comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑspexerit ueritatem.: Vis &aliam huuis sanguinis scrutari
uirtutem. Uolo unde primũ. cucurrit incipias & de quo fonte
manauit: deipsa primum cruce processit : latus illi dominicum
initium fuit. Mortuo &enim. ait iħu & adhuc incruce
pendente : ad proximat miles. latus lancea ꝑcus sit : & ex inde
aquafluxit & sanguis. Unum baptis matis sẏmbolum
Vnum baptis matis sẏmbolum.
aliud sacramenti: ideo non ait exiit sanguis &aqua. sed ex¬
it aqua primum & sanguis. quia prius pabtis mate diluimur
& postea misterio dedicamur. latus milss aperuit. & tem pli
scĩ pari&ẽ pate fecit. & ego thesaurum preclarum inueni.
& fulgentes diuitias me gratulor repperire. Sic & deillo¬
Sic & deillo
agno factum est. Iudȩi ouem occiderunt. & ego fructum de
sacramento cognoui. delatere sanguis &aqua. Nolo tam
NOLO TAm
facilȩ auditor transseas. tantis secreta mysterii: Reftat enim
mi hi mystica atq secretalis oratio.: Dixi pabtis matis sym¬

Expanded text:
s: « Vis et aliam hujus sanguinis scrutari virtutem? Volo unde primum cucurrerit incipias, et de quo fonte manavit. De ipsa primum cruce processit, latus illi Dominicum initium fuit. Mortuo enim ait Jesu, et adhuc in cruce pendente, approximat miles, latus lancea percussit, et exinde aqua fluxit et sanguis. Unum baptismatis symbolumnum baptismatis symbolum, aliud sacramenti. Non ait, exiit sanguis et aqua, sed, exiit aqua primum et sanguis: quia prius baptismate diluimur, et postea mysterio dedicamur, latus miles aperuit, et templi sancti parietem patefecit. Et ego thesaurum praeclarum inveni, et fulgentes divitias me gratulor reperire. Sic et de illo agno factum est, Judaei ovem occiderunt, et ego fructum de sacramento cognovi, de latere sanguis et aqua exivit. Nolo tam facile auditor transeas tanta secreta mysterii. Praestat enim mihi mystica atque secretalis oratio. Dixi baptismatis sym
Abbreviated transcription (Latin):
sed quo heredes: nec solum quoheredes: sed & membra.
Non membra tantum : sed & templum. Nec tantũ templum
sedorgana sp̃s benedictus ds̃ quifacit mirabilia solus.
Uides quot sunt baptis matis largitates: sed multis quidem uid&ur
cȩlestem gratiam in peccatorum tantum remissione consistere
Nos aut̃ honores conputauimus decem: ac decausa &iam infantu¬
los bapti samus non sint quo in quinati peccato ut eis addatur
sc̃ĩtas iustitia : Adoptio hereditas fraternitatis xp̃i ut eius mem¬
bra sint om̃s ut sp̃s in habitatio fiat. Sed uos dilectissimi fr̃s

Expanded text:
sed cohaeredes; non tantum cohaeredes, sed et membra; non membra tantum, sed et templum; nec tantum templum, sed et organa spiritus. Benedictus Deus, qui facit mirabilia solus. Vides quot sunt baptcaelestem gratiam in peccatorum remissione tantum consistere; nos autem honores conputavimus decem. Hac de causa etiam infantulos baptizamus, ut non sint coinquinati peccato, ut eis detur sanctitas, iustitia, adoptio, hereditas, fraternitas Christi, ut eius membra sint omnes, ut spiritus inhabitatio flaut. Item idem ipse s
Abbreviated transcription (Latin):
munienda uestigia. ad corrigendam uiam. Ut ꝑ lubri¬
cum mundi iftius iter fixum incectat Aut ut excluso in
euangelicis calciamentis carneȩ contagionis luto mundos
pedes in maculata conuersatione conseru& & dirigat aut
propter mortificationem membrorum: iutȩ enim nr̃ae
cursus inscripturis pes apellatur: & mortificationis species
calcia mentis ponitur : Quia de animalium mortuorum
pellib consiciuntur: addit & uitulum saginatum iugu¬
minat propter hostiam corporis inmaculati. Saginatum aũt
ueredixit . quia. pinguis & opimus intantum ẽ ut prototi¬
us mundi saluter sufficiens sit adodorem suauitaxtis: & ni¬
torem immolationis addm̃ mittere & pro omnib: ex orare.:
ꝓp̃t quod &iam hoc myftica ratione dictum ẽ patrem
darealiis im molandum hunc uitulum ipsum uero gaudere
& epulari inuictima uitulidĩ. sicenim in quid dilexit hunc mun¬
dum. utfilium suum unicum ꝓsalute eodar&. Non ergo ipse

Expanded text:
munienda vestigia ad currendam viam, ut per lubrimunienda vestigia ad currendam viam, ut per lubricum mundi istius iter fixus incedat: aut ut excluso in Evangelicis calciamentis carneae contagionis luto, mundos pedes immaculata conversatione conservet et dirigat: aut propter mortificationem membrorum. Vitae enim nostrae cursus in Scripturis pes appellatur. Et mortificationis species calciamentum apponitur, quia de animalium mortuorum pellibus conficitur. XI. Addidit et vitulum saginatum juguminat propter hostiam corporis immaculati. Saginatum autem vere dixit: quia pinguis et opimus infantum est, ut pro totius mundi salute sufficiens sit odorem suavitatis et nidorem immolationis ad Deum mittere, et pro omnibus exorare. Propter quod etiam mystica ratione dictum est, Patrem dare aliis immolandum hunc vitolum, ipsumque gaudere, et epulari in victima vituli sui. Sic enim dilexit Pater hunc mundum ut filium ejus unicum pro salute sua daret . Non ergo ipse
Abbreviated transcription (Latin):
latenter in arborem qua s peccatorum tenebras obumbratã
sollicito utouem ꝑditam requirit as pectu: & uenire cuntatem
uocat : & uenientem tamquam umeris suscipit : & nonaudien¬
tẽs inuitare dnm̃ : Desiderantius tamen saluti feram benedictioñe
peccatoris domum in greditur. conuiuio queparticipat: oftendens
ui sibili gratia inuisibilem scĩ ficationem: quia dĩ sapientia
familiariter cor credentis in greditur: credentesq parti¬
cipat sacramenta. ergo occurrens pater filio reuertenti.
su ꝑ funditur collo eius & in eum lacrimans requi escit: oscu¬
latur aũ os eius ꝑ quod emissa decorde confessio penitentis ex¬
iera it quã pater laetus excipit. Deinde mox iub& ei stolã¬
illam primam ꝓferri. id est priftinam gloriam quam exse¬
ductione diaboli nudatus amiserat. Red di simul & anulum.
siue signaculum salutaris symbolum. seu magis dispensationis
cum omnis anima resipiscens ꝑanulum fidei. iungitur xp̃o
manchat & calcramenta pedib ad poni. Aut propter com¬

Expanded text:
latentem in arbore, quasi in peccatorum tenebris obumbratum, sollicite ut ovem perditam requirit aspectu: et venire cunctantem vocat, et venientem tamquam humeris suis suscipit: et non audentis invitare Dominum, desiderantis tamen salutiferam benedictionem, peccatoris domum ingreditur, conviviumque participat: ostendens visibili gratia invisibilem sanctificationem, quia Deus sapientia familiariter cor credentis ingreditur, credentemque participat sacramento. X. Ergo occurrens pater filio revertenti superfunditur collo ejus, et in eo lacrymans requiescit. Osculatur autem os ejus, per quod emissa de corde confessio poenitentis exierat, quem pater laetus excepit. Deinde mox jubet et stolam primam proferri, id est pristinam gloriam, quam ex seductione diaboli nudatus amiserat, reddi: simul et annulum dari, sive signaculum salutaris symboli, seu magis desponsationis cum omnis anima resipiscens per annulum fidei jungitur Christo. Mandat et calciamenta pedibus apponi: aut propter com
Abbreviated transcription (Latin):
proillis ad dm̃ in salutem testimonium enim perbibeo illis
quõ emulationem dĩ habent sed non secundum agnitionẽ.

Expanded text:
pro illis in salutem; testimonium enim perhibeo illis, quod aemulationem Dei habent, sed non secundum agnitionem.
Abbreviated transcription (Latin):
usque sunt homines : qui dicuntur corpora sua dehonestare in inuicem:
Cum cogitatio sitiecrimine : corpora dicuntur dehonestare: Quare᷑ nisi

Expanded text:
usque sunt homines, qui dicuntur corpora sua dehonestare invicem. Cum cogitatio animae sit in crimine, corpora dicuntur dehonestari, quare? nisi
Abbreviated transcription (Latin):
maenifestum est solumes sedm̃ quinouerit omnium consi¬
lia : Et hunc unumesse qui nullius egeat: quiccabipsor̃
omnicc: Acper hoc consilium eiur anullo nec conp̃henditꝰ
nec metitꝰ : quia inferiores superioris sensum scire non por¬
sunt: Denique iuda eis credentibus in possibile uidebatur con¬
silium esse & uoluntatem dĩ adredemptionem gentium: Simili
modo & gentib ambiguum & incredulum uidebatur. iudaeor qͥ ñ
crediderant posse conuerti: autcredenter suscipi ut salucerentur:

Expanded text:
Manifestum est solum Deum esse qui noverit omnia consilia, et hunc unum esse qui nullius egeat, quia ab ipso sunt omnia, ac per hoc consilium ejus a nullo nec comprehenditur nec metitur, quia inferiora superioris sensum scire non possunt. Denique Judaeis credentibus impossibile videbatur consilium esse et voluntatem Dei ad redemptionem gentium, simili modo et gentibus arduum et incredulum videbatur Judaeos, qui non crediderant, posse converti, aut credentes suscipi ut salvarentur
Abbreviated transcription (Latin):
sationes &opera hominum : Quic neque sola seueritate
iustitie salucripassit hominum genus: nequesolamisen¬
cordia adperfectum meritum ꝑuenire : Vnoquoque
tempore decreuit quidess& predicandum: Ante tam̃
permittens unum quemque suo iuditio qui aduceipsa
endi : Datalexẽ ut humanum genus terrore manifer¬
tate legis frenar&: Sed quia non se continentes rei
tenebantur alege predicata miseri cordia est quae
saluuer& confugientes adse: Refutantes autem te¬
car& ad tempus gentes ad promissionem eorum In
uitans: quȩ prius iustitiam dĩ permor senidatã sequi
noluerunt : ut horum saluti dum inuidena sadradicir
pmisse in lege
do diuitiarum sapientiȩ & scientiedĩ: Quectam
iudaeos quaem gentiles multi faria prouidenti a
codqui siuit aduitam: Quis enim cognouit sensũ
dñi aut quis consiliariur illi fuit. aut quis prior
deditilli &reddetur ei : Hoc inesaia strptũ hab&¬

Expanded text:
sationes et opera hominum; quia neque sola severitate sationes et opera hominum; quia neque sola severitate justitiae salvari possit hominum genus, neque sola misericordia ad profectum meritorum pervenire, unoquoque tempore decrevit quid esset praedicandum: ante tamen permittens unumquemque suo judicio; quia natura iendi, data est Lex; ut humanum genus terrore manifestatae Legis frenaretur. Sed quia non se cohibentes, rei tenebantur a Lege; praedicata misericordia est, quae ad se confugientes salvaret, refutantes autem caecaret ad tempus, ad promissionem eorum gentes invitans, quae prius justitiam Dei per Moysen datam sequi noluerunt; ut horum saluti dum invident, 94 ipso zeomissae in Legem sapientiae et scientiae Dei qui tam Judaeos quam gentes multitaria providentia acquisivit ad vitam. Quis enim cognovit sensum Domini? aut quis consiliarius illi fuit? aut quis prior dedit illi, et retribuetur ei ? Hoc in Esaia scriptum hab
Abbreviated transcription (Latin):
et quõ uersutia aduersarii cumulari peccata ceperunt
ut per interdicturi magis rezs homo constitueretur :
Dr̃ clementia bonitatis sue semper homini procurans
ut & quod sinelege p&catum erat. & in lege possitde¬
leri : Hoc decreuit ut solam fidem poner& perquam
omnium pecata abolerentur : ut qui anulla spes per
legem omnibus hominibus erat đi miseri cordia sal¬
uccrentur: Nocest omnia conclisisse in incredulitate.
ut tunc decsetum donum adõ uenir& quando omnes
diffidentialiberarent ut gratia muneris ess& gratiss¬
ma : Itaque nemosei act&. Miserum estenim super¬
bum esse. &cui ignotum estꝰ O altitudo diuitiarum sa¬
pientiȩ & scientiȩ dĩ quam in scrutabilia suntiuditia &
& inuestigabiles uieeius: Excelsum &inmen sum dm̃
indiuictiis sapientiae & scientiȩ suȩ cumomni laudegra¬
tiarum actiones testatur: estenim consilium eius & iu¬
ditium in conp̃hensibile: Nam sciens abinitio conuer¬

Expanded text:
Et quoniam versutia adversarii cumulari peccata coeperunt, Et quoniam versutia adversarii cumulari peccata coeperunt, ut per interdictum magis reus homo constitueretur; Deus clementia bonitatis suae semper homini procurans, ut et quod sine lege peccatum erat, et in Lege posset deleri; hoc decrevit ut solam fidem poneret, per quam omnium peccata abolerentur; ut quia nulla spes per Legem omnibus hominibus erat, Dei misericordia salvarentur. Hoc est omnia conclusisse in incredulitate, ut tunc decretum donum a Deo veniret, quando omnes diffidentia laborarent; ut gratia muneris esset gratissima. Itaque nemo se jactet; miserum est enim superbum esse eum, cui ignotum est. O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! Quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ipsius! Excelsum et immensum Deum in divitiis sapientiae et scientiae suae cum omni laude gratiarum actionis testatur; est enim consilium et judicium ejus incomprehensibile. Nam sciens ab initio conver
Abbreviated transcription (Latin):
miãm putasent: quianiiite illar uidebant: Osten dit
hoc inter primordia fidei non requiri:
quando non credidistis dõ: nuncaũ miseri cordiam
consecutiestis propter illorum diffidentiam: ita&isti
nunccrediderunt inurã miseratione ut &ipsi misericor ss¬
diam consequatur: Incredulitatem gentium memo¬
rat ut ipsorubore non sel actarent insultantes iuda eir
qui non crediderant: sed obl&tarentur illor ut agnosce¬
rent promis sum dĩ: Qui a enim uos inquit gentes cũ
his eloqui adĩ sunt credita repugnantes fiustis : Nunc
aũ miseri cordiam accepistir non ura merito : sed ad
horam obprobrium: Quar non magis isti conuersi ac¬
cipiant miseri cordiam qui priur in legedĩ conuersatir̃
& quibus facta promissio est: Condusirenim dr̃om¬
niainin credulitate: ut omnium misereatur : Cger¬
tes porro abantiquis temporibur impietate & igno¬
rantia uertebantur . uttpute sinedõ prospere quod ma¬
nifestatalex in litteris est qua possent in frenari precipites:

Expanded text:
iam putarent, quia dolere illos non videbant; ostendit hoc inter primordia fidei non requiri; cut enim et vos aliquando non credidistis Deo, nunc autem misericordiam consecuti estis propter illorum diffidentiam: ita et isti nunc non crediderunt in vestra miseratione, ut et ipsi misericordiam consequantur. Incredulitatem gentium memorat, ut ipso rubore non se jactarent insultantes Judaeis, qui non crediderant: sed oblectarent illos agnoscere promissum Dei. Quia enim vos, inquit, gentes, cum his eloquia Dei credita sint, repugnantes fuistis: nunc autem misericordiam accepistis, non vestro merito, sed ad horum opprobrium; quare non magis isti conversi accipiant misericordiam, qui prius in lege Dei conversati sunt, et quibus facta promissio est? Conclusit enim Deus omnia in incredulitate, ut omnium misereatur. Gentes porro ab antiquis temporibus in impietate et ignorantia versabantur, ut pote sine Deo: propter quod manifestata Lex in litteris est, qua possent infrenari praecipites.
Abbreviated transcription (Latin):
sa in credulitatis illorum quorum adoptio erat filiorum & legis con
Tractata lege inuenit qui a non omnes qui exisrahel sunt credituri sunt
Neque quia dicuntur filii a brahȩ omnes abrahȩ filios dicendor sicut sũp
memoraui. Minuit ergo dolorem suum inueni ensolimpsȩ dictum
quod non omnes essent csedituri : ut hissolis doleat. quiperinuidiam
Incredulis tamen praedictis non ualdedolendum qui a non sunt predes

Expanded text:
sa incredulitatis illorum quorum adoptio erat filiorum, et legis cosa incredulitatis illorum quorum adoptio erat filiorum, et legis cotractata lege invenit quia non omnes qui ex Israel sunt, creditneque quia dicuntur filii Abrahae, omnes Abrahae filios dicendos, sicut supra memoravi. Minuit ergo dolorem suum, inveniens olim praedictum quod non omnes essent credituri, ut his solis doleat qui per invidiamIncredulis tamen praedictis non valde dolendum est, quia non sunt praedes
Abbreviated transcription (Latin):
sent aut aliquid egissent bonum uel malũ ut secundum el&¬
ctionem propositum dĩ permaneret non exoperibus sed ex
uo catione dictum est. qui cm aior serui & minori sicut scrip¬
tum estia cobdilexiesauaũ odio habui: Sicut in malachia
hab&ur prȩscentiam dĩ flagitat in his causis. quia ñ aliud.
potest euenire quam nouit ds̃ futurum : Sciendo enim quidun¬
quis que illorum futurus ess& dixit : Hic erit dignus qui eritminor
& quierit maior indignus : Vnu melegit psȩscientia. & alterum
spreuit : Etin illo que melegit proposito diman&. qui a aliud non potest
euenire quam sc it & proposuit in illo ut salute dignus sit: Et in illo
quemspernit similimodo man& propositõ quod proposuit deillo qͥa
indignus erit hoc quasi prescius non personarum acceptor : Namne
minem damnat antequam pecc& . & nullum coronat antequam uin¬
dunt quod filii sint abrahe ex auctoritate paterna: A postolus autem

Expanded text:
sent, aut aliquid egissent bonum vel malum; ut secundum elesent, aut aliquid egissent bonum vel malum; ut secundum electionem propositum Dei maneret, non ex operibus, sed ex vocante dictum est quia major serviet minori, sicut scriptum est: Jacob dilexi, Esau autem odio habui. Hoc in Malachia habetur. Praescientiam Dei flagitat in his causis, quia non aliud potest evenire, quam novit Deus futurum. Sciendo enim quid unusquisque illorum futurus esset, dixit: Hic erit dignus, qui erit minor; et qui major, erit indignus. Unum elegit praescientia, et alterum sprevit: et in illo quem elegit, propositum Dei manet; quia aliud non potest evenire, quam quod scivit, et proposuit in illo, ut salute dignus sit: et in illo, quem sprevit, simili modo manet propositum, quod proposuit de illo; quia iminem damnat antequam peccet, et nullum coronat antequam vindunt, quod filii sint Abrahae Joan. 8, 59, 40; Apostolus autem
Abbreviated transcription (Latin):
concuhitu habenrisaiac patrenostro. Nontantũ ego sarrã
intrpũ dicit generas seisaac. sed & rebeccam uxorem isaac:
Sed alia causa est inisaac alia inia cob &esauꝰ Qui aisaac infigura
saluatoris natus est : Ia cobuero &esauduorum populorum habbat
trpũ idest credentium &non credentium : Vt cum exunosint di¬
uersi sint tameniin singulis enim & genus significatur: ut hi uni¬
us generis dicantur: qui in causa fideiuo num sunt uel perfidiae:
Vnusenim significatur inmultis. non ꝑtraducem carnis sed ꝑ com¬
quiccia coblaudatur omnes exeonatifiliidus merito dicendi sunt:
Autquia esau displic& omnes exorigine eius reꝓbisunt : Cum ui¬
deamus & deia cobtraducenatos factos perfidos. & deesaufide¬
les & dõaros : Nam quiacdeia cobmulti sunt perfidi dubium
sau sunt boni & fideles: probat iob qui est exfiluis esau. aut quintus
ab habraham. hocest nepas esau: Nam cũ non dũ natifuis¬

Expanded text:
concubitu habens Isaac patris nostri. Non tantum ergo Sarram concubitu habens Isaac patris nostri. Non tantum ergo Sarram in typo dicit generasse Isaac, sed et Rebeccam uxorem Isaac. Sed alia causa est in Isaac, alia in Jacob et Esau; quia Isaac in figura Salvatoris natus est, Jacob vero et Esau duorum populorum habent typum, id est, credentium, et non credentium; ut cum ex uno sint, diversi sint tamen. In singulis enim et genus significatur, ut hi unius generis dicantur, qui in causa fidei unum sunt, vel perfidiae. Unus enim significatur in multis, non per traducem carnis, sed per comquia Jacob laudatur, omnes ex eo nati, filii ejus merito dicendi sunt: aut quia Esau displicet, omnes ex ejus origine reprobi sunt; cum videamus et de Jacob traduce natos factos perfidos, et de Esau fideles et Deo charos. Nam quod de Jacob multi sint perfidi, dubium sau sunt boni et fideles, probat Job, qui est ex filiis Esau, quintus, ab Abraham, hoc est, nepos Esau. Nam cum nondum nati fuis
Abbreviated transcription (Latin):
non est factum inisa ac sed in eo quiinisaac promissus a brahȩ qui est
Mr in que comnes gentes benedicuntur credenter: Ceteri ergo iu¬
daei filii sunt carnis dumpsomissione priuantur: N& deputaripor¬
sunt merito abrahȩ quin on secuntur fidem perqua in dignus
exntit abraham, Idest nonqui filii carnis hifiliidi. sed qui filii
promissionis sunt estim an untur insemenẽ Seddren filtor
carnif & filtos dt̃: Hienim ex concupiscentia carnis. natiñ
isti uero e fide spiritaliter secundum quod promissũ ẽ
abra hȩ utilli ȩstimasentur semen esse quicrent. Promissi ons
enim uerbum hoc est. Ad hoc tempus ueniam & habebit sar¬
ra filium: Hoc in genesi hecbetur: quod prȩfiguratum inpõ est
ut futurus xp̃s promitteretur filius abrahȩ in quo implere¬
Ap̃s uti que illi ꝓmissus ẽ extraduceis aac. in quohoc impletũ
uidemus: Non solum ccũ liȩcidest sarra sed & rebecca ex uno

Expanded text:
in Isaac factum non est, sed in eo, qui in Isaac promissus est Abrahae, qui est in Isaac factum non est, sed in eo, qui in Isaac promissus est Abrahae, qui est Christus, in quo omnes gentes benedicuntur credentes. Caeteri ergo Judaei filii sunt carnis, dum promissione privantur: nec deputari possunt merito Abrahae, qui fidem non sequuntur, per quam dignus exstitit Abraham. Id est, non qui filii carnis, hi sunt filii Dei: sed qui filii promissionis sunt, aestimantur in semine. Apercarnis filii Dei; hi enim ex concupiscentia carnis nati sunt, isti vero ex fide spiritaliter secundum quod promissum est Abrahae, ut hi aestimarentur semen esse, qui crederent. Promissionis enim verbum hoc est: Ad hoc tempus veniam, et habebit Sara filium. Hoc in Genesi habetur, quod praefiguratum in Christo est, ut futurus Christus promitteretur filius Abrahae, in quo s utique illi promissus est ex traduce Isaac, in quo hoc impletum videmus. Non solum autem haec, id est, Sarra, sed et Rebecca ex uno
Abbreviated transcription (Latin):
perunt: perquam natus estisaac reforma tamtemporexpĩ:
Noniam sp&cialem sed generalem ut quod abraham deisa accredidit.
isti crederent᷑dõ et xp̃o : qui cenatus estdĩ filiur ad salutem huma¬
nigeneris rediibendam: Nequeenimomnes qui sunt exis ra el
promissionissunt : Id est quos presciuit dr̃ promissionem suam
suscepturas siue exiuda eis si ue exgentibus . Hienim digni sunt dici
isra helite: Idest uidentes dm̃ qui credunt: Nam deisaac utique om̃r
hi filu sunt abrahe: quia omnis propago generis iudaeorum ex abraã
credens isaac accepit proptersidem quieccrediditdõ: In quo mrs¬
terium fidei futurȩ de signatum est ut illi essent fryisa ac qui eandẽ
fidem hocberent inquanatus est isaac: Quiaisaac intyposaluato¬
esse abrahȩ hic sit filius abrhȩ: frateruerdĩ saac: Dictumẽaũ absa¬
hȩ quiccinsemineruo benedicentur omnesgentes: Quodutiq

Expanded text:
perint, per quam natus est, Isaac, reformatam tempore Christi, perint, per quam natus est, Isaac, reformatam tempore Christi, non jam specialem, sed generalem; ut quod Abraham credidit de Isaac, isti crederent de Deo et Christo; quia natus est Dei Filius ad salutem humani generis redimendam. Neque omnes qui sunt ex Israel, promissionis sunt, id est, quos praesciit Deus promissionem suam suscepturos, sive ex Judaeis, sive ex gentibus; hi enim digni sunt dici Israelitae, id est, videntes Deum, qui credunt. Nam de Isaac utique omnes hi filii sunt Abrahae; quia omnis propago generis Judaeorum ex Abraham credens, Isaac accepit propter fidem, quia credidit Deo. In quo mysterium futurae fidei designatum est; ut illi essent fratres Isaac, qui eamdem fidem haberent, in qua Isaac natus est; quia Isaac in typo Salvatoesse Abrahae, hic sit filius Abrahae, frater vero Isaac. Dictum est ergo Abrahae, quia in semine tuo benedicentur omnes gentes ; quod utique
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Cumipse diabolum increpans. dnm̃ dm̃ omnium ador andum.
& ipsisoli serui endum ostendat: Nihilergo prȩiudicatur dõ patri.
cum adoratur xp̃s ut dr̃: quia &cumsolidõ seruiendum dicatur
Qui dergo super est : nisi ut paterdr̃ & filius dr̃ & nihi lominus unus dr̃
credatur uterque: Siueenim patrem quis ador&. siue filium
unum dm̃ dicitur adorare & seruire patri. aut filidunidõ seruitiũ
exhibetur: Nulla igitur in his discretio est: qui aqui adorat filiũ
adorat patrem & qui seruit patri seruit filio : &ut sine adulatione
deitatis huius professionem eẽ docer& : in condusione posuit amenꝰ
hocestuerum: ut xpm̃ dm̃ super omnia inueritate ostender & be¬
nedictum in scła : Non aũ excid& uerbum di : Non excide
uerbum dĩ dicentis. Inisa ac uocabitur tibi semen. Idest hocͤuenit
quod dixit dr̃ futurum: ut non hi dicesentur semenesse abraȩ
qui filu eius essent secundum carnem : Sedisti quifidem acce¬

Expanded text:
sit; cum ipse diabolum increpans, Dominum Deum adorandum, et ipsi soli serviendum ostendat . Nihil ergo praejudicatur Deo Patri, cum adoratur Christus ut Deus; quia cum soli Deo serviendum dicatur, placet Deo . Quid ergo superest, nisi ut Pater Deus, et Filius Deus; et nihilominus unus Deus credatur uterque? Sive enim Patrem quis adoret, sive Filium, unum Deum dicitur adorare; et servire Patri, aut Filio, uni Deo servitium exhibetur. 80 Nulla igitur discretio est; quia qui adorat Filium, adorat et Patrem: et qui servit Patri, servit et Filio. Et ut sine adulatione deitatis hujus confessionem esse doceret, in conclusione posuit, Amen, hoc est, verum; ut Christum Deum super omnia in veritate ostenderet benedictum in saecula. Non autem excidit verbum Dei. Non excidit verbum Dei dicentis: In Isaac vocabitur tibi semen , id est, hoc evenit, quod dixit Deus futurum; ut non hi dicerentur semen esse Abrahae, qui filii ejus essent secundum carnem: sed isti qui fidem acce
Abbreviated transcription (Latin):
tipsum ad fligere ostender &. ne in illorum numero inueniretur:
Pro inde elaborandum ut sui imitatores existerent: Haec autem in
figura nr̃i facta sunt . ut nonsumus desiderantes mala sicut & illi deside¬
nt : Hissensus &ratio quam supra memoraui: Neq¬
lacris seruientes sicut quidam illorum: Nunc oftan¬
Nunc of tangit qui in idolio
recumbentes. putabant non eẽ peccatum
Sicut scriptum est: sedit
populus manducare &bibere & surr exerunt ludere: Ante idolũ
utiq ut non se crederent inmunes acrimine qui in idolio epulabantur :
Nammorse in monte posito apud dm̃ simulacro uttuli facto. post oblati¬
onem dedicationis causa: Seditpopulus manducare &bibere & sur¬
rexerunt ludere : Haec luxuria ẽ qua semper oblectati. in dĩ rebus
luxuriae idoliꝰ incidamus
Veq fornicemur sicut quidam illorũ
fornicati sunt & ceciderunt una die uiginti triamilia hominum:
Hoc illis retributum est quando cum madianitis mulieribus sec̃ cõmacular̃:

Expanded text:
tipsum affligere se ostenderet, ne in illorum numero inveniretur: proinde elaborandum, ut sui imitatores existerent. Haec autem in figura nostri facta sunt, ut non simus desiderantes mala, sicut et illi desideraverunt. Is sensus et ratio est, quam supra memoravi. Neqlacris servientes, sicut quidam illorum. Nunc hos tangit, qui in idolio recumbentes putabant non esse peccatum. Sicut scriptum est : Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere: ante idolum utique; ut non se crederent immunes a crimine, qui in idolio epulabantur. Nam Moyse in monte posito apud Deum, simulacro vituli facto, post oblationem dedicationis causa: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere. Haec luxuria est, quia semper oblectati, in Dei rebus  incidamus. Neque fornicemur, sicut quidam illorum fornicati sunt, et ceciderunt una die viginti tria millia hominum . Hoc illis retributum est, quando cum Madianitis mulieribus se commacularunt;
Abbreviated transcription (Latin):
iufsi u dr& non erat molestum : Prius tameniturum se ministrare dicit scĩs
hierus alem : Perquam rem romanos uultscire quia huius modi operib:
studendum est: Qui enim permiseri cordiam uiuunt & iustificati sunt
cat iudaeorum fidelium: Vt sicut inspiritalibus participes eorũ factisunt
ita & hi communicent corporalibus necessi tatibus eorum : ut gaudenter
exiudaeis credenter conlaulent pro uidentiam dĩ in salutem ipsorũ
perministerium eorum: Hienim totasse diuinis dantes obsequi is nihil
mundanum curcontes exemplumbonae conuersationis prȩbebantere¬

Expanded text:
si iret, non erat molestusi iret, non erat molestuHierusalem: per quam rem Romanos scire vult quia hujusmodi operibus stutendum est: qui enim per misericordiam vivunt, et justificati sunt cat Judaeorum credentium; ut sicut in spiritualibus participes eorum facti sunt, ita et hi communicent corporalibus necessitatibus illorum; ut gaudentes ex Judaeis credentes collaudent providentiam Dei in salutem ipsorum, per ministerium eorum. Hi enim totos se divinis dedentes obsequiis, nihil mundanum curantes, exemplum bonae conversationis praebebant cre
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ plantauerat: Hincestunde omnia loca ecclesia occupauit: Hereses aũ
postea subtilitatema lignitatir sub nomine xpĩlegir & fidei sensum
rus atque in uolabilis e& dȩuerodi filio sefestinas se sẽꝑdiẽ imbuere
Quia sepe inquit ꝓposui uenirea duos. & ꝓ hibitus sum usquead huc: qd¬
nunc absoluit ostendens quacausa impeditus sit utuolens uenire aliud
ager& qđ in minebat ut ex duder& pseudo apłorũ praua commenta:
Deniq pꝰ quã omnibur incircuitup̃ dicauit: Tumuacare sibidicit uenire
romam quod olimoptauerat : Romanorigitur quia in lege in dbc¬
ti fuerant interim ꝑ eplam̃ corrigit: Illos aũ qui ad huc ñ audierant
predicationem utilius eẽ p̃sentia suidoceri ut fundati recta fidedificile
aliud aliquid reciperent: uenturum tamen sẽ promi sit tempor equo
adis panias eratiturur. quiccillic xp̃r nonerat predicatuse utoccupar&
mentes eorum: et quia pseudo apłis difficile iter fuit adillor: Ideotr dis

Expanded text:
quae plantaverat. Hinc est unde omnia loca Ecclesia occupavit; haereses enim postea subtilitate malignantes, sub nomine Christi Legis et fidei sensum rus atque inviolabilis esset de vero Dei Filio, se festinasse semper dicit imbuere Quia saepe, inquit, proposui venire ad vos, et prohibitus sum usque adhuc, nunc absolvit, ostendens qua causa impeditus sit, ut volens venire aliud ageret, quod imminebat, ut excluderet pseudoapostolorum prava commenta. Et denique postquam omnibus in circuitu praedicavit, jam vacare sibi dicit venire Romam, quod olim optaverat. Romanos igitur, quia in legem inducti fuerant, interim per Epistolam corrigit: illos autem qui non audierunt adhuc praedicationem, utilius esse praesentia sui doceri, ut fundati recta fide difficile aliud aliquid reciperent. Venturum tamen se promisit tempore quo ad Hispanias erat iturus: quia illic Christus non erat praedicatus, ut occuparet mentes illorum, et quia pseudoapostolis difficile fuit iter ad illos, ideo tardius
Abbreviated transcription (Latin):
bi enim rerum gestarum exempla sunt nemo aud& q
rias quadis unus quisque eorum repperiatur. postiuditium dĩ :Vtsisaul
bene se egisse. post quam mi seri cordiam non accepit prob&ur : iniustumdĩ

Expanded text:
ubi enim rerum gestarum exempla sunt, nemo audet ubi enim rerum gestarum exempla sunt, nemo audet rias, qualis unusquisque eorum repertus sit post judicium Dei, ut si Saul bene se egisse, postquam misericordiam non accepit, probetur, injustum
Abbreviated transcription (Latin):
dare illi cuidandum est.: Neque non dareilli cui dandum est ut
eum uoc& quem sciat abaudire : Illum autem non uoc& quemsciat
gitur non uolentis neque currentis sed miserentis estdi: R&ctȩ
quianon inuoluntate petentis : sed indintis arbitrio deb& esse quod
poscitur: Anenim dandum sit dantis deb& iuditio pensitari : N ã
saul p&ccans cum p&iss& ueniam n& accepit. Contra dauidp&¬
cans. &ignosci sibi postulans ueniam consecutus est : Ex hoc utique dantir¬
dĩ & nondantis iuditium sequendumest. qui a non iniuste iudicat qui a¬
omner saluos uult manente iustitia .: In sp&ctor enim cordirscitpe¬
tentem : An hac mente poscat ut mereatur accipi: Et quam uis pe¬
riculo sum sit iuditium dĩ discernere tamen propter diffidenter.
ut mens eorũ medelam consequi possit. neputent in iustum iuditiũ¬
dĩ dicentes. Vnum uocat alterum neglegit : Sic arbitr antes excu¬
sari posse damnandos. Rebus hoc potius ꝓbemus quam uerbis:

Expanded text:
dare illi, cui dandum est, neque dare illi, cui dandum non est, ut dare illi, cui dandum est, neque dare illi, cui dandum non est, ut eum vocet quem sciat obaudire, illum autem non vocet, quem sciat gitur non volentis neque currentis, sed miserentis est Dei. Recte, quia non in voluntate petentis, sed in dantis arbitrio debet esse, quod poscitur. An enim dandum sit, dantis debet judicio pensari; nam Saul peccans cum petisset veniam, non accepit : at contra David peccans Dei, et non dantis judicium sequendum est, quia non injuste judicat, qui omnes salvos vult fieri manente justitia. Inspector enim cordis scit petentem an hac mente poscat ut mereatur accipere, et quamvis periculosum sit judicium Dei discernere: tamen propter diffidentes, et ut mens eorum medelam consequi possit, ne putent judicium Dei injustum, dicentes: unum vocat et alterum negligit, sic arbitrantes excusari posse damnandos: rebus istud potius probemus quam verbis;
Abbreviated transcription (Latin):
num quid mniquitas apud dm̃ absit: Quia enim unum diligit¬
tus : Scitenim quid faciat. & netractandum est eius iuditium: Noc in
esau autem odio hecbui. Hociam deiuditio dicit  Nampriur
depraescientia ait : Quia maior serui& minori: Sicut & deprȩ¬
tum: Apłm uero paulum perse quentem elegit. praescius uti que
quod futurus ess& fidelis Huncergo p̃uenit antetempus quia¬
necessarius erat. It pharaonem ante futurum iuditium damnauit.
ut creder&ur iudicaturus: Morsi enim dicit miserebor cuimi ser¬
tus ero : & miseri cordiam prestabo cuimisericordiam prestitero ⁊
ergo miserebor inquiteius cuimisertusero : hocestillius miserebor
cui prescius eram quod miseri cordiam daturus essem: Sciens con¬
uersurum illum &mansurum apud me. It miseri cordiam prestabo
ei cuimiseri cordiam psestitero. Id est miseri cordiam daboquem
presciui postersorem recto corde regressurum adme. Hoc est man

Expanded text:
Numquid iniquitas apud Deum? Absit. Quia enim unum diligit, etNumquid iniquitas apud Deum? Absit. Quia enim unum diligit, ettus. Scit enim quid faciat et nec retractandum est ejus judicium. Hoc in Esau vero odio habui ; hoc jam de Judicio dicit, nam prius de praescientia ait, quia major serviet minori. Sicut et de prae Apostolum vero Paulum persequentem elegit, praescius utique quod futurus essenecessarius erat; et Pharaonem ante futurum judicium damnavit, ut crederetur judicaturus. Moysi enim dicit: Miserebor cui misertus ero: et misericordiam praestabo, cui misericordiam praestitero. Ergo miserebor, inquit, ejus cujus misertus ero, hoc est ejus miserebor, cujus praescius eram, quod misericordiam daturus essem, sciens conversurum illum et permansurum apud me, et misericordiam praestabo ei, cui misericordiam praestitero, id est, ei misericordiam dabo, quem praescii post errorem recto corde reversurum ad me, hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
erunt sed non fuerunt exnobis: Sienim fuissent ex nobis permansis¬
sent utique nobiscum: Non est personarum acceptio in p̃sentiađi.
Prescientia enim di est quia diffinitum hab& qualis unius cuiusque fu¬
tura uoluntasent in qua mansurus est perquam autdam netur aut
coroneturꝰ Denique quossat lnbono mansuros. frequenter ante sunt
mali . Et quos scit mados permansuros. cliquoties prius sunt boni:
Vndecessat querela quicdr̃ personarum acceptornon est: Nam &
bonus & non erat meliorillo infilus isrł: Etdeiuda scarioth dic̃
apłs petrus. Qui sortitus ẽ sortem ministerii huius. idesta posto
bonus : in sorte enim dĩiudicium fuit dignumillum fuisse tem¬
pore quo electus est : Sicut & illi septuccginta duo quos suprame¬
moraui : Hinc est unde &iudas postscelus malitotius ad missũ
penitentia motus. laqueo uitam finiuit :: Non enim potest penitus
man& innatura quod testimonio sitcreatori : Quid ergo dicemꝰ.

Expanded text:
ierunt, sed non fuerunt ex nobis; si enim fuissent ex nobis, permansisierunt, sed non fuerunt ex nobis; si enim fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum . Non est personarum acceptio in praescientia Dei; praescientia enim est qua definitum habet, qualis uniuscujusque futura voluntas erit, in qua mansurus est, per quam aucoronetur. Denique quos scit in bono mansuros, frequenter ante sunt mali, et quos malos scit permansuros, aliquoties prius sunt boni: unde cessat querela, quia Deus personarum acceptor non est. Nam ebonus, et non erat illo melior in filiis Israel ; et de Juda Iscariote dicit Petrus apostolus: Qui sortitus est sortem ministerii hujus , id est, aposbonus? In sorte enim Dei judicium fuit dignum illum fuisse tempore, quo electus est, sicut illi septuaginta duo, quos supra memoravi . Hinc est unde et Judas post mali totius admissum scelus poenitentia motus, laqueo vitam finivit. Non potest enim manet in natura, quod testimonio sit Creatori. Quid ergo dicemus?
Abbreviated transcription (Latin):
tinati aduitam. Prescientia enim dicreuit : Quis enim plagat eum qui
olim mortuis hab&ur sed sub intrantibus gentibur quaesinedõpriur
erant & salutem quam illi perdiderunt accipientibus ex suscitator
dolor : Sediterum qui a ipsi sibi perditionis causa sunt sopitur : Presciur
it aque dr̃ malȩillos uoluntatis futuros: non habuitillor innumerobo¬
norum : Quamuis dicat saluator illis septuaginta duobur discipulis.
quos elegerat secunda cdasse qui abillo postrecesserunt : Nomina urã
scripta sunt incelo: Sed hoc propter iustitiam: quia hocestiustum ut uni¬
cuique promerito respondeatur: Qui a enim erant boni. electi sunt ad
ministerium &erant scripta nomina illorum in celo propteriustitiã
ut dixi: Secundum prȩscientiam uero innumero er antmalorumꝰ
deiustitia enim dr̃ iudicat. non dep̃scientia: Vnde & mos dixit.
Siquis p&c cauerit anteme deleã illũ delibromeo ut secundum iustiti ã
iudicis tunc uideatur delictum peccati. Iuxta p̃scientiam uero. num¬

Expanded text:
i olim hos non salvandos decrevit. Quis enim plangat eum, qui olim mortuus habetur? Sed subintrantibus gentibus, quae sine Deo prius erant, et salutem quam illi perdiderunt, accipientibus, exsuscitatur dolor: sed iterum quia ipsi sibi perditionis causa sunt, sopitur. Praescius itaque Deus malae illos voluntatis futuros, non illos habuit in numero bonorum; quamvis dicat Salvator illis septuaginta duobus discipulis, quos elegerat secunda classe, qui ab illo postea recesserunt: Nomina vestra scripta sunt in coelo . Sed hoc propter justitiam, quia hoc est justum; ut unicuique pro merito respondeatur. Quia enim boni erant, electi sunt ad ministerium; et erant scripta nomina illorum in coelo propter justitiam, sicut dixi: secundum praescientiam vero in numero erant malorum. De justitia enim Deus judicat, non de praescientia. Unde et Moysi dixit: Si quis peccaverit ante me, deleam eum de libro meo ut secundum justitiam judicis tunc videatur deleri, cum peccat: juxta praescientiam vero num
Abbreviated transcription (Latin):
nt: Nescitis quõ qui insacrariis operantur desacrario uiuunt: & qui
altario deseruiunt altari participantur:  In sacrariis legem:
gentiliũ
significat : In altari uero iudȩorum : sic enim decreuit dñs per
rsen ut dehis quae oblata erant partem sumerent sacer dotes
ita & dñs ihs ordinauit eos qui euangelium adnuntint. de euangelio uiuere:
Non ergo dĩ permor sen gentilium formam secutus est : sedipsa naturalis.
ratio hoc habet. ditquis inde uiuat ubilaborat: Hanc ergorationem ipsinaturȩ
& conuersationi humane decreuit: Haec tamen ad cumulum adhuc addens.
grauat causam ut non leue faciat neq ociosum: qđ tantis testimoniis commen
Etnontamen sibi proficere uult: nelibertatem arguendi hun
Ego autem nullo horum usussum: Postquam multis modis ostendit
licere accipere. sibi tamen non opus ẽẽ: Ob est enim accipere apeccantib¬
sicut supra memoraui
onaũ scripsi haec utita filt in me. bonum est

Expanded text:
nt. Nescitis quoniam qui in sacrariis operantur, de sacrario vivunt: et qui altario deserviunt, de altario participantur? In sacrariis legem gentilium significat, in altario vero Judaeorum. Sic enim decrevit Dominus per Moysen , ut de iis quae oblata erant, partem sumerent sacerdotes. Ita et Dominus Jesus ordinavit eos, qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere. Non ergo Deus per Moysen gentilium formam secutus est: sed ipsa naturalis ratio hoc habet, ut quis inde vivat, ubi laborat. Hanc ergo rationem ipsi naturae et conversationi humanae decrevit. Haec tamen ad cumulum adhuc addens, gravat causam; ut non leve faciat neque odiosum, quod tantis testimoniis commendat: et tamen non sibi proficere vult, ne libertatem arguendi humiliet. Ego autem nullo horum usus sum. Postquam multis modis ostendit licere accipere, sibi tamen non opus esse; obest enim accipere a peccantisupra memoravi. Non autem scripsi haec, ut ita fiat in me; bonum est
Abbreviated transcription (Latin):
factũ est ut confabulatione ꝑserpentẽ hominẽ circũ ueniret:
Post quã aut̃ circũuenit eũ & subiugauit. potestat ẽ in eũ accepit
ut interiorẽ hominẽ pulsaret copulans sementi eius : Ita ut non
possit agnoscere quid suũ sit in cogitatione: quid illius nisi respiciat legeni
uod enim operor non in tellego: Non intellegit quod operatur¬
quia uidit aliud seꝑlegẽ scire &aliud agere. Non enim quod uolo
hoc ago sedquod odi illud facio: Subiectus peccato facit utiq qđ ñ uult:¬
Ciaũ qđ odi illud facio consentio legi: Probat legẽ recteꝓhibere
qͣd i nuitũ se hõfacere quod lex uetat ꝓfitetur & naturȩ suȩ dicit
esse quod mandatlex: quia extra quod facit odiosũ sibi dicit
unc aũ iã nonego operor illud sed qđ in habitat inme peccatũ
ũo lege uidet ꝓhiberi qđ agit &e çonsentit &i consentit non debe¬

Expanded text:
factum est, ut confabulatione per serpentem hominem circumveniret . Postquam autem circumvenit eum et subjugavit, potestatem in eum accepit, ut interiorem hominem pulsaret, copulans se menti ejus; ita ut non possit agnoscere quid suum sit in cogitatione, quid illius, nisi respiciat legem. Quod enim operor, non intelligo. Non intelligit quod operaturquia videt aliud se per Legem scire, et aliud agere. Non enim quod volo, hoc ago: sed quod odi, illud facio. Subjectus peccato facit utique, quod non vultquod odi, illud facio, consentio Legi. Probat Legem recte prohibere, quando invitum se hoc facere, quod lex vetat, profitetur: et naturae suae dicit esse, quod mandat Lex; quia quod extra facit, odiosum sibi dicit. Nunc autem jam non ego operor illud, sed quod inhabitat in me peccatum. Quoniam lege videt prohiberi quod agit, et consentit non debe
Abbreviated transcription (Latin):
quod supra dixit. Ipsi sibi sunt lex : Dum uident naturae suae esse qđ
credunt: ut quod iudȩislex & prophetae predicarunt dexp̃o. hoc
gentiles excorde confidant : Hinc gratias refert dño quia cum
essemus serui peccati oboediuimus ex corde credentes in xp̃m ut
seruiremus dõ non per legem moysi. sed perlegem naturae:
umanum dico propter infirmitatem carnis urãe: Dum in firmi¬
tatem carnis memorat. minus se significat exigere ab homine quã
dignum est circa dĩ culturam:

Expanded text:
quod supra dixit: 62 Ipsi sibi sunt Lex ; dum vident naturae suae esse, quod quod supra dixit: 62 Ipsi sibi sunt Lex ; dum vident naturae suae esse, quod credunt; ut quod Judaeis lex et prophetae praedicarunt de Christo, hoc gentiles ex corde confidant. Hinc gratias refert Domino, quia cum essemus servi peccati, obedivimus ex corde credentes in Christum; ut serviremus Deo, non per legem Moysi, sed per legem naturae. Humanum dico propter infirmitatem carnis vestrae. Dum infirmitatem carnis memorat, minus se significat exigere ab homine, quam dignum est circa Dei culturam.
Abbreviated transcription (Latin):
dnm & actibus diabulo famulari: Namolim ds̃ denotat & accu¬
sat dicens: Plebs ista labiis me honorat. cor autem illorum longe ab¬
est ame : It dñs in euangelio ait: Nemo potest duobus dominis ser¬
uire . Et in lege dictum est. ds̃ non derid&ur: Eratias autem dõ
quod cum essetis serui peccati. obaudistis ex corde in ea formadoc¬
trinȩ in qua traditi estis. Credentes inxpm serui facti sumus
est oboedire xp̃o &ipse enim iustitia est & quae precepit iusta sunt. Id¬
circo dicit seruos nos factos iustitiae excorde non exlege. Exuoluntate
non extimore . ut professio nostra animi iudicio promatur: Pernatu¬
ram enim inducti sumus ad fidem non perlegem. Inqua forma doctri¬
nae dĩ imperio factisumus qui finxit naturam. In natura enim habe¬
mus ut agnoscamus exquo & perquem. & in quo sumus creati. Forma
ergo doctrinae est inquam tradidit nos creator naturaliter: Hoc ẽ

Expanded text:
num, et actibus diabolo famulari: nam hoc olim Deus denotat, et accunum, et actibus diabolo famulari: nam hoc olim Deus denotat, et accusat dicens: Plebs haec labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me . Et Dominus ait in Evangelio: Nemo potest duobus Dominis servire . Et in lege dictum est: Deus non deridetur . Gratias autem Deo, quod cum fuissetis servi peccati, obedistis ex corde in eam formam doctrinae, in qua traest obedire Christo, et ipse enim justitia est, et quae praecepit justa sunt, idcirco dicit servos nos factos justitiae ex corde, non ex lege; ex voluntate, non ex timore: ut professio nostra animi judicio promatur. Per naturam enim inducti sumus ad fidem, non per legem, in qua forma doctrinae Dei imperio facti sumus, qui finxit naturam. In natura enim habemus, ut cognoscamus a quo, et per quem, et in quo sumus creati. Forma ergo doctrinae est, in quam tradidit nos creator naturaliter, hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
quamuis enim data recte sit lex, Data est enim ut & reos ostender&
apud dm̃ qui peccauerant ante legem. & timori esset ne decetero pec¬
car&ur : Sed quia in firmitate in becillitatis suae genus hominum
apeccatis se inhibere non potuit. factum obnoxium mortis inferhe:
motus ds̃ pi&ate clementiae suae qua semper humano generi subue¬
nit. prouidit per xpm qua ratione disperatis iam dar&ur medella
Vt remissione peccatorum accepta. eruti alege quae illos tenebat ob
acti fuerant repugnarent: Ideoque non peccauimus quasi legem spe¬
nentes. sed ipsius dĩ prouidentiam secuti sumus perxpm: Nescitis
tis. siue peccati. siue obauditioni iustitiae: Nunc nealiud profi¬
tentes aliud faciamus . &cum serui dĩ dicimur. gestis serui diabolim
ueniamur  premonet & denuntiat eius nos seruos esse cuius uolunta¬
tem explemus operibus. Et non parum obesse dm̃. confiteri esse¬

Expanded text:
quamvis enim recte data sit lex data est enim, ut et reos ostenderet quamvis enim recte data sit lex data est enim, ut et reos ostenderet apud Deum, qui peccaverunt ante legem, et timori esset, ut de caetero non peccaretur: sed quia imbecillitate infirmitatis suae genus humanum a peccatis se inhibere non potuit, factum obnoxium mortis inferni; motus Deus pietate clementiae suae, qua semper humano generi subvenit, providit per Christum, qua ratione desperatis jam daretur medela, ut remissione peccatorum accepta, eruti a lege quae illos habebat obnacti fuerant repugnarent; ideoque non peccavimus quasi legem Dei spernentes, sed ipsius quasi providentiam secuti sumus per Chrisin mortem, sive obeditionis ad justitiam. Nunc ne aliud profitentes, aliud faciamus, et cum Dei servi dicimur, gestis servi diaboli inveniamur; praemonet et denuntiat ejus nos servos esse, cujus et voluntatem explemus operibus; et non parum obesse Deum confiteri Domi
Abbreviated transcription (Latin):
nos dispicit : Vbi enim iustitia dĩ fuerit ibi habitat sp̃s sc̃s ad ad¬
iuuandam in becillitatem nostram: Sicut enim peccato arma
prebemus cum male agimus. ita &iustitiae cum recte uersamur
membra nostra custodientes ab omni turpitudine: Peccatum
autem uestri non dominabitur. non enim sublege ertis sed subgra¬
tia. Si secundum precepta quaedat ambulemus. peccatum nob
dicit dominari non posse. His enim dominatur qui peccant. quia
diu remissa non accipit: Peccatum enim auctoritate legis reum
facit peccatorem. Acper hoc cuidata remissio est. &custodit se
nedecetero pecc& neque peccatum ei dominabitur. neque sub
lege est Cessat enim circa eum auctoritas legis. quia liberatus
Quiergo a peccatis exutus est non potest esse sublege: Quider¬
go. peccauimus quando non sumus sublege sed subgratia: absit: quõ
dõ est inquit lex cur non debemus esse sublege : Hoc purgat ac doc&

Expanded text:
nos despicit. Ubi enim justitia Dei fuerit, ibi habitat Spiritus sanctus ad adnos despicit. Ubi enim justitia Dei fuerit, ibi habitat Spiritus sanctus ad adjuvandam imbecillitatem nostram; sicut enim peccato arma praebemus, cum male agimus: ita et justitiae, cum recte versamur, membra nostra custodientes ab omni turpitudine. Peccatum autem vestri jam non dominabitur; non enim sub Lege estis, sed sub gratia. Si secundum praecepta quae dat, ambulemus, peccatum nobis dicit non posse dominari; iis enim dominatur, qui peccant. Non diu remissa non accipit; peccatum enim auctoritate legis reum facit peccatorem, ac per hoc cui data remissio est, et custodit se, ne de caetero peccet, neque peccatum ei dominabiLege est. Cessat enim circa eum auctoritas Legis, qui liberatus o. Qui ergo peccatis exutus est, non potest esse sub Lege. Quid ergo? peccabimus, quia non sumus sub Lege, sed sub gratia? Absit. QuoniDeo est, inquit, lex, cur non debemus esse sub lege? Hoc purgat, ac doce