comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
confinium terminos prõpti postmodum
futurȩ ultionis bellatores exp&unt: Et
reuoluta supradicta dierum supputatio¬
ne infidelium sospites sed inde uoti hos¬
pites ad grediunt terram acpaganos
eised iuerso obuiantes. ingenti strage
postrauerunt: Sed quia pagani primo
populi xpiani imp&ui. obsistere non
ualebant infugam siquidem uersi. magnae¬
tiam dade corruerunt. & tergauertentes.
uitã simulcum in testina eorũ suppellecti li &
heredib ꝑdiderunt: Sicq saltim xp̃i ani. suꝑ¬
stitiosorũ tam uxorib quã &iã filiis necñ ser¬
uis &ancillis de predatis ad ꝓpria redierunt :
Fitq modo mirabiliut suꝑstites gentiliũ accole
presentib: confractimalis. &erna potius tor¬
menta fidei fulgore inluminati deuitarient.
& prȩfati antes titis doctrinȩ docum̃ tũ qđ
eouiuente renuerunt. &iãmoriente. di¬
uine increpationis moderamine ꝑt̃riti
susceperunt : Corpus uero beati pontificis. ꝓ¬

Expanded text:
confinium terminos prumpti postmodum confinium terminos prumpti postmodum futurae ultionis bellatores expetunt et, revoluta supradicta dierum supputatione, infidelium sospites sed indevoti hospites adgrediunt terram ac paganos eis e diverso obbiantes ingenti strage prostraverunt. Sed quia pagani primi populi christiani impetu obsistere non valebant, in fugam siquidem versi, magna etiam clade corruerunt, et terga vertentes, vitam simul cum intestin a eorum suppellectili et heredibus perdiderunt. Sicque saltim christiani, superstitiosorum tam uxoribus quam etiam filiis necnon servis et ancillis depraedatis, ad propria redierunt, fitque modo mirabili, ut superstites gentilium accolae, praesentibus confracti malis, aeterna potius tormenta, fidei fulgore inluminati, devitarunt et praefati antestitis doctrinae documentum, quod eo vivente rennuerunt, etiam moriente, divinae increpationis moderamine perterriti, susciperunt. Corpus vero beati pontificis pr
Abbreviated transcription (Latin):
cib: scĩboni facii sũme pontificis atq martr¬
ris. in lesi &intemerati magno postea dilap¬
sotemporis spatio reꝑtisunt: Et ad domum
inquousq hodie animarũ prosunt saluti
asingulis quib:q: inuentorib: remissi: Car¬
nifices aut̃ suꝑ ȩstimatȩ amissione. pecunie
contristatrdomũ reuersi. maiorem domesti ca¬
rum rerum post trium inducias dierum dam¬
nũ sed & uitȩ dispendium mortis recepta tali¬
one ꝑceperunt: Quia omnipotenstis mundi
conditor acreformator. ulcisci seuolu it de ini¬
micis & fusam ꝓse scõrum sanguinem . consu¬
&e misericordiȩ zelo puniri. acdiu ꝓtelatã
idolorum cultorib iram nouo recentis mali¬
tiae furore ꝑmotus publice ostendere:
Cumq: in prouisa scõrum martrrũ tempora¬
lis interemptio exitu ꝑ pagos acuicos. om¬
nemq: pro uinciam uolitar& repente xp̃i¬
ani corporali conꝑto martrrũ morte. max¬
imã congregantes expeditionem exercitus

Expanded text:
cibus sancti Bonifatii summi pontificis atque martycibus sancti Bonifatii summi pontificis atque martyris inlesi et intermerati, magno postea dilapso temporis spatio, reperti sunt et ad domum, in quo usque hodie animarum prosunt saluti, a singulis quibusque inventoribus remisi. Carnifices autem super estimatae amisione pecuniae contristati, domum reversi, maiorem domesticarum rerum post trium indutias dierum damnum, sed et vitae dispendium, mortis recepta talione, perceperunt, quia omnipotens mundi conditor ac reformator ulcisci se voluit de inimicis et fusam pro se sanctorum sanguinem consuetae misericordiae zelo puniri ac diu protelatam idulorum cultoribus iram, novo recentis malitiae furore permotus, publice ostendere. Cumque inprovisa sanctorum martyrum temporalis interemptio exitii per pagos ac vicos omnemque provinciam volitaret, repente christiani, corporali conperto martyrum morte, maximam congregantes expeditionem exercitus,
Abbreviated transcription (Latin):
arũ estimatione sermocinar&. lamiamq:
iurgiorum disceptatio exorta ẽ. & tanta discor¬
diademũ inimicitie inchoata. ut furore &ia
uesaniae in saniens turba induardiui saẽet
factiones: Et ad extremũ arma quib: scõr
anteamartrres iugularunt. inseipsos crude¬
liter Pugnandouerterunt : Tuncitaq: max¬
ima insanientis turbe parte ꝓstrata. lam Nui
supra uixerant ad lucrũ animarũ uitȩ̃ que
dam no adquisitũ iacentib aduersariis. qui
sibi suꝑ desiderato cupiditatis Thesauro ob¬
sistebant gaudentes cucurrerunt : Et con¬
fractis librorũ repositoriis &ia ꝓauro uolu¬
mina & argento diuine scientiae cartas
reppererunt sicq prȩcioso auriargenti pre¬
cio priuati: Codices quos in uenerꝰ alios ꝑcam¬
pi. planicem disꝑserꝰ. alios siquidem palũ¬
dum arundin&o inferentes. Aios&iã indi¬
uersis quib:q: locis abscondentes ꝓiecerunt :
Sed tãomni potentis dĩ gratia. quã &iã prȩ¬

Expanded text:
arum aestimatione sermocinarentur, jam jamque arum aestimatione sermocinarentur, jam jamque jurgiorum disceptatio exorta est, et tanta discordia demum inimicitiae inchoata, ut furore etiam vesaniae insaniens turba in duas divisa est factiones, et ad extremum arma quibus sanctos antea martyres jugularunt in seipsos crudeliter pugnando verterunt. Tunc itaque maxima insanientis turbae parte prostrata, jam qui supervixerant ad lucrum animarum vitaeque damno adquisitum, jacentibus adversariis qui super sibi desiderato cupiditatis thesauro obsistebant, gaudentes cucurrerunt: et confractis librorum repositoriis, pro auro volumina, pro argento divinae scientiae chartas, repererunt. Sicque pretioso auri argentique pretio privati, Codices quos invenerunt, alios per campi planitiem disperserunt, alios paludum arundineto inferentes, alios etiam in diversis quibuscunque locis abscondentes projecerunt. Sed tam Omnipotentis gratia quam etiam pre
Abbreviated transcription (Latin):
litie armatura inruit: & felici scõrũ cede
corpora cruentauit: Statimq: mortali ius¬
torũ multata carne. tripudians gentiliũ
turba uictricẽ suȩ damnationis prȩdam ar¬
ripuit. Castraq: depopulans. manubiar diri¬
piendo in ꝑtiuit: Sed &thecar inquib mul¬
tamerant librorũ uolumina &reliqularũ
capsas abstulit. Magna seditatã auri argen¬
tiq: copia credans: Ad nauer quib cottidi¬
anus in eratcdericorũ ac puerorũ uictus.
& aliquantulũ ad hucresid xum eiusdem
stipendii uinũ. obserratir ut erant uascu¬
lorũ caustris asportauit: Acrepente
conꝑto adamato liquoris hausto. Coepit
gulo sam uentris satiare ingluuiem & ui¬
no madidum in ebriare stom ahũ: Tandẽ¬
q: deacceptis prȩde spoliis inito consilio
mirabili omnipotentis dĩ. dispositione
tractare. Et qualiter ñ uisũ quida aurũ
łargentũ interse inuicẽ dis partir& ur con¬
sulere : Cumq: prolixius d&anta pecuni¬

Expanded text:
litiae armatura irruit, et felici sanctorum caede litiae armatura irruit, et felici sanctorum caede corpora cruentavit; statimque mortali justorum multata carne, tripudians gentilium turba victricem suae damnationis praedam arripuit, castraque depopulans manubias diripiendo impertivit. Sed et thecas, quibus multa inerant librorum volumina, et reliquiarum capsas, abstulit, magnam se ibi tam auri argentique copiam credens, ad naves quibus quotidianus inerat clericorum ac puerorum victus, et aliquantulum adhuc residuum ejusdem stipendii vinum, obseratis, ut erant, vasculorum claustris, asportavit; ac repente, adamati comperto liquoris haustu, coepit gulosam ventris satiare ingluviem et vino madidum inebriare stomachum; tandemque de acceptis praedae spoliis inito consilio, mirabili omnipotentis Dei dispositione, tractare, et qualiter non visum quidem aurum vel argentum inter se invicem dispertiretur consulere. Cumque prolixius de tanta pecuni
Abbreviated transcription (Latin):
adẽ dier & spontaneũ resolutionirnr̃ȩ̨ tem¬
p: inmin&: Confortamini igitur indño & ꝑ
missionis suȩ gratiam gratanter sufferte.
sperate in eũ & liberabit animasurãs: Sed & ad¬
stantes tam pr̃bros quã &iã diacones. inferio¬
risq: ordinis uiros dĩ subditos seruitio. patria
admonens uoceatt. uiri fratres forti estote
animo. & ne terreamini ab his qui occidunt
corpus qm̃ animã sine fine manentẽ neca¬
renon possunt: Sed gaud&e in dño. & spei
urȩ anchoram in dm̃ figite : qm̃ extimplo ꝑ¬
p&uȩ red d& uobisremunerationis merce¬
dem & celestis aulȩ sedem cũ suꝑnis angelo¬
rũ ciuib condonat. Noliteuos uanahuius
mundi dilectio nesubicere nolite caducis gen
tiliũ ado lationib: delectari sed subit an cum
hicconstanter subitȩ mortis articulũ. ut reg
fabiliter incitarst. Confestim furens suꝑ eos
paganorũ tumultus cũgladus. cuncteq mi¬

Expanded text:
adest dies et spontaneum resolutionis nostrae temadest dies et spontaneum resolutionis nostrae tempus inminet. Confortamini igitur in Domino et permissionis suae gratiam gratanter sufferte; sperate in eum, et liberavit animas vestras'. Sed et adstantes tam presbiteros quam etiam diacones inferiorisque ordinis viros, Dei subditos servitio, patria admonens voce, ait: 'Viri fratres, forti estote animo, et ne terreamini ab his, qui occidunt corpus, quoniam animam sine fine manentem necare non possunt; sed gaudete in Domino et spei vestrae ancoram in Deum figite, quia extimplo perpetuae reddet vobis remunerationis mercedem et caelestis aulae sedem cum supernis angelorum civibus condonat. Nolite vos vana huius mundi delectatione subicetilium adulationibus delectari, sed subitaneum hic constanter subite mortis articulum, ut regnfabiliter incitaret, confestim super eos furens paganorum tumultus cum gladiis cunctaque mi
Abbreviated transcription (Latin):
die presentarentur : Cũ aut̃ predictur dies in luxir¬
s& & aurora lucis ortoiam sole ꝓrumper&. tunc
&iã uersauice proamicis inimici. & noui deniq lic¬
tõres ꝓnouitis fidei cultorib: aduenerant: hosti¬
umq ingens in castra uibrantib armis. hastata ac
scutata in ruerat multitudo: Tuncrepente &
aduerso pueri etastris prosilientes ut rabiq
searmis imp&unt: &scõscontra in sensatũ post mo¬
dũ martrres furentis populi exercitum de fende¬
regestiunt: Sed uirdĩ statim audito tumultuan¬
tis turbe imp&u. accito ad sedericorũ dero
sũptis scõrũ reliquus. quarsecũ in desinenter ha¬
bere consueuerat &entorio procedit: & con¬
festim increpand& pueris. pugnȩ interdixit cer¬
tam̃ dicr̃: Cessate pueria conflictu. pugneq: de¬
ponite bellum quõ scripturȩ testimonio uera¬
citer erudimur. & nemalũ ꝓmalo. sed &iãbo¬
nũ promalis reddamus: lamenim diu optatus

Expanded text:
die praesentarentur. Cum autem praedictus dies inluxisdie praesentarentur. Cum autem praedictus dies inluxisset et aurora lucis, orto iam sole, prorumperet, tunc etiam versa vice pro amicis inimici et novi denique lictores pro noviciis fidei cultoribus advenerant, hostiumque ingens in castra, bibrantibus armis, astata ac scutata inruerat multitudo. Tunc repente ex adverso pueri e castris prosilientes, utrubique se armis inpetunt et sanctos contra insensatum – postmodum martyres – furentes populi exercitum defendere gestiunt. Sed vir Dei statim, audito tumultuantis turbae inpetu, accito ad se clericorum clero, sumptis sanctorum reliquiis quas secum indesinenter habere consueverat, e tentorio procedit. Et confestim increpando pueris pugnae interdixit certamen, dicens: 'Cessate, pueri, a conflictu pugnaeque deponite bellum, quoniam scripturae testimonio veraciter erudimur, et ne malum pro malo, sed etiam bonum pro malis reddamus. Iam enim diu optatus
Abbreviated transcription (Latin):
deer ille here & hatho uulf᷑ monas teria li
monachorũ ordine sub leuatis qui&iã intantũ
uite &ne semen cũ scõbonifaciolate ꝑpopulũ
deuulgantes. dño dõ patrocinante diffama¬
uerunt. Vtquib uxta a postolicȩ instituti¬
onis normã. corerat unũ &anima una. una¬
eademq: & palma ess& martyrii &remune¬
ratio trium phi: Post quam igitur fidei ut prȩ¬
diximus ꝑ fresiam in luxerat splendor. & felix
scĩs huius uitȩ ad propinquar& finis: lam quidẽ
securripam fluminis qđ dicit᷑ bordne qđ est
in confinib eorũ quirustica dicuntur lingua
ostor. &uestereche suorum tantũ stipatus
dientum num ero erexit tentoria: Sed quia
festum confirmationis neo phitorũ diẽ. & nu
ꝑbaptizatorũ ab episcopomanus in positionis
& confirmationis populo prȩdixerat. iam
longe lateq: disꝑso ad propriam unusquisq:¬
reuersus ẽ domũ ut secundũ definitã scĩ epĩ senten¬
tiam uniuersi prȩdistinato confirmationis eoꝵ

Expanded text:
 Illesehere et Bathowlf monasteriali monachorum ordine sublevatis. Qui etiam in tantum vitae aeternae semen cum sancto Bonifacio late per populum divulgantes, Domino Deo patrocinante, diffamaverunt, ut quibus, juxta apostolicae institutionis normam cor erat unum et anima una, eademque esset et palma martyrii et remuneratio triumphi. 36. Postquam igitur fidei, ut praediximus, per Frisiam illuxerat splendor, et felix sanctae hujus vitae appropinquaret finis, jam quidem secus ripam fluminis quod dicitur Bordne, quod est in confinibus eorum, qui rustica dicuntur lingua Ostor- et Westeraeche, suorum tantum stipatus clientum numero, erexit tentoria. Sed quia festum confirmationis neobitorum diem et nuper baptizatorum ab episcopo manus inpositionis et confirmationis populo praedixerat iam longe lateque disperso, ad propriam unusquisqest domum, ut secundum diffinitam sancti episcopi sententiam universi praedistinato confirmationis eorum
Abbreviated transcription (Latin):
erant miraculo conpertũ ẽ ad norusq: ꝑuenerabi¬
lem uirũ lul epm̃ delatũ ẽ:. Atq: it aipsonuntiante
intimatũ qđ in loco ubi quondam preciosus scĩ mar¬
trris effusus es s& sanguis cũ consilio plebis atq: in¬
genti parte populi fresonũ structura cuius dam
tumuli. propt̃ inmensas ledonis acmaline inrup¬
tiones. quȩ diuerso in t̃seordine. maris estũ. oce ani¬
q: cursũ sed & aquarũ diminutiones infusionesq
cõmouent abimo in excelsũ usq: construer&ur :
Suꝑquẽ deniq: eccłam sicut postea gestũ ẽ exstruere
cogitabant. acseruorũ dĩ habitationẽ in loco eo¬
dem collocare: Sed cũ prȩfatũ colliculi opus iam
ex integro ȩdificarent. & omne quippe aedifi¬
cium ipsius structurȩ complerent. &iã ad sere¬
uersi quid in colȩ habitatoresq loci illiur de
insulfe penuria limphae. quȩ ꝑ omnẽ penefre¬
siam maximã tã hominib quã&iam animanti¬
b difficultatẽ gignit. interse inuicem dispu¬

Expanded text:
erant miraculo, conpertum est, ad nos usque per venerabilem virum Lul episcopum delatum est atque ita, ipso nuntiante, intimatum: quod in loco, ubi quondam pretiosus sancti martyris effusus esset sanguis, cum consilio plebis atque ingentis partis populi Fresonum structura cuiusdam tumuli propter inmensas ledonis ac malinae inruptiones, quae diverso inter se ordine maris aestum oceanique cursum, sed et aquarum diminutiones infusionesque commovent, ab imo in excelsum usque construeretur; super quem denique ęcclesiam, sicut postea gestum est, exstruere cogitabant ac servorum Dei habitationem in loco eodem collocare. Sed cum praefatum colliculi opus iam ex integro aedificarent et omne quippe aedificium ipsius structurae conplerent, etiam ad se reversi, quid incolae habitatoresque loci illius de insulsae penuria limphae, – quae per omnem pene Fresiam maximam tam hominibus quam etiam animantibus difficultatem gignit, – inter se invicem dispu
Abbreviated transcription (Latin):
pis ꝑuenit: infecundaq diuino germine litora
inspiciendo circuit: Cumq: periculosum flu¬
minum marisq: &ingentium aquarum euast
discrime impericulum iamsine periculo in¬
cȩdit. gentemq paganam fresonũ uisita uiti
que interiacentib aquis inmultos agrorum
diuiditur pagos. ltadiuersis appellati nomini¬
b: unius tamen gentis propri&atẽ ptͣendunt:
Sedquia longum est ut ꝑordinem replicentur:
eostantũ denomine denudare studemus.
quȩ ad narrationis nr̃ȩ seriem uera citer ꝓfe¬
runtur ut & locus & lingua relatã anobirbea¬
tiuiri scĩmoniam ȩqualiter prodat. & quali
hunc mundum fine deserer& aperiat: Pomnẽ
igitur fresiam ꝑ gens uerbum dñi paganico&
erraneo gentilitatis more destructo instant̃
predicabat: ecclesiasq numine confracto de¬
lubrorum ingenti studio fabricauit Et mul¬
taiam milia hominũ uirorum acmulierum
sed & paruulorũ cũ commilitone suo corep̃o

Expanded text:
pis pervenit infecundaque divino germine litora pis pervenit infecundaque divino germine litora inspiciendo circuit. Cumque periculosum fluminum marisque et ingentium aquarum evassit discrimen, in periculum iam sine periculo incedit, gentemque paganam Fresonum visitaret, quae interiacentibus aquis in multos agrorum dividitur pagos, ita ut, diversis appellati nominibus, unius tamen gentis proprietatem portendunt. Sed quia longum est, ut per ordinem replicentur, eos tantum de nomine denudare studemus, que ad narrationis nostrae seriem veraciter proferuntur, nt et locus et lingua relatam a nobis beati viri sanctimoniam aequaliter prodat et, quali hunc mundum fine desereret, aperiat. Per omnem igitur Fresiam pergens, verbum Domini, paganico repulso ritu et erraneo gentilitatis more destructo, instanter praedicabat ęcclesiasque, numine confracto dilubrorum, ingenti studio fabricavit. Et multa iam milia hominum, virorum ac mulierum, sed et parvulorum cum commilitone suo chorepiscopo
Abbreviated transcription (Latin):
deduc tupopulũ aberroririnuio instantis¬
sime reuoca: Tuq edificationẽ basilicȩ iam
inchoatȩ ad fuldam comple: Ibidẽq meum
multis annorũ curriculis corpus inu& eratũ
ꝑduc: hisq: cõpl&is sermonib ad huc ampli¬
ora huiuscemodi ad didit uerba. &ita inqui¬
ensait. Filituo cuncta prudentis simo pro¬
uide consilio quȩ in hoc nr̃o sint usui itinere
copulanda: Sed & linteum quome ũ decre¬
pitum in uoluatur corpus intheca. librorum
meorũ repone : Cum enĩ prȩfatus tante quȩ
relo sitatis antis tes suspiria non ferens sed sta¬
tim se in lacrimas dedirs& iam scm bonifatius
finito conloquio ad aliarediit & dieb ñ mul¬
tis interpositis acoepto seminime r&raxit
itinere: Sed sũptis secũ conuiatorib nauem
ascendit ac ꝑ ren ifluminis alueũ penetrans.
nocturna portuum nauigio exq siuit loca
donec aquora fresonũ arua ingrediens Tranr
stangnũ quod lingua eorũ dicitꝰ aelmere sos¬

Expanded text:
deduc; tu populum ab erroris invio instantisdeduc; tu populum ab erroris invio instantissime revoca, tuque aedificationem basilicae jam inchoatae ad Fuldam comple, ibidemque meum multis annorum curriculis corpus inveteratum perduc. » Hisque completis sermonibus, adhuc ampliora hujuscemodi addidit verba, et ita inquiens ait: « Fili, tuo cuncta prudentissime provide consilio, quae in hoc nostro sint usui itinere copulanda; sed et linteum, quo meum decrepitum corpus involvatur, in theca librorum meorum rellositatis antistes suspiria non ferens, sed statim se in lacrimas dedisset, iam sanctus Bonifatius, finito conloquio, ad alia rediit et, diebus non multis interpositis, a cepto se minime retraxit itenere. Sed, sumptis secum conviatoribus, navem ascendit, ac per Reni fluminis albeum penetrans, nocturna portuum navigio exquesivit loca, donec aquosa Fresonum arva ingrediens trans stagnum, quod lingua eorum dicitur Aelmere, sos
Abbreviated transcription (Latin):
Cumaũ seruũ suũ dnr de huius mundi uell& tẽpta¬
tionemeripere. & temporalis uitȩ tribulationi¬
b: subleuare. Tunc&iã dnõ dispensante defini¬
tũẽ. utad fresiam olim corpore ñ quidemm̃ te
omirsã seruis dĩ. secũ migrantib ꝑuenir&:
Vtubi primitus prȩdicationis studiũ ingredi¬
ens prȩmiorũ inchoauerat increm̃tas&iã ascło
rediens sũptus reciper& remunerationis: Sed
miro quodã modo uaticinii presagio sequente
uit & qualimundũ finedemũ relinque r&
insinuauit: Eiq ꝑ ordinẽ de ecdesiarũ struc¬
tura. & populi doctrina proposuit dicr̃: Ego
enim propositũ ꝑgendi iterconplere cupio
egome adesiderato proficiscendi i tenere re¬
uocare ñ potero Iam enim instat resolutio¬
nismeae dies. & tempus obitus mei ad ꝓpin¬
quat, Iamenim deposito corporis ergastulo
& ne r&ributionis reuertar ad brauium:
Sedtu fili carissime structurã inthyringia
ameceptã ecclesi arũ ad ꝑfectionis terminũ

Expanded text:
s mundi vellet tentatione eripere, et temporalis vitae tribulationibus sublevare: tunc etiam Domino dispensante definitum est ut ad Frisiam, olim corpore non quidem mente, omissam, servis Dei secum migrantibus perveniret, ut ubi primitus praedicationis studium ingrediens praemiorum inchoaverat incrementa, etiam a saeculo rediens sumptus reciperet remunerationis. Sed miro quodammodo vaticinii praesagio sequentem enuntiavit, et quali mundum fine demum relinqueret insinuavit, eique per ordinem de ecclesiarum structura et populi doctrina proposuit dicens: « Ego enim propositum pergendi iter complere cupio; ego me a desiderato proficiscendi itinere revocare non potero. Jam enim instat resolutionis meae dies, et tempus obitus mei appropinquat, jam enim, deposito corporis ergastulo, aeternae retributionis revertar ad bravium. Sed tu, fili mi charissime, structuram in Thuringia a me coeptam ecclesiarum ad perfectionis terminum
Abbreviated transcription (Latin):
ciammoriarergo ut dignum est. & iux¬
tabellatoremtuum xp̃eruens. Extremum alitũ
fundam talia eo animo uoluente. ecceduo leones
ex interiores herei parte currentes uolantib
pcolli iubis ferebantur. Quibus aspectis primũ
exhorruit. Rursusq ad dnmmentẽ referens qua¬
sicolũbasuidiss& mansit intrepidus. Et illiquidẽ
directo cursu ad cada uerbeati senis substiterunt
idulantib caudis circaeius pedes accumbere.
fremitu ingenti rugientes prorsus. Vt intellege

Expanded text:
ciam. 12 Moriar ergo, ut dignum est, juxciam. 12 Moriar ergo, ut dignum est, juxta bellatorem tuum, Christe, et ruens, extremum halitum fundam. Talia eo animo volvente, ecce duo leones ex interioris eremi parte currentes, volantibus per colla jubis, ferebantur: quibus aspectis primo exhorruit. Rursusque ad Deum referens mentem, quasi columbas videret, mansit intrepidus. Et illi quidem directo cursu, ad cadaver beati senis substiterunt: adulantibusque caudis circa ejus pedes accubuere: fremitu ingenti rugientes, prorsus ut intellige
Abbreviated transcription (Latin):
tu lit rogantibiq discipulis ut plenius quid nam
baturillũ sitiens illum uidere desiderans. Illum
oculis aemente complectens timeb at enim quod
spatio i terrema ner& uid& inter angelorum
cateruas. interprophetarum & a postolorum
chorosniueo paulum candore fulgentem in sub¬
lime conscendere. Et statim in faciem procedens
tus tam tarde notus tam cito recedis. Referebat¬
quoq. postea beatus antonius tantase uelocitate
quodreliquũ erat ui a ecucurrisse ut ad instar
auis ꝑuolar&. Nec in merito: Namintrogres¬
ta ceruice extensisq in altũ manib Corpus
exanime acprimo & ipse ui uere etm. credens
pariter orabat. postquam uero nulla uesolebat
suspiria praecantis audiuit infleuileo scolũ
ruens intellexit quod &iamcadiuersc̃i
m̃ cuiomniauiuunt officio gestatiis gestabatur
quoq exxp̃iana traditione cantatis contristabatur
inconius quod sarculũ quo terram foder& non

Expanded text:
otulit. Rogantibusque discipulis, ut plenius quidnam otulit. Rogantibusque discipulis, ut plenius quidnam batur, illum sitiens, illum videre desiderans, illum oculis ac tota mente complectens. Timebat enim, quodspatio iter remaneret, vidit inter angelorum catervas, inter prophetarum et apostolorum choros, niveo candore Paulum fulgentem in sublime conscendere. Et statim in faciem suam procidens, abis? Tam tarde notus, tam cito recedis? 15. Referebat postea beatus Antonius tanta se velocitate, quod reliquum erat viae cucurrisse, ut ad instar avis pervolaret: nec immerito; nam introgresta cervice, extensisque in altum manibus, corpus exanime. Ac primum et ipse vivere eum credens, pariter orabat. Postquam vero nulla, ut solebat, suspiria precantis audivit, in flebile osculum ruens, intellexit quod etiam cadaver sancti Deum, cui omnia vivunt, officio gestus precareturde Christiana traditione decantans, contristabatur Antonius, quod sarculum, quo terram foderet, no
Abbreviated transcription (Latin):
iliorum. Ex pedi tenimtibi sarcina carnis abiecta
ugiũ sequi sed & ceteris expedit fratrib. ut tuo id¬
huc instituantur exemplo. Quamobrem ꝑgequȩ
episco pus dedit ad obiuoluendum corpusculum me¬
udefer: hoc autembeitus paulus rogauit non quo
magno perecuraret utrum tectum putres cer&
recedenti mero resuȩ mortis leuaretur: stupefao¬
tus ergo anconius quod dea nathasio & pallio eius
iudierat: qua sixp̃m in paulo uidens & impectore
eius dm̃ uenerins ultra responderenilausus est
edcumselentiala crimans ex osculatis eius oculis
manibusq ad monasterium quod postea a sarra¬
cenis occupatũ est regrediebiatur: Neq. uero
gressus sequebancuranimum sed cũ corpus in¬
ane. ieiuniis seniles &iam annifrangerent.
reꝑuenit. cuicũ duo iam dissipuli qui &iam lon¬
geuoministrare coeperant occurris sent dicen¬
tes ubitain diumoratus est pater : respondit.
& manu uerberanspectus. Illũ ecella pillium. ꝓ¬

Expanded text:
aliena. Expedit tibi, sarcina carnis abjecta, aliena. Expedit tibi, sarcina carnis abjecta, Agnum sequi. Sed et caeteris expedit fratribus, ut tuo adhuc instituantur exemplo. Quamobrem, quaeso,episcopus dedit, ad obvolvendum corpusculum meum, defer. Hoc autem beatus Paulus rogavit, non quod magnopere curaret, utrum tectum putresceret recedenti moeror suae mortis levaretur. Stupefactus ergo Antonius, quod de Athanasio et pallio ejus audierat, quasi Christum in Paulo videns, et in pectore ejus Deum venerans, ultra respondere nihil ausus est: sed cum silentio lacrymans, exosculatis ejus oculis manibusque, ad monasterium quod postea a Saracenis occupatum est, regrediebatur. Neque vero gressus sequebantur animum. Sed quamvis corpus inane jejuniis, seniles etiam anni fregerant, tamen pervenit. Cui cum duo discipuli, qui ei jam longaevo ministrare coeperant, occurrissent 11 dicentes: Ubi tamdiu moratus es, pater? Respondit: et manu verberans pectus, ex cellula pallium pr
Abbreviated transcription (Latin):
alitem coruũ in ramo arboris consedisse: Qui inde
leuiter sub uolans integrum panẽ antemirantium
oradeposuit: postcuius discessum. heia in quid pau¬
lus dñs nobis prandium misit : Verepius ueremi se¬
tibus suis xp̃s duplicauit annonã. Igiturin dm̃
gratiarum. actio necelebrata suꝑ uitreimarginẽ
more cogebat ospicu : Antonius iure refellebat
aetatis tandẽ consilium fuit ut ad prehenso eregi¬
onepane : dũ ad sequisq nititur parssua remanera
dies beatus paulus ad antonium locutus est:
Olimte frater in istis regionib: habita resciebam
ꝯlimcum seruũ suum mibi promiserat dñs.
ged quiaum dormitionis tempus aduenit & quod
sem ꝑcupiebam dissolui & essecũ xp̃o ꝑ icto cursi
up estmihi corona iustitiȩ tumissus adõ es qui hum
corpusculum tecta simmo terrȩ terram reddas.
itq ut comitem talisitineris a cciper& praccabatur
cille non debes in quid quȩ rerequȩtua sunt sed quȩ

Expanded text:
alitem corvum in ramo arboris consedisse, qui inde alitem corvum in ramo arboris consedisse, qui inde leniter subvolabat, et integrum panem ante ora mirantium deposuit; post cujus abscessum: Eia, inquit Paulus, Dominus nobis prandium misit, vere pius, vere misetibus suis Christus duplicavit annonam. 11. Igitur Domino gratiarum actione celebrata, super vitrei marginem more cogebat hospitii, Antonius jure refellebat aetatis. Tandem consilium fuit, ut apprehenso e regione pane, dum ad se quisque nititur, pars sua remaneret dies, beatus Paulus ad Antonium sic locutus est: Olim te, frater, in istis regionibus habitare sciebam: olim te conservum meum mihi promiserat Deus; sed quia jam dormitionis meae tempus advenit, et quod semper cupiebsuperest mihi corona justitiae: tu missus es a Domino, qui humo corpusculum meum tegas, immo terrae terram reddas. atque ut comitem talis itineris acciperet, precabatur. Et  Al. At ille: Non debes, inquit, quaerere quae tua sunt, sed quae
Abbreviated transcription (Latin):
utscriptura ait. Perfecta carita snsit ditittimorẽ
sus pensu gradũ et anhelitutem peratu callidus ex
cecȩ noctis horrorem procullumen in tuitus ẽ¬
um auidus properat offensum pede lapidem strepi¬
tum concitauit. Posteuius sonitum beatus paulus
& eo amplius horam. Aditũ prȩcabatur dicens
quissim undecuruenerim nosti. Scio menom me¬
reri conspectũ tuũ tamen nisiuidero non recedam
cadauer Talia ꝑstabat memorans fixusq manebat
ui res ponsum paucis ita reddidit. heros nemosic
petit ut minetur: Nemo cum la crimis calumniã
facit &mirans sinon recipiam. Quurmoriturus
adueneris sic adridens: pate fecit in gressum. Quo
a perto dũ inmutuos miscenturam plexus propriis
Etpost scm̃ osculũ residens paulus cum antonio.
lta exorsus est: Et quẽ tanto labore quȩ sistiputrib
senec tute membris. operitinculta canities. En uides
hominem puluerem mox futurum. Verum quia
nouatecta consurgant: Quomundus regatus

Expanded text:
ut Scriptura ait, perfecta dilectio foras mittit timorem , suspenso gradu et anhelitu temperato, ccaecae noctis horrorem procul lumen intuitus, dum avidius properat, 9 offenso in lapidem pede, strepitum concitavit: post cujus sonitum beatus Paulus et eo amplius horam, aditum precabatur dicens: Qui sim, unde, cur venerim, nosti. Scio me non mereri conspectum tuum: tamen nisi videro, non recedam.cadaver. Talia perstabat memorans, fixusque manebat. Ad quem responsum paucis ita reddidit heros. Nemo sic petit, ut minetur: nemo cum lacrymis calumniam facit. Et miraris si non recipiam, cum moriturus adveneris? Sic arridens Paulus patefecit ingressum. Quo aperto, dum in mutuos miscentur amplexus, propriis Et post sanctum osculum residens Paulus, cum Antonio ita exorsus est: En quem tanto labore quaesisti, putridis senectute membris operit inculta canities. En vides hominem, pulverem mox futurum. Verum quia nova tecta consurgant: quo mundus regatur
Abbreviated transcription (Latin):
uentium contubernia: Acsic seruorũ dĩ iunc¬
tus consortio. deuotũ dnõdõ seruitiũ & labo¬
riosã iugiliarum instantiam. lectionisq: diuinȩ
operamingenti meditationir studio exhibuit:
Itaut maxima demum scripturarũ eruditione:
tã grãmaticȩ artis eloquentia & m&rorũ medul¬
lata facundiȩ modulatione: quã &iã historiȩ
simpli expositione : & spiritalis tripertita in¬
tellegentiae. interpr&atione inbutus: dic¬
tandiq: peritia laudabiliter fulserra t&iam

Expanded text:
ventium contuberniam. Ac sic servorum Dei iuncventium contuberniam. Ac sic servorum Dei iunctus consortio, devotum domino Deo servitium et laboriosam vigiliarum instantiam lectionisque divinae operam ingenti meditationis studio exhibuit, ita ut maxima demum scripturarum eruditione – tam grammaticae artis eloquentia et metrorum medullata facundiae modulatione quam etiam historiae simplici expositione et spiritalis tripertita intellegentiae interpretatione inbutus – dictandique peritia laudabiliter fulsit, ut etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dilatauit. acꝑfecit Quõ caduca huuis mundi
contẽnens ornamenta monas terialis uite
normanmn in fantia suarite: ac regulariter.
submoderata prȩfati patris gubernatione. an¬
nos quam plurimoscustodiuit. Donec pueriti¬
e facessante lasciuia . & pubertatis inchoante
adoliscentia. ardentior illum ingeniolisuiuo¬
luntas accendit. Ut ad finitima quoq: monaste¬
ria magisteriali lectionis prouocatus penuria.
cum consensuatq: consilio conseruorum fideliũ.
patrisq: monas terii ꝑuenir&, Cũq: uotosimul
& mente: omnipotentis sibi ad esse incessanter.
magna prȩtum ꝑ seuerantia suf fragi ũ postula¬
r&. tandem diuinacelitus inspirante gratia.
ad monas terium quodusq: hodie diciturnhut¬
scellȩ peruenit: Et beate memoriae uuin¬
bertes abbatis . qui uenerabiliter prȩdict ũ
subregulari disciplina regebat monas terium.
spiritalilit terarum diligentia prouocatus.
elegit magisterium. fratrumq: secũ indño ui¬

Expanded text:
dilatavit ac perfecit: quoniam, caduca huius mundi dilatavit ac perfecit: quoniam, caduca huius mundi contempnens ornamenta, monasterialis vitae normam in infantia sua rite ac regulariter sub moderata praefati patris gubernatione annos quam plurimos custodivit, donec, pueritiae facessante lascivia et pubertatis inchoante adulescentia, ardentior illum ingenioli sui voluntas accendit, ut ad finitima quoque monasteria, magisteriali lectionis provocatus penuria, cum consensu atque consilio conservorum fidelium patrisque monasterii perveniret. Cumque voto simul et mente omnipotentis sibi adesse incessanter magna precuum perseverantia suffragium postularet, tandem, divina caelitus inspirante gratia, ad monasterium, quod usque hodie dicitur Nhutscelle, pervenit et beatae memoriae Wynberchtes abbatis, qui venerabiliter praedictum sub regulari disciplina regebat monasterium, spiritali litterarum diligentia provocatus, elegit magisterium fratrumque secum in Domino vi
Abbreviated transcription (Latin):
quanto pastoralis pedagogia magisteri est pro¬
uectus. tanto ad profectum & ne beatitudinis. si¬
cut fideles confamiliaritatis illiusuiri procerto
tes tati sunt : eum cotidiana eius studia. iugilu¬
dir litterarii meditationedie noctuq incita¬
uere: Et contra infestas diabolice suggestio¬
nis ꝑ secutiones. quȩ tenerũ sepeapud mortales
iuuentutir florem. ceunebulosę quadam cȩci¬
tatis caligine obtegere solent: mirabi liter ꝓ¬
texere: Itaut &iam propt̃ in desinentẽ : diu¬
turnȩ sollicitudinis ciuscuram & sempit̃ nã
scãrũ legum examinationem in lecebro sa
in eo adoliscentiae incentiua . & carnalium
desideriorum imp&us primitus inpingentes
dño dõ auxiliante: maxima ex parte sedas sen
Magisq: ac magis ad cõmunẽ prouehunt popu¬
lorũ doctrinã quã non multo trans ac totẽ¬
poris interuallo. secundũ pontificale ȩcclesi¬
astice diffinitionis decretum inchoauit.¬

Expanded text:
quanto pastoralis pedagogio magisterii est proquanto pastoralis pedagogio magisterii est provectus, tanto ad profectum aeternae beatitudinis – sicut fideles confamiliaritatis illius viri pro certo testati sunt – eum cottidiana eius studia iugi ludis litterari meditatione die noctuque incitavere et contra infestas diabolicae suggestionis persecutiones, quae tenerum sepe apud mortales iuventutis florem ceu nebulosae quadam caecitatis caligine obtegere solent, mirabiliter protexere, ita ut etiam propter indesinentem diuturnae sollicitudinis eius curam et sempiternam sanctarum legum examinationem inlecebrosa in eo adulescentiae incentiva et carnalium desideriorum impetus primitus inpingentes, domino Deo auxiliante, maxima ex parte sedavere. Magisque ac magis ad communem provehunt populorum doctrinam, quam, non multo transacto temporis intervallo, secundum pontificale ęcclęsiasticae diffinitionis decretum inchoavit,
Abbreviated transcription (Latin):
OMNIBUS Bonis iuuere Ret.
xpl&oigitur. lic& sum matim ꝓrimordia li
&xpositionis nr̃ȩ ordine. qui aqualise in ini¬
cio studiose conuersationirs scĩmonia sub dide¬
rit. breuiter protulimur ut fabricȩ anobis funda¬
mento confecto structurę: paulatim sublimitas.
ad summaaltius erigeretur: Postquã enim &as.
& mira in eoscientiae prę̧ualuit fortitudo.
infantieq septem puerilir adueniente decore
a&atise uoluuntur anni magna siqui dẽmen¬
tis & in effabili grauitate .cȩlesti in spirante
gratia. sicut subsequentia huius operis docu¬
menta declaraniditatus est: Etmultarum
castimonia uirtuedĩ. uixta ostensũ scõrũ exem¬
plar prȩcedentium & uenerabilium instituta
patrũ subditus declaratus acdecoratur Ad eo
&iã diuino exarsit ingenio. aclectionis adpri¬
mese subdidit exercitio. ut singulis quibq:
additis temporibus. momentis atq: horis annorumq cis¬
riculis. augerentur &iam in eo. suꝑni adiumentadi¬
uinaq: donorum incrementa protectoris: &

Expanded text:
omnibus bonis inhereret. Expleto igitur, licet summatim, primordiali expositionis nostrae ordine, quia quali se in initio studiosae conversationis sanctimonia subdiderit, breviter protulimus, ut, fabricae a nobis fundamento confecto, structurae paulatim sublimitas ad summa altius erigeretur. Postquam enim aetas et mira in eo scientiae praevaluit fortitudo, infantiaeque VII, puerilis adveniente decore aetatis, evolvuntur anni, magna siquidem mentis et ineffabili gravitate, caeleste inspirante gratia, sicut subsequentia huius operis documenta declarant, ditatus est et multarum castimonia virtutum iuxta ostensum sanctorum exemplar praecedentium et venerabilium instituta patrum subditus, declaratus ac decoratus. Adeo etiam divino exarsit ingenio ac lectionis adprimę se subdidit exercitio, ut, singulis quibusque additis temporibus, momentis atque horis annorumque curriculis, augerentur etiam in eo superni adiumenta divinaque donorum incrementa protectoris. Et
Abbreviated transcription (Latin):
redder&ur. ibitantum in palatio: Uenienraut
romanus offerens aquã misitse ad pedesbeati
laurenti. rogabateum cum lacrimis ut bapti¬
uit eum: Audiens decius hoc factũ dix̃ Ex¬
ibite eum cum fustib & adductus romanus an¬
te conspectũ decii cesaris. non interrogatus
Etius sit decius cȩsar: ut in ipsa hora capitis subir&
sententiam : Et ductus foras muros porte salariȩ
Decolatus est quinto idus agustas.: Tunc noctu ue¬
incripta in agro uerano.: Eadem nocte iussit
decius cesar unacũ ualeriano prefecto. Intermas
olimpia desperari sibi tribunal Et ꝑgit noctu
ad termas. iuxta palatium salusti. & iussit sibi
beatum laurentium offerre Nuncepit hyp¬
politus tritis flere: Cuibeatur laurentius
itadixit. noliflere sed magistace & gaude
qui auado ad gloriam: Dicitei hyppolitus.
Et cum hoc dix iss& iussit decius cesar omnegenꝰ
tormentorũ ante tribunal suum parari ⁊ plum¬

Expanded text:
redderetur . tantum in palatio; Veniens autem redderetur . tantum in palatio; Veniens autem ro| manus offerens aquam . misit se ad pedes laurentii| et rogabat . ut baptiuit eum; Audiens decius hoc factum dixit;| Exibete eum cum fustibus; Et adductus est ante conspectum| decii cesaris . non interrogatus Et iussit decius cesar| ut ipsa hora capitalem sententiam subiret; Et ductus| foras muros porte salariae . decollatus est| quarto idus augusti; Tunc nocte uein cripta in agr\um/| uerano; Eadem nocte iussit decius cesar una cum ualeriano| praefecto in termas olimpiadis parari sibi tribunal . et pergi nocte| ad termas iuxta palatium salustiani . et iussit sibi beatum lau| rencium offerri; Tunc cępit ypolitus tristis plorare;| Cui beatus laurencius ita dixit; Noli flere sed magis tace| et gaudę quia uado ad gloriam; Dicit ei ypolitus; Et cum| hęc dixisset . iussit decius cesar omne genus tormentorum| ante tribunal suum parare plum
Abbreviated transcription (Latin):
decius furore plenus dicebat uoceclara : Viri roma¬
ni & c&us rei publice audistis consolationes de¬
monum in sacrilegum. quinec deos nec princ ipes
nr̃os pauescit iratus. nec torm̃ta m&u& exquesita:
Et dix iterũ decius cesar: Extendite eũ. &scorpio¬
nib: cedentes affligite : Tuncbeatus laurentius
prostratus incatasta subridens. & gratias agens
Sed tu dnẽ proptertuam pi&atem dona nobis gra
tiam tuam. ut cognoscant oms circũ stantes. qui¬
atu consolaris seruostuos: Eadem hora unus de
ꝑ uerbabeatilaurentii: Et coepit dicere adbe¬
atum laurentium: Uideo inte hominẽ pul¬
cherrimũ stantẽ cum linteo extergentẽ mem¬
sit angelum suum nemedere linquas : Tunc
decius furore repl&us & dolo dixit adualeri¬
anum : Victi sumus perartẽmagicam: etiussit
solui eum decatasta & leuari. Eadem hora ro¬
manus accepit urceum cũ aqua. coepit que re¬
Tunc decius cepit estuari. & iussit ut hrppolito

Expanded text:
Tunc Decius furore plenus dixitTunc Decius furore plenus dixitni et coetus rei publi| ce audistis consolationes demonum in sacrilegum . quia| nec deos nec principes nostros pauescit iratos . nec tormen| ta metuit exquisita; Et dixit iterum decius cesar; Ex| tendite eum . et scurpionibus cedentes adfligite; Beatus| laurentius prostrased tu, Domine, propter tuam pietatem da nobis grtiam tuam ut cognoscant| omnes circumstantes quia tu consolaris seruos tuos; Eadem| hora unus de su christo| per uerba beati laurentii et cepit dicere ad beatum lauren| tium; Video ante te hominem pulcherrimum stantem| cum linteo et extergentem memsit angelum suum ne me derelinquas;| Tunc decius furore plenus et dolo dixit ad ualerianum; Victi| sumus per artem magicam; Et iussit solui eum de catasta . et| leuare; Eadem +ora romanus afferens urceum cum aqua Tunc decius cepit estuari . et iussit ut| yppolito
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ingressus fuiss& & seder& precepit sibi beatum
profanos utmund &urciuitas: Et tuipse sacrifi¬
cadiis & non confidere intherauros quos habes ab¬
sconditos: Beatus laurentius dixit: Uere &
confido & securus sum d&hesauris meis : Decius
dixit Enputas de thesauris liberari. aut redi¬
mid& ormentis : Beatus laurentius dix̃. Ego
Decius iracundia plenus. iussiteũ nudũ cum fus¬
tib: caedi: Beatus laurentius cumceder& ur
xp̃i & non sentio tormentatua. Decius cesar
dix̃ fustes aug&e & date ad lateraeius lami
te artem magicã. immomagis sacrifica: Scio quia
tormenta ꝑ artẽ magicã deludis. Tamen me ñ de¬
ludis: Et dixit decius cesar: Testor deos deasq:
cis nolicessare. Decius cesarnimio furore areptus
iussit uicũ plũbatis diutissime ceder&ur ⁊ Dix̃¬
te dignatus es formã serui suscipere. ut nor a serui¬
tio de monũ liberares. accipe spm̃ meum: Eadem
hora auditaẽ uox decelo ipso decio cesare audien¬

Expanded text:
m| ingressus fuisset et sederet . praecepit sibi beatum m| ingressus fuisset et sederet . praecepit sibi beatum profanos ut mun| detur ciuitas . et tu ipse sacrifica diis . et noli confidere| in tesauris quos habes absconditos; Beatus laurentius dixit;| Vere et confido . et securus sum de tesauris meis; Decius dixit;| En putas te de thesauris liberari au\t/ redimi de tormentis?| Beatus laurentius dixit; Ego Decius iracundia plenus . iussit eum nudum| fustibus cedi; Beatus laurentius cum cederetur  christi . et non sentio tormenta tua;| Decius cesar dixit; Fustes augete et date ad latera eius . lami| te artem magicam;| Immo magis sacrifica . scio . quia tormenta per artem magicam| deludis; Dixit iterum decius cesar; Testor deos deasque cis . noli cessare; Decius cesar nimio| furore erreptus . iussit ut cum plumbatis diutissime cederte dignatus es formam \serui/ aripere . ut nos| uitio liberares . accipe spiritum meum; Eadem hora| audita est uox ips\o/ decio a
Abbreviated transcription (Latin):
& piscium. & caeli & terrę : Et tudicis sacrifica
De ciuscesar iratus issit in conspectu suo eum ex¬
poliari &cedi cum scorpionib  Ipso decio cla¬
mante deos blasphemare nolo Tunc beatus
laurentius. in ipsahora int̾tormenta dicebat.
Ego quidem gratias a godõ meo qui medignatus ẽ
coniungi interseruosfuos : Tumiser torque¬
ris insania & furore tuo. Decius dixit: leuate
eum &date ante conspectũ eius omnegenus
torm̃torũ: Etad l&esunt lamine ferreae
tur: Beatus laurentius dix̃⁊ Infi lixhas epulas.
egosemꝑ desideraui : Nam torm̃ta istatibi sunt
nobi senimgloria ẽ. Decius cesardix. Ergo siglo¬
ria est uobis dicnobis ubi sunt profani similes
rentius: de quib: interrogas iam illi semel de¬
derunt nominasua incęlum: Tuenĩ ñ es dignꝰ
aspectib eorũ prȩsentari: Tunc decius cesar.¬
fecit beatũ laurentiũ uinctũ catenir duci in
palatium tiberii. Et ibi eum gestis audiri. Et
iussit ibi tribunal intemplo iouis parari Qui¬

Expanded text:
 uniuersę creature . et tu dicis sacrifica|Decius cesar iratus iussit eum in conspectu suo expoliari . et cedi| cum scurpionibus ipso decio clamante; Deos blasphemare noli| Beatus laurentius in ipsa tormenta dicebat; Ego quidem gratias| ago deo meo qui me dignatus est coniungi inter seruos suos; Tu mi| ser torqueris in insania tua et furo\re/ tuo; Decius cesar dixit| Leuate eum et date ante conspectum eius omne genus tormentorum; Et al| late ̨ sunt lamine ferreae tur; Beatus laurentius dixit; Infelix| has epulas ego semper desideraui; Nam tormenta ista pena tibi| sunt . nobis gloria; Decius cesar dixit; Ergo si gloria est uobis . dic nobis ubi sunt| profani similes atus laurentius; De quibus interrogas iam illi semel dederunt no| mina sua in caelo; Tu enim non es dignus aspectibus eorum praesen| tari; Tunc decius fecit beatum laurentium uinctum catenis| duci in palacio tiberii . et ibi eum gestis audir| Et iussit sibi tribunal in basilica iouis parari . u
Abbreviated transcription (Latin):
beatilaurenti Etemisit spm̃. Et qualiter decius
cesar &ualerianus confusi exinde exissent. &
tes tuleruntcorpusbeatilaurenti archi diac
laur martrr fuerat noctu cui & linteum de¬
perum: lam hora uesꝑtina sepelierunt incrip¬
ta inuia tiburtina in predio crriacȩ uiduȩ in
duo. Cum multitudine xp̃ianorũ. Non
cessabant mugitum lacrimarũ dantes.:
Seatus aut iustinus. optulit sacrificium laudis

Expanded text:
emisisset spiritum . et qualiter de| cius caesar . et ualerianus confusi . exinde ex| issent tes tullerunt . corpus beati lau| renti . archi . d martyr . fuerat nocte.| Cui et linteum deperum. Iam hora uespertina sepelierunt| in cripta . in uia tiburtina . in praedium ciriacę| in duo . cum multitudine| christianorum . non cessabant mugitum lacrimarum| dantes. Beatus aucem iustinus obtullit sacrificium| laudes
Abbreviated transcription (Latin):
ihuxp̃e quiame confortare dignatusẽs: Eleuans
oculos contradecium sic dix̃ Beatus laurentius:
Eccemiser assasti unã partẽ. regira & aliã & man¬
tuas in gredi & emisit sp̃m⁊ eadem nocte
Decius una cũ ualeriano ambulauit exinde ad
palacium trberianum: Relicto corpore su
ꝑgraticulã &ignẽ beatilaurenti: Maneautẽ
prima adhuc crepusculi rapuit corpus eius
hyppolitus. & condiuit eũ cum linteis. &aro ma¬
tib: depropriosuo: Et mandauit hoc factũ ius

Expanded text:
ine Jesu Christe, quia me confortare dignatus es. » Et elevans ine Jesu Christe, quia me confortare dignatus es. » Et elevans oculos contra decium. Sic dicebat beatus lauren| tius . ecce miser . assasti . unam partem. Regira et aliam et| mantuas ingredi . et emisit spiritum eadem nocte. Decius caesar| una cum ualeriano . ambulauit exinde ad palacium. Ty| berianum relicto corpore supra graticula et igne beati| laurentii. Mane autem prima adhuc crepusculum| rapuit corpus eius yppolitus . et condiuit cum lenteis| et aromatibus de proprio suo mandauit . hoc factum| Ius
Abbreviated transcription (Latin):
cesardix̃. Datelectum ferreum & requi escat
graticulȩ: Et allatus ẽ beatus laurentius &
expoliatus ẽ uestimentis suis in conspectu decu
subgrate ferrea: Etcum forcis ferreis coartari
fecit beatũ laurentium: Et dix̃ decius cesar ad
beatũ laurentiũ. Sacrificadiis. Rp̃. beatus lau¬
bulatus .: Carnifices tamen urguentur mi¬
nistrabant carbonesmit tentes subgrate. &
desuꝑ conprementescum forcis ferreis.
Beatus laurentius dix̃: Disce miser qui a carbo¬
nestui mihi refrigerium prestant. tibien ĩ
&ernum supplicium qui aipse dñs nouit.
quia accusatus ñ negaui interrogatus xp̃m
confessussum assatus gratias agodõ: Ualeri¬
anus prit dix : Vbi sunt ignes quo stu diis pro¬
mit tebas: in ipsa hora dicebat beatus lauren¬
tius. Oin sania ura infelices non cognosci¬
tis quia carbones uri ñ ardorem sedrefrigeri¬
um mihi prestant Etcoeperunt om̃s qui¬
aderant mirari quo modo prȩceperat
deciusuiuumeum assari I leaũt uultu¬

Expanded text:
it, lectum ferreum, et requiescat graticulae et allatus est beatus laurentius| et expoliatus uestimentis suis in conspectu decii sub gratem ferream et cum forcipis fer| reis coartari fecit beatum laurentium . et dixit decius| ce ̨sar ad beatum laurentiubulatus . carnifices tamen urgen| tes ministrabant . carbones . mittentes sub grauatum . et| desuper conpraementes cum ferreis forbipis. Beatus lauren| tius dixit . disce miser . quia carbones tui mihi refrigerium praes| tant . tibi autem aeternum supplicium. Quia ipsi dominus nouit . qui+ ac| cusatus . non negaui. Interrogatus christum confessus sum . assatus| gratias egi Valerianus praefectus dixit. Ibi sunt Ignis quos| diis promittebas . in ipsa hora dicebat beatus laurentius.| O insania uestra infelicis recognuscetis. Quia carbones| uestri non ardorem . sed refrigerium mihi praestant. Et coe| perunt omnes mirare quomodo praeceperat decius uiuum| eum assari. Illi aut
Abbreviated transcription (Latin):
cesar: lam depone ꝑ fidiam artis magicȩ. & dic no¬
bis generositatem tuam: Tuncbeatur laurenti¬
usdixit: Quantũ ad genus ꝑtin&. spanur. erũ¬
ditus uel nutritus romanus & acunabulis xp̃ia¬
nus eruditus omnem legem scam̃ diuinã: De¬

Expanded text:
 Jam depone perfidiam artis magicae, et dic nobis generositatem tuam. » Cui beatus Laurentius dixit: « Quantum ad genus, Hispanus sum eruditus vel nutritus Romanus, et a cunabulis Christianus, eruditus omni lege sancta et divina.
Abbreviated transcription (Latin):
es presentari. Beatus laurentius collect a
multitudine introduxit in palatium paupe¬
res &uoceclara dix̃ beatus laurentius: Ecce isti
decio cesare: Quiduariaris ꝑmulta. Sacrifica¬
uisibilium. uosipsi iudicate quidebeat adora¬

Expanded text:
es praesentare? Beatus laurentius collecta| es praesentare? Beatus laurentius collecta| multitudine introduxit in palatium pauperes . et uoce clara| dixit beatus laurentius; Ecce isti decio cesare;| Quid uariaris uisibilium . uos ipsi iudicate . quis debeat ad| ora