comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ ⁊ si ñ ht̃ necessitatẽ peccandi
ht̃ tñ necessitatẽ peccĩ. Peccõ si¬
qͥd̾e ade tã necessario qmͣ uolũ¬
tario pollutꝰ ÷. s ip̃i uoluntario
nob̾ aũ necessario. Nec ita neces
hoc reꝑata fuit. ut ꝑ passionũ
tola̾ntiã ⁊ laboꝵ. posset ad hu¬
mores radices ponere. ⁊ sub lig¬
no uita fieret lignũ uite. qr
sublato gladio uersatili pena
nũ uite. Sic gͥ ĩmortalitatis
dãpnũ resarciret ꝑ laborẽ. nõ
solũ ut posset ñ mori. s ut ñ
posset mori. Intĩm aũt medi¬
ante laboris tp̃r mori posset
semel intͣns in scã scõꝵ. in se so¬
lo solũ hoĩem. solum fecit. Sobũ
dico a soliditate qr solidũ. ũ mor¬
tale indueret ĩ mortalitatem.
⁊ corruptibile nr̃m indueret in¬
corruptelam. ita ut datũ sit no¬
bisposse ñ mori ⁊ ñ posse mori.
Non amoto tñ libero arbitrio.
s liberiore fc̃o. qr de uoluntate
⁊ adiuuante grã fiet ut possimꝰ
ñ peccare.⁊ ñ possimꝰ peccare.

Expanded text:
t necessitatem peccandi, habet tamen necessitatem peccati. Peccato siquidem Adae tam necessario quam voluntario pollutus, sed ipsi voluntario, nobis autem necessario; nec ita necesshoc reparata fuit, ut per passionum tolerantiam et laborum, posset ad humores radices ponere; et sub ligno vita fieret lignum vitae; quia sublato gladio versatili poenanum vitae. Sic igitur immortalitatis damnum resarciret per laborem, non solum ut posset non mori, sed ut non posset mori. Interim autem mediante laboris tempore mori posset,semel intrans in Sancta sanctorum, in se solo solum hominem salvum fecit. Solum dico, a soliditate, quia solidum, ut mortale indueret immortalitatem, et corruptibile nostrum indueret incorruptelam; ita ut datum sit nobis posse non mori, et non posse mori: non amoto tamen libero arbitrio, sed liberiore facto; quia de voluntate et adjuvante gratia fiet, ut possimus non peccare, et non possimus peccare.
Abbreviated transcription (Latin):
diali matĩa. ꝑmixta pariter
⁊ ꝯfusa cͥcũ uoluebat᷑ humen¬
tib aquis. Terra uͦ tũc uere
fuit. qñ aquis diuisis ab aqͥs
arida apparuit.⁊ teri potuit.
⁊ cetĩs fuit deformior elem̃tis.
uñ ꝓpt̾ eiꝰ deformitatẽ. t̾ra t̾ri¬
bilis uocata ÷. Tellus aũ fuit.
c̃ labores hõium tolerare po

Expanded text:
pariter et confusa circumvolvebatur humentibus aquis. Terra vero tunc vere fuit, quando aquis divisis ab aquis, arida apparuit, et teri potuit, et caeteris fuit deformior elementis. Unde propter ejus deformitatem terra terribilis vocata est. Tellus autem fuit, cum labores hominum toler
Abbreviated transcription (Latin):
sa ñ mutat᷑. s ad illd̾ unũ neces¬
sario ꝓꝑans. unã fidẽ. unũ bap¬
tisma ꝯficet᷑. Nam sic̃ mt̃t ho¬
mines uniꝰ faciei dicunt᷑ scd̾m
affectum. De quib scͥptũ ÷̃. Erat
eis cor unũ ⁊ aĩa una in dño: ita
etiã unꝰ hõ młtar̃ facier̃ dici po¬
test. cuiꝰ uultꝰ in diu̾sa mutat᷑.¬

Expanded text:
 ad aliud unum necessario properans, unam fidem, unum baptisma confitetur. Nam sicut multi homines unius faciei dicuntur secundum aflectum, de quibus scriptum est: Erat eis cor unum et anima una in Domino ; ita etiam unus homo multarum facierum dici potest, cujus vultus in diversa mutat
Abbreviated transcription (Latin):
testimonia eiꝰ cre. fcã nimis.
eo iure ꝯcutuint aures audi¬
erctiũ: quo nͨ fallunt᷑ nͨ fallt̃.
Si enuĩ cogitamꝰ t̾ra es ⁊ in t̾ram
ibis. si formidamꝰ in uiro scd̾
cor dei. Aĩa mea si c̃ t̾ra sine aqͣ
tͥ. nobis ⁊ de nobis designant᷑
int̾fecta ⁊ terra in sangͥnib.
quib usq hodie manet infec¬
ta. ꝓpt̾ qd̾ psalmista clamat.
Libera me de sang̾nib d̾s. Ergo
lũ. s qr t̾ra sumꝰ gladiũ induc¬
tũ sustinemꝰ. Quatuor dixi

Expanded text:
s eo jure concutiunt aures audientium, quo nec falluntur, nec fallunt. Si enim cogitamus, terra es, et in terram ibis; si formidamus, in viro secundum cor Dei, anima mea sicut terra sine aqua tibi ; nobis et de nobis designanterinterfecta est terra in sanguinibus, quibus usque hodie manet infecta. Propter quod Psalmista clamat. Libera me de sanguinibus, Deus . Ergo lum; sed quia terra sumus, gladium inductu
Abbreviated transcription (Latin):
tas. I qr pocuit ñ peccare:⁊ tñ
peccauit. celestis humoris in¬
fusione frustratꝰ. t̾ra qͣiͣ ceri dig¬
na dici potuit. Iarida apparu¬
it. qr anima sic̃ t̾ra sñ aqͣ deo
fuit. Iqr a forma deformante
deformata fuit. deformis ⁊ t̾ri¬
bilis ualde apparuit. qr c̃ in ho¬
nore esset ñ intellexit .ꝯ. ẽ .iii.¬

Expanded text:
tas. Et quia potuit non peccare, et tamen tas. Et quia potuit non peccare, et tamen peccavit, coelestis humoris infusione privatus, terra quasi teri digna dici potuit. Et arida apparuit, quia anima sicut terra sine aqua Deo fuit. Et quia a forma deformante deformata fuit, deformis et tetribilis valde apparuit, quia cum in honore esset, non intellexit,
Abbreviated transcription (Latin):
in prima sui ꝯditione ad yma¬
ginẽ ⁊ sinłitudinẽ dei fc̃s est. ⁊
in aĩam uiuentẽ. Nam sic̃ in pͥ¬
ma rer̃ ꝯdicione humor sine ca¬
lore dñabat᷑ in humo. ut ñ tã
uiuificata qͣm uegetata diceret᷑.
c̃omia a calore parit̾ ⁊ hũore ui.¬
uificent᷑. ut aliqũe defectũ susti¬
neret a defectu caloris. ⁊ aliqͣm
ꝑfectionẽ hr̃et ex abundantia
humoris.ita in pͥma sui ꝯditiõe
ħ̾o. ⁊ aliquẽ defectũ habuit quo
potãt mori. ⁊ aliqͣm ꝑfectionẽ
qua potãt ñ mori. Aliqͣm ꝑfecti¬
onẽ habebat qua stare poterat.
s ⁊ aliquẽ defectũ. qr grãm qua
ꝓfic̾e posset ñ habebat: sustinẽbat.
Factus ⁊ enĩ mortał ⁊ ĩmortał. S
mortat̃. qr potuit mori. ĩmor¬
tał aũ qr potuit ñ mori. Potuit
mori. qr potuit peccare. stimłs
enĩ mortis pecc̃m ÷. potuit ñ mo¬
ri. qr pocuit ñ peccare. qd̾ ei da¬
tũ erat ex libero arbitͥo. qd̾ ÷ ad
malũ ⁊ ad bonũ libera uolun¬

Expanded text:
ditione ad imaginem et similitudinem Dei factus est, et in animam viventem. Nam sicut in prima rerum conditione humor sine calore dominabatur in humo, ut non tam vivificata quam vegetata, cum omnia a calore pariter et humore vivificentur, ut aliquem defectum sustineret a defectu caloris, et aliquam perfectionem haberet ex abundantia humoris, ita in prima sui conditione homo et aliquem defectum habuit, quo poterat mori; et aliquam perfectionem, qua poterat non mori. Aliquam perfectionem habebat, qua stare poterat; sed et aliquem defectum, quia gratiam qua proficere posset, non habebat, sustinebat. Factus est enim mortalis et immortalis, sed mortalis, quia potuit mori; immortalis autem, quia potuit non mori. Potuit mori, quia potuit peccare; stimulus enim mortis peccatum est; potuit non mori, quia potuit non peccare: quod ei datum erat ex libero arbitrio quod est ad malum et ad bonum libera volun
Abbreviated transcription (Latin):
nita. obstupescit intrepida. lo¬
quens penitꝰ obmutescit. ⁊ in opẽ
reddit copia. qͣm fecerat inopia
copiosam. Miro q mͦ ꝓficiendo
deficit. ⁊ tunc magis ꝓficit. c̃ ue¬
nerit ad defectum. Cum enĩ in¬
illiꝰ celestis. tenuissimi zacutis¬
simi radii lumine mentis sue ra¬
dium figit. oportet ip̃m tenuissi¬
mũ eẽ. acutissimũ ⁊ clarissimũ.
Quia nec spissa tenuissimis. nec
obcusa acutis. nec tenebrosa cõ¬
ueniunt claris. E ꝓpt̾ hoc qͣnto
magis ad illd̾ lumen illuminã¬
dum intuendũ ⁊ acutum neces¬
se ẽ ut c̃ tenuissimo lumine qͣi
sibilus aure tenius atcenuetur.
Quicqͥd tñ de deo potest cogitare
⁊ ad memoriam reducẽ. non ex
subtilitate ingenii sui. ut ex ꝑ¬
spica citate memone subtilis ẽẽ
cognoscat. s gr̃ẽ dei tribuat to¬
tum. qui nec totꝰ uult cognosci
ut fides habeat mũtũ. nec totꝰ abs¬
condi ne infidelitas inueniat
locum. Qd̃ enim de cognitione

Expanded text:
nita, obstupescit trepida, lonita, obstupescit trepida, loquens penitus obmutescit, et inopem reddit copia, quam fecerat inopia copiosam: miroque modo proficiendo deficit; et tunc magis proficit, cum venerit ad defectum. Cum enim illius coelestis, tenuissimi, et acutissimi radii lumine mentis suae radium fugit, oportet ipsum tenuissimum esse, acutissimum et clarissimum. Quia nec spissa tenuissimis, nec obtusa acutis, nec tenebrosa conveniunt claris. Et propter hoc tanto magis ad illud lumen illuminandum, intuendum, et acuendum necesse est, ut cum tenuissimo lumine quasi sibilus aurae tenuis attenuetur. Quidquid tamen de Deo potest cogitare, et ad memoriam reducere, non ex subtilitate ingenii sui, vel ex perspicacitate memoriae subtilis esse cognoscat; sed gratiae Dei tribuat totum; qui nec totus vult agnosci, ut fides habeat meritum; nec totus abscondi, ne infidelitas inveniat locum. Quod enim de cognitione
Abbreviated transcription (Latin):
sa. Unũ quo formis ⁊ figuris. ⁊
simłitu dinib rer̃ occłtar ueritas
obumbrat᷑. qd̾ genus uisionis
grece. theophanias .i. diuinas ap¬
paritiones applłant. alt̾m. quo
ascensu m̃tis ⁊excessu. nude ⁊ pu¬
re ⁊ absq integum̃to sic̃ est illum
oelestem sacratissimũ principatũ
nitit᷑ ꝯtẽplari. qd̾ anagogice nũ¬
cupat᷑. S in hoc ultimo gñẽ uisi¬
onis ita tremit ⁊ palpitat mens
humana. ut tenebris ignorantie
sue obuoluta ad illam clarita¬
tem ⁊ ueritatis lumen nisi di¬
rigatur exire ñ pot̾. s qͣi ceca ⁊
manuductione utens. quo ñ ui¬
det incedit.⁊ incipit liquefieri
ꝑ uisionem ⁊ uisitationẽ dilecti.
ut nec illd̾ de deo ꝯcipiat qd̾ de¬
bet aut uelit. nec loqui possit
qd̾ ꝯcipit. cũ celestis regni circũ¬
uelatũ ultra. ⁊ diuini luminis
incͥc̃scriptum adhuc inuestiga¬
re nititur. ⁊ deficit in uestigans.
Heret in ꝯtemplatione mens atto¬

Expanded text:
sa: Unum, quo formis et figuris et sa: Unum, quo formis et figuris et similitudinibus rerum occultarum veritas obumbratur: quod genus visionis et graece theophanias, id est divinas apparitiones appellant; alterum, quo ascensu mentis et excessu nude et pure, et absque integumento; sicut est, illum coelestem sacratissimum principatum nititur contemplari, quod anagogicum nuncupatur. Sed in hoc ultimo genere visionis ita tremit et palpitat mens humana, ut tenebris ignorantiae suae obvoluta, ad illam claritatem et veritatis lumen, nisi dirigatur, exire non potest; sed quasi caeca et manuductione utens, quo non videt, incedit; et incipit liquefieri per visionem et visitationem dilecti; ut nec illud de Deo concipiat quod debet aut velit, nec loqui possit quod concipit, cum coelestis regni circumvelatum ultra, et divini luminis incircumscriptum adhuc investigare nititur, et deficit investigans. Haeret in contemplatione mens atto
Abbreviated transcription (Latin):
noscit᷑ dñs. ubi deficit sensus hu¬
manꝰ. Sꝑter hoc ⁊ psalmista uit.
Qmͣ dilecta tabernacła tua .d. uͥ.¬
ꝯ.⁊ de .a. mea in atͥa dñi. Ergo c̃
mens theorice ad alta rapit᷑. in qͥ¬
ri eligit. quibdam gradib ꝯt̃pla¬
tionum ad summũ ascendit. Nã
uł mathematice speculat᷑ uisibi¬
les rer̃ iusibłium formas. uł phi¬
sice inuisibiles rer̃ uisibłiũ causa.
uł simbolice colligit ⁊ coaptat
formas uisibiles ad inuisibłiũ
demonstrationẽ. ł theologice cõ
turas. Hiis tñ om̃ib modis. pͥn¬
cipalis ⁊ suꝑ pͥncipalis aliqͣtenꝰ
manifestari pot̾ in figuratis sĩ¬
bolis diuini patris beatissima ie¬
rarchia. Ut post modum mens
hũana certe ꝯtemplationis gra¬
dib ad suꝑna ꝯscendens sacra di¬
uini eloquii inspectione celestia
secreta etiam anagogice ꝯteplet᷑.¬
⁊ sic ex duob gñĩb uisionũ ad
oẽm ꝑfectionem ascendit. que ꝑ
grãm diuine reuelatiõis theolo

Expanded text:
noscitur Dominus, ubi deficit sensus hunoscitur Dominus, ubi deficit sensus humanus. Propter hoc et Psalmista ait: Quam dilecta tabernacula tua.  anima mea in atria Domini . Ergo cum mens theorice ad alta rapitur, in quri eligit, quibusdam gradibus contemplationum ad summum ascendit. Nam vel mathematice speculatur visibiles rerum visibilium formas, vel physice invisibiles rerum visibilium causas, vel symbolice colligit et coaptat formas visibiles ad invisibilium demonstrationem, vel theologice contturas. His tamen omnibus modis principalis et superprincipalis aliquatenus manifestari potest, in figuratis symbolis divini patris beatissima hierarchia, ut postmodum mens humana certae contemplationis gradibus ad summa conscendens, sacra divini eloquii inspectione coelestia secreta etiam anagogice contempletur; et sic ex duobus generibus visionum ad omnem perfectionem ascendit, quae per gratiam divinae revelationis theolog
Abbreviated transcription (Latin):
rias templũ ingredit᷑. cum inter
ꝓsꝑitates ⁊ carnis głam. dñi sui
ꝯscientia memoratur. ⁊ ea q̃ car¬
nis sunt paruipendens. illi soli
uult adberere ꝑ deuotionem: cui
offert incensum boni odoris ꝑ orõ¬
nem. Ille enim qui mundi isꝑi¬
tatem aut gandium cum arridet
ꝑuipendit ꝓ dño. ip̃e ẽ qui c̃ abra¬
ham ad imolandũ ysaac in mõ¬
tem deuotionis ascendit. Uisita
is assueta. qñ int̾nam ꝯtempla¬
tionis claritatẽ ꝯtemplari niti¬
tur. qi̾ trementib ⁊ palpantib
luminib. ium insoliti fulgo¬
ris non sustinens. ip̃is pͥmi as¬
pectus radiis reuerberatur. Uñ
scriptum est. Qui scrutator est
maiestatis oppumet᷑ agła. Hĩc
aciem in lucem maccessibilem po¬
suit. gracilem uoce ÷ ieloq̃ntẽ
se esse ꝯfessus ÷. Ip̃e etiam hely¬
as in ostio spelunce sue nec in
spũ grandi ⁊ forti. nec in ꝯmo¬
tione nec in igne deum uidit.
quẽ tñ in sibilo aure teniis ag¬
nouit. Quia ꝓfecto ibi bene cog¬

Expanded text:
rias templum ingreditur, cum inter prosperitates et carnis gloriam, Domini sui justitia memoratur: et ea quae carnis sunt parvipendens, illi soli vult adhaerere per devotionem, cui offert incensum boni odoris per orationem. Ille enim, qui mundi prosperitatem aut gaudium, cum arridet, parvipendit pro Domino, ipse est qui cum Abraham ad immolandum Isaac in montem devotionis ascendit. Visitatis assueta, quando internam divinitatis claritatem contemplari nititur, quasi trementibus et palpantibus luminibus vim insoliti fulgoris non sustinens, ipsis primi aspectus radiis reverberatur. Unde scriptum est: Qui scrutator est majestatis, opprimetur a gloria . Hinc oculos in lucem inaccessibilem posuisset, gracilem voce, et ineloquentem se esse confessus est. Ipse etiam Elias in ostio speluncae suae, nec in spiritu grandi et forti, nec in commotione, nec in igne Deum vidit, quem tamen in sibilo aurae tenuis agnovit : quia profecto ibi bene cog
Abbreviated transcription (Latin):
Primũ putelim fodit ysaac.⁊ uo¬
cauit eum inimicicias. qr cum
homo uixta rõnem uiuere incip̃
uł desiderat. mimicat᷑ ei mundꝰ. ini¬
micat᷑ caro. aduersat᷑ diabolus. Si
uero ꝯpõni moꝵ intendat. calũp¬
niantur hoc oꝑib suis ip̃i pastores.
qui c̃ aquã limpidissimã hanc bibe¬
rint ꝑ doctrinam. oꝑib suis qͣi pedi¬
bus eam ouib turbant. Ppt̾ hoc pu¬
teus ille calumpnia uocabat᷑ pastori¬
bus illis dicentib. nr̃a ẽ aqua. Cũ
enĩ pastores solent redargui. ⁊ res¬
pondent arguenti. ñ est tuũ ar¬
guere. qr nr̃m ẽ leges cudere: uiden¬
tur dicere. nr̃a ẽ aqua. Tercius pu¬
teus quem uocauit habundan¬
tiam. nat᷑ał est scĩa. Qui tanto
fecundiꝰ habundat. qͣnto ñ solũ
hominib s ⁊ ip̃is brutis aĩalib po¬
tum ꝓpinat. Neq enĩ ẽ aĩal bru

Expanded text:
Primum puteum fodit Isaac, et voPrimum puteum fodit Isaac, et vocavit eum inimicitias , quia cum homo juxta rationem vivere incipit, vel desiderat, inimicatur ei mundus, inimicatur caro, adversatur diabolus. Si vero compositioni morum intendat, calumniantur hoc operibus suis pastores, qui cum aquam limpidissimam hanc biberint per doctrinam, operibus suis quasi pedibus eam ovibus turbant. Propter hoc puteus ille Calumnia vocabatur, pastoribus illis dicentibus: Nostra est aqua . Cum enim pastores solent redargui, et respondent arguenti, Non est tuum arguere, quia nostrum est leges cudere, videntur dicere, Nostra est aqua. Tertius puteus, quem vocavit abundantiam , naturalis est scientia: qui tanto fecundius abundat, quanto non solum hominibus, sed et ipsis brutis animalibus potum propinat. Neque enim est animal br
Abbreviated transcription (Latin):
Recurrendum ẽ igitur ad puteum
caritatis pinguedinem. Qui sa¬
cerdos ⁊ hostia factus obtulit holo¬
caustum ꝓ nobis. ⁊ ꝑ hoc rec̃cilia¬
uit una sũmis. Tunc a moyse
uelamen amouit. libros signatoᷤ
aꝑuit. lapidem ab ore putei sub¬
stulit. ut qͣi iacob oues rachelis
adaquaret.⁊ filios synagoge sp̃a¬
li u̾bo satiaret. ⁊ ipãm rachelem qͥ
desponsaret .i. eccłiam de uideis
ꝯgregatam sibi uniret. S hoc mo¬
dicum sue pietati. qr ⁊ eccłiam de
gentib uerbo uite satiauit. cũ
samaritane ydriam qͣm inueñ
ad puteum iacob fonte baptis¬
matis adimpleuit. Ut igitur ĩ
hiis om̃ib doctus ⁊ ꝑ hoc om̃i bñ¬
dictione dignus. non solum ha¬
bitabat s ⁊ fodiebat puteos uisi¬
onis ysaac. Omĩs enĩ de qua supͣ
dictum ⁊ doctrina. sub quadru¬
plici doctrina. logica. ethica. phi¬
sica. theologia ꝯcludit᷑. Logica
rõnalis scientia s. ethica morał.
phisica nat᷑at. theologia sp̃alis.

Expanded text:
Recurrendum est igitur ad puteum, Recurrendum est igitur ad puteum, charitatis pinguedinem. Qui sacerdos et hostia factus obtulit holocaustum pro nobis; et per hoc reconciliavit ima summis. Tunc a Moyse velamen amovit, libros signatos aperuit, lapidem ab ore putei sustulit, ut quasi Jacob oves Rachelis adaquaret, id est filios Synagogae spirituali verbo satiaret, et ipsam Rachelem sibi desponsaret, id est Ecclesiam de Judaeis congregatam sibi uniret. Sed hoc modicum suae pietati: quia et Ecclesiam de gentibus verbo vitae satiavit, cum Samaritanae hydriam, quam invenit ad puteum Jacob, fonte baptismatis adimplevit . Ut igitur in his omnibus doctus, et per hoc omni benedictione dignus, non solum habitabat, sed et fodiebat puteos visionis Isaac. Omnis enim, de qua supra dictum est, doctrina, sub quadruplici doctrina, logica, ethica, physica, theologia concluditur. Logica rationalis scientia est, ethica moralis, physica naturalis, theologia spiritualis.
Abbreviated transcription (Latin):
querit. eo qd̃ uł dãpna maiora me¬
tuit. uł uindicandi cempꝰ aut lo¬
cus nõ accedit. S ẽysaac occurrit
ad puteum. uͥ egressus ẽ ad me¬
ditandum. rebecca de camelo des¬
cendit. cũ nichil habet sensuali¬
tatis. Qd̾̃ tũc digne fit si de puteo
in meditationib suis haurit aqͣ
deuotionis. Iysaac ꝯungit᷑: cũ
gaudio copłatur. c̃ uoluntaria
efficit᷑. Uñ ysaac gaudiũ int̾pr̃.
Ut aũt hãc uoluntariam pat̾iã
sensus hũanꝰ ꝑ rõnem acquirat
primo oĩum necẽe ⁊÷. ut illum
añ ocłos m̃tis ponat. qui ꝓpt̾ ni¬
miam caritatẽ suam qua dile¬
xit nos. ignem sue diuinitatis sub
cinere nr̃e mortalitatis tirtauit.
⁊ ꝓpt̾ in iustos ab iniustiᷤᷤ iniuste
teneri uoluit.⁊ ꝑ patĩam uolun¬
tariam pati. ut ꝓ nobis offerret
sacrificium deo pͥatri. Et sol iusti¬
cie qui pͥmo in nubilo uidebatur
ꝓpt̾ iram. pꝰmodũ ñ tam ardens qͣ.
lucens appareret ꝑ dilectionem.

Expanded text:
quaerit, eo quod vel damna majora mequaerit, eo quod vel damna majora metuit, vel vindicandi tempus aut locus non accedit. Sed cum Isaac occurrit ad puteum, ubi egressus est ad meditandum, Rebecca de camelo descendit , cum nihil habet sensualitatis. Quod tunc digne fit, si de puteo in meditationibus suis haurit aquam devotionis. Et Isaac conjungitur, cum gaudio copulatur, cum voluntaria efficitur. Unde Isaac gaudium interpretatur. Ut autem hanc voluntariam patientiam sensus humanus per rationem acquirat, primo omnium necesse est, ut illum ante oculos mentis ponat, qui propter nimiam charitatem suam qua dilexit nos, ignem suae divinitatis sub cinere nostrae mortalitatis tutavit, et propter injustos ab injustis injuste teneri voluit, et per patientiam voluntariam pati, ut pro nobis offerret sacrificium Deo Patri. Et sol justitiae, qui primo in nubilo videbatur, propter iram, postmodum non tam ardens quam lucens appareret per dilectionem.
Abbreviated transcription (Latin):
um s totum uuple in se sentit. pa¬
incensum uł thimiama dr̃. corpore
fere emortuo. madian .i. filium in¬
iquitatis gignit. Et qͣmuis tẽpta¬
tio carnalis in ip̃a sit emortua. et
bonũ odorem in om̃i loco ꝯscientia
redoleat. tñ ex hoc ip̃o filium iniqͥ¬
sualitatem sibi subicit. Hic igitur
primo accedit ad fontem aque. cũ ac¬
cedit ad initium sapĩe. Initium
timorem ratio incutit. seruꝰ ad fon¬
tem aque uenit. Talem ergo seruꝰ
puellam querit. que sibi ⁊ camelis
saluitaris reficiat. que fluit de
timore filiali. I eoce rebecca que
patĩa int̾pretatur. Patientia qͥp¬
pe occurrit rõni. ⁊ tumore reficit
filiali. cũ ydriam ꝯscĩe replet
aqua sapĩe salutaris. Ducit gͥ
seruus rebeccam in camelo. Ser¬
iis rebeccam ducit. cũ patĩa rõ¬
nabłit̾ uiam ui̾tatis incedit. S
adhuc in camelo. qr nͨ in d̾o uec
ꝓpt̾ d̾m s alicuiꝰ eausa sensuali¬
tatis de ad u̾sario iundictam nõ

Expanded text:
um, sed totum virile in se sentit, paum, sed totum virile in se sentit, paincensum vel thymiama dicitur, corpore fere emortuo, Madian, id est filium iniquitatis gignit. Et quamvis tentatio carnalis in ipsa sit emortua, et bonum odorem in omni loco conscientia redoleat, tamen ex hoc ipso filium iniqusualitatem sibi subjicit. Hic igitur primo accedit ad fontem aquae, cum accedit ad initium sapientiae. Inittimorem ratio incutit, servus ad fontem aquae venit. Talem ergo servus puellam quaerit, quae sibi et camelis  sapientiae salutaris reficiat, quae fluit de timore filiali. Et ecce Rebecca, quae patientia interpretatur. Patientia quippe occurrit rationi, et timore reficit filiali, cum hydriam conscientia replet aqua sapientiae salutaris. Ducit igitur servus Rebeccam in camelo. Servus Rebeccam ducit, cum patientia rationabiliter viam veritatis incedit. Sed adhuc in camelo, quia nec in Deo, nec propter Deum, sed alicujus causa sensualitatis de adversario vindictam non
Abbreviated transcription (Latin):
aquauit. Qͣm sec̃ ducens. inuene¬
runt ysaac ad puteũ aque iuiue.
Ecoc it̾m dilectissimi fr̃s ocłos aꝑio.
⁊ duos puteos aque uiue respicio.
Inuno quoꝵ. puer ysaac rebeccã.
in altero rebecca ysaac reꝑit. cũ
egredit᷑ ad meditand̾. In hiis duobi
duplex illa doctita designat᷑. quarũ
una mores. alt̾a fidem edificat.
Tanto tñ excellentiꝰ ⁊ euidentiꝰ. qͣn¬
to ceteras artes ars artium ⁊ regim̃
aminar̃ theologia piecellit. Abrahã
quippe qui pater multar̃ gentium
int̾pretat᷑. hũani sensus cenet yma¬
ginem. Quia sic̃ abraham de isma¬
el genuit de agar. scł de ꝯcubina
filium adult̾m ⁊ odibilem. de sara
ysaac. de sponsa scł filium ꝓmissio¬
nis ⁊ legitimĩt. De cechura uero uxo¬
re scd̾a. filium iniquitatis ꝓut in
int̾pretatur madian. sic sensus hũa
uoluntatem pessimam parit ⁊ odi¬
bilem deo. Qñq uero de ꝯscĩa cũ ce¬
net principatũ uirtutũ. c̃ deesse ei
incipiunt muliebria. cũ nil femine¬

Expanded text:
Quam secum ducens, invenerunt Isaac ad puteum aquae vivae. Ecce iterum, dilectissimi fratres, oculos aperio, et duos puteos aquae vivae respicio. In uno quorum puer Isaac Rebeccam, in altero Rebecca Isaac reperit, cum egreditur ad meditandum. In his duobus duplex illa doctrina designatur, quarum una mores, altera fidem aedificat. Tanto tamen excellentius et evidentius, quanto caeteras artes ars artium et regimen animarum, theologia praecellit. Abraham quippe, qui pater multarum gentium interpretatur, humani sensus tenet imaginem, quia sicut Abraham genuit Ismael de Agar, scilicet de concubina filium adulterum et odibilem, de Sara Isaac, de sponsa scilicet filium promissionis et legitimum; de Cethura vero uxore secunda filium iniquitatis, prout interpretatur Madian: sic sensus humaneo suo, voluntatem pessimam parit, et odibilem Deo. Quandoque vero de conscientia, cum tenet principatum virtutum, cum deesse ei incipiunt muliebria; cum nihil femine
Abbreviated transcription (Latin):
it suꝑ osputei. Uñ illusi nuntii
absalonis reuersi sunt. Illi uero
duo nuntiantes dauid ꝯsiliũ cu¬
si: liberauerunt eum demany
absalonis. Absalon qui pax pa¬
tris int̾pretat᷑ typum tenet here¬
tici. qui celestis pacem patͥs nũ¬
ciare se dicit. ⁊ aliis hanc ꝓmit¬
tit. S qͣmuis hoc dicat. tñ ꝑseqͥ¬
tur patrem suũ dauid. Consilia¬
rius aũt eiꝰ achitophel. qui frĩs
ruina dr̃. heresiarchã insinuat.
qr ꝑ ip̃m ruit fr̃ ille. cuiꝰ pater

Expanded text:
it super os putei. Unde illusi nuntii it super os putei. Unde illusi nuntii Absalonis reversi sunt. Illi vero duo nuntiantes David consilium Chusi, liberaverunt eum de manu Absalonis. Absalon qui pax patris interpretatur, typum tenet haeretici, qui coelestis pacem patris nuntiare se dicit, et aliis hanc promittit. Sed quamvis hoc dicat, tamen persequitur patrem suum David. Consiliarius autem ejus Achitophel, qui fratris ruina dicitur, haeresiarcham insinuat, quia per ipsum ruit frater ille cujus pater
Abbreviated transcription (Latin):
seruare. unam q̃ mores informat.
alt̾am que fidem edificat. qͣmuis
egyptie. qͣmuis a magris tene¬
brar̃ .i. infidelitatis inuente sin.
Phua qͥppe que rubens uł uerec̃da
d̾r. illam que mores corpoꝵ ꝑ ac¬
tuiam uitam informat doctrinã
insinuat. Sephora uero que ut
dc̃m ẽ auis interp̾tat᷑ illam que
m̃tem ꝑ ꝯtẽplationẽ eleuat. doc¬
triuam demonstrat. Hinc est
qd̾ ꝯsslio cusi infatuatũ legit᷑
ꝯsilium achitophel. Consiliũ
quippe dederat absaloni ꝯtra
dauid. Iait cusi. Non hac uice
bonũ ꝯsiliũ dedit achitophel.
Tunc usus cusi ꝯsilio. nathan
⁊ sadoc. misit achimaan ⁊ iona¬
chan ad dauid dicens. Noli in
campestrib ẽẽ. s ascende in inõ¬
tem. Qui cũ abirent uidit eos
puer ⁊ nuntiauit absaloni. Qui
misit nuntios ut appiehende̾nt
eos. Erat aũt quidam uir habens
puteum in uestibulo domꝰ. in qͦ
illi cimentes absconderunt se. Et
ecce quedam mulier uelam̃ ĩposu¬

Expanded text:
servare, unam quae mores informat, et servare, unam quae mores informat, et alteram quae fidem aedificat, quamvis Aegyptiae, qubrarum, id est infidelitatis inventae sint. Phua quippe, quae rubens, vel verecunda dicitur, illam quae mores corporum per activam vitam informat, doctrinam insinuat. Sephora vero, quae ut dictum est, avis interpretatur, illam quae mentem per contemplationem elevat, doctrinam demonstrat. Hinc est, quod consilio Chusi infatuatum legitur consilium Achitophel. Consilium quippe dederat Absaloni contra David. Et ait Chusi: Non hac vice bonum consilium dedit Achitophel . Tunc usus Chusi consilio Nathan et Sadoch, misit Achimaan et Jonathan ad David dicens: Noli in campestribus esse, sed ascende in montem. Qui cum abirent, vidit eos puer, et nuntiavit Absaloni. Qui misit nuntios, ut apprehenderet eos. Erat autem quidam vir habens puteum in vestibulo domus, in quo illi timentes absconderunt se. Et ecce quaedam mulier velamen posu
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ a nat᷑a lupus diabolum. ꝓ sui
simplicitate agnꝰ p̃m insinuat.
in hoc qͣi pedissequa dñe. phisica
deseruit theologie. forma uero
ꝯsistit in nũo. in mensura ⁊ ꝓpor¬
tione.⁊ motu. Igrcur in nũis de¬
seruit theologie a rimethica. in
mensuris geometria. in ꝓportio¬
ne musica. in motu uero astro¬
nonuia. Nam ex ortu ⁊ motu no¬
ue stelle. noui regis ortũ magi
de talib scripturis nobis seruare
debemꝰ. que nos ꝑ ꝯtẽplationem ra¬
tionis pennis debeant in altũ ele¬
uare. Et accepit ait scriptura mo¬
dian.iniquitas dr̃. Sacerdos ma¬
dian magister iniquitasis. Nam
qmus magr̃ iniquitatis sit ille
cuiꝰ doctrina si mores informat.
respuenda non ẽ. Uñ ⁊ obstetͥces
egypti. quar̃ una seꝑbora. altera
phua uocabat᷑. qͣmuis in ꝯtͣrium
pharao precepisset. masculos ob¬
seruarunt. Tumuerunt eñĩ dñm.
Nam qͥcquid in te uirele debet ẽẽ
ꝑ doctrinam dupplicẽ poteris ob¬

Expanded text:
habet a natura, lupus diabolum, pro sui habet a natura, lupus diabolum, pro sui simplicitate, agnus Christum insinuat. Et in hoc quasi pedissequa dominae physica deservit theologiae. Forma vero consistit in numero, in mensura, et proportione et motu. Igitur in numeris deservit theologiae arithmetica, in mensuris geometria, in proportione musica, in motu vero astronomia. Nam ex ortu et motu novae stellae novi Regis ortum Magi de talibus scripturis nobis servare debemus, quae nos per contemplationem rationis pennis debeant in altum elevare. Et accepit, ait Scriptura, Modian iniquitas est, sacerdos Madian magister iniquitatis. Nam quamvis magister iniquitatis sit ille, ejus doctrina, si mores informat, respuenda non est. Unde et obstetrices Aegypti, quarum una Sephora, altera Phua vocabatur, quamvis in contrarium Pharao praecepisset, masculos servarunt; timuerunt enim Dominum. Nam quidquid in te virile debet esse, per doctrinam duplicem poteris
Abbreviated transcription (Latin):
pedirent. sic̃ hodie philosophie
doctores subiectos impediunt. qͥ
ad nullam ꝑfectionem eos addu¬
cunt. moyses pͥmo filias ad aqͣuit
pꝰea oues: qñ pͥmo in artib mi¬
steria diuinitatis agnouit.⁊ ex¬
emplum scĩe ip̃is egẏptiis mini¬
strauit. Ad hoc enim liberales
artes inuente sunt: ut theologie
deseruiant. Nam c̃ in quibdam
ear̃. uł res sine uocib. ut uoces si¬
ne reb sig̾catiue sint: tanto ear̃
indiget theologia ministĩo. qͣn¬
to res ⁊ uoces in ea sig̾cant. ubi
enim magis indigemus uerbo: qͣm
cũ loquim᷑ de uerbo ͦ ubi mag̃ indi¬
gemꝰ ornatu. uerbi. qͣm cũ de u̾¬
bo loquim᷑ specioso forma pre fili
rum figura. Ubi magis indigemꝰ
rõnali uerbo. qͣm cũ loquimur
sapĩam patris: Ergo tanqͣm pe¬
dissequa gramatica deseruiat
u̾bo. ornatui u̾boꝵ rethorica. lo¬
giea rõni. Rerũ aũt significatio
uł circa formã uł circa nat᷑am
ꝯsistit. slam ꝓ sui rapacitate ꝗͣ.

Expanded text:
pedirent, sicut hodie philosophiae pedirent, sicut hodie philosophiae doctores subjectos impediunt, qui ad nullam perfectionem eos adducunt, Moyses primo filias adaquavit, postea oves, quando primo in artibus mysteria divinitatis agnovit, et exemplum scientiae ipsis Aegyptiis ministravit. Ad hoc enim liberales artes inventae sunt, ut theologiae deserviant. Nam cum in quibusdam earum vel res sine vocibus, vel voces sine rebus significativae sint, tanto eorum indiget theologia ministerio, quanto res et voces in ea significant. Ubi enim magis indigemus verbo, quam cum loquimur de Verbo? Ubi magis indigemus ornatu verbi, quam cum de Verbo loquimur specioso forma prae filirum figura. Ubi magis indigemus rationali verbo, quam cum loquimur sapientiam? Ergo tanquam pedissequa grammatica deserviat verbo, ornatui verborum rhetorica, logica rationi. Rerum autem significatio vel circa formam, vel circa naturam consistit. Nam pro sui rapacitate quam
Abbreviated transcription (Latin):
S pannis uet̾ib emittunt᷑ qͥ an¬
tiquoꝵ exemplo humłitatẽ pau¬
ꝑtatis imittant᷑. Hinc s qd̾ moy¬
ses ꝯsiderans parit̾ ⁊ cognoscens
qd̃ qui ambulat in tenebris nes¬
cit quo uadat. ⁊ ꝑ hoc eadit inpu¬
egypto. ⁊ ueniret in desertũ. leua¬
uit ocłos suos ⁊ uidit puteum
iuxta que .uii. filie raguelis sac̾¬
dotis madian erant. ut oues ada¬
quarent. S c̃ pastores t̾re illius
potum ouib ꝓhibẽnt. moysespa¬
stores expulit. oues adaquauit.
⁊ unam de filiab sacerdotis ma¬
dian noĩe sephoram desponsauit.
Hoc ẽ qd̾ scriptum ÷. Erat moyseᷤᷤ
eruditus om̃ĩ scientia egẏptioꝵ
Nam puteꝰ doctrinam sig̃c. Sep¬
tem ietro filie .uii. arbitror ar¬
tes liberales. in quib scĩa egẏp¬
tioꝵ designat᷑. quar̃ oues philoso¬
fi. pastores phisici. ⁊ doctores. Sa¬
cerdos madian. adinuentor ear̃
gentilis. ⁊ ꝑ hoc filius iniquita¬
tis. qr madian iniquitas int̾pre¬
tatur. S c̃ pastores illi oues im¬

Expanded text:
pannis veteribus emittuntur, qui antiquorum exemplo humilitatem paupertatis imitantur. Hinc est quod Moyses considerans pariter et cognoscens, quod qui ambulat in tenebris, nescit quo vadat, et per hoc cadit in puAegypto, et veniret in desertum, levavit oculos suos, et vidit puteum, juxta quem septem filiae Raguelis sacerdotis Madian erant, ut oves adaquarent. Sed cum pastores terrae illius potum ovibus prohiberent, Moyses pastores expulit, oves adaquavit, et unam de filiabus sacerdotis Madian, nomine Sephoram, desponsavit. Hoc est quod scripteruditus omni scientia Aegyptiorum . Nam puteus doctrinam significat. Septem vero filias, septem arbitror artes liberales, in quibus scientia Aegyptiorum designatur, quarum oves philosophi, pastores physici et doctores; sacerdos Madian adinventor earum, gentilis, et per hoc filius iniquitatis, quia Madian iniquitas interpretatur. Sed cum pastores illi oves im
Abbreviated transcription (Latin):
In die maloꝵ ne ĩmemor sis bo¬
noꝵ. Dies aũt maloꝵ ẽ. de quo
ait ierenuas. Oiem boĩs non
desideraui dñe tu scis. Dies igi¬
tur maloꝵ. ⁊ dies hoĩs. dies st
herydis. Herodes qͥppe gła petł
int̾pretat᷑. Ergo dies eoꝵ dies
herodis sunt. qui ñ in aĩa s in
pelle gloriant᷑. Omis gła fili¬
oꝵ regis abintꝰ. s deforis ẽ pec¬
catoꝵ gła. Meledictꝰ enĩ fuit
ille ude filius. qui her .i. petł¬

Expanded text:
In die malorum, ne immemor sis boIn die malorum, ne immemor sis bonorum . Dies autem malorum est, de quo ait Jeremias: Diem hominis non desideravi, Domine tu scis . Dies igitur malorum, et dies hominis, dies sunt Herodis. Herodes quippe gloria pellis interpretatur. Ergo dies eorum, dies Herodis sunt, qui non in anima, sed in pelle gloriantur. Omnis gloria filiorum Regis ab intus; sed deforis est peccatorum gloria. Maledictus enim fuit ille Judae filius
Abbreviated transcription (Latin):
melchisedech. Et rursum ad abra¬
ham. ꝑ memet ip̃m uiraui. quia
ñ peꝑcisti filio tuo ysaac. faciam
te in gentem magnam. I tt̾m
erat in puteo uiram̃ti. s sterilis
erat elisabeth .i. sine fructu oꝑis
erat dei mei uiram̃tum. qr ip̃e
in euugłio ait. Cibus m̃s est ut
ꝯpleuiss. ñ erat aqua in ꝑuteo
sacietatis inuenta. s sterilis e¬
rat elisabech. qr necdum ꝑue¬
nerat dei mei satietas ad effcm̃.
S puer int̾uit puteum iuram̃¬
t. uentrem scił elisabeth. ⁊ flu¬
mina de uentre fluxerunt aqͦ
uiue. Uultis audire quom᷑ de
uentre fluxerunt aque uiue.:
Uñ hoc mͥ ait elisabeth ut ueniat
mat̾ dñi mei ad me. Ecce enĩ
puer ille qui fodit puteum uẽ¬
tris exultauit in gaudio qr aqͣ
effudit. qui nobis ꝑfcctionis ⁊
gr̃e exemplũ. nascendo uiuen¬
do moriendo ministrauit. fu¬
it in dieb herodis regis sacerdos
quidam noĩe ⁊ acharias. La¬
charias quippe memoria dñi
int̾pretat᷑. S quid dicit salomo ⁊.

Expanded text:
Melchisedech . Et rursum ad Abraham: Per memetipsum juravi quia non pepercisti filio tuo Isaac, faciam te in gentem magnam . Et iteerat in puteo juramenti, sed sterilis erat Elisabeth, id est sine fructu operis erat Dei mei juramentum, quia ipse in Evangelio ait. Cibus meus est, ut complevisset, non erat aqua in puteo satietatis inventa, sed sterilis erat Elisabeth, quia necdum pervenerat Dei mei satietas ad effectum. Sed puer intravit puteum Juramenti, ventrem scilicet Elisabeth, et flumina de ventre fluxerunt aquae vivae. Vultis audire quomodo de ventre fluxerunt aquae vivae? Unde hoc mihi, ait Elisabeth, ut veniat mater Domini mei ad me? Ecce enim puer ille, qui fodit puteum ventris, exsultavit in gaudio, quia aeffudit, qui nobis perfectionis et gratiae exemplum nascendo, vivendo, moriendo, ministravit. Fuit in diebus Herodis regis sacerdos quidam, nomine Zacharias . Zacharias quippe memoria Domini interpretatur. Sed quid dicit Salomon?
Abbreviated transcription (Latin):
scĩa ꝯueniunt. Quicqͥd enĩ nat᷑e
qͥcquid rõnis. qͥcquid moꝵ ẽ. docet
sapĩa sp̃alis. Spter hoc puteus iste
uocat᷑ puteꝰ uisionis. Huiꝰ aũt pu¬
tei puer ysaac aqͣm uehementius
crumpentem inuenit: ⁊ inuentam
dño nuntiauit. Aqͣm qͥppe huiꝰ
putei primo bibit. ⁊ fontem huiꝰ
putei foras diriuauit. S quid pu¬
tas puer iste erit: Etenim manꝰ
dñi erat cum illo. Ip̃e est de quo pr̃
suus ⁊ acharias ait. Tu puer ꝓpħa
altissimi uocaberis. Hic igitur
aqͣm illam de puteo bibit de qua
scriptum ẽ. Flumina de uentre
eius fluent aque uiue. Uultis a¬
iumadu̾etere. quomͦ aquis istis
se primo reficit.⁊ quomͦ nos.ͦ Po¬
namꝰ hẏstorie fundam̃tum. fuit
in dieb herodis regis sacerdosno.¬

Expanded text:
conveniunt. Quidquid enim naturae, quidquid rationis, quidquid morum est, docet sapientia spiritualis. Propter hoc puteus iste vocatur puteus visionis. Hujus autem putei puer Isaac aquam vehementius erumpentem invenit, et inventam Domino nuntiavit. Aquam quippe hujus putei primo bibit, et fontem ejus putei foras derivavit. Sed quis putas puer iste erit? Etenim manus Domini erat cum illo . Ipse est de quo pater suus Zacharias ait: Tu, puer, propheta Altissimi vocaberis . Hic igitur aquam illam de puteo bibit, de qua scriptum est: Flumina de ventre ejus fluent aquae vivae . Vultis animadvertere, quomodo aquis istis se primo reficit, et quomodo nos? Ponamus historiae fundamentum: Fuit in diebus Herodis regis Sacerdos
Abbreviated transcription (Latin):
mebunda nõiat᷑. Ibene. qr illa
nobis doctrina necessaria est que
dolores docet ⁊ gemitꝰ. ut scriptõ
ẽ. Qui apponit sciãm apponit
⁊ dolorem. Itt̾m. Recogitabo tibi
om̃s annos meos in amaritudi.¬
ne anime mee. Puer aũt qui eoᷤ
uidit ⁊ nuntiauit absaloni. fi¬
delis est qui puritatem mentis
intelligit ⁊ discernit sc̃ripturas.
Absaloni nuntiat. qr ꝯuincit he¬
reticũ. S nititit post eos iacła
eius heresi suffragare. S ecce u̾
oriens nom̃ eiꝰ. cuius domꝰ est ec¬
clesia. habebat in uestibło pute¬
ubi ea que uł actiue uł ꝯtẽpla¬
tiue ꝯueniunt: sub uelamine
lictẽ occulta sunt. Expandit .N.
uelamen mulier illa que accen¬
dit lucernam. sapĩa scit sũmi
patris. Uñ ⁊ ꝑ uelamen littere
decepti sunt qui ꝑsequebant᷑ dd̾.
Illi uero duo ꝯsulunt dauid. ut
latam uitioꝵ uiam deserat. ⁊ as¬
cendat montem uirtutũ. Achi¬
maan manu fortem. ion athan
uultu desiderabilem. ⁊ ut̾q. d̾d.

Expanded text:
mebunda nominatur. Et bene, quia illa mebunda nominatur. Et bene, quia illa nobis doctrina necessaria est, quae dolores docet et gemitus, ut scriptum est: Qui apponit scientiam, apponit et doloromnes annos meos in amaritudine animae meae . Puer autem qui eos vidit et nuntiavit Absaloni, fidelis est, qui per puritatem mentis intelligit et discernit Scripturas: Absaloni nuntiat, quia convincit haereticum. Sed mittit post eos jacula ejus haeresi suffragari. Sed ecce vir oriens nomen ejus, cujus domus est Ecclesia, habebat in vestibulo puteubi ea quae vel activae vel contemplativae conveniunt, sub velamine litterae occulta sunt. Expandit enim velamen mulier illa, quae accendit lucernam, sapientia scilicet summi Patris. Unde et per velamen litterae decepti sunt, qui persequebantur David. Illi vero duo consulunt David, ut latam vitiorum viam deserat, et ascendat montem virtutum, Achimaan manu fortem, Jonathan vultu desiderabilem, et uterque David.
Abbreviated transcription (Latin):
S huiꝰ ꝯsilium infatuat cusi. Cu¬
si ethiops int̾pretat᷑. Ergo ꝯsilio
chusi infatuat᷑ ꝯsilium achito¬
phel. qr ꝯsilium heresiarche. gii¬
tilium pler̃q ꝯdẽpnat auctori¬
tas. ita tñ si auctoutas eoꝵ legi
ꝯsentiat ⁊ ꝓpħis. Nam ⁊ ip̃e chu¬
si. usus ẽ ꝯsilio nathan ⁊ sadoch.
ꝑnathan ꝓpħia. ꝑ sadoch sacerdotem
lex figurat᷑. Corũ enĩ chusi usu̾ꝯsi¬
lio. misit ad dauid achimaan et
ionathan. Qd̾ primũ dixi phuam.
hoc idem dico achimaan. Achi¬
maan qͥppe frĩs mei decor int̾pr̃.
duo aũt fr̃s ex uno patre ⁊ una
tĩor homo. Interior homo semꝑ
existens est decor. Ad hoc enim
diciam decorus exterior effĩciat᷑.
Ergo ꝑ achimaan illa que mores
informat actiua uita figurat᷑.
Pionathan aũt qui colũbe donũ
dr̃ illd̾ id̾e qd̾ ꝑ sephoram figurat᷑.
illa uidł doctrina que rõnis alis
ꝑ ꝯtemplationẽ nos erigit. Hoc
tñ excepto. qd̾ illic gñalit᷑ auis
ibi spetialt̾ colũba. aius scił ge¬

Expanded text:
s consilium infatuat Chusi. Chusi Aethiops interpretatur. Ergo consilio Chusi infatuatur consilium Achitophel, quia consilium heresiarchae gentilium plerumque condemnat auctoritas; ita tamen si auctoritas eorum legi consentiat et prophetis. Nam et ipse Chusi usus est consilio Nathan et Sadoch. Per Nathan prophetia, per Sadoch sacerdotem lex figuratur. Eorum enim Chusi usus consilio misit ad David Achimaan et Jonatham. Quod primum dixi Phuam, hoc idem dico Achimaan. Achimaan quippe fratris mei decor interpretatur. Duo autem fratres ex uno patre et una t et interior homo. Interior homo semper existens est decor. Ad hoc enim ditiam decorus exterior efficiatur. Ergo per Achimaan illa quae mores informat, activa vita figuratur. Per Jonathan autem, qui columbae donum dicitur, illud idem quod per Sephoram figuratur, illa videlicet doctrina, quae rationis alis per contemplationem nos erigit: hoc tamen excepto, quod illic generaliter avis, ibi specialiter columba, avis scilicet ge
Abbreviated transcription (Latin):
etas dr̃. qr ꝑ ip̃m uerbo dei sitiens
aĩa satiatur. Iuramenti uero dicit᷑
qd̃ scd̃m historiam. ⁊ scd̾m sensũ
sp̃alem abimelec. ochorat. ⁊ phicol
ibi federant᷑. Teste siquid̾e orige¬
ne ꝑ phicol qui int̾pretat᷑ os oĩtĩ
moralis scĩa. ꝑ ochorat qui teners
dr̃. naturalis. ꝑ abimelec qui p̃r
m̃s iustus dr̃. rõnalis scĩa figurat᷑.¬

Expanded text:
a per ipsum verbo Dei sitiens anima satiatur. Juramenti vero dicitur, quod secundum historiam, et secundum sensum spiritualem Abimelech, Ochozar, et Phicol ibi foederantur . Teste siquidem Origene, per Phicol, qui interpretatur os omnium, moralis scientia, per Ochozar, qui tenens dicitur, naturalis; per Abimelech, qui pater meus jus
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi meretricem quasi ꝑegrinã. qͣi
ꝯcubinam cognoscere. Theologiã
uero qͣi unicam. qͣi domesticam.
qͣi reginam diligere. Hinc ÷ qd̾
abraham locutus ẽ ad puer̃ suũ.
Iura inquit ut ñ accipias uxorẽ
filio meo de filiab chananeorũ
int̾ quos babito. s ad t̾ram ⁊ ad
cognationem meam ꝓficiscaris. ⁊
in accipies uxorem filio meo. Ipãs
Abiit ergo puer.⁊ ductis sec̃ .x. ca¬
melis uenit ad fontẽ aque. ⁊ ait
intra se. Puella cui dixero damͥ
aqͣm. ⁊ illa dixĩt. tibi ⁊ camelis
tius potũ tribuam. ip̃a ẽ qͣm pre.¬

Expanded text:
quasi meretricem, quasi peregrinam, quasi quasi meretricem, quasi peregrinam, quasi concubinam cognoscere; theologiam vero quasi unicam, quasi domesticam, quasi reginam diligere. Hinc est quod Abraham locutus est ad puerum suum: Jura, inquit, ut non accipias uxorem filio meo de filiabus Chananaeorum, inter quos habito: sed ad terram et ad cognationem meam proficiscaris, et inde accipies uxorem filio meo . Ipsas Abiit ergo puer, et ductis secum decem camelis, venit ad fontem aquae; et ait intra se: Puella cui dixero, Da mihi aquam, et illa dixerit, Tibi et camelis tuis potum tribuam, ipsa est, quam pr
Abbreviated transcription (Latin):
tura. Om̃i custodia serua cor tu¬
um. qm̃ ab ip̃o uita ꝓcedit. Uis
audire ꝯsilium ionathan: Iam
noua ꝓgenies celo demittitur
alto. Uñ ⁊ ysaias. Eece uirgo ꝯci¬
piet.⁊ c̾. Sic uasa aurea furam᷑
egyptiis. sic gignimꝰ ex ꝯcubinis.
Sic hebreo seruit ꝓselitus abscisis
unguib. ⁊ rasis capillis. Quia
tanta est gła cherub. ut uox eiꝰ
audiatur in atrio extĩori. Qm¬
uis ergo uł circa ea que mores
edificant uł fidei testimonium
hñt. nos scripture philosophoꝵ
erudiant. quia tñ ñ sunt putei
uisionũ. nec ad quos habitat ỹ
saac. ñ est nobis tutũ. longiorẽ
ibi moram fac̾e̾. uł diutiꝰ habita¬
re. s paululum gustata aqua
citius ꝑtransire. ꝓpt̾ea ⁊ muli¬
er dicebat querentib achimaan
⁊ ionatban. paululum gustata
a qua transierunt. Breuit̾ qͥppe
ueld̾ introductionis modo debemꝰ
tales aquas gustare. ut post mo¬
dum aqͣm sapĩe salutaris diutiꝰ
hauriamꝰ de puteis saluatoris.
Illam qͥppe philosopbie doctrinam

Expanded text:
a serva cor tuum, quoniam ab ipso vita procedit . Vis audire consilium Jonathan? Jam nova progenies coelo demittitur alto. Unde et Isaias: Ecce virgo concipiet, etc. . Sic vasa aurea furamur Aegyptiis, sic gignimus ex concubinis. Sic Hebraeo servit proselytus, abscissis unguibus et rasis capillis, quia tanta est gloria cherub, ut vox ejus audiatur in atrio exteriori. Quamvis ergo vel circa ea quae mores aedificant, vel fidei testimonium habent, nos Scripturae philosophorum erudiant, quia tamen non sunt putei visionum, nec ad quos Isaac habitat, non est nobis tutum longiorem ibi moram facere, vel diutius habitare, sed paululum gustata aqua pertransire. Propterea et mulier dicebat quaerentibus Achimaan et Jonathan: Paululum gustata aqua transierunt . Breviter quippe velut introductionis modo debemus tales aquas gustare, ut postmodum aquam sapientiae salutaris diutius hauriamus de puteis Salvatoris. Illam quippe philosophiae doctrinam,
Abbreviated transcription (Latin):
a. noĩe elisabeth. Elisabeth aũt
dei mei iuxam̃tum. uł dei mei sa¬
cietas int̾pretat᷑. Iam sub nomi¬
ne elisabeth puteũ uiram̃ti ł sacie¬
tatiꝰ tenemꝰ. S qd̾ dei mei iuram̃tũ:
Iuraui ait dñs ut ñ adi. aquas
diluiiii suꝑ t̾ram. Itt̾̃m. Iurauit

Expanded text:
 nomine Elisabeth . Elisabeth autem Dei mei juramentum, vel Dei mei satietas interpretatur. Jam sub nomine Elisabeth puteum Juramenti vel Satietatis tenemus. Sed quod Dei mei juramentum? Juravi, ait Dominus, ut non adjiciam aquas diluvii
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ puteus altus est. ꝓpt̾ hoc fcã ẽ
anima mea sic̃ t̾ra sine aqua
deo. ⁊ sic̃ agar fugiens ⁊ sitiens
in deserto. tanto longe fc̃a ẽ. ⁊ ꝑe¬
grina ab abraham. qͣnto in lon¬
ginqͣm regionem descendit pas¬
cere porcos. Heu mͥ qi incolatꝰ meus

Expanded text:
et puteus altus est. Propter hoc facta est et puteus altus est. Propter hoc facta est anima mea sicut terra sine aqua Deo; et sicut Agar fugiens et sitiens in deserto, tanto longe facta est, et peregrina ab Abraham, quanto in longinquam regionem descendit pascere porcos. Heu mihi, quia incolatus meus
Abbreviated transcription (Latin):
Innatłi .s̃. iohis bapt̃. Sino.
enedixit dñs ysaac ⁊ habi¬
tauit ad puteum uisioĩs.
fidelis sermo ⁊ om̃i acceptione dig¬
nus. ysaac quidem ad p̾mium.
nobis ad meritũ. oĩb ad exẽpbõ.
Si enĩ nobis a deo daretur intelli¬
gi que sit uisio ysaie filii amõ.
quis liber uisionũ naum. que
sint ille quas uidit ierechiel mi
rabiles uisiones dei. que tand̾e
om̃ium oracła ꝓpħar̃ qui olim
uidentes dicebant᷑: liquido ⁊ ħ
daret᷑ intelligi. qua bñdictioẽ
dignꝰ sit. qui habitat ad puteũ
uisionis. Uisiones qͥppe ꝓpħar
ꝓ suoꝵ ꝓfunditate miste̾riorũ
puteis ꝯꝑant᷑. S cũ uas meum¬
uacuum ad aquas uisionis porto.
bium. Ecce saul int̾ ꝓpħas. Quiꝰ
enim mͥ det uł saltem transire
uicta puteum uisionis: Suꝑue¬
nientes allophilos formido. qui so¬
lent t̾ra puteos ad ĩplere. Deficit
insuꝑ aqua de utre. qr uas fictile
⁊ ꝯfractum sñ ligatura ⁊ oꝑculo
porto. nec in quo hauriam habeo.

Expanded text:
. enedixit Dominus Isaac, et habitavit ad puteum visionis . Fidelis sermo, et omni acceptione dignus: Isaac quidem ad praemium, nobis ad meritum, omnibus ad exemplum. Si enim nobis a Deo daretur intelligi, quae sit visio Isaiae filii Amos , quis liber visionum Nahum ; quae sint illae, quas vidit Ezeches visiones Dei; quae tandem omnium oracula prophetarum, qui olim Videntes dicebantur; aliquando et hoc daretur intelligi, qua benedictione dignus sit, qui habitat ad puteum visionis. Visiones quippe pr profunditate mysteriorum, puteis comparantur. Sed cum vas meum ad aquas visionis porto, verbium: Ecce Saul inter prophetas. Quis enim mihi det, vel saltem transire juxta puteum visionis? Supervenientes allophylos formido, qui solent terra puteos adimplere . Deficit insuper aqua de utre, quia vas fictile et confractum, sine ligatura et operculo porto, nec in quo hauriam habeo,
Abbreviated transcription (Latin):
ueniunt aque: quis minor eo po¬
terit tutus esse:. Nobis enĩ hoc pon᷑r
ad exemplum. qr mł̃tociens circũ¬
plectunt᷑ nos funes peccõꝵ. ⁊ in
tantam abyssum cogitationũ
submictunt. ut clamare mĩto
c̃ psalmista debeamꝰ. Non me de¬
mergat tempestas aque neq ab.¬

Expanded text:
perveniunt aquae, quis minor eo poperveniunt aquae, quis minor eo poterit tutus esse? Nobis enim hoc ponitur ad exemplum, quia multoties circumptectuntur nos funes peccatorum, et in tantam abyssum peccatorum submittunt, ut clamare merito cum Psalmista debeamus: Non me demergat tempestas aquae, nec ab
Abbreviated transcription (Latin):
iusticie dñs declarauit. Nam cũ
alia uia iusticie ꝓpalata sit patͥ¬
archis. alia ꝓpħis. alia apłis. ali¬
a mr̃ib. alia ꝯfessorib. alia uͥ¬
ginib. alia heremitis. breue fec̃
dñs oĩum in ioħe iusticie ꝯpendi¬
um semitar̃. Hac igit᷑ lucerna
preeunte ⁊ preuia ocłos aꝑiam
ut uideam puteum uisionis. et
hauriam uobis aqͣm. si tñ uas
meum dignet᷑ implere qui dix̃.
alꝑi os tuum ⁊ ĩplebo illd̾̃. Multa
quid̾e puteoꝵ colligimꝰ misti̾a
de sacris scripturis. quoꝵ alia be¬
nedictione. alia uero digna sũt
ãmiratione. Legimꝰ enĩ qr ihere¬
mias. funib submissus in pu¬
teum. aliis tandem funib de pã¬
nis fcĩs ueterib emissus ẽ. Res
mira ⁊ omni ammiratione dig¬
na. Si sic natat elephans. quomͦ
ꝑtransibit agnꝰ: Si iustus uix
saluabit᷑. impiꝰ ⁊ peccõr ubi pare¬
bunt. Si enĩ usq ad excelsum dñi
sic enĩ iberemias interpretat᷑. ꝑ

Expanded text:
justitiae Dominus declaravit. Nam cum justitiae Dominus declaravit. Nam cum alia via justitiae propalata sit patriarchis, alia prophetis, alia apostolis, alia martyribus, alia confessoribus, alia virginibus, alia eremitis, breve fecit Dominus omnium in Joanne justitiae compendium semitarum. Hac igitur lucerna praeeunte et praevia oculos aperiam, ut videam puteum visionis, et hauriam vobis aquam: si tamen vas meum dignetur implere, qui dixit: Aperi os tuum, et implebo illud . Multa quidem puteorum colligimus mysteria de sacris Scripturis, quorum alia benedictione, alia vero digna sunt admiratione. Legimus enim quod Jeremias funibus submissus in puteum, aliis tandem funibus de pannis factis veteribus emissus est. Res mira, et omni admiratione digna! Si sic natat elephas, quomodo pertransibit agnus? Si justus vix salvabitur, impius et peccator ubi parebunt? Si enim usque ad excelsum Domini, sic enim Jeremias interpretatur,