nemini ꝗcꝗͣ dixernt̃. qma
ipsi soli misteriũ resurrec hoĩs uid÷. qui uidere ipsi illud meruerunt
n sequit᷑ uixta ioħm. Petrus aut̃ surgn̾s encurrit admoniñtũ. ut ud
ipse qd̾ aucdiuit. Surgñs aut̃ iħs pͥma mane sabbati. maria magdalene
pͥmo oftñdit᷑. de qua eiecerat septã demonia. quia meretrices ⁊ publica¬
ni pcedut̃ sinagogã inregnũ dĩ. ut latro p̃cessit aptos. flet̃ ⁊ lug qui

Expanded text:
quaeritis Nazarenum. Radix enim amara crucis evanuit: flos enim vitae cum fructibus se indignum judicat discipulatu, dum ter negavit magistrum. Peccata praeteribis, sed ingens in quantitate promissio. Ibi est gaudii nostri fons, et salutis aeternae origo praeparata. Ibi congregantur dispersiones, et sanantur contriti corde. Ibi eum videbitis, non sicut vidistis. At illae exeuurrectionem omnium, quod faciunt post resurrectionem: fugiunt mortem et pavorem. Et nemini quidquam dixerunt, quia ipsi soli mysterium resurrectionis vident, qui videre ipsi illud meruerunt. Unde sequitur juxta Joannem: Petrus autem cucurrit ad monumentum, ut videret ipse quod audivit. Surgens autem Jesus primo mane sabbati, Mariae Magdalenae primo ostenditur: de qua ejecerat septem daemonia, quia meretrices, et publicani praecedunt synagogam in regnum Dei: ut latro praecessit apostolos. Flent et lugent, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Inde scribitur psalmus iste padsũpciõe matitina qua xͦ aderucẽ
ducitur. ũba ꝓpria sut̃ filu hoĩs. Uñ sequit᷑ ureta lucĩ. iinanus tuã
comedo sp̃m meũ. Nona hora inuenit̃ euersa domo. decima diug¬
ma quȩ perierat. Currens aut̃ unus exeis. iuenit similitudinẽ eoꝵ
spungiam cauam. infirmã. aridã. ignib aptam. implet aceto. hoc :
malicia ⁊ dolo. dequo dr̃. Plantaui te uineam sorech. ⁊ quo mõ con¬
ñsa es mamaritudinẽ uitis aliene: ⁊ expectam ut facer uuas. ⁊ fec̃

Expanded text:
rucem ducitur. Verba propria sunt filii hominis: unde sequitur juxta Lucam: In manus tuas commendo spiritum meum. Nona hora invenitur eversa domo decima drachma, quae perierat. Currens autem unus ex eis, invenit similitudinem eorum spongiam cavam, infirmam, aridam, ignibus aptam: implet aceto, hoc est, malitia et dolo: de quo dicitur: Plantavi te vineam Sorech, et quomodo conversa es in amaritudinem vitis alienae? Et exspectavi ut fa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħerꝵ ⁊ apłoꝵ m̃ita sẽꝑ comemorat᷑. de amariudine ii radicis.
chram frucdiferam. spesiosã. uocauit dñs nom̃ tuũ. Ut tolleret
cruce̾ enis. dũ loger. maledicdus ut tolleret maledic lũ. Symõ
qui portat crucẽ inangaria. ipse ẽ qui laborat pro laude hu¬
mana. Cogut̃ eũ hoiẽs hinc labori. quẽ non cogit innor ⁊ dile¬
cnio dĩ. ipsa species crucis quid ẽ. insi forma quadrata mundi :
Oriens deuernce fulgn̾s. aredon dexira tenet. ausar leua consistir
occidns supplantis firmit᷑. Uñ apłs dic̃. Ut sciaimis quȩ sit altitudo
:lititudo. longiiudo ⁊ ꝓfundũ. Aues qñ uolant ad ethera formã
crucis assumunt. homo natans ꝑaquas ł orans. formã crucis uehit᷑
nuus marina. antenna crucis simulata sufflatur. Ian. latta. signo
salntis ⁊ crucis describit᷑. Et ꝑducũt eũ ingolgotha qd intptatur
caluaria. Irauit iudr̃ qd in hoc monis loco imolatꝰ ẽ aries ꝓysaa¬

Expanded text:
erita, semper commemoratur. De amaritudine enim radicis chram, fructiferam, speciosam vocavit Dominus nomen tuum. Ut tolleret crucem ejus. Dum legerent: maledictuqui portat crucem in angaria: ipse est qui laborat pro laude humana. Cogunt eum homines huic labori, quem non cogit timor et dilectio Dei. Ipsa species crucis, quid est nisi forma quadrata mundi? Oriens de vertice fulgens, Arcton dextra tenet: Auster in leva consistit: Occidens sub plantis firmatur. Unde Apostolus dicit: Ut sciamus, quae sit altitudo, et latitudo, et longitudo, et profundum. Aves, quando volant ad aethera, formam crucis assumunt: homo natans per aquas, vel orans, forma crucis vehitur. Navis per maria, antenna cruci similata sufflatur. T littera, signum salutis et crucis describitur. Et perducunt eum in Golgotha, quod interpretatur Calvaria. Tradunt Judaei, quando in hoc montis loco immolatus est aries
Abbreviated transcription (Latin):
liqd̾ sinistrũ. alt̾ũ assumit dextrũ. sicut indie iuidicu faciet: ex
fimili crimine tã dissimile sortiunt᷑. Alter añ cedit petrũ inparad¬
isũ. alter uidã minfernũ. Confessio breins uitã ad quisunt ionguã
⁊blasphenna finita. pena. plecditur et̃na. hic pullus uide ligat᷑
gnis humani. Descẽde decruce. ne faceret salutẽ quã ineohat. ⁊
uiderunt postea resurgñtẽ desepulchro. quẽ decruens desendere
non credebant posse patibulo. ubi ẽ uidĩ infidelitas uĩa : Ad huc
denuo dicebatis. si rex ifrt ẽ. deseñdat decrnce. Uos ipsos consulo
uos ipsos iidiciũ peto. Qnͣto mirabilius ẽ mortuũ posse resurrge
quã ad huc uum̾ decruce uelle descñde: Parua petistis. dñ maiora
ꝓuenerĩt. S infidelitas urã nõ potuit sanari signis: multo forcio¬
rib ꝗͣ petistis. hic õs d̾clmaner̃. simul mutiles faed sut̃. Facta ho¬
ra sexta: tenebre facte sut̾ ꝑtotã t̾rã. hic ad ẽ noe mebriatus ac

Expanded text:
liquit sinistrum, alterum assumit dextrum: sicut in die judicii faciet: ex simili crimine, dissimiles sortiuntur fines. Alter antecedit Petrum in paradisum, alter Judam in infernum. Confessio brevis, vitam acquisivit longam: et blasphemia finita, poena plectitur aeterna. Hic pullus Judae ligatugeneris humani. Descende de cruce: ne faceret salutem, quam inchoarat. Et viderunt postea resurgentem de sepulcro, quem de crucis descendere non credebant posse patibulo. Ubi est, Judaei, infidelitas vestra? Adhuc de vivo dicebatis, si rex Israel est, descendat de cruce. Vos ipsos consulo, vos ipsos judicium peto: quanto mirabilius est, mortuum posse resurgere, quam adhuc vivum de cruce velle descendere! Parva petistis, dum majora provenerint. Sed infidelitas vestra non potuit sanari signis multo fortioribus, quam petistis. Hic omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt. Facta hora sexta, tenebrae factae sunt per totam terram. Hic adest Noe, inebriatus ac