comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Collum dictũ quod sit rigidũ. it̾es ut
columna baulans caput & susten
tans. quasi capitoliũ. cuius anterior
pars gula uocat᷑. posterior ceruix.
Ceruix autẽ uocata. quod ꝑeam¬
partẽ. cerebrũ ad medullã spine di¬
rigat᷑. quasi cerebriuia. Ueteres aut̃
plurali tantũ numero. ceruices dice¬
bant. Prius ortensius ceruicem sin¬
gularit̾ dixit. Ceruix autẽ numero
singulari. menbrũ ipsum significat.
m̃i dicti quasi armi ad distinctionẽ
hominis apecudib mutis. ut hii
hum̃os. illi armos habere dicant᷑.
Nam ꝓpͥe armi qͣudrupedum sunt.
Ola. sumimi humeri pars posterior.
ficat᷑. Inbrachus enim thori la c̾toꝵ
sunt. & in signe musculoꝵ robur
ex istit. Inhis sunt thori .i. muscłi.
Et dicti thori. quod illic uscera tor¬
ta uidentur. Cubitũ dictũ quod
adcibos sumendos. in ipso cubamꝰ.
Uina scđm quosda utriusq manꝰ
extensio ẽ. scđm alios cubitus qd̾
magis uerũ ẽ. quia grece elenos cu¬

Expanded text:
Collum dictum, quod sit rigidum et teres ut Collum dictum, quod sit rigidum et teres ut columna, batans, quasi capitolium, cujus anterior pars gula vocatur, posterior cervix. Cervix autem vocata, quod per eam cerebrum ad medullam spinae dirigitur, quasi cerebri via. Veteres autem plurali tantum numero cervices dicebant, primus Hortensius cervicem singulariter dixit. Cervix autem nunc in singulari numero membrum ipsum significat, meri dicti quasi armi, ad distinctionem hominis a pecudibus mutis, ut hi humeros, illae armos habere dicantur; nam proprie armi quadrupedis sunt. Hala summi humeri pars posterior et occultior. ficat. In brachiis enim thori lacertorum sunt, et insigne musculorum robur existit. In his sunt tori, id est musculi, et dicti tori, quia illic viscera torta videantur. Cubitus dictus, quod ad cibos sumendos ipsi incumbimus. Ulna secundum quosdam utriusque manus extensio est; secundum alios cubitus quod magis verum est, quia Graece olenos cu
Abbreviated transcription (Latin):
ci similit̾ palatum uranon appellant.
eo qͥ ꝑsui concauitatẽ cęli similitudi¬
ne habeat. Fauces a fundendis uo¬
cib nominate. uel quod ꝑ eas famur
ꝑ eas apulmone aer hoc ẽ sp̃s fert᷑.
seu quod artis & angustis meatib
sp̃m uitalem retineant. unde uocis
sonos emittunt. qui soni uno modo
sonarent. nisi lingue motus distan¬
tias uocis efficeret. Tolles gallica lingͣ
dñr quas uulgo ꝑdiminutionẽ toxil¬
los uocant. que infaucib turgescẽ
solent. Mentum dictũ quod in de
mandibulȩ oriant᷑. uel qibi iungan¬
tur. Gurgulio agutture nom̃ tra¬
hit. cuius meatꝰ ados & nares ꝑden¬
dit habens uiam qua uox adlinguã
transmitct᷑. ut possit uerba collide.
Unde & garrire dicimus. Rumen
ꝓximũ gurgulioni quo cib & potio
deuoratur. Hinc bestiȩ quȩ cibos
reuocant. ac remandt̃: ruminare
dicunt᷑. Sublinguiũ oꝑculũ gur¬
gulionis. quasi parua lingua quȩ
foramen lingue recludit. aꝑit ue.

Expanded text:
ci similiter palatum οὐρανὸν appellant, ci similiter palatum οὐρανὸν appellant, eo quod pro sui concavitate caeli similitudinem habeat. Fauces a fundendis vocibus nominatae, vel quod per eas famur per eas a pulmone aer, hoc est spiritus fertur, seu quod artis et angustis meatibus spiritum vitalem retineant, unde vocis sonos emittunt: qui soni uno modo sonarent, nisi linguae motus distantias vocis efficeret. Toles Gallica lingua dicuntur, quas vulgo per diminutionem tusillas vocant, quae in faucibus turgescere solent. Mentum dictum, quod inde mandibulae oriantur, vel quod ibi iungantur. Gurgulio a gutture nomen trahit, cuius meatus ad os et nares pertendit: habens viam qua vox ad linguam transmittitur, ut possit verba conlidere. Unde et garrire dicimus. Rumen proximum gurgulioni, quo cibus et potio devoratur. Hinc bestiae, quae cibum revocant ac remandunt, ruminare dicuntur. Sublinguium operculum gurgulionis, quasi parva lingua quae foramen linguae recludit operitve.
Abbreviated transcription (Latin):
Dentes greci odontes uocant. & inde
in latinũ trahere nomen uidentur.
Hoꝵ primi precisores dicunt᷑. qͥa om̃e
quod accipit᷑. ipsi prius incidunt. Se¬
quentes canmi uocant᷑. quoꝵ duo in
dextera maxilla. duo insinistra sunt.
Et dicti canini qr adsimilitudinẽ
caninoꝵ existunt. & canis exipsis
ossa frangit. ficut & homo. & quod
non possunt priores precidere. ilł tra-¬
dunt ut confringant. hos uulgus ꝓ
longitudine & rotunditate colomellos
uocant. Ultimi sunt molares. qui con¬
cisa apriorib atq confracta subigunt
& molunt. atq immassant. unde
& molares uocati sunt. Dentium
autẽ numerũ discernit qualitas sexꝰ.
Nam inuiris plures. infeminis pauci¬
ores existunt. G ingiue agignendis
dentib nominatȩ. factȩ sunt autẽ
ad decorẽ dentiũ. ne nudi horrori po¬
eius qmͣ ornamento existerent. Pa¬
latũ nr̃m sicut celũ ẽ positũ. & inde
palatũ. apolo ꝑdiriuationẽ. S & gre¬

Expanded text:
Dentes Graeci ὀδόντες vocant, et inde Dentes Graeci ὀδόντες vocant, et inde in Latinum trahere nomen videntur. Horum primi praecisores dicuntur, quia omne, quod accipitur, ipsi prius incidunt. Sequentes canini vocantur, quorum duo in dextra maxilla et duo in sinistra sunt. Et dicti canini quia ad similitudinem caninorum existunt, et canis ex ipsis ossa frangit, sicut et homo; ut quod non possunt priores praecidere, illis tradunt ut confrangant. Hos vulgus pro longitudine et rotunditate colomellos vocant. Ultimi sunt molares, qui concisa a prioribus atque confracta subigunt et molent atque inmassant; unde et molares vocati sunt. Dentium autem numerum discernit qualitas sexus. Nam in viris plures, in feminis pauciores existunt. Gingivae a gignendis dentibus nominatae. Factae sunt autem etiam ad decorem dentium, ne nudi horrori potius quam ornamento existerent. Palatum nostrum sicut caelum est positum, et inde palatum a polo per derivationem. Sed et Grae
Abbreviated transcription (Latin):
Pinnũ enĩ antiqui. acu iliui tum
dicebant. Unde & bipen cetera nis
& pinna. Nares itcirco nominantur.
desinit. siue quia nos odore ammonent.
ut odorem᷑ aliquid ac sciamus. Unde¬
Olfecisse enĩ. scisse ueteres dicebant.
Terentius. Ac non totis sex mensib
prius olfecissem qmͣ ille quicqmͣ ceꝑit:
Narium recta pars ꝓpt̾ quod equaliter
sit in longitudine & in rotunditate
porrecta. columna uocat᷑. extremitas
eiꝰ pirula a formula pomi piri.
Quȩ uͦ dextra leuaq sunt. pennulȩ¬
ab alarũ similitudine. medium autẽ
int̾ficiniũ. Os dictum qd̾ ꝑ ipsum
quasi ꝑ ostium. & ciboᷤᷤ intromittimꝰ.
nominata. Quod autẽ suꝑius ẽ labiũ
dicimꝰ: quod inferius. eo quod grossiꝰ
sit labrũ. Alii uiroꝵ labra. mulierũ
labia dicunt. Iingue alingendo ci¬
bo: putat uarro nomen impositũ. Alii
quod ꝑarticulatos sonos uerba ligat.
Sicut enĩ plectrũ cordis. ita lingua
illidit᷑ dentib. & uocalem efficit soñ.

Expanded text:
Pinnum enim antiqui acutum Pinnum enim antiqui acutum dicebant; unde et bipennis et pinna. 47. Nares idcirco nominantur, desinit; sive quia nos odore admonent, ut norimus aliquidOlfecisse enim veteres scisse dicebant. Terentius: « Ac non totis sex mensibus prius olfecisse quam ille quidquam coeperit. » Narium recta pars, eo quod aequaliter sit in longitudinem et rotunditatem porrecta, columna vocatur, extremitas ejus pyrula a formula pomi pyri, quae vero dextra laevaquae sunt, pinnulae alarum similitudine, medium autem interfinium. Os dictum, quia per ipsum quasi per ostium et cibos intromittimus,nominata. Quod autem superius est, labium dicimus; quod inferius, eo quod grossior sit, labrum. Alii virorum labra, mulierum labia dicunt. Linguae a ligando cibo putat Varro nomen impositum. Alii, quod per articulatos sonos verba ligat. Sicut enim plectrum cordis, ita lingua inliditur dentibus et vocalem efficit sonum.
Abbreviated transcription (Latin):
cooꝑunt᷑ oculi. & dicta cilia quod ce¬
lent oculos. tegantq tuta custodia.
Suꝑcilia dicta. quia suꝑposita sunt.
cili is. Quȩ iccurro pilis uestita sunt
ut oculis munimenta p̃tendant. &.¬
sudorem acapite defluentẽ depellant.
nterciliũ uͦ ẽ. mediũ illud inter suꝑ¬
cilia quod sine pilis ẽ. Genȩ sunt
inferiores oculoꝵ partes. unde barbe
inchoant. Nã gͤce genos barbȩ. Hĩc&
genȩ qd̾ iñ incipiunt gigni barbȩ. Male st̃
melai appellant. siue quod sint supͣ
maxillas. Maxille ꝑdiminutionẽ
a malis. sicut pax illus a palo. taxillꝰ
a talo. Mandibulȩ sunt maxillarũ
partes. ex quo & nomen factũ. Barbã
ueteres uocauerunt. quod uroꝵ sit
non mulierũ. Aurib inditũ nomen
ab auditu. ꝑ unius enĩ mutationẽ
litterȩ aures. quasi au des nuncu¬
pate sunt. Uox enĩ reꝑcussa ꝑan¬
fractus earũ sonum facit. quo sensũ
excipiant audiendi. Pinnula sũ¬
ma pars auris. ab acumine dicta.

Expanded text:
operiuntur oculi, et dicta cilia quod ceoperiuntur oculi, et dicta cilia quod celent oculos tegantque tuta custodia. Supercilia dicta, quia superposita sunt ciliis; quae idcirco pilis vestita sunt ut oculis munimenta praetendant, et sudorem a capite defluentem depellant. Intercilium vero est medium illud inter supercilia quod sine pilis est. Genae sunt inferiores oculorum partes, unde barbae inchoant. Nam Graece γένειον barbae. Hinc et genae, quod inde incipiant gigni barbae. Malae sunμῆλα appellant, sive quod sint supra maxillas. Maxillae per diminutionem a malis; sicuti paxillus a palo, taxillus a talo. Mandibulae sunt maxillarum partes, ex quo et nomen factum. Barbam veteres vocaverunt, quod virorum sit, non mulierum. Aurium inditum nomen ab auditu; per inmutationem enim litterae aures quasi audes nuncupatae sunt. Vox enim repercussa per anfractus earum sonum facit quo sensum excipiant audiendi. Pinnula suma pars auris, ab acumine dicta.
Abbreviated transcription (Latin):
tunditate sui ornet ambitũ pupillȩ.
Uoluos autẽ quidam appellant ipsos
uertices ocłorum: ex similitudine ual
uarum. Palpebrȩ sunt sinꝰ oculoꝵ.
a palpitatione dictȩ: qͥa semꝑ mouent᷑.
Concurrunt enĩ inuicem: ut assiduo
motu reficiant obtutũ. Munitȩ sunt
autẽ uallo capillorum: ut & aꝑtis ocu¬
lis siqͥd inciderit repellatur. & somp
no cohibentibꝰ tamquã inuoluti qui¬
escant latentes. In sũmitate autẽ pal¬
pebrarum locis quibꝰ se utraque clau¬
sa contingunt. extant admoti ordine
seruato capilli tutelam oculis mini¬
strantes. ne irruentes facile inuiriaᷤ
excipiant. & ex eo noceant᷑ ut pulueriꝰ¬
uel cuiusqmͣ crassioris mat̾iȩ arceant
contactũ: aut ipsũ quoq aerem con¬
cidendo mitificent. quo tenuem atq
serenũ faciant uisũ. Lacrimas
quidam a laceratione mentis. putaił
dictas. alii existimant ideo qd̾ grecilar¬
siria uocant. Cilia st̾ tegmina qͥb

Expanded text:
tunditate sui ornent ambitum pupillae. tunditate sui ornent ambitum pupillae. Volvos autem quidam appellant ipsos vertices oculorum ex similitudine bolvarum. Palpebrae sunt sinus oculorum, a palpitatione dictae, quia semper moventur, et concurrunt invicem, ut assiduo motu reficiant intuitum. Munitae sunt autem vallo capillorum, ut et apertis oculis si no coniventibus tamquam involuti quiescant latentes. In summitate autem palpebrarum locis, quibus se utraque clausa contingunt, extant adnati ordine servato capilli tutelam oculis ministrantes, ne inruentes facile iniurias excipiant et ex eo noceantur, ut pulverivel cuiusquam crassioris materiae arceant contactum, aut ipsum quoque aerem concidendo mitificent, quo tenuem atque serenum faciant visum. Lacrimas quidam a laceratione mentis putant dictas; alii existimant ideo quod Graeci δάκρυα vocant. Cilia sunt tegmina quibus
Abbreviated transcription (Latin):
iniurie offensione ledantur: siue qͥa
occultum lum̃ habent id est secretũ.
uł untus positũ. Hii uit om̃s sensus ui¬
ciniores animȩ existunt. In oculis enim
om̃e mentis indiciũ est. Unde & animi
ꝑturbatio uł hylaritas: in oculis ap¬
paret. Oculi autẽ idem & lumina. &
dicta lumina qͦd ex eis lum̃ manat.
uł quod ex inicio sui clausã teneant
lucem. aut ex tͥnsecus acceptã uisui
pponendo refundant. Pupilla est.
medius punctꝰ oculi. in quo uis est ui¬
dendi. ubi quia paruȩ ymagines nob̃
uidentur. ꝓpterea pupillȩ appellant᷑.
Nã paruuli. pupilli dicunt᷑. Hanc ple¬
riq pupulã uocant. Uocat᷑ pupilla
qͦd sit pura atq impollita. ut sunt
puellȩ. Fhisici dicunt easde pupillas
quas uidemꝰ in oculis: morituros
ante tͥduum ñ habere: quibꝰ ñ uisiᷤ
certa est desꝑatio. Circulus uͦ quo a pu¬
pilla albȩ partes ocłi seꝑantur discre¬
ta nigredine. corona dicitur: quod ro¬

Expanded text:
injuriae offensione laedantur, sive quia injuriae offensione laedantur, sive quia occultum lumen habent, id est, secretum, vel intus positum. Hi inter omnes sensus viciniores animae existunt; in oculis enim omne mentis indicium est, unde et animi perturbatio vel hilaritas in oculis apparet. 7 Oculi autem iidem et lumina. Et dicta lumina quod ex eis lumen manat, vel quod initio sui clausam teneant lucem, aut extrinsecus acceptam visui proponendam refundant. 37. Pupilla est medius punctus oculi, in quo vis est videndi, ubi, quia parvae imagines nobis videntur, propterea pupillae appellantur. Nam parvuli pupilli dicuntur. Hanc plerique pupulam vocant; vocatur autem pupilla, quod sit pura, atque impolluta, ut sunt puellae. Physici dicunt easdem pupillas, quas videmus in oculis, morituros ante triduum non habere, quibus non visis certa est desperatio. 38. Circulus vero quo a pupilla partes albae oculi separantur discreta nigredine, corona dicitur, quod ro
Abbreviated transcription (Latin):
etiã idem greci mallonẽ uocant. Cri¬
nes. ꝓpͥe mulierum sunt. Dicti autẽ
crines: eo quod uittis discernantur
Unde &e discriminalia dicuntur: a qͥbꝰ
diuisi religantur. Timpora sunt: qͣͤ
caluariȩ dextra leuaq subiacent: quȩ
id̾o sic nuncupant᷑ quia mouentur.
ipsaq mobilitate quasi tempora. qui¬
busdam int̾uallis mutantur. Facies
dicta ab effigie. Ibi est enĩ tota figura
hominis: & uniꝰcuiusque ꝑsonȩ cog¬
nicio. U ultus uͦ dictus: eo qd̾ ꝑ eum
animi uoluntas ostenditur. Scđm uo
luntatẽ enim in uarios motꝰ mutat᷑:
unde & differunt subi ut᷑que. Nam fa¬
cies simplicit̾ accipitur de uniuscuiꝰq
naturali aspectu. Uultꝰ autem animoꝵ
qualitatẽ significat. Erons. ab ocu¬
lorum foraminibꝰ dicta est. Hȩc ymago
quȩd̃a animi m̃tis motũ specie sua
exprimit: dum uł leta uł tristis est.
culi uocati. siue qͥa eos ciliorum teg¬
nuna occultant. ne qua incidentis

Expanded text:
etiam idem Graeci μαλλὸν vocant. Crietiam idem Graeci μαλλὸν vocant. Crines proprie mulierum sunt. Dictae autem crines eo quod vittis discernantur. Unde et discriminalia dicuntur, a quibus divisae religantur. Tempora sunt, quae calvariae dextra laevaque subiacent. Quae ideo sic nuncupantur quia moventur, ipsaque mobilitate quasi tempora quibusdam intervallis mutantur. Facies dicta ab effigie. Ibi est enim tota figura hominis et uniuscuiusque personae cognitio. Vultus vero dictus, eo quod per eum animi voluntas ostenditur; secundum voluntatem enim in varios motus mutatur. Unde et differunt sibi utraque; nam facies simpliciter accipitur de uniuscujusque naturali aspectu, vultus autem animorum qualitates significat. 35. Frons, ab oculorum foraminibus nominata est. Haec imago quaedam animi, mentis motum specie sua exprimit, dum, vel laeta, vel tristis est. 36. Oculi vocati, sive quia eos ciliorum tegmina occulunt, ne qua incidentis
Abbreviated transcription (Latin):
eo om̃is uigendi causa hauriatur. Ibi
enĩ om̃s sensus apparent. Unde ipsiꝰ
animȩ quȩ consulit corpori. quodãmͦ
ꝑsonam gerit. Uercex est. ea pars
qua capilli capitis colligunt᷑ & in qua
ces aries uertitur: unde & nuncupat᷑.
Caluaria. ab ossibꝰ calius dicta ꝑ de¬
fectionẽ: & neutralit̃ ꝓñtiat᷑. Qcci¬
pitiũ capitis pars posterior. quasi
contra capitium. uł quod sit capitiᷤᷤ
retrorsum. Capilli uocati. qͣsi pili¬
ossin capitis. facti ut & decorem pre¬
ut co stent. & cerebrum adu̾sum
frigus muniant. atq a sole defendant.
Pilos autẽ dictos a pelle qua ꝓdeunt:
sicut & pilum dicitur a pila ubi pigm̃
tum contunditur. Cesaries a cedendo
uocata: ideoq tantũ uiroꝵ est. Uirũ
enĩ tonsum ẽẽ decet: mulierem ñ decet.
Coma est ꝓpͥe. ñ cesi capilli: & est grecꝰ
sermo. Nam comas greci: caunos a se¬
cando nominant. Unde & cirin. tonde¬
re dicunt. Inde & cirri uocantur: qͦs

Expanded text:
eo omnis vigendi causa oriatur. Ibi eo omnis vigendi causa oriatur. Ibi enim omnes sensus apparent. Unde ipsius animae, quae consulit corpori, quodammodo personam gerit. Vertex est ea pars qua capilli capitis colliguntur, et in qua caesaries vertitur; unde et nuncupatur. Calvaria ab ossibus calvis dicta, per defectionem; et neutraliter pronuntiatur. Obcipitium capitis pars postecontra capitium, vel quod sit capiti retrorsum. 28. Capilli vocati, quasi capitis pili, facti ut et decorem praestent, et cerebrum adversus frigus muniant, atque a sole defendant. Pili autem dicti a pelle, e qua prodeunt, sicut et pilum dtum contunditur. Caesaries a caedendo vocata, ideoque tantum virorum est. Virum enim tonsum decet, mulierem non decet. Comae sunt proprie non caesi capilli, et est Graecus sermo. Nam comas Graeci caimos a secando nominant, unde et χείρειν tondere dicunt. Inde et cirri vocantur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
onĩa manant: ex qͦ fit ut ea quȩ ad
alios ꝑtinent sensus. ueluti cũ dicimꝰ¬
uide quomͦ sonat. uide qͦmͦ sapit. sic
&e cetera. Auditꝰ appellatꝰ. qͦd uoces
hauriat: hoc est aere uerberato susci¬
piat sonos. O doratꝰ: quasi odor aeriᷤ
attlactꝰ. Tacto enĩ aere sentitur. Sic &
olfactus: qͦd odoribus afficiatur. Ou¬
stus: a gutture dictꝰ. Tactus. eo quod
ꝑtractet & tangat. & ꝑ omĩa membra
uigorem sensus asꝑgat. Nã tactu ꝓba¬
mus: qͥc quid cet̾is sensibus iudicare
ñ possumus. Duo autẽ genera tactꝰ
esse. Nam aut extrinsecus uenit qͦd
feriat: aut intus in ipso corpore orit᷑.
Unicuique autẽ sensui. ꝓpͥam naturã
datam. Nam qͦd uidendum est oculis
capitur: qͦd audiendũ est auribus:
mollia &e dura tactu. estimantur.⁊
sapor gustu: odor. naribꝰ ducitur.
Pruna pars corporis caput: datumq
illi hoc nomen. eo qͦd sensus om̃s &
nerui inde inicium capiant: atq ex

Expanded text:
omnia manant, ex quo fit ut ea quae ad omnia manant, ex quo fit ut ea quae ad alios pertinent sensus videre dicam'Vide quomodo sonat,' 'vide quomodo sapit,' sic et cetera. Auditus appellatus, quod voces auriat; hoc est aere verberato suscipiat sonos. Odoratus quasi aeris odoris adtactus. Tacto enim aere sentitur. Sic et olfactus, quod odoribus adficiatur. Gustus a gutture dictus. Tactus, eo quod pertractet et tangat et per omnia membra vigorem sensus aspergat. Nam tactu probamus quidquid ceteris sensibus iudicare non possumus. Duo autem genera tactus esse; nam aut extrinsecus venit quod feriat, aut intus in ipso corpore oritur. Unicuique autem sensui propriam naturam datam. Nam quod videndum est, oculis capitur, quod audiendum est, auribus: mollia et dura tactu aestimantur, sapor gustu, odor naribus ducitur. Prima pars corporis caput; datumque illi hoc nomen eo quod sensus omnes et nervi inde initium capiant, atque ex
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑. aut qͦd post uitã est mortuum:
aut sine uita conditũ. Intdum &e
cũ uita corpꝰ ñ caro. ut herba & li¬
gnum. S ensus corporis qͥnque st̃:
uisus. auditꝰ. odoratus. gustꝰ. & tactꝰ
Ex quibꝰ duo aꝑiunt᷑ & clauduntur:
duo semꝑ patentes sunt. Sensus
dicti. qͥa ꝑ eos anima subtilissime
totũ corpus agitat uigore sentiendi.
Unde & presentia uocant᷑. quod sint
p̃ sensibꝰ: sicut p̃ oculis. quȩ p̃sto st̃
oculis. Uisus est: qui a phylosophis
humor uitreus appellatur. Uisũ au¬
tem fieri qͥdam asseuerant. aut ex¬
terna & etherea luce. aut it̃no sp̃u
lucido ꝑ tenues uenas a cerebro ue¬
mentes. atq penetratis tunicis in
aere exeuntes. & tunc cõmixtione
similis materie uisũ dantes. Uisus
dictꝰ. qͦd uiuatior sit cet̾is sensibus
ac p̃stantior siue uelocior ampliusq ui¬
geat. quantũ memoria uit cetera m̃tis
officia est. Uicinior est enĩ cerebro unde

Expanded text:
dici aut quod post vitam est mortuum, dici aut quod post vitam est mortuum, aut sine vita est conditum. Interdum et cum vita corpus, et non caro, ut herba et lignum. Sensus corporis quinque sunt: visus, auditus, odoratus, gustus et tactus. Ex quibus duo aperiuntur et clauduntur, duo semper patentes sunt. Sensus dicti, quia per eos anima subtilissime totum corpus agitat vigore sentiendi. Unde et praesentia nuncupantur, quod sint prae sensibus, sicut prae oculis, quae praesto sunt oculis. 20. Visus est qui a philosophis humor vitreus appellatur. Visum autem fieri quidam asseverant, aut externa aetherea luce, aut interno spiritu lucido per tenues vias a cerebro venientes, atque penetratis tunicis in aerem exeuntes, et tunc commistione similis materiae visum dantes. 21. Visus dictus quod vivacior sit caeteris sensibus, ac praestantior, sive velocior, ampliusque vigeat, quantum memoria inter caetera mentis officia. Vicinior est enim cerebro, unde
Abbreviated transcription (Latin):
res am̃tes. Dum gͦ uiuificat corpꝰ: est
anima: dũ uult: animꝰ est. dũ scit:
niens est. dũ recolit: memoria est. dũ
rectũ uidicat: racio est. dũ spirat: sp̃s
est. dũ aliqͥd sentit: sensus est. Nam
inde animꝰ sensus dictt᷑: ꝓhis q̃ senttt.
est: eo qͦd corruptũ ꝑit. Solubile enĩ atq
mortale est: & aliquando soluendum.
Caro autẽ. a creando est appellata Crem̃¬
tum enĩ. sem̃ est masculi: unde & ani¬
maliũ & hominũ corpora concipiunt᷑.
hinc & parentes. creatores uocant᷑. Caro
autẽ . ex.iiii. elementis compacta est.
Nam t̾ra in carne est: aer in halttu:
humor in sanguine: ignis in calore
uitali. Habent enĩ in nobis elem̃ta
suã queq partem: cui qͥd debetur. o¬
stendit cõpago dissoluta. Caro autem
&e corpꝰ: diuersa significant. In carne
semꝑ corpꝰ est: ñ semꝑ in corpore caro
Nã caro quȩ uiuit: idem &e corpꝰ. Corpꝰ
qͦd ñ uiuit: idem ñ caro. Nam corpus

Expanded text:
res amentes; dum ergo vivificat corpus, res amentes; dum ergo vivificat corpus, anima est; dum vult, animus est; dum scit, mens erectum judicat, ratio est, dum spirat, spiritus est, dum aliquid sentit, sensus est. Nam inde animus sensus dicitur, eo quod sentit, eo, quod corruptum perit. Solubile enim atque mortale est, et aliquando solvendum. Caro autem a creando est appellata. Crementum enim semen est masculi, unde animalium et hominum corpora concipiuntur. Hinc et parentes creatores vocantur. Caro autem ex quatuor elementis compacta est. Nam terra in carne est, aer in halitu, humor in sanguine, ignis in calore vitali. Habent enim in nobis elementa suam quaeque partem: cui quid debeatur, ostendit compago reset corpus diversa significant. In carne semper corpus est, non semper in corpore caro. Nam caro est quae vivit, idem et corpus. Corpus, quod non vivit, idem non caro. Nam corpus
Abbreviated transcription (Latin):
quã concipi aea ore possit. qui iam in
genitͥcis utero uiuit Non est gͥ aer ani¬
ma: qͦd putauerunt qͥdam qͥ ñ potuert̃
incorpoream eiꝰ cogitare naturã. Sp̃m
idem ẽe quod animã. euuangłista pro
habeo sum̃di eã De hac qͦq ipsa dñi a
nima. passionis tempore memoratus
euuangłista. ita ꝓtulit dicens. Et in
spiret in corpore. Itẽ animum ẽe idem
qͦd animã: s anima uite est. animꝰ
consili. Unde dicunt phylosophi etiã
sine animo uitã manere: & sine
m̃te animã durare. Unde & amentes
Nã mentẽ uocari ut sciat: animũ ut uelit.
Mens autẽ uocata. qͦd emineat in anima:
uł qͦd meminit. Unde & unmemores a¬
mentes. Quaꝓpt̃ ñ anima. s qͦd excel¬
lit in anima mens uocat᷑: tamquam
caput eiꝰ uł ocłs. Unde & ipse hõ scđm
mentẽ. ymago di dicitur. Ita autẽ hȩc
om̃ia adiuncta sunt animȩ: ut una
res sit. Pro efficientiis enĩ causarum:
diu̾sa nomina sortita ẽ anima. Nã ce
memoria. mens est. Unde & in memo¬

Expanded text:
sit, quia iam in genetricis utero vivit. Non est igitur aer anima, quod putaverunt quidam qui non potuerunt incorpoream eius cogitare naturam. Spiritum idem esse quod animam Evangelista pronhabeo sumendi eam.' De hac quoque ipsa Dnima passionis tempore memoratus evangelista ita protulit, dicens: Et incspiret in corpore. 11. Item animum idem esse quod animam. Sed anima vitae est, animus consilii. Unde dicunt philosophi etiam sine animo vitam manere, et sine mente animam durare; unde et amentes; nam mentem vocari, ut sciat; animum, ut velit. 12. Mens autem vocata, quod emineat in anima, vel quod meminit, 3 unde et immemores amentes. Quapropter non anima, sed quod excellit in anima mens vocatur, tanquam caput ejus, vel oculus. Unde et ipse homo secundum mentem imago Dei dicitur. Ita autem haec omnia adjuncta sunt animae, ut una res sit. Pro efficientiis enim causarum diversa nomina sortita est anima. 13. Nam et memoria mens est, unde et immemo
Abbreviated transcription (Latin):
semina celant᷑ figuras parentũ reddi¬
tura. Ex pat̾no autẽ semine puellas
nasci. & ex mat̾no pueros. quia om̃ĩs
partus constat duplici semine. cuius
pars maior cum inualuerit. occupat
similitudinẽ sexus. In corpore nr̃o
quedã tantũ utilitatis causa facta st̃
ut uiscera. queda & utilitatis & deco¬
ris. ut sensus infacie. & incorpore ma¬
nus ac pedes. quoꝵ menbroꝵ & utili¬
tas magna ẽ. & species decendissima.
uiris. & mutroq sexu umbilicus.
Quedã discretionis ut iniuris genita¬
lia. barba ꝓlixa. pectus amplũ. in
mulierib. lenes genȩ. & angustum
pectus. ad concipiendos autẽ & portan¬
dos fetus. renes & latera dilatata.
Quod ad hominẽ & partes atinet cor¬
poris: ex parte dictũ ẽ. nunc etates eiꝰ¬

Expanded text:
semina celantur figuras parentum reddisemina celantur figuras parentum redditura. Ex paterno autem semine puellas nasci et ex materno pueros, quia omnis partus constat duplici semine, cuius pars maior cum invaluit occupat similitudinem sexus. In corpore nostro quaedam tantum utilitatis causa facta sunt, ut viscera; quaedam, et utilitatis, et decoris, ut sensus in facie, et in corpore manus, ac pedes, quorum membrorum et utilitas magna est, et species decentissima. viris, et in utroque sexu umbilicus. Quaedam discretionis, ut in viris genitalia, barba promissa, pectus amplum; in mulieribus leves genae, et angustum pectus, ad concipiendos autem et portandos fetus renes, et latera dilatata. Quod ad hominem, et ad partes attinet corporis, ex parte dictum est, nunc aetates e
Abbreviated transcription (Latin):
strualis sanguis. aquo ꝑfusus irrige¬
tur. I enue semen locis muliebrib
non adheret. labitur enĩnec habet
iuim adherendi. Similit̾ & crassũ
ium nonħt gignendi. quia muliebͥ
sanguini miscere se non pot̾. ꝓpter
miniã spissitudmẽ. Hine steriles
mares uel feminas fieri. uel ꝑmmiã
seminis uł sanguinis crassitudinẽ.
uł ꝓpt̾ nmiã raritatẽ. Primũ autẽ
auuint cor hominis fingi quodineo
sit & uita omĩs & sapientia. Deinde
quadragesimo die totum o pus ex¬
pleri. quod ex abortiuis ut ferunt
collectũ ẽ. Alii fetus a capite sumere
dicunt exordiũ. Unde & ĩ auiũ feti:
pͥmũ oculos fingi inoius uidemus.
Tetus autẽ nominatꝰ ẽ quod adhuc
netq eũdictus quia c̃ editur sequit᷑.
Nasci autẽ patrib similes auint. si
pat̾nũ semen ualidius sit matrib.
Si matris. hac ratione similes expͥmi
uultus. Qui autẽ utriusq parentis
multa semina occulta. sic & innobis

Expanded text:
strualis sanguis, a quo perfusum inrigestrualis sanguis, a quo perfusum inrigetur. Tenue semen locis muliebribus non adhaerere; labitur enim nec habet vim adhaerendi. Similiter et crassum vim non habet gignendi, quia muliebri sanguini miscere se non potest propter nimiam sui spissitudinem. Hinc et steriles mares vel feminas fieri; vel per nimiam seminis vel sanguinis crassitudinem, vel propter nimiam raritatem. Primum autem aiunt cor hominis fingi, quod in eo sit et vita omnis et sapientia; deinde quadragesimo die totum opus expleri; quod ex abortionibus, ut ferunt, collecta sunt. Alii foetus a capite sumere dicunt exordium. Unde et in avium foetus primum oculos fingi in ovis videmus. Foetus autem nominatus, quod adhuc netque eum; dictus, quia et cum editur sequitur. Nasci autem patribus similes aiunt, si paternum semen validius sit; matribus, si matris; hac ratione similes exprimi vultus: qui autem utriusque parentis multa semina occulta, sic et in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ã terra aut abutero. ad gignendum
fructus uel fetus. Est enim liquor
ex cibi & corporis deroctione factus
ac diffusus ꝑuenas atq medullas.
qui inde desudat᷑ in mođi sentine.
concrescit in renib eiectusq ꝑcoitũ.
& inutero mulieris susceptus calore
quodãmodo iuscerũ. & menstrualis
sanguinis irrigatione. format᷑ in cor¬
pore. M enstrua sanguis suꝑuacuus
mulierũ. Dicta autẽ menstrua ꝓpt̾
cireuitũ lunaris luminis. quo solet
hoc euenire ꝓfluuiũ. Luna enim
bria mncupant᷑. Nam mulier solũ
animal menstruale ẽ. cuiꝰcruoris
contactu fruges non germinant. a¬
cescunt musta. moriunt᷑ herbȩ. a¬
mictunt arbores fetus. ferrũ rubigo
corripit. ingrescunt era. Si qui canes
inde ederint inrabiem efferuntur.
Glutinũ asphalti. quod nec ferro
nec aquis dissoluit᷑. cruore ipso pol¬
lutũ sponte disꝑgitur. Post płimos
autẽ aies menstruos ideo semen non
eẽ germinabile. quia iam nonẽ men¬

Expanded text:
a terra aut ab utero ad gignendum a terra aut ab utero ad gignendum vel fructus vel foetus. Est enim liquor ex cibi et corporis decoctione factus ac diffusus per venas atque medullas, qui inde desudatus in modum sentinae concrescit in renibus, eiectusque per coitum, et in utero mulieris susceptus calore quodammodo viscerum et menstrualis sanguinis inrigatione formatur in corpore. Menstrua supervacuus mulierum sanguis. Dicta autem menstrua a circuitu lunaris luminis, quo solet hoc venire profluvium; luna enim bria nuncupantur; nam mulier solum animal menstruale est. Cuius cruoris contactu fruges non germinant, acescunt musta, moriuntur herbae, amittunt arbores fetus, ferrum rubigo corripit, nigrescunt aera. Si qui canes inde ederint, in rabiem efferuntur. Glutinum asphalti, quod nec ferro nec aquis dissolvitur, cruore ipso pollutum sponte dispergitur. Post plurimos autem dies menstruos ideo semen non esse germinabile, quia iam non est men
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ cauliculi. Tamen auctores. ute
sit. & abutraq induas se diuidat par¬
tes. quȩ indiuersũ diffusȩ ac reflexe.
circumplicant᷑ immodũ corniũ ari¬
etis: uel quod interius impleatur
fetu. Hinc & uter quod ali qd intͥnsecꝰ
habuerit. ut menbra & uiscera. aqua¬
liculus autẽ ꝓpͥe porri ẽ. Hinc aduentrẽ
translatio. Natrix dir quod pecus meo
generet᷑. Semen enĩ receptũ confouet.
confotum corporat. corporatũ in men¬
bra distingnit. Uulua uocata. qͣsi
ualua .i. ianua uentris: uel quod se¬
men recipiat. uel quod fetus ex ea ꝓ
cedant. Uesica dicta: quia sic̃ uas
aqua. ita de renib urina collecta cõ¬
pletur. & humore distendit᷑. Cuius
usus inuolucrib non habet᷑. Urina
autẽ dicta. siue quod urat seu quia
ex renib egerit᷑. Cuius inditio & sa¬
lus & egritudo futura. monstratur.
Qui humor lotium dicit᷑. quod eo
lota .i. munda uestimenta efficiant᷑.
Semen ẽ quod iactum sumitur. aut

Expanded text:
dinem cauliculi. Tamen auctores uterudinem cauliculi. Tamen auctores uterusit et ab utraque in duas se dividat partes, quae in diversum diffusae ac replexae circumplicantur in modum cornu arietis; vel quod interius inpleatur foetu. Hinc et uter, quod aliquid intrinsecus habuerit, membra et viscera. Aqualiculus autem proprie porci est; hinc ad ventrem translatio. Matrix dicitur, quod foetus in eo generetur: semen enim receptum confovet, confotum corporat, corporatum in membra distinguit. Vulva vocata quasi valva, id est ianua ventris, vel quod semen recipiat, vel quod ex ea foetus procedat. Vesica dicta, quia sicut vas aqua, ita de renibus urina collecta conpletur, et humore distenditur. Cuius usus in volucribus non habetur. Urina autem dicta, sive quod urat, seu quia ex renibus egeritur. Cuius indicio et salus et aegritudo futura monstratur. Qui humor vulgo lotium dicitur, quod eo lota, id est munda, vestimenta efficiantur. Semen est quod iactum sumitur aut
Abbreviated transcription (Latin):
ostium uentris sit. & ipse cibum ex¬
cipiat. ac inincestina transmittat.
Intestina dñr eo quod corporis inte¬
riore parte cohibentur. que iccirco
longis nexib incirculoꝵ ordinata st̃.
modũ. ut susceptas paulatim dige¬
rant & suꝑ additis cibis ñ impediant᷑.
Omentũ menbranũ quod continet
intestinoꝵ maiorem partẽ: quod e¬
pitoam greci nominant. Disceptũ
in testinũ quod discernit uentrem
& cetera intestina apulmonib a
corde. Cecum intestinũ quod sit si¬
nũ. Uñ & ieiunũ dr. Uenter autẽ
& aluus. & uterus inter se differunt.
Uenter ẽ qui acceptos cibos digerit.
& apparet extrinsecus ꝑtĩgitq apecto¬
re adinguinẽ. Et dictus uenter qd̾
ꝑtotũ corpus uitȩ alimenta transmittat.
Aluus ẽ qui cibũ recipit: & purgari so
purgari. & uocatꝰ alius quod abluat᷑.
.i. purgetur. Ex ipso enim sordes st̃coꝵ
defluunt. Uterum sole mulieres ha¬
bent in quo concipiunt adsimilitu¬

Expanded text:
ostium ventris sit, et ipse cibum exostium ventris sit, et ipse cibum excipiat atque in intestina transmittat. Intestina dicuntur, eo quod corporis interiore parte cohibentur; quae idcirco longis nexibus in circulorum ordinata sunt modo, ut susceptas escas paulatim digerant, et superadditis cibis non inpediantur. Omentum membranum, quod continet intestinorum maiorem partem, quod ἐπίπλουν Graeci vocant. Disseptum intestinum, quod discernit ventrem et cetera intestina a pulmonibus, a corde. Caecum intestinum, quod sit sinum, unde et ieiunium dicitur. Venter autem et alvus et uterus inter se differunt. Venter est qui acceptos cibos digerit, et apparet extrinsecus, pertinetque a pectore ad inguinem, et dictus venter quod per totum corpus vitae alimenta transmittat. Alvus est qui cibum recipit, et purgari solpurgari.' Et vocatum alvum quod abluatur, id est purgetur: ex ipso enim sordes stercorum defluunt. Uterum solae mulieres habent, in quo concipiunt, ad similitu
Abbreviated transcription (Latin):
incerebro subuolat. Inde adoculos ce¬
terosq sensus & menbra diffundit᷑.
& calore suo adse suecũ ex cibo tractũ
uertit insanguinẽ: quẽ adusum pas¬
cendi nutriendiq singulis menbris
prebet. Iniecore autẽ ꝑsistit uoluptas
& concupiscentia. uixta eos qui dephi¬
sicis disputant. Tibrȩ. iecoris sunt
extremitates. sicut extreme partes
folioꝵ inuitib siuȩ quasi linguȩ emi¬
nentes. Dictaᷤᷤ autẽ fibras quod apud
gentiles insacris ad phebi aras fere¬
bantur ab ariolis. quib oblatis atq
succensis responsa acciꝑent. S plen
dictũ a supplemento ex contraria par¬
te iecoris neuacua existeret. quem qͥ¬
dam etiam risus causa factũ exi-¬
stimant. Nam splene ridemꝰ. felle
irascimur. corde sapimus. iecore a¬
mamus. quib quatuor elementis
constantib integrum ẽ animal.
ꝑel apellatũ quod sit folliculus ge¬
stans humorẽ qui uocatur bilis.
Stomacus grece os uocat᷑. eo quod

Expanded text:
in cerebro subvolat. Inde ad oculos cein cerebro subvolat. Inde ad oculos ceterosque sensus et membra diffunditur, et calore suo ad se sucum ex cibo tractum vertit in sanguinem, quem ad usum pascendi nutriendique singulis membris praebet. In iecore autem consistit voluptas et concupiscentia iuxta eos qui de physicis disputant. Fibrae iecoris sunt extremitates, sicut et extremae partes foliorum in intibis, sive quasi linguae eminentes. Dictas autem fibras quod apud gentiles in sacris ad Phoebi aras ferebantur ab ariolis, quibus oblatis atque subcensis responsa acciperent. Splen dictum a supplemento ex contraria parte iecoris, ne vacua existeret: quem quidam etiam risus causa factum existimant. Nam splene ridemus, felle irascimur, corde sapimus, iecore amamus. Quibus quattuor elementis constantibus integrum est animal. Fel appellatum, quod sit folliculum gestans humorem, qui vocatur bilis. Stomachus Graece os vocatur, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
stit. qui motus certa ħnt spatia. da¬
ctilicũ ꝑcussũ. quam diu sine uitio
sunt. Si qñ uͦ citatiores sunt ut dor¬
zontes. mortis signa sunt. U enȩ di¬
ctȩ eo quod uiȩ sint natantis sangui¬
nis.atq riui ꝑcorpus om̃e diuisi: qͥb
uniuersa menbra irrigant᷑. S angius
ex greca ethimologia nomen duxit.
eo quod currendo corruit. Alii autẽ
cruorẽ interp̃tant᷑ sanguinẽ corrup¬
tũ qui emitcitur. Alii aiunt uocatũ
sanguinẽ quod suauis sit. Sangius
autẽ ñ ẽ ĩteger nisi iniuuenib. Nam
tatẽ. Unde & insenib tremor ẽ. ꝓprie
autẽ sanguis animȩ possessio ẽ. In¬
de genas lacerare inluctu mulieres
solent. In de & purpuree uestes & flo
res purpurei. mortus prebentur.
cant. eo quod cordis flabellũ sit.
tando aerem amittit & recipit.
aquo mouent᷑ pulmones & palpi¬
tant aꝑiendo se ut flatũ accipiant.
stringendo ut eiciant. Est enim
organũ corporis. Iecur nom̃ ħt
eo quod ignis habeat ibi sedem. qui

Expanded text:
stit. Qui motus certa habent spatia: dactylicum percussum, quandiu sine vitio sunt; si quando vero citatiores sunt, ut δορζοντες, mortis signa sunt. 121. Venae dictae, eo quod viae sint natantis sanguinis, atque rivi per corpus omne divisi, quibus universa membra irrigantur. 122. Sanguis, ex Graeca etymologia nomen duxit, eo quod currendo corruat. Alii autem cruorem interpretantur sanguinem corruptum, qui emittitur. Alii aiunt vocatum sanguinem, quod suavis sit. 123. Sanguis autem non est integer, nisi in juvenibus. Nam aetatem, unde in senibus tremor est. Proprie autem sanguis animae possessio est; inde genas lacerare in luctu mulieres solent, unde et purpureae vestes, res purpurei mortuis praebentur.  vocant, eo quod cordis flabellum sit, tando aerem emittit et recipit, a quo moventur pulmones et palpitant, et aperiunt se ut flatum capiant, et stringunt ut ejiciant, est enim ut organum ceo quod ignis ibi habeat sedem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
acria dicta:
ab eo quod nasci
aliquid faciat.
Gignendi enĩ &e
faciendi potens
est. Hanc qͥdam
a quo omũa cre¬
ata sunt. & exi¬
stunt. G enꝰ. a gignendo dictũ. Cui diri¬
uatũ est nom̃ a t̾ra: ex qua omĩa gignun¬
tur. Ge. enĩ grece: t̾ra dicitur. Uita di¬
cta. ꝓpt̾ uigorem: uł qͦd ium teneat na¬
scendi atq crescendi. Unde & arbores ui¬
tam habere dicunt᷑: qͥa gignuntur &
crescunt. Homo dictꝰ. quia ex humo ẽ
factꝰ. sicut & in genesi dicit᷑. & creauit
ds hominẽ de luo t̾re. Abusiue autẽ
ꝓnunciat᷑ ex utraque substantia totꝰ
homo: id est ex societate animȩ ce cor¬
poris. Nã ꝓprie homo ab humo. Gret
ad contemplationẽ artificis sui. Qd
ouidiꝰ poeta designat cũ dictt. Fronaq
cũ spectãnt animalia cet̾a terrã. Os
hominis sublime dedit cęlumq uide
Iussit. & erectos ad sydera tollere uultus
Qͥ id̾o erectꝰ celũ aspicit. ut d̾m querat:
ñ ut t̾ram intendat ueluti pecora quȩ

Expanded text:
ra dicta ab eo, quod nasci aliquid faciat. Giguendi enim et faciendi potens est. Hanc quidam a quo omnia creata sunt et existunt. Genus a gignendo dictum, cui derivatum nomen a terra, ex qua omnia gignuntur; Ge enim Graece terram dicunt. Vita dicta propter vigorem, vel quod vim teneat nascendi atque crescendi. Unde et arbores vitam habere dicuntur, quia gignuntur et crescunt. Homo dictus, quia ex humo est factus, sicut et in Genesi dicitur: Et creavit Deus hominem de humo terrae . Abusive enim pronuntiatur ex utraque substantia totus homo, id est, ex societate animae et corporis. Nam proprie homo ab humo dicituad contemplationem artificis sui. Quod Ovidius poeta designat, cum dicit: Pronaque cum shomini sullime dedit cȩlumque uidere iussit et erectos ad sydera tollere uultusQui ideo erectus coelum aspicit, ut Deum quaerat, non ut terram intendat, veluti pecora, quae
Abbreviated transcription (Latin):
 porca ẽ quȩ iarando
ext̾at᷑ quod.l.xx. diffusum ẽ. Lira
Candetũ galli appellant mareis
urbanis. spatium .c. pedũ. quasi
tum uocant. Porro stadialis ager
tos.c.xx.u. cuiꝰ mensura octies cõ¬
putata miliariũ facit. quod constat
.u. milia pedib. Centuria autẽ a¬
ger ẽ ducentoꝵ iuigerũ qui apud
antiquos acentũ ugerib uocabat᷑.
s postea duplicata. nom̃q pͥstinũ
retinuit. In numero enĩ centurie
multiplicate sunt. nomen tamen
mutare non potuert̃
De itinerib.

Expanded text:
 porca est quod in arando extat; quod defossum est, lira. Galli candetum appellant in areis urbanis spatium centum pedum, quasi candetum vocant. Porro stadialis ager DCXXV; cuius mensura octies conputata, miliarium facit, qui constat quinque milia pedibus. Centuria autem ager est ducentorum iugerum, qui apud antiquos a centum iugeribus vocabatur, sed postea duplicata est nomenque pristinum retinuit. In numero enim centuriae multiplicatae sunt, nomen mutare non potuerunt. De itinerib
Abbreviated transcription (Latin):
icenda sunt quoq summissa
lenit̃. incitata grauit̃: inflexa
moderate. Hoc ẽ enim illud tͥmodum¬
genus dicendi: humile. medium.
grandiloquũ. Cum enĩ magna di¬
cimus: grandit̃ ꝓferenda sunt. Cũ
parua dicimꝰ: sub leniter: cũ medi¬
ocria: demperate. Nã in parius cau¬
sis nichil grande nichil sublime di¬
cendum ẽ: s lene ac pedestri more
loquendũ. In causis autẽ maioribꝰ
ubi de do uł hominum salicte re¬
ferimꝰ: plus magnificentiȩ & fulgoris ẽ
ex hibendũ. In demꝑatis uͦ causis ubi ni¬
chil agitur ut agat s tantũmͦ ut delec¬
detur auditor: int̾ utrumq moderate
dicendũ est. S ce quamuis de magnis
rebus quisq dicat: ñ tamen semper
grandit docere debet. s summisse cũ
docet. temꝑate cũ aliquid laudat. uł
uituꝑat. granditer cũ ad conuersio¬
nem adu̾sos animos ꝓuocat. Utenda
tam̃ uerba in summisso genere suffi¬
cientia: in temꝑato splendentia: in
grandi uehementia.
De cola & cominate & periodis.

Expanded text:
icenda sunt quoque submissa leniter, incitata graviter, inflexa moderate. Hoc est enim illud tgenus dicendi: humile, medium, grandiloquum. Cum enim magna dicimus, granditer proferenda sunt; cum parva dicimus, subtiliter; cum mediocria, temperate. Nam in parvis causis nihil grande, nihil sublime dicendum est, sed leni ac pedestri more loquendum. In causis autem maioribus, ubi de Deo vel hominum salute referimus, plus magnificentiae et fulgoris est exhibendum. In temperatis vero causis, ubi nihil agitur ut agat, sed tantummodo ut delectetur auditor, inter utrumque moderate dicendum est: sed et quamvis de magnis rebus quisque dicat, non tamen semper granditer docere debet, sed summisse, cum docet; temperate, cum aliquid laudat vel vituperat; granditer, cum ad conversionem aversos animos provocat. Utenda tamen verba in summisso genere sufficientia, in temperato splendentia, in grandi vehementia. De colo, commate, et periodis.
Abbreviated transcription (Latin):
petens pennis solis calore solutis.
mari in quo cecidit nom̃ impo¬
suit. frixus quoq cum helle so¬
rore sua. fugiens in sidias nouer¬
cales: conscendit nauim signũ
arietis habentem. qua lib̾atus ẽ.
Elles autẽ soror eius perpessa
naufragium decidit in mari.
& mortua hellespontimari nom̃ de¬
dit. ab ordine fluenti: ꝓpontidis.
Nam dictum ꝓpontũ preuenit.¬
Idem & atransitu. uel angustus
meatib. boum. bofforos. Egiptiꝰ
autẽ pelagus. asiȩ datur. gallicꝰ
europe. affricꝰ libie. his ut queq
ꝓxima sunt. uenerunt in partes.
Pelagus autẽ ẽ latitudo marissine
littore & portu. greco nomine a
dictus. Unde & plagia eo quod
sunt inportuosa.
De sinib maris

Expanded text:
petens, pinnis solis calore solutis petens, pinnis solis calore solutis mari, in quo cecidit, nomen inposuit. Phrixus quoque cum Helle sorore sua fugiens insidias novercales conscendit navem signum arietis habentem, qua liberatus est. Helles autem soror eius perpessa naufragium decidit in mare, et mortua Hellesponti mari nomen dedit. Ab ordine fluenti Propontis. Nam dictum Propontum quiItem et a transitu vel angustis meatibus boum Bosphorus. Aegyptius autem pelagus Asiae datur, Gallicus Europae, Africus Libyae: his ut quaeque proxima sunt, venerunt in partes. Pelagus autem est latitudo maris sine litore et portu, Graeco nomine ἀπὸ dictus; unde et plagia, eo quod sint inportuosa. De sinibus maris
Abbreviated transcription (Latin):
tib. gallicum. ausonium. dalma¬
tium. ligisticum. ab oppidis: ar¬
golicum. corinthium. Trrium.
adriaticum. Nam adria quedã
ciitas illirico mari ꝓxima fuit:
quȩ adriatico mari nõmen dedit.
Apositione cęli: ut suꝑm. & inferỹ
quod sit oriens suꝑior. & occidens
inferior. Est autẽ tuscum. & adri¬
aticum. Amemoria regis ut ioniũ.
lo quippe rex fuit greciȩ. Unde iones
athenienses. Hoc mare & tyrrenũ
dictum. siue quod tusciam alluit.
i tirreniam siue atirrenis nautis
qui se in hoc mare precipitauert̃.
Et sciendum ionium sinum eẽ
immensũ. ab ionia. usq siciliam.
& huius partes eẽ adriaticum.
achaicum. & epirodicũ. Amorib
accolarũ eusinus. ascenus. antea
appellatꝰ ẽ. A casib hominum
qui ceciderunt inmari. ut helles¬
pontum. hicarium. myrteum.
Nam mirceum mare dictũ. amir¬
tili lapsu. quod illic ab enomacho.
precipitatus sit. Hycarus uͦ cre¬
tensis ut fabule ferunt altiora

Expanded text:
tibus Gallicum, Ausonium, Dalmatibus Gallicum, Ausonium, Dalmatium, Liggolicum, Corinthium, Tyrium, Adriaticum. Nam Adria quaedam civitas Illyrico mari proxima fuit, quae Adriatico mari nomen dedit. 7. A positione coeli, ut Superum, et Inferum, quod sit Oriens superior, Occidens inferior, est autem Thuscum, et Adriaticum. A memoria regis, ut Ionium. Ion quippe rex fuit Graeciae, unde iones Athenienses. Hoc mare, et Tyrrhenum dictum; sive quod Thusciam alluit, id est Tyrrheniam, sive a Tyrrhenis nautis, qui se in hoc mare praecipitaverunt. Et sciendum Ionium sinum esse immensum, ab Ionia usque ad Siciliam, et hujus partes esse Adriaticum, Achaicum et Epiroticum. A moribus accolarum Euxinus, AXENOS antea appellatus. 8. A casibus hominum qui ceciderunt in mare, ut Hellesponticum, Icarium, Myrtoum: nam Myrtoum mare dictum a Myrtili lapsu, quod illic ab Oenomao praecipitatus sit. Icarus vero Cretensis, ut fabul
Abbreviated transcription (Latin):
stringit᷑. & facit ꝓpontidem. qui
mox inquingentos passus coarta¬
tur. fitq bofforus & tracius. quo
darius copias transportauit. In¬
de ponticus sins amplissimus
a tergo meotidis paludis. quod
mare ex multitudine fluminum
dulcius qmͣ cetera nebulosumq
& breuius. Unde & pontũ uocatũ
quod sit breuius. atq eo pret̾ focas
& tinnos. atq delfinos alias be
luas maiores non patitur. Sicut
autẽ terra cum una sit. ꝓ diu̾sis
locis uariis appellatur uocabulis:
ita & ꝓregionib. hoc mare mag¬
num diuersis nominib ñcupat᷑.
Nam hib̾icũ & asiacum apun¬
tiis dictũ ab insulis balearicum.
siculũ. creticum. cipriũ. egeum.
carpacqum. Nam inter tenedũ
& cieum saxum ẽ in mari potius
qmͣ insula. quod uisentib ꝓcul
capre simile creditur. qmͣ greci
ega nuncupant. Unde & egeũ
mare ẽ dictum. Sic & carpatium
mare. inter egiptũ & hrodum.
ab insula carpato. illic posita agen¬

Expanded text:
stringitur, et facit Propontidem, qui stringitur, et facit Propontidem, qui mox in quingentos passus coarctatur, fitque Bosphorus Thracius, quo Darius copias transportavit. 4. Inde Ponticus sinus amplissimus a tergo Maeotidis paludis, quod mare ex multitudine fluminum dulcius quam caetera, nebulosumque, et brevius est, unde, et Ponticum vocatur, quod sit brevius, atque praeter phocas, et thynnos, atque delphinos, aliluas maiores non patitur. Sicut autem terra dum una sit, pro diversis locis variis appellatur vocabulis, ita et pro regionibus hoc mare magnum diversis nominibus nuncupatur: nam Ibericum et Asiaticum a provinciis dictum; ab insulis Balearicum, Siculum, Creticum, Cyprium, Aegeum, Carpatium. Nam inter Tenedum et Chium saxum est in mare potius quam insula, quod visentibus procul caprae simile creditur, quam Graeci αἶγα nuncupant, unde et Aegeum mare est dictum; sic et Carpatium mare inter Aegyptum et Rhodum ab insula Carpato illic posita. A gen