comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
b quas reliquit fuiꝰ naue: ⁊ dimisit
ad temptantlum in eis ifrł. si obser¬
uabunt uiam dñi abire in eam:
qͣ matimotũ custodierunt patres
eoꝵ annon: ⁊ dimisit dñs gentes
has ut ñ aufercet illas tunc. ⁊ ñ
tracdilit illas inmanꝰ iħu: satis os¬
tentlitur causa. quare ñ iħc om̃s
illas gentes bellantdo deleuerit. qr
hoc si fieret. ñ eẽt in quib isti ꝓba¬
rentur. Poterant aũ ẽẽ ad utilita¬
tem ipsoꝵ. si temptati in eis ñ reꝑ¬
illȩ auferrentur a facie eoꝵ si ita
uiuerent᷑: nec bellis cos exerceri opor¬
teret. Uerba enim dm̃ huc usq acci¬

Expanded text:
bus quas reliquit bus quas reliquit ad tentandum in eis Israel, si observabunt viam Domini, abire in eam, quemadmodum custodierunt patres eorum, an non. Et dimisit Dominus gentes has, ut non auferret illas tunc, et non tradidit illas in manus Jesu; satis ostenditur causa quare non Jesus omnes illas gentes bellando deleverit; quia hoc si fieret, non esset in quibus isti probarentur. Potuerunt autem esse ad utilitatem ipsorum, si tentati in eis, non repe auferrentur a facie eorum, si ita uiuerent, nec bellis eos exerceri oporteret. uerba enim domini hucusque acci
Abbreviated transcription (Latin):
manu inmicoꝵ suoꝵ incrrcuitu.
Queri solet quare dyxerit uentlidit.
tanqͣm aliqͦd p̃cium intelligatur
datum Ss ⁊ in psalmo legitur. Uen¬
dittisti popłm tuũ sine p̃cio. E apd̾
ꝓpħam. Gratis uenditi estis: ⁊ ñ cũ
argento redimemini. Quare gͥ uen¬
diti gratis ⁊ si ne p̃cio᷑. ⁊ ñ potiꝰ dona¬
ti an forte scͥpturarũ locutio ẽ. ut
uendit᷑ etiã qͥs: donatus dicipossit:
Hic aũ sensus ẽ optimꝰ in eo qͦtd
dictum ẽ gratis  uenditi estis.
& uendidisti popłm tuum sine p̃¬
impn fuert. ñ dm̃ colendo tradi
sibi illum popłm meruer̃t: ut ipse
dictum ẽ neq cum argento redime
cum argento: ut p̃cium redempti¬
onis intelligamꝰ. quale dicit apłs
petrꝰ Non enim argento ⁊ auro re¬
dempti estis: s p̾cioso sanguine ag¬
ni in macłati. In argento enim: ꝓ¬
pħa omnẽ pecuniam significauit
ubi ait̾. ñ cum argento redimemi
m̃tdi In eo qd̾ dñs dic̃ ⁊ ego ñ apponã
auferre uirum a facie eoꝵ degenti¬

Expanded text:
manu inimicorum suorum in circuitu. quaeri solet quare dixerit "uendidit" tamquam aliquod pretium intellegatur datum. sed et in psalmo legitur: uendidisti populum tuum sine pretio, et apud prophetam: gratis uenditi estis et non cum argento redimemini. quare ergo "uenditi", si "gratis" et "sine pretio" et non potius donati? an forte scripturarum locutio est, ut uenditus etiam qui donatur dici possit? hic autem sensus est optimus in eo, quod dictum est: gratis uenditi estis, et: uendidisti populum tuum sine pimpii fuerunt, non Deum colendo tradi sibi illum populum mernerunt, ut ipse dictum est, Neque cum argento redimemNeque cum argento; ut pretium redemptionis intelligamus, quale dicit apostolus Petrus, Non enim argento et auro redempti estis, sed pretioso sanguine Agni immaculati . In argento enim Propheta omnem pecuniam significavit, ubi ait, Non cum argento redimemini; mendi. In eo quod Dominus dicit, Et ego non apponam auferre virum a facie ipsorum de genti
Abbreviated transcription (Latin):
dem libanum añ montẽ hermon
tanqͣm dic̾et᷑. hoc autẽ factum ẽ¬
ut temptaretur in ipsis isrł: scur
si andirent man data dm̃. Non
lit sciret d̾s om num cognitor
&̃ futuroꝵ: s ut scirent ipsi
i sua conscientia uł głarentur
i conuinc̾entur. utrum audirẽt
mandata dñi: que mantlauit
patb eoꝵ in manu moysi. Qm̃
manifestati sͥ sunt ñ se obedis
Edõ inhis gentib quȩ ad eoꝵ tẽp¬
tanonem. id ẽ exertitationẽ atq ꝓ¬
bationẽ fuerant delictẽ ꝓpt̾ea dirit

Expanded text:
tem Libanum a monte Hermon tem Libanum a monte Hermon tamquam diceur in ipsis Israel: scire, si audient mandata Domini, non ut sciret Deus omnium cognitor, etiam futurorum, sed ut scirent ipsi, et sua conscientia vel gloriarentur, vel convincerentur, utrum audirent mandata Domini, quae mandavit patribus eorum in manu Moysi. Quoniam ergo manifestati sibi sunt non se obediisse Deo in his gentibus quae ad eorum tentationem, id est exercitationem atque probationem fuerant derelictae, propterea dixit
Abbreviated transcription (Latin):
taret in eis isrł. om̃s qui nescierunt
bella chanaan: uerum ꝓpter gere¬
rationes filioꝵ isrł docere illos beltu
Erat gͦ ista causa in eoꝵ temptatis¬
nem. ut bellare disc̾e̾nt. id ẽ. ut tan¬
ta pietate ⁊ obedientia legis dĩ bella¬
rent. qͣnta patres eoꝵ: qui dño dõ en¬
am bellantlo placuerunt. Nonqi
obtabile aliquid ẽ bellum: s quia
pietas laudabilis est & in bello
Qd̾̃ autem sequitur. uerum qui añ
illos fuerunt nescierunt illas. qͥd
nͥ g̃s uult intelligĩ. quas nescierũt
bellando qui fuert añ illos. quoꝵ
temptatiomi. hoc ẽ ꝓbatiomi relic¬
tȩsunt: Deinde cominemorans
quȩ sint: quiriq inquit satrapas
aliem genaꝵ. quas in libris regnoꝵ
manifestiꝰ expͥmit. Satrape autẽ
dicunt᷑ qͣsi parua regna. quib sa¬
trapes p̾erant: qd̾ nom̃ in illis par¬
tib cuidam honoris ẽ siue fuit
It omnẽ inquit chananeum.
⁊ siudonium ⁊ eueum inhabitan¬

Expanded text:
taret in eis Israel omnes qui nescierunt taret in eis Israel omnes qui nescierunt bella Chanaan: verum propter generationes filiorum Israel, docere illos bellum. Erat ergo ista causa in eorum tentationem, ut bellare discerent, id est, ut tanta pietate et obedientia legis Dei bellarent, quanta patres eorum qui Domino Deo etiam bellando placuerunt: non quia optabile aliquid est bellum, sed quia pietas laudabilis et in bello. Quod autem sequitur, Verum qui ante illos erant, non scierunt illas; quid nisi gentes vult intelligi, quas nescierunt bellando qui fuerunt ante istos, quorum tentationi, hoc est probationi relictae sunt? deinde commemorans quae sint, quinque, inquit, satrapias alienigenarum, quas in libris Regnorum manifestius exprimit. satrapiae autem dicuntur quasi parua regna, quibus satrapes praeerant: quod nomen in illis partibus cuiusdam honoris est siue fuit. et omnem, inquit, Chananaeum et Sidonium et Euaeum inhabitan
Abbreviated transcription (Latin):
manilaui patͥb eoꝵ. ⁊ ñ obedierũt
uoci meȩ: ⁊ ego ñ apponam auferre
uirum a facie ipsoꝵ. id ẽ adũsarium
Cet̾a uͦ uerba scͥptoris sunt: exponen¬
tis unde dix̾it dñs. ñ se ablaturum
uirum degentib quas reliquit iħs
filiꝰ naue. Deinde subiungens qua
causa deliquerit: ⁊ dimisit inquit
ad temptandum isrł. si obseruant
ligi patres custodisse uiam dñi. qui
fuerunt cum iħu: idẽ eo temꝑe qͦ ille
uiuebat. G en̾ationem quippe alt̾am
suꝑiꝰ retulit resurrexisse pꝰt illos qui
iuxerunt cũ iħu: ⁊ ab ipsis cepisse
transgressiones que offendent dnm:
p quib temptantlis id ẽ ꝓbanlis re¬
lictȩ fuerant gs̃. nec ext̾minate per
iħm. Deinde ne putaret᷑ hoc iħc con¬
silio suo tanqͣm humano egisse ut
g̃s̃ ille relinquerentur. subiungit
scͥptura: ⁊ dimisit dñs g̃s has ut ñ
auferret illas celerit̾. ⁊ ñ tradidit
eas in manꝰ ihu. D einde sequit᷑ ⁊ hȩc
sunt gentes quas reliquit iħc ut tẽp¬

Expanded text:
dierunt voci meae; et ego non apponam auferre virum a facie ipsorum, id est adversarium. Caetera vero verba scriptoris sunt, exponentis unde dixerit Dominus non se ablaturum virum de gentibus quas dereliquit Jesus filius Nave. Deinde subjungens qua causa dereliquerit: Et dimisit, inquit, ad tentandum Israel, si observant ligi patres custodisse viam Domini, qui fuerant cum Jesu, id est eo tempore quo ille vivebat. Generationem quippe alteram superius retulit surrexisse post illos qui vixerant cum Jesu, et ab ipsis coepisse transgressiones quae offenderent Dominum, pro quibus tentandis, id est probandis, relictae fuerant gentes, nec exterminatae per Jesum. Deinde ne putaretur hoc Jesus consilio suo, tanquam humano, egisse, ut gentes illae relinquerentur, subjungit Scriptura: Et dimisit Dominus gentes has, ut non auferret illas celeriter; et non tradidit eas in manus Jesu. Deinde sequitur: Et hae gentes quas reliquit Jesus, ut ten
Abbreviated transcription (Latin):
ñ obedierunt uoci mee: ⁊ ego nos
apponam auferre uirum a facie e¬
ipsoꝵ dictum ẽ aũ in deut̾s no¬
mioieꝑsona dĩ loq̃ntis de istis gen¬
tib adu̾sariis. Non eiciam illos in
anno uno: ne fiat t̾ra deserta ⁊ mul¬
tiplicentur in te bestie t̃rȩ. Paula¬
tim eiciam illos ⁊⁊ auferam donec
multiplicemini ⁊ crescatis: ⁊ ħedi¬
teris t̾ram. Lot̾at hanc ꝓmissio¬
nem suam seruare dñs erga obedi¬
entes ut ext̾minatio gentium il¬
laꝵ crescentib isrłiticis partib fi¬
eret. cum eoꝵ muliitudo t̾ras un¬
de adn̾sarii ext̾minarentur deser¬
tas ẽẽ ñ sineret. Qd̃ ait autẽ ne mul¬
tiplicent᷑ in de bestiȩ t̾re: mirum
siñ bestiales quodamm cupidita¬
des ⁊ libidines intelligi uoluit. qͣ
olent de repentino statu terrenȩ
felicitatis existere. Neq enim ds̃

Expanded text:
et ego non apponam auferre virum a facie ipsorum. Dictum est autem in Deuteronomio ex persona Dei loquens de istis gentibus adversariis: Non ejiciam illos in anno uno, ne fiat terra deserta, et multiplicentur in te bestiae ferae; paulatim etiam illos auferam, donec multiplicemini, et crescatis et haereditetis terram . Poterat hanc promissionem suam servare Dominus erga obedientes, ut exterminatio gentium illarum, crescentibus Israeliticis partibus, fieret, cum eorum multitudo terras, unde adversarii exterminarentur, desertas esse non desineret. Quod autem ait: Ne multiplicentur inde bestiae ferae; mirum si non bestiales quodammodo cupiditates et libidines intelligi voluit, quae solent de repentino successu terrenae felicitatis existere. Neque enim Deus
Abbreviated transcription (Latin):
illos ds̃ in manꝰ diripientium &
factus ẽ in manꝰ inimicorũ suoꝵ
Hoc gͦ mͦ intelligendum ẽ dm̃ tra¬
de quos tradit. Non qr ipse tratiat
aliquem: s ex eo qͦd derelinquit in¬
dignos: eos scilicet qui se ñ ita exto¬
lunt : a uitiis purgant. ut libent̃
in eis habitet ds̃ ipso refugiente
atq auertente se ab anima: quę
in inmunditia ac uciis posita est
Tratlita dr̃ ex eo: qr deo uacua in¬
uenitur̃. ⁊ inuactit᷑ ab sp̃u neqͣm.
& itło nos summo stuctio uigile¬
mꝰ. ⁊ festinemꝰ nos purgare a uitus
⁊ concupiscenius malis: ut deum
intra nos tenere possimus. ⁊ut ha¬
bitare dignetur in nob̾. du delec¬
taur ⁊ actib ⁊ sermonib ⁊ cogita¬
inmanꝰ diripientium. qui ceꝑunt
cos nuenthitsunt hostib qui habi¬
tabant ꝑgirum: nec potuerunt re¬
sistere atdu̾sariis suis. s quoc̾q ꝑge¬
re uoluissent manꝰ dñi erat suꝑ eos.
sicut lotutꝰ ẽ & iurauit eis. ⁊ uehe

Expanded text:
os Deus in manibus diripientium, et factus est in manibus inimicorum suorum. Hoc ergo modo intelligendum est Deum tradere quos tradit, non quia ipse tradat aliquem, sed ex eo quod derelinquit indignos, eos scilicet qui se non ita excolunt et a vitiis purgant, ut libenter in eis habitet Deus. Ipso refugiente atque avertente se ab anima, quae in immunditia ac vitiis posita est, tradita dicitur ex eo quod Deo vacua invenitur, et invaditur a spiritu nequam. Et ideo nos summo studio vigilemus, et festinemus nos purgare a vitiis et concupiscentiis malis, ut Deum intra nos tenere possimus, et ut habitare dignetur in nobis, dum delectatur et actibus et sermonibus et cogitain manus diripientium, qui ceperunt eos et vendiderunt hostibus qui habitabant per gyrum; nec potuerunt resistere adversariis suis, sed quocunque pergere voluissent, manus Domini erat super eos, sicut locu
Abbreviated transcription (Latin):
sionib suis. tunc dr̃ de eo. qr tradi¬
dit eum d̾s in passiones ignomi¬
nie.  it̾um: tratilit eos in rep¬
bum sensum: ut faciant ea que
ñ conueniunt. Quare: qr repleti
funt inquit omĩ iniquitate. ne¬
quitia: forncatione auaritia. &
cet̾is omnib quȩ dicunt: sic̃ ⁊ hic

Expanded text:
ssionibus suis, tunc dicitur de eo, quia tradidit eum Deus in passiones ignominiae. Et iterum: Tradidit eos in reprobum sensum, ut faciant ea quae non conveniunt. Quare? Quia repleti sunt, inquit, omni iniquitate, nequitia, fornicatione, avaritia, et caeteris omnibus quae dic
Abbreviated transcription (Latin):
gtnti eurrus fercei. & elamauer̃t
filii isrł ad dñm. Etiam in hoc si¬
milit̃ illa qͣm suꝑiꝰ designauimꝰ
obseruatio custoditurͥ. quia nesci¬
unt clamare acd dñm filii isrł nͥ
cum traditi fueruit in manus
iabin: uł cum afflicti ꝑ eiꝰ militiȩ
pͥncipeni sẏsaram. cui erant in¬
quit nongenti currꝰ ferrei. qui¬
l scilicet affligeretur popłs du¬
ie ceruicis. Sysara autẽ int̾p̾ta¬
tur insio equi. Iste ẽ eni am¬
malis ⁊ ñ sp̃alis: qui ñ uidet nͥ
ea que animalis sunt. Ipsa eius
uisio: ipse ei semꝑ intiutꝰ. Iidõ
semꝑ animalis homo: ⁊ his qui
scd̃m carnem ẽ. ꝑsequitur eum
endum: ⁊ clamet ad dñm donec
amme illi que clamau̾it ad do¬
uniꝰeuiꝰq m̃tis ⁊ anime regatuꝵ.

Expanded text:
genti currus ferrei. Et clamaverunt genti currus ferrei. Et clamaverunt filii Israel ad Dominum. Etiam in hoc similiter illa quam superius designavimus observatio custoditur, quia nesciunt clamare ad Dominum filii Israel, nisi cum traditi fuerint in manus Jabin, vel cum afflicti per ejus militiae principem Sisaram, cui erant, inquit, nongenti currus ferrei, quibus scilicet affligeretur populus durae cervicis. Sisara autem interpretatur visio equi. Iste est enim animalis, et non spiritalis, qui non videt, nisi ea quae animalis sunt, ipsa est ejus visio, ipse ei semper intuitus; et ideo semper animalis homo, et is qui secundum carnem est persequitur eum cendum, et clamet ad Dominum, donec animae illi quae clamaverit ad Douniuscujusque mentis et animae regatur.
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe instruat: qui in morib ⁊ ho¬
nestate. qui patientie ac mausu¬
etutdinis ꝑfectum de se popłis
prestet exempłm. Nam si nos
feccrimꝰ malignum in conspectu
dm̃. id ẽ simale egerimꝰ. si uolun¬
tatem nrãm & ñ dñi faciamus
moritur & nob̾ aoth auferetur
& samegath: & obscurabitur laus
nr̃a & tralimur inmanus ia¬
bin regis chanaan. Iabin autem
int̾p̃tatur sensus siue prulen¬
tia. Si gͦ nos ñ ꝓbauerimꝰ dm̃
hab̾e in noticia: tratlit nos deus
in repbum sensum. repletos in¬
quit iniquitate nequitia forn¬
catione auaritia. plenos inuidi¬
a. homicihiis contentione dolo
dres. contumeliosos. suꝑbos. elatoᷤ
pirentib ñ obetientes insipien¬
ts incompositos: sine affectu si¬
ne miftclia. Nides qui sunt ⁊ qͣles
qui traclunt᷑ in reꝓbum sensum᷑
qui tratlunt᷑ iabin pͥncipi chana¬
neoꝵ: & pͥnceps inquit militiȩ ia¬
bin erat sysara: ⁊ ipse habitabat
in aroseth gentium. ⁊ erant ei noi¬

Expanded text:
opere instruat, qui in moribus et hoopere instruat, qui in moribus et honestate, qui patientiae ac mansuetudinis perfectum de se populis praestet exemplum. Nam si nos fecerimus malignum in conspectu Domini, id est, si male egerimus, si voluntatem nostram et non Dei faciamus, moritur et Aoth, auferetur et Samegach, et obscurabitur laus nostra et trademur in manus Jabin regis Chanaan. Jabin autem interpretatur sensus sive prudentia. Si ergo nos non probaverimus Deum habere in notitia, tradit nos Dominus in reprobum sensum, repletos, inquit, iniquitate, nequitia, fornicatione, avaritia, plenos invidia, homicidiis, contentione, dolo, biles, contumeliosos, superbos, elatos, parentibus non obedientes, insipientes, incompositos, sine affectu, sine misericordia . Vides qui sunt et quales qui traduntur in reprobum sensum, qui traduntur Jabin principi Chananaeorum. Et princeps, inquit, militiae Jabin erat Sisara, et ipse habitabat in Aroseth gentium, et erant ei non
Abbreviated transcription (Latin):
hibetur. Audacter fortassis aliquid
dicemꝰ: tam̃ qd̾ scͥptum ẽ dicimꝰ. Nos
semꝑ pͥnceps popłi ⁊ eccłie iudex dĩ
ꝑ arbitrium dat᷑. s ꝑ ut merita nr̃a
deposcunt. Si mali sunt actus nr̃i.
⁊ oꝑamur malignum in conspectu
dĩ: dant᷑ nob̾ pͥntipes scd̾m cor nos¬
trum. Qẜ hoc t̾ de scͥpturis ꝓbabo.
Audi nanq quid dñs dicat. Fece
ipse dñs elegerat. ⁊ regem fieri uisse
fuerat electuoꝰ. negat eum cum sua
uoluntate uł consilio conftitintũ
Talegͦ aliquid intelligamꝰ etian
in eccłis fieri: qr ꝓmeritis popli
aut in u̾bo aut in oꝑe potens a dͥo
tribuitur rector eccłie̾ aut si malis¬
num faciat ppłs. in conspectu dĩ.
talis eccłie uidex datur̾. sub quosi¬
mem ⁊ sitim popłs patiatur: ñ fi¬
mem panis neq fitim aqueͥ s fa¬
mem audiendi u̾bum dñ. Ita gͦ
nos aganiꝰ ⁊ ita oremꝰ: ne unqͣm
nos diuina indignatio in uerbi
fame condempnet ac srti. nunqͣ
auferatur a nob̾ qui nos u̾bo &

Expanded text:
fortassis aliquid dicemus; tamen quod scriptum est dicimus. Non semper princeps populi et Ecclesiae judex per Dei arbitrium datur, sed prout merita nostra deposcunt, si mali sunt actus nostri et operamur malignum in conspectu Dei, dantur nobis principes secundum cor nostrum, et hoc tibi de Scripturis probabo. Audi namque, quid Dominus dicat: Feceripse Dominus elegerat, et regem fieri jusserfuerat electus, negat eum cum sua voluntate vel consilio constitutum. Tale ergo aliquid intelligamus etiam in Ecclesiis fieri, quia pro meritis populi aut in verbo et opere potens a Deo tribuitur rector Ecclesiae, aut si malignum faciat populus in conspectu Domini, talis Ecclesiae judex datur, sub quo famem et sitim populus patiatur, non famem panis neque sitim aquae, sed famem audiendi verbum Domini . Ita ergo nos agamus et ita oremus, ne unquam nos divina indignatione in verbi fame condemnet ac siti, ne unquam auferatur a nobis qui nos verbo et
Abbreviated transcription (Latin):
t adorauerunt inquit deos alie¬
nos. deos gentium qui in c̾cuitu ip¬
soꝵ erant: ⁊ and iracundiam conci¬
tauerunt dñm. Uide qͣntum faci¬
ant peccata: ut peccantes illum
in quo ñ solum ne nullus affectus
ẽ. s nec aliꝰ quidẽ passibilis motus.
ad iracundiam ꝓuocare dicant᷑.
Nerum ille ꝑmanet immutabilis
in sua natura: nec unqͣm irȩ turba¬
tur affectib. Ego autẽ ꝑ ea que de¬
linquo: iram mͥ ipse consciseo. sic̃

Expanded text:
t adoraverunt, inquit, deos alienos deos gentium, qui in circuitu ipsorum erant, et ad iracundiam concitaverunt Dominum. Vide quantum faciant peccata, ut peccantes illum in quo non solum irae nullus affectus est, sed ne alius quidem passibilis motus, nos ad iracundiam provocare dicamur. Verum ille permanet immutabilis in sua natura, nec unquam irae turbatur affectibus; ego autem per ea quae delinquo, iram mihi ipse conscisco, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
głnĩ dĩ ĩ eccłia xͥ p̃clicãt. ⁊ sacͣm̃tũ incarnatiõis
dñice fidelib auditorib manifestãt. ł uba ita¬
q diu̾sis figuris ac formis efficit᷑. Alit̃ eñi ÷ fac¬
ta tuba cõg̾gatiõis ppłi. alit̃ eõ lutionis. Aliter
titũ. ⁊ peliqͣ. ł uba aũt cõsuetudinaria apud rerũ ꝑoi¬
ssimos hoc mͦ sormãda ẽẽ descͥbit᷑. ut tͥb fistulis ereis
incapite anguto insꝑiret᷑. sic ut ꝑ .iiiiͦ. uociducas eras

Expanded text:
praedicant, et sacramentum Incarnationis Dominicae fidelibus auctoribus manifestant. Tuba itaque diversis figuris ac formis efficitur: aliter enim est facta tuba congregationis populi, aliter victoriae, aliter itatum, et reliqua. Tuba autem consuetudinaria apud rerum peritissimos hoc modo formanda esse describitur, ut tribus fistulis aereis in capite angusto inspiretur; sicque per quatuor voci
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ salut̃ tͣns mutat᷑: hoc ÷ em̃ decolle cariathiarim
que ẽ iniuda. ⁊ int̾p̃tat᷑ cuntas siluarũ. ad se archamdm
tͣnsfferre: deeminẽtia uidelicet scͥpturarũ apud iudoᷤᷤ¬
collocata. ubi umbra nemorosa figurarũ habundat.
adintellectũ gentilis ppłi ubi ecłia xp̃i fundat᷑. fidẽ¬

Expanded text:
tium transtulerunt. Hoc est enim de colle Cariathiarim quae est in Juda, et interpretatur civitas sylvarum , ad se arcam Domini transferre: de eminentia scilicet Scripturarum apud Judaeos posita, ubi umbra nemorosa figurarum abundat; ad intellectum gentilis populi, ubi fundatur E
Abbreviated transcription (Latin):
reffert᷑ ad ppłm gentiũ: quẽ dñs sanguinis sui p̾cio et
mereatꝰ. hic usachar asinꝰ fortis scbit᷑: qr prius genił
ppłs qͣsi brutũ ⁊ luxuriosũ animal erat. nullaq ratio¬
ne subsiste̾s. Nũc uͦ fortis ÷ saluatori nr̃o. m̃tis occulta
subiciẽs: ac recdẽptoris dñio. colla subitiendo iugñ dis¬
cipline euangłice ꝑfert. Hic accubans intͣminos. ui¬
dit requiẽ qd̾ eẽt bona ⁊ t̾ra qd̾̃ obtima. Int̾terminos
namq accubare ÷ p̃stolato mũdi fine reqͥescere: nichils
ps. Etfortis asinus reqͥem ⁊ tram obtimã uidit. eũsi¬
slc gentilitas id cͥco se ad robur boni oꝑis erigit. &¬
quenue desiderat. cũeta manclatoꝵ onera libent̃
sue tͥbutis seruit: cũ u̾bi mistium deuotis audito¬
nb exhibae. qͥb debitor⁊ talentũ clñi ad multipli¬
andũ inbonoꝵ oꝑum augm̃to tracdere. Unde paulꝰ
depdicatione sua ait. Sapientib ⁊ insipiẽtib debi¬
ti sum. Et alibi. Nam si euangłixa uero nõ: mͥ gła:¬

Expanded text:
sui pretio est mercatus. Hic Issachar, asinus fortis scribitur, quia prius gentilis populus quasi brutum et luxuriosum animal erat, nullaque ratione subsistens. Nunc vero fortis est, Salvatori nostro mentis occulta subigens, ac Redemptoris dominio colla subjiciendo, jugum disciplinae evangelicae perferens. Hic accubans inter terminos vidit requiem quod esset bona, et terram quod optima. Inter terminos namque accubare est praestolato mundi fine requiescere, nihilque . Fortisque asinus requiem ac terram optimam videt, cum simplex gentilitas idcirco se ad robur boni operis erigit, pervenire desiderat, cuncta mandatorum onera libentersive tributis servit, cum verbi ministerium devotis auditoribus exhibet, quibus debitor est talentum Domini ad multiplicandum in bonorum operum augmento tradere. Unde Paulus de praedicatione sua ait: Sapientibus et insipientibus debitor sum . Et alibi: Nam si evangelizavero, non
Abbreviated transcription (Latin):
surrenit amortius. inqͦ humani gen̾is sꝑes abim¬
pioꝵ inferno. inceloꝵ ÷ eleuata fastigiũ. Iste aũt
numerꝰ÷ qu̾e arithinetici actu pͥmũ qͣdrartal.
appellant. qu̾e philolaus putagorieꝰ armoniã.
geometã uocat. eo qd̃ om̃s impso uideant᷑ armo¬
nice cõuenire rationes. Chonenias aũt pͥnceps le¬

Expanded text:
surrexit a mortuis, in quo humani generis spes ab impiorum inferno in coelorum est elavata fastigium. Iste autem numerus est quem arithmetici actu primum quadrantal appellant, quem Philolaus Pythagoricus harmoniam geometricam vocat; eo quod omnes in ipso videantur harmonicae convenire rationes. E
Abbreviated transcription (Latin):
one sumerẽt. qͥ officio scõ deuotis nĩtib seruiebũt. Qitita
qr ⁊ nõia eoꝵ intellectꝰ rerũ cõgruos inclicare noscu̾tur se
enĩ supͣ dicti uiri adpsalmos faciendos electi sũt. se eisci¬
gregatos. tantũ legimꝰ adcanẽlũ. P salmog̃phos aũt fuse
hstoria nulla testat᷑. Et p̃sũptuosũ ÷ dic̾e. qd̾ nulla postẽ
auctoritate firmar. Psalmos eñi ad solũ dd̃ ꝓpłram ꝑtia

Expanded text:
t, qui officio sancto devotis mentibus serviebant, maxime, quia et nomina eorum intellectus rerum congruos indicare noscuntur. Non enim supradicti viri ad psalmos faciendos electi sunt, sed eos congregatos tantum legimus ad canendum; psalmographos autem fuisse historia nulla testatur. Et praesumptuosum est dicere quod nulla possit auctoritate firmari. Psalmos enim ad solum prophetam David
Abbreviated transcription (Latin):
arche. tetẽditq ei tab̾nacłm ꝑ qd̃ mistice demõ¬
strat. qr in una eccła catholica toto orbe t̾rarũ
disfusa. plura plebiũ inuoĩe suo cõstituit cõuẽ¬
tieula. ut inuna clomo diu̾se fierent mansiões.
Unde ⁊ ioħs inapocalipsi ad septẽ seͥbit eccłas.¬
Q̾ aũt clificauit locũ arche dĩ. tetẽditq illi tab̃¬
nacłm: signific̃ qd̃ ineccła p̾senti. incarnatio¬
nis sue cõmẽdauerit mist̾iũ. ⁊ passionis sue ob¬
seruandũ docuerit sac̃m̃tũ. ł u̾e dr̃c dd̾. Illici¬
tũ÷ ut aqͥcñq portet᷑ archa dĩ. nͥ aleuitis quos
elegit dñs adportancdũ eam. ⁊ administͣndũ sibi¬
usq inet̾nũ. hec sentẽtia demõst̾t᷑ qd redẽptor
nr ñ uult. ut qͥlibae mndigni ⁊ mertes cccłiastico
officio fungãt᷑: s hi qͥ sũt eruditi sciẽtia ⁊ moꝵ
honestate ꝓbabiles. ut iꝑsi ꝑorte̾t archã di. hocz
inhumeris ꝑii laboris gestent. ⁊ hoc mͦ ministrẽt

Expanded text:
 tetenditque ei tabernaculum. Mystice demonstrat, quia in una Ecclesia catholica, in toto orbe terrarum diffusa, plura plebium nomine suo constituit conventicula, ut in una domo diversae fierent mansiones. Unde et Joanes in Apocalypsi sua ad septem scribit Eccles aedificavit locum arcae Dei, tetenditque ei tabernaculum, significat quod in Ecclesia praesenti Incarnationis suae commendaverit mysterium, et passionis suae observandum docuerit sacramentum. Tunc dixit David: Illicitum est ut a quocunque portetur arca Dei, nisi a Levitis, quos elegit Dominus ad aeternum . Haec sententia demonstrat quod Redemptor noster non vult ut quilibet indigni et inertes ecclesiastico officio fungantur, sed hi qui sunt eruditi scientia et morum honestate probabiles, ut ipsi portent arcam Dei, hoc ein humeris pii laboris gestent, et hoc modo ministrent
Abbreviated transcription (Latin):
dũ mancdet᷑. Erat qͥdẽ priꝰ archa incdomo amina¬
dab qͥerat ingabaa: qr eadẽ que nũc p̃dicat᷑ ecłie
fides. ⁊ ante incarnationis dñice tẽpꝰ florebat
Aminadab enĩqͥ int̾p̃tat᷑ pat̃ m̃s spontanẽ. abra¬
ham patefidĩ. ł moyse legis latorẽ signific̃. Qui
ut᷑q ingabaa eustodit archã. q sublimi urtutis ex¬
emplo. credentiũ pectora munit. Unde ⁊ gabaa co¬
llis intp̃tatur. qͥ locus inciuitate canatharĩ. Ela¬
ta gͦ foras archa ludebat dd̃ ⁊ om̃is urł corã clño. di¬
pat᷑ om̃s inuitat dicens. Eui mͥ ministrat me seqͣt᷑¬
sciẽtie. aln genera linguar. alii gr̃a ᷤ eurationũ.⁊ cẽ.
S. ins atq huiꝰ modi cri̾matũ gen̾ib ꝓgrediente
archa. idest crescente eccła primitiua. uentũ ÷ urx¬
ta instoriam regũ adaeã naou. id⁊ arẽa p̃ꝑat̾a. gen¬

Expanded text:
minadab, qui erat in Gabaa, quia eadem, quae nunc praedicatur, Ecclesiae fides, et ante incarnationis Dominicae tempus florebat Aminadab enim, qui interpretatur Pater meus spontaneus, vel Abraham patrem fidei, vel Moysen legislatorem significat, qui uterque in Gabaa custodit arcam, quia sublimi virtutis exemplo credentium pectora munit. Unde et Gabaa Collis interpretatur, qui est locus in civitate Cariathiarim. Allata ergo foris arca, ludebat David et omnis Israel coram omnes invitat, dicens: « Qui mihi ministrat, me sequaientiae, alii genera linguarum, alii gratiam curationum, etc. Sed his atque hujusmodi charismatum generibus progrediente area, id est, crescente Ecclesia primitiva, ventum est juxta historiam Regum , ad aream Naon, id est, arcam
Abbreviated transcription (Latin):
eripiens nos depotestate tenebrarũ. ⁊ tͣnsfferẽs
in regnũ filii claritatis sue. E bene ꝑlocor noĩa
potẽtie sue ostẽcdit nob̾ facta. Degabaon gͦ usq
Gazera. ꝑcussit cast᷑ philistinori. Gabaon int̾ p̃tat᷑
collis uł sublimitas. Gazera aũt. spes eiꝰ uł diui¬
sio. ꝑeussit gͦ rex nr̃ mimicos suos. qͥ in suꝑbie
colle cõssistebãt: ⁊ cõtͥuit spẽ duritie illoꝵi. diui¬

Expanded text:
arum, et transferens in regnum filii charitatis suae . Et bene per locorum nomina potentiae suae ostendit nobis facta. De Gabaon ergo usque Gazera percussit castra Philisthinorum. Gabaon interpretatur collis vel sublimitas, Gazera autem sepis ejus vel divisio. Percussit ergo Rex noster inimicos suos, qui in superbiae colle persistebant, et co
Abbreviated transcription (Latin):
ame ꝑmultos testes. hec cõmẽda fidelib om̃ib
qͥ idonei erũt ⁊ alios docere. Cõ gregaitq uniu̾
ñ solũ subditos. s eriã p̾latos qͦs fili aaron acleu¬
ite p̃sigurat. ad hanc celebrationẽ ỹcipuã. ac sol¬
lẽpnitatẽ maxiniã ag̾gat: qi ibi dignũ ÷ ut om̃s
cõueniat pusilli. ⁊ magni. uuenes ⁊ uͥgines. ⁊ se

Expanded text:
a me per multos testes, haec commenda fidelibus hominibus, qui idonei erunt et alios docere. Congregavitque univenon solum subditos, sed etiam praelatos, quos filii Aaron ac Levitae praefigurant, ad hanc celebrationem praecipuam ac solemnitatem maximam aggregat, quia ibi dignum est ut omnes conveniant, pusilli
Abbreviated transcription (Latin):
locũ. ut eo celeriꝰ susciꝑent aduemẽtẽ. quo eũ p̃s¬
cirẽt ante eu̾ ꝓpħatũ. Sc̃ificati sũt gͦ sac̾dotes ⁊ le¬
uite. ut portarent archã dni di issł. Et tulerũt filii
humeris suis inuectib. Sc̃ificatio sac̾dotũ ⁊ leui¬
tarũ: iuxta tͦpologie regulã. docet ministͦs no¬
iu testam̃ti. purã doctͥnã ⁊ mũcdã habere utã.

Expanded text:
locum, ut eo celerius susciperent advenientem, quo eum praescirent ante esse prophetatum. Sanctificati sunt ergo sacerdotes, et Levithumeris suis in vectibus . Sanctificatio sacerdotum et Levitarum juxta tropologiae regulam docet ministros Novi Testamenti puram doctrinam et mundam habere vitam,
Abbreviated transcription (Latin):
aũt reliqua trib eoꝵ consiliũ sequebat᷑. Doctores legis in
tͥbu ysichar fuisse tradũt. qͥ erant uiri eruditi. ⁊ noueit
singła tẽꝑa legalit̃ discernere. Ipsi erat eni legis doctori.
ipsi cõputatores tẽporũ ⁊ magistͥ fueru̾̃t ad intimandũ
festiuitatũ cõgruã celebrationẽ ceterasq legis cenmor

Expanded text:
autem reliquae tribus eorum consilium sequebantur. Doctores legis in tribus Issachar fuisse tradunt, qui erant viri eruditi, et noverant singula tempora legaliter discernere. Ipsi enim erant legis doctores, ipsi computatores temporum et magistri fuerunt, ad limitandum festivitatum congruam celebrationem, caeterasque legis caer
Abbreviated transcription (Latin):
cautiꝰ qͣli corrigenclo tetigit. mox adño ꝑeussos
se mun̾e pͥuat. Dũ legẽ uult euangłio miscere. ut̾¬
usq sibi grãm tollit. Et tenuit inqͥd eam qm cal¬
crtbãt boues. Boueᷤ qͥppe calcitͣre ÷: p̃dicatores euã¬
głii liberiꝰ circa fidẽ agere. neq scd̃m consuetudi¬
nẽ legis ingredi s sabbata. neomenias. curcu̾cisioñ.
uictimasq sꝑitalit̾ int̾p̃tani. Quos uelud errãtes co¬
ing̾e tẽptabant. qͥ descenderũt de iudea. ⁊ docebãt

Expanded text:
cautius quasi corrigendo tetigit, mox a Domino percuse munere privat; dum legem vult in Evangelio miscere, utriusque sibi gratiam tollit. Et tenuit, inquit, eam quoniam calcitrabant boves . Boves quippe calcitrare est praedicatores Evangelii liberius circa fidem agere, neque secundum consuetudinem legis ingredi, sed Sabbata, neomenias, circumcisionem, victimasque spiritualiter interpretari. Quos, velut errantes, corrigere tentabant, qui descend
Abbreviated transcription (Latin):
iniuda : ut afferret .inde archã dñi. Unros iNł
hic. ñ estimo seͥptorẽ om̃s mascłos qͥ ad urilem
etatẽ ꝑuenerãt: s electiores qͦq atq nobiliores
intelligi uelle. Numerꝰ aũt uirori qui adhoc con¬
gregati sũt. uidetur in libro regũ cõ p̃hensus ubi
ciuita saltuu̾ una÷ de iͥtib gabaonitarũ ꝑtinẽs
adtͥbũ uida euntib ab helia. diospolĩ. inmiliano
De hac fuit urias ꝓpła quẽ int̾fecit ioachim in ihiło
sic̃ iheremias scͥbit. Set ⁊ filiꝰ sobal cariathiari appe¬
llabat᷑. sic inpsenti libro suꝑnus ostesũz. Cum aũt
ꝑuenissẽt ad arehãchidon: tetendit ora manũ st̃a
ut sustentaret archam. Bos qͥ ppe lasciuies paulu¬
lũ inclinauerat eam. Iratꝰ÷ itaq dñs cõtͣ er̃a: ⁊ꝑ
cussit eũ eoqd̃ tetigiss. archam. ⁊ mortuus ⁊ ibi co¬
ram elño. Cõtͥstatꝰq ⁊ dd̾ eo qd̃ diuisiss dñs orĩa.¬

Expanded text:
nde arcam Domini. Viros Israel hic non aestimo Scriptorem omnes masculos, qui ad virilem aetatem pervenerant, sed electiores quosque ac nobiliores intelligi velle. Numerus autem virorum, qui ad hoc congregati sunt, videtur in libro Regum comprehensus, ubi civitas saltuum, una est de urbibus Gabaonitarum, pertinens ad tribum Juda, euntibus ab Helia Diospolim in milliario nono. De hac fuit Urias propheta, quem interfecit Joachim in Jerusalem, sicut Jeremias scribit . Sed et filius Sobal Cariathiarim appellabatur, sicut in praesenti libro superius ostensum est. Cum autem pervenissent ad Aream Chidon, tetendit Oza manum suam, ut sustentaret arcam. Bos quippe lasciviens paululum inclinaverat eam. Iratus itaque Dominus contra Ozam, et percussit eum, eo quod tetigisset arcam, et mortuus est coram Domino. Co
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝑfidẽ xp̃i cõsortio iungũt᷑. Cõcubine uͦ eiꝰ signi¬
ficant hereticori eccłas: que sub xp̃i noĩs titulo se
manere głant᷑. Sed q ꝓpt̃ carnalia luc̾ xp̃m sectã¬
tur: ñ cõnges s cõcubine uocit᷑. Deniq nũc regeᷤ
sipłes habeĩt urores uł cõcubinas cͥm̃ẽ: qr ũ tͣnser

Expanded text:
 fidem Christi consortio jungerentur; concubinae vero ejus significant haereticorum Ecclesias, quae sub Christi nominis titulo se manere gloriantur; sed quia propter carnalia lucra Christum sectantur, non conjuges, sed concubinae vocantur. Denique nunc reges si plures habeant uxores vel concu
Abbreviated transcription (Latin):
moriemini. Quo ego uado uos potestis uenite. Quan¬
gͦ ñ poterũt uenire. nͥ qr noluer̾t credere: sine fide
enĩ nulł saluari porest. ꝑgit gͦ dd̾ obuiã hostib suis.
cũ illis beneficñ sui munera palã ostẽdit. S qͥ ing̃¬
tus donoꝵ di eristit mortẽ sibi inditio ꝓpͥo adqͥrit. Roi

Expanded text:
moriemini. Quo ego vado, vos non potestis venire . Quare non potuerunt venire? nisi quod noluerunt credere? Sine fide enim nullus salvari potest. Pergit ergo David obviam hostibus suis, cum illis beneficii sui munera palam ostendit. Sed qui ingratus donorum Dei exstitit, mortem sibi judicio proprio acquirit. Quos
Abbreviated transcription (Latin):
thiarim. Syor egipti fluuiꝰ ut ferũt denilo di¬
nuatꝰ dequo in ihemia ita scͥptũ÷. Qud tibi ÷ adiu¬
am egipti ut bibas aquas syor: ꝓ quo septuagnta
int̾̃pretes aquã turbidã int̃ptati sũt: qr syor fir¬
mam̃itũ nouu̾ uł turbidũ int̾ꝑ̃tat᷑. Emath qͦq¬
duo uocabula hoez syor ⁊ emath: totã tr̃am rep¬
missionis cõphendit. exqua uniu̾sus isrł cõg̃¬
gatꝰ ÷ ad dd̾. ꝑ sꝑor qͥppe. hoc riuu̾ siue torrẽtẽ
egipti australẽ part̾e t̾re. ⁊ ꝑ emath designat

Expanded text:
egypti fluvius est ut ferunt derivatus, de quo in Jeremia ita scriptum est: Quid tibi est ad viam Aegypti, ut bibas aquas Sihor ? Pro quo interpretes aquam turbidam interpretati sunt, quia Sihor, Firmamentum novum vel turbidum, interpretatur . Emath qduo vocabula, hoc est, Sihor et Emath, totam terram repromissionis comprehendit, ex qua universus Israel congregatus est ad David. Per Sihor quippe, hoc est rivum sive torrentem Aegypti, Australem partem terrae, et per Emath,
Abbreviated transcription (Latin):
uimꝰ qd̵ cñ cupiscentie muc̾ne tͣnsfir̾. alienã cõingẽ ꝙ
petiuit ⁊ abstulit: cuĩ culpã digna u̾bera sunt secuta:
⁊ malũ qd̾ ꝑ perrauit ꝑ penitẽcie lamenta conerit. E
cũ longe pꝰ cõtͣ hostium cuneos sederet. a quã biberti
cor cistña exdesideno uoluit:. Quĩ electi milites int̾ ci¬
teruas adu̾santiũ medias erumpentes: aquã qͣm deside¬
rauerat illesi detulerũt. Sed iuir flagellis eniditus.
semetip sũ ꝓtinꝰ cũꝑicło militũ aquã desiderasse rtp̃¬

Expanded text:
imus quod concupiscentiae mucrone transfixus, alienam conjugem et appetivit, et abstulit: cujus culpam digna verbera sunt secuta, et malum quod perpetravit per poenitentiae lamenta correxit . Qui cum longe post hostium cuneos sederet, aquam bibere ex eorum cisterna desiderio voluit: cujus electi milites inter catervas adversantium medias erumpentes, aquam quam desideraverat illaesi detulerunt. Sed vir flagellis eruditus semetipsum protinus cum periculo militum aquam desiderasse repr
Abbreviated transcription (Latin):
im sit factũ iosepħ nanrat aꝑcĩ: Qua uidelica cist̾na fuerit
nimiũ ꝑfunda. que tẽpore hiemis cũ ẽẽnt om̃ia iuib
plera ipsa qͦq nimio niuiu̾ aggestu fuerit coeqͣta. Quã
cĩ leo suꝑ uenie̾s ꝑicłi neseiꝰ incidissce. ibideq cõdusus
gdi rugitu clamaret: a̾currebant om̃s uidere quid ẽẽt.
Udũ cũ aliis adtale spectaculũ ueniret. ⁊ bananias. desi¬

Expanded text:
 sit factum, Josephus narrat apertius: quia videlicet cisterna fuerit nimium profunda, quae tempore hiemis cum essent omnia nivibus plena, ipsa quoque nimio nivium aggestu fuerit coaequata; quam cum leo superveniens periculi nescius incidisset, ibidemque conclusus grandi rugitu clamaret, accurrebant homines videre quid esset; et dum cum aliis ad tale spectaculum adveniret Banaias, desi
Abbreviated transcription (Latin):
cib m̃is eloqͥa tua dñe suꝑ ͥs fauñ ori m̃o. M ultis
au̾t modis gr̾e istiꝰ mun̾a p̾stabant᷑. S ut depłimis
pauca cõplectar: acta÷ ꝑ oꝑationes hominũ ut fuit
archa noc. ⁊ sacͥfieiũ abrahe. ⁊ tnsit̾ mar rubri.
Pnatiuitates qͦq geminoꝵ esau ⁊ iacob. qͥfitarum¬

Expanded text:
cibus meis eloquia tua, super mel et favum, ori meo. Multis autem modis gratiae istius munera praestabantur; sed, ut de plurimis pauca complectar, acta est per operationes hominum; ut fuit arca Noe, et sacrificium Abrahae, et transitus maris Rubri. Per nativitates q
Abbreviated transcription (Latin):
inpsalt̾io psalmos cõcinẽdo dñi ⁊ saluatoris aduẽtũ
p̃dicare: quẽ diuinitatis sue mirabili secreto ꝓho-
minũ salute disposuit. huiꝰ u̾bi m̃tio intitulo psal¬
mi qͣdiagesimi qͥnti posita÷. Porro mathathias. ⁊ eli¬
tharis ꝓ octaua canebãt.  octaua ut qͥdã uolunt. si¬
gnificat indie iudiciĩ aduẽtũ dm̃ qͣndo finita scłi
ebdomade. adiudicãdũ uen̾it mũdũ. Unde sertꝰ
psalmꝰ qͥ cũ tremore di uini iudicii totꝰ cantat᷑. tali
titulo p̃notat᷑. Nã ⁊ ipse numer̾ ogdoadis. inscͥꝑ¬
turis diuinis magnar̃ rerũ sacͣm̃ta cõtinere dinoᷤᷤ¬
cit᷑. Octo ⁊ eñi anime ing̾sse st̃ in arcã noe. que
mũdo ꝑeunte saluate sũt. Octauus filiꝰ iessedd

Expanded text:
Psalmorum concinendo Domini et Salvatoris adventum Psalmorum concinendo Domini et Salvatoris adventum praedicare, quem divinitatis suae mirabili secreto pro hominum salute disposuit. Hujus verbi mentio in titulo psalmi quadragesimi quinti posita est. Porro Mathathias et Elitharis pro octava canebant. Pro octava vero ut quidam volunt significat in die judicii adventum Domini, quando, finita saeculi hebdomada, ad judicandum venerit mundum. Unde sextus Psalmus, qui in tremore divini judicii totus cantatur, tali titulo praenotatur. Nam et ipse numerus ogdoadis in Scripturis divinis magnarum rerum sacramenta continere dignoscitur. Octo etenim animae ingressae sunt in arcam Noe, quae, mundo pereunt
Abbreviated transcription (Latin):
boꝵ ⁊ ꝑea uoces humane armoniã reddere quauissi¬
mĩ cõpbãt᷑. Armonia ÷ eñi diu̾sarũ rerũ in unã eõ¬
uemientĩã redacta copulatio. qd̃ ⁊ in uoce humana cõ¬
tit accicłe qͣndo ⁊ tẽꝑa ipsa ⁊ sillabe ad unã uocis c̃ocor¬
uenis. distinctissime seꝑata: que t̾e salubrit᷑ sonãt. qͣn
idlaudes dm̃ deuotissime cõmouẽt᷑. Cymbala qͦq
bere tinmẽtia st̃ exꝑmixtis metallis  issime fiale
tmposite. uentͥcła sua in lat̾ib habentes que artifi¬
ciosa modulatione collisa accutissimũ sonũ delecta
bli cõsonatione restituu̾t. Unde seqͥt᷑. Porro cantoreᷤᷤ
eman. asaph. ⁊ erhan. incymbał enens cõcreꝑantẽ
acharias au̾t ⁊ o iel. ⁊ semira moth. ⁊ iashel. exa
ni ⁊eliab. ⁊ maasias. ⁊ banaias. innablis arthana
cantabãt. Archana dicta su̾t occulta. Cũ eni in ma¬
nib suis sũpsissent organa ꝑ aduẽtũ sp̃s sc̃i fut᷑a¬

Expanded text:
 eam voces humanae harmoniam reddere suavissimam comprobatur. Harmonia enim est diversarum rerum in unum convenientium redacta copulatio, quod et in voce humana constat accidere, quando et tempora ipsa, et syllabae ad unam vocis concore tunc salutariter sonant, quando in laudes Domini devotissime commoventur. Cymbala quoque bene tinnientia, sunt ex permixtis metallis parvissimae phialae compositae, ventricula sua in lateribus habentes, quae artificiosa modulatibili consonatione reddunt. Unde sequitur: Porro cantores Heman, Asaph et Ethan in cymbalis aeneis concrepantes. Zacharias autem, et Oziel, et Semiramoth, et Jahiel, et Ani, et Eliab, et Maasias, et Banaias, in nablis arcana cantabant. Arcana dicta sunt occulta. Cum enim in manibus suis sumpsissent organa, per adventum Spiritus sancti futur
Abbreviated transcription (Latin):
bariabe societatis: ut ingentes ipsi aut incͥencisioñ.
u̾bũ di seminarẽt. hi gͦ adreptorẽ nr̃m ueniẽtes.
de fidei sue uirtute. ab om̃iũ occultoꝵ cognitore
explorati sũt. Unde ẽ illud qd̃ dñs discipłos suos
in euagłio int̾rogans euẽ eũ homines ẽẽ dicerẽt: cũ¬

Expanded text:
ocietatis; ut nos in gentes, ipsi autem in circumcisionem verbum Dei seminarent . Hi ergo ad Redemptorem nostrum venientes de fidei suae virtute ab omnium cultorum cognitione explorati sunt. Unde est illud, quod Dominus discipulos suos in Evangelio interrogans quem eum homines esse dicerent, cu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ egressus dee gipto. hoc÷ sexcentoꝵ miliũ. qͦs
moyses ꝑ rubrũ mare edux̃ inclesertũ: tnm̃ altiori
inteelectu signisicat cotidie inex̾titu dd̃ nost̾ͥ fideli¬
ũ numerũ erescere. donec electorũ cłi qͥ ad et̾nĩ uitã
p̃destinati sũt sũma compleat᷑: qr qͦs p̃sciuit. hos p̃

Expanded text:
 sexcentorum millium, quos Moyses per Rubrum mare eduxit in desertum ; tamen altiori intellectu significat quotidie in exercitum David nostri fidelium numerum crescere, donec electorum Dei, qui ad aeternam vitam praedestinati sunt, summa compleatur: Quia quos praescivit, hos et
Abbreviated transcription (Latin):
xx. ⁊ ait. ł in sumꝰ odd̃. ⁊ tecũ fili isay. Pax paxti¬
bi. ⁊ pax aiutorib tuis. łe enĩ adiuuat ds̃ tuus.
Suscepit gͦ eos dd̾: ⁊ constituit pͥncipes turme.
Quid ꝑ adueniẽtes milites detͥbu iucla. atq derͥbu
beiamin ad dd̃. qͦs ipse fide eor explorata pͥncipes
cõstituit suꝑ turmas. nisi doctores iucłoꝵ atq ge̾¬
tiũ designant᷑. deqͥb paulus qͥ ertͥbu beiam in or¬

Expanded text:
 ait: Tui sumus, o David, et tecum, fili Isai; pax, pax tibi, et pax adjutoribus tuis. Te enim adjuvat Deus tuus. Suscepit ergo eos David, et constituit principes turmae. Quid per advenientes milites de tribu Juda atque de tribu Benjamin ad David, quos ipse, fide eorum explorata, principes constituit super turmas, nisi doctores Judaeorum atque gentium designantur? De quibus Paulus, qui ex tribu Benjamin exor
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sus latrũculos isrł. Isti gͦ qͥ demanasse uenerũt
ad dd̃. eo tẽꝑe ceperũt uenire. qd dd̃ cũ philistiim adu̾¬
sus saul decreuit ꝑgere inpliũ. ut historia demõst̃t. S
qrͣ philisteis remissus insichelec reu̾sus÷: ⁊ iuenit
uxores suas abamalechitis ciptiuas abductas. Urbẽ¬
q succensã ut lib̾ regũ nrrat: tũe ueniẽtes p̾buer̃
auxiliũ dd̾ adu̾sus latrũcłos qͥ dep̃dati sũt uxores:⁊¬
eoꝵ qͥ cũ ipso erant ⁊ filios acfilias. Mystice au̾t. hi se¬
ꝑt̾ẽ pͥncipes qͥuenerũt demanasse: significãt yͥmoᷤ
doctores eccłie de uda. qͥ septisorni sp̃s sc̃i gr̃i illustͣn¬
tur. Auxiliũ p̃buerũt dd̾ nĩt adu̾sus latruncłos:. hoc:¬

Expanded text:
iqua. Isti ergo, qui de Manasse venerunt ad David, eo tempore coeperunt venire, quo David cum Philisthiim adversus Saul decrevit pergere in praelium, ut historia demonstrat . Sed quia a Philisthaeis remissus, in Siceleg reversus est, et invenit uxores suas ab Amalecitis captivas abductas, urbemque succensam, ut liber Regum narrat , tunc venientes praebuerunt auxilium David adversus latrunculos, qui dep qui cum ipso erant, et filios et filias. Mystice autem hi septem principes, qui venerunt de Manasse, significant primos doctores Ecclesiae de Judaea, qui, septiformi Spiritus sancti gratia illustrati, auxilium praebueru
Abbreviated transcription (Latin):
tem pͣmutes ait. Cripies me decõtͣlitionib ppłi.
torcular: significãs eruc̾e inꝗͣ uitis uera calca¬
ri ⁊ expͥmi dignata. Aqua cuctꝰ gentiũ ppłs.
merito getheꝰ appellari potest cũdicit. Michi au̾t
absit głari nͥ incruce dñi nr̃i iħu xp̃i. łres aũt

Expanded text:
tens, ait: Eripies me de contradictionibus populi Torcular, significans crucem, in qua vitis vera calcari et exprimi dignata est, a qua cunctus gentium populus merito Gethaeus appellari potest, cum dicitur: Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini nostri Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
id̾e semey debauñ fuerit. id⁊ de electis. Id eo es egiptiꝰ
dictus. qi oꝑa illiꝰ egiptii dm̃ blasphamantis. quẽ mo¬
Uses iubente clño int̾fecit in heremo immitatꝰ fuit.
Ille eni blasphaemauit dm: ⁊ iste maledix᷑. ꝓpħam ⁊
exeundo foras ihrłm. idcirco ab ania in uirga id⁊ re¬

Expanded text:
idem Semei de Bahurium fuit, id est, electis. Ideo Aegyptius dicitur: quia opera illius Aegyptii Deum blasphemantis, quem Moyses jubente Domino interfecit in eremo, imitatus fuit . Ille enim blasphemavit Deum, et iste maledixit prophetaexeundo foras Jerusalem: idcirco in eum a Banaia in
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ hebreꝰ ille leonẽ hunc quẽ bananias int̾fecit.
icab intelligere opoci̾er putat qͥ imedia cistͣna dr᷑
id dictauerr indomo dñi ubi corua altariste¬
nebat oceisiss Ergo altare cist̾na dr᷑. qr sic̃ aqua
cist̾ne muditiã affert. ita etiã nchilominꝰ scũari¬

Expanded text:
interfecit, Joab intelligi oportere putat, qui in medio cisternae, id est, in domo Domini, ubi cornua altaris tenebat, occisus est . Ergo altare cisterna dicitur, quia sicut aqua cisternae munditiam affert, ita etiam nihilominus ha
Abbreviated transcription (Latin):
ceptabilẽ ẽẽ dño. statĩ ut baptismi sac̾m̃tũ suo baptiᷤ¬
mati cõsec̾uit. copiosissime ipsi sacm̃ti munꝰ p̃dicã¬
do atq baptizando intoto orbe dilatauerũt. Et õs
sugauer̃ qͥ morabãt᷑ inuallib ad oriẽtalẽ plag̃a ⁊ occi¬
dentalẽ: Quia om̃is qͥ ex iucłis qͦs onentał plaga ꝓpt̾ or
tũ legalis sciẽtie designat. uł exgẽtib qͦs occidentał
aima ꝓpt̾ occasũ nat᷑alis prudẽtie expͥmit: quã illi
idola colendo ꝑ diderũt: Inueniebant᷑ delectari in reb
mũdanis ac scłarib desideriis. ⁊ nolebant ad areẽ in¬
itutũ ⁊ sapiẽtie enlm̃ ascẽclere. cora p̾dicitione euã¬
głi fugerũt: qr ressistere maiestati diuine nullomͦ

Expanded text:
ceptabilem esse Domino , statim ut baptismi sacramentum suo baptismate consecravit, copiosissime ipsius sacramenti munus praedicando atque baptizando in toto orbe dilataverunt; et omnes fugaverunt qui morabantur in vallibus ad Orientalem plagam et Occidentalem; s scientiae designat, vel ex gentibus quas Occidentis clima propter occasum naturalis prudentiae exprimit, quam illi, idola colendo, prodiderunt, inveniebantur delectari in rebus mundanis ac saecularibus desideriis, et nolebant ad arcem virtutum et sapientiae culmen ascendere, coram praedicatione Evangelii fugerunt, quia resistere Maje
Abbreviated transcription (Latin):
caput corꝑis eccłie ÷ Ipse descendit ⁊ int̾fecit leonẽ
inmedia cist̾na tẽꝑe niuis: qr decelo intram des¬
cendẽs ⁊ homo factꝰ. leoñdiabolũ qͥ insidelitatis
frigore torpentẽ possedebat mũdũ: morte sua int̾fici¬
endo inꝓfundũ inferni destruxit. Ipse ꝑcussit uirũ
egyptiũ. cuĩ statura erat .u. cubitori descendẽs ad

Expanded text:
caput est corporis Ecclesiae . Ipse descendit et interfecit leonem in media cisterna in tempore nivis, quia de coelo in terram descendens, et homo factus, leonem diabolum, qui infidelitatis frigore torpentem possidebat mundum, morte sua interficiendo in profundum inferni detrusit. Ipse percussit virum Aegyptium, cujus statura erat quinque cubitor
Abbreviated transcription (Latin):
sib̃i p̃licando. bonis erẽplis ita se om̃ib apta¬
uuit qd̃ om̃ib placeret. om̃ib ꝓficeret ac cuiq¬
c̃ditionis ꝑsonas ad obendientiã sibi certatĩ in¬
pendẽdã cõciliaret. Unle seqͥtur. Om̃s aũt re
doctonb fideles qͥq obedire in euangłio xp̃i nͥ
detrectent. hĩc qͦq enumeratis his qͥ desingłi¬
isti uiri bellatores ⁊ expediti adpugnandũ corde ꝑ¬
fecto uenerut inhebron: ut cõstituerent rege̾ dd̾
reliqͥ tam ex iucłis scił quã etiã ergentili ppło. uno
coide pariq uoto optãt. acꝓuirib certant ut rexfi¬
at dd̾: ut ipsi uideliee regnũ. xꝑ̃i fiant. qͥbus ipsa ue¬
ritas ait. Regnũ di intͣ uos. fuerũtq ibidẽ apud
dd̾ tͥb dieb comedentes ⁊bibentes. que p̃ꝑauerũt eis
fres sui. isachar. ⁊ abulon. ⁊ neptalĩ. Boia om̃i tẽꝑe¬

Expanded text:
idei praedicando, bonis exemplis ita se omnibus aptavit, quod omnibus placeret, omnibus proficeret, ac cujusque diaconi personas ad obedientiam sibi certatim impendendam conciliaret. Unde sequitur: Omnes autedoctoribus fideles quique obedire in Evangelio Christi non detrectent. Hinc quoque, enumeratis his qui de singisti viri bellatores expediti ad pugnandum, corde perfecto venerunt in Hebron, ut constituerent regem Davireliqui, tam ex Judaeis scilicet, quam etiam ex gentili populo, uno corde parique voto optant, ac pro viribus certant, ut rex fiat David, ut ipsi videlicet regnum Christi fiant, quibus ipsa Veritas ait: Regnum Dei intra vos est . Fueruntque ibi apud David tribus diebus, comedentes et bibentes quae praeparaverunt eis fr
Abbreviated transcription (Latin):
cats s usq ad tres pͥmos qͥ supͣ noĩti sũt ñ ꝑuenit. hoc
⁊ istiã. elearũ. ⁊ sẽma. quoꝵi actꝰ fortissimos supͣ narraũ.
Algorice aũt hec senͣtia ostendit. quod nemo scoꝵ licet
t̃ suos untutũ eicellẽcia emineat. tam̃ usq ade t nor qͣli¬
tĩ pet̾cie prtͥs. ⁊ filii ⁊ sp̃s sc̃i nõ ꝑuenit. Unde in psalmo

Expanded text:
usque ad tres primos, qui supra nominati sunt, non pervenit, hoc est, Jesbaam, Eleazarum et Sennua, quorum actus fortissimos supra narravit. Allegorice autem haec sententia ostendit quod nemo sanctorum, licet inter suos virtutum excellentia emineat, tamen usque ad aequalitatem potentiae Patris et Filii et Spiritus sancti pervenit. Unde in Psalmo