comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deon nãq int̾p̃tat᷑ circuiens in utero dñs enĩ nr̃t
ꝑ maiestatis potentiã omĩa circũplectit᷑: & tam̃ ꝑdis¬
pensationis grãm & intra uterũ uirginis uenit. Quid
ẽ. ergo circuiens inutero Nisi quia omp̃s ds̃ & xp̃s
dicio. Vt enĩ hostes eiꝰ reppellendi destruendiq essent
ñde uitio repellentis. sed de iudicio uidicantis fuitt:
Et idcirco de iuditio uocant᷑. quia alieni a gr̃a re¬
dẽptoris. iustȩdãnationis meritũ &iã inuocabulũ
noministrahunt Contra hos gedeon cũtrecentis
ꝑ git adp̃liũ. Sol& incentenario numero : plenit
doꝑfectionis intellegi. Quiergo interductũ cente¬
narium numerũ designant᷑. nisi ꝑfecta cognirio¬
destruit: cũhis ad p̃dicationis bella descendit.
qui possunt diuina cognoscere : quisciunt docrira¬
tate quȩ ds̃. ẽ. ꝑ fecte sentire Notandũ uero. ẽ.
quia iste trecentoꝵ numerꝰ intau littera cominet᷑.
& ꝑtaulitterã sic̃diximꝰ: species crucis oftendit᷑

Expanded text:
iens in utero. Dominus enim noster per majestatis potentiam omnia circumplectitur, et tamen per dispensationis gratiam intra uterum Virginis venit. 496 Quid est ergo circuiens in utero, nisi quia omnipotens Deus dicio. Ut enim hostes ejus repellendi, destruendive essent, non de vitio repellentis, sed de judicio juste judicantis fuit. Et idcirco de judicio vocantur, quia alieni a gratia Redemptoris justae damnationis meritum etiam in vocabulo nominis trahunt. Contra hos Gedeon cum trecentis pergit ad praelium. Solet in centenario numero plenitudo perfectionis intelligi. Quid ergo introducto centenario numero designatur, nisi perfecta cognidestruit, cum his ad praedicationis bella descendit, qui possunt divina cognoscere, qui sciunt de Trinitate quae Deus est, perfecte sentire. Notandum vero est, quia iset per tau litteram, sicut diximus, species crucis ostenditur,
Abbreviated transcription (Latin):
tra tubã indextera lu guenã ten&. Sieni
prioriloeo gr̃a prȩdicationis adtendit᷑ & pos¬
tebiosintilitas corporis: certutẽ quia dextris
abimelech ex concubina. qui condux̃ uiros uagos.
& abier̃ post illũ. & intrauit indomũ patris sui
& occidit fr̃s suos septuaginta uiros suꝑ lapidẽ
unũ & remansit ioatham iunior qm̃ absconsus
dicar& : qđ opuserat ut magnopere scriber&u
Utrũ gedeon septuagita filios & multas uxores
habuiss & concubinã dequaimũ & malũfiliũ
suscepiss& : Quod cuturpe factũsit tunc & ia
turpius eõ sihȩc posteris ad exemplũ indiuinis
libris scripta uiderent᷑. nisi magnȩ alicunis
rei imaginẽ earũ rerũ gesta ꝑ ipos &efiguras
ostenderent Gedeon itaq ut superius dictũ. ẽ
ta uero: filii ni : septuaginta linguȩ sunt m
hoc mundo diffusȩ. in qͥb ꝑfidẽ filios sibidñs
generaturus erat Concubina hoc loco intelle¬
git᷑ sinagoga: quȩ nouissimis tẽporib: antix po

Expanded text:
 in dextera lagenam tenet. Si enim priori loco gratia praedicationis attenditur, et posteriori utilitas corporis, certum est quia in dextris Abimelech, natum ex concubina, qui conduxit sibi viros vagos, et abierunt post illum, et intravit in domum patris sui, et occidit fratres suos septuaginta viros super lapidem unum, et remansit Joathan minor, quoniam absconsus dicaret, quid opus erat, ut magnopere praescriberetur utrum Gedeon septuaginta filios et multas uxores habuisset, sed et concubinam, de qua unum et malum suscepisset? 499 2. Quod cum turpe factum sit, tunc etiam turpius esset si haec posteris ad exemplum in divinis libris scripta viderentur, nisi magnae alicujus rei imaginem earum rerum gesta per typos et figuras ostenderent. Gedeon igitur, ut superius dictum est, ta vero filii ejus, septuaginta linguae sunt in hoc mundo diffusae, in quibus per fidem filios sibi Dominus generatus erat. Concubinam hoc loco Synagogam vocat, quae novissimis temporibus Antichristo
Abbreviated transcription (Latin):
inaeternũ scđ mordiñe mel chi sedech ꝑquẽ habemꝰ
accessum ad patrem & spemuitȩ aeterne : qꝓbene
nominis eius interp̃tatio ex primere uidetur. In t̃p̃¬
tat᷑ eñuo achim dñi resurrectio unde ipsa ueritas
ne uangelio ait. Ego sumre surrectio & uita : quicre¬
dit inme non morie t inȩ t̃nũ Hicergo pontife
uenitde hierusalem inbhuliã cum decȩlis dẽ¬
scendit in uterũ uir ginis. ex quocarnẽ assumens
hoe io sacius est pro nob unde elegit discipulos quos
opse sr̃ssuos ineuangelio nominauit. Quimeruopres¬

Expanded text:
in aeternum secundum ordinem Melchisedech, per quem habemus in aeternum secundum ordinem Melchisedech, per quem habemus accessum ad Patrem et spem vitae aeternae? Quod bene nominis eius interpretatio exprimere videtur: interpretatur enim Ioachim Domini resurrectio.Unde ipsa Veritas in evangelio ait: «Ego sum resurrectio et vita; qui credit in me non morietur in venit de Jerusalem in Bethuliam, cum de coelis descendit in uterum virginis, ex qua carnem assumens homo factus est pro nobis. Unde elegit discipulos, quos ipse fratres suos in Evangelio nominavit; qui merito pres
Abbreviated transcription (Latin):
una tam̃ debeteẽ intentio &eadem de uotio ut quicꝗ
deostium iniqua posses sione eriperepossint. ad or¬
na tum & diuicias scãe aeccłȩ conuertant. hoc ẽ
aurũ sapientiȩ: argentũ eloquentiae. gemmas mo¬
ralitatis. ac uirtutũ. nec non& homines carnali
se nsudeditos. quicaptiuati erant idolatria & ser uitute
uiciorumob noxia . quatenus haecomĩa quȩ suꝑb assyri¬
us & princeps mundi huius iniuste possidebat. ꝑbellato¬
res xp̃ire ferant᷑ adlone statẽ diui nicultus.
Ioachim aũt sũmus pontifex de huerusalẽ uenit mbe thuliã
cumun uersis prȩs bi terissuis ut uider& iudith. Quȩ
cũ exissei ad illũ. benȩdixerunt illã om̃s una uoce di¬
centia poplinri. ꝗa fecisti uirilit̃ & confortatũ est
cortuũ eo quod castitatẽ a maueris. & post uirũ tuum
alterũ nescieris. Ideo & manus dm̃ conforta uitte &ri¬
dempͥtor nr̃ intelligit᷑ quifactus est adõ nob̵ pontifex

Expanded text:
una tamen debet esse intentio et eadem devotio, ut quicquid una tamen debet esse intentio et eadem devotio, ut quicquid de hostium iniqua possessione eripere possint, ad ornatum et divitias sanctae ecclesiae convertant 13 hoc est aurum sapientiae, argentum eloquentiae, gemmas moralitatis ac virtutum, nec non et homines carnali sensu deditos, qui captivati erant idolatria et servitute vitiorum obnoxii, quatenus haec omnia, quae superbus Assyrius et princeps mundi huius iniuste possidebat, per bellatores Christi referantur ad honestatem divini cultus. 14 «Ioachim autem summus pontifex de Hierusalem venit in Bethuliam, cum universis presbiteris suis, ut videret Iudith. Quae cum exisset ad illum benedixerunt illam omnes una voce dicentia populi nostri, quia fecisti viriliter et confortatum est cor tuum, eo quod castitatem amaveris et post virum tuum alterum nescieris. Ideo et manus Domini confortavit te et idemptor noster intellegitur, qui factus est a Deo nobis pontifex
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑. Et bene dicit᷑ qđ ꝑsecutist̃ eos inorȩgladii usq adex¬
tre mitatẽ finium suorũ. quia noncito miles cristi deb&
securus esse hoste intrapatriã manente . sedtotonisu
laborare ut e umexpellat definib conuersationis suȩ
cogitationis scilic& uerborũ & actuũ. ne forte alicu¬
bi concedit illi habitatione subito eum confundat ac
conterat: cumaũt ꝑ ac tũ fueritbellũ: ⁊ unc deho¬
sie iamsecurus reportabit triumphũ.
iiuero qui uictores reuersisunt adbethuliã omĩa¬
queqͣ erant illorũ ab stulerunt secũ. ita ut non ee¬
numerus in pecorib: inium̃tis. & uniuersis mobilib
eos qui infra ciuitatẽ re manserant assgriorũ abstulis sep̃¬
dam. eos uero qui uictor es decede hostiumre uersi sunt
pecorũ & iumentorum & uniuersorũ mobilium tulis¬
se multitudinẽ. Quialic& in par laborsit militũ xp̃i.

Expanded text:
bitur». Et bene dicitur quod «persecuti sunt eos in ore gladii usque ad exbitur». Et bene dicitur quod «persecuti sunt eos in ore gladii usque ad extremitatem finium suorum»,10 quia non cito miles Christi debet securus esse, hoste intro patriam manente, sed toto nisu laborare ut eum expellat de finibus conversationis suae, cogitationis scilicet verborum et actuum, ne forte, si alicubi concedit illi habitationem, subito eum confundat ac conterat. Cum autem peractum fuerit bellum, tunc de hoste iam securus reportabit triumphum. 11 «Hi vero qui victores reversi sunt ad Bethuliam omniaque quae erant illorum abstulerunt secum, ita ut non enumerus in pecoribus et jumentis, et universis mobilibuseos, qui infra civitatem remanserant, Assyriorum abstulisse praedam, «eos vero qui victores» de caede hostium «reversi sunt, pecorum et iumentorum et universorum mobilium tulisse multitudinem». Quia licet inpar labor sit militum Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ omnesciuitates & regiones isrł. om̃is itaq: regio om̃isq:
urbs electã iuuentutẽ misit armatã posteos &ꝑsecutis unt
eos inoregladii. quousq ꝑuengrłint ad extremitatẽ finium
suꝗͦrũ. Reliqui aũt quierant in b&hulia. ingressist̃ castita assy¬
riorũ & p̃dam quam fugientes assyrureliquerant abstulert̃.
citat contrahostes xp̃ianȩ religionis ut rectecredendo &
bene operando inimicorumst udeant ꝓsternere multit udinem
Vnde om̃is urbs & om̃is regioelectẽ iuuentutẽ armatam misit
post eos. Quia ad p̃dicationẽ uerbidĩ ex singulis gentib
atq prouintiis probatȩ ꝑsone & uirib anime inde fectȩ:
inmiliciã dñi ad conterendas hostes eius conueni unt:
uenient. & ecce illiab aquilone & marg & istideterra au¬
strali. Audie cȩli & exult& terra iubilate montes laudẽ
ꝗa consolatus est dñs popłm suũ & pauperũ suorũ miseri¬

Expanded text:
per omnes civitates et regiones Israel. Omnis itaque regio, omnisque per omnes civitates et regiones Israel. Omnis itaque regio, omnisque urbs electam iuventutem misit armatam post eos et persecuti sunt eos in ore gladii quousque pervenirent ad extremitatem finium suarum reliqui autem qui erant in Bethulia ingressi sunt castra Assyriorum et praedam quam fugientes Assyrii reliquerant abstulerunt citat contra hostes Christianae religionis, ut recte credendo et bene operando inimicorum studeant prosternere multitudinem. 8 Unde «omnis urbs et omnis regio electam iuventutem armatam misit post eos»; quia ad praedicationem verbi Dei ex singulis gentibus atque provinciis probatae personae et viribus animi indefectae in militiam Domini ad conterendos hostes eius conveniunt; qvenient, et ecce illi ab aquilone et mare et isti de terra australi. Audite, caeli, et exultet terra: iubilate, montes, laudem, quia consolatus est Dominus populum suum et pauperum suorum misere
Abbreviated transcription (Latin):
stib suis ꝑcoepit : ut presigurar& fut uros euuangeliip̃cones quib
conluctationonerat gerenda contracarne & sanguinẽ. sed
uduersus principes & potestates istius scłi. aduersus mundi
rec te nebrarũ harũ contrias piritalia nequitiae incȩlestib
Voce mnp̃dicationis & miraculorumfulgore magis quã armorũ
conquas scitione terrere. atq: superare hostes uniuersos : &
nota qđ dicit assirios non ad unatos infugã isse p̃cipites. filios
autẽ isrł uno agmine eos ꝑsequentes. quia paganorum & here¬
tiquorum & om̃iũ impiorum multiplices sunt errores. & ua¬
ria iniquitatũ de uia
in quib disꝑsi numquã se
quo adunare inuia iustił posst̃: popłs aut dĩ & ueri confessore s xp̃i
uno ag mine hoe unofidei te nore ueritaus tramitẽ ꝑgunt & cer¬
tã uictoriã deꝑsecutoribus suis capiunt. Misitq ozias nunti

Expanded text:
stibus suis percepit: ut figuraret futuros Evangelii praecones, quibus stibus suis percepit: ut figuraret futuros Evangelii praecones, quibus colluctatio non erat gerenda contra carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestates istius saeculi, adversus mundi rectores tenebrarum harum, contra spiritualia nequitiae in coelestibus, voce praedicationis et miraculorum fulgere magis, quam armorum conquassatione terrere atque superare hostes universos. Et infra dicit, Assyrios non adunatos in fugam esse praecipites, filios autem Israel uno agmine eos persequentes; quia paganorum et haereticorum, et omnium impiorum multiplices sunt errores, et varia iniquitatum devia, in quibus dispersi nunquam se coadunare in via justitiae possunt. Populus autem Dei, et veri confessores Christi uno agmine, hoc est, uno fidei tenore veritatis tramitem pergunt, et certam victoriam de persecutoribus suis capiunt. « Misitque Ozias nuntios
Abbreviated transcription (Latin):
Nonest prudentia non est sapientia. non ẽ. consilium
contradm. Et hiere mias non ef fugi& inquit uelox nec
saluarise putat fortis. Dies aut dñi exercituũ sum&
uindictã de inimicis suis de uorabit gladius &satu¬
rabit᷑ & mebriabit᷑ sanguine eorum. Uidentes itaq
filii isrł fugientes illos descendentes clangentesq
tubis & ulu lantes post ipsos. & qmas syi unon adunati in
fugã iban precipites. filii aũt isrł uno agmine ꝑ sequentes debi¬
litabant om̃s quos inuenire potuissent. Eugientes aduersa
rios is raelitȩ ꝑsecunt᷑ clangentestubis & ululantes. qui ap̃¬
dicatores scĩ non armiscarnalib sed tuba euuangelica ho¬
stium fugant exercium. Quic toriã sumere certant de mi¬
micissuis. Vnde in libro iudicũ gedeon contramadi ani¬
tas pugnaturus non hastã clipe u autgladiũ sedtubas
& lampadss tulit. utq in eis famosissimã uic toriã de ho¬

Expanded text:
6 «Non est prudentia, non est sapientia, non est consilium 6 «Non est prudentia, non est sapientia, non est consilium contra Dominum». Et Ieremias: «Non effugiet» inquit, «velox, nec salvari se putat fortis»; «Dies autem Domini exercituum sumet vindictam de inimicis suis, devorabit gladius et saturabitur, et inebriabitur safilii Israhel fugientes illos descenderunt clangentes tubis et ululantes post ipsos et quoniam Assyrii non adunati in fuga ibant praecipites filii autem Israhel uno agmine persequentes debilitabant omnes quos invenire potuissent misitqurios Israelitae persequuntur clangentes tubis et ululantes; quia praedicatores sancti non armis carnalibus, sed tuba Evangelica hostium fugant exercitum, et victoriam sumere certant de inimicis suis. Unde in libris Judicum Gedeon contra Madianitas pugnaturus non hastam, clypeum aut gladium, sed tubas et lampades tulit, atque in eis famosissimam victoriam de ho
Abbreviated transcription (Latin):
salutis gladio sp̃s quod .ẽ. uerbũdĩ. non segniter sed forti¬
ter inimicorũ cuneũ persequant᷑. atilliobȩdientes uoci
magistr ȩ ꝑ omĩa sicut erant ȩ docti itafuaciunt. Unde
exterriti duces aduersi excercitus. ad principemsuum su¬
scitandũ irecogunt᷑: cumprimi ꝑsecutoiuidentes scãe aec¬
cłae unanimitatẽ & fiduciam contrise erectã. adidolasu¬
a & falsa numina concurrunt. ut eorum munimine prore¬
gantur : sedcũ adeos confugerint inuenient illos foeditate
ꝓtriae nequitiȩ ẽẽ spurcissimos. nec eis aliquod solatium
confer reposse : cumipsi om̃i uir tute atq: sabore sint distitu¬
ti. Unde fuge p̃sidio se suluari sperantes relinquunt om̃ia.
cumquib se temporaliter c&eris excellere posse crede¬
bant. & ꝑcamporũ uias & semitas calliũ disꝑguntur.
qui non est iustus neq consiliũ neq: potentia apudeos
qui contradĩm rebellare disponunt. sicut scriptũ esł.

Expanded text:
salutis, gladio spiritus quod est verbum Dei,non segniter sed fortisalutis, gladio spiritus quod est verbum Dei,non segniter sed fortiter inimicorum cuneum persequantur. 4 At illi obedientes voci magistrae per omnia, sicut erant edocti ita faciunt. Unde exterriti duces adversi exercitus «ad principem suum suscitandum» ire coguntur, cum primi persecutorum, videntes sanctae ecclesiae unanimitatem et fiduciam contra se erectam, ad idola sua et falsa numina concurrunt ut eorum munimine protegantur. 5 Sed cum ad eos confugerint invenient illos foeditate propriae nequitiae esse spurcissimos, nec eis aliquod solatium conferre posse, cum ipsi omni virtute atque robore sint destituti. Unde, fugae praesidio se salvari sperantes, relinquunt omnia cum quibus se temporaliter ceteris excellere posse credebant, et per camporum vias et semitas callium disperguntur; quia non est virtus neque consilium neque potentia apud eos qui contra Dominum rebellare disponunt, sicut scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
Dix̃ aũt iudith ad omñẽ popłm. Audite me fr̃s. suspeN¬
dite caput hoc suꝑmurosnrõs. & erit cume xierit sol. ac¬
cipiat unus quisq armasuaꝰ & exite cum impetu. non
ut descendatis deorsũ. sed quasi impetũ facientes: tunc
exploratores neces seerit ut fugiant ad principem su¬
um excitan dũ ad pugnã: cũq: duces eorũ cucur rerint
ad iaber naculũ holo fernis. & iinuenerint eumtrur¬
cũ in suo sanguine uolutatũ: decid& suꝑ eostimor.
cũq cogno ueruis fugere illos. ite post illos securi: qm̃
mater no affectu atq magisteriali auctoritate filios suos
qualiter hostem spiritalem insequantur. scilic& ut cumexie¬
rit sol suspendat caput inimicisui suꝑ muros suos. hoc est cum
se renitas diuinȩ placationis & suꝑnisolacii illis resplendu¬
erit. mox contritã suꝑbiã hostis antiqui doctrina euange¬
lica quamuni untur credentes omnib patefaciant. & in¬
duii armis cęlestib id .ẽ. scutofidei lurica iustitiȩ galea

Expanded text:
Dixit autem Iudith ad omnem populum: “Audite me, fratres, suspendite caput hoc super muros nostros. Et erit cum exierit sol accipiat unusquisque arma sua et exite cum impetu, non ut descendatis deorsum sed quasi impetum facientes. Tunc exploratores necesse erit ut fugiant ad principem suum excitandum ad pugnam. 2 Cumque duces eorum cucurrerint ad tabernaculum Holofernis et invenerint eum truncum in suo sanguine volutatum, decidet super eos timor. Cumque cognoveritis fugere illos ite post illos securi, quonmaterno affectu atque magisteriali auctoritate filios suos qualiter hostem spiritalem insequantur, scilicet ut «cum exierit sol suspendant caput inimici sui super muros suos»; hoc est cum serenitas divinae placationis et superni solatii illis resplenduerit, mox contritam superbiam hostis antiqui doctrina evangelica qua muniuntur credentes omnibus patefaciant, et induti armis caelestibus, id est scuto fidei, lorica iustitiae, galea
Abbreviated transcription (Latin):
uulis libe risabsq nume ro &s absq discretione tru¬
cidatis untQ: etiam diuensarũ urbiũ obsidiones.
sed& ipsius magnifice & famosissimȩ ciuitaas ieru¬
salẽ quanta uastitis & quanta suerit diuer soexr
mortiũ strages quisue ꝑec sigula belloꝵ extuerit
mođ & ut secũdũ id qđ ꝓph&e p̃dixe rant abomi¬
nauode iõlationis in ipso quondã dei famosis si¬
mocollocata sit tẽploutꝙ adul tmũ cuncta
ignis porulatussit & fami canisũpierit uiquispleni¬
us nosse uit iltorius iosefirelegat: Nosue ro exis ea
menia inquib refert quod exomni iuda populi in
die sollemni pasche iero solima uelut exitiali quadam
manucogente conuene rant quos cricies centenami¬
lia hominũ dicia fuusse iusto scilica& dĩ iudicio tẽ pore hoo
uiolaue rant: In ipiis dieb uelut in unũ urcerem
om̃is multitudo conclusafetalis pȩne exitiũ qđ me¬
pe ꝑtue eti sedicionis iude coꝵgensan tequdurbs

Expanded text:
vulis, liberis absque numero et absque discretione truvulis, liberis absque numero et absque discretione trucidati sint, quae etiam diversarum urbium obsidiones, sed et ipsius magnificae et famosissimae civitatis Hierusalem quanta vastitas et quanta fuerit diversormortium strages, quis per haec singula bellorum exstiterit modus, et ut secundum id quod prophetae dixerant, abominatio desolationis in ipso quondam. Dei famosissimo collata sit templo, utque ad ultimum cuncta ignis populatus sit, et flamma consumpserit, si quis plenius nosse vult, historiam Josephi relegat. Nos vero ex his ememus. Et in quibus refert quod ex omni Iudaea populi in die sollemni Paschae Hierosolimam, velut exitiali quadam manu cogente, convenerant, quos tricies centena milia hominum dicit fuisse; 8 iusto scilicet Dei iudicio, tempore hoc violaverant, in ipsis diebus velut in unum carcerem omnis multitudo conclusa, feralis poenae exitium quod metamque pernitiem seditionis Iudaeorum gens, antequam urbs
Abbreviated transcription (Latin):
infrumento uino&oleo hec cogitauerunt inpende¬
re & uolunt consumere quȩ nec manib: deberent
contingere. Irgo quohȩc faciunt certũẽ qđ inꝑdi¬
cionẽ dabunt᷑ quode goancillatua cognoscens sugi
abillũ & misit me dñs hec ipsa noncraretibi &rł¬
tẽpore uastationis hiero solimori imapostoliqui¬
dẽ ab illis prius fugati ꝑomnẽ locũ dis ꝑsi ꝑgerent
inuirtute xp̃i quieu p̃ceperat dicens euntas baptita¬
te om̃s gentes in nomine patris & filii & sp̃s sei Ee
desi aueroquȩ iniero solimis suerant congregita
res posoadeo acepto e migrare iubet & transire
adopidũ qđ dã pellã nomine trans ior danenquo
ablatis exurbe scĩs & iustis uiris. uindictȩ cȩlesti
fer& locus tãde urbe sacrilega quade populo im¬
pio ꝑexcidiũ patriȩ euers ioneq: sumen dȩ. Quan¬
tse gomalis genstunc uniuerso multata sit ut qͣ
ipca iudert̃ rabellosame igniedib: que uastatasit quan¬
ta populoꝵ milia patres simulcũ coniugib ae par¬

Expanded text:
in frumento vino et oleo haec cogitaverunt inpendere et volunt consumere quae nec manibus deberent contingere ergo quoniam haec faciunt certum est quod in perditione dabuntur quod ego ancilla tua cognoscens fugi ab illis et misit me Dominus haec ipsa nuntiare tibi tempore vastationis Hierosolimorum, apostoli quidem, ab illis prius fugati, per omnem locum dispersi pergerent in virtute Christi, qui eis praeceperat dicens: «Euntes baptizate omnes gentes iesia vero, quae in Hierosolimis fuerat congregata, responso a Deo accepto emigrare iubetur et transire ad oppidum quoddam Pellam nomine trans Iordanen; quo ablatis ex urbe sanctis et iustis viris, vindictae caelesti fieret locus tam de urbe sacrilega quam de populo impio, per excidium patriae eversionemque sumendae. 5 Quantis ergo malis gens tunc universa multata sit, utque ipsa Iudae terra bello, fame, igni caedibusque vastata sit; quanta populorum milia, patres simul cum coniugibus ac par
Abbreviated transcription (Latin):
chie filu aena filunatame filusalaniel filu simeon filu
ruben & uir eiꝰ fuit manases quimor tuus est indiebus
mesus hor dearię: instabat enim suꝑ allixantes manipu¬
los in canpo & uenit aestus suꝑ caput eiꝰ & mor tuus ẽ. in
be tulia ciuitate sua & sepul tusẽ. illic cũpatrib suis: Frat
aut̃ iudich relicta eiꝰ uidua iã annis crib: & mensib: sex
& insuperiorib dom sue fecit sibi secre tũ cubiculũ in quocũ
puellis suis clausa morabat᷑: & habens suꝑlumbos suos cili¬
ciũ ieiunabat. omb: dieb uice suę p̃t̃ sabbata & ne omenia:
& sesta domirł: Ertt aut̃ eleganti aspec tunimis: cui uir
suus relique rat diuicias multas & familiã copiosã ac pes¬
sessiones armentis boum & gregib: ouiũ plenas: & erat
hȩc in omb: Famossisiima quo timeliit dum̃uilde. nec erae
quilo que ret de illa uerbuimalũ ffic itaq cũ audis&

Expanded text:
el filii Symeon filii Ruben et vir eius fuit Manasses qui mortuus est in diebus messis hordiariae instabat enim super alligantes manipulos in campo et venit aestus super caput eius et mortuus est in Bethuliam civitatem suam et sepultus est illic cum patribus suis erat autsibi secretum cubiculum in quo cum puellis suis clausa morabatur et habens super lumbos suos cilicium ieiunabat omnibus diebus vitae suae praeter sabbata et neomenia et festa domus Israhel erat autem eleganti aspectu nimis cui vir suus reliquerat divitias multas et familiam copiosam ac possessiones armentis boum et gregibus ovium plenas et erat haec in eo omnibus famosissima quoniam timebat Dominum valde nec erat qui loqu
Abbreviated transcription (Latin):
pro tectio diuina custodit: ut his om̃ib perfecteagin¬
tis condiorisuo atq: redẽptori prohoc condignas
gr̃as agant atq de uotas laudes inceisanterre fe¬
rant: hinc ẽ quod pastor aeccłae auditores suos
ammonuit dicens. sobruestote & iugilate ꝗa ad¬
uersarius uesterdiabolus tãquã leo rugiens cir
cuit quȩrens quẽ deuor& ciure sistitefor res in
fide. Hinc & paulus ait. Timeo nesicut serpens sedux euam
tencia uirtutis eius. & induite uos armaturadi ut possitis
stare aduersus insidias diaboli. quia non e nob conluctatio

Expanded text:
protectio divina custodit, ut his omnibus perfecte agniprotectio divina custodit, ut his omnibus perfecte agnitis conditori suo atque redemptori pro hoc condignas gratias agant atque devotas laudes incessanter referant. 29 Hinc est quod pastor ecclesiae auditores suos ammonuit dicens: «Sobrii estote et vigilate, quia adversarius vester diabolus, tamquam leo rugiens, ccuit quaerens quem devoret, cui resistite fortes in fide . » Hinc et Paulus ait: « Timeo, ne sicut serpens seduxit Evam tentia virtutis ejus, et induite vos armatura Dei, ut possitis stare adversus insidi
Abbreviated transcription (Latin):
Eccecaput holofernis. principis miliciae assiriorũ. & ec¬
ceconopeum illius in quorecumbebat in ebrietate sua.
quicustodiuit me angłsẽĩ & hince untẽ & ibi cominoran¬
tẽ & indehucre uertentẽ & ñꝑmisit ine ancilla suã dñs
quo inquinari. sed sine pollutione peccati reuocauit
me uoƀ gaudentẽ in uictoriasua. inuasione mea &¬
inliberatione ur̃a: confiteamͦ illi oms qm̃bonꝰ. qm̃in
scłm mĩa eius. Profert iudith in conspectupopłica¬
put holoter nis &i ostendit illis conopeume ius in quo
recumbebat in ebrie tate sua. cumscã aeccła m̃te m
suꝑbã antiquihostis fidelibus ser mone lucido expo¬
nit & dolũ illius in quo malicia ple nus confitebat illis
aꝑtere ue lat: ut sciant quantȩ ꝑ uersitatis inimicus eo¬
rumsi & quanta pietate omnipotentis dĩ sub dominio
fideliũ animarum superat᷑ atq redactꝰ. ẽ. quas in le¬
sas ab om̃ifraude hostis & contaminatione erroris

Expanded text:
“Ecce caput Holofernis principis militiae Assyriorum, et ec“Ecce caput Holofernis principis militiae Assyriorum, et ecce conopeum illius in quo recumbebat in ebrietate sua, et hinc euntem et ibi commorantem et inde huc revertentem et non permisit me ancillam suam Dominus coinquinari sed sine pollutione peccati revocavit me vobis gaudentem in victoria sua in evasione mea in liberatione vestra confiteamur illi omnes quons”». 27 «Profert» Iudith in conspectum populi «caput Holofernis» et «ostendit illis conopeum eius in quo recumbebat in ebrietate sua», cum sancta ecclesia mentem superbam antiqui hostis fidelibus sermone lucido exponit et dolum illius, in quo malitia plenus confidebat, illis aperte revelat, ut sciant quantae perversitatis inimicus eorum sit et quanta pietate omnipotentis Dei sub dominio fidelium animarum superatus atque redactus est; 28 quas inlaesas ab omni fraude hostis et contaminatione erroris
Abbreviated transcription (Latin):
nores se &iamaiores uniusi concurrunt ut etꝰ
salubria dic ea audiant & pura incentione adim¬
plenda suscipiant: hoc ẽ eniluminaria accende¬
re ad discendã ueritatẽ cordispiã de uotionẽ
p̃bere & uniũsas tenebras ertaa ase expelle¬
te. Illa aũt ascendens ineminenuior locoilis¬
si fierisilentiũ cũq: oms acuis sent dixit iu¬
sericordiã suã quã ꝓmisit domu isr ł & int̃¬
secit inmanume d ostẽ populi sui in hac nocte
Quidẽ iudithi nominentiore locũ ascende re
nisi scãm aeccłam ad suꝑna & cęlestia dogmata sermonen con
uertere ut illie nr̃os animos sustollat & adlaudandumdm̃
prouniuersis beneficiis sius quae misericorditer uero in¬
pendit isrłi torpentes prouoc& cuius uirtus hoste manti¬
quum interfecit in manu illius femine. Dequa adcal¬
bo uobis potestatem calcandi suꝑserpentes & scorpio¬
nes & supomne miurtutẽ inimici:
Et proferens deperacaput holofernis ostendit illifdicens.

Expanded text:
nores sed etiam maiores «universi concurrunt», ut eius salubria dicta audiant et pura intentione adimplenda suscipiant. Hoc est enim «luminaria accendere» ad discendam veritatem, cordis piam devotionem praebere et universas tenebras errorum a se expelle illa autem ascendens in eminentiori loco iussit fieri silentium cumque omnes tacuissent dixit Iuisericordiam suam, quam promisit domui Israel, et interfecit in manu mea hostem populi sui in hac nocte. » Quid est Judith in eminentiorem locum ascendere, nisi sanctam Ecclesiam ad superna et coelestia dogmata sermonem convertere, ut illuc nostros animos sustollat et ad laudandum Deum pro universis beneficiis suis, quae misericorditer vero impendit Israheli, torpentes provocet? Cuius virtus hostem antiquum interfecit in manu illius feminae, 24 de qua ad calbo vobis potestatem calcandi super serpentes et scorpiones, et super omnem virtutem inimici». 25 «Et proferens de pera caput Holofernis ostendit illis dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
si iaculs ꝑterritos fugant: quia uiri uirtutis qui
suꝑnȩ contẽplationi frequentius adherent tes¬
at illicũ uotũ suũ adeffectũ ꝑduce re ne queura :
unc tũ dd arborẽ manib &e pędib ligare dis¬
ponunt: quiamilitẽ xp̃i cũ ꝑsua suprauo seduce¬
re ñ pos sunt: crucis ac moꝵtis eiꝰ par ticipẽ fa¬
cere contendunt. Ipsiq: reuertunt᷑ ad drm
suũ quiancorreca selmagis de prauati adser¬
uiciũ pristim dĩ paug mentascelerũ reuertunt᷑
PORRO FILII UEL DESCENOENTES DEUENULIAUE¬
NERUHI IDEUM: QUEAI UOL UETTES DUXERU

Expanded text:
si iaculis perterritos fugant; quia viri virtutis, qui si iaculis perterritos fugant; quia viri virtutis, qui supernae contemplationi frequentius adhaerent, tesAt illi, cum votum suum ad effectum inctum ad arborem manibus et pedibus ligare disponunt. Quia militem Christi cum persuasu pravo seducere non possunt, crucis ac mortis ejus participem facere contendunt; ipsique revertuntur ad dominum suum, quia non correcti, sed magis depravati ad servitium pristini domini per augmenta scelerum revertuntur. « Porro filii Israel descendentes de Bethulia venerunt ad eum, quem solventes duxerunt
Abbreviated transcription (Latin):
cipulis illius sis nos autẽ mor si discipulisum: qui¬
aeũ ꝑditũ aestimauerunt qui desuo consordose¬
paratus redẽptoris discipula tui adhesiss& quẽ
crucifigere ac mor ti tradere lãtunc de creuerunt:
Tinde bene huic ratoniconuenit qđ de achior factũ
scriptura cũ merat dicens: Tunc holo fernus p̃cepit
inbetuliã & traderent eũ inmanufiliooꝵ isrł &
accipientes eũ serui holo fernis ꝓfecti sunt ꝑcam
pestria s&cũ ad ꝓpinquas sentꝰ ad montana exi¬
erunt contraeos fundibularu Illi aut̃e diuerten¬
tes alatere montis ligauerunt achior ad arbo¬
rẽ manib: & pedib: & sic uinctũ derestib: dimiserun
cũ p̃hensũ achior ꝑcãpestriã ducunt: cũ ꝑse cu¬
tores catholicȩ fidei confessorẽ xp̃i ad inlicita
desidere a & adlatã atq spatiosã uiã seculiquȩ
ducit ad mor tẽ ꝑtraere cupiunt: s& cũ ad mon¬
tes ꝓpinquant fundibularu contra eos egres¬

Expanded text:
cipulus eius sis, nos autem Moysi discipuli sumus», quicipulus eius sis, nos autem Moysi discipuli sumus», quia eum perditum aestimaverunt qui de suo consortio separatus redemptoris discipulatui adhaesisset, quem crucifigere ac morti tradere iam tunc decreverunt. Unde bene huic rationi convenit quod de Achior factum Scriptura commemorat dicenin Bethuliam, et traderent eum in manus filiorum Israel. Et accipientes eum servi Holofernis, profecti sunt pestria. Sed cum appropinquassent ad montana, exierunt contra eos fundibularii; illi autem divertentes a latere montis, ligaverunt Achior ad arborem manibus et pedibus, et sic vinctum restibus dimiserunt conprehensum Achior per campestria ducunt», cum persecutores catholicae fidei confessorem Christi ad inlicita desideria et ad latam atque spatiosam viam saeculi, quae ducit ad mortem, pertrahere cupiunt; sed «cum ad montes propinquant fundibalarii contra eos» egres
Abbreviated transcription (Latin):
gne: ut er go agnoscat achico quofallit nos
ascendam inmunta na & cũ capasuerint pͦten¬
tes eoꝵꝵ: Tunc cũ eisdẽ gladio trans uerberabit᷑:
Magna tesolofernis audito ueritatis testimo¬
nio is rascunt᷑ cũ hii qui in fastuimundanaͦ suꝑiunt
testificante euangelio uir tutẽ xp̃iinritant᷑ atq
pdicatores ipsiussimul uĩ cetera tur bafi¬
deliũ interimere minant᷑ qͣsi homines iner¬
mes & in habiles pugnę for insecus dispiciunt
qui uigorẽ animieoꝵ & fidei uir tutẽ quib: in¬
uisibilit contra hostes spiritales pugnant con¬
siderare interius nequeunt quasitur baperitu¬
re p̃cones ueritatis tradere lubent quispe fal¬
sa potentiȩ suȩ se delusoseẽ ñ uident: Hinc in
euangelio iudei quippt̃ ꝑfidea suã ad falangas
holo fernis tipiciꝑtinebant ceciꝰnato a saluato¬
re inluminato quẽ asy nagoga eiecerunt qua¬
si insultantes atq maledicentes dicebant: tudis¬

Expanded text:
gnae ut ergo agnoscat Achior quoniam fallit nos gnae ut ergo agnoscat Achior quoniam fallit nos ascendemus in montana et cum capti fuerint potentes eorum tunc cum eisdem gladio tMagnates Holofernis» audito veritatis testimonio irascuntur, cum hi qui in fastu mundano superbiunt, testificante evangelio, virtutem Christi inritantur atque praedicatores ipsius simul cum cetera turba fidelium interimere minantur, quasi «homines inermes et inhabiles pugnae» forinsecus despiciunt, qui vigorem animi eorum et fidei virtutem, quibus invisibiliter contra hostes spiritales pugnant, considerare interius nequeunt, quasi turbae periturae praecones veritatis tradere iubent, qui spe falsa potentiae suae se delusos esse non vident. 14 Hinc in evangelio Iudaei, qui propter perfidiam suam ad phalangas Holofernis typici pertinebant, caeco nato a Salvatore inluminato, quem a synagoga eiecerunt, quasi insultantes atque maledicentes dicebant: «Tu dis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcredulitatẽ circũ cidens carnẽ p̃putusu &
ad positus ẽ ad populũ dei hinc & amici lob recon¬
ciliationis sue sacrificiũ eiusdẽ scĩuirimanibus
offerunt atq ad supni iudicis gradã uel ad dic¬
ti reuocant᷑: quos bene in euangelio illa .X. leꝓ¬
soꝵ mundatio designat: Inlepra quippe &
parscutis infulgorẽ ducit᷑ & pars incolore
sano retinet᷑ : Le prosi itaq: hereticos expri¬
munt quia dũ rectis prauapmiscent: colo¬
rẽ sanũ maculis asꝑgunt: unde & bene ut sal¬
uãnt clamant: ibũ p̃ceptor: quienĩ ineiꝰ uer¬
uibis errasse significant: hunc saluandi humili¬
ter p̃ceptorẽ uocant:
ETFAcrunESI CũcESAS SET LOQuiACHIOR
uer ba tiafe: iratisunt ontits maona¬
IES HOLOFERTS Ex coGItabant intER ficr¬
Rł Eual bicentes Ab ALre rutru:
Quis isto est quisilios isrl posse dicat resistere
regi nabuchodonosor & excercitib eiꝰ hominis
inermes & sine uirtutis & sine pericia artis pu¬

Expanded text:
per credulitatem circumcidens carnem praeputii sui et per credulitatem circumcidens carnem praeputii sui et adpositus est ad populum Dei. Hinc et amici Iob reconciliationis suae sacrificium eiusdem sancti viri manibus offerunt, atque ad superni iudicis gratiam vel addicti revocantur; quos bene in evangelio illa decem leprosorum mundatio designat. 11 In lepra quippe et pars cutis in fulgorem ducitur et pars in colore sano retinetur. Leprosi itaque hereticos exprimunt qui, dum rectis prava permiscent, colorem sanum maculis aspergunt. Unde et bene ut salventur clamant: «Iesu, praeceptor», qui enim in eius verbis se errasse significant, hunc salvandi humiliter praeceptorem vocant. 12 «Et factum est cum cessasset loqui Achior verba haec, irati sunt omnes magnates Holofernis et cogitabant interficere eum dicentes ad alterutrum quis iste est qui filios Israhel posse dicat resistere regi Nabuchodonosor et exercitibus eius homines inermes et sine virtute et sine peritia artis pu
Abbreviated transcription (Latin):
habent quippe heretici ꝓpriũ ut malis bona per¬
misce ant quatenꝰ facile sensui audientis hnlu¬
dant: sienim semꝑ prauadicerent: citius in sua
prauitate cogniti qđ uelleᷤ minime ꝑsuaderen
Rursũ si semꝑ recta sentirent ꝓfecto heretici ñ fu¬
issent: seddũ fallendi arce adugͣ traq deserui¬
unt & ex malus bona inficiunt : & exbonis mala
ut recipiant᷑ abscondunt sicut quiuene nipo¬
culũ porngit ora poculi dulcedine mellis tange
dũq hoc quod dulce ẽ. primo tac tu delibat᷑ & iã
illud qđe. mor tiferũ indubitant̃ absor betur
ita: here ticilicit ꝑmisce ant rectaꝑuersis ut os¬
tendobona auditores sibi ad trahant. & exhi¬
bendo mala latent̃ eospeste cor rũpant: Ali¬
quando timen p̃dicatione sc̃ẽ aeclesiȩ & exco¬
tatione cor recti ab hac sensus suidiuersitate sal¬
uant᷑ : sicut a chioa uidens uic toriã iuidith reli¬
quid errorẽ pristinũ & ad sociatus ẽ. israelius

Expanded text:
Habent quippe heretici proprium ut malis bona perHabent quippe heretici proprium ut malis bona permisceant, quatenus facile sensui audientis inludant. Si enim semper prava dicerent, citius in sua pravitate cogniti, quod vellent minime persuaderent. 8 Rursum si semper recta sentirent, profecto heretici non fuissent; sed dum fallendi arte ad utraque deserviunt, et ex malis bona inficiunt, et ex bonis mala, ut recipiantur, abscondunt. Sicut qui veneni poculum porrigit, ora poculi dulcedine mellis tangit, dumque hoc quod dulce est primo tactu delibatur, etiam illud quod est mortiferum indubitanter absorbetur. 9 Itaque heretici, licet permisceant recta perversis, ut ostendendo bona auditores sibi adtrahant et exhibendo mala latenter eos peste corrumpant, aliquando tamen praedicatione sanctae ecclesiae et exortatione correcti, ab hac sensus sui diversitate salvantur. 10 Sicut Achior, videns victoriam Iudith, reliquit errorem pristinum et adsociatus est Israhelitis,
Abbreviated transcription (Latin):
tamen aliqua uera de diuin soperib: atq mi¬
raculis pdicauit: Non in conuenient illide siuan¬
t qui non dũ regenerati sunt. xp̃ibaptis mate :¬
necfidẽ catho luã ꝑfecte deducerunt: sedta¬
men aliqua iã doctrinę euangelicȩ insignia au¬
diendo ꝑ ceperi nt.: quę̧ & ꝓ ferre adalior
notitiã non ꝑaime scunt: possunt & here tiuꝑ
achioo intellegi quilic& uiã ueritatis ꝑom̃a
nteneant: tamen in doctrina sua ñ nulla
uera inserunt quȩ fidei nr̃e concordant
hi contro eclesie unitatẽ cũ ceteris ꝑsecutorib: xp̃i¬
anȩ fideilic& pugnare ñde trectent tamen
ratione ueritatis superati ipsã ueritatẽ usque¬
quaq: abs condere non possunt. Immoplerum¬
que. eã lucidis sententi is ꝑmunt: Vnde in libro lob
amici ipsius lob qui ad consolandũ eũ uenerant
suꝑ plaga quei acchderat ꝓconsolatione Iniuriã
inferentes aliqua insuis dictis uera nnsere bant.:
sed tamen ꝑ om̃a ipsi ueritaa non cancarsa bant:

Expanded text:
eribus atque miraculis praedicavit, non inconvenienter illi designantur qui nondum regenerati sunt Christi baptismate nec fidem catholicam perfecte didicerunt, sed tamen aliqua iam doctrinae evangelicae insignia audiendo perceperunt, quae et proferre ad aliorum notitiam non pertimescunt. 6 Possunt et heretici per Achior intellegi, qui, licet viam veritatis per omnia non teneant, tamen in doctrina sua nonnulla vera inserunt quae fidei nostrae concordant. Hi contra ecclesiae unitatem cum ceteris persecutoribus Christianae fidei licet pugnare non detrectent, tamen ratione veritatis superati ipsam veritatem usquequaque abscondere non possunt, immo plerumque eam lucidis sententiis promunt. 7 Unde in libro Iob amici ipsius Iob, qui ad consolandum eum venerant super plaga quae ei accederat, pro consolatione iniuriam inferentes aliqua in suis dictis vera inserebant, sed tamen per omnia ipsi veritati non concordabant.
Abbreviated transcription (Latin):
missiue humecta: seuuanauetustas: me sõpotamia e¬
leuata libia uenientes siue intrantes. & ciliciacetus
luctus uel uomitus eius: quiẽ rgocorde in desiders terre¬
nis defluit & extollitur mundana suꝑbia uetr risque
hominis uanitatẽ sequit᷑ ingrediens terrã duab: ui
isꝑcul dubiocecuilurentiũ atq lirxbriȩ sue penas lu¬
entiũ in inferno sociabitur & iuxta illud libri iob
adcalorẽ nimiũ transit ab aqiuis niuiũ ubisecũdũ euan¬
gelui sententiã s uernus eoꝵ non moriet᷑ dignis ñ
extinguetur:¬

Expanded text:
mis, sive umecta seu vana vetustas; Mesopotamia emis, sive umecta seu vana vetustas; Mesopotamia elevata; Libia venientes sive intrantes,et Cilicia coetus, luctus velvomitus eius. 6 Qui ergo corde in desideriis terrenis defluit et extollitur mundana superbia, veterisque hominis vanitatem sequitur, ingrediens terram duabus viis, procul dubio coetui lugentium atque luxoriae suae poenas luentium in inferno sociabitur; et iuxta illud libri Iob: «Ad calorem nimium transit ab aquis nivium»; ubi secundum evangelii sententiam: «Et vermis eorum non moritur et ignis non extinguetur
Abbreviated transcription (Latin):
nũ euadere possint: deniq difficile ẽ immo in possi¬
bile ut amatores mundiuerisiant dilectores dĩ dicen¬
te scriptura: qui uult amicꝰ eẽ huus seculi inimicꝰ dei
consticuit᷑: & iohannes a postolus: Siquis inquiđ dili
git mundũ nonẽ caritas patris in eo: similit̃ quoq
siones & tristis in uerbo eiꝰ effectus ẽ dixit discipulis su¬
ns: Amendico uob quia diues difficile intrabit in reg
nũ celorꝵ: &iterũ dico uobis facilius ẽ camelũ ꝑfora¬
mena cus trasire quã diuitẽ littrare in regnũ celoꝵ
tẽ alibi mneuangelio de parabolasementis interce¬
tera sicait: quiautẽ seminatus ẽ in spinis hicẽ qui uerbũ
audit & sollicitudo seculustius & fallatia diuitiarũ sufocat
uerbum & sine fructuefficitur: nomina quippe suprane¬
moratarũ ꝓuinciarum nonincongrue idipsũ interpre¬
tatione sua ostendunt: nam sirs interpretatur subli¬

Expanded text:
num evadere possint. 3 Denique difficile est, immo inpossinum evadere possint. 3 Denique difficile est, immo inpossibile, ut amatores mundi veri fiant dilectores Dei, dicente Scriptura: «Qui vult amicus esse huius saeculi, inimicus Dei constituitur». Et Iohannis apgit mundum, non est charitas Patris in eo. » Similiter quosiones, et tristis in verbo Dei effectus est, dixit discipulis suis: « Amen dico vobis, quia dives difbis: Facilius est camelum per foramen acus transire quam divitem intrare in regnum caelorum». Item alibi in evangelio de parabola sementis inter caetera sic ait: «Qui autem seminatus est in spinis, hic est qui verbum audit, et sollicitudo saeculi istius et fallacia divitiarum suffocat verbum, et sine fructu efficitur». 5 Nomina quippe supra memoratarum provinciarum non incongrue idipsum interpretatione sua ostendunt; nam Syria interpretatur subli
Abbreviated transcription (Latin):
iħim xp̃m qui reformauit corpus humilitatis nr̃ue
configuiritũ corporis daritates sue nont̾rentur
hostium temporali ꝑsecutione. sedeleuatis oculis mtis
ꝓpinquum iudicis sui. & redẽptoris l&abundi expec¬
tant aduentũ:¬
TUNC ALISERUN PEGATOS SUOS UNUER SARUM UEBIUM
AC ERO UIN CIARŨ REGES. ACERINCIEES. SERIS SCILIC&¬
ET ME SOEOTA MIE ET SPRVE SOBAL ETLEBIAE ATQUE CIIAE
QUIUENENTES ADHOLOFER NEM DIXERVNT. DESINAT IN¬
PIONATIO TUA CIRCANOS. MELIUS ÷ ENIM UT UIUENTES SER¬
UIAMUS NABUCTTO DONOSOR RER M LANOE ESUBDITISIMOS
ne cerrã plurimarũ prouinuarũ ex diuersis urbib: ac
locis reges & principes addlandi & placandi sibi eum
causalegutos mit tunt. hoc ẽ sirie me sopotamie. libi
cutq ciliue quiaestuante in mundo ꝑsecutore diuici¬
arũ possẽssores & potentes seculi atq uoluptat&᷑ terres¬
triũ amatores concilia resibi principem nequã student:
quatenus mortis discrimen & concupitarũ rerũ darp¬

Expanded text:
m, qui reformavit corpus humilitatis nostrae configuratum corpori claritatis suae», non terrentur hostium temporali persecutione, sed elevatis oculis mentis propinquum iudicis sui et redemptoris laetabundi exspectant adventuTunc miserunt legatos suos universarum urbium, et provinciarum, reges ac principes, scilicet Mesopotamiae, et Syriae, et Sobal, et Libyae, atque Ciliciae, qui venientes ad Holophernem, dixerdignatio tua circa nos; melius est enim ut viventes serviamus Nabuchodonosor regi magno et subditi simus ne terram plurimarum provinciarum, ex diversis urbibus ac locis reges et principes adolandi et placandi sibi eum causa «legatos mittunt, hoc est Syriae, Mesopotamiae, Libiae atque Ciliciae»; quia, aestuante in mundo persecutore, divitiarum possessores et potentes saeculi atque voluptatum terrestrium amatores conciliare sibi principem nequam student, quatenus mortis discrimen et concupitarum rerum dam
Abbreviated transcription (Latin):
rã ꝓ quib ne cessariaẽ omninopenitentia quia
sine illa ipsipeccatores uere salutis. ñ inueniunt
remedia hocq sciendum qđ magnũ & p̃cłũ inpi¬
is p̃cib sit adiutoriũ simentio dominicȩ passionis
ad hibeat᷑ quȩ mara crucis ꝓpeccatis nr̃is exple¬
taẽ : quia ñ solũ ꝓnr̃is offensionib: sed &iã ꝓtoti

Expanded text:
ram, pro quibus necessaria est omnino penitentia, quia ram, pro quibus necessaria est omnino penitentia, quia sine illa ipsi peccatores verae salutis non inveniunt remedia. 12 Hocque sciendum quod magnum et praecipuum in piis precibus fit adiutorium si mentio dominicae passionis adhibeatur, quae in ara crucis pro peccatis nostris expleta est, quia non solum pro nostris offensi
Abbreviated transcription (Latin):
datis: unde sec quod sequitur: Et damauit omnis
populus ad dñm instantia magna& humiliuerura
animas suas inie iuniis ipsi & mulieres eooꝵ & indue¬
runt se sacerdotes ciliciis & infantes pros traueuis
contra faciẽ templidñi & altare dni operuerunt ci
muliȩres ecooꝵ quiꝑ continentiã salutarẽ nonsolũ
carnẽ macerant quin et iam mentes suas ab inlicitis
desiderus cercenelo castigͣnt: insantes proster¬
nunt contrafaciẽ tegipli quando in nocentium
runt: induunt se facer dotes cilicus simul & alta¬
re dñi operientes cilicio cũ doctores euangelis
& duces plebis dĩ & de uotionẽ parit̃ cũpopulo & ac¬
tionẽ af sumunt penitentiȩꝰ quatenꝰ sibi mestarem
diuinã concilient. & pietatis eiꝰ misericoa diã impe
trent: Ipsi sunt enĩ altare dĩquiainara cordis sui
iugit᷑ laudis hostiã dõ immolant: ciliciũ erũ qđ
de caprarũ pilis texit᷑ bene peccatoꝵ sestat figu¬

Expanded text:
datis. Unde fit quod sequitur: 8 «Et clamavit omnis datis. Unde fit quod sequitur: 8 «Et clamavit omnis populus ad Dominum instantia magna, et humiliaverunt animas suas in ieiuniis ipsi et mulieres eorum, et induerunt se sacerdotes ciliciis et infantes prostraverunt contra faciem templi Domini, et altare Domini operuerunt cilmulieres eorum», qui per continentiam salutarem non solum carnem macerant, quin etiam mentes suas ab inlicitis desideriis coercendo castigant. «Infantes prosternunt contra faciem templi», quando innocentium runt. Induunt se sacerdotes ciliciis, et altare Domini operientes cilicio», cum doctores evangelii et duces plebis Dei et devotionem pariter cum populo et actionem adsumunt penitentiae, quatenus sibi maiestatem divinam concilient et pietatis eius misericordiam itrent. Ipsi sunt autem altare Domini, qui in ara cordis sui jugiter laudis hostiam immolant. Cilicium autem quod de caprarum pilis texitur, peccato
Abbreviated transcription (Latin):
VEASOS QUIFRANT CONTRA NES DRELUN
QuꝑEST CONTRIFACIE I CAUri AIOM IuxtADo¬
STUM ITERESSEPOrERAT IATER. UOMES EX CETERI¬
Sacerdos eliachim qui int̃ pretat᷑ dĩ resurrectio nul¬
lũ melius significat quã redemptorẽ nr̃m qui
mneuangelio ait: Egosũ resurrectio & uita: Iste er¬
go scribit ad uni uersos quierant contrafaciẽ campi
magni uexta dothaim cũ ꝑscripturã euangelicã commo¬
n& om̃s fide lessuos ac deuotos famulos qui contra de¬
lectationes mundi & carnalia desideria quȩ ducunt
nnt ut obseruent ascensus montiũ. hoc ẽ sublimitatẽ
ingenu quoꝵ lib& : ne hereuca uersutia subtilẽ ibi lnue¬
niat tramitẽ ꝑ quã inecdesiȩ castraꝑnitiosũ introdo¬
cat errorem: Sicut enum acumen in genuplurimũ
ꝓdest in his quitimendo dm̃ sinceritatẽ sidei catholi¬
cae humilit̃ seruant: Ita plurimũ obẽ in illis quis pͥnen¬
tes dĩtimendo suꝑbiendo sectas nociuas contrafidem
ponere non sor midint: sedueriis rahelite sacer docis

Expanded text:
versos qui erant contra Hesdraelon quae est contra faciem campi magni iuxta Dostum iter esse poterat inter montes et fecerSacerdos Eliachim, qui interpretatur Domini resurrectio, nullum melius designat, quam Redemptorem nostrum, qui in Evangelio ait: Ego sum resurrectio et vita. » Iste ergo scribit ad universos, qui erant contra faciem campi magni juxta Dothain, cum per Scripturam evangelicam commonet omnes fideles suos ac devotos famulos, qui contra delectationes mundi, et carnalia desideria, quae ducunt gnant, «ut observent ascensus montium», hoc est sublimitatem ingenii quorumlibet, ne heretica versutia subtilem ibi inveniat tramitem per quam in ecclesiae castra perniciosum introducat errorem. 7 Sicut enim acumen ingenii plurimum prodest in his qui, timendo Deum, sinceritatem fidei catholicae humiliter servant, ita plurimum obest in illis qui, spernentes Dei timorem superbiendo, sectas nocivas contra fidem componere non formidant. Sed veri Israhelitae, sacerdotis
Abbreviated transcription (Latin):
lecca suntꝯ sed quia lic& multos sup tamen amul¬
as conte muit᷑ adque ut iuscũe conprauii sues¬
tionib suis indigne repellꝗtur acđq abicitur
sicut sequentia de mostrant. ubidicitur
om ne suno animo contradixerunt & remis¬
runt eos uacuos acũ nehonore abiecerunt: sed
qua malignus hostis lic& uliquando apiisb

Expanded text:
lecti sunt»; sed quia licet multos superet tamen a multis contemnitur, atque, ut iustum est, cum pravis suggestionibus suis indigne repellitur atque abicitur, sicut sequentia demonstrant, ubi dicitur: 29 «<...> Omnes uno animo contradixerunt et remiserunt eos vacuos ac sine honore abiecerunt». Sed quia malignus hostis, licet aliquando a piis