comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
manifest fiant captuitatis
isrł. uidelicet eccłie in qua
habitant cernentes dm̃: nũc
polliceturꝰ qd̃ reducat in ec¬
cłiam captuitatẽ iacob. q̃tii
iudaicum popłm supplanta¬
uerat: & postea heticoꝵ frau¬
dib supplantatus ẽ. & mise
reaturꝰ omnis domus ifrł.
ñ iuxta carnẽ. s iuxta sꝑm:
& adsumã inquit zelum me-¬
um ꝓ nomine scõ meo quod
blasphemabat᷑ in gentib ꝓpter
hereticos. ut postquam eos liberaue¬
rit erubescant ⁊ confundantur.
quia fide eccłiastica derelicta pre¬
uaricati sint in me: Confundant᷑
autẽ ⁊ erubescant ualde uelocit̾:
Cũ habitauerint in t̾ra sua f̾ra
mitium t̾raq scõrum: ⁊ habitaue¬
rint ꝯfidenter siue in pace. neqͣ¬
quam hereticorum insidias for¬
midantes Tunc reducentur de
ipłis ⁊ congregabunt᷑ det̾ris
inunicorũ suorum int̾ram suã
i sc̃ificabitur dñs in eis in cons

Expanded text:
manifesti fiant , » captivitatis manifesti fiant , » captivitatis Israel, videlicet Ecclesiae, in qua habitant cernentes Deum. Nunc pollicetur, quod reducat in ecclesiam captivitatem Jacob, qui judaicum populum supplantarat, et postea haereticorum fraudibus supplantreatur omni domui Israel, non juxta carnem, sed juxta spiritum. Et assumam, inquit, zelum meum pro nomine sancto meo, quod blasphemabatur in gentibus propter haereticos: ut postquam eos liberaverim, erubescant et confundantur, quare fide Ecclesiastica derelicta, praevaricati sint in me. Confundantur autem et erubescant valde velociter, cum habitaverint in terra sua, terra mitium, terraque srint confidenter sive in pace, » nequaquam haereticorum insidias formidantes. Tunc reducentur de populis et congregabuntur de terris inimicorum suorum in terram suam. Et sanctificabitur Dominus in eis
Abbreviated transcription (Latin):
quos. heticoꝵ ⁊ ascensores de
quib scriptum ẽ. equm ⁊ ascen¬
sorem plecit in mareꝰ. & om̃s
rebesses et gigantes suo mucro¬
ne coneidere. ⁊ cunctoꝵ bella¬
toꝵ falsi nõis scientie sanguinẽ
fundere: tunc scito mensam
dñi preparatam. ut ponat
głam suam in cunctis gentib
quȩ illius credunt nomini. &
intelligant eccłiȩ sc̃oꝵ. iudiciũ
illius qd̃ fecerit suꝑ adu̾sari¬
os. ⁊ manum sortem quȩ os
ꝑcusserit. & sciant domus
tuum. et recogitent iccirco
captam ẽẽ quondã ab heticis
domum isrł. ⁊ in toto ꝑuer¬
sorum dogmatũ orbe disꝑ¬
sam qd̃ reliquerint eum qͥ
parumꝑ abscondit. siue au̾-¬
tit faciem suam ab eis: Et
tradidit eos in manu ħeticoꝵ
⁊ cecidert̃ illoꝵ mucrone con¬
fossi ꝓpter immunditias et
iniqͣuitates suas que causa
excicit ut absconderet. ⁊ au̾¬
teret faciemme suã ab eis:
xpositis autẽ rationib scd̾m
illud qd scriptum ẽ oportet
et hereses ẽẽ. ut probat: quiq

Expanded text:
quos haereticorum et ascensores, de quibus scriptum est: « Equum et ascensorem projecit in mare ; » et omnes rebelles et gigantes suo mucrone concidere, et cunctorum bellatorum falsi nominis scientiae sanguinem fundere, tunc scito mensam Domini praeparatam, ut ponat gloriam suam in cunctis gentibus, quae illius credunt nomini: et intelligant ecclesiae sanctorum judicium illius, quod fecerit super adversarios, et manum fortem, qua eos percusserit, et sciant domus tuum, et recogitent idcirco captam esse quondam ab haereticis domum Israel, et in toto perversorum dogmatum orbe dispersam, quod reliquerint eum, qui parumper abscondit sive avertit faciem suam ab eis, et tradidit eos in manu haereticorum et ceciderunt illorum mucrone confossi propter immunditias et iniquitates suas: quae causa extitit ut absconderet et averteret faciem suam ab eis. Expositis autem rationibus secundum illud, quod scriptum est: « Oportet et haereses esse, ut probati quique
Abbreviated transcription (Latin):
na ego sum ⁊ ꝑegrinus: sicut
om̃s patres mei: Qͥs enim
p̃tereundũ. de quib scͥptũ
est: & ñ dixerunt qͥ p̃teribãt
benedictio dñi suꝑ uos: non
admirat᷑ ⁊ obstupescit cum
uallẽ uiderit uiatoꝵ. que
uiatorib uallis habitatorib¬

Expanded text:
sum ego, et peregrinus, sicut sum ego, et peregrinus, sicut omnes patres mei . Quis enim praetereuntium, de quiest. « Et non dixerunt qui praeteribant, Benedictio Domini super vos , » non admiratur et obstupescit cum vallem viderit viatorum, quae viatoribus vallis habitatorib
Abbreviated transcription (Latin):
ceis: Habent enim et ipsi ad
impugnandam eccl̃iam xꝑi te
la diuersa. quȩ ab eruditis ho¬
minib igne sc̃i sꝑc succendenda
st̾: sermone uidelicet eccliasti¬
co: quẽ qui habuerit poterit
dicere. Nonne cor nr̃m erat
ardens in uia: cum aꝑiret
nobis tħc scripturas: Nec
possumus plenam hre pacem
⁊habitationis confidentiam:
nͥ cunctam aduersarioꝵ supel¬
lectilem dep̃demus ut ꝑeant
omĩa.⁊ in cinerem concrem̃tͣ
⁊ dep̃demur eos qͥ nos fuerãt
ante p̃dati: & uastemus illos
qͥ uastauert̃ prius eccłiam:
n die illa in claro p̃dicationis
sermonis hic sensus ẽ: Sepul¬
chrum gogh ñ erit in montibꝰ
s in dep̃ssis uallib ⁊ in confra¬
gosis locis. que hebraice appel¬
lant᷑ : Gẽ : que h̾etici cũ in
occidente sint posit. orientis
loca ẽẽ confingunt. ut deci¬
piant uiatores. eos uidelicet
qui scłm istud ꝑtranseunt. et
ñ st̾ habitatores s ꝑegrini. di¬
centes illud ꝓpħicum: Adue

Expanded text:
ceis. Habent enim et ipsi ad ceis. Habent enim et ipsi ad impugnandam Ecclesiam Christi tela diversa, quae ab eruditis hominibus igne sancti Spiritus succendenda sunt, sermone videlicet ecclesiastico, quem qui habuerit, poterit dicere: « Nonne cor nostrum erat ardens in via cum aperiret nobis Jesus Scripturas? » Nec possumus plenam habere pacem et habitationis confidentiam, nisi cunctam adversariorum supellectilem depraedemur, ut pereant omnia et in cinerem concrementur, et depraedemur eos, qui nos fuerant ante praedati, et vastemus illos qui vastaverunt prius Ecclesiam. « In die illa, » in claro praedicationis sermonis hic sensus est: Sepulchrum Gog non erit in montibus, sed in depressis vallibus et in confragosis locis, quae hebraice appellantur GE  , quae haeretici, cum in Occidente sint, Orientis loca esse confingunt; ut decipiant viatores, eos videlicet qui saeculum istud pertranseunt, et non sunt habitatores, sed peregrini, dicentes illud propheticum: Advena
Abbreviated transcription (Latin):
dũs: & egredient᷑ habitatores
urbium isrł. credentũ ppłi
Irbes aũ isrł intelligimꝰ eccłias
recte fidei. & succendent ⁊ cõbu¬
rent arma. de quib ⁊ in alio lo¬
co scriptũ est: arcum conteret
⁊ confringet arma: & scuta cõ¬
buret igni: Clipeos ⁊ hastas.
arcum et sagittas. baculos.
manus. in quib ꝑuersum pa¬
scha celebrant. lanceas siue con¬
tos. quib lata et insanabilia
inferebant uulnera doctrinaꝵ
dipeosq. arcus:⁊ sagictas cle
quib supͣ scriptũ est: Qdq se¬
quit᷑. et succendent eaigni .uii¬
annis de exodo ⁊ leuttico ponen¬
dum ẽ : in quib lege p̾cipͥitur.
et .uͦii. anno remissionis. qͣdo
seruis hebreis libertas reddicͣ
et debita cuncta soluunt᷑. ⁊ ad
dños redit antiqua possessio.
et quies terre tribuitur.⁊ õs
fruges pauꝑib condonantur.
qͦ scilicet in .uii. annis numerosa¬
crato atq ꝑfecto heticoꝵ armat᷑a
ligna succidant de campis et
sagictis baculis. contisq ⁊ lan¬

Expanded text:
ores urbium » Israel credentium populi: urbes autem Israel intelligimus Ecclesias rectae fidei. Et succendent, et comburent arma, de quibus et in alio loco scriptum est: « Arcum conteret et confringet arma, et scuta comburet igni , » clypeos et hastas, arcum et sagittas, baculos manus in quibus perversum pascha celebrabant; lanceas sive contos quibus lata et insanabilia inferebant vulnera doctrinarum, clypeosque arcus et sagittas, de quibus supra dictum est. Quodque sequitur: « Et succendent ea igni o et Levitico exponendum est, in quibus lege praecipitur ut septimo anno remissionis, quando servis Hebraeis libertas redditur, et debita cuncta solvuntur, et ad dominos redit antiqua possessio, et quies terrae tribuitur, et omnes fruges pauperibus condonantur, quo scilicet in septem annis numero sacrato atque perfecto haereticorum armatura ligna succidant de campis et sagittis, baculis, contisque et lan
Abbreviated transcription (Latin):
agricolis. neq enim fieri pot̾
ut dñi uerba sint irrita. tẽ
mittet᷑ ignis in magogh. in
eos uidelicet qui gogh susceꝑe
doctrinã. ⁊ inhis qui ad simi¬
litudinẽ insularũ scłi fluctib
uerb̾ant᷑. ⁊ putant se deb̾e ẽẽ
securos: ille ignis de qͦ dñs lo
notum fiat in medio populi
mei. qͥ neꝗͣꝗͣ gogh auctoritate
seductus ẽ. neq ultra ꝑ occasi¬
onem falfi nõis scientie pollua¬
tur nomen meũ in heticis. ut
sciant gentes que inetrcuitu
sunt qd̃ ego sim dñs: Qd̃ autẽ
sequitur. ecce uenit ⁊ factũ ÷

Expanded text:
agricolis. Neque enim fieri potest, agricolis. Neque enim fieri potest, ut Domini verba sint irrita. Tunc mittetur ignis in Magog, in eos videlicet qui Gog suscepere doctrinam, et in eos qui ad similitudinem insularum saeculi fluctibus verberantur, et putant se debere esse securos: ille ignis de quo Dominus sanctum meum notum fiat in medio populi mei, qui nequaquam Gog auctoritate seductus est: neque ultra per occasionem falsi nominis scientiae polluatur nomen meum in haereticis; et sciant gentes, quae in circuitu sunt, quod ego sim Dominus. Quod autem sequitur: Ecce venit, et factum est,
Abbreviated transcription (Latin):
montes isrł. tẽ ꝑcutiat᷑ arcus
qͥ ẽ immanii finistra eius et
sagitte quȩ manu tenent᷑ dext̾a:
& ipse enim imitat᷑ ad int̾ficien¬
dos eos qͦs decepit habere ar¬
ma asinistris. & dextris ꝑ bo¬
nam ⁊ lnalã famã. iste sagit¬
te sunt ⁊ hec iacula: de quib
et psalmista loquit᷑: E oce enĩ
peccatores intender̾t arcum.
parauert sagutas suas in pha¬
retra: ut sagitent in obscuro
rectos corde Quȩ ignita diabo¬
li iacula: scuto fidei restinguen¬
da sunt. Deicit᷑ autẽ siue cadet
gog qui ascendat suꝑ montes
exercitu suo. cunctisq agmi¬
nib. & erit in escamferis. auib
omniq uolatili ⁊ bestiis terre.
adu̾sariis uidelicet potestatib
que iuxta uiam comederͣt se¬
mentem. & sanguinariis bestiis:
Quomͦ enim scriptũ est de draco¬
ne : declisti eum escam populis
ethiopib. sic decepti quiq ab
ħecicis. demonũ cib ft̃: Cadet
aũ gogh. uel in campilatitud
ne. uel in agri qͥ cultus ẽ a dei

Expanded text:
montes Israel, tunc percutiatur arcus, qui est in manu sinistra ejus, et sagittae quae manu tenentur dextera: et ipse enim imitatur ad interficiendos eos quos deceperit habere arma a sinistris et dextris per bonam et malam famam. Istae sagittae sunt, et haec jacula de quibus et Psalmista loquiatores intenderunt arcum: paraverunt sagittas suas in pharetra, ut sagittent in obscuro rectos corde . Quae ignita diaboli jacula scuto fidei restinguenda sunt . Dejicietur autem, sive cadet Gog, qui ascenderat super montes exercitu suo cunctisque agminibus. Et erit in escam feris, avibus omnique volatili et bestiis terrae, adversariis videlicet potestatibus, quae juxta viam comedere sementem, et sanguinariis bestiis. Quomodo enim scriptum est de dracone: Dedisti eum escam populis Aethiopum ; sic decepti quique ab haereticis, daemonum cibi sunt. Cadet autem Gog, vel in campi latitudine, 455 vel in agro, qui cultus est a Dei
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ aliud pisces maris. ali
ud uolucres celi. aliud bestie
agri.⁊ oĩa rep̾tilia qd̾ mouet᷑
suꝑ terrã. aliud retinentes ho¬
minis dignitatẽ habitant suꝑ
faciem terre: Qd̃ aũ moꝵ dii¬
pora post refurrectionẽ dicit
ẽẽ celestia: alia terrena: Aliud
corpus piscis. aliud uolucris.
aliud bestiarũ. aliud reptiliũ.
⁊ aliud hominũ: qui nomen
pͥstinum seruauert: In actib
quoq apłoꝵ. linteum illud
qd̃ .iiii. principiis tercio petro
apło demonstratur. uarietatẽ
credentium significat: que in
contnetur: Tẽ aũ a facie dñi
⁊ a conspectu maiestatis eius
subuertent᷑ montes qui se ele¬
uabant contͣ scientiã dei.⁊ ca¬
dat sepes siue ualles. que uel
humilitate sensus ad una de¬
aliqͥd pollicentur: ut imitent᷑
colubeꝵ: & om̃s muri. int̾rã
corruent. Cum enĩ eccl̃iastici
sermonis apparuerit fortitu¬
do: oĩa heticoꝵ coeruent mu¬
nim̃ta: Ꝙ uocabo inqͥt eum
aduersum illũ. hoc ẽ heticoꝵ

Expanded text:
ces maris, alii ut volucres coeli, alii ut bestiae agri, et omnia reptilia quae moventur super terram, alii ut retinentes hominis dignitatem habitant super faciem terrae. Quod autem morum divpora post resurrectionem dicit esse coelestia, alia terrena, aliud corpus piscis, aliud volucris, aliud bestiarum, aliud reptilium, et aliud hominum, qui nomen pristinum servaverunt. In actibus quoque Apostolorum linteum illud quod quatuor principiis tertio Petro apostolo demonstratur , varietatem credentium significat, quae in continetur. Tunc autem a facie Domini, et a conspectu majestatis ejus subvertentur montes, qui se elevabant contra scientiam Dei, et cadent sepes sive valles, quae vel humilitate sensus ad ima dealiquid pollicentur, ut imitenturcoluber . » Et omnes muri in terram corruent: cum enim ecclesiastici sermonis apparuerit fortitudo, omnia haereticorum corruent munimenta. « Et vocabo, inquit, eum adversum illum, » hoc est haereticorum
Abbreviated transcription (Latin):
fiones in corde suo dispofuit.
Dicitq gogh: ascendã ad terrã
absq muro. siue ꝓiectã. ħ est
que dei auxilio destituta est.
nec dialecticoꝵ argum̃tatione
munitã ueniam ad qͥescentes¬
uera habitantes secure. siue in
pace: Rex enim nr̃ pacificus est:
& in pace locus eius: Om̃s inqͥt
habitant sine muro: uectes et
porte ñsunt in eis: Hoc diabolꝰ
pͥnceps ħeticoꝵ loquit᷑ qd̾ nul¬
la habeat munim̃ta eccłia. nec
sapientiã sclarem quȩ apud
dm̃ stulticia ẽ. ut diripiat spo¬
lia: ⁊ inuadat p̃dam eccłe. ⁊ in¬
ueniant ad patrem: Loquente
in eugłio : pat̾. reuelaiu nom̃
tuum hõib. Ꝙ ue sciamus
ppłm qui desertus fuerat:
postea restitutus. significari
ppłm xꝑianum : Sequitur:¬
& suꝑ ppłm qui ẽ congregatus
ex gentib. qui populus possi¬
habitator in umbilici terre.

Expanded text:
suo disposuit . » Dicitque Gog, « Ascendam ad terram absque muro, » sive projectam, hoc est quae Dei auxilio destituta est, nec dialecticorum argumentatione munita. « Veniam ad quiescentes habitantes que secure, » sive in pace: rex enim noster pacificus est, et in pace locus ejus. « Hi omnes, inquit, habitant sine muro: vectes et portae non sunt eis. » Hoc diabolus princeps haereticorum loquitur, quod nulla habeat munimenta Ecclesia, nec sapientiam saecularem, quae apud Deum stultitia est, ut diripiat spolia, et invadat praedam Ecclesiae, et inveniant ad Patrem, cui loquitur in Evangelio : « Pater, revela nomen tuum hominibus. » Et ut sciamus populum, qui desertus fuerat, et postea restitutus significare populum Christianum, sequitur:populum, qui est congregatus ex gentibus, qui possihabitator umbilici terrae.
Abbreviated transcription (Latin):
in pace: & confidit in dño:
Ascendens aũ gogh cum omni
exercitu suo quasi tempestas
ueniet : & quasi nubes ut
oꝑiat terram credentum:
Quis enim ħeticoꝵ quoꝵ princeps
diabolus ẽ non quasi tempes¬
tas uenit contͣ eccl̃iam.⁊ nube
uerboꝵ suoꝵ simplices quosq
credentsum opprimere & oꝑi¬
re festinat: Qnde łr ad eum
ꝗͣtum in te ẽ cuncta oꝑies tu
⁊ oĩa agmina tua: & populi
multi tecum: Pulchreq ascen¬
dens gogh. ñ ht pluiuã uolũ¬
tariam. ñ ymbrem tꝑraneũ
Iserotnum qui arentia arua
letificet: s tempestatẽ et caligi¬
nem. ut cuncta tenebris ⁊ er¬
rore confundat: Propterea
hec eiloquitur dñs ds̃: In illo
tpre. hoc ẽ in dieb nouissimis
ascendent sermones suꝑ cor
tuum.⁊ cogitabis cogitationẽ
pessimam: scriptura dicente:
Si sp̃c potestatẽ habentis ascen¬
dere uoluerit suꝑ te: locũ
tirũ ne derelinqueris: E con¬
trario autẽ in scĩ cor ascendit

Expanded text:
in pace, et confidit in Domino. in pace, et confidit in Domino. Ascendens autem Gog cum omni exercitu suo, quasi tempestas veniet, et quasi nubes, ut operiat terram credentium. Quis enim haereticorum, quorum princeps diabolus est, non quasi tempestas venit contra Ecclesiam, et nube verborum suorum, simplices quosque credentium opprimere et operire festinat? Unde dicitur ad eum: Quantum in te est, cuncta operies tu et omnia agmina tua, et populi multi tecum. Pulchreque ascendens Gog non habet pluviam voluntariam, non imbrem temporaneum et serotinum, qui arentia arva laetificet, sed tempestatem et caliginem, ut cuncta tenebris et errore confundat. Propterea haec ei loquitur Dominus Deus: In illo tempore, hoc est, in diebus novissimis, ascendent sermones super cor tuum, et cogitabis cogitationem pessimam, Scriptura dicente: Si spiritus potestatem habentis ascendere voluerit super te, locum tuum ne derelinquas . E contrario aut
Abbreviated transcription (Latin):
duectur iuneam. Ad quoꝵ
terrã. io ẽ terrã uiuentũ. ter¬
ramq scoꝵ que affert centenoͤ
⁊ sexagenos. et tricenos fructꝰ
uenit gogh expugnandã. que
reuersa ẽ. siue aduersa a gla¬
dio: Sic enim scriptũ est:
Dissipa dñe gentes que bellauo¬
lunt: ⁊ in pace consistit.⁊ cong̾¬
gata ẽ de popłis et gentib mul¬
tis. ut nationũ errore cõtẽpto¬
to ueniret ad montes isrł. pat̾¬
archas uidelicet ⁊ ꝓpħas qui
fuerunt qͦndã deserti iugit᷑
sine lege ⁊ p̃feptis dei: cui
postea dicitur: Plures filii de-¬
serte magis ꝗͣ eius que h̃t uirũ:
stast̃ deserta et inaquosa.in qͥb
diabolus locum inuenire ñ
poterat. qr uocati fuerant ad
salutem.⁊ postea assumptis
aliis.uii. demonib nequiorib
se reuersus ẽ in domum suam
ad gentem uidelicet isrł: Hec
inquit de pplis educta ẽ subau¬
ditur terra. siue hic de gentib
eductus ẽ. ut intelligatur cre¬
dentum ppłs qui habitauit

Expanded text:
ducitur vineam. Ad quorum ducitur vineam. Ad quorum terram, id est, terram mitium, terramque sanctorum, quae affert centenos et sexagenos et tricenos fructus, venit Gog expugnandam, quae reversa est, sive aversa a gladio. Scit enim scriptum: « Dissipa, Domine, gentes, quae bella volunt . » Et in pace consistit. « Et congregata est de populis et gentibus multis, » ut nationum errore contempto veniret ad montes Israel, patriarchas videlicet et prophetas, qui fuerunt quondam deserti jugiter sine lege et praeceptis Dei: cui postea dicitur: Plures filii desertae magis quam ejus quae habet virum . Ista sunt deserta et inaquosa, in quibus diabolus locum 448 invenire non poterat, quia vocati fuerant ad salutem, et postea assumptis aliis septem daemonibus nequioribus se, reversus est in domum suam , ad gentem videlicet Israel. Haec, inquit, de populis educta est, subauditur terra; sive hic de gentibus eductus est, ut intelligatur credentium populus qui habitavit
Abbreviated transcription (Latin):
eiuis & equites uestitos loricis. qui
imitantur armaturam apħ̃.
loricas iusticie habere se iactãt
multitudo nimia ẽ. Om̃sq ar¬
ripiunt contͣ eccłiam clipeum
⁊gladium. ẜ st̃ gentes seuissimȩ
libyes. quorum aduersum po¬
pulum dei in scripturis scĩs bel¬
la narrant᷑ Eomer quoq et
domus thogorma que uenuĩ
de laterib aquilonis qui est
uentus frigidissimꝰ: ⁊ noĩe dex¬
ter uocat᷑ totumq robur ma¬
gogh: ⁊ om̃s qui subiecti fc̃ ei
populi tienient cũ illo ad p̾liũ
cui diciturꝰ: perpun aÑ. pre¬
para te. ⁊ instrue te. & omnem
mulcitudinẽ tuam que tuis
paret imꝑiis. coacerua ad te
s scito qd̃ post dies multos uisi¬
taberis: iuxta illud qđ scͥptũ
est: Uisitabo in uirgã iniqui¬
tates eoꝵ: ⁊ in uerberib pec
cata eoꝵ: In nouissimo inquit
annoꝵ uenies: Unde et ioh̃s
loquitur: filioli mei: nouissi¬
ma hora est: W ppłs gentium
undecima ad oꝑancdã con¬

Expanded text:
ejus et equites vestitos loricis, qui ejus et equites vestitos loricis, qui imitantur armaturam Apostoli , et loricas justitiae habere se jactant, multitudo nimia est, omnesque arripiunt contra Ecclesiam clypeum et gladium, et sunt gentes saevissimae Libyes: quorum adversum populum Dei in Scripturis sanctis bella narrantur Gomer quoque et domus Thogorma, qui veniunt de lateribus Aquilonis, qui est ventus frigidissimus, et nomine Dexter vocatur, totumque robur Magog, et omnes qui subjecti sunt ei populi, venient cum illo ad praelium. Cui dicitur per ironiam: praepara te, instrue, et omnem multitudinem tuam quae tuis paret imperiis coacerva ad te; et scito quod post dies multos visitaberis, juxta illud quod scriptum est: Visitabo in virga iniquitates eorum et in verber « In novissimo, inquit, annorum venies; » Unde et Joannes loquitur: « Filioli mei, novissima hora est . » Et populus gentium undecima ad operandam con
Abbreviated transcription (Latin):
in angulis platearũ. ut ab ho¬
minib uideanturꝰ: qͥ recepert̃
gogh cõminatio Circum agam tẽ
siue conuertam. & ponam frenum
in maxillis tuis. pͥmum asententia
tua fluctuare te faciam. atq qu̾ti.
⁊ ponam frenũ in maxillis tuis. de
quo scriptum ẽ: Infreno ⁊ chamno
maxillas eorũ constringe. qͥ non ap¬
proximant adte. ut indomitus e¬
quus atq lasciuiens & corruens ꝑ
p̃cipia. freno dñi subiugetur ad quẽ
ꝓpheta dicit: Ascende suꝑ equos tu¬
os & equitatio tua salus Et ad iob
ꝑmbes ⁊ turbinem dicitur Tu
circum dedisti equo fortitudem:
Tales erant equi ⁊ equites. quoꝵ
multitudinem iohannes uidit in
çelo: Dicit gͦ ad gogh. educam siue
ꝯgregabote. O omnem exercitum.¬
uł fortitudinẽ tuam. qͥ educitur
⁊ dedisꝑsione congregat᷑ retrahit᷑
ad salutem. iuxta illud qͦd in lege
ꝓmittitur: Sifuerit disꝑsio tua
afummitate cęli usq ad sumitatẽ
eius. inde ꝯ gregabote. E quos quoq

Expanded text:
n angulis platearum ut ab hominibus videantur; qui receperunt Gog comminatio? « Circumagam te, sive convertam, et ponam frenum in maxillis tuis. » Primum a sententia tua fluctuare te faciam atque converti. « Et ponam frenum in maxillis tuis. » De quo scriptum est: « In camo et freno maxillas eorum constringe, qui non approximant ad te , » ut indomitus equus atque lasciviens et corruens per praecipitia freno Domini subjugetur. Ad quem propheta dicit: « Ascende super equos tuos, et equitatio tua salus . » Et ad Job per nubes et turbinem dicitur: « Tu circumdedisti equo fortitudinem . » Tales erant equi et equites quorum multitudinem Joannes vidit in coelo. Dicit ergo ad Gog: « Educam, sive congregabo teitudinem tuam. » Qui educitur, et de dispersione congregatur, retrahitur ad salutem. Juxta illud quod in Lege promittitur: « Si fuerit dispersio tua a summitate coeli usque ad summitatem ejus inde congregabo te . » Equos quoque
Abbreviated transcription (Latin):
natio mea in furore meo cont᷑
te. in zelo meo ꝓ ppło meo. in
ignem ire mee locutus sum:
quti omnia uitioꝵ tuoꝵ ligna
confumat: Illo inqͥt tpre:e¬
rit magna cõmotio suꝑ terrã
ifrł: Iminittente enĩ diabolo
crebra contͣ eccł̃iam ꝑsecutio fi¬
et. que qñ sopita fuerit.⁊ łi
uicta p̃sidio: tc̃ cõmouebunt᷑
a facie eius pisces maris. ⁊ uo¬
lucres celi ⁊ bestie agri.⁊ om̃e
reptile qd mouetur suꝑ t̾rã.
cunctiq hõies qui st̃ suꝑ faci

Expanded text:
eo contra te, et in zelo meo pro populo meo. In igne irae meae locutus sum, qui omnia vitiorum tuorum ligna consumat. Illo, inquit, tempore erit magna commotio super terram Israel. » Immittente enim diabolo crebra contra Ecclesiam persecutio fiet: quae quando sopita fuerit, et Dei victa praesidio, tunc commovebuntur a facie ejus pisces maris, et volucres coeli, et bestiae agri, et omne reptile quod movetur super terram, cunctique homines qui sunt s
Abbreviated transcription (Latin):
tota uel oĩa: Princep̾ gͥ ⁊ ca¬
put suꝑbientis amentie. ⁊ om¬
nium maloꝵ: iuxca illud qd̃
scriptum ẽ: Mundus in ma¬
ligno positus ẽ: gogh ⁊ ma¬
gogh appellantur: Que gen¬
tes iniice aduersarieq scoꝵ
egrediunt᷑ ab angulis terre.
rectam lineã relinquentes. et
dispositionẽ castroꝵ dei quie
narrat᷑ in numeris: ⁊ illud
testimoniũ nescientes. multi
de oriente ⁊ occidente.⁊septẽ¬
trione ⁊meridie. uenient et
dis cumbent cũ abraham
ysaac ⁊ lacob: in regno celoꝵ:
& in alio loco: Dicam aqͥloni af¬
ferꝰ. ⁊ affrico noli ꝓhibere ad¬
huc filios meos de terra lon¬
ginqua. ⁊ filias meas ab extre¬
mo terre: om̃s qui uocati ft̃
nomine meo:S ñ tales angu¬
literre de quib egrediuntur
gogh ⁊ magogh: iuxta quos
angulos stat meretrte in ꝓuer¬
biis. quȩ p̃tereuntes stultos
iuuenes. ꝑ plateas. ꝑ latam ui¬
delicet ⁊ spaciosã uiam que

Expanded text:
tota vel omnia. Princeps igitur et catota vel omnia. Princeps igitur et caput superbientis amentiae et omnium malorum juxta illud, quod scriptum est: « Mundus in maligno positus est , Gog et Magog appellantur. Quae gentes inimicae adversariaeque sanctorum, egrediuntur ab angulis terrae, rectam lineam relinquentes, et dispositionem castrorum Dei; quae narratur in Numeris, et illud testimonium nescientes: Multi de Oriente, et Occidente, et Septentrione, et Meridie venient, et discumbent cum Abraham, Isaac, et Jacob in regno Dei . Et in alio loco: Dicam Aquiloni, affer; et Africo, noli prohibere. Adduc filios meos de terra longinqua, et filias meas ab extremo terrae, omnes qui vocati sunt nomine meo . Sed non tales anguli terrae, de quibus egrediuntur Gog et Magog: juxta quos angulos stat meretrix in Proverbiis , quae praetereuntes stultos juvenes per plateas, per latam videlicet et spatiosam viam q
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ in exercitu gogh. siue magogh
theodotionem princeps ẽ somo
soch ⁊ thubal. pͥmãgentẽ. tõs
aquila interp̃̾r caput. quẽ et
nos seciti sumus. ut sic sensus
pͥncipem capitis mosoch et
chubal & reuera nec in gene¬
si. nec in alio seripture loco. nec
in iosepho quid̃ qui omnium
hebraicar ũ gentium in pͥmo
antiquitatum libro
exponit nõia. hanc
gentẽ potiumꝰ inuenire: Ex
quo manifestũ ẽ. rõs. ñ gentẽ
significare: s caput Illud qͦ
breuiter adnotandũ. qd̾ in ere¬
chiel gogh. pͥnceps terre ma¬
gogh ẽe dicatur: apocalipsis
uꝰ gogh ⁊ magogh nationes ẽẽ
cõmemoret. que egrediantur
de quatuor atigulis terre:
& quomͦ ab iacob qui postea ap¬
pellatus ẽ isrł. om̃is populus
hebreoꝵ isrł sortitus ẽ nomen:
& abram syria. amefraym e¬
gyptus. quoꝵ in genesi scͥpta
It̃ noĩa: sic ⁊ apͥncipe gogh
õs qui ei subdiq ft̃ magogh
appellant᷑: Mosoch autem
interp̾r amentia: ⁊ thubal

Expanded text:
quod in exercitu Gog, sive Magog, quod in exercitu Gog, sive Magog, Theodotionem, princeps est Ros, Mosoch, et Thubal: primam gentem Ros, Aquila interpretatur caput, quem et nos secuti sumus, ut sit sensus: Principem capitis Mosoch, et Thubal. Et revera, nec in Genesi, in Josepho quidem qui omnium Hebraicarum gentium in primo antiquitatum libro exponit nomina hanc gentem potuimus invenire. Ex quo manifestum est, ros non gentem significare, sed caput. Illud quoque breviter adnotandum quod in Hiezechiel Gog princeps terrae, Magog esse dicatur: Apocalypsis vero et Gog et Magog nationes esse commemoret, quae egrediuntur de quatuor angulis terrae: et quomodo ab Jacob, qui postea appellatus est Israel, omnis populus Hebraeorum, Israel sortitus est nomen: et ab Aram Syria, a Mesraim Aegyptus, quorum in Genesi scripta sunt nomina: sic et a principe Gog, omnes qui ei subditi sunt, Magog appellantur: Mosoch autem interpretatur amentia et Thubal
Abbreviated transcription (Latin):
et de tecto eos qͥ illoꝵ susceꝑe
doctrmas: E pulchre pꝰ mul¬
tas ⁊ misticas in hoc uolumi¬
ne ꝓphetias. extremũ uatici¬
nrum ẽ contra gog⁊ magog.:
Si enim tꝑs iudiciĩ est iuxta pe¬
trum. ut incipiat a domo dei:
⁊ iuxta hc̃ eiundẽ erechielem
qui ait: a scĩs meis incipite.¬
nouissimus inimicus: destrui¬
tur mors: In ysaie qͦ ꝓpħia
pͥmus sermo fit contra uideã
in qtia confessio dñi ẽ. ⁊ extre¬
mus cont᷑ quadrupedes que
in deserto sc̃: recte ⁊ hic nouis¬
suus sermo fit contra gogh
⁊ magogh qͥ oppugnant ciuita¬
tem dei ꝗͣ flumirus impetus
letificat. & quȩ in ysaia dicit.
Ego ciuitas firma que oppugna¬
tur: & de qua in eugłio scrip¬
tum ẽ Non potest ciuuitas ab¬
scondi: supͣ montẽ posita:
Ꝙ plenius. in psalmo: Ierłm
quȩ edificatur ut ciuitas.
cuius participatio eius in idip¬
sum: Montes in circuitu eius:
& dñs in circuitu ppłi sui Porro

Expanded text:
et de tecto eos, qui illorum suscepere et de tecto eos, qui illorum suscepere doctrinas. Et pulchre post multas et mysticas in hoc volumine prophetias, extremum vaticinium est contra Gog et Magog. Si enim tempus judicii est, juxta Petrum, ut incipiat a domo Dei, et juxta hunc eumdem Ezechielem, qui ait: Et a sanctis meis incipiteus destruetur mors. In Isaia quoque primus sermo fit contra Judaeam in qua confessio Domini est, et extremus contra quadrupedes quae in deserto sunt. Recte et hic novissimus sermo fit contra Gog et Magog, qui oppugnant civitatem Dei, quam fluminis impetus laetificat, et quae in Isaia dicit, « Ego civitas firma quae oppugnatur . Et de qua in Evangelio scriptum est: Non potest civitas abscondi super montem posita . Et plenius in psalmo: Jerusalem quae aedificatur ut civitas, cujus participatio ejus in idipsum . Montes in circuitu ejus, et Dominus in circuitu populi sui . Porro
Abbreviated transcription (Latin):
in scła scłoꝵ: Non intelligentes
totũ uolumen ioħ̃is qd̃ reuela¬
tionis titulo p̃notat᷑ eẽ misticũ
⁊ reuelatione nos indigere: ut
possimꝰ cum ꝓph̾a dicere: Re¬
uela oculos meos:⁊ consid̾abo
mirabilia de lege tua: Alii u ter¬
renum senfum relinquentes.
⁊ uudaicas atq anuiles fabrilas
quȩ noxie st̃. & ad quiescentes s
detrahunt in ꝓfundũ nimrũ
ad alta conscendunt.⁊ multo
peiores fingunt nenias. ut in
celesti ierłm diaboli ꝙ om̃is ex¬
ercitꝰ eius bella describant. et
gularũ interp̃tantur sp̃alia
nequitie in celestib. que
nos omia lectoris arbitrio con¬
cedentes. ñ tam aliena damna¬
re. ꝗͣ eccł̾iasticã explanationẽ
affirmare conabun᷑: Eogh
greco sermone. acorca. latmno
tectũ dr̃: Porro magogh:
interp̾r detecto: Omnis gͥ
suꝑbia: ⁊ falsi nominis scienta
que erigit se cont᷑ noticiã ue¬
ritatis: his nõib demonstrat᷑¬
om̃s intecta uana: Tectũq
interp̃tabimꝰ ħ̾eticoꝵ pͥncipes

Expanded text:
 » non intelligentes totum volumen Joannis, quod revelationis titulo praenotatur, esse mysticum; et revelatione nos indigere, ut possimus cum Propheta dicere: « Revela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua . » Alii vero terrenum sensum relinquentes, et Judaicas atque aniles fabulas, quae noxiae sunt, et acquiescentes sibi detrahunt in profundum, nimium ad alta conscendunt, et multo pejores fingunt naenias: ut in coelesti Hierusalem diaboli, et omnis exercitus ejus bella describunt, et gularum interpretantur spiritalia nequitiae in coelestibus. Quae nos 445 omnia lectoris arbitrio concedentes, non tam aliena damnare, quam ecclesiasticam explanationem affirmare conabimur. A Gog Graeco sermone δόμα, Latino tectum dicitur. Porro Magog interpretatur, detecto. Omnis igitur superbia et falsi nominis scientia, quae erigit se contra notitiam veritatis, his nominibus demonstratomnes in tecta vana ? Tectumque interpretabimur haereticorum principes:
Abbreviated transcription (Latin):
inquit omnia quȩ tu uides
domui isrł: Ut qui ꝑ se uid̾e
ñ possunt: ꝑ te discant que
tibi adño demonstranturꝰ:
Domui aũ ifrł. his qͥ mente cõ¬
spiciunt dm̃ : de quib erat
et nathanael qͥ xꝑ̃m studio¬
sissime requirebat : & meru¬
it audire: Ecce uerusifrłita:
in quo dolus ñ est: E oce mu¬

Expanded text:
inquit, omnia, quae tu vides, domui Israel, ut qui per se videre non possunt, per te discant quae tibi a Domino demonstrantur. Domui autem Israel, his qui mente conspiciunt Deum, de quibus erat et Nathanael, qui Christum studiosissime requirebat, et meruit audire: « Ecce verus Israelita in quo dolus non est . »
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ uoluntati tue. & flante
sꝑu scõ uela suspendam. ig¬
norans ad que sim littora per¬
uenturus. & cum hoc eodem
ꝓpha clamitans: a quatuor
uentis uenisꝑc. fastidiosoq
lectori. immo animo ꝑ duelli
nr̃a lecturo. illud in explana¬
tione templi tota libertate
denuntio: ut siueritatẽ de¬
siderat. querat eam ab aliis:
Nos autem ea que in oꝑe dif¬
ficillimo possumus suspicari.
simpliciter confitem᷑: atꝙ
dicamus: Grãs auctori dño
si non in omnib qd̃ impossi¬
bile est.s in plerisq nobis
aꝑuerit fontem scientie: Pri¬
ma enim ut ait sublimis ara

Expanded text:
igitur voluntati tuae, et flante igitur voluntati tuae, et flante Spiritu sancto, vela suspendam, ignorans ad quae sim littora perventurus, et cum hoc eodem propheta clamitans, A quatuor ventis veni, spiritus; fastidiosoque lectori, immo animo perduelli nostra lecturo, illud in explanatione templi tota libertate denuntio, ut si veritatem desiderat, quaerat eam ab aliis. Nos autem ea, quae in opere difficillimo possumus suspicari, simpliciter confitemur atque dictamus, gratias acturi Domino, si non in omnibus, quod impossibile est, sed in plerisque nobis aperuerit fores scientiae. Prima enim, ut ait sublimis
Abbreviated transcription (Latin):
sione. et flumine egrediente
de templo.⁊ arborib ex utͣq
rippa semꝑ uirentib. & per
singulos menses afferentib
fructum. ⁊ religuis quȩ usq
ad finem ꝓphetici uoluminis
continentur. aꝑte imꝑitiam
confitemur. melius arbitran¬
in explanatione tẽpli
ezechiel mimo tacen¬
di ꝑseuerantiam tue filia eus¬
tochium p̃ces. ⁊ dni ꝓmissa
suꝑarunt dicentis: Petite et
ut in calce anterioris uolumi¬
nis diceremus. melius ẽ ni¬
chil quã parum dicere. tu
eam uertisti in contrarium
ut referre putes saltim parũ
quã nichil dicere. qr in altero
uoluntas ꝓnita. in altero toti¬
us oꝑis desꝑatio est: Nat᷑amq
huiuscemodi hominũ eẽ com¬
memoras. ut ñ tam gr̃am ha
habeant pro his que tribue¬
ris: quantũ dolorem suꝑ his
que negaueris: Mmori enun
studio uirtutes laudamus:
ꝗͣ uitia rep̃hendimus: Ꝙ quã¬
uis pulchra sint corpora. uniꝰ
prauitate ac deformitate men¬
bri insigniora frunt: Obseqͣr

Expanded text:
sione et flumine egrediente sione et flumine egrediente de templo, et de arboribus ex utraque ripa semper virentibus, et per singulos menses afferentibus fructum, et reliquis quae usque ad finem prophetico volumine continentur, aperte imperitiam confitemur: melius arbitranin explanatione templi Ezechiel, immo tacendi perseverantiam, tuae, filia Eustochium, preces et Domini promissa superarunt, dicentis: Petite, etut in calce anterioris voluminis diceremus, melius est nihil, quam parum dicere; tu eam vertisti in contrarium, ut referre putes saltem parum, quam nihil dicere: quia in altero voluntas prompta, in altero totius operis desperatio est: naturamque hujuscemodi hominum esse commemoras, ut non tantam gratiam habeant pro his quae tribueris, quantum dolorem super his, quae negaveris. Minore enim studio virtutes laudamus, quam vitia reprehendimus: et quamvis pulchra sint corpora, unius pravitate ac deformitate membri insigniora fiunt. Obsequar
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ipsȩ crediture sunt dño finisq
beatitudinis sit. scire atq cognos¬
cere qͦd ipse sit dñs ds eorum eo
qd̾ apparuerit eis in gentib siuȩ
transtulerit eos denatiõĩb ⁊ con¬
gregauerit suꝑ t̾ram suam. t̾rã
uideam. t̾ram ꝯfessionis. t̾r̾am ini¬
num quidẽ reliquerit hetice
pͣuitati: ⁊ ultra ñ abscondat fa¬
ciem suam abeis nec au̾setur
illos eo quod effuderit sp̃m
quitur: In nouissimis diebus
effundã de sp̃u meo suꝑ omnẽ
carnem: Effuderit autem suꝑ
mus. qui in hebraico ñ habe¬
tur : sic sciendũ ẽ. qđ ultra
ñ abscondat faciem suã ab eis
in quos furorẽ suum ante
effuderat: Hucusq in eze¬
chiel propħa deo ut optamꝰ
⁊ crelimus auxiliante. & aꝑi¬
ente os nr̃m locuti fumus. ñ
alioꝵ si qui scripsert̾. uł dein¬
ceps scͥpturi sunt. sententiã
destruentes. s afferentes qua¬
liacumq st̃ nr̃a: In edificati¬
one autem templi.⁊ ordine
sacerdotum. terreq sc̃e diui¬

Expanded text:
urae sunt Domino: finisque sit beatitudinis scire atque cognoscere quod ipse sit Dominus Deus eorum, eo quod apparuerit eis in gentibus, sive transtulerit eos de nationibus, et congregaverit super terram suam, terram Judaeam, terram confessionis, terram mitinum quidem reliquerit haereticae pravitati: et ultra non abscondat faciem suam ab eis, nec aversetur illos, eo quod effuderit spiritum quitur: In novissimis diebus effundam de spiritu meo super omnem carnem : effuderit autem supemus, qui in Hebraico non habetur, sic sentiendum est, quod ultra non abscondat faciem suam ab eis, in quos furorem suum ante effuderat. Hucusque in Ezechiel prophetam, Deo, ut optamus et credimus, auxiliante et 462 aperiente os nostrum, locuti sumus: non aliorum, si qui scripserunt, vel deinceps, si scripturi sunt, sententiam destruentes; sed asserentes qualiacumque sunt nostra. In aedificatione autem templi, et ordine sacerdotum, terraeque sanctae divi
Abbreviated transcription (Latin):
apłos scõs uiros intelligere
debemus: In illis enĩ contra¬
rioꝵ dogm̃atum magistri cor¬
ruunt.⁊ ab ipsis ꝑeunt uul¬
nerati: suꝑ quos edificat᷑ eccle¬
sia: Et ut uerius dicã suꝑ mõ¬
hum montẽ: de quo isaias
loquitur. ⁊ micheas: uenite
ascendamus ad montẽ dni.⁊
in domũ deuacob: & annun¬
tiabit nobis uiam suam: Iste
autẽ aues. ⁊ iste bestie celeres
atq crudeles comedent car¬
nes ⁊ bibent sanguinẽ. quȩ
regnũ dei possidere ñ possunt
carnes fortum siue gigantũ
qͥ contra dei scientiã rebella¬
bant. & sanguinẽ principum
ñ celi s terre bibent qͥ cuncla
terrena sapuert̃. sanguinem
arietum. agnoꝵ ⁊ hircorum.
ficet animantia. que in dei ui¬
etinis unmolantur: Imitant᷑
enim hetici eccłiasticã mansue¬
tudinẽ. s oblatio eoꝵ ñ in dei
cultum. s in demonũ cibum
ꝑficit. que ẽ pinguissima hos¬
tia eoꝵ.⁊ quasi adipe saturan¬
tur. & bibunt sanguinẽ de¬
ceptoꝵ usq in ebrietatem:

Expanded text:
anctos viros intelligere debemus. In illis enim contrariorum dogmatum magistri corruunt, et ab ipsis pereunt vulnerati. Super quos aedificatur Ecclesia, et ut verius dicam, super montium monteloquitur et Michaeas: « Venite, ascendamus in montem Domini et in domum Dei Jacob, et annuntiabit nobis viam suam . » Istae autem aves et istae bestiae celeres atque crudeles comedent carnes et bibent sanguinem, quae regnum Dei possidere non possunt. « Carnes fortium » sive gigantum,  contra Dei scientiam rebellabant, et sanguinem principum, non coeli, sed terrae bibent, qui cuncta terrena sapuerunt: sanguinem arietum, et agnorum, et hircorum, ficent animantia, quae in Dei victimis immolantur. Imitantur enim et haeretici ecclesiasticam mansuetudinem, sed oblatio eorum non in Dei cultum, sed in daemonum cibum proficit, quae est pinguissima hostia eorum, et quasi adipe saturantur, et bibunt sanguinem deceptorum usque in ebrietatem.
Abbreviated transcription (Latin):
mis E ꝓpter tꝑris uetustatẽ
arida. siccaq uehementer:
& nichil in se humoris haben¬
tia. Cumq interrogasset eũ
sermo diuimus utrum est¬
maret hec ossa posse uiuere:
respondit: Dñe d̾s tu nosti: qͥ
plenam habes scientiã futuroꝵ.
ixitq ad eum dñs: Uaticinare
de ossib. siue suꝑ ossa hec: et
dices ad eaz Ossa arida. audi¬
te uerbum dñi In qͦ miran¬
diun. quomͦ ad ossa arida sit
lo quitus. quȩ ante neruos
ficantem dei possent audire
sermonem: Prunumq ossa
cum aliis ossib neruoꝵ uin¬
culis colligantur. deinde i¬
plentur carnib. & defuꝑ ob
pulctudinem excendit᷑ cus
que nudarũ carniũ oꝑiat fe¬
ditatem : & tunc accipiunt sꝑm
qui uiuere ea faciat. & post
uixerint tẽ cognoscant qd̾ ipse
sit dñs: Dicente itaq propħa
qd̾ ei fuerat imꝑatum. statim
ẽ facta cõmotio. ossaq in suã
st̾ applicata cõpagem. adstricta
neruis.plena carmium. pelle
cooꝑta: lacebantq humana

Expanded text:
mis, et propter temporis vetustatem mis, et propter temporis vetustatem arida siccaque vehementer, et nihil in se humoris habentia. Cumque interrogasset eum sermo divinus, utrum aestimaret haec ossa posse vivere? respondit: Domine Deus, tu nosti, qui plenam habes scientiam futurorum. Dixitque ad eum Dominus: Vaticinare de ossibus, sive super ossa haec, et dices ad ea: Ossa arida, audite verbum Domini. In quo mirandum quomodo ad ossa arida sit locutus, quae ante nervos, ficantem, Dei possent audire sermonem. Primumque ossa cum aliis ossibus nervorum vinculis colligantur: deinde implentur carnibus, et desuper ob pulchritudinem extenditur cutis, quae nudarum carnium operiat foeditatem; et tunc accipiunt spiritum, qui vivere ea faciat, et postquam vixerint, tunc cognoscant, quod ipse sit Dominus. Dicente itaque propheta quod ei fuerat imperatum, statim est facta commotio, ossaque in suam sunt applicata compagem, astricta nervis, plena carnibus, pelle cooperta: jacebantque humana
Abbreviated transcription (Latin):
m̾s. & dabo sꝑm meũ in uob̃
& uruetis. & ponã uos super
terrã ur̃am. & cognoscetis qd̾
ego sim dñs. locutus sum. et
uel maxime causam utramq
editionem ex integro posui. ne
qua nobis ab hebreis calumnia
discreparent:Solent enun ri¬
dere de nobis & atcollere suꝑ¬
cilium. & inflatis buocis ructa¬
re scientiam scripturaꝵ. si non
dicam sensirum discrepantiã
que si fuerit iure rep̃henditurꝰ
si uerboꝵ dissonantiã mnt̾is
codicib potueruit demonstra¬
re: Qui gͦ putant de resurrec
xꝑianis creditur dei ẽe sermo¬
nem: hec solent dicere: Facta ẽ
suꝑ propħam manus dñi: hoc
est dñs atq saluator. ꝑ quẽ
pater cuncta oꝑatus ẽ Omĩa
so factum ẽ nichil & eduxit¬
pore s extra corpus & posuit
illum siue dimisit in medio
campi. qui plenus erat huma¬
nis ossibus: Lec eum ẽ passa
requiescere. s fecit ossa om̃ĩa
circumire quȩ ñ erant oꝑta
humo. s siꝑ campũ iacentia:
nec solum multa. s multa ni¬

Expanded text:
m meum in vobis, et vivetis, et ponam vos super terram vestram, et cognoscetis quia ego sum Dominus: locutus sum et vel maxime causam utramque editionem ex integro posui; ne qua nobis ab Hebraeis calumnia discreparent. Solent enim ridere de nobis, et attollere supercilium et inflatis buccis ructare scientiam Scripturarum, si non dicam sensuum discrepantiam quae si fuerit, jure reprehenditur, si verborum dissonantiam in nostris codicibus potuerint demonstrare. Qui ergo putant de resurrectis, et Christianis creditur, Dei esse sermonem, haec solent dicere: Facta est super prophetam manus Domini, hoc est, Dominus, atque Salvator, per quem Pater cuncta operatus est. Omnia so factum est nihil qupore, sed extra corpus, et posuit illum, sive dimisit in medio campi, qui plenus erat humanis ossibus: nec eum est passa requiescere, sed fecit ossa omnia circuire, quae non erant operta humo, sed super campum jacentia: nec solum multa, sed multa ni
Abbreviated transcription (Latin):
ea sꝑc. & uixerunt. stetert¬
q suꝑ pedes suos exercitus
grandis nimis ualde: & di¬
xit ad me: Fili hõis: ossa hec
uniuersa: domus isrł est:
psi dicunt: aruer̃t ossa nr̃a.
ꝙ ꝑiit spes nr̃a: & abscissisu¬
mus: Propterea uaticinare¬

Expanded text:
steteruntque super pedes suos exercitus grandis nimis valde. Et dixit ad me: Fili hominis, ossa haec universa domus Israel est. Ipsi dicunt: Aruerunt ossa nostra, et periit spes nostra, et abscissi sumus. Propterea vaticinare
Abbreviated transcription (Latin):
licet mundi plagis: ut qͦmͦ
in prima conditione hõis in¬
sufflauit ds in faciẽ eius. et
factus ẽ homo in aĩam uiuen¬
tem: sic et sccl̃a conditio. do ẽ
resurrectio mortuoꝵ insufflã¬
te sꝑu unuficetur qui ingres¬
sus ẽ humana corpora statĩq
iuixert. steter̃tq suꝑ pedes
suos. unde et resurrectio
dicit᷑ mortuoꝵ congregatio
siue eccłia multa. & ut in he¬
breo habet gͣndis exercitus
eoq cõpletur tp̃r E mitte
nouabis faciem terre. Q̾
aũi sequit᷑. & dixit ad me. fili
hõis. ossa ħ uniuersa cdomus
isrł est: uidetur facere ques¬
tionem eo qd̃ ñ de generali
resurrectione. s ꝓprie de re¬
surrectione dicatur domus
isrł que dicit. aruer̃t ossa
sisumus a terra nr̃a. siue om¬
mino desꝑauuꝰ: quib ista di¬
centib tercio ezechiel ꝓph̾a¬
re compelliturꝰ. & dicere os¬
sib aridis: Hec dic̃ dñs ds̾
oce ego aꝑiam tumulos ur̃os
in quo queritur si aꝑit tu¬
mulos. qͦmͦ supͣ dixerit. e¬

Expanded text:
licet mundi plagis, ut quomodo in prima conditione hominis, insufflavit Deus in faciem ejus, et factus est in animam viventem : sic et secunda conditio, id est, resurrectio mortuorum, insufflante spiritu, vivificetur: qui ingressus est humana 434 corpora, statimque vixerunt, steteruntque supsuos. » Unde et resurrectio dicitur mortuorum congregatio sive ecclesia multa, et ut in Hebraeo habet, grandis exercitus, eoque completur tempore: « Emitte novabis faciem terrae . » autem sequitur: Et dixit ad me: Fili hominis, ossa haec universa domus est Israel, videtur facere quaestionem, eo quod non de generali resurrectione, sed proprie de resurrectione dicatur domus Israel, quae dicat: Aruerunt ossa si sumus a terra nostra, sive omnino desperavimus: quibus ista dicentibus, tertio Ezechiel prophetare compellitur, et dicere ossibus aridis: Haec dicit Dominus Deus: Ecce ego aperiam tumulos vestros. In quo quaeritur: Si aperit tumulos, quomodo supra dixerit: E
Abbreviated transcription (Latin):
temptanch iob hab̾et potestatẽ:
Hom̃ia dñs disꝑdit. atq succe nd̃
et effudet suꝑ ea indignationẽ
suam. &e robur egypti dissipat:
ut redacti ad nichilum. nequaqͣ
popłm dei sollicitent. & in suo
sꝑare faciant auxilio: ut deser¬
ta ueritate querant mendaciũ.
& quasi a baculo harundineo
sic fuo p̃sidio uulnerent᷑ P ost ħ¬

Expanded text:
et potestatem. Haec omnia Dominus disperdet atque succendet, et effundet super ea indignationem suam, et robur Aegypti dissipabit: ut redacti ad nihilum nequaquam populum Dei sollicitent, et in suo sperare faciant auxilio, ut deserta veritate quaerant mendacium, et quasi a baculo arundineo sic suo praesidio vulnerentur. Post
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ male creuerat deleatur in
manu alienoꝵ adeo: Neq enĩ
boni s mali angeli. torm̃tisspositi
sunt: Hec necesse ẽ. ut fiant qr
loquutus ẽ dñs. qd frequent
ad sumitur: ut sciant qui au¬
cuius sꝑu p̃cepta irrita ẽe non
possunt: Seq̃ꝵ: ꝙ disꝑdam si¬
mulachra.que abhominatioes
faciam ydola. uel optimates de
menphys: & dux siue pͥncipes
in terra egypti ñ erunt amplius
Clementissim enim dñi ẽ male¬
ficta fubuertere: ut nulla si¬
militudo que mentit᷑ imagi¬
nem ueritatis remaneat in e¬
gypto : Optimates quoq ꝑe¬
ant de menphis. quȩ interp̃¬
tatur exore. de qͦ om̃ia idola cõ¬
fixerunt: ut truncatis capitib
& magistratis ydoloꝵ ñ sit pͥn¬
ceps in egypto. & terrore acꝑ
ditione omnis egyptꝰ complea¬
tur : de cuius urbib dicitur:

Expanded text:
quae male creverat, deleatur in quae male creverat, deleatur in manu alienorum a Deo. Neque enim boni, sed mali Angeli tormentis praepositi sunt. Haec necesse est ut sciant, quia locutus est Dominus. Quod frequenter assumitur, ut sciant qui auni, cujus praecepta irrita esse non possunt. Sequitur: Et disperdam simulacra, quae abominationesfaciam idola vel optimates de Memphis, et dux sive principes in terra Aegypti non erunt amplius. » Clementissimi enim Domini est maleficta subvertere, ut nulla similitudo, quae mentitur imaginem veritatis, remaneat in Aegypto: optimates quoque pereant de Memphis, quae interpretatur ex ore, de quo omnia idola confixerunt, ut truncatis capitibus et magistris idolorum, non sit princeps in Aegypto: et terrore ac perditione omnis Aegyptus compleatur
Abbreviated transcription (Latin):
peccatoꝵ: & lix uirtutũ rema¬
neat:  cessare inqͥt faciã mul¬
titudinẽ egypti in manu nabu¬
chodonosor regis babylonis:
cui tradit sunt ad piniendã:
pse ẽ enim intmicus et uindex.
qui etiam mercedem accepit
eo qd seruierit in expugnatio¬
one txri. egypti multtudinẽ.:
ut multi in egypto ẽẽ desistaq̃.
qui semꝑ in ea sunt. Sinautẽ
aliquis opposuerit. qͦmͦ illud
autem facti estis ut stelle celi in
multitudine. facile soluiturꝰ:
Neq enim exemplum terrene
multitudinis posuit. s cȩlestis
quȩ uirtutib fulgeat & plena
sit luminum. suꝑ ꝗͣ multitu¬
dinem egypti adducentur for¬
tissimi gentium ut disꝑdant
ducuntur a dño: nisi forte iuxta
neratosq ẽe se sentiant: & in¬
tantum egyptum ẽẽ destructã.
& ad nichili ꝑuenisse. ut om̃ia
flumina eloquentie quib er¬
rorss egyptii iuncus & calamꝰ
rigabaturꝰ. arefiant. & tradant᷑
in manupessimoꝵ qͥ eos torque¬
ant : & plenitudo terre egypt

Expanded text:
peccatorum, et lux virtutum remapeccatorum, et lux virtutum remaneat: « Et cessare, inquit, faciam multitudinem Aegypti in manu Nabuchodonosor regis Babylonis, » cui traditi sunt ad puniendum: ipse est enim inimicus et vindex, qui etiam mercedem accepit, eo quod servierit in expugnatione Tyri Aegypti multitudinem, ut multi in Aegypto esse desistant, qui semper in ea sunt. Sin autem aliquis opposuerit quomodo illud autem facti estis ut stellae coeli in multitudine , » facile solvitur: neque enim exemplum terrenae multitudinis posuit, sed coelestis, quae virtutibus fulgeat et plena sit luminum. Super quam multitudinem Aegypti, « adducuntur fortissimi gentium, » ut disperdant ducuntur a Domino: nisi forte juxta neratosque se esse sentiant, et intantum Aegyptum esse destructam et ad nihili pervenisse, ut omnia flumina eloquentiae quibus errores Aegyptii, juncus et calamus rigabantur, arefiant, et tradantur in manu pessimorum, qui eos torqueant, et plenitudo terrae Aegypti,