comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pi&ate distenditur. ne erga se
quantulum cumq feruor dilec¬
tionis illius inte pescat: cuiusti¬
moris magnificentiam unus pro
ph&arum cleganter ex presiit.
diuitiae inquiens salutis sapien¬
tia & scientia. timor dñi ipse
thes aurus eius: non potuit timo¬
ris istius dignitatem acmeritum.
magis euidenter exprimere.
quam ut diuiti as salutis nrae.
quae inuera sapientia dĩ scien¬
tiaq consistunt. dicer& nisi a
timore dñi non posse seruari.
Adhuc igitur m&um. non pec¬
catores. sed scĩ. proph&icis in ui¬
tantur eloquiis. dicente psal¬
inoͥgrapho. tim &e dñm om̃s
scĩ eius : quianihil de est tim̃¬
tib eum.: Qui enim hoctimo¬
re dñm m&uit ꝑfectionieius
certum est nihil de eẽ. Nam
deillotimore poenali euiden¬
ter iohannes a postolus dicit.
qui tim & non est ꝑfectus in ca¬
ritate. qui atimor poenam
hab& : Multa ergo distantia
est inter istum timorem cui
nihil deest. qui sapientia e
scientia eq thesaurłs ẽ: & illũ

Expanded text:
pietate distenditur, ne erga se pietate distenditur, ne erga se quantulumcumque fervor dilectionis illius intepescat. Cujus timoris magnificephetarum eleganter expressit diuitiae, inquiens, salutis sapientia et scientia: timor domini ipse thesaurus eius. non potuit timoris istius dignitatem ae meritum magis euidenter exprimere, quam ut diuitias salutis nostrae, quae in uera sapientia dei scientiaque consistunt, diceret nisi a timore domini non poese seruari. ad hunc igitur metum non peccatores, sed sancti propheticis inuitantur eloquiis dicente psslmographo: timete dominum omnes sancti eius: quia nihil deest timenti bus eom. qui enim hoc timore dominum metuit, perfectioni eius certum est nihil deesse. nam de illo timore poenali euidenter Iohannes apostolus dicit: qui timet non est perfectus in caritate, quia timor poenam habet. multa ergo distantia eet inter istum timorem cui nihil deest, qui sapientiae scientiaeque thesaurus est, et illum
Abbreviated transcription (Latin):
cibos pauperum omnes faculta¬
tes meas . & tradidero corpꝰ me¬
um ut ard eam : caritatem autẽ
non hahuero. nihilmi hi prodest .::
Uid&is ergo nihi pretiosius. nihil
ꝑfectius. nihilq sublimius: & ut
ita dixerim nihil caritate pen¬
nius inueniri. siue enim prophe¬
tiae. euacuabuntur. siue linguę̧
cessabunt siue scientia. destru¬
ctur : caritas autem num quam
excidit. Sine qua non solum il¬
la praecellentissima charis¬
matum genera. sed &iam mar¬
trrii ipsius gloria uacuatur.
Quis quis igitur in huius fuerit
caritatis ꝑfectione fundatus:
necesse ẽ ut ad illum sublimi¬
orem caritatis timorem. gradu
excellentiore conscendat: quẽ
non poenarum terror . neccu¬
pido praemiorum. sed amoris
generat magnitudo: quouel
filius indulgentissimum patrem.
uel fratrem frater: uel amicũ ami¬
cus. ł coniugem conuix. sollicito
reueretur affectu. dumeius non
uerbera neque conuitia: sed uel
tenuem amoris formidat offen¬
sam: atq in omnibꝰ non solum ac

Expanded text:
omnes facultates meas, et tradidero corpus meum ut ardeam, caritatem autem. non habuero, nihil mihi prodest. uidetis eige nihil pretiosius, nihil perfectias nihilque sublimius et at ita dixerim nihil caritate perennius inueniri. siue enim prophetiae, euacuabuntur: sine linguae, cessabunt: siue scientia, destruetur. caritas autem numquam excidet, sine qua non solum illa praecellentissima charismatum genera, sed etiam martyrii ipsius gloria euacuatur. Quisquis igitur hains fuerit caritatis perfectione fundatus, neoeese est ut ad illum sublimiorem caritatexcellentiore conscendat, quem non poenarum terror, nec cupido praemiorum, sed amoris generat magnitudo, quo vel filius indulgentissimum patrem, vel fratrem frater, vel amicum amicus, vel conjugem conjux sollicito reveretur affectu, dum ejus non verbera neque convicia, sed vel tenuem amoris formidat offensam, atque in omnibus non solum act
Abbreviated transcription (Latin):
liter ȩgrotat sed ille medelã
tribu& imbecillo. qui imbitil¬
litati ipse non subi ac&: merito
enim ei dicetur. medice cura
te ipsum : No tandũ &iã
illudest infirmorum naturã
esse semꝑ eiusmodi. ut prãpti
quidem acfacilessint ad con¬
tumelias inferendas. & iurgi¬
a conserenda: Ipsiuero. nec in
iuriȩ uelint suspicione contin¬
gi. Cumq inferentes proter¬
ua conuicia. in considerata suꝑ¬
equitent libertate. neparua
dictam seniorũ sententiam: ca¬
ritas stabilis atq: indisruptu
non poterit ꝑdurare: nisunt̃
uros eiusdem uirtutis atq ꝓpo¬
siti: Sci ndi &enim necesse ẽ
eam: quocumq tempore. quan¬
talib& cautione fuerit ab alte¬
ro custoditu.
GERMANUS

Expanded text:
liter aegrotat; sed ille medelam liter aegrotat; sed ille medelam tribuit imbecillo, qui imbecillitati ipse non subjacet. Merito enim ei dicitur: Medice, cute ipsum. Notandum etiam illud est infirmorum naturam esse semper huiusmodi, ut prompti quidem ac faciles sint ad contumelias ingerendas et iurgia conserenda, ipsi uero ne minima quidem iniuriae uelint suspicione contingi, cumque inferentes proterua conuicia inconsiderata superequitent libertate, ne parua undum praedictam seniorum sententiam caritas stabilis atque indisrupta non poterit perdurare nisi inter uiros eiusdem uirtutis atque propositi. scindi etenim necesse est eam quocumque tempore, quantalibet cautione fuerit ab altero custodita. GERMANVS
Abbreviated transcription (Latin):
nuditate. Sciendũ sane ge¬
neralit̃ illũ partes agere forti¬
ores. Quiuo luntati fratrissuã
sub icit uoluntatẽ: quam cum.
qui inde fendendissuis defini¬
tionib actenendis. pertinax
inuenitur. Ille enim sus¬
ten tans actolerans proximũ
sani acualidi: hic aut̃ infirmi
& quodammodo egrotantis.
optin& locum. quemita in ter
dum &iam palpari necesse est
acfoueri ut interdũ &iam are¬
bus necessariis. pro eius qui & ȩ
acpace salubre sit aliquid relaxi¬
ri: in quo qui dem. non secredat
quis. aliquid desua ꝑfectione
minuisse : tam & siquid dam.
deꝓposita districtione c̃des¬
cendo submiserit : Sed e contra
rio: multo ampliusse. ꝓlongu¬
nimitatis & patientiȩ bono
nouerit ad quisisse. apostoli¬
cum nãque p̃ceptũ ẽ. uos qui
ifortes estis. imbecillitates infir¬
morum sustin&e : & alterutrũ
onera urã portate. & sic imple¬
bitis legem xpĩ: num quam
enĩ infirmus sustentat infir¬
mum neccolerare poterit aut
curare languentẽ : is quisimi¬

Expanded text:
nuditate. Sciendum sane generaliter illum partes agere fortiores qui uoluntati fratris suam subicit uoluntatem, quam eum qui in defendendis suis definitionibus ac tenendis pertinacior inuenitur. ille enim sustentans ac tolerans proximum sani ae nalidi, hic autem infirmi et quodammodo aegrotantis obtinet locum, quem ita palparm ita palpari necesse est ac foueri, ut interdum etiam a rebus necessariis pro eius quiete ac pace salubre sit aliquid relaxari. in quo quidem non se credat quis aliquid de sua perfectione minuisse, tametsi quiddam de proposita districtione condescendendo submiserit, sed e contrio multo amplius se pro longanimitatis et patientiae bono noverit acquisisse. Apostolicum namque praeceptum est: Vos qui fortes estis, imbecillitates infirmorum sustinete ; et: Alterutrum onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi . Numquam enim infirmus sustentat infirmum, nec tolerare poterit aut curare languentem is qui simi
Abbreviated transcription (Latin):
qui e loquia dĩ de quibus
dicitur. Eloqua dñi eloquia
casta argentum igne ex a¬
mina tum probatum terrȩ
purgatum septuplum
humanȩ laudis amore dis¬
pensat. pecuniam suam
erogat adusuram. non solũ
nullam prohoc laudem. sed
&iam supplitia meriturus.
Ob hoc enim pecuniam dni
maluit profligare: ut ex ea
tem poralem conseque recur
ipse mercedem. non ut dñs
sicut scriptum est ueniens
re ciperex quod suum est
Quabus autem ex causis
in efficacem spiritalem
con stat esse doctrinam:
namꝰ ut ille qui doc& in ex ꝑ¬
ta com men dans uano uer¬
borum sono instruere niti¬
tur auditorem. aut certe ne¬
quam ac uitis refertus au¬
ditor: saluta rem spiritalis
uiri sanetam que doc tri¬
nam ob turato corde non
recipit : De quibus dititur
perpro phecã. Ex cȩcatum
est enim cor po puli huius
& auribus grauiter audierunt.
& oculos suos clauserunt. ne
quando uideant oculis & au

Expanded text:
qui eloquia dei de quibus qui eloquia dei de quibus dicitur: eloquia domini, eloquia casta: argentum igne examinatum, probatum terrae purgatum septuplum humanae laudis amore dispensat, pecuniam suam erogat ad usuram, non solum nullam pro hoc laudem, sed etiam supplicia meriturus. ob hoc enim pecuniam domini maluit profligare, ut ex ea temporalem consequeretur ipse mercedem, non ut dominus, sicut scriptum est, ueniens reciperet quod suum est Duabus autem ex causis inefficacem spiritalium rerum constat esse doctrinam. nam aut ille qui docet inexperta conmendans uano uerborum sono instruere nititur auditorem, aut certe nequam ac uitiis refertus auditor salutarem spiritalis uiri sanctamque doctrinam obdurato corde non recipit: de quibus dicitur per prophetam: excaecatum est enim cor populi huius, et auribus grauiter audierunt: et oculos suos concluserunt: ne quando uideant o
Abbreviated transcription (Latin):
diui narum scripturarũ
dis pensanda sunt sacra¬
menta : Docette sapien¬
tissimus salo mon. Date
inquit ebrietatem his qui
in tristitia sunt. et uinum
bibere his qui in doloribus
sunt. ut obliuis cantur pau¬
pertatis & dolorum suorũ
non meminerint amplius :
Id est his qui pro peni tudi¬
ne ac tuum pristinorum.
me rore atque tristitia
de primuntur: scientię
uelut uinum quod lȩti fi¬
cat corhominis affluen¬
ter infundite. eos que sa¬
lutaris uerbi crapula re¬
fouẽte. ne forte iugitate
meroris aclȩtali de spera¬
tione dimersi. abundanti¬
ori tristitia ab sorbe an¬
tur qui eius modi sunt :
De illis uero qui intepore
ac ne glegentia consti tuti.
nullo cordis sui dolore mor¬
dentur. Ita dicitur: nam
qui suauis & sine dolore
est in egestate erit.
Quanta potes igitur cauti¬
one deuita. neuanę gloriȩ
amore distentus. Illius
quem pro ph&ca con laudat
part ceps esse non possis.
qui pecuniam suam non de¬
dit adusuram: Omnis enim

Expanded text:
diuinaxumis scripturarum diuinaxumis scripturarum dispensanda sunt sacramenta? docet te sapientissimus Salomon: date, inquit, ebrietatem his qui in tristitia sunt, et uinum bibere his qui in doloribus sunt, ut obliuiscantur paupertatis, et dolorum suorum non meminerint amplius, id est his qui pro paenitudine actuum pristinorum maerore atque tristitia deprimuntur, spiritalis uelut uinum, quod laetificat cor hominis, afluenter infundite eosque salutaris uerbi crapula refouete, ne forte iugitate maeroris ac letali desperatione demersi abundantiore tristitia absorbeantur qui eiusmodi sunt. de illis uero qui in tepore ac neglegentia constituti nullo cordis sui dolore mordentur ita dicitur: nam qui suauis et sine dolore est, in egestate erit. quanta potes igitur cautione deuita, ne uanae gloriae amore distentus illius quem propheta conlaudat particeps esse non possis, qui pecuniam suam non dedit ad usuram. omnis enim
Abbreviated transcription (Latin):
tam lectione quam ex peri¬
entiȩ sudore didiceris.
cumte a etas maturior pro¬
uex erit ad docen dum. ua¬
nę glorię amore seductus
inmundis hominibus pas¬
sim in geras &llud quod
sapientis simus salo mon
in ter dixit in curras.
noli applicare impium ad pas¬
cuam iusti: neq seducccris
saturitate uentris. non
enim ex pediunt stulto
dilitie. nec opus est sapi¬
entia ubi de est sensus.
magis enim dicitur insipi¬
entia: quia seru us durus
non emendabitur uerbis.
si enim & intellexerit non
obediet & in aures in pruden¬
tis noli quic quã dicere. ne
forte in rideat sapientes ser¬
mones tuos Et ne dederitis
sc̃m cacnibus. neque miseri¬
tis margaritas uestras ante
porcos. ne forte con cul cent
eas pedibus suis & conuersi
disrum pant uos. Opor tet
itaque ut huius modi homi¬
nibus spiritalium sen suũ
contegens sacramenta.
efficec titer canas: in cor¬
de meo abscondi e loquia
tua ut non pec cem tibi.
sed dicis forsitan : & quibus

Expanded text:
tam lectione quam experitam lectione quam experientiae sudore didiceris, cum te aetas maturior prouexerit ad docendum, uanae gloriae amore seductus inmundis hominibus passim ingeras illudque quod sapientissimus Salomon interdixit incurras: noli adplicare iupiam ad pascua iusti, neque seducaris saturitate uentris. non enim expediunt stulto deliciae, nec opus est sapientia ubi deest sensus. magis enim ducitur insipientia, quia seruus durus non emendabitur uerbis: sienim et intellexerit, non oboediet. et: in aures inprudentis noli quicquam dicere, ne forte inrideat sapientes sermones tuos. et: ne dederitis sanctum canibus, neque miseritis margaritas uestras ante porcos, ne forte conculcent eas pedibus suis et conuersi disrum pant uos. oportet itaque ut huiusmodi hominibus spiritalium sensuum contegens sacramenta efficaciter canas: in corde meo abscondi eloquia tua: ut non peccem tibi. sed dices forsitan: et quibus
Abbreviated transcription (Latin):
sarum uirtutum suarum non
solum cectalogum texere
uerũ &icm ordinem ecrum
uel let exponere. ut q quam¬
se que retur. uel quȩ quam
parturiret exprimeret post
aliquanta in tulit dicens
inuigiliis in ie iuniis. in casti¬
tacte inscientia. in longa nimi¬
tate. in suauitate. inspũscõ
incccritate non ficta.
qua coniugatione uirtutum
euiden tissime nos uoluit
erudire: deuigiliis at que
ie uniis ad cccstitatem: de
ccstitate adscientiam: de
scientia ad longanimitatẽ.
de longanimitate ad sua ui¬
tatem. desuauitate ad sp̃m
plina atque hoc or dine. tu
quoque perueneris adscien¬
tiam spiritalem: habebis pro¬
cul dubio sicut diximus non
sie rilem nec inertem. sedui¬
uidam fructuosamq doctri¬
nam. semenq salutaris uer¬
bi qđ cũ ate fuerit audienti¬
um cordibus commendatũ.
sub sequens sp̃s sci imber lar¬
gissimus fecundabit: ac secun¬
dum id quod prophetapolli¬
citus est. Dabitur pluuia se¬
minituo ubi cum que semina

Expanded text:
sarum virtutum suarum non sarum virtutum suarum non solum catalogum texere, verum etiam ordinem earum vellet exponere, ut qsequeretur uel quae quam parturiret exprimeret, post aliquanta intulit dicens: in uigiliis, in ieiuniis, in castitate, in scientia, in longanim.itate, in suauitate, in spiritu sancto, in caritate non ficta. qua coniugatione uirtutum euidentissime nos uoluit erudire de uigiliis atque ieiuniis ad castitatem, de castitate ad scientiam, de scientia. ad longanimitatem, de longanimitate ad suauitatem, de suauitate ad spirir hao disciplina atque hoc ordine tu quoque perneneris ad scientiam spiritalem, habebis procul dubio sicut diximus non sterilem nec inertem, sed uiuidam fructuosamque doctrinam, semenque salutaris uerbi, quod a te fuerit audientium cordibus conmendatum, subsequens spiritus sancti imber largissimus fecundabit ac secundum id quod propheta poliieitus est dabitur pluuia semini tuo, ubicumque seminau
Abbreviated transcription (Latin):
guibus ac pene in literatis. sci¬
comus non num quã codmira¬
biliter uiguisse quod in cpos¬
tolis multisq &iam scĩs uiris
eui dentis sime conpro bactur.
Qui non in coni foliorum dilecta¬
bantur lux uria. sed ueris spi¬
ritalis scientię fruc tibus cur¬
ua bantur .: de quibus in actib
a posto lorum scribtum est:
uidentes autem petri constan¬
tiam & io hannis: conperto
quod homi nes essent sine
literis et idiotȩ admira ban¬
tur : & id circo sitibi curȩ est
ad eius in marces cibilem flac¬
grantiam per uenire: cuctis
primum conatibus elabora.
ut a dño puritatem ccestitae¬
tis optineas. : Nullus enim
in quo ced huc ccernalium
passionum & maxime forni¬
cactionis domi nectur cef fec¬
tus. spiritalem poterit sci¬
entiam possidere. Incor de
enim bono requi escit sccpien¬
inueni& scienticm cum iusti¬
tiũ hoc autẽ quo prȩ dix imuᷤ
or dine ad spiritalemscientiã
perueniri &icmbeatus apos¬
tolus do cet. nam cum uni uer¬

Expanded text:
guibus ac pene illitteratis sciguibus ac pene illitteratis sciamus nonnumquam mirabiliter viguisse. Quod in apostolis multisque etiam sanctis viris evidentissime comprobatur, qui non inani philosophorum delectabantur luxuria, sed veris spiritalis scientiae fructibus curvabantur. De quibus et in Actibus Apostolorum scriptum est: Videntes autem Petri constantiam et Joannis, et comperto quod homines essent sine litteris et idiotae, admirabantur . Et idcirco si tibi curae est ad ejus immarcescibilem fragrantiam pervenire, cunctis primum conatibus elabora, ut a Domino puritatem castitatis obtineas. Nullus enim in quo adhuc carnalium passionum et maxime fornicationis dominatur affectus, spiritalem poterit scientiam possidere. In corde enim bono requiescet sapieninveniet scientiam cum justitia . Hoc autem quo praediximus ordine ad spiritalem scientiam perveniri, etiam beatus Apostolus docet. Nam cum univer
Abbreviated transcription (Latin):
tulentis operibus uel
sensibus inhȩrendo: qua¬
si inmundissimam terrã
subigendo confricet. aut
cenosis libidinum suarum
polluat uolutabris Fiet
enim utid quod recte
utentibus decori es se
consueuit: Non solum
istos ornare non possit.
Verum etiam maioris
coeni conluuione sor¬
descant: Exore enim
peccatoris non est pul¬
chra laudatio Cui dici¬
tur perprophetam. qua¬
re tu enarras iustifica¬
tiones meas & adsumis
testamentum meum per
os tuum: De huius modi
animabus quae ne qua¬
quam stabiliter timorẽ
dñi possidentes. De quo
dicitur. Timor dñi dis¬
ciplina & sapientia est.
Scribturarum adquire¬
re sensum. De iugi earũ
meditatione conantur.
satis proprie inprouer¬
biis memoratur. Vt quid
profuerunt diuitiae in¬
sipienti: possidere enim
sapientiam cordis non po¬
terit Intantum enim ab
illa eruditione sa ecula¬
ri. quae carnalium uiti¬
orum sorde polluitur.
uera haec & spiritalis
scientia sub mouetur.
ut eam in non nullis clin¬

Expanded text:
tulentis operibus uel tulentis operibus uel sensibus inhaerendo quasi inmundissimam terram subigendo confringat ant caenosis libidinum suarum polluat uolutabris? fiet enim, ut id quod recte utentibus decori esse consueuit non solum istos ornare non possit, uerum etiam maioris caeni conluuione sordescat. ex ore enim peccatoris non est pulchra laudatio, cui dicitur per prophetam: quare tu enarras iustificationes meas, et adsumis testamentum meum per os tuum? de huiusmodi animabus, quae nequaquam stabiliter timorem domini possidentes de quo dicitur: timor domini disciplina et sapientia est scripturarum adquirere sensum de iugi earum meditatione conantur, satis proprie in Prouerbiis memoratur: ut quid fuerunt diuitiae insipienti? possidere enim sapientiam excors non poterit. in tantum uero ab illa eruditione saeculari, quae carnalium uitiorum sorde polluitur, uera haec et spiritalis scut eam in nonnullis elin
Abbreviated transcription (Latin):
testimonia eius. & poste¬
aintulit beati in macu¬
lati inuia: Sed prius in¬
quit. beati in maculati in
uia. Perhoc euidenter
ostendens. neminem rec¬
te posse ad perscrutanda
dĩ testimonia peruenire:
nisi prius actuali conuer¬
satione inuia xp̃i inmacu¬
latus incedat. Hi ergo
quos dixistis. non istam quã
inmundi habere non pos¬
hoc est falsi nominis scien¬
tiam possident. De qua be¬
atus apostolus. O inquit ti¬
motheȩ depositum custo¬
di: deuitans profanas uo¬
cum nouitates. & obpositio
qui imaginem quandam
scientia e uidentur adqui¬
rere : uel dehis quicum
sacrorum uoluminum lec¬
tioni ac memoriae scrip¬
turarum diligenter in¬
sistant. Carnalia tamen
uitia non relinquunt.
Inprouerbiis eleganter
exprimitur. Sicut in au¬
ris aurea innaribus su¬
is. lta mulieris male mo¬
ratȩ species : Quid enim
prodest quempiam orna¬
menta eloquiorumcȩles¬
tium. & illam pretiosissi¬
mam scribturarum spe¬
ciem consequi: sieam lu¬

Expanded text:
testimonia eius et postetestimonia eius et postea intulit: beati inmaculati in uia, sed prius inquit: beati inmaculati in uia, per hoc euidenter ostendens neminem recte posse ad perscrutanda dei testimonia peruenire, nisi prius per actualem conuersationem in uia Christi inmaculatus incedat. hi ergo quos dixistis non istam quam inmundi habere non poshoc est falsi nominis scientiam possident, de qua beatus apostolus, o, inquit, Timothee, depositum custodi, deuitans profanas uocum nouitates et obpositionqui imaginem quandam scientiae uidentur adquirere, uel de his qui cum sacrorum uoluminum lectioni ac memoriae scripturarum diligenter insistant, carnalia tamen uitia non relinquunt, in Prouerbiis eleganter exprimitur: sicut inauris aurea in naribus suis, ita mulieri male moratae species. quid enim prodest quempiam ernamentum eloquiorum caelestium et illam pretiosissimam scripturarum speciem consequi, si eam lu
Abbreviated transcription (Latin):
nire contempsit. Aut il¬
lum sacrilego ore blas¬
phemat. Aut certe ca¬
tholicam fidem in mundis
operibus polluit : Veram
scientiam assecutus es se
credendus est : Sp̃s enim
dĩ effugiet fictum: Nec ha¬
bitabit incorpore subdi¬
to peccato: Nonergo a¬
lias adscientiam spirita¬
lem. Nisi hoc ordine per¬
uenitur : Quam unus pro¬
phetarum eleganter ex¬
pressit. seminate uobis ad
iustitiam. metite spem ui¬
tȩ. in luminate uobis lu¬
men scientiae: Primum
ergo seminandum est nobis
adiustitiam. Hoc est. ut
actualem perfectionem
operibus iustitiae propa¬
gemus Deinde metenda
nobis est spes uitae. id est
uirtutum spiritalium fruc¬
tus. expulsione uitiorum
carnalium congregandi.
&ita in luminare nobis lu¬
men scientiae poterimus.
Quem ordinem &iam psal¬
m̃igraphus teneri debere
decernit dicens. Beati
in maculati inuia. qui am¬
bulant inlege dñi. Beati
quiscrutantur testimoni¬
a eius. Non enim prius dix¬
it beati quiscrutantur

Expanded text:
nire contempsit aut innire contempsit aut inuentum sacrilego ore blasphemat aut certe catholicam fidem inmundis operibus polluit, ueram scientiam adsecutuB esse credendus est? spiritus enim dei effugiet fictum, nec habitat in corpore subdito peccatis. non ergo alias ad scientiam spiritalem nisi hoc ordine peruenitur, quphetarum eleganter expressit, dicens: Seminate vobis ad justitiam, metite spem vitae, illuminate vobis lumen scientiae . Primum ergo seminandum nobis est est ad iustitiam, hoc est ut aotualem perfectionem operibus iustitiae propagemus, deinde metenda nobis est spes uitae, id est uirtutum spiritalium fructus expulsione uitiorum carnalium congregandi: et ita inluminare nobis lumen scientiae poterimus. quem ordinem etiam psalmographus teneri debere decernit dicens: beati inmaoulati in uia: qui ambulant in lege domini. beati, qui scrutantur testimonia eius. non enim prius dixit: beati, qui scrutantur
Abbreviated transcription (Latin):
ab omni peccatorum conta¬
gione purgatum est : Sim¬
plicis fidei pietate conten¬
ta. Pro fundioris scientiae
ignorat archana: quemad¬
modum ergo stabit ista
sententia. quȩ scientiam
spiritalem soli cordis tri¬
buit puritati. ⁊¬
NESTEROS
aud recte uirtutem
definitionis explorat.
Qui non omnia diligenter
prolatae sententiae uerba
perpendit. Praediximus
namque huius modi homi¬
nes. disputandi tantum
habere peritiam: &elo¬
cutionis ornatum: Cete¬
rum. scripturarum uenas.
Etarcana spiritalium sen¬
suum intrare non posse:
Etenim uera scientia. non
nisi aueris dĩ cultoribus
possidetur. Quam is uti¬
que non habet populus cui
dicitur. Audi popule stul¬
te. qui non habes cor. qui
habentes oculos nonuide¬
tis. & aures. & non audietis.
Etiterum. quia tu scienti¬
am reppulisti. &ego repel¬
lamte. nesacerdotio fun¬
garis mihi. Cum enim in
xp̃o omnes thesauri sapi
entiae &scientiae eius ab¬
sconditi essedicantur.
Quomo do is quixp̃m inue¬

Expanded text:
ab omni peccatorum contaab omni peccatorum contagione purgatum est, simplicia fidei pietate contenta profundioris scientiae ignorat arcana? quemadmodum ergo stabit ista sententia, quae scientiam spiritalem soli cordis tribuit puritati? NESTEROS: Haud recte uirtutem definitionis explorat qui non omnia diligenter prolatae sententiae uerba perpendit. praediximus namque huiusmodi homines disputandi tantum habere peritiam et elocutionis ornatum, ceterum scripturarum uenas et arcana spiritalium sensuum intrare non posse. etenim uera scientia non nisi a ueris dei cultoribus possidetur, quam is utique non habet populus cui dicitur: audi popule stulte, qui non habes cor: qui habentes oculos non uidetis: et aures, et non auditis, et iterum: quia tu scientiam reppulisti, et ego repellam te ne mihi sacerdotio fnngaris. cum enim in Christo omnes thesauri sapi- entiae et scientiae absconditi esse dicantur, quomodo is, qui Ghristum inue
Abbreviated transcription (Latin):
gione purgatum. Non
merebitur suscipere illud
benedictionis unguentũ.
Dequo dicitur perprophe¬
tam. Sicut unguentum
incapite quod descendit
inbarbam a aron. Quoddes¬
cendit in oram uestimen¬
ti eius. Nec illam scientiã
spiritalem & eloquia scri¬
pturarum quaedulciora
sunt super mel & fauum
inpolluta seruabit. Quȩ
enim participatio iusti¬
tiae cuminiquitate. Aut
quae societas luci cumte¬
nebris. Quae autem con¬
uentio xp̃i ad belial.
GERMANUS
efinitio ista nequaquã
uidetur nobis ueritate
fulciri. Aut probabili ra¬
tione subnixa: Cum enĩ
omnes quifidem xp̃i. aut
nequaquam suscipiunt.
aut impia dogmatum pra¬
uitate corrumpunt. Inmun¬
di cordis esse manifestum
sit. Quomodo multi iudeo¬
rum atque hereticorum.
uel etiam catholicorum. qui
diuersis uitiis in uoluuntur.
Perfectam scribturarum
scientiam consetuti. De spi¬
ritalis doctrinȩ̨ magnitu¬
dine gloriantur : & e contra
uirorum scõrum innume¬
ra multitudo. quorum cor

Expanded text:
gione purgatum, non gione purgatum, non merebitur suscipere illud benedictionis unguentum de quo dicitur per prophetam: sicut unguentum in capite, quod descendit in barbam Aaron, quod descendit in oram uestimenti eius, nec illam scientiam spiritalem et eloquia scripturarum quae dulciora sunt super mei et fauum inpolluta seruabit. quae enim p articipatio iustitiae cum iniquitate? aut quae societas luci cum tenebris? quae autem conuentio Christi ad Beliar? GERMANVS: Definitio ista nequaquam uidetur nobis ueritate fulciri aut probabili ratione subnixa. cum enim omnes qui fidem Christi aut nequaquam suscipiunt aut inpia dogmatum prauitate corrumpunt inmundi cordis esse manifestum sit, quomodo multi Iudaeorum atque haereticorum uel etiam catholicorum, qui diuersis uitiis inuolunntur, perfectam Bcripturarum scientiam consecuti de spiritalis dootrinae magnitudine gloriantur, et e contra sanctorum uirorum innumera multitudo, quorum cor
Abbreviated transcription (Latin):
tradendum: De quibus ta¬
men &iam si aliquid do¬
cere praesumpserit. In ef¬
ficax procul dubio. & in¬
utilis. usque ad aures tantũ¬
modo audientium eius ser¬
mo perueniet. Cor autẽ
eorum penetrare nonpo¬
terit. Inertia operum &
infructuositate. suae pro¬
ditus uanitatis. Quia non
dethesauro bonȩ promitur
scientiȩ: sed de inani prȩ¬
sumptione lactantiae: In¬
possibile namque est inmun¬
dam animam. quanta libet
desudauerit lectionis in¬
stantia. adipisciscientiam
spiritalem: Nemo enim
inuas fetidum atque cor¬
ruptum. Vnguentum aliquod
nobile. Aut mel optimum.
Aut praetiosi quicquam li¬
quoris infundit. Facilius e¬
nim quamuis odoratissimũ
myrum. semel horrendis
inbuta fetoribus testa con¬
taminat. Quam ut aliquid
exeo suauitatis aut grati¬
e ipsa concipiat. Quia
multo citius munda cor¬
rum puntur. Quam corrup¬
ta mundentur. Ita lgitur
&uas pectoris nostri. nisi
prius fuerit ab omni feti¬
dissima uitiorum conta¬

Expanded text:
tradendum ? de quibus tatradendum ? de quibus tamen etiamsi aliquid docere praesumpserit, inefficax procul dubio et inutilis usque ad aures tantnmmodo audientium eius sermo perueniet, cor autem eorum penetrare non poterit inertia operum et infructuositate suae proditus uanitatis, quia non de thesauro bonae promitur conscientiae, sed de inani praesumptione iactantiae. inpossibile namque est inmundam animam, quantalibet desudauerit lectionis instantia, adipisci scientiam spiritalem. nemo enim in uas faetidum atque corruptum unguentum aliquod nobile aut mei optimum aut pretiosi quicquam liquoris infundit. facilius enim quamuis odoratissimum myrum semel horrendis inbuta faetoribus testa contaminat quam ut aliquid ex eo suauitatis aut gratiae ipsa concipiat, quia multo citius munda corrumpuntur quam corrupta mundantur. ita igitur et uas pectoris nostri, nisi prius fuerit ab omni faetidissima uitiorum conta
Abbreviated transcription (Latin):
tuas autem plateas pertran¬
seant a quae tuae. Ac se¬
cundum esaiam prophe¬
tam. Eris quasi ortus ir¬
riguus. & sicut fons aqua¬
rum cuius non deficient
aquae. Etȩdificabuntur
inte deserta a sȩculis. &¬
fundamenta generatio¬
Quocaberis aedificator
saepium. auertens semi¬
tas iniquitatum. Illa etiã
tibi beatitudo proueniet
quam idem propheta pro¬
mittit. & non faciet dñs a¬
uolare ate ultra docto¬
remtuum. & erunt oculi
tuu uidentes praeceptorẽ
tuum. & aures tuae audi¬
ent uerbum postergum
monentis. haec est uia
ambulate inea. Neque ad
dexteram. Neque adsinis¬
tram. Atque ita fiet ut
non solum omnis directio
ac meditatio cordis tui.
Uerum etiam cuntę eua¬
gationes atque discursus
cogitationum tuarum:
Sint tibi diuinę legis
sancta & incessabilis ru¬
minatio :¬
npossible est autem hȩc
sicut praefatisumus in ex¬
pertum quem quam. uel
agnoscere. uel docere.
Nam quine adpercipien¬
dum quidem capax est.
quo modo erit idoneus ad

Expanded text:
tuas autem plateas pertrantuas autem plateas pertranseant aquae tuae, ac secundum Esaiam prophetam eris quasi hortus inriguus, et sieat fons aquarum, caias non deficient aquae. et aedificabuntur in te deserta a saeculis: fundamenta generatioet uocaberis aedificator saepium, auertens semitas in quietem. illa enim tibi beatitudo proueniet quam idem propheta promittit: et non faciet dominus auolare a te ultra doctorem tuum: et erunt oculi tui uidentes praeceptorem tuum. et aures tuae audient uerbum post tergum monentis: haec uia, ambulate in ea neque ad dexteram neque ad sinistram. atque ita fiet ut non solum omnis directio ac meditatio cordis tui, uerum etiam cunctae euagationes atque discursus cogitationum tuarum sint tibi diuinae legis sancta et incessabilis ruminatio. Inpossibile est autem haec sicut praefati sumus inexpertum quemquam uel agnoscere uel docere. nam qui ne ad percipiendum quidem capax eet, quomodo erit idoneus ad
Abbreviated transcription (Latin):
conlatione fastidium. E¬
uidens namque est tepi¬
dae ac superbȩ mentis indi¬
cium: Si uerborum saluta¬
rium medicinam : quam uis
studionimiae assiduitatis in¬
gestam. fastidiose neglegen¬
terque suscipiat. Anima
enim quae insatietate est
fami inludit. Animae autẽ
egenti. &iam amara dulci¬
auidentur : Si itaque hȩc
diligenter excepta. in reces¬
su mentis condita. atque
indita fuerint. taciturnita¬
te signata. Postea ut uina
quaedam suaue olentia &
letificantiacor hominis.
Cum sensuum canitie & pa¬
cientiȩ fuerint uetustate
de cocta. Cummagna sui fla¬
grantia deuase sui pectoris
proferentur : Ettam quam
per ennis fons. de experien¬
tiȩ uenis &inriguis uirtu¬
tum meatibus redundabunt.
fluentaque continua. uelut
dequadam abysso sui cor¬
dis effundent. Eueniet
namque illud inte quod in
pro uerbiis adillum dicitur.
qui haec opere consumma¬
uit. Bibe aquam detuis
uasis & deputeorum tuorũ
fonte. super effluant ti¬
bi aquȩ detuo fonte. In

Expanded text:
conlatione fastidium. econlatione fastidium. euidens namque est tepidae ac superbae mentis indicium, si uerborum salutarium medicinam quamuis studio nimiae adsiduitatis ingestam fastidiose neglegenterque suscipiat: anima enim quae in satietate est fanis inludit, animae autem egenti etiam amara dulcia uidentur. si itaque haec diligenter excepta et in recessu mentis condita atque indicta fuerint taciturnitate signata, postea ut uina quaedam suaue olentia et laetificantia cor hominis, cum sensuum canitie et patientiae fuerint uetustate decocta, cum magna sui fragrantia de uase tai peetoris proferentar et tamquam perennis fons de experientiae uenis et miignis uirtutum meatibus redundabunt fluentaque continua aelat de quadam abysso tai cordis effundent. eueniet namque in te illud, quod in Prouerbiis ad illum didtar qui haec opere consummauit: bibe aquas de tais uasis et de puteorum taoram fonte. superefflaant tibi aquae de tio fonte, in
Abbreviated transcription (Latin):
illi qui eam non suo studio
sed aliena relatione contin¬
gunt. Et uelut aerio ut
ita dixerim odore percipi¬
unt: Sed ut sensibus tuis
inuiscerata quodam modo.
& perspecta atque palliata
condatur. Illud omni obser¬
uatione custodire te conue¬
nit. U tetiam siea qua eop¬
time nosti. forte audieris in
conlatione proferri. non
ex hoc quod tibi iam notasunt.
aspernanter fastidioque
suscipias: sed ea cordituo il¬
la auiditate commendes.
qua debent desiderabilia
salutis uerba. uel auribus
nostris indesinenter infun¬
di. uel denostro lugiter
ore proferri: Quam uis
enim adhibeatur sancta¬
rum rerum crebra nar¬
ratio : Num quam tamen
animȩ : sitim uerȩ scientiȩ
sustinenti. satietas genera¬
bit horrorem. Sedea coti¬
die uelut noua ac deside¬
rata suscipiens. quanto fre¬
quentius hauserit. Tanto a¬
uidius uel audiet uel lo¬
quetur: & confirmationem
potius perceptȩ scientiae.
exeorum repetitione. quã
ullum exfrequenti capier

Expanded text:
illi qui eam non suo studio,. illi qui eam non suo studio,. sed aliena relatione contingunt et uelut aSrie ut ita dixerim odore percipiunt, sed ut sensibus tuis inuiscerata quodammodo et perspecta atque palpata condatur, illud omni obseruantia custodire te conuenit, ut etiamsi ea quae optime nosti forte audieris in conlatione proferri, non ex hoc quod tibi iam nota sint aspernanter fastidioseque suscipias, sed ea cordi tuo illa auiditate conmendes, qua debent desiderabilia salutis uerba uel auribus nostris indesinenter infundi uel de nostro iugiter ore proferri. quamuis enim adhibeatur sanctarum rerum crebra narratio, numquam tamen animae sitim uerae scientiae sustinenti satietas generabit horrorem, sed ea cotidie uelut noua ac desiderata suscipiens quanto frequentius hauserit, tanto auidius uel audiet uel loquetur et confirmationem potius perceptae scientiae ex eorum repetitione quam ullum ex frequenti capiet
Abbreviated transcription (Latin):
isse dixisti. Ad spiritalium
scribturarum uolueris lecti¬
onem meditationem que trans¬
ferre. Necesse est enim
mentem tuam tam diu il¬
lis carminibus occupari.
quam diu sibi alia. Intra se¬
met ipsam recolat: Simili
studio & assiduitate conqui¬
rat. Ac proillis infructuo¬
sis atque terrenis. spiritalia
ac diuina parturiat.
Quaecum profunde alteque
conceperit. atque in illis fu¬
erit enutrita. uel expel¬
li priora sensim poterunt.
Uel penitus aboleri. uaca¬
re enim cunctis cogitationi¬
bus humana mens non po¬
test. &ideo quam diu spiri¬
talibus studus non fuerit
occupata. Necesse est eã
illis quȩ pridem didicit. Im¬
plicari: Quam diu enim non
habuerit quorecurrat. &
defes sos exerceat motus.
Necesse est ut adilla quib
ab infantia inbuta est con¬
labatur. Faque semper
reuoluat. quae longo usu
ac meditatione concepit.
Ut haec ergo inte scientia
spiritalis perpetua solidita¬
te roboretur. Nec ea lam
tempore perfruaris. Sicut

Expanded text:
isse dixisti, ad spiritalium isse dixisti, ad spiritalium scripturarum uolueris lectionem meditationemque transferre. necesse est enim mentem tuam tamdiu illis carminibus occupari, quamdiu sibi alia quae intra semet ipsam recolat simili studio et adsiduitate conquirat ac pro illis infructuosis atque terrenis spiritalia ae diuina parturiat. quae eam profunde alteque conceperit atque in illis fuerit enutrita, uel expelli priores sensim poterunt uel penitus aboleri. uacare enim cunctis cogitationibus humana mens non potest, et ideo quamdiu spiritalibus studiis noccupata, necesse est eam illis quae pridem didicit implicari. Quamdiu enim non habuerit quo recurrat, et indefessos exerceat motus, necesse est ut ad illa quibus ab infantia imbuta est, collabatur, eaque semper revolvat quae longo usu ac meditatione concepit. nt ergo haec in te scientia spiritalis perpetua soliditate roboretur nec ea iam temporarie perfruaris sicut
Abbreviated transcription (Latin):
to infirmos quosque pulsa¬
ri extrinsecus. Spetiale in¬
pedimentum salutis accidit.
perillam quam tenuiter ui¬
deor attigisse notitiam lit¬
terarum. In qua me ita uel
instantia peda gogi. uel con¬
tinuȩ lectionis macerauit
intentio: Vt nunc mens mea
poeticis illis uelut infecta
carminibus. illas fabularum
nugas. historiasque bellorũ.
Quibus aparuulo primis stu¬
diorum inbuta est rudimen¬
tis. Orationis etiam tempo¬
re meditetur : psallentique
uel propeccatorum indul¬
gentia supplicanti. Aut inpu¬
dens poematum memoria
suggeratur. Aut quasi bel¬
lantium heroum ante ocu¬
los lmago uersetur. Taliũ¬
que me phantas matum ima¬
ginatio semper inludens.
lta mentem meam ad super¬
nos intuitus adspirare non
patitur. ut cotidianis fleti¬
bus non possit expelli:
NESTEROS:
ehac ipsa re unde tibi
purgationis maxima nas¬
citur desperatio. Citum
satis atque efficax reme¬
dium poterit ob oriri. si
eandem diligentiam atque
instantiam. quam te in illis
saecularibus studiis habu¬

Expanded text:
to infirmos quosque pulsari extrinsecus, speciale inpedimentum salutis accedit per illam quam tenuiter uideor adtigine notitiam litterarum, in qua me ita uel instantia paedagogi uel continuae leetionie maoeranit intentio, at nUDe mens mea poeticis illis uelut infecta carminibus illas fabularum nugas historiasque bellorum, quibus a paruulo primis studiorum inbuta est rudimentis, orationis etiam tempore meditetur, psallentique uel pro peccatorum indulgentia supplicanti aut inpudens poematum memoria suggeratur aut quasi bellantium heroum ante ocnloe imago uersetur, taliumque me phantasmatum imaginatio semper inludens ita mentem meam ad supernos intuitus adspirare non patitur, ut cotidianis fletibus non possit expelli. NESTEROS: De hac ipsa re, unde tibi purgationis maxima nascitur desperatio, eitam satis atque efficax remedium poterit oboriri, si eandem diligentiam atque instantiam, quam te in illis saecularibus studiis habu
Abbreviated transcription (Latin):
son num quam tamen dis¬
pensatoris nostri dĩ qui
om nes homines uult saluos
Fieri & ad agnitionem
ueritatis uenire: munifica
li beralitate conceditur.:
ut is qui in dignum se euan¬
gelicȩ predicationi. in re¬
pre ensibili conuersatio¬
ne non prebuit. Prosalute
multorum spritalis doctri¬
ne gratiam consequatur.
Quibus autem modis eciam
charis mata curationum ad
expellen dos demonaes ad ño
concedatur: consequens est
ut simili dis putatione pan¬
damus : quam consur gen¬
tes ad refectionem inues¬
peram reserue mus quia
efficatius sem per corde
concipitur quic quid sen¬
sim & absque nimio labore
corporis inti matur.
ABBATIS NESTEROTIS PRIMA.

Expanded text:
onnumquam tamen dispensatoris nostri Dei, qui omnes homines vult salvos fieri, et ad agnitionem veritatis venire , munifica liberalitate conceditur ut is qui ingelicae praedicationi inreprehensibili conuersatione non praebuit pro salute multorum spiritalis doctrinae gratiam consequatur. quibus autem modis etiam charismata curationum ad expellendos daemonas a domino concedantur, consequens est ut simili disputatione pandamus, quam consurgentes ad refectionem in uesperam reseruemus, quia efficacius semper corde concipitur, quidquid sensim et absque nimio labore corporis intimatur. ABBATIS NESTEBOTIS SECVNDA.
Abbreviated transcription (Latin):
Nostrum uero ẽ. ut cottidie attra¬
hentem nos gratiam dĩ humiliter
subsequamur. uel certe dura cer¬
uice. & in circũ cisis ut scriptũ est¬
aurib eidem resistentes. ꝑhiere¬
miam mereamur audire.: Nũ¬
quid qui cadit non resurg&.
aut qui a uersus est non reuerte¬
tur: quare ergo auersus ẽ po¬
pulus iste in hierusalem. a uer¬
sione contentiosa. indurauer
ceruices suas. noluerunt reuerti :
GERMANVS.¬

Expanded text:
nostrum uero est, nt cotidie adtranostrum uero est, nt cotidie adtrahentem nos gratiam dei humiliter subsequamur, uel certe d nra ceruice et incircumcisis ut scriptum estauribus eidem resistentes per Hieremiam mereamur audire: numquid qui cadit, non resurget? aut qui auersus est, non reuertetur? quare ergo auersus est populus iste in Hierusalem auersione contentiosa? indurauerunt ceruices suas, noluerunt reuerti. GERMANVS
Abbreviated transcription (Latin):
rubigo consumat. Nec in hoctan¬
tũ eget diuinitatis auxilio agrico¬
lae laborantis industria: nisi eti¬
am insperatos auertat casus : qui¬
b̾ &iam sidesiderata fructuum
fecunditate agerfuerit opima¬
tus: nonsolũ speisuae uana ex¬
spectatione frustrabitur. uerũ
&iam ꝑceptarũ & reconditarũ
iã uel in area ł inhorreo. frugum
ubertate fraudabit᷑ : quibꝰ ma¬
nifeste colligit᷑. non solũ actu¬
um uerũ &iam cogitationũ bona¬
rũ ex dõ esse principiũ Quibus
nob &initia scae uoluntatis in¬
spirat. & uirtutẽ atq oportuni¬
tatẽ eorũ quȩ recte cupim. tribuit
ꝑagendi.: Omne enĩ datũ bonũ
& omne donũ ꝑfectũ desursũ est. de¬
scendens apatre luminũ: qui & in ci¬
pit quȩ bona st̃ : & exsequit᷑ & con¬
sũmat in nob̶. dicente apostolo.:
Qui aũt dat semen seminanti. &
panẽ admandu candũ pręstabit.
& multi plicabit sem̃urm. & cresce¬
re faciet fructũ iustitiae urãe.

Expanded text:
robigo consumat. nec in hoc tanrobigo consumat. nec in hoc tantum eget diuinitatis auxilio agricolae laborantis industria. nisi etiam insperatos auertat casus, quibus, etiamsi desiderata fructuum fecunditate ager fuerit opimatus, non solum spei suae uana expectatione frustrabitur, uerum etiam perceptarum et reconditarum iam uel in area uel in horreo frugum nbertate fraudabitur. quibus manifeste colligitur non solum actuum. uerum etiam cogitationum bonarum ex det initia sanctae voluntatis inspirat, et virtutem atque operationem eorum quae recte cupimus tribuit peragendi. Omne enim datum optimum et omne donum perfectum desursum est, descendens a Patre luminum; qui et incipit qu: qui autem dat semen seminanti, et panem ad manducandum praestabit et multiplicabit semen uestrum et crescere faciet fructus iustitiae uestrae.
Abbreviated transcription (Latin):
admiscere contendat. Partici¬
pemq se inmuneribus dĩꝑ
hoc conetur inserere. uedlaborẽ
suum auctorem esse diuinae ex¬
istim& largitatis. Ac prouen¬
tum copiosissimarum frugum.
in dustriae suae meritis respon¬
disse glorietur: Consider&
namq: acueridica examinatio¬
ne perpendat : quod n eipsos
quidem conatus. quos desideri o
opulentiae intentus exercuit.
suis uirib impendere potuiss&.
nisi eũ ad exercendũ omneop us
ruris ꝓtectio dñi acmiseri cordia
roborass&. & in efficax eius uolun¬
tas fuiss& acuirtus. nisi etiam ꝑ a¬
gendi copiam. quaeñnum quam.
uel siccitatis ł imbriũ nimi &ate
fraudat᷑ . Diuina clementia prȩ¬
stitiss&. nãcum & boum uirtus. &
sanitas corporis. & omniũ affec¬
tus operũ. actuumq prosperitas
ad nõ fuerit condonata: Oran¬
dum est. nefiat ei sicut scriptũ ẽ.
Caelum aereũ & terra ferrea: &
neres iduum locustae. comedat
brucus & residuum bruci. de¬
uor& eruca. et residuum erucae.

Expanded text:
admiscere contendat particiadmiscere contendat participemque se in muneribus dei per hoc conetur inserere, ut laborem suum auctorem esse diuinae existimet largitatis ac prouentum eopiosissimarum frugum industriae suae meritis respondisse glorietur. consideret namque ac ueridica examinatione perpendat, quod ne ipsos quidem conatus, quos pro desiderio opulentiae intentus exercuit, suis uiribus inpendere potuisset, nisi eum ad exercendum omne opus ruris protectio domini ac misericordii roborasset, et inefficax eius uoluntas fuisset ac uirtus. nisi etiam peragendi copiam, quae nonnumquam uel siccitatis uel imbrium nimietate fraudatur, diuina clementia praestitisset. nam cum et boum uitus et saoitas eorporis et omnium effectus operum actuumque prosperitas a domino fuerit condonata, orandum est ne fiat ei meat scriptum est caelum aereum et terra ferrea, et ne residuum lucustae comedat bruchus et residuum bruchi eruca deuoret et residuum erneae
Abbreviated transcription (Latin):
ocipso quod proposuistis
exemplo euidentius appro¬
batur. nihil posse proficere. si¬
ne aduitorio dĩ laborantis in¬
distriam.: Nec enim agricola.
cum omnes conatꝰ suos. In ex co¬
lendis expenderit terris : con¬
festim &iam prouentum sege¬
tum. &ubertatem frugum
suȩ poterit industriae deputa¬
re : quam irritam esse frequen¬
ter expertus est : nisi eam & plu¬
uiarum oportunitas : & hie mis
tranquilla serenitas subse
quatur ⁊ Itaut adultos lam
fructus. ac ꝑfecta maturitate
solidatos: demanii quodam modo
tenentium uiderimus plerumq
praereptos. nihilq laborantibus
illam iugem sudoris instantiam
contulisse : quia non fuit dnĩ opi¬
tulatione directa. ⁊ Sicut igitur
in ertibus agricolis. qui sua fre¬
quentiuomere arua non subigunt.
Hancubertatem segetum pietas
diuina confert. Ita laboranti¬
bus pernox sollicitudo non pro¬
derit : nisi miseri cordia dnĩ fu¬
erit prosperata .⁊ In quotam en
humana suꝑbia. nullatenus
se gratiae dĩ. uel ex acquare uel

Expanded text:
oc ipso quod proposuistis exemplo, evidentius approbatur nihil posse proficere sine adjutorio Dei, laborantis industriam. Nec enim agricola cum omnes conatus suos in excolendis expenderit terris, confestim etiam proventum segetum et ubertatem frugum suae poterit industriae deputare, quam irritam esse frequenter expertus est, nisi eam et pluviarum opportunitas et hyemis tranquilla serenitas subsequatur, ita ut adultos iam fructus ac perfecta maturitate solidatos de manu quodammodo tenentium uiderimus plerumque praereptos nihilque laborantibus illam iugem sudoris instantiam contulisse, quia non fuit domini opitulatione directa. sicut igitur inertibus agricolis, qui sua frequenti uomere arua non subigunt, hanc ubertatem segetum pietas diuina non confert, ita laborantibus pernox sollicitudo non proderit, nisi misericordia domini fuerit prosperata. in quo tamen humana superbia nullatenus se gratiae dei uel exaequare uel
Abbreviated transcription (Latin):
fringetꝰ. & scuta conburet igni
Quod enim maius potest esse ꝓ¬
digium. quam submomento bre¬
uissimo exrapacissimis publica¬
nis apostolos fieri: exꝑsecuto¬
ribus truculentis. praedicatores
eu angelii patientissimos red
diuteam quam ꝑsequebantur
fidem &iam effusione sui san¬
guinis propagarent: Ista sunt
opera dĩ quaese cottidie una cum
patre operari filius protestatur di¬
cens : Pater meus usq: hodie opera¬
tur. & ego operor: deistis operib
dĩ. Beatus dauid spũ canens. Be¬
nedictus inquit dñs ds̃ isrł quifa¬
cit mirabilia magnasolus. eis¬
tis operibus & amos propheta.
qui facit inquit omnia & conuer¬
titea. & trans mutat inmatuti¬
num umbram mortis. Haecnempe
est inmutatio dexterȩ excelsi :
De hac salutari operatione dĩ
orat propheta dnm̃ dicens: Con¬
firma hoc ds̃ quod o peratus es in

Expanded text:
fringet arma: et scuta conburet igni. quod enim maius potest esse prodigium quam sub momento breuissimo ex rapacissimis publicanis apostolos fieri, ex persecutoribus truculentis praedicatores euangelii patientissimos reddi, ita ut eam quam persequebantur fidem guinis propagarent? Ista sunt opera Dei quae se quotidie una cum Patre operari Filius protestatur, dicens: Pater meus usque hodie operatur, et ego operor . De istis operibus Dei beatus David in spiritu canens: Benedictus, inquit, Dominus Deus Israel, qui facit mirabilia magna solus . De istis et Amos propheta, Qui facit, inquit, omnia et convertit ea et transmutat in matutinam umbram mortis . Haec est nempe immutatio dexterae Excelsi . De hac salutari operatione Dei orat Propheta Dominum, dicens: Confirma, Deus, hoc quod operatus es in