comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
RITERTA TAM MULTI AFURORE DEMONUM
per eiusdem patris merita sunt liberati: ut si omnium cura¬
tionẽ commemorare uelimus. fastidiosis lectorib occasionem
murmurandi tribuamus : Vnum ergo epluribus replicamus: nehoc
uistutum genus uiro scõ defuisse put&ur: Puella quaedam sȩuis¬
sima hostis antiqui uexatione d&enta. & non ignobiliũ labore
parentum ad monasteriũ ꝑducta. cum oratorium beati galli con¬
fessoris intrass& : statim horribili dȩ monis infestatione agitata
ad terrã concidit : Et miserabiliter se discerpens. horrendo cla¬
more spurcissima uerba cȩpit effundere : Qua causa unus a fr̃ib:
stephanus nomine. miseriae illius compassus. tamdiu super eam
exorcis mum recitauit : quo adusq eadem uexatio finir&ur
Res ipiscenti autẽ puellae. modos pęnitentiae indixit : seseq pro
illa inorationib: ac ieiunis exercere coepit: At misera femina
ut de prohibitis escis quidlibet usurpauit : tam acriter eam con¬

Expanded text:
terea tam multi a furore daemonum per eiusdem sancti patris merita sunt liberati, ut, si omnium curationem commemorare velimus, fastidiosis lectoribus occasionem murmurandi tribuamus. Unum ergo e pluribus replicamus, ne hoc virtutum genus viro sancto defuisse putetur. Puella quaedam saevissima hostis antiqui vexatione detenta et non ignobilium labore parentum ad monasterium perducta, cum oratorium beati Galli confessoris intrasset, statim horribili daemonis infestatione agitata, ad terram concidit, et miserabiliter se discerpens, horrendo clamore spurcissima verba coepit effundere. Qua causa unus e fratribus Stephanus nomine, miseriae illius compassus, tam diu super eam exorcismum recitavit, quoadusque eadem vexatio finiretur. Resipiscenti autem puellae modos paenitentiae indixit seseque pro illa in orationibus ac ieiuniis exercere coepit. At misera femina, ut de prohibitis escis quidlibet usurpavit, tam acriter eam con
Abbreviated transcription (Latin):
per eam protulit . dixit : Uere dñs est in loco isto: Erat aut̃
usq ad illud tempus in eadem ualle plurima serpentiũ multi¬
tudo : Porro exilla die tam ple̾niter abscesserunt. ut postea
ibi non comparerent: Congruit hoc miraculũ cum prioribis:
am diabolo inde expulso. dignum erat ut animal per quod
hominem deceperat. habitationi cȩder& scĩtatis.

Expanded text:
per eam protulit, dixit: 'Vere Dominus est in loco isto'. Erat autem per eam protulit, dixit: 'Vere Dominus est in loco isto'. Erat autem usque ad illud tempus in eadem valle plurima serpentium multitudo. Porro ex illa die tam pleniter abscesserunt, ut postea ibi non comparerent. Congruit hoc miraculum cum prioribus. Nam, diabolo inde expulso, dignum erat, ut animal, per quod hominem deceperat, habitationi cederet sanctitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
Et dum pisces demaculis lini absoluunt: Audiunt in summitate
montis uoces quasi duarũ mulierũ defunctos plangentium
& dicebant ad inuicẽ : Heu quid faciemus: ł quo pergemus
peregrinus hic inter homines nos habitare nonsinit : Inheremo
quoq: manere non patitur: Nonsolũ aut̃ tunc hae uoces auditȩ
sunt : uerũ &iam post modũ tribus uicibus: dum ipse diaconus¬
altum ad capiendos accipitres intrauiss& : audiuit dȩ mor
de quodã monte qui himilin bere dicitur clamantia
Et utrum adhuc gallus e&̃ inheremo sciscitantia: ł si iam
discessis s&.
GITUR POST DISCESSUM DEMONUM DUMFIDELES ILLI
heremi dilectores uallem lustrarent: uidentes inter duos flu¬
uiolos multa desiderabilia. siluam speciosam. montes ꝑgirum.
planiciem in medio : ꝓbauerunt locum ad aedificandã cellã
optimum eẽ : Et recordatus uirsc̃s sententiae quam ia cob post
uisionem scalȩ & angelorũ ascendentium & descendentium

Expanded text:
et dum pisces de maculis lini absolvunt, audiunt in summitate et dum pisces de maculis lini absolvunt, audiunt in summitate montis voces quasi duarum mulierum defunctos plangentium et dicebant ad invicem: 'Heu! quid faciemus, vel quo pergemus? Peregrinus hic inter homines nos habitare non sinit, in heremo quoque manere non patitur'. Non solum autem tunc hae voces auditae sunt, verum etiam postmodum tribus vicibus, dum ipse diaconus saltum ad capiendos accipitres intravisset, audivit daemonia de quodam monte qui Himilinberc dicitur clamantia, et utrum adhuc Gallus esset in heremo, sciscitantia, vel si iam discessisset. 13. Igitur post discessum daemonum, dum fideles illi heremi dilectores vallem lustrarent, videntes inter duos fluviolos multa desiderabilia, silvam speciosam, montes per girum, planitiem in medio, probaverunt locum ad aedificandam cellam optimum esse. Et recordatus vir sanctus sententiae, quam Iacob post visionem scalae et angelorum ascendentium et descendentium
Abbreviated transcription (Latin):
iniquum & inuidia plenum: qui suis maleficiis semꝑ nos
uincere consueuit : Ille aut̃ reuersus aduirum dĩ: indi¬
cauit illi quae uiderat & audierat : Flectus dĩ bellator pariter
cũ diacono ꝓstrauit se : & huius modi uerbis dnm̃ deprecatus ẽ:¬
Ds̃ omp̃s. in effabilis bonitas. in estimabilis maiestas. scđm mise¬
ricordiam tuam non secundum merita mea Auditu placido has
suscipe praeces : Iube hos doemones hunc locum descrere : ut sit scĩ¬
ficatus in honorẽ nominis tui: Surgentes ab oratione uenerunt
ad gurgitẽ : Et continuo doemones infugam conuersi. ierunt
per decursum fluuioli contra proximum montẽ : Sc̃s uero gallus
dixit illis.: Precipio uobis fantasmata ꝑ immensȩ potentiam
trinitatis. ut hunc locum deserentes in montes desertos eatis:
& huc reuertendi ulterius non habeatis fiduciam: Deinde mit¬
tentes ingurgitem r&e coeperunt pisces quantos uolebant :

Expanded text:
iniquum et invidia plenum, qui suis maleficiis semper nos iniquum et invidia plenum, qui suis maleficiis semper nos vincere consuevit'. Ille autem reversus ad virum Dei, indicavit illi quae viderat et audierat. Electus Dei bellator pariter cum diacono prostravit se et huiusmodi verbis Dominum depraecatus eotens, ineffabilis bonitas, inaestimabilis maiestas, secundum misericordiam tuam, non secundum merita mea auditu placido has suscipe praeces. Iube hos daemones hunc locum deserere, ut sit sanctificatus in honore nominis tui'. Surgentes ab oratione, venerunt ad gurgitem, et continuo daemones in fugam conversi, ierunt per decursum fluvioli contra proximum montem. Sanctus vero Gallus dixit illis: 'Praecipio vobis, fantasmata, per immensae potentiam trinitatis, ut hunc locum deserentes in montes desertos eatis et huc revertendi ulterius non habeatis fiduciam'. Deinde mittentes in gurgitem rete, coeperunt pisces, quantos volebant;
Abbreviated transcription (Latin):
OCTE IGITUR EXACTA. CUMLUX AUREA SILUARUN
illustrar& opaca : diaconus ait: Pater mi. quid facturi su¬
mus hodie: At ille respondit: Obsecro te fili. ne moleste
feras quod dico: Quia dñs nos fecit quod quȩsiuimus inuenire.
hunc &iam diem inhoc loco ducamus: Lolle r&ȩ. & adgurgi¬
tem uade : Ego quoq postte quanto cius ibo: Forsan dñs
solitam nobis largitatem oftend& : ut regredientes ad cas
trum offeramus patri nr̃o prbro dehoc loco benedictionem.
quam dñs nos inuenire donauit: Dia conus respondit: Gratũ
habeo quod precipis pater: Et surgens cito cum inuocatione
ominis dñĩ . assumpto r&iaculo perrexit ad fluuium.
Cumq illud ingurgitem mittere uoluiss& : duo dȩmones
in effigie mulierum st&erunt in litore. ita nudati quasi bal¬
neũ intrare uoluissent : It cum turpitudinẽ sui corporis illi
obicerent: tollentes lapides iactauerunt contra eũ. & dixe¬
runt: Iu induxisti uirum istum in hanc hęremum: uirum

Expanded text:
octe igitur exacta, cum lux aurea silvarum illustraret opaca, diaconus ait: Pater mi, quid facturi sumus hodie? At ille respondit. Obsecro te, fili, ne moleste feras quod dico. Quia Dominus nos fecit quod quaesivimus invenire, hunc etiam diem in hoc loco ducamus. Tolle rete, et ad gurgitem vade: ego quoque post te quantocius ibo. Forsan Dominus solitam nobis largitatem ostendet, ut regredienttrum offeramus patri nostro presbytero de hoc loco benedictionem, quam Dominus nos invenire donavit'. Diaconus respondit: 'Gratum habeo quod praecipis, pater'; et surgens cito cum invocatione nominis Domini, assumpto retiaculo, perrexit ad fluvium. Cumque illud in gurgitem mittere voluisset, duo daemones in effigie mulierum steterunt in litore, ita nudati, quasi balneum intrare voluissent. Et cum turpitudinem sui corporis illi obicerent, tollentes lapides, iactaverunt contra eum et dixerunt: 'Tu induxisti virum istum in hanc heremum, virum
Abbreviated transcription (Latin):
GUIUS EST UIRTUS. MANIFESTATOTUM
Quod pii possunt. quod habent quod ore
Corde uel factis. cupiunt Amoris
LENE ELA GRANES

Expanded text:
ujus est virtus manifesta, totum Quod pii possunt, quod habent, quod ore, Corde vel factis cupiunt amoris Igne flagrantes
Abbreviated transcription (Latin):
a claudebatur cadauer fer&ro impositum. ad fossam
potuit commoueri: Quod noui genus miraculi dum mutuis
mirando colloquiis r&eractarent : lo hannes ep̃s dixit .
Inueritate cognosco hanc sepulchri sedem patri meo gallo
non placere : It iussit presbytero ut duos equos inueniret
indomitos . & facer& introduci: Quod cum factum e&̃. stra¬
uerunt eos cum magno labore. & ad locum ubi corpus iacebat
duxerunt: Et ep̃s cum clero huiuscemodi orationẽ dedit:
Ds qui per potentiam maiestatis tuae ubique totus es: pro cuius
amore uir iste reliquit patriam suam. ut praecepta tua con¬
seruar& . fac corpus eius ab his equis in domitis ferri In locũ
quem tua uoluntas meritis ipsius praeuidit: Cumq finita

Expanded text:
qua claudebatur cadaver feretro impositum, ad fossam qua claudebatur cadaver feretro impositum, ad fossam potuit commoveri. Quod novi genus miraculi dum mutuis mirando colloquiis retractarent, Joannes episcopus dixit: In veritate cognosco hanc sepulcri sedem Patri meo Gallo non placere. Et jussit presbytero ut duos equos inveniret indomitos, et faceret introduci. Quod cum factum esset, straverunt eos cum magno labore, et ad lduxerunt, et episcopus cum clero huiuscemodi orationem dedit: 'Deus, qui per potentiam maiestatis tuae ubique totus es, pro cuius amore vir iste reliquit patriam suam, ut praecepta tua conservaret, fac corpus eius ab his equis indomitis ferri in locum, quem tua voluntas meritis ipsius praevidit'. Cumque finita
Abbreviated transcription (Latin):
detuis consilus plurimum prae sum ebam. Immatura mor¬
te rupisti: Tibi quidem inperceptione proemii quod tam
ardenter desiderabas. haec tua mors ẽ fructuosa: nobis aut̃
in tot mundialiũ per turbationum procellis laborantibus
multi pliciter ẽ luctuosa: Sed qui deuitae corporalis in¬
terruptione dolemus. de animae immostalis libertate
gaudere debemus: certi quia orationib: non desinas adi¬
re. quos consilio & exemplis roborare consue ueras.⁊
Inter haec uerba prb̃r eum ut surger& monuit & prore¬
quie defuncti ambitiosius dnm̃ praecar&ur: Intrauerunt
itaq ecclesiam : & ep̃s pro carissimo salutares hostias immo¬
lauit amico: Einito autem fraternae commemorationis ob¬
sequio. respiciens post tergum uidit fossam in qua sc̃m corpus
humare uolebant . Acceptaq cruce & his quae exequiis ex¬
hibentur. Intrauerunt domum. uolentes thes aurũ praeci¬
osi corporis ad locum sepulchri deducere: Cumq arcam

Expanded text:
de tuis consiliis plurimum praesumebam, immatura morde tuis consiliis plurimum praesumebam, immatura morte rupisti? Tibi quidem in perceptionem praemii, quod tam ardenter desiderabas, haec tua mors est fructuosa; nobis autem in tot mundialium perturbationum procellis laborantibus multipliciter est luctuosa. Sed qui de vitae corporalis interruptione dolemus, de animae immortalis libertate gaudere debemus, certi quia orationibus non desinas adjuvare quos consilio et exemplis roborare consueveras. Inter haec verba, presbyter eum ut surgeret monuit, ut pro requie defuncti ambitiosius Dominum precaretur. Intraverunt itaque ecclesiam, et episcopus pro charissimo salutares hostias immolavit amico. Finito autem fraternae commemorationis obsequio, respiciens post tergum, vidit fossam in qua sanctum corpus humare volebant. Acceptaque cruce et his quae exsequiis exhibentur, intraverunt domum, volentes thesaurum pretiosi corporis ad locum sepulcri deducere. Cumque arcam
Abbreviated transcription (Latin):
cre : ut uidelic& sua uisitatione fidissimum refouer& amicũ.
Cumq portui propinquar&. audiuit indomo prb̃ri planc¬
tum magnum circa funus uiri dĩ celebrari: & interroga uit
quae causa c&̃ tanti ploratus: Audiens autẽ gallum uenera¬
bilem firmissimum suae familiaritatis custodem dehuius saecu¬
li emigrasse periculis: misit se inaquam.: Neq enim poterat
propter nimium dolorẽ sustinere. donec nauicula litus at¬
tinger& :
Descendensq cum his qui secum uenerant.
intrauit domũ
prb̃ri. lugubri uoce. & corporis gestu
merorem cordis insinuans.: Inuenit autem corpus uiri scĩ¬
iam inuolutum & in loculo repositum : A periensq sarco¬
fagũ & exanime amici cadauer inspiciens. amariores cum
a uoce lacrimas dedit: Heu heu pater amate. heu di¬
tor egregie : cur me dedomo patris eductum. In his pe¬
riculis quasi orfanum dimisisti. Et confidentiam meã qua

Expanded text:
ere, ut videlicet sua visitatione fidissimum refoveret amicum. ere, ut videlicet sua visitatione fidissimum refoveret amicum. Cumque portui propinquaret, audivit in domo presbyteri planctum magnum circa funus viri Dei celebrari et interrogavit, quae tanti esset causa ploratus. Audiens autem Gallum venerabilem, firmissimum suae familiaritatis custodem, de huius saeculi emigrasse periculis, misit se in aquam, – neque enim poterat propter nimium dolorem sustinere, donec navicula litus attingeret, – descendensque cum his qui secum venerant, intravit domum presbyteri, lugubri voce et corporis gesterorem cordis insinuans. Invenit autem corpus viri sancti involutum et in loculo repositum; aperiensque sarcophagum, et exanime amici cadaver inspiciens, amariores cum hac voce lacrymas dedit: Heu, heu, Pater amate, heu doctor egregie, cur me de domo patris eductum in his periculis quasi orphanum dimisisti, et confidentiam meam, qua
Abbreviated transcription (Latin):
Nocata aũt multitudine indie solemni. sc̃s uir praedicationis
dulcedine auidorum corda refecit: Et tanta quae dixerat
sapientiae luce uestiuit. ut sum ma omniũ gratulatione auditus.
& plena cunctorum ueneratione sit honoratus: Biduo itaque
ibidem ducto. testia die febre correptus. tantum Inbreui
eius uiolentia de pressus ẽ : ut nec ad cellam redire. nec cibi
sustentaculum potuiss& percipere : Cumq hac infirmitate
per dies qua tuor decim laborass& : die sexto decimo mensis octo¬
bris. Idest xuii. kł nouembres. expl&is nonaginta quinq annis
suae a&atis. insenectute bona huius uitȩ liberatus ergastu¬
.o. animam meritis plenam felicibus. reddidit bonis inhȩs
perennibus:
UMIGIT UR AUDISSET IOTANNES CONSTAN¬
tiensis ȩcclesiae praesul. beatum gallum apud arbonam
infirmari : ascendens nauiculam potuum & ciborum ea secum
genera tulit. quae infirmitate laboranti nouerat congru¬

Expanded text:
Vocata autem multitudine, in die sollemni vir sanctus praedicationis Vocata autem multitudine, in die sollemni vir sanctus praedicationis dulcedine avidorum corda refecit et tanta quae dixerat sapientiae luce vestivit, ut summa omnium gratulatione auditus et plena cunctorum veneratione sit honoratus. Biduo itaque ibidem ducto, tertia die febre correptus, tantum in brevi eius violentia depressus est, ut nec ad cellam redire nec cibi sustentaculum potuisset percipere. Cumque hac infirmitate per dies quattuordecim laborasset, die sexto decimo mensis Octobris, id est XVII. Kl. Novembres, expletis nonaginta quinque annis suae aetatis in senectute bona, huius vitae liberatus ergastulo, animam meritis plenam felicibus reddidit bonis inhaesuram perennibus. Cum igitur audisset Iohannes Constantiensis ecclesiae praesul, beatum Gallum apud Arbonam infirmari, ascendens naviculam, potuum et ciborum ea secum genera tulit, quae infirmitate laboranti noverat congru
Abbreviated transcription (Latin):
auctor & propagator athl&am suum demundi agone
sub latum. praemiorũ laureis uell& per ennib: adornare : iuuilli¬
marus prbr ueniens adcellam scĩ uiri. rogauit eum ut secum
egreder&ur ad castrum Et ut optiner& quod uoluit. huius¬
modi uoce flebili quȩrͥmoniam summissus explicuit.
Cur inquiens o pater me qui tuorũ monitis dictorum inni¬
tor. quasi despectum dereliquisti : & doctrinȩ tuae salutarib
institutis auditorẽ fraudasti beniuolum: Cui hanc ab iecti¬
onem asscribere possum . nisi peccatorum meorum fo& oribus.
Nisi enim uita mea. tuo displicer& iudicio: amabili me aedifi¬
cationis tuae non priuares solatio: Nunc ergo noli nos pro
peccatis nrĩs abicere: sed dnĩ prouocatus mandatis. uiam ue¬
ritatis desiderantibus aperi. & solitae nobis benignitatis
munus impende: Motus igitur hoc supplicantis alloquio
pi&atis amator. descendit cum illo : & uenerunt ad castrum:

Expanded text:
auctor et propagator athletam suum de mundi agone auctor et propagator athletam suum de mundi agone sublatum praemiorum laureis vellet perennibus adornare, Willimarus presbyter veniens ad cellam viri sancti, rogavit eum, ut secum egrederetur ad castrum. Et ut optineret, quod voluit, huiusmodi voce flebili querimoniam summissus explicuit: 'Cur', inquiens, 'o pater, me, qui tuorum monitis dictorum innitor, quasi despectum dereliquisti et doctrinae tuae salutaribus institutis auditorem fraudasti benivolum? Cui hanc abiectionem asscribere possum, nisi peccatorum meorum foetoribus? Nisi enim vita mea tuo displiceret iudicio, amabili me aedificationis tuae non privares solatio. Nunc ergo noli nos pro peccatis nostris abicere, sed Domini provocatus mandatis, viam veritatis desiderantibus aperi et solitae nobis benignitatis munus impende'. Motus igitur hoc supplicantis alloquio, pietatis amator descendit cum illo et venerunt ad castrum.
Abbreviated transcription (Latin):
plenissimus quosdam pisces adiuuantibus qui ad erant rur¬
sus in aquam ꝓiecit : & frĩbus dixit : Hodie propter aduen¬
tum ur̃m mirabilem suae largitatis euidentiã dñs manifes¬
are dignatus ẽ: Illi econtra meritis ipsius quod factun
erat imputantes : eo alacriter prae eunte domum redierunt:
Et ecce iuxtra introitum cellulae uir unus apparuit. ferens
duos utres uino plenos: & ternos farinae modios ob suae deuo¬
tionis indicium: Quibus cum gratiarum actione sus ceptis
cibum sum pserunt : Et post corporis refectionem spiritalis
colloquii dapibus animas suas pascere studuerunt: D& inuit
aut̃ eos beatus gallus aliquantis secum diebus. & caritatis in¬
tuitu. omni humanitatis fouit obsequio: Marrauit quoque
le cõmuni patre beato uidelic& columbano quod cesta
tione didicerat: Deinde osculo pacis oblato dimisit eos.
Et illi benedictione tanti patris armati ad sua remearunt:
EC MULTO POST GUMIAMBONORUM OMNIUM

Expanded text:
plenissimus quosdam pisces, adiuvantibus qui aderant, rurplenissimus quosdam pisces, adiuvantibus qui aderant, rursus in aquam proiecit et fratribus dixit: 'Hodie propter adventum vestrum mirabilem suae largitatis evidentiam Dominus manifestare dignatus est'. Illi econtra meritis ipsius quod factum fuerat imputantes, eo alacriter praeeunte, domum redierunt. Et ecce! iuxta introitum cellulae vir unus apparuit, ferens duos utres vino plenos et ternos farinae modios ob suae devotionis indicium. Quibus cum gratiarum actione susceptis, cibum sumpserunt et post corporis refectionem spiritalis colloquii dapibus animas suas pascere studuerunt. Detinuit autem eos beatus Gallus aliquantis secum diebus et caritatis intuitu omni humanitatis fovit obsequio. Narravit quoque de communi patre, beato videlicet Columbano, quod certa relatione didicerat. Deinde, osculo pacis oblato, dimisit eos, et illi benedictione tanti patris armati, ad sua remearunt. 29. Nec multo post, cum iam bonorum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
tantum modo sextarium farinae ad usum haberi cunctorũ :
lussit fieri panes dicens.: Potens ẽ dñs parare mensam in de¬
serto: Et cum feciss& holera colligi. ipse sumens r&e & unum
ex discipulis suis cum fr̃ibus qui super uenerant. iuit adgur¬
gitem dicens.: Uideamus utrum misericors dñs aliquos nr̃is¬
uelit necessitatib largiri pisciculos.: Cumq peruenis sent
ad gurgitem: uiderunt piscem magnum in aquae collectione
natantem : duosq illum insequi lutros. quasi capere fugientẽ
lentes : Immisso r&i. captum eum traxerunt adlitus
Habebat aut̃ in longitudine palmos xii: & inlatitudine. iiii
Quo facto. lutri se profundis immergunt: Imposito rursũ
r&i. cum piscatores scĩ piscium latebras pulsando inqui &arent.
iterato lutri apparuerunt piscium tantam multitudinem
propellentes in r&ȩ : ut id sua pluralitate perloca disrum¬
perent : Praeda itaq: adlitus perducta. uir discr&ione

Expanded text:
tantummodo sextarium farinae ad usum haberi cunctorum, tantummodo sextarium farinae ad usum haberi cunctorum, iussit fieri panes, dicens: 'Potens est Dominus parare mensam in deserto'. Et cum fecisset holera colligi, ipse sumens rete et unum ex discipulis suis, cum fratribus qui supervenerant ivit ad gurgitem, dicens: ' Videamus, utrum misericors Dominus aliquos noselit necessitatibus largiri pisciculos'. Cumque pervenissent ad gurgitem, viderunt piscem magnum in aquae collectione natantem duosque illum insequi lutros, quasi capere fugientem volentes. Immisso reti, captum eum traxerunt ad litus. Habebat autem in longitudine palmos XII et in latitudine IIII. Quo facto, lutri se profundis immergunt. Imposito rursum reti, cum piscatores sancti piscium latebras pulsando inquietarent, iterato lutri apparuerunt, piscium tantam multitudinem propellentes in rete, ut id sua pluralitate per loca disrumperent. Praeda itaque ad litus perducta, vir discretione
Abbreviated transcription (Latin):
quos. It ut liberius dñõ possem uacare solitudinis elegi se¬
cr&a. Vtq parentũ & prae diorum dimissionẽ pr&eream e¬
piscopatus honorẽ & diuitias mundi suscipere pon consensi
Et quo pacto post hanc renuntiationem & uoluntariam pau¬
pestatẽ sȩculi implicabor negotus: exaltabor honoribus.¬
honoribus.
ponderibus aggrauabor Absit inquam ut quima¬
num in aratrum misi. oculos adrelicta torqueam: & sicut ca¬
nis reuestar aduomitũ: Scitis ipsi me inter uos positum. hu¬
militati semper dedisse operam & subiectioni: & quomodo¬
creditis ad tanti culminis me ꝓuocari posse fastigium.
In nouate consilia: aliorsum uos uertite: mihi quod animo
semel infixum est. dñs immutari nonsin&: His & similib
erbis anmos eorũ abspe imparationis huius amouit:
Vocauit deinde unum efrĩbus: & eum interrogauit quid
essent tempore refectionis sumpturi: Cumq responsum eã

Expanded text:
quos, et ut liberius Domino possem vacare, solitudinis elegi sequos, et ut liberius Domino possem vacare, solitudinis elegi secreta; utque parentum et praediorum dimissionem praeteream, episcopatus honorem et divitias mundi suscipere non consensi. Et quo pacto post hanc renuntiationem et voluntariam paupertatem saeculi implicabor negotiis, exaltabor honoribus, ponderibus aggravabor? Absit, inquam, ut qui manum in aratrum misi, oculos ad relicta retorqueam et sicut canis revertar ad vomitum. Scitis ipsi, me inter vos positum humilitati semper dedisse operam et subiectionicreditis, ad tanti culminis me provocari posse fastigium? Innovate consilia, aliorsum vos vertite; mihi, quod animo semel infixum est, Dominus immutari non sinet'. His et similibus verbis animos eorum ab spe impetrationis huius amovit. Vocavit deinde unum e fratribus et eum interrogavit, quid essent tempore refectionis sumpturi. Cumque responsum esset,
Abbreviated transcription (Latin):
onis possumus pensare uirtutem : quia & lignum aridum
contra naturam Incrementis Auctum est: & ne u&us ab ole
raculum. rediuiua signorum attestatione semper
est rep&itum
OSTHAEC ABBA MONASTERII QUOD LUXO UI¬
um dicitur nomine eustasius quem bonae memoriae co¬
lumbanus eidem loco praefecit. ab huius exilio uitae. Ad
ab hiuus exilio uitae. Ad
supernam patriam commigrauit : En
uocarent. & eius regimini se subdendo contraderent:
Miserunt itaq sex fr̃s ex his qui abhibernia uenerunt: qui
płãm ferrent continentem causas eiusdem legationis :¬
gitur illi recto ltinere cum aduiri dĩ cellam per ue¬
sent. nuntiati aduenisse ducti sunt adorationem: Qua
expl&a domum ingressi: porrexerunt epistolam: Quam ut
uir sc̃s per legit. dixit illis : Ego quidem o fr̃s uerba ꝓph&ae
cupiens imitari dicentis. Extraneus factus sum frĩbus meis.
& peregrinus filiis matris meȩ. deserui notos meos & propin¬

Expanded text:
orationis possumus pensare virtutem; quia et lignum aridum orationis possumus pensare virtutem; quia et lignum aridum contra naturam incrementis auctum est, et ne vetus aboleretur miraculum, rediviva signorum attestatione semper est repetitum. ost haec abba monasterii quod Luxum dicitur nomine Eustasius, quem bonae memoriae Columbanus eidem loco praefecit, ab huius exilio vitae adab huius exilio vitae ad supernam patriam commigravit. Fratvocarent et eius regimini se subdendo contraderent. Miserunt itaque sex fratres ex his qui ab Hibernia venerunt, qui epistolam ferrent, continentem causas eiusdem legationis. Igitur illi recto itinere cum ad viri Dei cellam pervenissent, nuntiati advenisse, ducti sunt ad orationem; qua expleta, domum ingressi, porrexerunt epistolam. Quam ut vir sanctus perlegit, dixit illis: 'Ego quidem, o fratres, verba prophetae cupiens imitari dicentis: Extraneus factus sum fratribus meis et peregrinus filiis matris meae, deserui notos meos et propin
Abbreviated transcription (Latin):
ONTIGIT AUT̃ QUADAMDIE.
DUM IN CONSTRU IN¬
ut tabula quaedam pa¬
ri&i imponenda breuior c&eris. mensura palmorum quatuor
apparer& : Quam dum eiusdem operis astifices uellent abice¬
re: beatus gallus uirtutis quam in dño habebat sibi conscius.
uissit eos ab opere disiungi . & domum ad percipiendam se¬
cum refectionem quam dñs praeparauit intrare: Quibus se¬
cundum iussionem eius facientibus: benedictum panem manu
sua porrexit: Post prandium autem cum om̃s pariter opus
rep&erent inper fectum : Inuenerunt tabulam quam propter
sui breuitatem pridem abicere uoluerunt. exeris omĩ
giorem mensura dimidii pedis : Et ammiratione de eo quod
euenerat habita. lignum quod mirabili creuerat modo. In
loco suo pari&i aptauerunt: Quod ipsum longo de inceps
tempore a fidelibus exp&itum. dnõ faciente dentium dolori¬
bus efficaciter medebatur: pr&er antiqui cõmemoratio¬
nem mira culi nouis semper effectibus honorandum.
In quo facto meritorum eius magnitudinem

Expanded text:
ontigit autem quadam die, dum in construenut tabula quaedam parieti imponenda brevior ceteris mensura palmorum quattuor appareret. Quam dum eiusdem operis artifices vellent abicere, beatus Gallus virtutis, quam in Domino habebat, sibi conscius, iussit eos ab opere disiungere et domum ad percipiendam secum refectionem, quam Dominus praeparavit, intrare. Quibus secundum iussionem eius facientibus benedictum panem manu sua porrexit. Post prandium autem, cum omnes pariter opus repeterent imperfectum, invenerunt tabulam, quam propter sui brevitatem pridem abicere voluerunt, ceteris omnibus longiorem mensura dimidii pedis, et ammiratione de eo quod evenerat habita, lignum, quod mirabili creverat modo, in loco suo parieti aptaverunt. Quod ipsum longo deinceps tempore a fidelibus expetitum, Domino faciente, dentium doloribus efficaciter medebatur, praeter antiqui commemorationem miraculi novis semper effectibus honorandum. In quo facto meritorum eius magnitudinem et
Abbreviated transcription (Latin):
perabunt uersutiae: His auditis. uir dĩ muniuit se undiq
signo sc̃ȩ̃ crucis: & dixit illis: In nomine dñi nr̃i uũ xp̃i
adiuro uos ut recedatis deloco ifto : & neminẽ hic ledere
presumatis : Deinde cum adlitus festinanter rediss&. ab¬
bati suo quae audierat nuntiauit: Ille haec auditu per¬
cipiens ȩcłam p&ut : & signo pulsato fr̃s conuenire fecit :
Prius aut̃ quam initium psallendi fecissent: auditȩ sunt dirae
uoces dȩmoniorum ꝑ montium sum mitates. & quasi discedentiũ
heiulatus cum terrore confusus: Haec audientes serui dĩ.
prostrauerunt se in orationẽ. dnĩ postulantes ꝓtectionem.
illiq laudes & gratias per soluentes : quia eos liberare digna

Expanded text:
ae non superabunt versutiae. His auditis, vir Dei munivit se undique ae non superabunt versutiae. His auditis, vir Dei munivit se undique signo sanctae crucis, et dixit illis: In nomine Domini nostri Jesu Christi, adjuro vos ut recedatis de loco isto, et neminem hic laedere praesumatis. Deinde cum ad littus festinanter redisset, abbati suo quae audierat nuntiavit. Ille haec auditu percipiens, ecclesiam petiit, et signo pulsato, fratres convenire fecit. Prius autem quam initium psallendi fecissent, auditae sunt dirae voces daemoniorum per montium summitates, et quasi discedentium ejulatus cum terrore confusus. Haec audientes servi Dei, prostraverunt se in orationem, Domini postulantes protectionem, illique laudes et gratias persolventes, quia eos liberare digna
Abbreviated transcription (Latin):
TDUM QUODAM TEMPORE RETIA SUA MITTERIT
inpelagus insilentio noctis : Audiuit dȩmonem magno uo¬
cis strepitu de uertice montis proximi uocantem quendam
alterum nominatim. quasi inpelago commorantem:
Cumque &is qui uocabatur presto se eẽ quasi delacu respon¬
der&: Consurge inquit ille in adiutorium mihi ut peregrinos
istos ciciamus desedib his : quia ipsi delonge uenientes me
de templo meo expulerunt : simula cra mea detriuerunt: &
populum qui me sequebatur. post se auerterunt :¬
nmoueat te iniuria quam patior . & hostes communes
unitis uiribus anr̃ĩs terminis arceamus: Et ipse respondit:
Heu quod de tuis calumniis narras. ex meo contemptu perci¬
pio:. Nam unus ex illis me inpelago premit. & mea de uastat:
Cuius nec r&ia umquam corrumpere possum. nec ipsum decipe¬
re. quia inuocatio diuini nominis de ore eius num quam re¬
cedit: Qua munitus continua uigilantia insidias nrãs con¬
onit: Qua propter tam cautos bellatores nrãe nons

Expanded text:
dum quodam tempore retia sua mitteret in pelagus in silentio noctis, audivit daemonem magno vocis strepitu de vertice montis proximi vocantem quemdam alterum nominatim quasi in pelago commorantem. Cumque et is qui vocabatur praesto se esse quasi de lacu responderet: Consurge, inquit ille, in adjutorium mihi, ut peregrinos istos ejiciamus de his sedibus: quia ipsi de longe venientes, me de templo meo expulerunt, simulacra mea contriverunt, et populum qui me sequebatur, post se averterunt. Commoveat te injuria quam patior, et hostes communes unitis viribus a nostris terminis arceamus. Et ipse respondit: Heu! quod de tuis calamitatibus narras, ex meo contemptu percipio. Nam unus ex illis me in pelago premit, et mea devastat, cujus nec retia unquam corrumpere possum, nec ipsum decipere, quia invocatio divini nominis de ore ejus nunquam recedit: quia munitus continua vigilantia insidias nostras contemnit. Quapropter tam cautos bellatores fidei nostr
Abbreviated transcription (Latin):
MDTTRANSITU SC̃I GALLI CONFESSORIS XP̃L
MAEC HABENTURINSEQUENTILIBELLO
Qomodo hostes sepul chrum beati galli uio lauerint
Qualiter boso ep̃s corpus eius reposuerit
UII Qua pena multati sint eiusdem loci uiolatores

Expanded text:
CONFESSORIS CHRISTI. HAEC HABENTUR IN SEQUENTI LIBELLO. 1. Quomodo hostes sepulchrum beati Galli violaverint. 2. Qualiter Boso episcopus corpus eius reposuerit. 3. Qua poena multati sint eiusdem loci violatores
Abbreviated transcription (Latin):
dicto. ad p̃ficiendum eidem cellulȩ imp&rauit. & uoti com¬
pos effectus. cellulam cum omnibus quȩ ad eam ꝑtinebant.
illi solemniter commendauit. Atq. ut sui melius desiderii
conualescer& utilitas. ad pippinũ regem pro fectus. eundẽ
ab batem ipsi p̃sentauit. & locum cui eum pridem p̃fecerat.
pro pri&atis iure principi contradidit . omni instantia de¬
scens. ut regia auctoritate ex integro ot marus abba ei¬
dem p̃ficer&ur loco Cuius p&itioni iam dictus princeps
as sensum p̃bens. locum sibi traditũ uiro uenerabili com¬
mendauit : & regularem in ibi uitã. instituere iussit: At
ille regressus. boni mandritȩ: studium. in ipso ex ecutus
in itio. undiq uersum congrua monachis habitacula con¬
struxit : & ipsius sacri loci statum. Ad utilitatem diuini ser¬
uitii studiosissime reformauit: Religiosos &iam quosq:
ita liberalitate sua. ad deuotionis studium inuitauit.

Expanded text:
dicto ad praeficiendum eidem cellulae postulavit; et voti comdicto ad praeficiendum eidem cellulae postulavit; et voti compos effectus, cellulam cum omnibus quae ad eam pertinebant, illi solemniter commendavit. Atque ut sui melius desiderii convalesceret utilitas, ad Pippinum regem profectus, eumdem abbatem ipsi praesentavit, et locum cui eum pridem praefecerat, proprietatis jure principi contradidit, omni instantia deposcens ut regia auctoritate ex integro Othmarus abbas eidem praeficeretur loco. Cujus petitioni jam dictus princeps assensum praebens, locum sibi traditum viro venerabili commendavit, et regularem inibi vitam instituere jussit. At ille regressus, confestim boni mandritae studium in ipso exsecutus initio, undique versum congrua monachis habitacula construxit, et ipsius sacri loci statum ad utilitatem divini servitii studiosissime reformavit. Religiosos etiam quosque ita liberalitate sua ad devotionis studium invitavit,
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo idem sepulchrum in destructione basilicae in lesum ꝑn¬
rit & qualiter in alium locum reliquiȩ uiri scĩ trans latȩ sunt
XVIIQuae ostensio in eodem oratorio cuidam fratri mani festata sit
GITUROT MARUS GENEREALA¬
mannorum oriundus. In a&ate puerili a fratre suo r&iam cu¬
rien sem per ductus est & inseruitio uictoris earundẽ partiũ
comitis. multo tempore constitutus. & literarũ scientia subli¬
matus. uirtutũ sectator. morũq laudabilium possessor. sacer¬
dotii gradum conscendit. & a supra dicto comite benigne re¬
tentus. cuidam titulo sc̃i florini confessoris praelatus est:
Cumq morum eius probitas. & scȩ̃ uitȩ munditia. longe la¬
teq: plurimorum aures rumore dulci resperger&. Uualthram¬
mus quidam qui sibi uastitatem heremi. in qua sc̃s gallus cel¬
lulam construxerat. uelit aparentib: hereditario ad se iure
trans missam uindi cauit. Cundem otmarum auictore supra¬

Expanded text:
Quomodo idem sepulcrum in destructione basilicae illaesum permanserit, et qualiter in altum locum reliquiae viri sancti translatae sinXVII. Quae ostensio in eodem oratorio cuidam fratri manifestata sXVII. Quae ostensio in eodem oratorio cuidam fratri manifestata sitgitur Othmarus, genere Alamannorum oriundus, in aetate puerili a fratre suo Raetiam Curiensem perductus est, et in servitio Victoris, earumdem partium comitis, multo tempore constitutus, et litterarum scientia sublimatus, virtutum sectator morumque laudabilium possessor, sacerdotii gradum conscendit, et a supradicto comite benigne retentus, cuidam titulo sancti Florini confessoris praelatus est. Cumque morum ejus probitas et sanctae vitae munditia longe lateque plurimorum aures rumore dulci respergeret, Waltramnus quidam qui sibi vastitatem eremi, in qua sanctus Gallus cellulam construxerat, velut a parentibus haereditario ad se jure transmissam vindicavit, eumdem Othmarum a Victore supra
Abbreviated transcription (Latin):
NTLR EASDEM QUO QE BEATI
PASTORIS EXEQUIAS
aliud non mediocre scĩtatis eius indiciũ apparuit .: Habuit uir¬
dĩ capsellam decorio factam. diligenter seratam. Cuius clauem
subtam uigili custodia ipse r&inuit: ut nullus discipulorum
eius. quam diu uixerat. quid intus seruar&ur cognoscere potuis

Expanded text:
nter easdem quoque beati pastoris exequias aliud non mediocre sanctitatis eius indicium apparuit. Habuit virei capsellam de corio factam diligenter seratam, cuius clavem sub tam vigili custodia ipse retinuit, ut nullus discipulorum eius, quamdiu vixerat, quid intus servaretur, cognoscere potuis
Abbreviated transcription (Latin):
cinã eclae eius necessitati concessit: & duobus clericis suis
magno aldo & theodoro hanc sollicitudinem cõmendauit.
ut cum omni diligentia eius recuperationi seruirent:
Exactis aliquot diebus. dño qui medicus ẽ uerus medelam
impestiente coepit sumere cibos: Et per incrementa tem¬
porum confortatus. per fectam indeptus ẽ sanitatem :
O infirmitatem omni humano robore fortiorem: o. febrem
omni laude colendam : o. languorem sanitati & gaudiis as¬
scribendum: Exemplo enim dni ꝓnobis gallus doluit. ut
animarum morbos predicatione sacra depeller&: Ire cum
magistro non potuit. ut nobis uiam ueritatis ostender&:
Uere patiens & misericors dñs. In predicatoribus suis iam
pridem contemptus : dum conuersionem peccatorũ sustin&.¬

Expanded text:
cinam ecclesiae eius necesitati concessit et duobus clericis suis cinam ecclesiae eius necesitati concessit et duobus clericis suis Magnoaldo et Theodoro hanc sollicitudinem commendavit, ut cum omni diligentia eius recuperationi servirent. Exactis aliquot diebus, Domino, qui medicus est verus, medelam impertiente, coepit sumere cibos, et per incrementa temporum confortatus, perfectam indeptus est sanitatem. O infirmitatem omni humano robore fortiorem! O febrem omni laude colendam! O languorem sanitati et gaudiis asscribendum! Exemplo enim Domini pro nobis Gallus doluit, ut animarum morbos praedicatione sacra depelleret; ire cum magistro non potuit, ut nobis viam veritatis ostenderet. Vere patiens et misericors Dominus! In praedicatoribus suis iam pridem contemptus, dum conversionem peccatorum sustin
Abbreviated transcription (Latin):
OSTHAEC IGITUR CUM PRO FICISCENOI TEMPUS IN¬
star& : beatum gallum repentina febris inuasit:
Vnde abbatis sui pedib aduolutus. Indicauit se infirmita¬
te uehementi laborare. & ideo iter ꝓpositum non posse per¬
ficere: Ille uero existimans eum pro laboribus ibidem consũ¬
matis amore loci detentum uiae longioris detrectare laborẽ:
dixit ei: Scio fr̃. iam tibi onerosum eẽ tantis ꝓme laboribus
fatigari : Iamen hoc discessurus denuntio: ne me uiuente in
corpore: missam celebrare presumas: Et cum ei licentiã per
se conuersandi dediss&: uiam ingressus est ab eundi :
Post discessum magistri & sociorum gallus r&ia sua & sagenã
naui imponens. aduuillimarũ presbiterum uenit: Qcum
ptuliss& ei r&ia. Inter lacrimas & suspiria retexuit
om̃a
quȩ gesta fuerant circa fr̃s suos: Deinde infirmitatis suae
causas aperiens: rogauit eum ut sui curam dignar&ur habere.
Qui suscipiens eum cum omni caritatis obsequio. domum ui¬

Expanded text:
ost haec igitur, cum proficiscendi tempus instaret, beatum Gallum repentina febris invasit. Unde abbatis sui pedibus advolutus, indicavit se infirmitate vehementi laborare, et ideo iter propositum non posse perficere. Ille vero existimans eum pro laboribus ibidem consummandis amore loci detentum, viae longioris detrectare laborem, dicit ei: Scio, frater, jam tibi onerosum esse tantis pro me laboribus fatigari: tamen hoc discessurus denuntio, ne me vivente in corpore, missam celebrare praesumas. Et cum ei licentiam per se conversandi dedisset, viam ingressus est abeundi. Post dnavi imponens, ad Willimarum presbyterum venit, et cum optulisset ei retia, inter lacrimas et suspiria retexuit omnia quae gesta fuerant circa fratres suos. Deinde infirmitatis suae causas aperiens, rogavit eum, ut sui curam dignaretur habere. Qui suscipiens eum cum omni caritatis obsequio, domum vi
Abbreviated transcription (Latin):
dõ ꝓ omibus bonis quae ei ostendit cum debita laude ꝑsoluit :
Prb̵r. aut̃ suscipiens illum cum gaudio. iussit mensam apponi:
Et cum consedissent benedicentes dm̃. cum gratiarũ actione
cibum sumpserunt: Et inter prandendũ . diaconus dicit prbro:¬
Siursus adess& fortassis gallus porrexiss& illi benedictionẽ:
Interrogantiq: unde huiusmodi uerba ꝓferr& : narrauit om̃a
quae gesta erant inheremo: Exillo die & deinceps habuerunt
eum sicut proph&am. & uirum sc̃m: cottidie meritorum
eius magnitudinem per uitȩ illius asperitatem & uirtutum
studia metientes: Inter ea illis commanentibus. nuntius ue¬
nit ad prbrm : indicans constantiensẽ epm̃ gaudentiũ nomine
de hac uita migrasse: Hoc audito. unanimo feruore prore¬

Expanded text:
Deo pro omnibus bonis, quae ei ostendit, cum debita laude persolvit; Deo pro omnibus bonis, quae ei ostendit, cum debita laude persolvit; presbyter antem snscipiens illum cum gaudio, iussit mensam apponi. Et cum consedissent , benedicentes Deum, cum gratiarum actione cibum sumpserunt, et inter prandendum diaconus dicit prSi ursus adesset, fortassis Gallus porrexisset illi benedictionem. Interrogantique unde hujusmodi verba proferret, narravit omnia quae gesta erant in eremo. Et illo die et deinceps habuerunt eum sicut prophetam et virum sanctum, quotidie meritorum ejus magnitudinem per vitae illius asperitatem et virtutum studia metientes. Interea illis commanentibus, nuntius venit ad presbyterum, indicans Constantiensem episcopum, Gaudentium nomine, de hac vita migrasse. Hoc audito, unanimo fervore pro re
Abbreviated transcription (Latin):
UMM REUERSI EUISSEÑ AD LOCUM PRIMAE STATI¬
onis. ubi pridem uir dĩ cruciculam defixerat: diaconus dix̃
adeum : Sumentes peram &r&e. regrediamur ad castrum:¬
&ille : Iu inquit fili ut plac& ad propria reuertere : ego uero
his in locis aliquantisper moratus. post triduum dõ duce te subse¬
quar:: Dia conus dixit : Ne quaquam te absente remeabo ad pa¬
trem nr̃m : ne forte dicatte propter spolia ame interemptũ :
si homicidium negare uoluero. haec mihi obiciat: Cur
dimisisti insolitudine: cito reuersus. educ eum adme : Et erum
mihi duo pariter: labor duplicatus. & manifesta confusio:
Ad haec uir sc̃s respondit: Uade fili: ego post uestigia tua
quantocius properabo: Quo ab eunte. athleta dĩ toto triduo
ab omni uictus adiumento corporei leuinus permansit:
Vt uidelic& locum quem spiritali militiae pro uidebat. par¬
simoniae consecrar& initiis: Q uasto itaq die heremo digrediens.
ium reuisit prbri: Et inter amicȩ salutationis officia. grat

Expanded text:
ue reversi fuissent ad locum primae stationis, ubi pridem vir Dei cruciculam defixerat, diaconus dixit ad eum: 'Sumentes peram et rete regrediamur ad castrum'ille: 'Tu', inquit, 'fili, ut placet, ad propria revertere; ego vero his in locis aliquantisper moratus, post triduum Deo duce te subsequar'. Diaconus dixit: 'Nequaquam te absente remeabo ad patrem nostrum, ne forte dicat te propter spolia a me interemptum; vel si homicidium negare voluero, haec mihi obiciat: „Cur illum dimisisti in solitudine? Cito reversus educ eum ad me". Et erunt mihi duo pariter, labor duplicatus et manifesta confusio'. Ad haec vir sanctus respondit: 'Vade fili, ego post vestigia tua quantocius properabo'. Quo abeunte, athleta Dei toto triduo ab omni victus adiumento corporei ieiunus permansit, ut videlicet locum, quem spiritali militiae providebat, parsimoniae consecraret initiis. Quarto itaque die heremo digrediens domum revisit presbyteri et inter amicae salutationis officia gratias
Abbreviated transcription (Latin):
attingerẽ uoluit . suae per uersitatis potir&ur effectu : Praecipueq
prȩcauens. ne ablatis scĩ uiri reliquiis. monachorum cateruas. quae
in ibi laudibus dĩ seruiturae erant. de eẽ continger& : Itaq: comes
correptus . & domum a samulis reportatus . ꝑmulta tempora nimus
dolorib: ẽ agitatus : ut intelleger& saltim expena quam superbe id co

Expanded text:
attingere voluit suae perversitatis potiretur effectu, praecipueque attingere voluit suae perversitatis potiretur effectu, praecipueque praecavens, ne, ablatis sancti viri reliquiis, monachorum catervas, quae inibi laudibus Dei serviturae erant, deesse contingeret. Itaque comes correptus et domum a famulis reportatus, per multa tempora nimiis doloribus est agitatus, ut intellegeret saltim ex poena, quam superbe id co
Abbreviated transcription (Latin):
UDIEN ITAQUE COMES PREDICTUS ACELLA SC̃I
uiri discessisse custodes. cupiens suos explere conatus
uirorum turbam assumpsit : ut quod male cogitauerat. repentino
& latenti per p&rar& accessu: Uerum quia non suȩ deuotionis utili¬
tati ꝓspiciens. sed alianȩ felicitatis ꝓfectib inuidens. id moliebatur:
itu cito repressus fuisse cognoscitur.: Nam codẽ momento q
iter illud aggressus ẽ. deequo cui in sidebat corruit. coxaq illius
eo casu confracta ẽ : dnõ beati uiri merita in hoc quoq remuneran¬
te. nealoco quem ipse elegerat auferr&ur : quem de ultimis hiber¬
niae finib: ad salutẽ multorũ rh&iae ł germaniae destinauit :
Et uicini quidẽ exhibuerunt excubando suae deuotionis obsequia.
ds̃ uero cunctorũ custos bonorum. ibi &iam ad coercendũ raptorẽ
uigilauit. ubi sollicitudo alternantiũ non affuit populorũ. : Et hoc
quidẽ egit ut credimus. ne fideles populi thesauro quẽ feruentib
us ambiebant fraudarentur : & ne is qui per malitiã hoc dec

Expanded text:
udiens itaque comes praedictus a cella sancti viri discessisse custodes, cupiens suos explere conatus, virorum turbam assumpsit, ut quod male cogitaverat, repentino et latenti perpetraret accessu. Verum quia non suae devotionis utilitati prospiciens, sed alienae felicitatis profectibus invidens id moliebatur, Dei nutu cito repressus fuisse cognoscitur. Nam eodem momento, quo iter illud aggressus est, de equo cui insidebat corruit, coxaque illius eo casu confracta est, Domino beati viri merita in hoc quoque remunerante, ne a loco, quem ipse elegerat, auferretur, quem de ultimis Hiberniae finibus ad salutem multorum Rhetiae vel Germaniae destinavit. Et vicini quidem exhibuerunt excubando suae devotionis obsequia; Deus vero cunctorum custos bonorum ibi etiam ad coercendum raptorem vigilavit, ubi sollicitudo alternantium non affuit populorum. Et hoc quidem egit, ut credimus, ne fideles populi thesauro, quem ferventibus studiis ambiebant, fraudarentur, et ne is qui per malitiam hoc decus
Abbreviated transcription (Latin):
Lib& sub nectere eam relationem. quae de scĩ patris
otmari studiis &uirtutibus per eius merita oftensis.
ura assertione &cura. litteris est mandata ueracibus.
Quae cum sit ueritate plena. ratione. perspicua. non
obaliud anobis est iterata. nisi quia carissimus fr̃.
mus nec debemus. id ut fier& postulauit. immo pre¬
cepit: quem &iam in hac occupatione instantis simũ
EΡTΩDIOΚTIN. sine tedio la&i sustinuimus
Itaq lectori credulo sufficiat haec ad breuiatio nrã.
In credulus aũ qui fuerit. ad eam conscriptionem
quam sequimur recurrens. multi plici as supulatione
testium conuentus. ad fidem si gratus est . segnis non
Quomodo uirdi otmarus ꝓscitatȩ uitt cellulȩ scĩ galli sit p̃latus. & reriã

Expanded text:
libet subnectere eam relationem, quae de sancti Patris libet subnectere eam relationem, quae de sancti Patris Othmari studiis et virtutibus per ejus merita ostensis vestra assertione et cura litteris est mandata veracibus: quae cum sit veritate plena, ratione perspicua, non ob aliud a nobis est iterata, nisi quia charissimus fratmus nec debemus, id ut fieret postulavit, imo praecepit, quem etiam in hac occupatione instantissimum ergodiocten sine taedio laeti sustinuimus. Itaque lectori credulo sufficiat haec abbreviatio nostra; incredulus autem qui fuerit, ad eam conscriptionem quam sequimur recurrens, multiplici astipulatione testium conventus ad fidem, si gratus est, segnis non omodo vir Dei Othmarus pro sanctitate vit