comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ armatus aduenit : Nest iste uersus facile transeun¬
dus p̃fulgore una pars orationis est id est nominati
dictum ẽ predicatores diuini uerbi intellegendi sunt
& sensustales ẽ ille nubes quȩ a quã c̃tineni di idẽ elo¬
quia diuina sunt inhaere tenebrose hoc ẽ obscurae uiden¬
turita in conspectudi p̃fulgore sunt Vbi semꝑ ueritas pa¬
t& n& p̃posicionibus & quiritur nec parabulis tegitur
quae manifestaluce declaratur. iste ergo nubes idẽ
predicatores adest ad gentes relicto hisra elitico populo
transier̃ : Et reuelata sunt usq: dñe : Manifestauit

Expanded text:
carbones ignis. Non est iste versus facile transeundus. Praefulgorae, una pars orationis est, id est nominatidictum est, praedicatores divini verbi intelligendi sunt. Et sensus talis est: illae nubes quae aquam continent Dei, id est eloquia divina, sicut in hoc aere tenebrosae, hoc est obscurae videntur, ita in conspectu Dei praefulgorae sunt, ubi semper veritas patet. Nec praepositionibus exquiritur, nec parabolis tegitur, quod manifesta luce declaratur. Istae ergo nubes, id est praedicatores, ad gentes relicto Israelitico populo transierunt
Abbreviated transcription (Latin):
rat᷑ sacer dos & ante corcũcisionẽ sunctus sacer dotio ut ñgen¬
tes &iudeis sediudei &egentib:s acerdotiũ ac ciperent̃ n&ieno¬
tusoleo sacer dotalimoysi p̃cepta institiunt sedoleo se ultati¬
onis de fideipuritate ne carnis & sangiuns auctima sim molauit
noc brutoꝵ animaliũ sexus supe st sed pane & iuno simplicupui¬

Expanded text:
et sacerdos et ante circumcisionem functus sacerdotio, ut non gentes ex Iudaeis, sed Iudaei a gentibus sacerdotium acceperint, neque unctus oleo sacerdotali, ut Moysi praecepta constituunt, sed oleo exultationis et fidei puritate, neque carnis et sanguinis uictimas immolarit et brutorum animalium ex
Abbreviated transcription (Latin):
santib ad cedẽ instigat ut fraudatoremfaciat. lucra opponit
in iusta . ut animã pecua capiat. ingerit ꝑniciosa compendia.
honores terrenos ꝓmittit. ut cȩlos adimat: ostendit falsa utue¬
ra subripiat &cũ latent̃ non potest fallere aꝑteminatus :¬
terrosem turbide ꝑsecutionis intentans. ad debellandos
Domnes diaboli ł fallaces insidi¬

Expanded text:
antiam caedis instigat, ut fraudatorem faciat, lucra opponit injusta, ut animam pecunia capiat, ingerit perniciosa compendia. Honores terrenos promittit, ut coelos adimat, ostendit falsa, ut vera subripiat, et cum latenter non potest fallere, aperte minatur terrorem turbidae persecutionis intentans, ad debomnes diaboli uel fallaces insidi
Abbreviated transcription (Latin):
Siaũ primũ anob &rł hinc colligit district̾ iudȩ qͣillic
feriat districtione quos relꝓbat. sihic sic cruciat quos
amat si enĩ flagel lant̾ filii. quid debent sperare nequis
Suustꝰ interra recipit quanto ma is impius & peccator
quanto magis qui a gȩlesti

Expanded text:
illorum, etc.? Hinc colligitur districtus Judex quanta illic feriat districtione quos reprobat, si hic sic cruciat quos amat. Si enim flagellantur filii, quid debent sperare servi Si justus in terra recipit, quanto magis impius et peccator quanto magis hi qui coelesti
Abbreviated transcription (Latin):
Propt̃ qđ incipiã uossemꝑ commonene de his &rł
quare uult illos semꝑ commonere debonis ope¬
rib: quos habene scientiã dt̃ & dep̃senti a uerita¬
amente custodi ant. nequando ꝑ magistros erroris
raloquit᷑ concinnit huic sententia io hannis quadt̃. non¬
scripsimꝰ uob qua si ignorantib ueritatẽ sed quasi scienti¬

Expanded text:
Propter quod incipiam vos semper commonere de his, etc. Quare vult illos semper commonere de bonis operibus, quos habere scientiam dicit, et de praesentia veritaa mente custodiant, ne quando per magistros erroris ra loquitur. Concinit autem huic sententia beati Joannis, quascripsi vobis quasi ignorantibus veritatem, sed quasi scienti
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ naturȩ donas ee consortes : smundi habest
mundi habere corruptionẽ ideoqi eẽ fugiendã iux
ta eum qͥ dixit quasi a facie colubrifuge pec cata Quia
est & incorruptibilis concopiscentia de qua canitur.
concupiuit & defecit animamea in atriadñi: I

Expanded text:
 mundo est, mundi habere corruptionem, ideoque fugiendam esse, juxta eum qui dixit: Quasi a facie colubri fuge peccata , quia est et incorruptibilis concupiscentia, de qua canitur: Concupivit et defecit anima mea in atria Domini
Abbreviated transcription (Latin):
illenos singulos & tam qũa hostis clausos obsidens muros
& plorat & temptat ansit pars aliqua corponsminꝰstabi¬
lis &mnꝰfida cuius aditu ad intenora pene tr&. offertoculis
formas inlices & faciles uoluntates ut uisu destruat castitatẽ:
Aures ꝑcanora musica temptat ut sonidulcis auditu xp̃ianũ mol

Expanded text:
ille nos singulos et tamquam hostis clausos obsidens muros explorat et temptat an sit pars aliqua membrorum minus stabilis et minus fida, cuius aditu ad interiora penetretur. offert oculis formas inlices et faciles uoluptates, ut uisu destruat castitatem. aures per canora musica temptat, ut soni dulcioris auditu soluat et mol
Abbreviated transcription (Latin):
ascensus incorde eius utique illibeato
cui est auxilium a cdño ascensus est in cor¬
de que semper proficit semper ascen¬
dit & quantum dñs prestat auxilium
tanto altius eleuatur ad cȩlum: Tale
est ȩnim uerbi causa quod dñs cum fecerit
quos auxilio dñi libidinẽ ascendit primũ gradũ cũ do¬
minatus fues it suꝑbiȩ salit alter łdũ supes touert auasi

Expanded text:
ascensus in corde ejus. Utique illi beato cui est auxilium a Domino, ascensus est in corde, quia semper proficit, semper ascendit, et quantum Dominus praestat auxilium, tanto altius elevatur ad coelum. Tale est enim verbi causa quod dicimus, cum vicerit m auxilio Domini, ascendit primum gradum; cum domi
Abbreviated transcription (Latin):
college rit in aliquã partẽ suȩ deliberationis erum pcci
taleenĩ huis psalmiuidetꝰ initiũ : ut cũ adhuc ꝓph&a deciuita¬
tedĩ nulla p̃mis ert ita defundam̃tis dus disserere uidecetꝰ
quasi aliqua deculmine ipsius anteiã dixent nouusor dofac¬
tus ẽ laudis &ximiȩ ut desundam̃tis ciuitatis suꝑ nȩ ꝓph&ca
sumere uid& initiũ quatenꝰ magnac soliditas totius culmi¬
nis coppareret cuius prus fundam̃ta laudata s̃ ñ in mento

Expanded text:
onis erumpat. Tale enim hujus psalmi videtur initium, ut cum adhuc propheta de civitate Dei nulla praemiserit, ita de fundamentis ejus disserere videatur, quasi aliqua de culmine ipsius ante jam dixerit. Novus ordo factus est laudis eximiae, ut de fundamentis civitatis supernae propheta sumere videretur initium, quatenus magna soliditas totius culminis appareret, cujus prius fundamenta laudata sunt. Non immerito,
Abbreviated transcription (Latin):
cdebemus anim aduertere : Nam si sermones
intellegas quo modo linguam ꝗ populus hebreus¬
genti hĩ ergo dt̃ quod perȩuangelium audieruni
linguam idẽ precepta q̃ prius eorum noticia
non habebat siue illud significat tempus qñ
a postolos spũscõ conpleti lingius ignotis &ua¬

Expanded text:
debemus advertere. Nam si sermones intelligas, quomodo linguam quam non novere? Hoc ergo dicit, quia per Evangelium audierunt linguam, id est praecepta, quae prius eorum notitia non habebat. Sive illud significat tempus, quando apostoli Spiritu sancto repleti, linguis ignotis et va
Abbreviated transcription (Latin):
transtulerunt : Drus significat angustiã quȩ depeniten¬
tiũ adflictione ꝓcreat᷑: populus & hiopũ quipłecatoꝵ suercet
obscus tate tecrenus sedinista dñi ciuitate colletisunt dequib
resulgentiũ sc̃oꝵxnumerus inilla patia c̃pl&ur : ecce ipsa sunt
in unũ scẽ ciuitatis pulchritudinẽ conuenis et &ine m̃to qđ genus
is tud locutionis scripturȩ diuinȩ ꝓphũ eẽ iã diximus scilic&ut ꝑ no¬
minũ int̃ p̃tationes uoluntas possit intellegiditionis : Apud antiquas¬

Expanded text:
 de poenitentium afflictione procreatur. Populus Aethiopum, qui peccatorum fuerant obscuritate teterrimi; sed in ista Domini civitate collecti sunt, de quibus refulgentium sanctorum numerus in illa patria compleatur. Ecce ipsa sunt in unam sanctae civitatis pulchritudinem conveniret? Et memento quod genus istud locutionis Scripturae divinae proprium esse jam diximus; scilicet ut per nominum interpretationes voluntas possit intelligi dictionis. Vers. 5. Mat
Abbreviated transcription (Latin):
reuerenter metuanr. qui scificationis legis suae
beneficiorum largitate p̃uenent ut hi qui iam
erant ob noxii facilius subderentur : Postremo
hortatur. ut serueni intentamente concordiã:¬
Sp̃s ur̃a usquereddens: Mouit piũ iudicem flagi¬
litas considerata peccantium ꝙ carnalis cecitas
lumen celestis sapientiae non uidebat. &ideo ex¬
pectandos dicit ꝙ sic̃ festim suisset eorion sp̃s ab¬
rogatus locũ penitentiȩ ꝑdidis sent & moras eorũ¬

Expanded text:
reverenter metuant, quo sanctiones legis suae beneficiorum largitate praevenerit, ut hi qui jam erant obnoxii, facilius subderentur. Postremo hortatur, ut servent intenta mente concordias, et non rediens. Movit pium judicem fragilitas considerata peccantium, quod carnalis caecitas lumen coelestis sapientiae non videbat; et ideo exspectandos dicit, quia si confestim fuisset eorum spiritus abrogatus, locum poenitentiae perdidissent. Caro au
Abbreviated transcription (Latin):
trema litteraẽ psalnum esse conscriptum. et
ex singulis quibusque elementis secundion inter¬
pretationem eorum debere intellegi quȩ se¬
querentur: Identidem flagitasti ut tibi in
dicerem : Dixi fateor uerum quia ꝓpter
bar bariem linguae memoriae labitur :¬
Omne quod diximus desideras commenta¬
riolum ficri ut si in aliquo fortetituba uris
obliuione lectioconsolaretur : Ac pri¬
us quam de singulis disseram scire debes quat¬
tuor pialmos secundum ordinem hebre orum
bicipere elementorion tricensimum sextum
centesimũm decimum. &centesimum undeonũ¬
& hunc dequonunc scribimus: Et centesimum.
papsalmis. singulis litteris singulos uersiculos
quitrimetro iambiȩo uersu constan esse subnexos:
Inferiores uero te trametro iambico constare.
scilicet sicut deutero momui canticum seriptũ ẽ:
Incentesimo octauo decimo psalmo. singulas
litteras octoni uersus sequentur: Incentesimo
qua dragesimo quarto singuli uersus gemini

Expanded text:
trema littera est, psalmum esse conscriptum et trema littera est, psalmum esse conscriptum et in singulis quibusque elementis secundum interpretationem eorum debere intellegi, quae sequerentur. identidem flagitasti, ut tibi intterarum. dixi, fateor; uerum, quia propter barbariem linguae memoria elabitur omne, quod diximus, desideras commentariolum fieri, ut, si in aliquo forte titubaris, obliuionem lectio consoletur. Ac priusquam de singulis disseram, scire debes quattuor psalmos secunduincipere elementorum, tricesimum sextum, centesimum undecimum, et centesimum octavuet hunc de quo nunc scribimus, et centesimum qPsalmis, singulis litteris singulos versiculos, qui trimetro iambico constant, esse subnexos. Inferiores vero tetrametro 148 iambico constare, sicuti et Deuteronomii Canticum scriptum est. In centesimo decimo octavo Psalmo singulas litteras octoni versus sequuntur. In centesimo quadragesimo quarto singulis litteris singuli versus gemini
Abbreviated transcription (Latin):
UDIUS TER TIUS CUM CENTESIMUM
octauum decimum psalmum tibi insinuure
conarer. & dicerem omnem moralem locum in
eo esse conprehensum & quomodo philosophi
solent disbutationes suas inphysicam &hicã
loicamque partiri. itaReloquia diuina:
Aut denatura disputare ut ingenesi & in ȩo¬
clesiaste : Aut demoribus ut in pro uerbus &
in omnibus sparsim libris: Aut deloica pro
qua nostri the ologi ģensibi uindicant. ut oi
cantico canticorum &ineuangelis. licet aposto¬
lus sȩpe proponat. adsumat. confirmat. atq
concludat. quȩ propriȩ artis dialecticȩ sint.
studiosissime perquisisti quid sibi uelint he¬
breȩ literae quȩ psalmo quem legebamus
uidebantur insertȩ : Respondi secundum
ordinem litterarion eum esse conpositum¬
quod uidelicet exprima littera quȩ abud eosuo¬
catur. aleph octo uersus inciperent: Rursus ex
sequenti b&h. totidem uersus exordium sumpe se¬
ritit . acpostea exgemel idemnumarus conple¬
retur . atque itausque acltau. quȩ apud eos ex¬

Expanded text:
udius tertius, cum centesimum octavum decimum Psalmum tibi insinuare conarer, et dicerem, omnem moralem locum in eo esse comprehensum; et quomodo Philosophi solent disputationes suas in Physicam, Ethicam, Logicamque partiri, ita et eloquia divina aut de natura disputare, ut in Genesi, et in Ecclesiaste, aut de moribus, ut in Proverbiis, et in omnibus sparsim libris, aut de Logica, pro qua 147 nostri Theoricen sibi vindicant, ut in Cantico canticorum, et in Evangeliis licet Apostolus saepe proponat, adsumat, confirmet atque concludat, quae proprie artis dialecticae sunt —, studiosissime perquisisti, quid sibi uelint Hebraeae litterae, quae psalmo, quem legebamus, uidebantur insertae. Respondi secundum ordinem litterarum eum esse conpositumquo uidelicet ex prima littera, quae apud eos uocatur aleph, octo uersus inciperent, rursus ex sequenti beth totidem uersus exordium sumerent ac postea ex gimel idem numerus conpleretur atque ita usque ad tau, quae apud eos ex
Abbreviated transcription (Latin):
supra sacrificiũ peccodũ dño constat acceptũ ut actu¬
ũ illimagis ꝓbata offeratur. & nunciabuntus que ẽ :¬
Superiora ꝑ caelos &colit significans uiros iustos qui¬
b: uerbi celestis dispensatio c̃donatur addidit qũõ
ds̃ iudexẽ acsidicer & quines cit falli& sicut omnia mani¬
feste nouit ita& sine rep̃ hensione discernit hocenim
ueracit̃ ac ꝓprie dedõdicitur : Cũ ni hinegaturn¬

Expanded text:
supra sacrificium pecudum Domino constat acceptum, ut actuum illi magis probitas offeratur. Sive, ut quidam Superiora excolit, per coelos significans viros justos, quibus verbi coelestis dispensatio condonatur. Addidit, quoniam Deus judex est; ac si diceret, qui nescit falli; et sicut omnia manifeste novit, ita et sine reprehensione discernit. Hoc enim veraciter ac proprie de Deo dicitur, cui nihi
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiã ut obsolute superet cũ suei itiudicatũ sic
oũ c̃fusio uultus nr̃i : Erat quippe in anima euis
qđ & pastore rex fuis s& effectus qđ regendos popu¬
los acciperat & sinehonoss suic̃siderationede lin¬
querat : Necesse ergo erat ut in alieno udicioꝓphdã
hoc putan & ad dm̃ passionem cũiudicatus uicit & mun¬

Expanded text:
cum fuerit judicatum. Sic autem confusio vultus nostri . Erat quippe in animo ejus quod ex pastore rex fuisset effectus, quod regendos populos acceperat, et sine honoris sui consideratione deliquerat. Necesse ergo erat ut in alieno judicio prophhoc aptant et ad Domini passionem, cum judicatus, et mun
Abbreviated transcription (Latin):
ne didtime bomundũ s iginficat: ubitum et abatudo suꝑ¬
biȩ. Nã sicut xp̃iregula hum. Alitatẽ p̃cipit ita diabulic̃¬
suctudoruinose altitudinis culmina ꝑsuadet & ut gran

Expanded text:
ne diei, mundum istum significat, ubi tumet altitudo superbiae. Nam sicut Christi regula humilitatem praecipit, ita diaboli consuetudo ruinosae altitudinis culmina persuadet. At ut gran
Abbreviated transcription (Latin):
quid solidoreus ẽ ꝗđ hominẽ non habet qureus fac¬
ta uidic&. Merito ergorex dõtantũ sedicit peccasse
ꝗ solꝰ erat quidus potuisset amissadis cutere . &quul
lũ ubiq eẽ presentẽ nouerat uire corã ipsos e fecisse
deplorabat arguens dem̃ciã suã quiñ &x pauittan¬
touidice p̃sente peccare. sermones autẽ dñi merio
uistificatidicuntꝰ quõ sineclubios ẽꝑ eius dicta c̃plen¬
tur sicut ipsedict. Celũ& t̃rotransibunt uerba
cari. ipseenĩ dicitiudicateint̃ me &int̃ uineã meã &r¬

Expanded text:
quit, soli Deo reus est, quia hominem non habet qui ejus facta dijudicet. Merito ergo rex Deo tantum dicit se peccasse, quia solus erat qui ejus potuisset admissa discutere. Et quia illum ubique esse noverat, jure coram ipso malum se fecisse deplorabat, arguens dementiam suam, qui non expavit tanto judice praesente peccare. Sermones autem Domini merito justificati dicuntur, quoniam sine dubio semper ejus dicta complentur, sicut ipse dicit: Coelum et terra transibunt, verba cari; ipse enim dicit: Judicate inter me et vineam meam
Abbreviated transcription (Latin):
r&h filii bechorat. filuaffia. filuiuiri ȩ¬
minei. uirpotens &huic filius & nomeneius
saul: Semei quoque ille quilapides & pul¬
uerem in đđiacebat De familiasaul hoc
est emineus fuit : ged in hisdẽ. libris senbit᷑:
E grediebatur de ꝓpinquitate domus
sauluir nomine semei filius gera de
quo postea clauid loquens iaducitꝰ:
Ecce filius meus quie gres ẽ deutero
meo quȩrit animam meam quan¬
tomagis nunc filius semer Cum
đđ afilio suo absaloncrudeli bello p̃meret
amicum suum chusi fecit ꝓnoscendo con¬
silio ad eius castramigrare. ut quicquid ad¬
uersus eum agerecur sibimet secretius
indicaret : Nam &ipsum nom̃ p̃dictam in¬
dicat cecusam: Chusienim patre augusti¬
no docene. interp̃tatur silentium. quodre¬
uera fidelis eius exercuit quando illi secre¬
tius profutura mandauit: Filii autem
eminei. filius lextere interp̃tatur : Quod
bene adipsum refertur qui saluti eius ne¬

Expanded text:
th, filii Bechor, filii Aphi, filii viri Jeth, filii Bechor, filii Aphi, filii viri Jemini, vir potens, et huic filius, et nomen ejus Saul . Semei quoque ille qui lapides et pulverem in David jaciebat, de familia Saul, hoc est, Jemineus fuit: sicut in eisdem libris scribitur; Egrediebatur vir de propinquitate domus Saul, et nomen ei Semei, filius Gera ; de quo postea David loquens inducitur: Ecce filiumeo, quęrit animam meam; quanto magis hic filius Gemini m filio suo Abessalom crudeli bello premeretur, amicum suum Chusi fecit pro dignoscendo consilio ad ejus castra migrare: ut quidquid adversus eum ageretur, sibimet secretius indicaret. Nam et ipsum nomen praedictam indicat causam. Chusi enim, Patre Augustino docente , interpretatur silentium: quod revera fidelis ejus exercuit, quando illi secretius profutura mandavit. Filius autem Jemini, filius dexterae interpretatur. Quod bene ad ipsum refertur, quia saluti ejus ne
Abbreviated transcription (Latin):
mus quem cantauit đđ prouerbis chu¬
si filueminei : Plerique & maxime
hi qui ebreisermonis scienti am non
habena hunc psalmum arbitrantur
eo tempore estcantatum quohu¬
sai filius arachi amicus đđ destrux¬
it consilium acitofel: Uerum scien
mo quod nomen chusi ꝑsam& h. lite
rã scrp̃ ẽ hic uero ꝑsmn. deinde qđ nõ¬
quam đd quiio ab &cȩteris ducibus
exorcitus sui preceperat dicens:
Parcite filio absalon demorte filii
audita. operuit capud suum. & eiulans
clamitaret. filius meus absalon. filius
meus absalon: Ad extremum quoed
hic uero filius eminei : Sciendum itaq:
chusi inter precatum esse & hiopem. &
totum psalmum eius. desauleẽ conscrip¬
tum. quiper sequaebatur eum &in foue¬
am quam foderat ipse incidit Quẽ & hi¬
opem uocat ꝓpter sanguinarios &t&rds
&crudeles mores emin eiuesd familia
qua & saulortus est libriregum testimo¬
na sunt: in quibus scriptura commemo¬
rat: Et erat uir desiliis beniamin. &
nomen eius cis. filius abiael. filii esdr. sa¬

Expanded text:
ino pro verbis Chusi filii Jemini. Plerique, et maxime hi qui Hebraei sermonis scientiam non habent, hunc psalmum arbitrantur eo tempore esse cantatum, quo Chusi filius Arachi, amicus David, destruxit consilium Achitophel: et ad eum mo ram scriptum est: hic vero per sin. Deinde quod numquam David qui Joab et caeteris ducibus exercitus sui praeceperat, dicens: Parcite puero Abessalon , de morte filii audita, operuit caput suum, et ejulans clamaret: Filius meus Abessalon, filius meus Abessalon. Ad extremum quod ihic vero filius Jemini. Sciendum itaque Chusi interpretari, Aethiopem: et totum psalmum contra Saul esse conscriptum, qui persequebatur eum: et in foveam quam foderat, ipse indicit. Quem Aethiopem vocat, propter sanguinarios, et tetros, et crudeles mores. Jemini vero, familia, qua Saul ortus est, Regnorum libri testimonio sunt, in quibus Scriptura commemorat: Et erat vir de filiis Benjamin, et nomen ejus Cis, filius Abihel, filii Sare
Abbreviated transcription (Latin):
Nosautem hebreorum auctoritatem
secuti. et maxime apostolorum qui
semper innouotestamento psalmorũ
librum nominant. ⁊ linum uolumen
testamur auctorum qui ponuntur in
titulis dđscilicet. &asab. &iclitunt. filio¬
norum apostolice auetoritati con¬
gruens non plures libros secdunum

Expanded text:
Nos autem Hebraeorum auctoritatem Nos autem Hebraeorum auctoritatem secuti, et maxime apostolorum, qui semper in novo Testamento Psalmorum librum nominant, unum volumen testamur auctorum, qui ponuntur in titulis, David scilicet, Asaph, et Idithun, filionorum, Apostolicae auctoritati congruens, non plures libros, sed unum
Abbreviated transcription (Latin):
obsolutis bonorum aeternorum loctrinis
& speb: existant qua ad ea quem in his dicen¬
tur fidȩise nostrȩ cursus extendat. & in
his doctrinis nullo ulteriore ꝓcursu in ip¬
sosuo obtatȩ & adeptȩ beatitudinis fine
torum nominibus subdiuersis super¬
scriptionibus hecbentur: Antiquorũ
uirorum ista traditio est. quodex eo
psalmo auctor insuper scriptione p̃¬
ponitur. quide in ceps sine auctoꝵ super¬
scriptione succedut huius esse existi¬
mandi sunt. quiante prioris psalmi aue¬
tor inscribitur usque in eum psalmũ.
quo nomen auctoris alterius ꝓferatꝰ
utsi psalmi alicuius superscriptio ta¬
lis sit psalmus đł ⁊ Ceteri quisine ti¬
tulo consequantur đđ eẽ credan¬
tur. donec prophetae alterius nom̃
Insuper scriptione ponatur I Scio
eẽ diuisum ut ubi cum que apud septua gita
interpretes scriptumẽ. CNNOΥTΩ
CΗΝΟΥTΩ idest fiat fiat. finis librorũ
sit . ꝓquo in hebreo legitur. amen amen :

Expanded text:
absolutis bonorum aeternorum doctrinis absolutis bonorum aeternorum doctrinis et speciebus existant: quia ad ea quae in his dicuntur, fidei se nostrae cursus extendat, et in his, nullo ulteriore procursu, ipso suo optatae et adeptae beatitudinis fine torum nominibus sub diuersis superscriptionibus habentur, antiquorum uirorum ista traditio est, quod ex eo psalmo, cuius auctor in superscriptione ponitur, qui deinceps sine auctorum superscriptione succedunt, illius esse existimandi sunt, qui anterioris psalmi auctor inscribitur, usque in eum psalmum, in quo nomen auctoris alterius prseferatur: ut si psalmi alicuius superscriptio talis sit: psalmus Dauid, ceteri, qui sine titulo consequantur, Dauid esse credantur, donec cum prophetae alterius nomen in superscriptione ponatur; et esse divisum, ut ubicumque apud Septuaginta Interpretes scriptum est, γένοιτο, γένοιτο, id est, fiat, fiat, finis libri sit, pro quo in Hebraeo legitur: AMEN, AMEN  .
Abbreviated transcription (Latin):
ma quidant hebreum uerbum esse
uolunt quo significatꝰ semper idest
quod illa quibus hoc inter ponitur sem¬
piterna esse confirment : Quidam uero gre¬
cum uerbum existimant quo significatur
inter uccllum psallendi ut psalmasit quod
psallitur. dicepsalmoc uero inter positum
in psallendo silentium : Vtquem cedmodũ
simpsalma dr̃ uocis copulatio cantando
itadia psalma disiuntio ȩccrum ubiquedã
requies distincta continucctionis osten¬
ditur. ⁊ Vnde illud probabile est non
contungendces sententices inpsal¬
lendo : Aibi diapsalmec inter posita
fuerit quiideo interponitur ut con¬
uersio sensuum. uel personarum esse
quenter in psalmorum titulis inscribit᷑
infinem psalmus đd rep̃. qđ psalmi insi¬
nemmundi bonorum repromissionem
respiciunt uel quod ȩco ꝗ̃ iudei obti¬
nore sẽposse in principio crediderunt
nos consequamur in xp̃oquem uenisse con¬
fitemur infine buus
ꝑsalmi igitur quibus in scribentur infinem
ita intelle gendist̃ ut experfectis atque

Expanded text:
ma quidam Hebraeum verbum esse volunt, quo significatur semper; id est, quod illa, quibus hoc interponitur, sempiterna esse confirment. Quidam vero Graecum verbum existimant, quo significatur intervallum psallendi; ut psalma sit quod psallitur, diapsalma vero interpositum in psallendo silentium: ut quemadmodum synpsalma dicitur vocis copulatio in cantando, ita diapsalma disiunctio earum, ubi quaedam requies distincta continuationis ostenditur. Unde illud probabile est, non coniungendas sententias in psallendo, ubi diapsalma interposita fuerit; quia ideo interponitur, ut conversio sensuum vel personarum esse quenter in psalmorum titulis inscribitur, In finem, Psalmus David ? Resp. Quod psalmi in fine mundi bonorum repromissionem respiciant: vel quod ea quae Judaei obtinere se posse in principio crediderunt, nos consequamur in Christo, quem venisse confitemur in fine. Psalmi igitur qui inscribuntur in finem, ita intelligendi sunt, ut ex perfectis atque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsalmorum liber grece psalterium hebrȩũ
Organum omnium maius ẽ insonitu. & forti
suf flatoria conpensatum: ꝑ .xii. cicutas
ȩreas insonituonnimium quasi inmodum
tonitrui concitatur: Ita ut ꝑmille passuũ
sine dubio sensibiliter &eo amplius audia
norum a plerisque esse dicuntur. primamẽ
quod prediximus & aliud de quo in psalmo dici¬
ꝑsalterium utiheronimus ait inmodum
deltȩ littere formati lignisonora concaui¬
tas obsessum uentrem insuperioribus habens
ubi chordarum fila disciplinabiliter plec¬
tro percussa sudus sim̃adicuntur. red¬
dere cantilenam : Huic citharȩ possitio
uidetur esse contratria dumquȩ inimo con¬
tinet illud conuersa uice gestat in capite :
Hoc autem genus organi canorum atque
singulare aptatur corpori dñisaluatoris
qm̃ sicut istud dealtioribus sonat. sic & illud
gloriosȩ institutionis supernȩ concȩlebrat
quȩ uidit & audiuit testatur .⁊ Unde qui¬
clam & hoc opus dauiticum psalmos dictos
esse prefiniunt. quia de superno culmine

Expanded text:
salmorum liber Graece psalterium, Hebraiceorsufflatoria comprehensatur: per duodecim cicutas aereas in sonitum nimium, quos in modum tonitrui concitat: ut per mille passuum spatia sine dubio sensibiliter utique et amplius audiatni a plerisque esse dicuntur. Primum est, quod praediximus, et aliud quod de peregriPsalterium est, ut Hieronymus ait, in modum Δ deltae litterae formati ligni sonora concavitas, obesum ventrem in superioribus habens, ubi chordarum fila religata disciplinabiliter plectro percussa, suavissimam dicuntur reddere cantilenam. Huic citharae positio videtur esse contraria, dum quod ista in imo continet, illud conversa vice gestat in capite. Hoc autem genus organi canorum atque singulare aptatur corpori Domini Salvatoris; quoniam sicut istud de altioribus sonat, sic et illud gloriosae institutionis superne concelebrat;quae vidit et audivit testatur . Unde quidam et hoc opus Davidicum Psalmos dictos esse praefiniunt, quia de superno culmine
Abbreviated transcription (Latin):
hc̃ locũ narratio lib̵ ec odi diligenter & ponit referen
cũis raheliticus populus inca des uenisset: Nimiaq
siti lociccriditate laboraret: Moysiius sud m̃iꝑcus¬
sa petre subito illis cquanꝰ copiã contulis semiroq
modo faccta est. terra in rigua que arida siccita¬

Expanded text:
c locum narratio libri Numeri diligenter exponit , referens cum Israeliticus populus in Cades venisset, nimiaque siti loci ariditate laboraret, Moysen jussu Domini percussa petra subito illis aquarum copiam contulisse, miroque modo facta est terra irrigua, quae arida siccita
Abbreviated transcription (Latin):
tiã meamusq: abscondita : Audia mus gͦ uocem mẽ bro¬
rũ &ore capitis. & intellegamus &e nr̃a ꝑsona merito
fuisse locutũ quise hostiã obtulit ꝓsalute cunctorum:
ñ & auditus a patre: Nocte ab inferis uictor resur¬
reit. Aliter quiingaudio ñ auditur &eauditur in la¬
crimis undeat Noninstultitia mihi idẽ nonfrus¬
tracla mecui : & aquila transtulit & hebreodicensi
Nocte &ñ tacebis id est audiesme respondebis mih:
p&itionũ quando honores diuiti ces in imicaꝵ iun¬
dictã & c&erũ huius cemodi insi pienter p&imus qđ
mundane desideramus: Quandoͣpostulamus uta
periculis liberemur ut uita nobc̃cedatur et̃ na
ñ stulte petimus sedc̃uenient̃ oramus : P&ebat gͦ me¬

Expanded text:
 sunt abscondita . Audiamus ergo vocem membrorum ex ore capitis, et intelligamus ex nostra persona merito fuisse locutum, qui se hostiam obtulit pro salute cunctorum: non exauditur a Patre: nocte resurgit ab inferis victor. Aliter: Qui in gaudio non exauditur, exauditur in lacrymis. Unde ait: Non in stultitiam mihi, id est, non frustra clamavi. Et Aquila transtulit ex Hebraeo dicens: Et nocte, et non tacebis: id est, audies me: respondebis mihi: petitionum: quando petimus honores, divitias, inimicorum vindictam, et caetera hujusmodi, insipienter petimus, quia mundana desideramus; quando autem postulamus ut a periculis liberemur, ut nobis vita concedatur aeterna, non stulte petimus, sed convenienter oramus. Petebat ergo Me
Abbreviated transcription (Latin):
frenũ enima feroretinendo dictũ est fer̃ quip¬
pecentiqui calicllũ dixerunt : inchamo
codmulũ respicit: Ergo hu duo animedia
supra dicta cohibent istac recianeccule ut ad arbitriũ
iubentis incedant : Nesuis uoluntatib: efferuntur:
Mcexille uero amminicul& sunt animaliũ quib: esco
manditur. &corporis uit ꝓcuretur. Ipsa sm ax illa s er¬

Expanded text:
Frenum enim a fero retinendo dictum est; ferum quippe antiqui caballum dixerunt. In camo ad mulum respicit. Ergo haec duo animalia supradicta cohibent ista retinacula, ut ad arbitrium jubentis incedant, ne suis voluntatibus efferantur. Maxillae vero adminicula sunt animalium, quibus esca manditur, ut corporis
Abbreviated transcription (Latin):
A quila hunc locũ ita int̃ p̃tatus est longe as alute mea
uerbagemitus mei simachus uerba mugituũ meoꝵ
quinta & sexta edicio uerbacla moris mei & est sensus
iuxta c&eros interp̃tes gemitus mei : Itaq conatus quib:
aqui populo tribuere cupiebã quõ ipsi noluer̃ recipere
sanitatẽ iuxtahex uero int̃ pretes iste sensus est hocqđ
salutem dep̃cor qđ me c̃queror derelictũ ñ & ꝓpria ꝑso¬
naloquor s&l & populi cuius p&cata in meocor poreip¬
se suscepi. Vnde di colongea s alute mea Verba ista q̃ fun¬

Expanded text:
Aquila hunc locum sic interpretatus est: Longe a salute mea verba gemitus mei: Symmachus, verba gemituum meorum: quinta et sexta editio: verba clamoris mei. Et est sensus juxta caeteros interpretes: Gemitus mei atque conatus quibusa, quam populo tribuere cupiebam: quia ipsi noluerunt recipere sanitatem. Juxta LXX vero interpretes iste sensus est: Hoc quod salutem deprecor, quod me conqueror derelictum: non ex propria persona loquor, sed ex populi, cujus peccata in meo corpore ipse suscepi. Unde dico: Longe sunt a salute mea, verba ista quae fun
Abbreviated transcription (Latin):
nacontinet sacrcm̃ta misterii. nascitur absq co
latũ eẽ cognosces: Vermis gͦ qui mortalis quideccer¬
ne sine ꝑmixcione humani seminis natus est ꝗue ip¬
siussilentiosȩ & humiles extiterunt. Conparatenĩ
secreator humilissimis creaturis suis. nequidec esti¬

Expanded text:
magnitudo mirabilis rebus humiliimis comparatur; sicut  appellatum esse cognosces. Vermis ergo quia mortalis, quia de carne sine permixtione humani seminis natus est, quia viae ipsius silentiosae et humiles exstiterunt. Comparat enim se Creator humillimis creaturis suis, ne quid aesti
Abbreviated transcription (Latin):
Occultũ est qđ originale dr̃ in quo concipimirascimur
& secr&a uoluntate peccamus idẽ cũ rẽ ꝓximi c̃cupisci¬
mus cũ nos deaduersarus desideramus ulcis sicum
ceteriis p̃stantiores effici uolumus. cũq cibos appeti¬
mus duluores & his similia : &abalienis:¬

Expanded text:
Occultum est quod originale dicitur, in quo 67 concipimur, nascimur, et secreta voluntate peccamus, id est, cum rem proximi concupiscimus; cum nos de adversariis desideramus ulcisci; cum caeteris praestantiores effici volumus; cum cibos appetimus dulciores; et his similia, quae i
Abbreviated transcription (Latin):
amos ꝓpheta dicat : & tubethleẽ domꝰ effrata nũ quidinimaes
isrł & ingenes scrptũ ẽ : Sepultã eẽrachel uixta effrcota qđ ẽ

Expanded text:
aeas propheta dicit: Et tu, Bethlehem, domus Ephrata, nunquid minima esIsrael . Et in Genesi scriptum est, Sepultam esse Rachel juxta Ephrata, quae est
Abbreviated transcription (Latin):
psał łt̃ qui p̃notat̾ salomonis & omnia
quȩ de eo dicuntur. salo moniñ ualen
c̃uenire: neq enim ꝑmanssit ille cũ
sole &ante luna generationis genera¬
tionum : Neq dominatus ẽ amariusq
parte aũ & q̃si inumbra &inimagine uen¬
tatis insalomone p̃missa sunt. ut indño
saluatore ꝑfectius implerentur : De fe¬

Expanded text:
 qui praenotatur Salomonis, et omnia quae de eo dicuntur, Salomoni non valent convenire: Neque enim permansit ille cum sole et ante lunam generationis generationum : neque dominatus est parte autem et quasi in umbra, et imagine veritatis in Salomone praemissa sunt, ut in Domino Salvatore perfectius implerentur.
Abbreviated transcription (Latin):
se đt qđ nisi ꝑscrutemus omnino contra¬
rium ẽ ut inme dio poene opore ꝓphȩ̃ cli¬
cat p̃coma lefecisse : Sed causam huius dic¬
ti abonugine ꝑquiramus : Cum aũ israhe¬
liticus populus dȩterra egypti ꝑmira cula
humanis oculis apparentia liberaretur: ꝓ
c̃latis beneficiis dõ laudes ꝑsacrificia peco¬
dũ & in strumentorũ musicorũ c̃sonatio¬
ne reddebat q̃ insiguram facta sunt usq
ad plenitudinem temporis quo xp̃s dñs
aduenerit : Iste orgo laudes temporales
q̃ diuinis benesiciis red deban defecer̃
goge qui in suo nõe sinagogo continet signifi¬
cationem : Degentilibus em̃ populis &de his
ꝙ legẽ dm̃ susceperuna multa dicturus ẽ q̃ ad
emendationem nostram ut iliter dñr: N& a¬
libus cogitationibus polluamur: Quam bo¬

Expanded text:
t; quod nisi perscrutemur, omnino contrarium est, ut in medio pene opere prophetae dicat praeconia defecisse. Sed causam hujus dicti ab origine perquiramus. Cum Israeliticus populus de terra Aegypti per miracula humanis oculis apparentia liberaretur, pro collatis beneficiis Deo laudes per sacrificia pecudum, et instrumentorum musicorum consonatione reddebat; quae in figuram facta sunt usque ad plenitudinem temporis quo Christus Dominus adveniret. Istae ergo laudes temporales, quae pro divinis beneficiis reddebantur, defecerunt qui in suo nomine Synagogae continet significationem; de gentilibus enim populis, et de his qui legem Domini susceperunt, multa dicturus est, quae ad emendationem nostram utiliter dicuntur, ne talibus cogitationibus polluamur. A
Abbreviated transcription (Latin):
tendit : Ab oriente uero qđ dic̃ hiero solim̃a
ȩuidenter ostenđ q̃ est inhorientes partibus
collo cata unde dñs aporto uidentibus ascendit
ad caelos : Terra multis plenamiraculis subi
fidelium crelulitas plusasypectibus quã lec¬

Expanded text:
i. Ab Oriente vero quod dixit, Jerosolymam evidenter ostendit, quae est in Orientis partibus collocata: unde Dominus, apostolis videntibus, ascendit ad coelos: terra multis plena miraculis, ubi fidelium credulitas plus aspectibus quam lec
Abbreviated transcription (Latin):
res ergo illi ab hominabiles estimanꝰ
quiiustitiã dm̃i minime c̃siderantes ꝑ
Immoderatum peccuniȩ ãbitũ pollu¬
unur mercessuas plus ꝑ iuriis honeran¬
do quã p̃ciis. treles ̃s iecit de templo
onis & spe lunccem latronum. ergo
sensus istetaliter ãplectendus est ut pci¬
tamus: osmeũ adnuntiabit iustitiã tuã.
qm̃ non cognoui ne gotiationes illas sci¬
licet q̃ malis actib inquinanꝰ: Dr̃ iudiciũ

Expanded text:
res ergo illi abominabiles existimantur, qui justitiam Dei minime considerantes per immoderatum pecuniae ambitum polluuntur, merces suas plus perjuriis onerando quam pretiis. Tales ejecit Dominus de templo onis, speluncam latronum . Ergo sensus iste taliter complectendus est, ut putamus: Os meum pronuntiavit justitiam tuam, quia non cognovi negotiationes, illas scilicet quae malis actibus inquinantur. Vers.
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ fidei euangelig are p̃ceperit : quatenus & illiu¬
dicantis id x damnatis spr&is atq ab iectis carnalibas
desideriis spiritalit̃ uiuant:
stote itaq prudentes &Nł Et Idiuñ possun:¬
dñs in euangelionos incertifims intuitu semporare
& uigilare p̃cipit. ait nãq loquens dedieiudicu. uigilate¬
it aq: omnitempore orantes. ut dignih ab eamini fugere
ista om̃a quȩuentura s̃ estare ante filiũ hominis. bene aũ in¬

Expanded text:
erbum fidei evangelizare praeceperit, quatenus et ilii judicatis, id est, spretis et abjectis carnalibus desideriis spiritualiter vivant, Estote itaque prudentes, et vigilate innus in Evangelio nos incerti finis intuitu semper orare ac vigilare praecepit. Ait namque loquens de die judicii: Vigilate, omni tempore orantes, ut digni habeamini fugere ista omnia quae futura s
Abbreviated transcription (Latin):
filius uult filiuis & nouit pat̃ sednec ipsa uoluntas nobc̃p̃hen¬
sibilis ẽ nec ipsa natio humanis potest sensib: apparere : d̃s¬
dño his nominib: equalitas substantie &iurtutis potentia
dec laratꝰ geminatiosi quidẽ istaunius nomins & ꝑsonas
c̃petent̃ & p̃ssit &unã naturã deitatis euident̃ ostendit. Nec mo

Expanded text:
Filius; vult Filius, et novit Pater. Sed nec ipsa voluntas nobis comprehensibilis est, nec ipsa notio humanis sensibus potest apparere. no. His nominibus aequalitas substantiae et virtutis potentia declaratur. Geminatio siquidem ista unius nominis et personas competenter expressit, et unam naturam deitatis evidenter ostendit. Nec mo
Abbreviated transcription (Latin):
dũab exp̃ssum ã qđ sit religio xp̃ĩana idestuia uirtitis que
indolorib: quidẽ graditur intribulationib: comoamꝰ sedhcc omonia
uoc& adbonã uitã ipse illires pondere cognofxitꝰ qui in ipsis&
obsequens ẽẽ inonstratꝰ quaꝓpt̃ respondet᷑ illi ñ linguaseduita
ñ uocȩ sed file ñ clamoe sed code qͥ nom̃a adecclesiã catholgã

Expanded text:
irtutis, quam in doloribus quidem gradimur, in tribulationibus commeamus; sed haec omnia vocet ad bonam vitam, ipse illi respondere cognoscitur, qui imperiis ejus obsequens esse monstratur. Quapropter respondetur illi non lingua, sed vita; non voce, sed fide; non clamore, sed corde. Quae om
Abbreviated transcription (Latin):
Prisce & tontatis uiri marerubrũ in .xii. liuisiones dixer
ẽẽ partitum quantas trib: constat fuisse iudeorum
in eo hic plurali numero position est in diuisiones ne
test hoc &spiritaliter congruenter aduerti rubrũ ma¬
re est sȩculustius ꝑmixta ꝓfunditas que multis diuisi¬
onibus transmisimus quando conuersi adterram
uiuentium dñimunire festinam : Alter per aelemo¬
sinam alterper orationem alterper uirginem &rł¬

Expanded text:
Priscae auctoritatis viri mare Rubrum in duodecim divisiones dixerunt esse partitum, quantas tribus fuisse Judaeorum: ideoque hic plurali numero positum est, in divisiones, ne test hoc et spiritaliter congruenter adverti. Rubrum mare est saeculi istius permixta profunditas, quam multis divisionibus transimus, quando conversi ad terram viventium Domini munere festinamus. Aliter enim per eleemosynas, aliter
Abbreviated transcription (Latin):
ad ecdam̃ xp̃ĩ hermon ebreũ nom̃ est montis ultra ior danem
fluuiũ constituti cuius int̃p̃tationem sic̃ a pastorib traditũ est signi¬
ficat anathema Ros ergomontis istius nutriens peccatores
qui sub anathematis ex acratione lacuerunt discendit in mon¬
tem sion quõ ad uersionis remedium dño largiente ꝑuenerunt
sion enim significat eedesiam catholicam quaere cipit gentes qͥ eram
sub anathematis periculo constitutȩ. Eccenunc quasi postredi

Expanded text:
ducuntur. Hermon Hebraeum nomen est montis ultra Jordanem fluvium constituti, cujus interpretatio sicut a Patribus traditum est significat anathema. Ros ergo montis istius nutriens peccatores, qui sub anathematis exsecratione jacuerunt, descendit in montem Sion, quando ad conversionis remedium Domino largiente pervenerint. Sion enim significat Ecclesiam catholicam, quae recipit gentes, quae erant sub anathematis periculo constitutae. Quaeras forsitan
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ benesicii testatꝰ ẽẽ mensurã subiunxit. A nemo in eis
sub audiendũ insirmabitꝰ ꝗiam omnis fragilitas carnis
&x plosa dis cod& & om̃s mortalitas c̃sũpta dispena dies for

Expanded text:
tatem beneficii testatur esse mansuram. Subjunxit, et nemo in eis; tatem beneficii testatur esse mansuram. Subjunxit, et nemo in eis; subaudiendum, infirmabitur, quia jam omnis fragilitas carnis explosa discedet, et omnis mortalitas consumpta disperiet. Ver
Abbreviated transcription (Latin):
& ẽsenius omne tẽpus aetatis siuiam ab ex ordio uiteustius s
curricula deputata cercosine decurrit nec una dies
autplus autminus ẽ quã tuc̃ditor ẽẽ uoliusti: Secđm¬
lxx. aũ interpretes &altiorẽ in tellegentiã istesensus ẽ
uom̃s indieformasti cunctosius eẽ filio sbi sed nullus ẽ
in hominib: qui non peccato obnoxius fiat &ꝑhoe noctis
sua tõpore digna pficiat unde& ap̃os ad eos qui filu noctis
sed diei : Adiecit &in libro tuo om̃s scribentũ utiq quigterna
felicitate gaudebunt namsicutillud quo in libro scribitur serip¬
tura c̃tinente seruatur ita hoc multo fqrmius fixũ mande
qđ memona dñi c̃tinetur seq̃r die formabuntur : Et nemo
in cisilliscilicot beati dequib: fec̃supenus mentiono diefor¬
mabunt᷑ idõ deuerd illo solo ꝑfocto luminis claritate complen¬
disunt ut fiat illud qđ dictũ ẽ sicutstella differt inclantate
sis ad broue tẽpus intelleginam cũdic̃ formabunt᷑ . Nermi¬

Expanded text:
t sensus: omne tempus aetatis cui jam ab exordio vitae istius sunt curricula deputata, certo fine decurrit, nec una dies aut plus aut minus est quam tu conditor esse voluisti. Sec autem interpretes, et altiorem intelligentiam, sensus est: Tu omnes in die formas, tu cunctos vis esse filios Dei, sed nullus est in hominibus qui non peccato obnoxius fiat, et per hoc fsuae tempore digna perficiat. Unde et Apostolus ad eos qui filii noctis enim, et in libro tuo omnes scribentur, utique qui aeterna felicitate gaudebunt. Nam sicut illud quod in libro scribitur, scriptura continente servatur, ita hoc multo firmius fixum manet, quod memoria Domini continetur. Sequitur, die firmabuntur, et nemo in eis; illi scilicet beati de quibus fecit superius mentionem, die firmabuntur, id est, de vero illo Sole perfecta luminis claritate complendi sunt, ut fiat illud quod dictum est: Sicut stella ab stesis et ad breve tempus intelligi. Nam cum dicit firmabuntur, aeterni
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ fidei euangelig are p̃ceperit : quatenus & illiu¬
dicantis id x damnatis spr&is atq ab iectis carnalibas
desideriis spiritalit̃ uiuant:
stote itaq prudentes &Nł Et Idiuñ possun:¬
dñs in euangelionos incertifims intuitu semporare
& uigilare p̃cipit. ait nãq loquens dedieiudicu. uigilate
it aq: omnitempore orantes. ut dignih ab eamini fugere¬

Expanded text:
erbum fidei evangelizare praeceperit, quatenus et ilii judicatis, id est, spretis et abjectis carnalibus desideriis spiritualiter vivant, Estote itaque prudentes, et vigilate ininus in Evangelio, nos incerti finis intuitu semper orare et vigilare praecepit. Ait namque, loquens de die judicii: Vigilate itaque, omni tempore orantes, ut digni habeamini fugere
Abbreviated transcription (Latin):
archa iacob supellectili peccoribus¬
que ditissimus. cumse alaban socero
suo migrare de creuis set uenit ad con¬
uallem siriae ubi mansionem ponens
oues eius quie uisse narrantur loco ipsi
ex habitatione sua tabernaculi nomen

Expanded text:
archa Jacob supellectili pecoribusque ditissimus, cum se a Laban socero suo migrare decrevisset, venit ad convallem Syriae, ubi mansionem ponens, oves ejus quievisse narrantur, loco ipsi ex habitatione sua tabernacula nomen
Abbreviated transcription (Latin):
Nt abluendas sed hoc sidiligentius inquiram c&reccionis
potius quã seuitiȩ p̃stabat ecẽplũ : Nã cũ sanguis p&ecato¬
ris effunditꝰ manus idẽ actus uistis simi corrigunt᷑ impio
enĩ pereunte cõmon& in noxius cautius sedi ligentiusq
trastare ita sit ut manꝰ iusti ñ crudelit̃ sed pie s anguinepdo¬
catorisse emundat sic̃sala mondic̃ : Stulto pereunte sapi¬

Expanded text:
rit abluendas? Sed hoc, si diligentius intuemur, correctionis potius quam saevitiae praestabit exemplum. Nam cum sanguis peccatoris effunditur, manus, id est actus justissimi corriguntur. Impio enim pereunte, commonetur innoxius cautius se diligentiusque tractare. Ita fit ut manus justi non crudeliter, sed pie sanguis peccatoris emundet; sic
Abbreviated transcription (Latin):
qđ prius in erbã mollis simã pabescit sedubia dulta &ate
caluertramusculos ꝑduc̃ cccuminatospost ea sudesdu¬
resiunt in arboreã firmitatẽ : hoc ergoiudeis p̃sens sen¬
tentia cõminatꝰ quã prius obsorbeantꝰ quã longadate eoꝵ
malicia c̃ualescat sic̃ &in alio loco detalib: dic̃. Viris angui

Expanded text:
quod prius in herbam mollissimam pubescit: sed ubi adulta aetate coaluerit, ramusculos producit acuminatos, posteaque ejus sudes durescunt in arborum firmitatem. Hoc ergo Judaeis praesens sententia comminatur, quod prius absorbeantur, quam longa aetate eorum malitia convalescat: sicut et in alio loco de talibus dicitur: Viri sangui
Abbreviated transcription (Latin):
sili teram in tenclas questio non par ua
suboritur locutus ẽ enim frequenter
łs patrisibus nostris . noe. abraȩ isa ac
ia cob. iob. morsi cȩterisque scĩs suis sed
semel atque specialiter locutus ẽ fili¬
osuo sicut ait secundus psalmur. dñs
manifestum est. &ut quidem sentire
uoluerun locutus est semelds̃ qm̃
unum uerbum ante temporagenuit:¬

Expanded text:
litteram intendas, quaestio non parva suboritur. Locutus est enim frequenter Deus patribus nostris, Noe, Abrahae, Isaac, Jacob, Moysi, caeterisque sanctis suis: sed semel atque specialiter locutus est Filio suo, sicut ait secundus psalmus: Dominmanifestum est. Et ut quidam sentire voluerunt, locutus est semel Deus: quoniam unum Verbum ante tempora genuit
Abbreviated transcription (Latin):
ranline ternũ isti enĩ infine uiuentes idẽ
indño saluatore intes itũ nonuidebun qui
lic& in corpore moriantꝰ e terneuitte mune¬
resunt ditati Aluuersus istos ita peccatorib
estimant adplicandos dicente laborant ine¬
ternũ qui ꝑpetua ulcionedam nandis : Viuent
in hoc mundo infine quoi disperata lib̾rate lux

Expanded text:
rant in aeternum; isti enim in fine viventes, id est in Domino Salvatore, interitum non videbunt: quia licet corpore moriantur, aeternae vitae munere sunt ditati. Alii versus istos ita peccatoribus aestimant applicandos, dicentes, laborant in aeternum, qui perpetua ultione damnandi sunt; vivent in hoc mundo in fine, qui desperata
Abbreviated transcription (Latin):
uestim̃tisfuis. duplicimodo unctionem illam sc̃am
ꝓuenis se significat oleo letitie ẽ p&c catimaculam
non habere undese consciencia s ẽ ꝑ&ilarat:
quo nulla recordectionis asperitate mordetur
p̃consortibus tuis p̃filus hominũ dr̃ quos & ipse
in euucongelio srs apellat. Ideo autẽ dictũ est p̃con¬
sortibustuis. qñm hanc benedicctionẽ supra omne¬
Myrra mortẽ significat ꝗ ꝓ hominũ salute suscipit
gut ta uero q̃ dr̃ am mome cochacduritias corat: Ali¬
quec necessitate ctrecetcs que pulcrhe in carnatio¬
nidm̃ conparatur qui duriti cc̃cordis humcniscẽo
predicatione dissoluit : cassiaque hr̃is fistula dr̃
redẽptiogeneris humaniꝑaquam baptismatis
indicat quo hoc herbegemis a quosis locis dr̃ inue
abiherosolimis constituta sed filiar cimistius ciuittc
tis uacabuloanim cos uult significare fidelium ñ
enĩ solatyrus filices ꝓtulit sideles sed &iamtotis
mundia duncta diuersitcosqua ꝓ pt̃¬
hoc scemadicitur apt¬

Expanded text:
estimentis tuis. Duplici modo unctionem illam sanctam provenisse significat. Oleum laetitiae est peccati maculam non habere; unde se conscientia semper exhilarat, quando nulla recordationis asperitate mordetur. Prae consortibus tuis, prae filiis hominum dicit, quos et ipse in Evangelio fratres appellat. Ideo autem dictum est, prae consortibus tuis, quoniam hanc benedictionem supra omnepit. Gutta quae dicitur Ammoniaca, duritias curat aliqua necessitate contractas, quae pulchre Incarnationi Domini comparatur, quia duritiam cordis humani sancta praedicatione dissolvit. Cassia, quae a nostris fistula dicitur, redemptio generis humani per aquam baptismatis indicatur, quoniam hoc herbae genus aquosis locis dicitur ab Jerosolymis constituta: sed filiarum istius vocabulo civitatis, animas mavult significare fidelium. Non enim sola Tyrus filias protulit fideles, sed etiam totius mundi adunata diversitas. Quapropthoc schema dicitur A