comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ris. Recor darexp̃m & intra inturrem : Quomodo recor daris xp̃m ut intres
inturrem :: quic quid pateris cogita quia prior passus ẽ & cogita quofine
passus ẽ ut morir&ur & resurgeret : Talem & tufinem spera qualis in il¬
lo praecessit : Et intrastunturrem non consentiendo in imico: Sienm con¬
senseris in imico tunc ad teperuenit obpugnantis iaculum: Tupotius in illum
Fidestua. Spesipse tua operabona : non dicosicestomistaturre utuacesibi &
sufficiattibi quia non adte hostis tela perueniunt : Age ibi aliquid : non cessen
Quis nostruminquilinus usq in saeculã. Paucis diebus hicluiuimus et transimus
Inquilinienim hic sumus. habitatores in caelo erimus : Ibies inquilinus unde au¬
diturus es uocem dnĩdĩ migra : nam dedomo illa aeterna incaelis. nemote iu¬
bebit inigrare : Hic ergo in quilinus unde &iam dicitur in aliopsalmo : In qui¬

Expanded text:
ris: recordare Christum, et intra in turrem. Quomodo recordaris Christum, ut intres ris: recordare Christum, et intra in turrem. Quomodo recordaris Christum, ut intres in turrem? Quidqupassus est, scilicet ut moreretur et resurgeret. Talem finem spera, qualis in illo praecessit: et intrasti in turrim, non consentiendo inimico. Si enim consenseris inimico, ad te pervenit oppugnantis jaculum. Tu potius in illum fides tua, spes ipsa tua, opera bona. Non dico: Sic esto in ista turre, ut vaces ibi, et sufficiat tibi quia non ad te hostis tela perveniunt. Age ibi aliquid; non cessent Quis nostrum est inquilinus usque in saecula? Paucis diebus hic vivimus, et transimus: inquilini enim hic sumus, habitatores in coelo erimus. Ibi es inquilinus, unde auditurus es vocem Domini Dei tui: Migra. Nam de domo illa aeterna in coelis nemo te jubebit migrare. Hic ergo inquilinus. Unde etiam dicitur in alio psalmo: Inqui
Abbreviated transcription (Latin):
latinominis xp̃iam : Intus in ipsaecclesia. uimpatitur frumentum a palea.
Interhaec omnia cumangitur cormeum. clamabo a finibus terrae: sed non
me deserit ipse : qui me exaltauit suꝑ p&ram. & deducat me usq adse: Qui a
et si laboro. diabolo pertotloca et tempora etoccasiones in sidiante aduersus
me. hic est mihi turris fortitudinis: Quo. lcum confugero. non solum uita¬
botela inimici. sed & iam in illum quem uoluero. securus ipse iaculabor: Ip se
enim xp̃r est turris: Ipse nobis factus est turris a facie in imici. qui est & pe¬
tra. super quam aedificata est aeclesia: Caue neferiaris adiabolo. fuge ad
turrem Numquamte adillam turrem diabolicaiacula secutura sunt. Ibi
stabis munitur & fixus: Quomodo autem fugies adturrem: Neforte
quisque intemptatione positus corporaliter quaerat turrem istam.
Etcum eam non inuenerit fatig&ur. acdeficiat intemptatione. Ante te ẽtur¬

Expanded text:
lati nominis christiani; intus in ipsa Ecclesia vim patitur frumentum a palea: lati nominis christiani; intus in ipsa Ecclesia vim patitur frumentum a palea: inter haec omnia cum angitur cor meum, clamabo a finibus terrae. Sed non me deserit ipse qui me exaltavit super petram, ut deducat me usque ad se: quia etsi laboro, diabolo per tot loca et tempora et occasiones insidiante adversus me, hic est mihi turris fortitudinis; quo cum confugero, non solum vitabo tela inimici, sed etiam in illum quae voluero securus ipse jaculabor. Ipse enim Christus est turris; ipse nobis factus est turris a facie inimici, qui est et petra super quam aedificata est Ecclesia. Caves ne feriaris a diabolo? Fuge ad turrem: nunquam te ad illam turrem diabolica jacula secutura sunt; ibi stabis munitus et fixus. Quomodo autem fugies ad turrem? Ne forte quisque in tentatione positus corporaliter quaerat turrem istam; et cum eam non invenerit, fatigetur, aut deficiat in tentatione. Ante te est tur
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere in aeternum non noueramus: Suscepit quod noueras. & demonstra¬
uit quod non noueras: Ideo ergo factus est spes nostra intribulationibur in
temptationibus: Vid&e a postolum dicentem : Non solum autẽ. sed &
gloriamur inquit in tribulationibus: Scientes quia tribulatio patientiã
operatur. patientia probationem. probatiospem: Spes autẽ non confun
nobis: Ergo factus ẽ ipse spernostra quidedit nobis spmsc̃m. et am bulamus
modo adspem: Non enim ambularemus nisi speraremus. Quidait ipse apo¬
stolus : Quod enim uid& quis. quidsperat: Si autẽ quod non uidemus spera¬
mus. perpatientiam ex pectamus: Et item. Spe enims alui factiestis. Dedu¬
xistime quia factus es spesmea: Turris fortitudinis a facie in imici: Angi¬
tur cor meum inquit istaunitas a finibus terrae. ec laboro inter temptationes
et scandala: Inuident pagam quia uicti sunt. Insidiantur heretici pallioue¬

Expanded text:
vivere in aeternum non noveramus: suscepit quod noveras, et demonstravivere in aeternum non noveramus: suscepit quod noveras, et demonstravit quod non noveras. Ideo ergo factus est spes nostra in tribulationibus, in tentationibus. Vide Apostolum dicentem: Non solum autem, sed et gloriamur, inquit, in tribulationibus: scientes quia tribulatio patientiam operanobis . Ergo factus est ipse spes nostra, qui dedit nobis Spiritum sanctum: et ambulamus modo ad spem; non enim ambularemus, nisi speraremus. Quid ait ipse Apostolus? Quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus. Et item: Spe enim salvi facti sumus . 5. Deduxisti me, quia factus es spes mea: turris fortitudinis a facie inimici. Angitur cor meum, inquit ista unitas a finibus terrae, et laboro inter tentationes et scandala: invident Pagani, quia victi sunt; insidiantur haeretici pallio ve
Abbreviated transcription (Latin):
distis: quia temptatus est. quia passus est. quia resurrexit factus est spes
nr̃a: Quid enim nobis dicimus quando haec legimus : Non enim perdi¬
ditnos ds̃. propter quos filiũsuum misit temptari. crucifigi mori. resur¬
gere : Non enim uere despicitnos ds̃. propter quos filio propriononpep¬
cit. sed pronobis omnibus tradidit illum. Sic ergo faccus est spes nr̃a. in
illo uides & laboremtuum. & mercedem tuam: Laborem in passione.
mercedem inresurrectione : Sicergo factus est spesnostra: Habemus enim
duas uitas : sed una inquasumus. altera inquam speramus : In qua sumus.
nota uobis est: Quam speramus ignota nobis est: Tolera inquaes. & habebis
quam nondum habes: Quomodo toleras. ut non uincaris atemptatore
L aboribur suis temptationibus passionibus. Mortesua demonstrauit tibi
uitam in quaes. Resurrectione sua de monstrauit uitam inquaeris: Non
enim non noueramus nisi nasci hominem & mori: Resur gere hominem &

Expanded text:
distis quia tentatus est, quia passus est, quia resurrexit, factus est spes nostra. Quid enim nobis dicimus quando haec legimus? Non enim perdet nos Deus, propter quos Filium suum misit tentari, crucifigi, mori, resurgere: non enim vere nos despicit Deus, propter quos Filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum . Sic ergo factus est spes nostra. In illo vides et laborem tuum, et mercedem tuam; laborem in passione, mercedem in resurrectione. Sic ergo factus est spes nostra. Habemus enim duas vitas; sed unam in qua sumus, alteram quam speramus. In qua sumus, t; quam speramus, ignota nobis est. Tolera in qua es, et habebis quam nondum habes. Quomodo toleras? Ut non vincaris a tentatore. Laboribus suis, tentationibus, passionibus, morte sua demonstravit tibi vitam Christus in qua es; resurrectione sua demonstravit tibi vitam in qua eris. Nos enim non noveramus nisi nasci hominem et mori; resurgere hominem et
Abbreviated transcription (Latin):
tus. illi in nocentes qui cogerunt ut faceret Nullo modo.: Sed ille
dixit in eum sententiam. et iussit eum crucifigi: et quasi ipse occidit
Et uos o iudaei occidistis: Vnde occidistis Gladio linguae.: Acuistis
enim linguas uestras. Et quando percussistis: nisi quando clamastis

Expanded text:
tus; illi innocentes qui coegerunt ut faceret? Nullo modo. Sed ille dixit in eum sententiam, et jussit eum crucifigi, et quasi ipse occidit; et vos, o Judaei, occidistis. Unde occidistis? Gladio linguae: acuistis enim linguas vestras. Et quando percussistis, nisi quando clamastis
Abbreviated transcription (Latin):
Crucifigendo eum. etiam regem gentium fecerunt. magis quas
occiderunt.: Equidem quantum in illis fuit. perdiderunt xp̃m. sed sibi non nobis.
et mostuus est ille ꝓ nobis. & sanguinesuo redemitnos.: Et modononẽ corruptustitulus
qui a illerexẽ. non solumgentium. sed &iam ipsorum iudȩorum: quid enim quia con¬
tradixerunt. ideoregissui dominationem euestere potuerunt᷑. Rex est & supra illos.
N amillerex uirgum ferreamgerit. quaeregit et frangit. Ego inquit constitutus sum
rexabeo. supersion montem scm̃ eius. predicans preceptum dñi : Dñs dix ad me filius
meus estu ego hodie genuite. : Postulu ame et dubotibi gentes hereditatem tuam. et
possessionem tuam terminos terrae .: Reges eos in:uirga ferrea. Et tamquamuas
tes : Ergo ne corrumpas. Optime et proph&icae : quando quidem & illi iudȩi sug¬
gesserunt tuncpilato &dixer̃ : Noliscribere rexiudȩorum sed scribe quia ipse
Et pilatus scripsi scripsi et impl&um ẽ ne corrumpas.: Nec iste solus psalmus

Expanded text:
em suum crucifixerunt; crucifigendo eum etiam regem Gentium fecerunt, magis quam occiderunt. Et quidem quantum in illis fuit, perdiderunt Christum, sed sibi, non nobis; et mortuus est ille pro nobis, et sanguine suo redemit nos. Et modo non est corruptus titulus: quia ille rex est, non solum Gentium, sed etiam ipsorum Judaeorum. Quid enim? Quia contradixerunt, ideo regis sui dominationem evertere potuerunt? Rex est et supra illos. Nam ille rex virgam ferream gerit, qua et regit et frangit. Ego, inquit, constitutus sum rex ab eo super Sion montem sanctum ejus, praedicans praeceptum Domini. Dominus dixit ad metu, ego hodie genui te. pete a me et dabo tibi gentes hereditatem tuam et possessionem tuam terminos terrae. reges eos in uirga ferrea et tamquam uas tes. Ergo, Ne corrumpas, optime et prophetice: quandoquidem et illi Judaei suggesseEt Pilatus, Quod scripsi, scripsi . Et impletum est, Ne corrumpas. Titul
Abbreviated transcription (Latin):
Alius aũ accipit uerbũ. p̃dicat ñ tacet.
currit. sed aestas ꝓbat fontẽ aut torrentẽ. Tam̃ exutraq riget᷑ terra. ab eo
quio peratꝰ ẽ salutẽ in medio terrae .: Exundent fontes. currant torrentes. tudis¬
rupisti fontes et torrentes. Tu siccasti fluuios ȩthan Hac rũpit fontes
siccat fluuios ut unde currant aquae. et quae aquae siccentur.. Fluuios in¬
quit echam. Quae ẽ ethã: Uerbũ enĩ hebreũ ẽ. Quid ent̃ int̾p̃tat᷑ aethã.

Expanded text:
Alius autem accipit verbum; praedicat, non tacet, currit: sed aestas probat fontem aut torrentem. Tamen ex utroque rigetur terra, ab eo qui operatus est salutem in medio terrae; exundent fontes, currant torrentes: Tu disrupisti fontes et torrentes. 18. Tu siccasti fluvios Etham. Hac rumpit fontes inde currant aquae, et hinc aquae siccentur. Fluvios, inquit, Etham. Quid est Etham? Verbum enim hebraeum est. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
ille ipse draco: Nemo enĩ intrat in domũ fortis ut uasa eiꝰ diripiat. nisi pri¬
us alligauerit fortẽ. Ipse ẽ fortis deuirtute sua p̃sumens et dm̃ deserens.
Ipse ẽ fortis qui ait. ponã sedẽ meã ad aquilonẽ et ero similis altissimo. Deip¬
so calice ꝑuerse fortitudinis homini ꝓpinauit. fortes eẽ uoluer̃ quise deos
futuros decibo uetito credider̃ Factꝰ ẽ adã fortis dũ exultaret᷑. ecce factꝰ ẽ ad a

Expanded text:
ut vasa illius diripiat, nisi prius alligaverit fortem . Ipse est fortis, de virtute sua praesumens, et Deum deserens; ipse est fortis, qui ait: Ponam sedem meam ad aquilonem, et ero similis Altissimo . De ipso calice perversae fortitudinis homini propinavit. Fortes esse voluerunt, qui se deos futuros de cibo vetito crediderunt. Factus est Adam fortis cui insultaretur: Ecce factus est Adam
Abbreviated transcription (Latin):
exuitur: Fornax mundus. Paleainiqui. Aurum iusti. Ignis tribulatio
Aurifex dr̃: quod uultergo artifex facio: U bime ponitarti fextolero:
Iubeor ergotolerare. nouitille purgare. ardeatliceat palea ad incenden¬
dumme. et quasi consumendum me : Illa incinerem uertitur. ego sordib:
mea. Quis est tibiiste . a quo est patientiatua Q uoniam ipse est dr̃m̃s
& salutaris meus. sus ceptor meus. nonemigrabo: Quoniam ipse estm̃s
ergo uocatme : Et salutaris meus. ergo iustificatme: et susceptor meus
ergoglorificatme. hic enimuocor eciustificor. Ibi autem glorificor:
Et inde ubiglorificor nonemigrabo. neq enim inperegrinatione mea

Expanded text:
exuitur. Fornax mundus, palea iniqui, aurum justi, ignis tribulatio, exuitur. Fornax mundus, palea iniqui, aurum justi, ignis tribulatio, aurifex Deus: quod vult ergo aurifex, facio; ubi me ponit artifex, tolero: jubeor ego tolerare, novit ille purgare. Ardeat licet palea ad incendendum me, et quasi consumendum me: illa in cinerem vertitur, ego sordibus entia mea. 12. vers. 7. Quis est tibi iste, a quo est patientia tua? Quoniam ipse est Deus meus et salutaris meus, susceptor meus, non emigrabo. Quoniam ipse est Deus meus; ergo vocat me: et salutaris meus; ergo justificat me: et susceptor meus; ergo glorificat me. Hic enim vocor et justificor, ibi autem glorificor; et inde ubi glorificor, non emigrabo. Neque enim in peregrinatione mea
Abbreviated transcription (Latin):
insidientur ubi possunt calumnientur ubi possunt : Ueruntamendõ sub¬
icietur animamea : Etquistanta toleret t apertabella. uel occultas insidi¬
as. quistanta toleret intera pertos hostes. interfalsos fratres. qui stanta
toleret numquid homo.  Et si homo numquid a scipso homo: non sic tran¬
siliuiut extollar eccadam: Dõ subicietur animamea . qm̃ ab ipso est patien¬
tiamea: quae patientia intertanta scandala. nisiquia siid quod non uide¬
mus speramus perpatientiam expectamus: Uenit dolor meus: ueniet et
requies mea. uenittribulatiomea. ueniet & purgatio mea : Numquid nã
luc& aurum infornace aurificis. In monili lucebit. in ornamento lu¬
cebit. patiatur tamen fornacem ut purgatum as ordibus. ueniat ad lucẽ :
Fornax ista ibi palea ibiaurum. ibi ignis. adhancflat aurifex. Infornace
ardet palea & purgatur aurum : Illa incinerem uertitur. a sordibus illud

Expanded text:
insidientur ubi possunt, calumnientur ubi possunt: Verumtamen Deo subinsidientur ubi possunt, calumnientur ubi possunt: Verumtamen Deo subjicietur anima mea. Et quis tanta toleret, vel aperta bella, vel occultas insidias? quis tanta toleret inter apertos hostes, inter falsos fratres? quis tanta toleret? Numquid homo? et si homo, numquid a seipso homo? Non sic transilivi ut extollar et cadam: Deo subjicietur anima mea: quoniam ab ipso est patientia mea. Quae patientia inter tanta scandala, nisi quia si id quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus ? Venit dolor meus; veniet et requies mea: venit tribulatio mea; veniet et purgatio mea. Numquidnam lucet aurum in fornace aurificis? In monili lucebit, in ornamento lucebit: patiatur tamen fornacem, ut purgatum a sordibus veniat ad lucem. Fornax ista; ibi palea, ibi aurum, ibi ignis, ad hanc flat aurifex: in fornace ardet palea, et purgatur aurum; illa in cinerem vertitur, a sordibus illud
Abbreviated transcription (Latin):
praecepta xp̃i. Uerum etiamilli quinec sacramenta ipsa portant. Paganilicet
sint . Iudeilicetsint honorant laudant praedicant: Sed ore suo benedicebatT
Non adtendo ados. nouit illequime instruxit. Cordesuomaledicebant. Ibima¬
corpus xp̃i transiliens eos. quid tuinter hae comnia quidtu Deficies . non
perseuerabis usque infinem. Non audies . qui perseueraueritusque infinẽ:¬
hics aluus erit: Quamuis quoniam habundat in iquitas refrigescit caritas
multorum : Et ubi est quod trans ilistieos. ubiquod conuers atiotua incaelis
est. Illi autem inherent terrenis. Tamquam terrigenae sapiunt terram. Et
sunt terra serpentis cibus: Quid tuinter haec .  Ueruntamen quamuis
haec faciant. quamuis haec cogitent. quamuis impellant. quamuis quasi
inclinato instent. quamuis iamerectum sentiant. ethonorem meum repel¬
lerecogitent. quamuis oresuo benedicant & cordesuomaledicant. quamuis

Expanded text:
praecepta Christi, verum etiam illi qui nec sacramenta ipsa portant, Pagani licet praecepta Christi, verum etiam illi qui nec sacramenta ipsa portant, Pagani licet sint, Judaei licet sint; honorant, laudant, praedicant, sed ore suo benedicebant. Non attendo ad os; novit ille qui me instruxit, corde suo maledicebant. Ibi macorpus Christi, transiliens eos? Quid tu inter haec omnia? quid tu? deficies? non perseverabis usque in finem? non audies, Qui perseveraverit usque in finehic salvus erit, quamvis quoniam abundat iniquitas, refrigescet charitas multorum ? Et ubi est quod transilisti eos? ubi est quod conversatio tua in coelis est ? Illi autem inhaerent terrenis; tanquam terrigenae sapiunt terram, et sunt terra, serpentis cibus. Quid tu inter haec? Verumtamen quamvis haec faciant, quamvis haec cogitent, quamvis impellant, quamvis quasi inclinato instent, quamvis jam erectum sentiant, et honorem meum repellere cogitent; quamvis ore suo benedicant et corde suo maledicant; quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
etiam in hoc saeculo constituta quid tibide est  Implecur decequod praedictũ
est. Ad orabunt eum omnes reges terrae . Omnes gentes seruientilli : Quider¬
gositis : quid sitis. Tantis populis non satiaris .: quos populos dicis . o Oresuo
benedicebant & cordesuomaledicebant. multiuocati paucielecti : mulier flu¬
xum sanguinis patiens. uestimentis fimbriamtetigit. et sanata est: Et cum
miraretur dñr tangentem. quod dese senseratexis seuir tutem scilicet ad sa¬
nandam mulierem. dixit: Quis metetigit Et admirati discipuli. tur bete
praemunt . et dicis quis metetigitꝰ. etille: Tetigit me aliquis. Tamquam dice¬
ret. una tetigit: Turbae premunt quis ollemnitatibus hierusalemimplent a&¬
clesias. Sollemnitatibus babiloniae implent theatra. Et tamen seruiunt ho¬
norant. obsecuntur. Naonsolum ipsi quiportant sacramentaxp̃i. et oderunt

Expanded text:
etiam et in hoc saeculo constituta, quid tibi deest? Impletur de te quod praedictum etiam et in hoc saeculo constituta, quid tibi deest? Impletur de te quod praedictum est, Adorabunt eum omnes reges terrae; omnes gentes servient illi . Quid ergo sitis? quid sitis? tantis populis non satiaris? Quos populos dicis? Ore suo benedicebant, et corde suo maledicebant. Multi vocati, pauci autem electi . Mulier fluxum sanguinis patiens, vestis ejus fimbriam tetigit, et sanata est: et cum miraretur Dominus tangentem, quod de se senserat exisse virtutem, scilicet ad sanandam mulierem, dixit, Quis me tetigit? Et admirati discipuli: Turbae te comprimunt, et dicis, Quis me tetigit? Et ille: Tetigit me aliquis . Tanquam diceret: Una tetigit; turbae premunt. Qui solemnitatibus Jerusalem implent Ecclesias, solemnitatibus Babyloniae implent theatra: et tamen serviunt, honorant, obsequuntur, non solum ipsi qui portant sacramenta Christi, et oderunt
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis hierus alem cuius imago erat populus isrł. Perbaptis mumtraici¬
enda erant homines: Ideo in aqua sparsum est ut potum daretur: hocusq infinẽ
sititiste currit ecsitit: Multos enimbibit sednum quam erit sine siti: Inde est
enim sitio mulierda mihibibere: Samaritana illa apud eum sitientem dñm sen¬
sit. et asitiente satiataest. Sensit priorilla sitientem. ut biberet ille credentem:
t incrucepositus sitio dixit. quamuis illi non hoc dederint quod sitiebat Ipsos
enim ille sitiebat : At illi ac&um dederunt. nonuinum nouum quo lmplerntur
utres noui : Seduinum uetus. et maleuetus: Dicitur enim &acetumuetus uete¬
res homines. dequibus dictumerat. Nonenim est illis commutatio: ut euersis
iebus a eis aedificaretur hierusalem. Sic et corpus capitis huius usq infinẽ ab
initiocucurrit insiti. et quasi eidiceretur: Quidinsiti .& quid tibi deest ocor¬
pur xp̃i. o eclesia xp̃i.  intanto honore intanta sublimitate. intanta celsitudine

Expanded text:
civitatis Jerusalem, cujus imago erat populus Israel, per Baptismum trajiciendi erant homines? Ideo in aqua sparsum est, ut in potum daretur. Hoc usque in finem sitit iste; currit, et sitit. Multos enim bibit; sed nunquam erit sine siti. Inde est enim, Sitio, mulier, da mihi bibere . Samaritana illa ad puteum sitientem Dominum sensit, et a sitiente satiata est: sensit prior illa sitientem, ut biberet ille credentem. Et in cruce positus, Sitio, dixit ; quamvis illi non hoc dederint quod sitiebat. Ipsos enim ille sitiebat: at illi acetum dederunt; non vinum novum quo implentur utres novi , sed vinum vetus, sed male vetus. Dicitur enim et acetum vetus, veteres homines de quibus dictum est, Non enim est illis commutatio , ut eversis Jebusaeis aedificaretur Jerusalem . 10. Sic et corpus capitis hujus usque in finem ab initio currit in siti. Et quasi ei diceretur, Quid in siti? quid tibi deest, o corpus Christi, o Ecclesia Christi? in tanto honore, in tanta sublimitate, in tanta celsitudine
Abbreviated transcription (Latin):
ses inignemmis it comminuit. in aquasparsit. bibendo populo dedit: Et ira
prophetae administratio est prophetiae: Corpus emmillud inignem mittit᷑
tribulationum. et uerbo dĩ comminuitur:: Paulatimenim desistunt ab unitate
corporis eius. Sicutenim uestimentum. Ita pertempus assumitur. ec unus quisq
qui fitxpĩanus separatur ab illo populo. et quarsi amassa comm inuitur: Con¬
spirati oderunt. minutatem credunt. Et quidiam eudentius quam in corpus

Expanded text:
ses in ignem misit, comminuit, in aqua sparsit, bibendum populo dedit ; et ira ses in ignem misit, comminuit, in aqua sparsit, bibendum populo dedit ; et ira Prophetae administratio facta est prophetiae. Corpus enim illud in ignem mittitur tribulationum, et verbo Dei comminuitur. Paulatim enim desistunt ab unitate corporis ejus. Sicut enim vestimentum, ita per tempus absumitur. Et unusquisque qui fit christianus, separatur ab illo populo, et quasi a massa comminuitur. Conspirati oderunt; comminuti credunt. Et quid jam evidentius, quam quod in corpus
Abbreviated transcription (Latin):
quam ligna infructuosa insiluis: quiq intus estis tam quã zizana ł tamqu
palea: Omnes quot quotestis separati. permixti. tolerandi. separandi. Int̃¬
ficite omnes tamquam inclinato parietem. et maceriae inpulsae : Uerun¬
tamen honorem meum cogita uerunt repellere: non dixerunt sed tam̃ mã
cogitauerunt: Cogitauerunt repellere honoremmeũ. Cucurriinsiti. Re¬
tribuebant mala probonis. Illiinter ficiebant. illirepellebantꝰ ego eossitie¬
bam. illihonorem meum cogitauerunt repellere: Ego incorpus meum siti¬
ebam traicere: Bibendo enim quid facimus. nisi humorem foris positum in
membramittmus. incorpus ducimus nostrum: Hoc fecit moyses in illo capi¬
teuituli. Capiteuituli magnum sacramentum: Caput enim uituli corpus erat
impiorum. insimilitudine uituli manducantis foenum. et terrenaquaerenti¬
um : quia omnis caro foenum: Erat ergo ut dixi corpus impiorum: Inactus mor¬

Expanded text:
quam ligna infructuosa in silvis; quique intus estis tanquam zizania, vel tanquam quam ligna infructuosa in silvis; quique intus estis tanquam zizania, vel tanquam palea; omnes quotquot estis, separati, permixti, tolerandi, separandi, interficite omnes: tanquam parieti inclinato et maceriae depulsae. Verumtamen honorem meum cogitaverunt repellere. Non dixerunt, sed tamen cogitaverunt. Cogitaverunt repellere honorem meum. 9. Cucurri in siti. Retribuebant enim mala pro bonis . Illi interficiebant, illi repellebant; ego eos sitiebam: illi honorem meum cogitaverunt repellere; ego eos in corpus meum sitiebam trajicere. Bibendo enim quid facimus, nisi humorem foris positum in membra mittimus, et in corpus nostrum ducimus? Hoc fecit Moyses in illo capite vituli. Caput vituli, magnum sacramentum. Caput enim vituli corpus erat impiorum, in similitudine vituli manducantis fenum , terrena quaerentium: quia omnis caro fenum . Erat ergo, ut dixi, corpus impiorum. Iratus Moy
Abbreviated transcription (Latin):
transitoria et illic ad octoribus ciuitatis scãe iubentur seruare fidem pro¬
positis suis. Siue regitamquam precellenti. Siuedu Ecibus tamquã ab eomis¬
sis aduindictammalorum. laudem uero bonorum: Siue serui. ut dominis suis
subditis int. et xp̃iani paganis. et seruet fidem melior deceriori. Ad tempus
seruiturus. In ae ternum dominaturus: Fiunt enimista donectrans eat iniqui¬
tas : Iubentur serui ferredominos et iniquos. et difficiles ciues babiloniae.
ubentur tolerariaciuibus hierus alem. et amplius obsequiorũ ex hibentibus
quam siciuer essent ex ipsababiloniae tamquam implentibus. quiteangariaue¬
ritmille passus . uadecum eo et alia duo. Hanc totam ciuitatem dispersum. diffu¬
sum permixtum . alloquitur uerbis ecdicit. Quousq apponitis super homi¬
nem. Inter ficite omnes: et quiforis estistam quã spinae insuepibus aut tã¬

Expanded text:
transitura, et illic a doctoribus civitatis sanctae jubentur servare fidem pratransitura, et illic a doctoribus civitatis sanctae jubentur servare fidem praepositis suis, sive regi quasi praecellenti, sive ducibus tanquam ab eo missis ad vindictam malorum, laudem vero bonorum; sive servi, ut dominis suis subditi sint , et Christiani Paganis; et servet fidem melior deteriori, ad tempus serviturus, in aeternum dominaturus. Fiunt enim ista donec transeat iniquitas . Jubentur servi ferre dominos iniquos et difficiles: cives Babyloniae jubentur tolerari a civibus Jerusalem, et amplius obsequiorum exhibentibus, quam si cives essent ex ipsa Babylonia; tanquam implentibus, Qui te angariaverit mille passus, vade cum illo alia duo . Hanc totam civitatem dispersam, diffusam, permixtam, alloquitur his verbis et dicit: Quousque apponitis super hominem? Interficite omnes: et qui foris estis tanquam spinae in sepibus, aut tan
Abbreviated transcription (Latin):
quaedicunt facite unde cathedra mor sisedent.Rursus siciues sunt hierus¬
lem. qui regnabunt inaeternum cum xp̃o unde quae faciunt facereno¬
lite. nisiquia et audituri sunt. recediteame omnes qui operamini iniquitatem:
N otum est ergo uobis ciues malaeciuitatis administrarequos damactus bonae
ciuitatis: Uideamus sietnunc ciues bonaeciuitatis administrant quos dũ actur
malae ciuitatis : Terrena omnis respublica quando utiq peritura cuius regnũ
transitoriumest. cumueniet illud regnum dequooramus. adueniatregnum
tuum : et dequo p̃dictumẽ. etregnieius nonerit finis: Terrena ergores publica
habetciues nostros administrantes res eius: quam multienim infideles quũ
multiboni. et magistratus sunt inciuitatibus suis. etiudicersunt. & duces sunt.
et comiter sunt. & reges sunt. Omnes iusti & boni. non habenter incordae nisi
gloriosissima dicta sunt dececiuitas dĩ: et quasi angariã faciunt inciuitate

Expanded text:
Quae dicunt facite? unde, super cathedram Moysi sedent? Rursus si cives sunt ipsius Jerusalem qui regnabunt in aeternum cum Christo, unde, Quae faciunt facere nolite , nisi quia et audituri sunt, Recedite a me, omnes qui operamini iniquitatem ? Notum est ergo vobis, cives malae civitatis administrare quosdam actus bonae civitatis. Videamus si et nunc cives bonae civitatis administrent quosdam actus malae civitatis. Terrena omnis respublica, quandoque utique peritura; cujus regnum transiturum est, cum veniet illud regnum de quo oramus, Veniat regnum tuum , et de quo praedictum est, Et regni ejus non erit finis : terrena ergo respublica habet cives nostros administrantes res ejus. Quam multi enim fideles, quam multi boni et magistratus sunt in civitatibus suis, et judices sunt, et duces sunt, et comites sunt, et reges sunt? Omnes justi et boni, non habentes in corde nisi gloriosissima quae de te dicta sunt, civitas Dei . Et quasi angariam faciunt in civitate
Abbreviated transcription (Latin):
ab adamnatus est : trans eatadhierus alem : Destruituruetus. et aedificabitur
nouus. Tam quam deuictis ia ebusacis Vt aedificetur hierus alem dicitur. ex ui¬
teuos ueterem hominem. et induite nouum . Iamq aedificatis inhierus alem. et
gratiaeluce fulgentibus dicitur: Euistis enimaliquando tenebrae. nuncautẽ
lux in dño: Malaer gociuitas ab initiousq infinem currit. Et bonaciuitas mu¬
tationẽ malorum conditur: Et sunt istaeduae ciuitates ꝑmixtae. Interimin
fines eparandae: aduersus inuicem confligentes. una proiniquitate. Altera
proiustitia una prouanitate. altera proueritate: Etaliquando ipra cõ mix¬

Expanded text:
destruetur vetus, et aedificabitur destruetur vetus, et aedificabitur novus. Tanquam devictis Jebusaeis, ut aedificetur Jerusalem, dicitur: Exuite vos veterem hominem, et induite novum . Jamque aedificatis in Jerusalem, et gratiae luce fulgentibus, dicitur: Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino . Mala ergo civitas ab initio usque in finem currit; et bona civitas mutatione malorum conditur. 8. Et sunt istae duae civitates permixtae interim; in fine separandae: adversus se invicem confligentes; una pro iniquitate, altera pro justitia; una pro vanitate, altera pro veritate. Et aliquando ipsa commix
Abbreviated transcription (Latin):
or aedificauit ciuitatem. etibi aedificauitute ubinulla eratciuitas: ut
uero aedificaretur hierusalem non ibi aedificata est ubinon erat ciuitas. sedi
ratciuitas. primoq appellabaturiebus. unde iebus ei : Eacapta deuicta
subiecta aedificata est noua ciuitas: tamquam destructa uetere . et appella¬
ta est hierus alem uisio pacis. ciuitas dĩ : Vnusquisq: ergonatus exadam nondum
pertinet adhierusalem : Portatenimse contra ducem iniquitatis. poenãq pec¬
catideputatus morti. et pertinet quodum modo adueterem quandam ciuita¬
tem: Sedsi futurus estin populo dĩ destruetur uetus. et aedificatur nouus. Ideo
ergo cain ciuitatem aedificauit ubinoneratciuitas: A mortalitate enim et a
malitia quisque incipit ut fiatbonus postea: Sicut enim per in oboedientiã
unius hominis peccatores constituti sunt multi. Ita etper oboedientiã unius ho

Expanded text:
or aedificavit civitatem, et ibi aedificavit ubi nulla erat civitas. Ut or aedificavit civitatem, et ibi aedificavit ubi nulla erat civitas. Ut vero aedificaretur Jerusalem, non ibi aedificata est ubi non erat civitas, sed erat civitas primo quae appellabatur Jebus, unde Jebusaei. Ea capta, devicta, subjecta, aedificata est nova civitas tanquam destructa vetere; et appellata Jerusalem, Visio pacis, civitas Dei . Unusquisque ergo natus ex Adam, nondum pertinet ad Jerusalem: portat enim secum traducem iniquitatis, poenamque peccati, deputatus morti; et pertinet quodammodo ad veterem quamdam civitatem. Sed si futurus est in populo Dei, destruetur vetus, et aedificabitur novus. Ideo ergo Cain civitatem aedificavit ubi non erat civitas. A mortalitate enim et a malitia quisque incipit, ut fiat bonus postea. Sicut UNIUS HOMINIS, PECCATORES CONSTITUTI SUNT MULTI: ITA ET PER UNIUS OBOEDITIONEM IUSTI
Abbreviated transcription (Latin):
cam. postea abel: Sed in his maior serui etminori: Illa maior aecate. ista mai¬
or dignitate : quareillamaior aetate quia non prius quod spiritale ẽ. sed qđ¬
animale : Quareista muior dignitate : qui amaior serui etminori : Aedifica¬
uit cutem camnciuitatem: Sic legimus antequam essec ulla ciuitas in primordiore¬
rum humancrum aedificauit ciuitatem cuin. Proculdubio intellegas iamnatos
fuis semultos hominer exillis duobus. & ex his quos genuerant ut pors etesseap¬
tus & congruus numerus. cuinomenciuitatis imponeretur: Aedificauitergo
ciitactem cain. ubinonerat ciuit as: Aedificita est et postea hierus alem regnũ
dĩ ciuitus scũ. ciuitas dĩ. Et posita inspeciequadam umbrae significantis futu¬
ra: Intellegite itaq magnummy sterium. ec tenete quod praelocutus sum:
Non prius quod spiritale. sed quod animale. postea spiritale: Ideo ergo cain pri¬

Expanded text:
Cain, et postea Abel : sed in his major serviet minori . Illa major aetate; ista majCain, et postea Abel : sed in his major serviet minori . Illa major aetate; ista major dignitate. Quare illa major aetate? Quia non prius quod spirituale est, sed qanimale. Quare ista major dignitate? Quia major serviet minori. Aedificavit autem civitatem Cain, sicut legimus : antequam esset ulla civitas, in primordio rerum humanarum, aedificavit civitatem Cain. Procul dubio intelligas jam natos fuisse multos homines ex illis duobus, et ex his quos genuerant, ut posset esse aptus et congruus numerus cui nomen civitatis imponeretur. Aedificavit ergo civitatem Cain, ubi non erat civitas. Aedificata est et postea Jerusalem, regnum Dei, civitas sancta, civitas Dei; et posita in specie quadam umbrae significantis futura. Intelligite itaque magnum mysterium, et tenete quod praelocutus sum, Non prius quod spirituale, sed quod animale, postea spirituale: ideo ergo Cain pri
Abbreviated transcription (Latin):
fiat ex commixtione separatio. et aluponantur addexteram. alii ad sinistram.¬
tebenedicti patris mei. percipite regnum quod uobis paratum est abinitiomun
di: Rexciuitatis suae uictor super omnia Illis autem adsinistram constitutis
tamquam ciuitatiiniquorum. Ite inquit inignem aeternum: numquid separec
ab eis regem: addiditenim. qui paratus est diabolo et angelis eiꝰ: Intendite fr̃s
intendite rogouos. Delectatenimme paucaad hucloquiuobis deciuitate
hacdulci Gloriosissimaenim dicta sunt deteciuitas dĩ. et si oblitus tuifuero
sola patria. Preterillam quicquid nobis est peregrinatio est: Dicamus ergo
quod agnoscatis quod approbecis. Commemorabo quod nostis. nondocebo
quod ignoratis : Non prius inquit a postolus quod spiritale est. sed quod anima¬
le postea quod spiritale : Ideo ciuitas illamaior aetate : quia priornatus ẽ

Expanded text:
fiat ex commixtione separatio, et alii ponantur ad dexteram, alii ad sinistram,fiat ex commixtione separatio, et alii ponantur ad dexteram, alii ad sinistram,benedicti Patridi. Rex civitatis suae, victor super omnia. Illis autem ad sinistram constitutis tanquam civitati iniquorum: Ite, inquit, in ignem aeternum. Numquid separat ab eis regem? Non: addidit enim, qui paratus est diabolo et angelis ejus. 7. Intendite, fratres, intendite, rogo vos. Delectat enim me pauca adhuc loqui vobis de civitate hac dulci. Gloriosissima enim de te dicta sunt, civitas Dei . Et si oblitus fuero sola patria: praeter illam quidquid nobis est, peregrinatio est. Dicam ergo quod agnoscatis, quod approbetis: commemorabo quod nostis; non docebo quod ignoratis. Non prius, inquit Apostolus, quod spirituale est, sed quod animale; postea quod spirituale . Ideo civitas illa major aetate, quia prior natus est
Abbreviated transcription (Latin):
In paucis forte uiris simelius intelle geremus unum illum: Nuncuerodicit quod unus
in de proiectus est. & subdidit. multienim sunt uocati. pauciuero electi: Quisunt elec¬
ti nisiquirem anserunt : Proiecto uno electiremanserunt: quomodo proiecto uno
demultir paucielecti . Nisiquia in illounomulti Omnes quiterrena sapiunt. Omnes
qui felicitatem terrenam dõ offerunt. Omnes qui suaquerunt nonquae ihux p̃i
Adunam illam ciuitatempertinent. quaemysticedicitur babilonia et habetregem
diabolum: Omnes enim quiea quaesursum sunt sapiunt. qui cuelesti a meditant᷑
peccantes non pudet confiteri. humiles mites. sc̃i iusti. pi boni: Omnes adunãci¬
re non sublimitate. non honore : Ciuitas illa priornata. ciuitas ista posterius nata.
Illa enim coepitacam. haec ab abel. Haecduo corpora sub duobus regib agentia
ad singula sciuitates pertinentia adue .rsantursibiusq infinem saeculi. done

Expanded text:
in paucis forte verisimilius intelligeremus unum illum. Nunc vero dicit quod unus inde projectus est, et subdit: Multi enim sunt vocati, pauci vero electi. Qui sunt electi, nisi qui remanserunt? Projecto uno, electi remanserunt. Quomodo, projecto uno de multis, pauci electi, nisi quia in illo uno multi? Omnes qui terrena sapiunt, omnes qui felicitatem terrenam Deo praeferunt, omnes qui sua quaerunt, non quae Jesu Christi , ad unam illam civitatem pertinent, quae dicitur Babylonia mystice, et habet regem diabolum. Omnes autem qui ea quae sursum sunt sapiunt, qui coelestia meditantur, peccantes non pudet confiteri, humiles, mites, sancti, justi, pii, boni; omnes ad unam cire; non sublimitate, non honore. Civitas illa prior nata; civitas ista posterior nata. Illa enim incoepit a Cain; haec ab Abel. Haec duo corpora sub duobus regibus agentia, ad singulas civitates pertinentia, adversantur sibi usque in finem saeculi, donec
Abbreviated transcription (Latin):
quis homo intam magna turba recumbentium: Sed tamen dñs uolens osten¬
dere unum illum hominem unum corpus ersequod constat exmultis: A tubiius¬
sit eum proici foras & mittundebitas poenas subiecit continuo. Multienim suađ
uocati pauciuero electi: Quid est hoc: Conuocasti turbas. uenit ingens multi¬
tudo adnuntiasti locutus es multiplicatisunt supernumerũ : Implete sunt
nuptiae recumbentium. proiectus est inde solus unus et dicis. multienim sunt
uocati pauci uero electi : Curnon potius omnes uocati multielecti. unus pro¬
iectus: Sidiceret multienim sunt uocati. etplures electi pauci uerore probi:

Expanded text:
quis homo in tam magna turba recumbentium. Sed tamen Dominus volens ostenquis homo in tam magna turba recumbentium. Sed tamen Dominus volens ostendere unum illum hominem, unum corpus esse quod constat ex multis, ubi jussit eum projici foras, et mittit in debitas poenas, subjecit continuo: Multi enim sunt vocati, pauci vero electi . Quid est hoc? Convocasti turbas, venit ingens multitudo; annuntiasti, locutus es, multiplicati sunt super numerum , impletae sunt nuptiae recumbentium; projectus est inde solus unus, et dicis, Multi enim sunt vocati, pauci vero electi. Cur non potius: Omnes vocati, multi electi, unus projectus? Si diceret, Multi enim sunt vocati, et plures electi, pauci vero reprobi;
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. nonne et unus  plane audeo et unumdicere. qui auna ciuitas & unaciuitas
unus populus. etunus populus. rex etrex: Quid est unaciuitas & una ciuitas:¬
Babilonia una hierus alem una : quib: libet aliis etiam misticis nominib: appellet̃
una tamenciuitas & unaciuitas. illa regediabolo. ista regex p̃o: Intendo enim
euangelium quodam loco. et mouet. puto quod & uos: postea quam inuitati
sunt multi adnuptias bonietmali. etimple tesunt nuptiae recumbentium:
seruienimmis siut preceptumerat inuit auerunt etbonos etmalos : Ingressus
estrex inspicere recumbentes. et inuenithominem non habentem uestem
nuptialem et ait illi quod nostis. amice undehuc uenisti non habens uestem
nuptialem: Atille obmutuit. Et iussit ei ligaremanus et pedes et proicieum
intenebras exteriores . Leuatus est de conuiuio & missus est inpoenas : Nescio

Expanded text:
sunt? nonne et unus? Plane audeo et unum dicere: quia una civitas et una civitas, sunt? nonne et unus? Plane audeo et unum dicere: quia una civitas et una civitas, unus populus et unus populus, rex et rex. Quid est, una civitas et una civitasBabylonia una; Jerusalem una. Quibuslibet aliis etiam mysticis nominibus appelletur, una tamen civitas et una civitas: illa rege diabolo; ista rege Christo. Intendo enim Evangelio quodam loco, et movet me, puto quod et vos. Posteaquam invitati sunt multi ad nuptias boni et mali, et impletae sunt nuptiae recumbentium; servi enim missi, ut praeceptum erat, invitaverunt et bonos et malos; et ingressus est rex inspicere recumbentes, et invenit hominem non habentem vestem nuptialem, et ait illi quod nostis: Amice, unde huc venisti, non habens vestem nuptialem? At ille obmutuit. Et jussit ei ligari manus et pedes, et projici eum in tenebras exteriores. Levatus est de convivio, et missus est in poenas nescio
Abbreviated transcription (Latin):
bus quippe eorum est illud. peccator uidebit: Neq. non uidebit. quandonon
potest ciuitas abscondi. supermontẽ constituta: peccator ergo uidebit &i
rascetur dentibus suis frendet. & tabes c&.: Latet incorde et tegit᷑ fronteueneñ.
in saeuientibus & indignantibus: Propterea et hic cogitationi eorũ dedit. honor ẽ
inquit meum cogitauerunt repellere: non enim audent uerbis proferrequod
cogitant. Optemus illis bene . etiam sioptent mala : Iudica illos dr̃ decidant
a cogitationibus suis: Quidenim illis melius. quid utilius. quã ut inde cadant
ubimale stant. ut possint ipsi correctidicere. statuistipedes meos suꝑ petrã:
contra omnes. anomnes contraomnes. anunus contraunum. Interim cumdicit
apponitis super hominem tamquam superunum : et cum dicit interficite omnes.
quasi omnes contraunumꝰ. Sed tamen et omnes contraomnes. quia e txp̃ianiom¬
nes sed inuno: Quid autẽ illi diuersierrores immicis xp̃i omnes tantum dicendi

Expanded text:
bus quippe eorum est illud, Peccator videbit: neque enim non videbit, quando non potest civitas abscondi supra montem constituta . Peccator ergo videbit, et irascetur; dentibus suis frendet, et tabescet . Latet in corde, et tegitur fronte venenum in saevientibus et indignantibus. Propterea et hic cogitationes eorum dicit, Honorem, inquit, meum cogitaverunt repellere. Non enim audent verbis proferre quod cogitant. Optemus illis bona, etiamsi optant mala. Judica illos, Deus; decidant a cogitationibus suis . Quid enim illis melius, quid utilius, quam ut inde cadant ubi male stant? ut possint ipsi correcti dicere, Statuisti pedes meos supra petracontra omnes; an omnes contra omnes, an unus contra unum? Interim cum dicit, Apponitis super hominem; tanquam super unum: et cum dicit, Interficite omnes; quasi omnes contra unum: sed tamen et omnes contra omnes, quia et Christiani omnes, sed in uno. Quid autem illi diversi errores inimici Christi, omnes tantum dicendi
Abbreviated transcription (Latin):
tores fecit: Et constituit eos supra satrapas suos. et administrabant res ba¬
biloniae ciuer dehierusalem : Respicitenunc implerihoc. et agi inecclesiam. et
his temporibus omnes dequibus dictum est. quaedicunt facite. qua e autem fa¬
ciunt facerenolite. Ciues sunt babiloniae administrantes rempublicam ci¬
uitatis hierusalem: Sienimni hiladm inistrarent ciuitatis hierusalem. unde

Expanded text:
tores fecit, et constituit eos super satrapas suos; et administrabant res Batores fecit, et constituit eos super satrapas suos; et administrabant res Babyloniae cives de Jerusalem . Respicite nunc impleri hoc et agi in Ecclesia, et his temporibus. Omnes de quibus dictum est, Quae dicunt facite; quae autem faciunt facere nolite, cives sunt Babyloniae, administrantes rempublicam civitatis Jerusalem. Si enim nihil administrarent civitatis Jerusalem, unde
Abbreviated transcription (Latin):
tio temporalis facit utquidam perunentes ad ciuitatem babiloniam. administr¬
ent respertinentes ad hierusalem: Etrursus quidem pertinentes adhierus a¬
lem administrent respertinentes ad babiloniam: Difficilealiquid promisisse
uideor patientes estotedonec demonstretur exemplis .: Omnia enim inueteri popu¬
lo sicut scripsit apostolus. infigura contigebant eis : Scripta sunt autem ad correc¬
tionem nostram inquos finis saeculorum obuenit: Respiciteergo populum illum
primum positum etiam ad significandum populum posteriorem. Etuideceibiquae
dico: Fuerunt reges magni in hierusalem: Notumest . nominantur . numerantur:
Omnes ergoiniqui. ciuessunt babiloniae. et administrabantrer hierusalem Om¬
nes infinem inde separande nonnisi addiabolum pertinent: Rursus inuenimus
ciues dehierus adem ad ministras seres quasdam pęrtinentes adbabiloniam.:
N amtres illos pueros uictur nabuchodonosor miraculo. regnisui administra¬

Expanded text:
tio temporalis facit, ut quidam pertinentes ad civitatem Babyloniam, administrent res pertinentes ad Jerusalem; et rursum quidam pertinentes ad Jerusalem, administrent res pertinentes ad Babyloniam. Difficile aliquid promisisse videor. Patientes estote, donec demonstretur exemplis. Omnia enim in vetere populo, sicut scribit Apostolus, in figura contingebant eis: scripta sunt autem ad correctionem nostram in quos finis saeculorum obvenit . Respicite ergo populum illum primum, positum etiam ad significandum populum posteriorem; et videte ibi quae dico. Fuerunt reges magni in Jerusalem; notum est; numerantur, nominantur. Omnes ergo iniqui cives erant Babyloniae, et administrabant res Jerusalem: omnes in finem inde separandi, nonnisi ad diabolum pertinent. Rursus invenimus cives de Jerusalem administrasse res quasdam pertinentes ad Babyloniam. Nam tres illos pueros victus miraculo Nabuchodonosor regni sui administra
Abbreviated transcription (Latin):
fender̃ in lapidem offensionis. et edus uisus ẽ cis agnꝰ Et quia ueluti hedum occide¬
runt. ab agno redimi non meruer̃. : Ipsi sunt ergo fostes qui in ruer̃ suꝑ xpm̃. commendan
tes iustitiam suam .: Audite fortes istos : cumquidam hiero solimite dicerent. missi ab eis adp̃¬
hendendum xpm̃. Et non audentes a s prehendere : quia quando uoluit. tunc a dp̃hen¬
sus est quiuere fostiserat. Quare inquiunt non eum potuistis a ꝓp̃hendere : Responde¬
runt. Nemoumquam hominum sic locutus ẽ sic̃ ille.: Et illi fostes : Numquid aliquis pha¬
riseorum in illum credidit : autaliquis scribarum. nisi populus iste nesciens legem᷑ : Prȩpo¬
suer turbae in firmae admedicum currenti. ⁊ Vnde quia nisupsi fostes erant. & for

Expanded text:
fenderunt in lapidem offensionis : et haedus visus est eis Agnus, et quia veluti haedum occidefenderunt in lapidem offensionis : et haedus visus est eis Agnus, et quia veluti haedum occiderunt, ab Agno redimi non meruerunt. Ipsi sunt ergo fortes, qui irruerunt super Christum, commendantes justitiam suam. Audite fortes istos: Cum quidam Jerosolymitae dicerent, missi ab eis ad apprehendendum Christum, et non audentes apprehendere quia quando voluit, tunc apprehen vere fortis erat: Quare ergo, inquiunt, non eum potuistis apprehendere? Et responderunt: Nemo unquam hominum sic locutus est, sicut ille. Et illi fortes: Numquid aliquis Pharisaeorum in illum credidit, aut aliquis Scribarum, nisi populus iste nesciens Legem . Praeposuerunt se turbae infirmae ad medicum currenti: unde, nisi quia ipsi fortes erant? et for
Abbreviated transcription (Latin):
habentib : Nonueni uocare iustos. sed peccatores in penitentia.: Ististtat fostes. qui in sul¬
tabant discipulis xpi. quia magister eorum ad infirmos intrabat. et conuiuabat᷑ cumin¬
frenetici. nihil fostius ualentiores sunt sanis. Sed quanto maiores uires. tantomors uici¬
nior: A uestatds̃ ergo abimitatione nostra fostes istos : Timendum ẽ enim ne eos unus¬
quisq uelit imitare .: Doctor aũ humilitatis. pasticeps nrae in firmitatis. donans par¬
ticipationem suae diuinitatis: Ad hoc descendens ut uiam docer& et uia fier& : Maxime
suam humilitatem nobis commendare dignatus ẽ : & ideo aseruo baptizari non dedignatꝰ
est. ut nos docer& consiteripeccatanrã. & infirmare ut fortes simus habere potius a pos¬
toliuocem dicentis. quando infirmor tunc potenssum: Quomodo ergonoluit eẽ fostis::
Istiaut̃ qui fostes eẽ uoluerunt. Idẽ quide sa uistute prȩsumere uoluer̃ tamquam iusti : of¬

Expanded text:
habentibus. Non veni vocare justos, sed peccatores in poenitentiam. Isti erant fortes qui insultabant discipulis Christi, quia magister eorum ad infirmos intrabat, et convivabatur cum inphreneticis nihil fortius, valentiores sunt sanis: sed quanto majores vires, tanto mors vicinior. Avertat ergo Deus ab imitatione nostra fortes istos. Timendum est enim ne eos quisque velit imitari. Doctor autem humilitatis, particeps nostrae infirmitatis, donans participationem suae divinitatis, ad hoc descendens ut viam doceret et via fieret , maxime suam humilitatem nobis commendare dignatus est; et ideo a servo baptizari non dedignatus est , ut nos doceret confiteri peccata nostra, et infirmari ut fortes simus, habere potius Apostoli vocem dicentis, Quando infirmor, tunc potens sum . Quomodo ergo noluit esse fortis. Isti autem qui fortes esse voluerunt, id est, qui de sua virtute praesumere voluerunt tanquam justi, of
Abbreviated transcription (Latin):
re & facere : Neulius dicat. ut quid procedo ad ecclesiam : Ecce qui cottidie ad eclesi¬
am procedunt. non faciunt qđ audiunt. Faciant tamen ut audiant. sic possunt facere
ut audiant. et faciant.: Tu autem quantum longe es afaciendo. qui tantum fugis ab au¬
diendo : Sed ego inquit non aedifico super arenam.: Nudum te inuenturus ẽ fluuius. ħd¬
numquid nonideo pluuia nonnecabit᷑. Numquid uenti propter ea non abripient.
Ergo ueniam et audiam.: Sed cumdum audieris fac.: N am sicudieris et non feceris
a edificasti superarenam .: Qui ergo sine aedificio constituti nudisumus: in aedificio aũ
super arenam posito subruna sumus. restat ut superpetram. Et quod audimus faci

Expanded text:
re et facere. Nec alius dicat: Utquid procedo ad ecclesiam? ecce qui quotidie ad ecclesire et facere. Nec alius dicat: Utquid procedo ad ecclesiam? ecce qui quotidie ad ecclesiam procedunt, non faciunt quod audiunt. Faciunt tamen ut audiant; sic possunt facere ut audiant et faciant: tu autem quantum longe es a faciendo, qui tantum fugis ab audiendo? Sed ego, inquit, non aedifico super arenam. Nudum te inventurus est fluvius: t? numquid ideo pluvia non necabit? numquid venti propterea non abripient! Ergo veniam et audiam. Sed cum audieris, fac. Nam si audieris, et non feceris, aedificasti quidem, sed super arenam. Quia ergo sine aedificio constituti, nudi sumus, in aedificio autem super arenam posito sub ruina sumus; restat ut super petram aedifi