comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unde pacẽ constat belli eẽ optabilẽ finẽ: Om¬
nis enĩ homo &iã belligerando pacẽ requirit :
Nemo autẽ bellũ pacificando : Nam & illi qui pa¬
cẽ inqua sunt perturbari uolunt . non pacem
oderunt : sed eã ꝓarbitrio suo cupiunt cõmutari:
Nonergo ut sit pax nolunt : sed ut ea sit quã ipsi¬
uolunt: Deniq &si ꝑseditionẽ se ab aliis separa¬
uerint : cũ eis ipsis conspiratis uel coniuratis suis
nisi qualẽ cũq speciẽ pacis teneant non
efficiunt quod intendunt : Proinde latrones
ipsi ũtuehementius & tutius infessi ant paci

Expanded text:
Unde pacem constat belli esse optabilem finem. OmUnde pacem constat belli esse optabilem finem. Omnis enim homo etiam belligerando pacem requirit; nemo autem bellum pacificando. Nam et illi qui pacem, in qua sunt, perturbari uolunt, non pacem oderunt, sed eam pro arbitrio suo cupiunt commutari. Non ergo ut sit pax nolunt, sed ut ea sit quam uolunt. Denique etsi per seditionem se ab aliis separauerint, cum eis ipsis conspiratis uel coniuratis suis nisi qualemcumque speciem pacis teneant, non efficiunt quod intendunt. Proinde latrones ipsi, ut uehementius et tutius infesti sint paci
Abbreviated transcription (Latin):
sũmũ habebit bonũ: uel pax inuita &erna:
uel uita &erna in pace dicendus ẽ : ut facilius
abomnib: possit intellegi: Tantum ẽ enim:
pacis bonũ : ut &iã in rebus terrenis. atque
mortalib : nihil gratius soleat audiri: nihil
desiderabilius concupisci : nihil postremo possit
melius inueniri : De quo sialiquanto diutius
loqui uoluerimus: nonerimus quantũ arbitror
onerosi legentib: : & ꝓpter finem ciuitatis hu¬
ius dequa nobis sermo ẽ : & propter ipsam dul¬
cedinem pacis. qua e omnibus cara est: EXII¬
cõmunẽ utcũq intuetur agnoscit : sicut ne moẽ
quigaudere nolit : Ita ne moẽ qui pacẽ habere
nolit: quando quidem &ipsi quibella uolunt
nihil aliud quam uincere uolunt: adgloriosam
ergo pacẽ. bellando cupiunt ꝑuenire : nã quidest.
aliud uictoria : nisi subiectio repugnantiũ. quod
cũ factũ fuerit paxerit: Pacis igitur intentione
geruntur & bella ab his &iã qui uirtutẽ bellicã
student exercere: imperando atque pugnando:

Expanded text:
summum habebit bonum, uel pax in uita aeterna uel uita aeterna in pace dicendus est, ut facilius ab omnibus possit intellegi. Tantum est enim pacis bonum, ut etiam in rebus terrenis adque mortalibus nihil gratius soleat audiri, nihil desiderabilius concupisci, nihil postremo possit melius inueniri. De quo si aliquanto diutius loqui uoluerimus, non erimus, quantum arbitror, onerosi legentibus, et propter finem ciuitatis huius, de qua nobis sermo est, et propter ipsam dulcedinem pacis, quae omnibus cara est. CAPcommunem utcumque intuetur agnoscit, sicut nemo est qui gaudere nolit, ita nemo est qui pacem habere nolit. Quando quidem et ipsi, qui bella uolunt, nihil aliud quam uincere uolunt; ad gloriosam ergo pacem bellando cupiunt peruenire. Nam quid est aliud uictoria nisi subiectio repugnantium ? quod cum factum fuerit, pax erit. Pacis igitur intentione geruntur et bella, ab his etiam, qui uirtutem bellicam student exercere imperando adque pugnando.
Abbreviated transcription (Latin):
ria pulchritudine: in ipsius lucis tanta copia
tamq mirabili specie : in sola ac luna & siderib
in opacitatibus nemorum: in coloribus &odorib
florum indiuersitate ac multitudine uolucrũ.
garrularum atq pictarum : inmulti formi spe

Expanded text:
ria pulchritudine, in ipsius lucis tanta copia tamque mirabili specie, in sole ac luna et sideribus, in opacitatibus nemorum, in coloribus et odoribus florum, in diversitate ac multitudine volucrum garrularum atque pictarum, in multiformi spe
Abbreviated transcription (Latin):
adiuuat ds̃: Iam nunc uideo eẽ monstrandũ
quid ipsi dđ qui sauli successit in regnũ: cuius
mutatione finalis illa mutatio figurata ẽ. q̃rop¬
terqua diuinitus cuncta dicta: cuncta conscrip¬
ta sunt : ds̃ ꝓmiserit : quod adrem dequa agimus
ꝑtin& : Cum regidđ multa prospera proue

Expanded text:
isto. Iam nunc uideo esse monstrandum, isto. Iam nunc uideo esse monstrandum, quid ipsi Dauid. qui Sauli successit in regnum, cuius mutatione finalis illa mutatio figurata est, propter quam diuinitus cuncta dicta, cuncta conscripta sunt, Deus promiserit, quod ad rem de qua agimus pertinet. Cum regi Dauid multa prospera proue
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ positum ẽ : Cum aut̃ indequisq transierit
ad xpm aufer&ur uelamen: Transeuntiũ quip¬
pe intentio ipsa mutatur deu&ere ad nouũ: ut nop
iam quisq intendat accipere carnalem. sed sp̃italẽ
felicitatem: Propter quod ipse magnus proph&a
samuhel: antequam unxiss& regẽ saul: quando excla
nã contrapopulum dĩ: tonuit dñs suꝑ eos &con¬
fusi sunt᷑: & offenderunt corã isrł atq superati
sunt: Assumpsit lapidem unũ & statuit illũ in¬
termasphat nouam & u&erem: & uocauit nomen
eius abenezer : quodẽ latine lapis adiutoris: & dx̃
usq huc adiuuit nos dñs: Masephat interpre¬
tatur intentio : lapis ille adiutoris medietas est
saluatoris ꝑ quẽ transeundum ẽ : Ama sephat
u& ere ad noua: idẽ ab intentione. qua ex pecta¬
batur in carnali regno. beatitudo falsa carna
lis: adintentionẽ qua pernouũ testamentũ ex¬
ma sp̃italis: qua quõ nihil est melius. huc usq¬

Expanded text:
eorum positura est; cum autem inde quisque transierit eorum positura est; cum autem inde quisque transierit ad Christum, auferetur uelamen. Transeuntium quippe intentio ipsa mutatur de uetere ad nouum, ut iam non quisque intendat accipere carnalem, sed spiritalem felicitatem. Propter quod ipse magnus propheta Samuel, antequam unxisset regem Saul, quando exclamnam contra populum Dei tonuit Dominus super eos, et confusi sunt et offenderunt coram Israel adque superati sunt: adsumsit lapidem unum et statuit illum inter Massephat nouam et ueterem, et uocauit nomen eius Abennezer, quod est Latine lapis adiutoris, et dixit: Usque hoc adiuuit nos Dominus. Massephat interpretatur intentio. Lapis ille adiutoris medietas est Saluatoris. per quem transeundum est a Massephat uetere ad nonam, id est ab intentione, qua exspectabatur lis, ad intentionem quae per Novum Testamentum exma spiritualis, qua quoniam nihil est melius, hucusq
Abbreviated transcription (Latin):
mominatur & non ꝑman& : non aut̃ ds̃ que non
poenit& sicut hominẽ: Vbi eni legitur quod
poeniteat eũ mutatio rerũ significatur : Im¬
mutabili p̃scientia manente diuina: Vbi ergo
non poenitere dicitur non mutare intellegit᷑.
Prorsus in solubilem uidemus ꝑhaec uerba prola¬
tã diuinitus fusse sententiã: deista diuisione
populi isrł & omnino ꝑ p&uã : Quicũq enĩ ad
xpm transier̃ uel transeunt ł transibunt inde :
nonerant inde secundũ dĩ prȩscientiã non secun¬
dũ generis humani unã eandẽq naturã : Prorsusꝗ
quicũq &x isrłtis. adhȩrentes xp̃o ꝑseuerant in il¬
lonum quã erunt cũ eis is rahelitis: quieius in i¬
miciusq infinẽ uite huius esseꝑsistunt : Sed in
diuisione quȩ hic prȩnuntiata est perꝑ& uo ꝑ¬
manebunt: Nihil enĩ prodest testamentum
u&us demonte sẏna in seruitutẽ generans : uisi
quia testimoniũ ꝑ hib& testamento nouo. Alio¬
quin quã diulegitur morses uel amen super corda

Expanded text:
mo minatur, et non permanet; non autem Deus, quem non poenitet sicut hominem. Ubi enim legitur quod poeniteat eum, mutatio rerum significatur, immutabili praescientia manente divina. Ubi ergo non poenitere dicitur, non mutare intelligitur. Prorsus insolubilem videmus tam diuinitus fuisse sententiam de ista diuisione populi Israel et omnino perpetuam. Quicumque enim ad Christum transierunt uel transeunt uel transibunt inde, non erant inde secundum Dei praescientiam, non secundum generis humani unam eandemque naturam. Prorsus quicumque ex Israelitis adhaerentes Christo perseuerant in illo, numquam erunt cum eis Israelitis, qui eius inimici usque in finem uitae huius esse persistunt; sed in diuisione, quae hic praenuntiata est, perpetuo permanebunt. Nihil enim prodest testamentum uetus de monte Sina in seruitutem generans, nisi quia testimonium perhibet testamento nouo. Alioquin, quamdiu legitur Moyses, uelamen super corda
Abbreviated transcription (Latin):
rabilem trinitatem: singulasq in eo personas
esse unam substantiam. & tamen nontresdeos
esse. sed unum dm̃. ita nouerunt uteis magis
ista. quam nos ipsi cogniti simus.: Ipsam quo¬
q creaturam. melius ibi hoc est in sapientia dĩ
tamquam in arte qua facta est: quamin ea ipsa

Expanded text:
rabilem Trinitatem, singulasque in ea personas rabilem Trinitatem, singulasque in ea personas esse unam substantiam; et tamen omnes non tres deos esse, sed unum Deum, ita noverunt, ut eis magis ista, quam nos ipsi nobis cogniti sumus. Ipsam quoque creaturam melius ibi, hoc est in sapientia Dei, tanquam in arte qua facta est, quam in ea ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
sed nos ipsi praesentia sentiamus. atq interi¬
ore ueracissimo cernamus aspectu : tamen
quam diu futura uel utrum num quam de fu¬
tura: & quo simale. quo autem sibeneagantur
peruentura sint: quõ pernos ipsos nosse non
possumus: alios hinctestes uel quȩrimus. uel
habemus.: Dequorum fide cur nulla debe¬
at es sedubitatio. Non est iste. sed posterios
erit diligentius disserendi locus .: In hocaũt
libro deciuitate . quae non peregrinatur in
huius uitae mortalitate. sed in mortalis semper
incaelis est. id est deangelis scĩs dõ cohȩrenti¬
bus quinet fuerunt umquam. nec futuri sunt
desertores: inter quos & illos quia &ernam lu¬
cem deserentes tenebrae facti sunt. dm̃ primi¬
tus diui sisse iam diximus. illo ad uiuante quod
coepimus &plicemus: Illi quippe angeli sc̃i¬
non peruerba sonantia dm̃ discunt. sed perip¬
sam praesentiam immutabilis ueritatis. hoc ẽ
uerbum eius unigenitum. &ipsum uerbum &

Expanded text:
sed nos ipsi praesentia sentiamus adque interised nos ipsi praesentia sentiamus adque interiore ueracissimo cernamus aspectu, tamen, quamdiu futura uel utrum numquam defutura et quo si male, quo autem si bene agantur peruentura sint, quoniam per nos ipsos nosse non possumus, alios hinc testes uel quaerimus uel habemus: de quorum fide quur nulla debeat esse dubitatio, non est iste, sed posterior erit diligentius disserendi locus. In hoc autem libro de ciuitate Dei, quae non peregrinatur in huius uitae mortalitate, sed inmortalis semper in caelis est, id est de angelis sanctis Deo cohaerentibus, qui nec fuerunt umquam nec futuri sunt desertores, inter quos et illos, qui aeternam lucem deserentes tenebrae facti sunt, Deum primitus diuisisse iam diximus, illo adiuuante quod coepimus ut possumus non per uerba sonantia Deum discunt, sed per ipsam praesentiam inmutabilis ueritatis, hoc est Verbum eius unigenitum, et ipsum Verbum et
Abbreviated transcription (Latin):
derum. siuedeor sum grauitate. siue sursum le¬
uitate nitantur: Ita enim corpus pondere. si¬
cut animus amore fertur. quocumq fertur:
Quõ igitur homines sumus ad nr̃i creatoris imagi¬
tas. neq: confusa. neq separata. Uln his quidem
rebus quaeq: in franossunt. quõ & ipsa nec aliquo
modo essent. nec aliqua specie continerentur.
nec aliquem ordinem. uel appeterent ueltenerent.
nisi ab illo facta essent. qui sum me sapiens est.
qui sum me bonus est: tamquam peromnia
qui fecit mirabili stabilitate currentis. quasi
quaedam eius alibi magis alibi minus in pres¬
sa uestigia colligamus: in nobis autem ipsis
eius imaginem contuentes : tam quam minor
ille euangelicus filius ad nos m& ipsos
reuersi surgamus. & ad illum redeamus a quo
peccando recesseramus: ibi esse nostrum. non
habebit mortem. ubi nosse nr̃m non habebit
errorem ubi amare nr̃m. non habebit offensi¬
onem.: Nunc autem tria ista nr̃a quamuis
certa teneamus: nec aliis ea credamus testibus.

Expanded text:
derum, siue deorsum grauitate sine sursum leuitate nitantur. Ita enim corpus pondere, sicut animus amore fertur, quocumque fertur. Quoniam igitur homines sumus ad nostri creatoris imagitas neque confusa neque separata: in his quidem rebus, quae infra nos sunt, quoniam et ipsa nec aliquo modo essent nec aliqua specie continerentur nec aliquem ordinem uel adpeterent uel tenerent, nisi ab illo facta essent, qui summe est, qui summe sapiens est, qui summe bonus est, tamquam per omnia, quae fecit mirabili stabilitate, currentes quasi quaedam eius alibi magis, alibi minus inpressa uestigia colligamus; in nobis autem ipsis eius imaginem contuentes tamquam minor ille euangelicus filius ad nosmet ipsos reuersi surgamus et ad illum redeamus, a quo peccando recesseramus. Ibi esse nostrum non habebit mortem, ibi nosse nostrum non habebit errorem, ibi amare nostrum non habebit offensionem. Nunc autem tria ista nostra quamuis certa teneamus nec aliis ea credamus testibus,
Abbreviated transcription (Latin):
tus: unum ac singulum creauit: nonutiq
solum sine humana societate deserendum:
secd uteo modo uehementius ei commen¬
cdaretur ipsius societatis unitas. uinculum¬
q concordiae : si nontantum inter se natu¬
rae similitudine. uerum &iam cognatio¬
nis affectu homines necterentur : quan¬
do neipsam quidem feminam copulandã
uiro: sicut ipsum creare illi placuit. sed
ex ipso : ut omnino ex homine uno diffun¬
deretur genus humanum.: Nec ignora
bat ds hominem peccaturum. & morti
iam obnoxium. morituros propagaturum.
eoq progres suros peccandi immanita¬
te mortales ut tutius atq pacatius in¬
ter se rationabilis uoluntatis expertes
bestiae suigeneris uiuerent : quarum
eaquis & terris pullulauit ecordium

Expanded text:
tus, unum ac singulum creauit, non utique tus, unum ac singulum creauit, non utique solum sine humana societate deserendum, sed ut eo modo uehementius ei commendaretur ipsius societatis unitas uinculumque concordiae, si non tantum inter se naturae similitudine, uerum etiam cognationis affectu homines necterentur; quando ne ipsam quidem feminam copulandam uiro sicut ipsum creare illi placuit, sed ex ipso, ut omnino ex homine uno diffunderetur genus humanum. bat Deus hominem peccaturum et morti iam obnoxium morituros propagaturum eoque progressuros peccandi inmanitate mortales, ut tutius adque pacatius inter se rationalis uoluntatis expertes bestiae sui generis uiuerent, quarum ex aquis et terris plurium pullulauit exordium
Abbreviated transcription (Latin):
& uno homine quem primum condidit. mul¬
tiplicarctur genus humanum : quam sud
inchoasset aplurib:. Nam cum animantes
alias soliticrias. & quodam modo soliuagas.
id est quae solitudinem magis appetant.
sicuti. aquilȩ. milui. leones. lupi. & quae¬
cumq ita sunt: Alias congreges institue¬
rit. quae congregatȩ. atq in gregib malint
uiuere. ut sunt columbi. sturni. cerui. dam¬
mulae. & ceterȩ huius modi: utrumq ta¬
men genus non ex singulis propagauit.
sed plura simul ius sit existere ⁊ Hominẽ
uero cuius naturam quodam modo medi¬
am interangelos bestiasq condebat: ut
sicreatori suo tamquam uero dño subdi¬
tus. praeceptum cius pia oboedientia cus¬
todiret. in consortium transiret angelicũ.
sine morte media beatam in mortalitatem
absq: ullo termino consecutus.
in oboedienter usus offenderet: morti ad¬
dictus bestialiter uiueret. libidinis seruus.
&ernoq postmortem supplicio destina¬

Expanded text:
ex uno homine, quem primum condidit, mulex uno homine, quem primum condidit, multiplicaret genus humanum, quam si id incohasset a pluribus. Nam cum animantes alias solitarias et quodam modo soliuagas, id est, quae solitudinem magis adpetant, sicuti sunt aquilae milui, leones lupi et quaecumque ita sunt, alias congreges instituerit, quae congregatae adque in gregibus malint uiuere, ut sunt columbi sturni, cerui damulae et cetera huius modi: utrumque tamen genus non ex singulis propagauit, sed plura simul iussit existere. Hominem uero, cuius naturam quodam modo mediam inter angelos bestiasque condebat, ut, si Creatori suo tamquam uero domino subditus praeceptum eius pia oboedientia custodiret, in consortium transiret angelicum, sine morte media beatam inmortalitatem absque ullo termino consecutus; inoboedienter usus offenderet, morti addictus bestialiter uiueret, libidinis seruus aeternoque post mortem supplicio destina
Abbreviated transcription (Latin):
ram. numerus possit. auger: ipsiuiderint .
quidererum in finitate cohibenda tam sub¬
tiliter disputant.: Nos uero ratiocinatio¬
nem nostram & utroq latere terminamus:
Sienim potest quid causae est utnegetur creari
potuisse. quod num quam antea creatum esset:
siliberatarum animarum numerus quinum¬
quam antea fuit. non solum factus est semel:
sed fieri num quam desinit. Siautem o¬
port& utcertus sit liberatarum aliquis
numerus animarum: quaead miseriam nũ¬
quam redeant. neq iste numer us ulterius
augeatur &iam ipse sinedubio quicumq: e¬
rit. antea utiq numquam fuit : qui pro¬
fecto crescere. & ad suae quantitatis ter mi¬
nos peruenire sine aliquo non possit initio.
quo dinitium eo modo antea num quã fuir:
Hoc ergo utess&: creatus est homo. antequẽ
cillima: propter a&ernitatem dĩ nouacreantis
sinenouitute aliqua uoluntatis. quantum
potuimus &plicata : non est arduum uidere
multum fuisse melius quod factum est: ut

Expanded text:
rarum numerus possit semper augeri, ipsi uiderint, rarum numerus possit semper augeri, ipsi uiderint, qui de rerum infinitate cohibenda tam subtiliter disputant; nos uero ratiocinationem nostram ex utroque latere terminamus. Si enim potest, quid causae est, ut negetur creari potuisse quod numquam antea creatum esset, si liberatarum animarum numerus, qui numquam antea fuit, non solum factus est semel, sed fieri numquam desinet? Si autem oportet ut certus sit liberatarum aliquis numerus animarum, quae ad miseriam numquam redeant, neque iste numerus ulterius augeatur: etiam ipse sine dubio, quicumque erit, ante utique numquam fuit; qui profecto crescere et ad suae quantitatis terminum peruenire sine aliquo non posset initio; quod initium eo modo antea numquam fuit. Hoc ergo ut esset, creatus est homo, ante quemcillima propter aeternitatem Dei noua creantis sine nouitate aliqua uoluntatis, quantum potuimus, explicata non est arduum uidere multo fuisse melius quod factum est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nas. & quibus cotidie noui fiant homines.
dequorum corporibus sisapienter uixerint
ita liberentur. utnumquam admiserias re¬
uoluantur : consequenter dicturi sunt infi¬
nitas.: Quantus lib& namq finitus nume¬
rus fuisset animarum. infinitis retro sactu¬
lis sufficere nonualeret. utcillo semperho¬
mines fierent. quorum essent animae abis¬
te semper mortalitate liberandȩ : num¬
quã adeam deinceps rediturae : nec ullo mo¬
do ex plicabunt. quo modo in rebus quas ut
dõ note esse possent finitas uolunt: utinfini¬
tus sit numerus animarum. Qua propter
quo cirtuitus illi iam &plosi sunt. quib: ad
easdem miserias necessario putabatur anima
reditura: Quid restat conuenientius pieta¬
ti: quam credere nonesse in possibiledõ. &
ca quaenumquam fecerit: noua facere. &in¬
effabili praescientia uoluntatem mutabilẽ
non habere : Porro autem utrum animarũ
liberatarum. nec ulterius ad miserias reditu¬

Expanded text:
nas, ex quibus cottidie noui fiant homines, nas, ex quibus cottidie noui fiant homines, de quorum corporibus, si sapienter uixerint, ita liberentur, ut numquam ad miserias reuoluantur, consequenter dicturi sunt infinitas. Quantuslibet namque finitus numerus fuisset animarum, infinitis retro saeculis sufficere non ualeret, ut ex illo semper homines fierent, quorum essent animae ab ista semper mortalitate liberandae, numquam ad eam deinceps rediturae. Nec ullo modo explicabunt, quo modo in rebus, quas, ut Deo notae esse possint, finitas uolunt, infinitus sit numerus animarum. Quapropter quoniam circuitus illi iam explosi sunt, quibus ad easdem miserias necessario putabatur anima reditura: quid restat conuenientius pietati quam credere non esse inpossibile Deo et ea, quae numquam fecerit, noua facere et ineffabili praescientia uoluntatem mutabilem non habere? Porro autem utrum animarum liberatarum nec ulterius ad miserias reditu
Abbreviated transcription (Latin):
ua fiunt. sed repetuntur cadem quae fuerunt:
Siautem & haec nouitas ab ordinatione prouiden¬
tiae non eluditur. siuecdata sit anima. siue
lapsasit̃. possunt fieri noua quaeneq: antea fac¬
ta sint. nectam̃ arerum ordine aliena sunt.
Etsi potuit anima per in prudentiam: sibi nouã
miseriam quaenon esset inprouisa diuinae
prouidentiae : ut hanc quoq: inrerum ordi¬
ne includeret. & ab hac eam non inproui¬
de liberaret. quatandem temeritate huma¬
nae uanitatis audemus negare . diuinitatẽ
facere posse res non sibi sedmundo nouas.
quas neq antea fecerit. nec um quam habu¬
erit in prouisas .: Siautem dicunt liberatas
quidem animas ad miseriam non reuersuras.
sed cũm hoc fit in rebus nihil noui fieri. quõ
semper alie atq aliȩ liberate sunt. & libe¬
rantur & liberabuntur. Hoc certe concedunt.
suta est nouas animas fieri: quibus sit & no¬
ua miseria & noua liberatio: N amsianti¬
quas eas essedicunt . & retrorsum sempiter¬

Expanded text:
ua fiunt, sed repetuntur eadem quae fuerunt? ua fiunt, sed repetuntur eadem quae fuerunt? Si autem et haec nouitas ab ordinatione prouidentiae non excluditur, siue data sit anima siue lapsa sit: possunt fieri noua, quae neque antea facta sint nec tamen a rerum ordine aliena sint. Et si potuit anima per inprudentiam facere sibi nouam miseriam, quae non esset inprouisa diuinae prouidentiae, ut hanc quoque in rerum ordine includeret et ab hac eam non inprouide liberaret: qua tandem temeritate humanae uanitatis audemus negare diuinitatem facere posse res, non sibi, sed mundo nouas, quas neque antea fecerit nec umquam habuerit inprouisas? Si autem dicunt liberatas quidem animas ad miseriam non reuersuras, sed cum hoc fit in rebus nihil noui fieri, quoniam semper aliae adque aliae liberatae sunt et liberantur et liberabuntur: hoc certe concedunt, si ita est, nouas animas fieri, quibus sit et noua miseria et noua liberatio. Nam si antiquas eas esse dicunt et retrorsum sempiter
Abbreviated transcription (Latin):
humanum: quia per nescio quos circuitus. nihil
sit in rebus noui: quod non &antea certis interual¬
lis tem porum fuerit. & postea sit futurum Sienĩ
liberatur anima non reditura admiserias. sicut
numquam antea liberata est: fit in illa aliquid
quod antea numquam factum est. & hoc quidẽ
ualdemagnum idest quae num quam desinat
&erna felicitas. Siautem innatura in mortali
fittanta nouitas. nullo repetita. nullo repeten¬
da circuitu: cur in reb: mortalibus fieri non pos¬
se contenditur : Sidicunt nonfieri in anima
beatitudinis nouitatem : quõ ad eam reuertitur
inqua sem per fuit: ipsa certe liberatio. noua fit.
cum demiscria liberatur inqua num quam fuit:
& ipsa miscriae nouitas. in ea facta est quaenum¬
quam fuit.⁊ Haec autem nouitas sinon inrerum
quaediuina prouidentia gubernantur ordine
uenit. sed casu potius euenit: ubi sunt illi deter¬
minati dimensiq circuitus. inquibus nulla no¬

Expanded text:
humanum, quia per nescio quos circuitus nihil humanum, quia per nescio quos circuitus nihil sit in rebus noui, quod non et antea certis interuallis temporum fuerit et postea sit futurum. Si enim liberatur anima non reditura ad miserias, sicut numquam antea liberata est, fit in illa aliquid, quod antea numquam factum est, et hoc quidem ualde magnum, id est quae numquam desinat aeterna felicitas. Si autem in natura inmortali fit tanta nouitas nullo repetita, nullo repetenda circuitu, quur in rebus mortalibus fieri non posse contenditur? Si dicunt non fieri in anima beatitudinis nouitatem, quoniam ad eam reuertitur, in qua semper fuit, ipsa certe liberatio noua fit, cum de miseria liberatur in qua numquam fuit, et ipsa miseriae nouitas in ea facta est quae numquam fuit. Haec autem nouitas si non in rerum, quae diuina prouidentia gubernantur, ordinem uenit, sed casu potius euenit, ubi sunt illi determinati dimensique circuitus, in quibus nulla no
Abbreviated transcription (Latin):
bis ueraciter promittitur uera felicitas. cuius e¬
rit semper retinenda : & nulla infelicitate rũ¬
penda certa securitas. uiam rectam sequentes
quo nobis est xp̃s. eo duce ac saluatore. a uano
& inepto impiorum circuitu. iter fidei mentẽ¬
q: auertamus. Sienim deistis circuitib & sine
cessatione alter nantibus itionib: & reditioni¬
bus animarum. porphirius platonicus suorũ
opini onẽ sequi noluit. siue ipsius rei uanitate
permotus: siue iam tempora xp̃iana reueritus
& quod in libro decimo commemoraui dicere maluit.
animam propter cognoscenda mala traditam
mundo. utabeis liberata atq purgata cum ad
patrem redierit. nihil ulterius tale patiatur.
Quanto magis nos istam inimicam xp̃ianae fidei
falsitatem: detestari ac deuitare debemus. His
autem circuitibus euacuatis atq frustratis: nulla¬
nos necessitas compellit. ideo putare non habe¬
re initium tem poris. ex quo esse coepent genus

Expanded text:
bis ueraciter promittitur uera felicitas, cuius ebis ueraciter promittitur uera felicitas, cuius erit semper retinenda et nulla infelicitate rumpenda certa securitas: uiam rectam sequentes, quod nobis est Christus, eo duce ac saluatore a uano et inepto inpiorum circuitu iter fidei mentemque auertamus. Si enim de istis circuitibus et sine cessatione alternantibus itionibus et reditionibus animarum Porphyrius Platonicus suorum opinionem sequi noluit, siue ipsius rei uanitate permotus siue iam tempora Christiana reueritus, et, quod in libro decimo commemoraui, dicere maluit animam propter cognoscenda mala traditam mundo, ut ab eis liberata adque purgata, cum ad Patrem redierit, nihil ulterius tale patiatur: quanto magis nos istam inimicam Christianae fidei falsitatem detestari ac deuitare debemus! His autem circuitibus euacuatis __ adque frustratis nulla necessitas nos conpellit ideo putare non habere initium temporis ex quo esse coeperit genus
Abbreviated transcription (Latin):
utuera sint. quae nobis minantur: ueram miseri¬
am num quam finiendam: sed inter positioni¬
bus falsae beatitudinis. sȩpe ac sine fine rumpen¬
dam.: Quidenim illa beatitudine falsius atq
fallacius. ub inos futuros miseros. autintanta
ueritatis luce nesciamus. autin summa felicita¬
tis arce timeamus. Sienim uenturam calami¬
tatem ignoraturi sumus. peritior esthĩc nr̃ami¬
seria: ubiuenturam beatitudinem nouimus :
Si autem nos illic clades imminens non latebit.
beatius tempora transigit anima misera: quib
trans actis adbeatitudinem subleuetur : quam
beata quib trans actis inmiseriam reuoluatur.
atq ita spes nrae infelicitatis felix est. & feli¬
citatis infelix. Vndefit ut quia hic mala prae¬
sentia patimur. ibi metuimus imminentia: ueri¬
us sem per miseri. quam beati aliquando esse
possimus.: Sed qũo haec falsa sunt. clamante
pietate. conuincente ueritate : Illa enim no¬

Expanded text:
ut uera sint, quae nobis minantur ueram miseriut uera sint, quae nobis minantur ueram miseriam numquam finiendam, sed interpositionibus falsae beatitudinis saepe ac sine fine rumpendam. Quid enim illa beatitudine falsius adque fallacius, ubi nos futuros miseros aut in tanta ueritatis luce nesciamus aut in summa felicitatis arce timeamus? Si enim uenturam calamitatem ignoraturi sumus, peritior est hic nostra miseria, ubi uenturam beatitudinem nouimus; si autem nos illic clades inminens non latebit. beatius tempora transigit anima misera, quibus transactis ad beatitudinem subleuetur, quam beata, quibus transactis in miseriam reuoluatur. Adque ita spes nostrae infelicitatis est felix et felicitatis infelix. Unde fit, ut, quia hic mala praesentia patimur, ibi metuimus inminentia, uerius semper miseri quam beati aliquando esse possimus. Sed quoniam haec falsa sunt clamante pietate, conuincente ueritate illa enim no
Abbreviated transcription (Latin):
rum scientiam grauatur amplius nr̃a miseria:
Siautem ibi ea necessario scituri sumus. hic saltim
nesciamus. uthic felicior sit epectatio. quamil¬
lic adeptio sum miboni: quando hĩc a&erna
uita consequenda ex pectatur. ibi autem beata
sed non a&erna. quandoq: amittenda cognos¬
citur. ⁊ Si autem neminem dicunt posse ad il¬
lam beattudinem peruenire . nisi hoscircuitos
ubi beatitudo & miseria uicissim alternant. in
huius uitae eruditione cognouerit: quomo¬
do ergo fatentur. quanto plus quisq: a mauerit
dm̃. tanto eum facilius ad beatitudinẽ ꝑuentũ¬
rum. quiea docent quib: amor ipsetor pescat.
Nam quis non remissius & tepidius amateum.
quem secogitat necessario deserturum. & contra
eius ueritatem sapientiamq sensurum. & hoc
cum adeius plenam prosua capacitate notitiam
beatitudinis perfectione peruenerit : quando
nec hominem amicum possit quisq amare fide¬
liter. cui sefuturum nouit in imicum.: Sedabsit

Expanded text:
rum scientiam grauatur amplius nostra miseria? rum scientiam grauatur amplius nostra miseria? Si autem ibi ea necessario scituri sumus, hic saltem nesciamus, ut hic felicior sit expectatio quam illic adeptio summi boni; quando hic aeterna uita consequenda expectatur; ibi autem beata, sed non aeterna, quandoque amittenda cognoscitur. Si autem dicunt neminem posse ad illam beatitudinem peruenire, nisi hos circuitus, ubi beatitudo et miseria uicissim alternant, in huius uitae eruditione cognouerit: quo modo ergo fatentur, quanto plus quisque amauerit Deum, tanto eum facilius ad beatitudinem peruenturum, qui ea docent, quibus amor ipse torpescat? Nam quis non remissius et tepidius amet eum, quem se cogitat necessario deserturum et contra eius ueritatem sapientiamque sensurum, et hoc cum ad eius plenam pro sua capacitate notitiam beatitudinis perfectione peruenerit? quando nec hominem amicum possit quisque amare fideliter, cui se futurum nouit inimicum. Sed absit
Abbreviated transcription (Latin):
amore flagramus. uteam quandoq necesse
sit deseri. & cos quideserunt ab illa a &ernita¬
te. ueritate. felicitate. deiectos. tarta reaemor¬
talitati. turpi stultitiac. miserus ex secrabilibus
implicari. ubi ds̃ amittat᷑. ubi odio ueritas ha¬
beatur. ubi per inmundas nequitias beatitu¬
do quaeratur. Et hoc itidem atq: itidem . sine
ullo fine priorum & posteriorum certis inter¬
uallis & dimensionib: saeculorum. factum & fu¬
turum. & hoc propterea. ut possint dõ circuiti¬
b diffinitis euntib semper atq redeuntibus ꝑ
nr̃as falsas beatitudines. & ueras miserias. alter¬
natim quidem. sed reuolutione incessabili sem¬
piternas. nota esse opera sua. quõneq a facien¬
do quiescere. neq: sciendo potest ea quae infi¬
nita sunt indagare.: Qui¬
lum tacerentus prudentius. uerum &iam ut¬
cͦ quo modo ualcam dicam quoduolo. tutius nesci¬
rentur.: Nam sihaec illic in memoria non ha¬
bebimus. &ideo beatierimus. Curhic pereo¬

Expanded text:
amore flagramus, ut eam quandoque necesse sit deseri et eos, qui deserunt, ab illa aeternitate ueritate felicitate deiectos tartareae mortalitati, turpi stultitiae, miseriis exsecrabilibus inplicari, ubi Deus amittatur, ubi odio ueritas habeatur, ubi per inmundas nequitias beatitudo quaeratur, et hoc itidem adque itidem sine ullo fine priorum et posteriorum certis interuallis et dimensionibus saeculorum factum et futurum; et hoc propterea, ut possint Deo circuitibus definitis euntibus semper adque redeuntibus per nostras falsas beatitudines et ueras miserias alternatim quidem, sed reuolutione incessabili sempiternas nota esse opera sua, quoniam neque a faciendo quiescere neque sciendo potest ea, quae infinita sunt, indagarlum tacerentur prudentius, uerum etiam ut quo modo ualeo dicam quod uolo doctius nescirentur. Nam si haec illic in memoria non habebimus et ideo beati erimus, quur hic per eo
Abbreviated transcription (Latin):
gu&ꝰ. Ad hoc enĩ ue hem̃tius cõmendan¬
dũ. &iam dñs ihs. cũ membra quȩ hominẽ
scandali  ant : ꝓhis hominib: poner&: quos
ut sua mẽ bra dextra quis diligit: eaq prȩ
ciperet amputari. bonum est tibi inquit debi¬
lem introire in uitam: quã duas manus haben¬
tem ire inge hennã : inignem in&tinguibilem:
ubi uermis eorũ non morit᷑. &ignis non &etingut¬
tur. Similiter depede. bonum est tibi in¬
quit claudum introire inuitam & ernã: quã
duos pedes habentem. mitti in gehennã ignis
in &tinguibilis : ubi uermis eorum non mori

Expanded text:
entius commendandum etiam Dominus Iesus, cum membra quae hominem scandalizant pro his hominibus poneret, quos ut sua membra dextra quis diligit, eaque ciperet amputari: Bonum est tibi, inquit, debilem introire in uitam quam duas manus habentem ire in gehennam, in ignem inexstinguibilem, ubi uermis eorum non morietur et ignis non exstinguetur. Similiter de pede: Bonum est tibi, inquit, claudum introire in uitam aeternam quam duos pedes habentem mitti in gehennam ignis inexstinguibilis, ubi ue
Abbreviated transcription (Latin):
surͣre: Cadunt aut̃ corpora moriendo.: Nã
& acadendo. cadauera nuncu pant᷑.: Nonergo
animarũ in quiunt resurrectio potest esse sed
corporũ: Sed quid contra apostolũ dicunt.:
qui eã resurrectionẽ appellat.: Nã secundũ
interiorẽ : non secundum &teriorẽ hominem
utique resurrexerant: quibus ait  Sire surrex¬
istis cũ xp̃o: quȩ sursũ sunt sapite: Quẽ sensum
uerbis aliis alibi posuit dicens: Vtquẽ ad mo¬
dum xp̃s resurrexit amortuis ꝑgloriã patris.
sic & nos in nouitate uitȩ ambulemus: Hinc est¬
& illud :: Surge quidormis. & exsurge amortuis.
& inluminabit texp̃s .: Quod aut̃ dicunt. non pos¬
se resurgere nisi qui cadunt: &ideo putant
resurrectionẽ ad corpora ñ ad animas ꝑtinere
quia corporũ est cadere : curnon audiunt. non
recedatis ab illo necadatis: & suo dño stat aut

Expanded text:
surgere. cadunt autem corpora moriendo; nam surgere. cadunt autem corpora moriendo; nam et a cadendo cadauera nuncupantur. non ergo animarum, inquiunt, resurrectio potest esse, sed corporum. sed quid contra apostolum dicunt, qui eam resurrectionem appellat? nam secundum interiorem, non secundum exteriorem hominem utique resurrexerunt quibus ait: si resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt sapite. quem sensum uerbis aliis alibi posuit dicens: ut quemadmodum Christus resurrexit a mortuis per gloriam patris, sic et nos in nouitate uitae ambulemus. hinc est et illud: surge qui dormis et exsurge a mortuis, et inluminabit te Christus. quod autem dicunt non posse resurgere nisi qui cadunt et ideo putant resurrectionem ad corpora, non ad animas pertinere, quia corporum est cadere, cur non audiunt: non recedatis ab illo, ne cadatis, et: suo domino stat aut
Abbreviated transcription (Latin):
re surrectione quȩ carnis. inmortẽ secundã
cũ ipsa carne transibit: Sequit᷑ enim &dicit :
Nec resurrectio prima est: beatus & sc̃s.
idest particeps eius est: Ipse est autem parti¬
ceps eius: qui non solum amorte quȩ in peccatis
est reuiuȩscit: uerum &iam in eo quoreiuxerat
ꝑmanebit. In istis inquit. secunda mors non
hab& potestatem. Hab& ergo in reliquis dequi¬
bus superius ait: reliqui eorũ non uixerunt.
donec finiantur mille anni: Qm̃ toto isto tem¬
poris interuall& quod mille annos uocat : quan¬
tũ cumque in eo quisque eorũ uixit in corpo¬
re : non reuixit amorte. inqua eũ tenebat im¬
pi& as : ut sic reui udscendo: primȩ resurrec¬
in eo potestatem secunda mors non haber&:
Tunt qui putant: re surrectionem dici non
posse. nisi corporũ : ideoque istam quoque
primã incorporibus futurã esse condetendunt:
Quorũ enĩ est inquiunt cadere : eorũ est re¬

Expanded text:
resurrectione quae carnis est, in mortem secundam resurrectione quae carnis est, in mortem secundam cum ipsa carne transibunt. Sequitur enim et dixit: Haec resurrectio prima est. Beatus et sanctid est particeps eius est. ipse est autem particeps eius, qui non solum a morte, quae in peccatis est, reuiuescit uerum etiam in eo quod reuixerit permanebit. in istis, inquit, secunda mors non habet potestatem. habet ergo in reliquis, de quibus superius ait: reliqui eorum non uixerunt, donec finiantur mille anni, quoniam toto isto temporis interuallo, quod mille annos uocat, quantumcumque in eo quisque eorum uixit in corpore, non reuixit a morte, in qua eum tenebat impietas, ut sic reuiuescendo primae resurrecin eo potestatem secunda mors non haberet. Sunt qui putant resurrectionem dici non posse nisi corporum ideoque istam quoque primam in corporibus futuram esse contendunt. quorum enim est, inquiunt, cadere, eorum est re
Abbreviated transcription (Latin):
subiciuntur : ne que accipiunt inscriptionem:
notam scilic& criminis. infronte. ꝓpter profes¬
sionem : in manu: ꝓpter operationem: Ab
his igitur malis alienis. siue ad huc ista mor¬
tali carne uiuentes: siue defuncti. regnant
cum xp̃o. iam nunc modo quodam huic tempo¬
ri congruo: ꝑ totum hoc interuallum : quod
numero mille significatur annorum: Reli¬
qui eorum in quit non uixerunt: hora enim
nunc est : cum mortui audiunt uocẽ filii dĩ.
& qui audierint uiuent: Reliqui ergo eorũ
non uiuent: Quod uero subdit. donec fini¬
antur mille anni intellegendum est: quod
eo tempore non uixerunt: quouiuere de¬
buerunt: aduitã scilic& demorte tran se¬
undo: Et ideo cum dies uenerit quofiat & cor¬
porum resurrectio: non adutam demonum̃¬
tis ꝓcedent: sed aduditium: Ad dam natio¬
nẽ scilic&: quȩ secunda mors dicitur: Donec
fini antur enim mille anni. quicumque non
uixerit: id est isto tempore quo agitur prima

Expanded text:
subiciuntur; 4neque accipiunt inscriptionem>, subiciuntur; 4neque accipiunt inscriptionem>, notam scilicet criminis, in fronte\' propter professionem, in manu\' propter operationem. Ab his igitur malis alieni, siue adhuc in ista mortali carne uiuentes siue defuncti, regnant cum Christo iam nunc modo quodam huic tempori congruo per totum hoc interuallum, quod numero mille significatur annorum. Reliqui eorum, inquit, non uixerunt. Hora enim nunc est, cum mortui audiunt uocem filii Dei, et qui audierint uiuent; reliqui ergo eorum non uiuent. Quod uero subdidit: Donec finiantur mille anni, intellegendum est, quod eo tempore non uixerunt, quo uiuere debuerunt, ad uitam scilicet de morte transeundo. Et ideo cum dies uenerit, quo fiat et corporum resurrectio, non adntis procedent, sed ad judicium, ad damnationem scilicet, quae secunda mors dicitur. Donec finiantur enim mille anni, quicunque non vixerunt, id est toto isto tempore quo agitur resurr
Abbreviated transcription (Latin):
ginem eius. neque acceperunt inscriptionem
infronte aut inmanusua: simul deuiuis &mor
tuis debemus accipere. Quȩ sit porro ista
bestia. quã uis diligentius requirendũ: nonta¬
men abbrr& a fide recta : ut ipsa impia ciui¬
tas intellegatur & populus infideliũ contra¬
rius populo fideli & cuutati dĩ: Imago uero
eius. similatio eius mihi uid&ur: in eis uidelic&
hominibus q̃uiuelut fidem ꝓfitentur. & infi¬
deliter uiuunt.: Fingunt enĩ se esse quod
non sunt : uocanturque. non ueraci effigie. sed
fallaci imagine xp̃iani. Ad eandem nim¬
que bestiã ꝑtinent: non solũ aꝑte inimici nomi¬
nis xp̃i & eius glonosis simȩ ciuitatis. sed &i¬
am i ania: quȩ dȩ regno eius quod est
ecclesia: infine seculi colligenda sunt
Equi sunt qui non ad orant bestiam nec ima¬
ginem eius: nisi qui faciunt quod ait aposto¬
lus Ne sitis iugumducentes cum in fidelibus:
Non adorant enim. idest non consentiunt : non

Expanded text:
ginem eius neque acceperunt inscriptionem ginem eius neque acceperunt inscriptionem in fronte aut intuis debemus accipere. Quae sit porro ista bestia, quamuis sit diligentius requirendum, non tamen abhorret a fide recta. ut ipsa inpia ciuitas intellegatur et populus infidelium contrarius populo fideli et ciuitati Dei. Imago uero eius simulatio eius mihi uidetur, in eis uidelicet hominibus, qui uelut fidem profitentur et infideliter uiuunt. Fingunt enim se esse quod non sunt, uocanturque non ueraci effigie, sed fallaci imagine Christiani. Ad eandem namque bestiam pertinent non solum aperte inimici nominis Christi et eius gloriosissimae ciuitatis, sed etiam zizania, quae de regno eius, quod est ecclesia, in fine saeculi colligenda sunt. Et qui sunt qui non adorant bestiam nec imaginem eius, nisi qui faciunt quod ait apostolus: Ne sitis iugum ducentes cum infidelibus? Non adorant\' enim est non consentiunt, non
Abbreviated transcription (Latin):
nec aliquid ꝓesset ad eius baptismum inpericulis
currere : nesine illo finiatur haecuita: net adre¬
conciliationem. si forte ꝑpęnitentiam : malam¬
ue conscientiam quisque abeodem corpore sepe¬
ratus est: Cur enim fiunt ista: nisi quia fideles
&iam defuncti membra sunt eius.: Quã uis ergo
cum suis corporibus nondum: iam tamen eorum
animȩ regnant cumillo: dũ istemille anni de¬
currunt : Vnde in hoc eodem libro & alibilegit᷑:
Beati mortui qui in dño moriuntur: a modo Niã
dicit sp̃s utrequiescant alaboribus suis: nam
operã eorũ sequntur eos.: Regnat itaque cum
xp̃o nunc primum ecclesia in uiuis & mortuis.
tantũ modo martyrũ animas cõmemorauit q̃ui¬
a ipsi prȩcipuȩ regnant mortui: quius que ad
mortẽ ꝓueritate certarunt: Sed a parte totũ
&iã c&eros mortuos intellegimus: ꝑtinentes ad
ecclesiã. quod est regnũ xp̃i.: Quod uero se¬
qui t᷑. & siqui non ad orauerunt bestiã nec ima¬

Expanded text:
nec aliquid prodesset ad eius baptismum in periculis nec aliquid prodesset ad eius baptismum in periculis currere, ne sine illo finiatur haec uita; nec ad reconciliationem, si forte per paenitentiam malamue conscientiam quisque ab eodem corpore separatus est. Quur enim fiunt ista, nisi quia fideles etiam defuncti membra sunt eius? Quamuis ergo cum suis corporibus nondum, iam tamen eorum animae regnant cum illo, dum istcurrunt. Unde et in eodem libro alibi legitur: Beati mortui qui in Domino moriuntur: amodo enim jam dicit Spiritus ut requiescant a laboribus suis, nam opera eorum sequuntur eos. Regnat itaque cum Christo nunc primum Ectantummodo martyrum animas commemorauit, quia ipsi praecipue regnant mortui, qui usque ad mortem pro ueritate certarunt. Sed a parte totum etiam ceteros mortuos intellegimus pertinentes ad ecclesiam, quod est regnum Christi. Quod uero sequi
Abbreviated transcription (Latin):
pitulando quid in istis mille annis agat ecclesia
uł aga  tur in ea : & uidi inquit sedes & seden¬
tes supra eos. & iuditium datũ est: non hoc pu¬
tandum est deultimo iudicio dici: sed sedes prȩ¬
positorum: & ipsip̃ positi intellegendi sunt ꝑquos
nunc ecclesia gubernatur: Iuditium aũt datũ.
nullum melius accipiendum uid&ur: quã id
quod dictum est: Quae ligaueritis interra. liga
ta erunt & incȩlo: & quȩ solueritis interra solu¬
ta erunt & incȩlo.: Vnde apostolus. quid enim
mi hi est inquit de his quiforisunt iudicare: non¬
ne de his qui intus sunt uos uidicatis: Et animȩ
inquit occisorũ ꝓpter testimonium iħu & ꝓpt̃
uerbũ dĩ : sub auditur. quod postea dicturus est:
regnauerunt cũ iħu mille annis: animae sci¬
lic& martyrũ : non dum sibi corporibus suis
red ditis.: Neque enĩ piorum animȩ mortuo¬
rum: separantur ab et clesia quȩ nunc &iã est
regnũ xp̃i: alioquin nec ad altare dĩ fier&
eorũ memoria in communicatione corporis xp̃i

Expanded text:
pitulando quid in istis mille annis agat ecclesia uel agatur in ea: Et uidi, inquit, sedes et sedentes super eas, et iudicium datum est Non hoc putandum est de ultimo iudicio dici; sed sedes praepositorum et ipsi praepositi intellegendi sunt, per quos nunc ecclesia gubernatur. Iudicium autem datum nullum melius accipiendum uidetur, quam id quod dictum est: Quae ligaueritita erunt et in coelo; et quae solveris in terra, erunt soluta et in coelo . Unde Apostolus : Quid enim mihi est, inquit, de his qui foris sunt judicare? nonne de his qui intus sunt vos judicatis? Et animae, inquit, occisorum propter testimonium Jesu, et propter verbum Dei. Subauditur quod postea hic dicturus est, regnabunt cum Jesu mille annis, animae scilicet martyrum, nondum sibi corporibus suis redditis, neque enim piorum animae mortuorum sepregnum Christi. Alioquin nec ad altare Dei fieret eorum memoria in communicatione corporis Christi;
Abbreviated transcription (Latin):
inte. Intendens intende s arcũ tuũ suꝑscep¬
tra dicitdns: hoc ẽ c̃omminaberis iudicium
tuũ &iam regib: Aterrȩ : fluminib scinde¬
tur terra hoc ẽ influentib: sermonib: prȩdi¬
cantium te : aperientur ad confitendũ homi¬
nũ corda: quib: ẽ dictũ scindite corda ura
& non uestimenta: Quid ẽ uidebunt te& do¬
lebunt populi : nisi utlugendo sint beati.⁊
Quid ẽ dispergens aquas incessu: inambulaꝵ¬
do in eis quiteusquequaq adnuntiant᷑ hac
atq hac dispergis fluenta doctrinȩ Quid
ẽ dedit abyssus uocẽ suam : an profunditas
cordis humani quidei uider&ur expressit :
Altitudo phantasiȩ suae tãquã uersus su

Expanded text:
in te/ Intendens intendes arcum tuumsupersceptra, dicitDominus hoc est ccomminaberis iudicium tuum etiam regibus terrae.\' Fluminibus scindetur terra, hoc est influentibus sermonibus praedicantium te aperientur ad confitendum hominum corda, quibus est dictum: Scindite corda uestra et non uestimenta.\' Quid est: Videbunt te et dolebunt populi, nisi ut lugendo sint beati? Quid est: Dispergens aquas incessu, an \'ambulando in eis, qui te usque quaque adnuntiant, hac adque hac dispergis fluenta doctrinae\'? Quid est: Dedit abyssus uocem suam, an \'profunditas cordis humani quid ei uideretur expressit\'? Altitudo phantasiae suae tamquam uersus su
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o quȩ sursum sunt sapite u̾bixp̃s est indexte¬
ra dĩ sedens. que sursum sunt quęrite non que
suꝑ terram: Dequic libus item dicit quod eorũ
conuersatio sit incȩlis.: Post tremo regnant
cum illo q̃ui eo modo sunt in regno sit sint &iã
ipsiregnum eius: Quo modo aut̃ sunt regnũ
xp̃i. quiut alia taceam: quam uis ibi sint. donec
colligantur infine sȩculi deregno eius omnia
scandala: tamen illic suaquęrunt. non quȩ iħu
xp̃i : De hoc ergo regno militiae. inquo ad huc
cum hoste confligitur. & aliquando repugnat᷑.
pugnantibus uitiis: aliquando ͤ ȩdentibus im¬
peratur: donec ueniatur ad illud pacatis simu
regnum ubi sine hoste regnabitur: & de hac
prima resurrectione quenunc est liberiste
sic loquitur: Cum enĩ dixiss& alligari diabo

Expanded text:
sunt sapite, ubiChristus estin dexteraDeisedens; quae sursum sunt quaerite, non quae super terram; de qualibus item dicit, quod eorum conuersatio sit in caelis. Postremo regnant cum illo, qui eo modo sunt in regno eius, ut sint\' etiam ipsi regnum eius. Quo modo autem sunt regnum Christi, qui, ut alia taceam, quamuis ibi sint donec colligantur in fine saeculi de regno eius omnia scandala, tamen illic sua quaerunt, non quae Iesu Christi? De hoc ergo regno militiae, in quo adhuc cum hoste confligitur et aliquando repugnatur pugnantibus uitiis, aliquando cedentibus imperatur, donec ueniatur ad illud pacatissimum regnum, ubi sine hoste regnabitur, et de hac prima resurrectione, quae nunc est, liber iste sic loquitur. Cum enim dixisset adligari diabo
Abbreviated transcription (Latin):
Dico enim uobis quia nisi abundauerit iustiti¬
auestra suꝑscribarum & pharisȩorũ idest suꝑ
eos qui soluunt quod docent: describis enim
& phariseis dicit alioloco: qm̃ dicunt & non faci¬
unt:: Nisi ergo suꝑ hos abundauerit iustitia
ur̃a: idest utuos non soluatis. sed faciatis potius
quod doc& is: non intrabitis inquit in regnum
cȩlorum.: Alio modo igitur intellegendũ
est regnũ cȩlorum: ubi ambosunt: & ille scili¬
c& qui soluit quod doc&: & ille qui facit: sed
ille minimus: ille magnus: alio modo autem
regnũ cȩlorũ dicitur: quo non intrat nisiille
qui facit.: Ac ꝑ hoc ubi utrumque genus est
ecclesia est qualis nunc est: Ubi aũt illud so¬
lum erit: ecclesia est qualis tunc erit : quando
malus in eanonerit. Ergo & nunc ecclesi¬
a regnũ xp̃i est regnumque cȩlorũ. Regnant
itaque cum illo &iam nunc sc̃ĩ eius aliter
quidem quã tunc regnabunt: nec tamen cũ

Expanded text:
Dico enim uobis quia, nisi abundauerit iustitiDico enim uobis quia, nisi abundauerit iustitia uestra super scribarum et Pharisaeorum, id est super eos, qui soluunt quod docent de scribis enim et Pharisaeis dicit alio loco: Quoniam dicunt, et non faciunt, — nisi ergo super hos abundauerit iustitia uestra, id est, ut uos non soluatis, sed faciatis potius quod docetis, non intrabitis, inquit, in regnum caelorum. Alio modo igitur intellegendum est regnum caelorum, ubi ambo sunt, et ille scilicet qui soluit quod docet, et ille qui facit; sed ille minimus, ille magnus: alio modo autem regnum caelorum dicitur, quo non intrat nisi ille qui facit. Ac per hoc ubi utrumque genus est, ecclesia est, qualis nunc est: ubi autem illud solum erit, ecclesia est, qualis tunc erit, quando malus in ea non erit. Ergo et nunc ecclesia regnum Christi est regnumque caelorum. Regnant itaque cum illo etiam nunc sancti eius, aliter quidem, quam tunc regnabunt; nec tamen cum