comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ficiat ⁊ ꝑimat euangłicꝰ sermo qͥ
gladio comꝑatur ⁊ sermo ꝓpħicꝰ.
ipse in uentre eoꝵ atq inimis
p̃cordiis. ambudextri doctoris dis¬
putatõnib ꝯcludit᷑. ut u̾itatis eos assertõ¬
ne ꝯcludens. extinguat omnẽ pͣui dogna¬
tis. ⁊ crasse intlłigntie sensũ qͥ se extollit.
Nerigit adu̾sim sp̃alem scientiã
xp̃i: ut ħ ita faciens⁊ in u̾bo dĩ di¬
micans. unus quisq ȩccłiȩ iudex:
fiat etiam ipse laudabilis aoth
de quo dicat dñs. Euge seruebone
⁊ fidelis. qr suꝑ pauca fusti fidelis
supra multa te constituam.¬
Iumiliatusq ẽ moab die illo
sub manu isrł. ⁊ quieuit t̾ra octo¬
guita annis. Sub iudice aothoc¬
toginta annos pacem habuit isrł
in t̾ra reꝓmissionis: dupplicato
stilicet tempore quod fuit memo¬
rabile romanoꝵ sub rege põpilio.
ost hunc fuit xi¬
saingar filiꝰ anath qui ꝑ¬
cussit de philistum sexcentos ui¬

Expanded text:
ficiat et perimat evangelicus sermo, qui gladio comparatur, et sermo propheticus, ipse in ventre eorum atque imis praecordiis ambidextri doctoris disputationibus concludatur, ut veritatis eos assertione concludens exstinguat omnem pravi dogmatis et crassae intelligentiae sensum, qui se extollit et erigit adversum spiritalem scientiam Christi, ut haec ita faciens, et in verbo Dei dimicans, unusquisque Ecclesiae judex fiat, etiam ipse laudabilis Aoth, de quo dicat Dominus: Euge, serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, supra multa te constituamumiliatusque est Moab in die illo, sub manu Israel, et quievit terra octoginta annis. Sub judice Aoth octoginta annos pacem habuit Israel in terra repromissionis, duplicato silicet tempore quod fuit memorabile Romanorum sub rege Pompilio. Post hunc fuit Samgar filius Anath, qui percussit de Philistiim sexcentos vi
Abbreviated transcription (Latin):
tat diem: donec om̃s inumei eiꝰ
subiciantur pedib illiꝰ. qͣndo u¬
ncuiq certam remumerationẽ
scd̃m ꝓpria reddet merita. L ossũt
aũ ñ incongrue in aser significa¬
tione accipi scõꝵ animȩ: que iã
transcensis fluctib scli. ⁊ suꝑato
ꝑsecutionum eftu. in portu qui¬
etis et̾nȩ consistunt: nec iam ad
p̃sentis uite labores ultra redeũt.
s cum rege suo uictores existen¬
tes. ñ laborando s regnando: no¬
stram militiam qͣntum decet
p̃cib iuuant̾ nosq triumpha¬
re qͣndoq multum desicł̾ant: ut
ẽtno gaudio secum ꝑpetualiter
fiuam᷑. Labulon uͦ ⁊ nep¬
talim obtulerunt animas suas
morti in regione rome. In ⁊abu¬
lon ⁊ neptalim. apłi ⁊ apostoli¬
ci uirr. qui ducarum in occłia
fidelit̾ gerunt. designantur
Ca ipsis enim tribub que in gali¬
lia possessionem acceꝑunt. ubi
it: fuerunt pͥmi apłi qui fuerunt
pͥncipes eccłarumꝰ. de quib diettur
ꝑͥncipes ⁊abulon. ⁊ pͥncipes nepta¬

Expanded text:
tat diem, donec omnes inimici ejus subjiciantur pedibus illius, quando unicuique certam remunerationem secundum propria reddet merita. Possunt etiam non incongrue in Aser significatione accipi sanctorum animae, qui jam, transcensis fluctibus saeculi, et superato persecutionum aestu in portu quietis aeternae consistunt, nec jam ad praesentis vitae labores ultra redeunt, sed cum rege suo victores existentes, non laborando sed regnando nostram militiam quantum decet precibus juvant, nosque triumphare quandoque multum desiderant, ut aeterno gaudio secum perpetualiter fruamur. Zabulon vero et Nephtalim obtulerunt animas suas morti in regione Romae. In Zabulon et Nephtalim apostoli et apostolici viri, qui ducatum in Ecclesia fideliter gerunt, designantur; ex ipsis enim tribubus quae in Galilaea possessionem acceperunt, ubi it, fuerunt primi apostoli qui sunt principes Ecclesiarum de quibus dicitur: Principes Zabulon, et principes Nephta
Abbreviated transcription (Latin):
carnalium intelligere possumus. qͤ
omnis ꝓpħia sacra imꝓbat acdetesta¬
ture M eror enim aqua sacram̃toꝵ
int̾p̃tatur. Et merito aqua saeram̃toꝵ
muncdana desidia nominantur: qd̾
hec testamĩta diuina uelut inittilia
imno magis noria famulis dĩ int̾¬
diceudo erxecrantur. Hane angłs
domini. hec ẽ apłicus cetus. ⁊ omĩs
ordo scõꝵ doctoꝵ maledicere man¬
dat: qr omĩb se seq̃ntib noxiam ꝓbat
Om̃sq habitatores eiꝰ ipsa maledic¬
tione comp̃hentit: qr amatores su

Expanded text:
carnalium intelligere possumus, quae omnis prophetia sacra improbat ac detestatur? Meroz enim aqua exsecramentorum interpretatur, et merito aqua exsecramentorum mundana desideria nominantur, quia haec testamenta divina velut inutilia, imo magis noxia famulis Dei, interdicendo exsecrantur. Hanc angelus Domini, hoc est, apostolicus coetus, et omnis ordo sanctorum doctorum maledicere mandat, quia omnibus se sequentibus noxiam praebet, omnesque habitatores ejus ipsa maledictione comprehendit, quia amat
Abbreviated transcription (Latin):
na heo idẽ caro mea tunc refulgere
dicetur cum eastitatis ac pudiritiȩ
fuerit splendore decorara. Ꝙ ita recte
dicet᷑ aĩa sedens suꝑ asinam resplen¬
dentem dũm bñdicere: ⁊ in medio le¬
tantium laudare eum. Qui sedetis
bene oꝑari inp̃senti uita: Tales enim
ad loq̃ndum. hoc ẽ ad laudandum
exhortantur. Iuia ipsi qui corpꝰ suũ
castigant. ⁊ cohibent a peccatis. ac
iuste iudicant ꝓxeimts suos. in ce¬
duntq inuia ueritatis recte creden¬
do ⁊ bñ oꝑando: dñm uniu̾sorum

Expanded text:
na haec, id est, caro mea tunc refulgere na haec, id est, caro mea tunc refulgere dicitur, cum castitatis ac pudicitiae fuerit splendore decorata: et ita recte dicetur anima sedens super asinam resplendentem, Dominum benedicere, et in medio laetantium laudare eum. Qui sedetis,bene operari in praesenti vita? Tales enim ad loquendum, hoc est, laudandum exhortantur, quia ipsi qui corpus suum castigant et cohibent a peccatis, ac juste judicant proximos suos, incenduntque in via veritatis, recte credendo et bene operando,
Abbreviated transcription (Latin):
sinos:⁊ sedetis in iudicio ⁊ ambulatiᷤᷤ
inuia. loquimin. Alia autẽ editio
sic ht̃. Bñdieite dño qui ascendistis
suꝑ ium̃ta supra uehicula seden¬
tes.⁊ suꝑ asinos refulgentes. Quid
ẽ ascendisse suꝑ iuim̾̃itame Denq
corpꝰ hoc meum ium̃tum ẽ. Ad ium̃¬
tum enim animȩ: ⁊ ad minist̾ium
datum ẽ. Ego autẽ sum. id ẽ int̾ior ho¬
mo: qͥ ascendi fuꝑ ium̃tum hoc. cui
dr̃. ut bñdicam dñm. Si gͦ uere as¬
centdistis supra corpus. ⁊ suꝑior effec¬
tus es corꝑalib desicłiis. ⁊ motus cor¬
ꝑis tui freno m̃tis ⁊ int̾ioris homi¬
nis motłamine gub̾nantur: de te
asinas refulgentes: Qddͥ uidentur
asine refulgentes: Dicit enim scriptu¬
ra. quia oporteat bñiticere dñm eos
qui sedent suꝑ uehicłum:⁊ suꝑ asinaᷤ
refulgentes. Michi uelut in locis ita
difficilib tale aliquid iidr̃. cum nu¬
m̃tum. hoc ẽ corpus meum sub iugo
uenerit u̾bi dei: tunc uehiculum cor¬
poris mei resplende incipiet᷑. ⁊ asi¬

Expanded text:
latis in via, loquimini. Alia autem editio sic habet: Benedicite Dominum, qui ascendistis super jumenta, supra vehicula sedentes, et super asinos refulgentes. Quid est ascendisse super jumentum? Denique corpus hoc meum jumentum est: ad jumentum enim animae et ad ministerium datum est. Ego autem sum idem interior homo, qui ascendi super jumentum hoc, cui dicitur ut benedicam Dominum. Si ergo vere ascendisti supra corpus, et superior effectus es corporalibus desideriis, et motus corporis tui freno mentis et interioris hominis moderamine gubernantur, de te asinas refulgentes? Quid sibi videntur asinae esse refulgentes? dicit enim Scriptura quia oporteat benedicere Dominum eos qui sedent super vehicula et super asinas refulgentes. Mihi velut in locis ita difficilibus, tale aliquid videtur. Cum jumentum, hoc est, corpus meum sub jugo venerit verbi Dei, tunc vehiculum corporis mei resplendere incipit; et asi
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ eglon crassus nimis: aoth añ
clausis dilig̃ntissime ostũs cenacłi⁊ obfir¬
matis fera. ꝑ posticam egressus ẽ. ser¬
uiq regis ing̾ssi uitłunt clausas fo¬
res cenali. Icet̃a. Quomͦ pueri re¬
gis eglon claui aꝑutrint. qd̾ aoth
cla ñ clauserat pot̾ mou̾e. aut sulle
claui clauserat᷑ qͦmͦ eam secum ñ
auferret: ut isti nec claui aꝑire
possent᷑. Pinde aut alia clauis al¬
lata ẽ: aut tale clausure genus fu¬
it. quod sine claui possit claudi:
nec sine clauraꝑiri. Nam sunt q̃dã
talia: sicut ea quȩ uerruclata dicun¬
tur. S uideamꝰ qualit̃ aoth qui
int̾p̃tatur laus conclusent pͥncipa¬
tum suum. Historia nos edocuit
ea quȩ de eglon rege scͥpta sunt:
quomͦ sapientissimꝰ hic aoth ar¬
de quadam. ⁊ ut ita dieam calli¬
da s laulabili usus deceptione
popłĩ iudices qualis fuit aoth
iste qui int̃p̃tatur latis: ut om̃s
uolubiles motus ⁊ orbitas mali
itineris excidant᷑. ⁊ ꝑimant

Expanded text:
autem Eglon crassus nimis. Aoth autem, autem Eglon crassus nimis. Aoth autem, clausis diligentissime ostiis coenaculi, et obfirmatis sera, per posticam egressus est, servique regis ingressi viderunt clausas fores coenaculi, et caetera. Quomodo pueri regis Eglon clavi aperuerint, quod Aoth clavi non clauserat, potest movere: aut si ille clavi clauserat, quomodo secum eam non auferret, ut isti nec clavi aperire possent? Proinde aut alia clavis allata est, aut tale clausurae genus fuit, quod sine clavi possit claudi, nec sine clave aperiri . Nam sunt quaedam talia, sicut ea quae veruclata dicuntur. Sed videamus qualiter Aoth, qui interpretatur laus, concluserit principatum suum. Historia nos edocuit ea quae de Eglon rege scripta sunt, quomodo sapientissimus hic Aoth, arte quadam et, ut ita dicam, callida, sed laudabili usus deceptione,ri populi judices, qualis fuit Aoth iste, qui interpretatur laus, ut omnes volubiles motus et orbitas mali itineris excidant et perimant
Abbreviated transcription (Latin):
lum qui dicit. ego sum uia ⁊ ueri
Queri pot̃ utrum m̃titus fuerit
aoth iudex: qͣndo occidit eglon
regem moab. Cum enim solus
soli insidiaretur ut eum ꝑcu¬
teret: hoc illi ait u erbum ab¬
sconditum mͥ ẽ ad te rex: ut ille
a se om̃s qui cum illo fuerant re¬
moueret. Qd̃ cum factum ẽẽt:
it̾um dixit aoth. N erbũ dñi mͥ¬
um: qͣndo qͥden uerbi nomine
solet etiã factum appellare scͥp¬
tura. Et reuera ita erat. Qd̃ aũ
dixit u̾bum dĩ: intelligendum
ẽ hoc illi dm̃ ut fac̾et p̾cepisse᷑.
qui eum popło suo excitauerat
saluatorem: sic̃ illis tẽporib ta¬
lia diuinitꝰ fieri oportebat. Item.
Merito querit᷑. qͦmͦ scdm hex exi¬
lis ualde eglon fuerit: ⁊ concluse¬
rit adeps uulnꝰ qͣntdo ꝑcussus ẽ.
S intelligendum ẽ ea locutiõe
dictum: que solet e contͣrio intel
n bñctixit regi ꝓ maledixit: sicut
Nam in ea int̾p̃tatione quȩ ñ scd̾m¬
lxx s ebreoꝵ ẽ. ita inuenimꝰ. Erat

Expanded text:
lum qui dicit: Ego lum qui dicit: Ego Quaeri potest utrum mentitus fuerit Aoth judex, quando occidit Eglon regem Moab. Cum enim solus soli insidiaretur ut eum percuteret, hoc illi ait: Verbum occultum mihi est ad te, rex; ut ille a se omnes qui cum illo fuerant, removeret. Quod cum factum esset, iterum dixit Aoth: Verbum Dei mium, quandoquidem verbi nomine solet etiam factum appellare Scriptura, et revera ita erat. Quod autem dixit, Verbum Dei, intelligendum est hoc illi Deum ut faceret praecepisse, qui eum populo suo excitaverat salvatorem, sicut illis temporibus talia fieri divinitus oportebat. Item merito quaeritur quomodo secundum LXX exilis valde rex Eglon fuerit, et concluserit adeps vulnus, quando percussus est. Sed intelligendum est ea locutione dictum, qua solet e contrario intelet benedixit regi pro maledixit, sicut Nam in ea interpretatione, quae non sx Hebraeo est, ita invenimus: Erat
Abbreviated transcription (Latin):
stratis. filios isrł de iugo seruitutis
eduxit. Similit̃ qͦ etiam illud
refertur in historus. qr sub rege as¬
sirioꝵ sennacherib. angłs dñi
mittitur: qͥ cesis sub una nocte
popłm ab immnienti lib̾aret in¬
t̃itu. Ita gͦ etiam nune eadẽ con¬
seq̃ntia debemꝰ adu̾tere. q si qͣndo
ꝓpeccatis nr̃is in captiuitatem
trahunur: clamemꝰ ad dñm cdla¬
meniꝰ autẽ ñ ore s m̃te: ita ut do¬
lor cordis fontem lacrimarũ ꝓdu¬
cat. ex oculis. sic̃ ille qͥ dicebat. La¬
uabo ꝑ singłas noctes lectũ me¬
un: lacͥmis meis stratũ meum
rigabo. Si ira conu̾tum a malis.
ut ultra ñ contingamꝰ mala. suͣ
desinimꝰ a suꝑbia. ut ultra nicħ
suꝑbum. nicħ arrogans sapiamꝰ.
mitcit etiã nob̾ dñs uirtutẽ suã
cȩlestem ꝑ qͣm lib̾emur a iuigo
seruitutis diabolicȩ. quȩ uirtus
faciat nos relinquere uiam sinis¬
tram quȩ lucit ad ꝑditionem:
& reuocet nos ad ueram uiam. il¬

Expanded text:
stratis, filios Israel de jugo servitutis stratis, filios Israel de jugo servitutis eduxit. Similiter quoque etiam illud refertur in historiis, quod sub rege Assyriorum Sennacherib angelus Domini mittitur, qui caesis sub una nocte populum de imminenti liberaret interitu . Ita ergo etiam nunc eadem consequentia debemus adverterepro peccatis nostris in captivitatem tradimur, clamemus ad Dominum, clamemus autem non ore sed mente, ita ut dolor cordis fontem lacrymarum producat ex oculis sicut ille qui dicebat: Lavabo per singulas noctes lectum, lacrymis stratum meum rigabo . Si ita convertimur a malis, ut ultra non contingamus mala; si ita desinimus a superbia, ut ultra nihil superbum, nihil arrogans sapiamus: mittit etiam nobis Dominus virtutem suam coelestem, per quam liberemur a jugo servitutis diabolicae, quae virtus et prospera, quae faciat nos relinquere viam sinistram quae ducit in perditionem, et revocet nos ad veram viam, il
Abbreviated transcription (Latin):
isrł suscitare dr̃ dĩ saluatores uł
iudices: imaginem ferant aliquo¬
rũ pͥncipum ex celesti militia ⁊ su¬
ꝑnarũ uirtutum. quas ad subsidi¬
um d̃s emittat eoꝵ qͥ ad se toto cor¬
de clamauerint: ⁊ ꝑ conu̾sionem
penitentiȩ diuinam erga se clem̃¬
tiam flexerint. S ne hoc p̃sumptũ
apud aulitores iuleatur a nobis:
debemꝰ ex scͥprurarum id auctori¬
tate firmare. Scͥptum ẽ in exodo.
qr patres nr̃i filii isrł cum multo
tempore egyptiis ⁊ pharaoni re¬
gi durissimo in luti ⁊ lateris con¬
fectione seruissent: clamauerunt
inquit ad dñm ita ut ipse dñs¬
diceret. Clamor filioꝵ isrł ascen¬
dit ad me: ⁊ misso quidẽ moyse
insibilit̾ etluxit eos. Refert autẽ
scriptura. quia angłs ext̾minator
missus sit qui uastaret quidem
omnia primogenita egypti. isrli¬
tarum uͦ neminem tangeret. Q
sie declaratur uirtutem fuisse ce¬
lestem: quȩ uastatis egyptus ⁊ pr¬

Expanded text:
Israel suscitare dicitur Deus salvatores vel Israel suscitare dicitur Deus salvatores vel judices, imaginem ferant aliquorum principum ex coelesti militia et supernarum virtutum, quas ad subsidium Deus emittat eorum qui ad se toto corde clamaverint, et per conversionem poenitentiae divinam erga se clementiam flexerint. Sed hoc ne praesumptum apud auditores videatur a nobis, debemus ex Scripturarum id auctoritate firmare. Scriptum est in Exodo quia patres nostri filii Israel cum multo tempore in Aegyptiis et Pharaoni regi dirissimo in luti et lateris confectione servissent, clamaverunt, inquit, ad Dominum, ita ut ipse diceret: Clamor filiorum Israel ascendit ad me ; et misso quidem Moyse visibiliter eduxit eos. Refert autem Scriptura quod angelus exterminator missus sit, qui vastaret quidem omnia primogenita Aegypti, Israelitarum vero neminem tangeret. Et sic declaratur virtutem fuisse coelestem, quae vastatis Aegyptiis et pro
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑarii iniquitatis: nescio uos tte
in ignem ȩt̾num quẽ p̃parauit ds̃
diabolo angłis eiꝰ Qina si licet
intalib ex simili p̾sumere᷑. puto
quia scdm sp̃ałem intelligentiã
n sc̃i om̃s ambidextri dicantur:
& e contrario cdiabolus ⁊ pͥncipes
eiꝰ si dici pot̾. ambisinistri dicunt᷑.¬
ẽ otum enim qd̾ agunt simsttum
ẽ: totum ꝑu̾sum ẽ: totum igni
et̾no cum his qͥꝵ ĩ sinstris sunt
deputatum. S intleamꝰ quid agit
hic ambiderter udex.
Aseruntq filui isrł ꝑ illum mu¬
nera eglon regi moab: qui fecit sibi
gladium ancipitem habentem in
medio capulum longitudinis pãl¬
me manrꝰ ⁊ accinctus ẽ subt̃ sagũ
in dextro femore. Icet̾a. Uides quia
dextrum ẽ omne qd̾ gerit aoth hic
ambidexter: ⁊ manib dexter ẽ. &
pedib dexter ẽ. In femore enim dex¬
tro gladium portat: ut ueniat ad
regem moab ⁊ int̾ficiat eum. dix¬
eramꝰ in suꝑiorib qr isti quos ad
salutem popli. ⁊ ad lib̾antlos filioᷤ

Expanded text:
rarii iniquitatis, nescio vos . Ite in ignem aeternum, quem praeparavit Deus diabolo et angelis ejus . Quod scilicet in talibus et simili praesumere puto, quod secundum spiritalem intelligentiam, et sancti omnes ambidextri dicantur, et e contrario diabolus et principes ejus, si dici potest, ambisinistri dicuntur: totum enim quod agunt sinistrum est, totum perversum, totum igni aeterno cum his qui a sinistris sunt deputatum. Sed videamus quid agit hic ambidexter judex. Miseruntque filiis Israel per eum munera Eglon regi Moab, qui fecit sibi gladium ancipitem habentem in medio capulum longitudinis palmae manus, et accinctus est eo subter sagum in dextro femore, et caetera. Vides quia dextrum est omne quod gerit Aoth hic ambidexter, et manibus dexter est, et pedibus dexter est. In femore enim dextro gladium portat, ut veniat ad regem Moab, et interficiat eum. Dixeramus in superioribus quod isti quos ad salutem populi et ad liberandum filios
Abbreviated transcription (Latin):
istehabitabat in littore maris. et in
portib morabatur: quia deuicto
mortis pͥncipe. simulq ipsa morte
destructa. uictor triumphans re¬
surtenit in gła. Asceudensq in ce¬
lum sedet ad dext̾am dĩ patris oĩ¬
potentis: iam ñ moritur. mors il

Expanded text:
 vita . Aser ergo iste habitabat in littore maris, et in portubus morabatur, quia devicto mortis principe, simulque ipsa morte destructa, victor triumphans resurrexit in gloria, ascendensque in coelum, sedet ad dexteram Dei Patris omnipotentis. Jam non moritur, mors
Abbreviated transcription (Latin):
psalmistam dr̃. Bcati inmacula¬
ti miua: qui ambulant in lege
dm̃i. Bĩ qui scrutantur testimonia
eiꝰ in toto corde exquirunt eum
Non enim qui oꝑantur iniquita¬
tem: in uns eiꝰ ambulanerunt. Et
alibi scͥptum ẽ. Non ẽ pulchra lau¬
datio in ore peccatoris. ¶bi colli¬
si sunt currus. ⁊ hostium ẽ suffoca¬
tus exereitus: ibi narrentur iusti¬
cie dñi. ⁊ clem̃tia in fortes isrł. Nbi
inquit eollisi sunt eurrus. hoc est
demonum confractus potentatus.
hostium ẽ suffocatus exercitus:

Expanded text:
ati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini. Beati qui scrutantur testimonia ejus, in toto corde exquirunt eum . Non enim qui operantur iniquitatem in viis ejus ambulaverunt. Et alibi scriptum est: Non est pulchra laudatio in ore peccatoris . Ubi collisi sunt currus, et hostium est suffocatus exercitus, ibi narrantur justitiae Domini, et clementia in fortes Israel. Ubi, inquit, collisi sunt currus, hoc est, daemonum confractus est potentatus; et hostium est suffocatus exercitus,
Abbreviated transcription (Latin):
uauerit. & nota qͦd priꝰ surgere debbo¬
ra ⁊ loqui canticum. deiñ barach sur¬
gere ⁊ app̃hentlere captiuos adhortat᷑
quia pͥmo iusto iudicio dĩ factum ẽ iux¬
ta pauli uocem ut plenitudo gentiuurm
uaticinio. ꝓpħaram eredens ad fidem
xp̃i intraret: ⁊ sic omnis isrł saluus fi¬
eret. Sic gͦ ⁊ in hoc tempore reliquie
scd̾m electionem gr̃e salue sunt. Un

Expanded text:
vaverit. Et nota quod prius surgere Debbovaverit. Et nota quod prius surgere Debbora, et loqui canticum, deinde Barach surgere, et apprehendere captivos adhortantur; quia primum justo judicio Dei factum est, juxta Pauli vocem, ut plenitudo gentium vaticinio prophetarum credens, ad fidem Christi intraret, et sic omnis Israel salvus fieret . Sic ergo et in hoc tempore reliquiae secundum electione
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ⁊ ñ solum ipsa exurgit̾. s ⁊ po¬
plos suscitat aderedendum. Hoc est
enim loqui canticum: ut cunctis
Surge barach: & apprehende
cãptiuos tuos fili abinoem. P redictũ
c̃ qͦd barach qui int̾p̾tatur chorusea¬
tio significaret pͥorem p̾płm: qͥ adbre¬
ue tempꝰ in legis splenilore chorusca¬
uit. s ñ diu ꝑmansit: nec continu¬
um lucis potuit obtinere fulgorẽ.
S ⁊ nunc ipse surgere exhortatur
ad app̃hendendum captiuos suos:
idemq filiꝰ abinoem ẽẽ memoratur.
abinoe enim patris responsio. uel
patris mei decor int̾p̾tatur. Quid ẽ
gͦ quod barach ad app̃hendenlum
captiuos ineitatur. nͥ qd̾ popłs iuda¬
icus ꝑ libros legis ac ꝓpħarum ad fi¬
dem xp̃i conu̾ti ammonetur᷑. Hoc
enim ẽ app̃hendere captiuos. ut qͥ
nune capti sunt ab errore ⁊ meiis:
inde cruti. ueritatis ⁊ iusticie capti¬
ui fiant. Illegͦ de hostib captiuita¬
ylecorem rectȩ fictĩ ac uirtutum ser¬

Expanded text:
sunt, et non solum ipsa exsurgit, sed et posunt, et non solum ipsa exsurgit, sed et populos suscitat ad credendum; hoc est enim loqui canticum, ut cunctis Surge, Barach, et apprehende captivos tuos, fili Abinoem. Praedictum est quod Barach, qui interpretatur coruscatio, significaret priorem populum, qui ad breve tempus in legis splendore coruscavit, sed non diu permansit, nec continuum potuit lucis obtinere fulgorem. Sed nunc ipse surgere exhortatur ad apprehendendum captivos suos, idemque filius Abinoe esse memoratur; Abinoe enim patris responsio, vel patris mei decor, interpretatur. Quid est ergo quod Barach ad comprehendendum captivos incitatur, nisi quod populus Judaicus per libros legis ac prophetarum ad fidem Christi converti admonetur? Hoc est enim apprehendere captivos, ut qui nunc capti sunt ab errore et vitiis, inde eruti, veritatis et justitiae captivi fiant. Ille ergo de hostibus captivitasponsum et decorem rectae fidei ac virtutum ser
Abbreviated transcription (Latin):
nietoria de hostib collata ẽ famu¬
lis xp̃i. Ibi ⁊ clem̃tia in fortes isrł
narratur: ubi fideles miscdia dei
aduiti ẽẽ manifestantur. Merito
gͦ tunc int̾itus hostium predicat᷑.
qͣndo uoluptas carnalis oppͥmitur.
iusticia in iudicio seruatur: ⁊ ree¬
⁊itudo fidĩ cum bonis oꝑib custo¬
ditur. Unde subuingitur. Ĩunc
descendit popłs dñi ad portas. &
obtinuit pͥncipatiur. ꝑ iusticiã
gͦ popłs domini portas hosturm
capiet ⁊ obrinebit pͥncipatum. q
illud sacrificium domino acccp
tabile ẽ. quod in iusticia offert
inbellis. quo iusticia etiam si uirib
nfirma sit uincit. Iniusticia uͦ cẽ¬
si multos ⁊ ualidos ꝓpugnatores ha¬
heat suꝑatur. Sic gͥ in hac gente
ũa id ẽ in poplo dĩ: aut ꝑ iusticiã
suꝑamꝰ: aut ꝑ innisticiam uincim᷑.
Sunge surge debbora: sunge⁊ loq̃re
canticum. Pphia quando exurgit:
ꝓfccto in aduentu . xp̃i. qͣndo implen¬
tur omnia quȩ de eiꝰ aduentu scͥpta

Expanded text:
victoria de hostibus collata est famulis Christi; ibi et clementia in fortes Israel narratur, ubi fideles misericordia Dei adjuti esse manifestantur. Merito ergo tunc interitus hostium praedicatur, quando voluptas carnalis opprimitur, justitia in judicio servatur, et rectitudo fidei cum bonis operibus custoditur. Unde subjunguntur: Tunc descendit populus Domini ad portas, et obtinuit principatum. Per justitiam ergo populus Domini portas hostium capiet, et obtinet principatum, quia illud sacrificium Domino acceptabile est, quod in justitia offertuin bellis; quia justitia, etiamsi viribus infirma sit, vincit; injustitia vero, etiamsi multos et validos propugnatores habeat, superatur. Sic igitur in hac gente nostra, id est, in populo Dei, aut per justitiam superamus, aut per injustitiam vincimur. Surge, surge, Debbora, surge et conquire canticum. Prophetia quando exsurgit? Profecto in adventu Christi, quando implentur omnia quae de ejus adventu scripta
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad finem uite cer tauerant
Unde subsequit᷑. Qui quasi mn
p̃ceps ac baratrum se discͥmini
dedit. Nullo mͦ gͦ mortem tuñe
poterant: qui sanguinem ꝓ ap̃o
funcdere desitłabant. Diuiso con¬
tra se ruben: magnammoꝵ. reꝑta
contentio ẽ. Ruben qui pͥmogem¬
tus fuit isrłis. priorem popłm sig
meum isrł. S diuiso hoc ruben.
magnanmoꝵ reꝑta contentio ẽ
dum iudei a societate bonoꝵ obꝑ
ficham diuisi: contra sp̃ales militeᷤ
x bella. lites. atq contentiones sem¬
ꝑ habere desiłabant. Inde ẽ quod
pontifices ac pͥncipes iutleoꝵ contͣ
apłos. immo contra ipsum domi¬
num consilium inierunt in dolo.
quomͦ eos ꝑd̾ent. sic̃ legitur in enã¬
głio: qd̾ pͥncipes sac̃dotum ⁊ ome
concilium querebant falsum tes

Expanded text:
usque ad finem vitae certaverunt. usque ad finem vitae certaverunt. Unde subsequitur: Qui quasi in praeceps ac barathrum se discrimini dedit. Nullo modo ergo mortem timere poterant, qui sanguinem pro Christo fundere desiderabant. Diviso contra se Ruben, magnanimorum reperta contentio est. Ruben qui primogenitus fuit Israelis, priorem populum simeum Israel ; sed diviso hoc Ruben, magnanimorum reperta contentio est, dum Judaei a societate bonorum ob perfidiam divisi, contra spiritales milites Christi bella, lites atque contentiones semper habere desiderabant. Inde est quod pontifices ac principes Judaeorum contra apostolos, imo contra ipsum Dominum consilium inierunt in dolo, quomodo eos perderent, sicut legitur in Evangelio, quod principes sacerdotum et omne concilium quaererent falsum
Abbreviated transcription (Latin):
se dedit: qr p̃dicatores euangłũ ꝙ
speculatores plebis dĩ ex se misit qͥ
hostium castra fortit̾ contererent
⁊ milites &ͥ illesos custodirent.
Quces isachar fuere cum debbo¬
ra: ⁊ barach uestigia sunr secuti. Isa¬
carhgͦ quem iacob patͥarcha asinũ
fortem appellauit. ⁊ int̾p̃tatur m̃¬
ces. refertur ad popłm gentium: qͣm
dominꝰ sanguinis sui p̾cio ẽ merra¬
tus. Hic i sacarh asinus fortis scri¬
bitur. quia pꝰ gentilis popłs quasi
brutum ⁊ lixxuriosum animalerat
nullaq ratione subsistens. nunc
uͦ fortis ẽ redemptoris dñio colla
subitiens: ⁊ iugum discipline e
debbora ⁊ barach misit: qr ꝓpħarũ
dictis ⁊ pat̾archarum exemplis
institutꝰ. duces nobiles ⁊ adbellã¬
dum contra inimicos. castraq
eccłie defendendum idoneos exse
reddidit qui ꝑ omĩa prioꝵ patiũ
uestigia seruantes: nequaqͣm in
erroris deuia declin auerunt. s mor¬
tem contempnentes. ꝓ ueritate

Expanded text:
se dedit, quia praedicatores Evangelii et se dedit, quia praedicatores Evangelii et speculatores plebis Dei ex se misit, qui hostium castra fortiter contererent, et milites Christi illaesos custodirent. Duces Isachar fuere cum Debbora, et Barach vestigia sunt secuti. Isachar ergo, quem Jacob patriarcha asinum fortem appellavit , et interpretatur merces, refertur ad populum gentium, quem Dominus sanguinis sui pretio est mercatus. Hic Isachar asinus fortis scribitur, quia prius gentilis populus, quasi brutum et luxuriosum animal erat, nullaque ratione subsistens, nunc vero fortis est, Redemptoris Dominio colla subjiciens, et jugum disciplinae eDebbora et Barach misit, quia prophetarum dictis et patriarcharum exemplis institutus, duces nobiles et ad bellandum contra inimicos castraque Ecclesiae defendendum idoneos ex se reddidit, qui per omnia priorum patrum vestigia servantes, nequaquam in erroris devia declinaverunt, sed mortem contemnentes, pro veritate
Abbreviated transcription (Latin):
płm uocatione dĩ repente mutatus.
uas electionis xp̃o effectus ẽ Ipse enĩ
seex hac tribu fuisse testatur. S hic ad
popłos amalech delendos nutti diui¬
no destinatus ẽ: q ꝑhunc in gentib
maximȩ iolatria ⁊ delusio erroris de
structa ẽ. Ne machir pͥncipes descen¬
du̾nt. ⁊ dezabulon qͥ exercitum duc̾ent
ad bellandum. Machir qui int̾p̃tat᷑
restituet siue uenundabit. ⁊ ẽ pͥmoge¬
nitus manasse pͥmogeniti ioseph: sig¬
nificat popłm priorem᷑. de qͦ pͥncipes
hoc ẽ apłi ⁊ doctores pͥmitiue eccłie
descenłunt: qui fidelissimi peccunia¬
rũ dm̃i traperete existentes: naturalẽ
legem ⁊ moꝵ ꝓbitatem quȩ penȩ ꝑ ob¬
luuonem atq abusionem in homĩb
⁊ sp̃alis militiȩ duces effecti. hostes for¬
titer debella bant. Similit ⁊ ⁊abulon
qui int̾ptatur habitacłm fortitudi¬
nis. ⁊ significat eccłiam de gentibus
fortissimami ad omnem doleranti¬
am passionis. duces inprelio dñide

Expanded text:
postolum vocatione Dei repente mutatus, postolum vocatione Dei repente mutatus, vas electionis Christo effectus est : ipse enim se ex hac tribu fuisse testatur, sed hic ad populos Amalech delendos nutu divino destinatus est, quia per hunc in gentibus maxime et idololatria et delusio erroris diabolici destructa est. De Machir principes descenderunt et de Zabulon, qui exercitum ducerent ad bellandum. Machir, qui interpretatur restituet, sive venundavit, et est primogenitus Manasse primogeniti Joseph, significat populum priorem de quo principes, hoc est, apostoli et doctores primitivae Ecclesiae descenderunt, qui fidelissimi pecuniarum Domini trapezitae existentes, naturalem legem et morum probitatem, quae pene per oblivionem atque abusionem in hominibuet spiritalis militiae duces effecti, hostes fortiter debellabant. Similiter et Zabulon, qui interpretatur habitaculum fortitudinis, et significat Ecclesiam de gentibus fortissimam ad omnem tolerantiam passionis, duces in praelio Domini de
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicatorib enangłii minas atq
penas ꝑsecutoꝵ ꝑ patientiam uin¬
cemtib. dñi uirtus innotuit. Et inde
ñ panci ex iudaico popło ad ficiem xͥ
conuenerunt: nec ñ ⁊ cotidie aliqui
ex illis conu̾tuntur. S ꝑfectio conũ¬
sionis eoꝵ: pꝰ plenitudinem gentiũ
subintrantem infine reseruabitur.
Ix effraim deleuit eos in amalech.
ꝑ effraim gͥ natu minorem. eui iacob
patarcha bñdicente pͥmogeniti col¬
lata ẽ dignitas: fidelis ex nationib
popłs designatur᷑. in xp̃i gr̃a iunor
tempore. s maior fide: ad quem cunc¬
ta isrłitici popli gratia transunt.
hicgͦ hostes deleuit in amalech: qr
ꝑ delum dĩ n fidĩ fortitudinem. ma¬
lignoꝵ sp̃uum qͥ humanam semꝑ
desid̾ant ꝑnitiem prauam sugestionẽ
a conspectu cordis sui delerestudent.
t pꝰ eum exbeniamin inpopłos tu¬
os oamalech: ꝑ beniamin qͥ ex filio do¬
loris in filium destẽ uersus ẽ paulus
apls designatur. qͥ de ꝑsecutore in a¬

Expanded text:
dicatoribus Evangelii, minas atque poenas persecutorum per patientiam vincentibus, Domini virtus innotuit, et inde non pauci ex Judaico populo ad fidem Christi convenerunt. Nec non et quotidie aliqui ex illis convertuntur, sed perfectio conversionis eorum post plenitudinem gentium subintrantem in fine reservabitur. Ex Ephraim delevit eos in Amalec. Per Ephraim igitur natu minorem, cui Jacob patriarcha benedicente, primogeniti collata est dignitas, fidelis ex nationibus populus designatur, in Christi gratia junior tempore, sed major fide, ad quem cuncta Israelitici populi gratia transivit. Hic ergo hostes delevit in Amalec, quia per zelum Dei et fidei fortitudinem, malignorum spirituum, qui humanam semper desiderant perniciem, pravam suggestionem a conspectu cordis sui delere student. Et post eum ex Benjamin in populos tuos, o Amalech. Per Benjamin, qui ex filio doloris in filium dexterae versus est, Paulus apostolus designatur, qui de persecutore in a
Abbreviated transcription (Latin):
na gͥ laus pͥmi hꝰ iuidicis othoniel
alio quodam dictum ñ ualde me¬
mini. Sunt gͦ & hodie eccłarum
omĩum quȩ sunt sub cȩlo qͣm plu¬
rimi iudices. quib iudicrum ñ so¬
lum rerum gestarũ datum ẽ: s ⁊ aĩa¬
rum. Uerum nescio si quis sit talis
eccłiȩ iudex quem dignum facrat
ds̃ sp̃u suo repleri. ut sicut othomel
iste testimonio scͥpture decoratus ẽ:
ita etiam ipsi de quib hoc optamꝰ
dĩ testimonium mereantur Ait gͦ.
uit ifrł. nerut ad bellum.  tratlidit
dominus in manus eius chusar
sathon regem Qre hoc: qr sp̃c dñi e
rat in eo: ⁊ confortata ẽ mnanꝰ eiꝰ suꝑ
chusar sathon. Et̃ pꝰ hec dicrt: quia
uides qͣm larga ẽ diuina clem̃tia:
Octo annis filu ifrł seruierant pro
sronis a bellis sub othomhele iuchice
scriptura testatur: qͣntum temporiᷤ
pͥmordia romani imꝑii sub tiu¬
ma pompilio tantumm rege pacra
ta esse potuerunt S quid dr̃
pꝰ hec᷑ Et defunctus ẽ in quit otho¬

Expanded text:
na ergo laus primi hujus judicis Othoniel na ergo laus primi hujus judicis Othoniel alio quodam dictum non valde memini. Sunt ergo et hodie ecclesiarum omnium, quae sunt sub coelo, quam plurimi judices, quibus judicium non solum rerum gestarum datum est, sed et animarum. Verum nescio si quis sit talis Ecclesiae judex, quem dignum faciat Deus spiritu suo replere, ut sicut Othoniel iste, testimonio Scripturae decoratus est, ita etiam ipsi, de quibus hoc optamus, Dei testimonium mereantur. Ait ergo: vit Israel, et exiit ad bellum, et tradidit Dominus in manus ejus Chusar Sathon regem. Quare hoc? quia spiritus Domini in eo, et confortata est manus ejus super Chusar Sathon. Et haec dicit: Quia Vides quam larga est divina clementia? Octo annis filii Israel servierunt pro sionis a bellis sub Othoniele judice Scriptura testatur, quantum temporis primordia Romani imperii sub Numa Pompilio tantummodo rege pacata habere potuerunt. Sed quid dicitur post haec? Et defunctus est, inquit, Otho
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm dix̃ qr clamauer̾t filii ifrł ad
dñme Factus ẽ inquit sp̃e dñi suꝑ¬
othoniel: ⁊ uulicauit isrł. Putas
nita iustum clamarem emtitat
ad dm̃ ut daignus sit exautliri. &
mereatur popłs acciꝑe iudicem.
ytalem iutdicem quem sp̃c dei re¬
Unde & liber ipse iudicum dr̃: &
describuntur in eo iudices qͥ iutli¬
cauerunt popłm. Sic̃ enim alii li¬
bri regum dicunt᷑ uł regnoꝵ in qͥb
describit᷑ uniꝰcuiꝰq  ͣ. regnumꝰ. qͦ¬
mͦ regnau̾it ⁊ quid ͣͫͫ egerit: ita
& in hoc libello gesta ͭ ͤ iudicum re¬
feruntur. ⁊ describitur ñ solum si
quid ab eis recte ⁊ utilit̾ gestum est̃
uerum ⁊ si quid culpabilit̾ ad missũ
ẽ. Cur tam̃ utrumq descͥptum sit.
si requiris: ut nunc eccłiȩ pͥncipes
uł iudices ꝑuidentes ea quȩ ab hiᷤᷤ
laudabilit̃ gesta sunt prioꝵ seqͣnt᷑
ȩxempla. Si qua uͦ millis culpant᷑.
ut isti caueant & dedinent. Mag¬

Expanded text:
quam dixit, quia clamaverunt filii Israel ad quam dixit, quia clamaverunt filii Israel ad Dominum, factus est, inquit, spiritujudicavit Israel. Putas et ita justum clamorem emittat ad Deum, ut dignus sit exaudiri, et mereatur populus accipere judicem, et talem judicem quem spiritus Dei reunde et liber ipse Judicum dicitur, et describuntur in eo judices qui judicaverunt populum. Sicut enim alii libri Regum dicuntur vel Regnorum, in quibus describitur unusquisque regum quomodo regnaverit et quid egerit, ita et in hoc libello gesta judicum referuntur, et describitur non solum si quid ab eis recte et utiliter gestum est, verum et si quid culpabiliter admissum est. Cur tamen utrumque descriptum sit si requiris, ut nunc Ecclesiae principes vel judices pervidentes ea quae ab his laudabiliter gesta sunt, priorum sequantur exempla; si qua vero in illis culpantur, ut isti caveant et declinent. Mag
Abbreviated transcription (Latin):
qui suscitauit eis saluatorem ⁊ lib̾a¬
uit eos: othoniel uudelicet filium
cener frẽm chaleb minorem
ifrł. E gressusq ẽ ad pugnam: &
trathidit dñs in manus eiꝰ chusan
rasathaim regeni sirie ⁊ opp̾ssit e
tis humilitate ereptꝰ ẽ ⁊ reddita
ẽ par ppło: qͣm suꝑbia dudum &
diu̾sa plebis facinora fugauerant.
n unum de aduersariis ⁊ aereis
potestatib pͥcipemi ita conseq̃us
mͥ uidet᷑ etiam othonielem istum
qui ad lib̾anttum popłm suscitatꝰ
ẽ. ẽẽ unũ ⁊ ei aliquem de militia
dimꝰ. ñ solum a contraruis uirtu¬
tib impugnamur: s ⁊ diuine
boneq uirtutes ad auxilium
nr̃m nittiuitur adomino
Nideamꝰ tam̃ quis fuerit iste otho¬
mel: cuiꝰ familie: cunꝰ nobilitatis.
Filiꝰ inquit cener fr̃ chaleb: il¬
liꝰ laudabilis ⁊ ammirandi uiri
chaleb qui fuit comes ⁊ sociꝰ ihu
naue. De quo ut potuimꝰ in suis
locis quȩ uisa sunt disseruimꝰ. Quid
qͦ dic̃ scriptura de isto othoniel pꝰea¬

Expanded text:
qui suscitavit eis salvatorem, et liberavit eos, Othoniel videlicet filium Cenez, fratrem Chaleb minorem: Israel; egressus est ad pugnam, et tradidit Dominus in manus ejus Chusan Rasathaim, regem Syriae, et oppressit eute humilitatis ereptus est, et reddita est pax populo, quam superbia dudum et diversa plebis facinora fugavere. Veet unum de adversariis et aeris potestatibus principem, ita consequens mihi videtur, etiam Othonielem istum, qui ad liberandum populum suscitatus est, esse unum aliquem de militia stendimus, non solum a contrariis virtutibus impugnamur, sed et divinae bonaeque virtutes ad auxilium nostrum mittuntur a Domino. Videamus tamen quis fuerit iste Othoniel, cujus familiae, cujus nobilitatis? Filius, inquit, Cenez, frater Caleb, illius laudabilis et admirandi viri Caleb, qui fuit comes et socius Jesu Nave, de quo, prout potuimus, in suis locis quae visa sunt disseruimus. Quid ergo dicit Scriptura de isto Othoniel? postea
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ sodalium. conuenticła sunt h̾eticoꝵ
qui manem sibilum dant: eum men¬
datium ꝓueritate suis auilitoribus
commĩdare decertant. qͦ s quisquis
ab unitate fidelium diuisus seqͥtur:
mox ꝑsuꝑbiam contentiones amare
⁊ contra bonos odus insurgere ⁊nueni¬
¶ tur
Qntle item suꝑior sententia repetit᷑.
diuiso contra se ruben: magnani¬
moꝵ reꝑta contentio ẽ qr ñ solum
iudei. s ⁊ om̃s ħ etici atq scismatici
discordia semꝑ ꝑseuerant: ⁊ ñ solũ
bonis adu̾si s ⁊ sibimetipsis ubiq
noxii reꝑiuntur. Hine salomon ait
Int̾ suꝑbos semꝑ uirgia sunt. Qui
agunt autẽ cuncta cum consilio:
reguntur sapientia. Galaad
transiordanen quiescebat: ⁊ dan

Expanded text:
ergo sodalium conventicula sunt haereticorum, ergo sodalium conventicula sunt haereticorum, quae inanem sibilum dant, cum mendacium pro veritate suis auditoribus commendare decertant, quos quisquis ab unitate fidelium divisus sequitur, mox per superbiam contentiones amare, et contra bonos odiis exsurgere invenitur. Unde item superior sententia repetitur: Diviso contra se Ruben, magnanimorum reperta contentio est; quia non solum Judaei, sed et omnes haeretici atque schismatici, discordia semper perseverant; et non solum bonis adversi, sed et sibimetipsis ubique noxii reperiuntur. Hinc Salomon ait: Inter superbos semper jurgia sunt; qui autem agunt cuncta consilio, reguntur sapientia . Galaad trans Jordanem quiescebat, et Dan
Abbreviated transcription (Latin):
bantur ẽẽ. cum cet̾a turba ꝑ su¬
ꝑbiam adũsus ueritatem euan¬
glĩi. doctrnamq apłorirmi con¬
tendebant. Sequitur. Quare ha¬
bitas int̾ duos t̾minos. ut audias si¬
bilos gregum: Arguit illos hec sen¬
tentia: qui uariis suꝑstitionib dedi¬
ti. nec legi nec euangłio concorilare
uolebant. Hos enim t̾minos. hic intel¬
ligere debemꝰ. Unde alibi scͥptum est¬
N on tͣnsgredieris t̾minos patrum
tuoꝵ. Lex enim uetus suo temp̃r ob¬
seruantla erat: s ñ solum scͥbe ⁊ pha¬
nisei sus tractitionib eam maculaue¬
rant᷑. quin &̃ cet̾um uulgus plurib
tͣns gressionib cam polluerant: nec ta¬
m̃ ueniente redemptore nr̃o ⁊ lucestente
ꝑ torum orbem t̾rarũ euangłio. se con¬
qͣm ueritatem destamt̃toꝵ dĩ. Hosenĩ
greges derestantdo sponsa incantico
canticoꝵ ad sponsum dic̃. Indica mͥ
quem diligit anima meã. ubi pascas
ubi cubes inmeridie: ne uagari inei¬
piampꝰ greges sodalium tuoꝵ. Greges

Expanded text:
aeorum, cum caetera turba per superbiam adversus veritatem Evangelii et doctrinam apostolorum contendebant. Sequitur: Quare habitas inter duos terminos, ut audias sibilos gregum? Arguit illos hac sententia qui variis superstitionibus dediti, nec legi nec Evangelio concordare volebant. Hos enim terminos hic intelligere debemus, unde alibi scriptum est: Ne transgrediaris terminos patrum tuorum . Lex enim vetus suo tempore observanda erat, sed non solum Scribae et Pharisaei suis traditionibus eam maculaverant, quin etiam caeterum vulgus plurimis transgressionibus eam polluerunt; nec tamen veniente Redemptore nostro, et lucescente per totum orbem terrarum Evangelio, se conquam veritatem testamentorum Dei. Hos enim greges detestando sponsa in Cantico canticorum ad sponsum dicit: Indica mihi quem diligit anima mea, ubi pascas, ubi cubes in meridie, ne vagari incipiam per greges sodalium tuorum . Greges
Abbreviated transcription (Latin):
na humilitate contempta. in suꝑbi¬
am se atq arrogantiam dederunt
Odiosum satis ẽ in conspectu dei
suꝑbiȩ uiciũ. qr sicut scͥptura dic̃ ini¬
tium discedendi a dõ suꝑbia. Qite¬
rũ alibi scͥptura dic̾. ds suꝑbis resi¬
stit: humilib aũ dat grãm. Si qui
gͥ rp̃i humilitate despecta. qͥ ꝓpter
nos cum ds̃ ẽẽt. homo factus ẽ &
humiliauit seusq ad mortem. extolli¬
tur ⁊ effertur. ad potestates atq ad
dignitates scli ꝓsilit. ⁊ artes quib
ħ assequi nititur. etiam si contra
fidem ⁊ religionem sint ñ refugit
nec horrescit᷑. dum mͦ qd̾ cupit ob¬
tineat. unde euenit ut malignũ
summis indemptꝰ fuerit infułis
potestatum. ⁊ ad ipsa suꝑbie fasti¬
gia summa conscendit: inde de¬
iectꝰ traclit᷑ huic chusarsathon. u¬
ni scilicet ex areis pͥncipib. sicut¬
⁊ alii pharaoni. ⁊ alii chiram ut
humiliet eum qui nimis fuerat
exaltatus: ut affligat ut conterat.

Expanded text:
na humilitate contempta, in superbina humilitate contempta, in superbiam se atque arrogantiam dederunt; odiosum satis est in conspectu Dei superbiae vitium; quia, sicut Scriptura dicit: Initium discedendi a Deo superbia . Et iterum alibi Scriptura dicit: Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . Si quii humilitate despecta, qui propter nos, cum Deus esset, homo factus est, et humiliavit se usque ad mortem, extollitur et effertur ad potestates, atque ad dignitates saeculi prosilit, et artes quibus haec assequi nititur, etiam si contra fidem et religionem sint, non refugit nec horrescit, dummodo quod cupit obtineat, inde evenit ut faciat summas indeptus fuerit infulas potestatum, et ad ipsa superbiae fastigia summa conscenderit, inde dejectus traditur huic Chusan Rasathaim, uni scilicet ex aeris principibus, sicut et alii Pha raoni, et alii Chiram, ut humiliet eum, qui nimis fuerat exaltatus, ut affligat, ut conterat,
Abbreviated transcription (Latin):
dñs contra isrł. tradidit eos in ma¬
nu chusan rasathaim regis mesopo¬
tamie: seriuier̃tq ei octo annis.
Qndo fecerunt filii i srł malum in
conspectu di⁊ obliti sunt dm̃i d̾i sui
ac relinq̃ntes eum seruierunt baa¬
lim ⁊ lucis gentilium: tunc thesau¬
ritantes sͥipsis iram traditi sunt
iusto dĩ uudicio in manꝰ inunnicoꝵ
In manus inquit chusan sathon re¬
gis mesopotamiȩ. Int̾p̾tatur autẽ
chusan sathon humiliatio eoꝵ. Cra¬
diti sunt gͦ in manus eiꝰ qui humi¬
liaret eos. Ꝙ qr ipsi in excelsis mon¬
tium impie agebant in altissimũ
ꝓpt̾ea ab ipso in humilitatem tra¬
duntur. S nolo putes. qr erga an¬
tiquos solum m erat hȩc duuna
ꝓuidentia ur eos qui impie exalta¬
bantur tradet humiliandos: ⁊ sa¬
lubri medicinȩ ratione contraria
contraiis curarentur. Nunc autẽ
omĩpotenti deo erga eccłiam suam
de huiꝰmodi salubritate ꝓuidentia
ẽ. Est ꝙ̃ nunc chusan sathon rerme¬
sopotamieͥ. eui traditur humili¬

Expanded text:
nus contra Israel, et tradidit eos in manu Chusan Rasathaim regis Mesopotamiae, servieruntque ei octo annis. Quando fecerunt filii Israel malignum in conspectu Dei, et obliti sunt Domini Dei sui, ac relinquentes eum servierunt Baalim et lucis gentilium, tunc thesaurizantes sibi ipsis iram traditi sunt justo Dei judicio in manus inimicoruIn manus, inquit, Chusan Rasathaim regis Mesopotamiae. Interpretatur autem Chusan Rasathaim humiliatio eorum; traditi sunt ergo in manus ejus qui humiliaret eos. Et quia ipsi in excelsis montium impie agebant in Altissimum, propterea ab ipso in humilitatem traduntur. Sed nolo putes quia erga antiquos solummodo erat haec divina providentia, ut eos qui impie exaltabantur traderet humiliandos, et salubri medicinae ratione, contraria contrariis curarentur. Nunc autem omnipotenti Deo erga Ecclesiam suam de hujusmodi salubritas providentiae, est etiam nunc Chusan Rasathaim, rex Mesopotamiae, cui traduntur humili
Abbreviated transcription (Latin):
nen quiescebat: qr bona p̾sentis ui¬
te. ⁊ rerum abunclantiam diligens
sufficere sͥ ad salutem credebat Et iõ
tͣnsior danen ꝓgredi nolebat: quia
baptisim grãm despiciens. bona
future uitȩ querere nullo mͦ cura¬
bat. Dan gͦ uacabat nauib Q quid
ꝑdan qui iudicium uł iudicans
int̾p̃tatur. hoc loco meliꝰ qͣm popłs
eccłie accipi potest᷑. qui recte iudi¬
cium siue iudicans nomiatur.
quia iudiciaria potestas adomino
illi collata eẽ indetur: Unde apłis¬
ipsa ueritas in euangłio ait am̃

Expanded text:
nem quiescebat, quia bona praesentis vitae et rerum abundantiam diligens, sufficere sibi ad salutem credebat, et ideo trans Jordanem progredi nolebat, quia baptismi gratiam respuens, bona futurae vitae quaerere nullo modo curabat. Dan ergo vacabat navibus. Et quia per Dan, qui judicium vel judicans interpretatur, hoc loco melius quam populus Ecclesiae accipi potest. Qui recte judicium sive judicans nominatur, quia judiciaria potestas illi a Domino collata esse videtur. Unde aposipsa Veritas in E
Abbreviated transcription (Latin):
int̃p̃tatur: Igitur quia carualiũ
desidiorum oblectam̃ta ⁊ uanita¬
tem mundi secutus ẽ : quasi ꝑlen¬
gentium salutem. S quid tune
factum sit audiamꝰ. Terram
quit mota ẽ. hoc ẽ carnalium cor¬
da timore concussa sunt. celi acnu¬
bes stillarunt aquis. cum apłi at

Expanded text:
interpretatur. Igitur quia carnalium interpretatur. Igitur quia carnalium desideriorum oblectamenta et vanitatem mundi secutus est, quasi per lengentium salutem. Sed quid tunc factum sit audiamus. Terra, inquit, mota est, hoc est, carnalium corda timore concussa sunt. Coeli ac nubes stillaverunt aquis, cum apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
cum peccati sonum. qui nicħ offensi¬
onis in lingua. nicħ crassitudinis
in sp̃u gerit: ille pͭ recte dicere. ego do¬
mino cantabo ⁊ psallam deo isrł. Can¬
tat gͦ dño: qui eum deuotione cordis
noris officio digne p̃dicat: psallit uͦ.
qui eum bonis oꝑib laudat. Uidea¬
mꝰ itaq quomͦ canticum ipse incho¬
et. Dñe cum exires de syir. ⁊ tran¬
sires ꝑ regiones eilom: t̾ra mota ẽ ce¬
liq ac nubes stilauerunt aqͣs. mon¬
des flurerunt a facie dñ. ⁊ synai. a
facie dĩ isrł. Dominꝰ gͦ de seyr exiit:
qr ex iudaico popło malitiȩ⁊ incre¬
dulitatis spinetis asꝑimo. scd̃m car¬
nem natus ẽ. Transiit ꝑ regiones
edom: qͣndo ibidem ꝑ etatis spati¬
a iuuenescens creuit᷑. ⁊ euangłium
p̃dicando lum̃ fidĩ ubiq sparsit
siue esau. siue ⁊ seyr: idem popłs
iudeorum designatur. Nam seyr
pilosus uł ispidus. esau uanus aut
frustra: n edom rubens siue t̾renus

Expanded text:
cum peccati sonum, qui nihil offensicum peccati sonum, qui nihil offensionis in lingua, nihil crassitudinis in spiritu gerit. Ille potest recte dicere: Ego Domino cantabo, psallam Deo Israel. Cantat ergo Domino, qui eum devotione cordis et oris officio digne praedicat. Psallit vero, qui eum bonis operibus laudat. Videamus itaque quomodo canticum ipsum inchoet. Domine, cum exires de Seir, et transires per regiones Edom, terra mota est, coelique ac nubes stillaverunt aquas, montes fDei Israel. Dominus ergo de Seir exiit, quia ex Judaico populo malitiae et incredulitatis spinetis asperrimo, secundum carnem editus est; transiit per regiones Edom, quando ibidem per aetatis spatia juvenescens crevit, et Evangelium praedicando lumen fidei ubique sparsit;sive Esau, sicut et Seir, idem populus Judaeorum designatur. Nam Seir pilosus vel hispidus, Esau, vanus aut frustra, et Edom rubeus sive cerrenus
Abbreviated transcription (Latin):
Rex nanq a regendo dr̃ctus ẽ. S gͦͣ
⁊ in te animus regnat. ⁊ corpꝰ obtem¬
ꝑat. si concupiscentias carnis sub
iugum imꝑii tui mittas. si uitioꝵ
genteᷤᷤ sobrietatis tuȩ frenis artiori¬
b p̾mas: merito rex diceris. qui te
recte regere noueris. Cum g talis
fueris effectus: digne ut rex ad au¬
dienla diuina u̾ba uocab̾is. Hoc
uͦ qd̾ sequitur: mag̾ corporeum ali¬
inferior ẽ rege satrapa: ita ⁊ infe
dire. Audire nanq ad it̾iorem
ꝑtinet hominẽ: sic̃ ⁊ dñs dicebat:
Qui ht̃ aures autdiendi audiat.
dire debent reges dicuntur: qui u
sum ego sum quȩ dño canam. psal¬
lam dño dõ isrł. B̾ eati sunt qͥpos¬
sunt canere canticum domino.
Aitgͦ hic uox iusti. Ego domino
cantabo: ⁊ psallam dõ isrł Quis
putas ita canore uocis ẽ. ⁊ ita sp̃c pu
ri.m̃tisq sincere. ut cantilena eiꝰ di¬
uinum delectare possit auditum:
Ille ꝓfecto ẽ qui nullum ht̃ inse rau¬

Expanded text:
rex namque a regendo dictus est. Si ergo rex namque a regendo dictus est. Si ergo et in te animus regnat et corpus obtemperat, si concupiscentias carnis sub jugum imperii tui mittas, si vitiorum gentes sobrietatis tuae frenis arctioribus premas, merito rex diceris, qui te recta regere noveris. Cum ergo talis fueris effectus, digne ut rex ad audienda divina verba vocaberis. Hoc vero quod subsequitur, magis corporeum quiinferior est rege satrapa, ita et auridire: audire namque ad interiorem pertinet hominem, sicut et Dominus dicebat: Qui habet aures audiendi, audiat ;dire debent, reges dicuntur; qui vero sum, ego sum, quae Domino canam, psallam Domino Deo Israel. Beati sunt qui possunt cantare canticum Domino. Ait ergo hic vox justi: Ego Domino cantabo, et psallam Deo Israel. Quis putas ita canorae vocis est, et ita spiritus puri mentisque sincerae, ut cantilena ejus divinum delectare possit auditum? Ille profecto est qui nullum habet in se rau