comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uitac animaeds̃ est. Et sicut recedente anima moritur
corpus. Itarecedente dõ moritur anima: Si autem
õs quod mentituir occidit animam. ergo & os quod
uerum dicit uiuificat animã, Oreigitur m̃tiemte.
recedentedõ moritur anima, Oreaũt uera dicente.¬
dõ accȩdente uiuificatur In illis dum taxiot sermonib
qui& bonisunt & ad edificationẽ opor tunitactis
proferuntur & audiemibus gratuc̃ dant.
Tantum deniq merebitur cuius que excircums tanti¬
bus animadõ miserante uiuificari quantum sursũ
schabere corueratius oreres ponderit. & tiento
amplius dioffensione mortificabitur. quanto id in cons¬
peiueius mendacius presumpserit respondere: Illut
&iam sumopere aduertendum ẽ. Quod corpus huma¬
num cum & oculos habeat &aures & nares & hos &manꝰ
& pedes desertum ticm̃ abanima neque oculis uidere
neq audire auribus. neque naribus. aliquidodo¬
rari nequeore quic quam gusticre. nequemanibus

Expanded text:
vita animae Deus est, et sicut recedente anima moritur vita animae Deus est, et sicut recedente anima moritur corpus, ita recedente Deo moritur anima. Si autem os quod mentitur occidit animam, ergo et os quod verum dicit vivificat animam. Ore igitur mentiente, recedente Deo, moritur anima: ore vero vera dicente, accedente Deo, vivificatur in illis duntaxat sermonibus qui et boni sunt et ad aedificationem oportunitatis perferuntur, et audientibus gratiam dant: tantum denique merebitur cujusque tunc ex circumstantibus anima Deo miserante vivificari, quantum sursum se habere cor veracius ore responderit: et tanto amplius Dei offensione mortificabitur, quanto id in conspectu ejus mendacius praesumpserit respondere. Illud etiam summopere advertendum est, quod corpus humanum cum et oculos habeat, et aures, et nares, et os, et manus, et pedes, desertum tamen ab anima neque oculis videre, neque audire auribus, neque naribus aliquid odorare, neque ore quicquam gustare, neque manibus
Abbreviated transcription (Latin):
preparatio est & exciticto animorum. Vtanimus
populi amundanis cogitationibs hi somnibus
paulatim auulsur. ad celestuc cognaenda acdesi¬
deranda trahatr. Quatinus eotẽpr quo a socer¬
dote salutictus admon&ur. ut sursum habeatcor
ucrissima uicleat respondere. habemus addnm
qicm site pr̃ huiusticm arduȩ responsionis
animus cuius quã curis secularibus dograuatur ic premitr
& scsursum habere coraddnm mentiens ptes tictur
Indeincurrit pocnam. unde poteriet ueniani pmieres
Inde aboste ꝓs ternitur undeostem poterat supe¬
rare. Secriptum estenĩ. os quod memitur occidit
animam. Et ꝑdes om̃s quilo cuntur mendatium.
Purificandus est itcq orantiũ animus & cumdi adiuto
rio ad celestia cogutienda acdenderanda leuandus.
Vt & poena mendacii possit euadere. &ostes suos qui&¬
tofortius orando bella uerit uel pibs ternere uł fugare.
Sciendum enim quod sicut uita corporis anima est itic

Expanded text:
praeparatio est et excitatio animorum, ut animus praeparatio est et excitatio animorum, ut animus populi a mundanis cogitationibus his omnibus paulatim avulsus ad coelestia cogitanda ac desideranda trahatur, quatinus eo tempore quo a sacerdote salutatus admonetur, ut sursum habeat cor, verissime valeat respondere, Habemus ad Dominum. Nam si tempore hujus tam arduae responsionis animus cujusquam curis saecularibus degravatur ac premitur, et se sursum habere cor ad Dominum mentiens, protestatur; inde incurrit poenam, unde poterat veniam promereri, inde ab hoste prosternitur, unde hostem poterat superare: scriptum est enim, Os quod mentitur occidit animam; et, Perdet omnes qui loquuntur mendacium. Prio ad coelestia cogitanda ac desideranda levandus, ut poenam mendacii possit evadere, et hostes suos quanto fortius orando debellaverit, vel prosternere vel fugare. Sciendum enim quod sicut vita corporis anima est, ita
Abbreviated transcription (Latin):
& sanguinem sed aduersus principes & potestates ad¬
uersus mundirectores tenebrarum harum: aduersus
spalia nequitię incelestib : Hi sunt illifortissimi.
tiq & perientis simi hos tes quinisi orationes assidunate
nequeunt debellari: Monentenos eodem apło ac dicente:
Sine int̃missione orate. adhanc igiur pugnam indomudñi
sacris sollempnitatib: conuenitur ipso dño sicloquente
Somus mea domus orationis uocabitur : Sed qm̃ animus
ad mnulticdiuisus tumulibus curarum secularium ꝑtur¬
ba tur. & nonstatim ut & desiam ingredimur omniu
mundi huius sollicitu dinum possumus obliuisci quo
prius &artentius. puriorem adq attentionem oratio¬
nem addnmfundere ualcimus. quod antiphonae
ad introitum decartatur & suaui modulatione
interpositi. nec non &Ryriheleyson. id estonẽ
miserere. &xpeheeyson id est xp̃emiscrere
flebilibus acplixioribus uocibus conclamato leco
ꝓph&ica ulapostolica &euangelica recitctur

Expanded text:
et sanguinem, sed adversus principes et potestates, adet sanguinem, sed adversus principes et potestates, adversus mundi rectores tenebrarum harum, adversus spiritualia nequitiae in coelestibus. Hi sunt illi fortissimi atque experientissimi hostes qui nisi orationis assiduitate nequeunt debellari, monente nos eodem Apostolo ac dicente: Sine intermissione orate. Ad hanc igitur pugnam in domum Domini sacris solemnitatibus convenitur, ipso Domino sic loquente: Domus mea domus orationis vocabitur. Sed quoniam animus ad multa divisus, tumultibus curarum saecularium perturbatus, et non statim ut ecclesiam ingredimur, omnium mundi hujus sollicitudinum possumus oblivisci, quo purius et attentius puriorem atque attentiorem orationem ad Dominum fundere valeamus, quod antiphona ad introitum decantatur, et suavi modulatione interposita, nec non et Kyrie heleyson, id est, Domine, miserflebilibus ac prolixioribus vocibus conclamatur, lectio prophetica vel apostolica et evangelica recitatur:
Abbreviated transcription (Latin):
il me proph&ica uł a postolica lenosa atilabradmiontione
plenssima reer&ur qua & ꝓph&arum &apos dolorim omniũ
dñ dostrina euanglica more uibe prolixius at al tuis con¬
crepans consequatur. Interpositis sinȩ cintlene suiurtatibus
aadłi laudibis siblimius modilatis. Sedcur singula pro sequa¬
mur cum conslo nos. sempora redebere anumquã deficere
Quidait orared ebcamus ipsedñs & aluator nrt edicit. Vigi¬
late &orate ut non intr&is intemptationem Quod&iam
princeps a postolorum p&rus ad mon& dicens. Sobrii
estore &iuglato morationib. Adquid. Quia aduersaris
in quidur̃t diabolus timquam lcorugiens crcuit quereao
quem deuor&. Siergo uigilandum nobis est dorandum
ut non intremus intẽptienonem. tempuctio uutem
ꝑdiabo lum aduersarium nr̃m. nobis intenditur.
Mani festum ẽ contraquas nobsit bͥstũ aties dimi candum
Quasbeatus apłs paulus : oculis ut ita dixerim nr̃ĩs propo¬
nit cumdicit: Non ẽ nobis conluctatio aduersus carnẽ

Expanded text:
admonitione plenissima recitetur, quam et prophetarum et apostolorum omnium Domini doctrina evangelica more tubae prolixius atque altius concrepans consequatur; interpositis sanae cantilenae suavitatibus ac Dei laudibus sublimius modulatis. Sed cur singula prosequamur, cum constet nos semper orare debere, et nunquam deficere? Quid autem orare debeamus ipse Dominus et Salvator noster edicit: Vigilate et orate, ut non intretis in temptationem, quod etiam princeps apostolorum Petrus admonet dicens: Sobrii estote et vigilate in orationibus; ad quid? quia adversarius, inquit, vester diabolus tanquam leo rugiens circuit quaerens quem devoret. Si ergo vigilandum nobis est et orandum ut non intremus in temptationem, temptatio autem per diabolum adversarium nostrum nobis intenditur, manifestum est contra quas nobis sit hostium acies dimicandum, et quas beatus apostolus Paulus oculis, ut ita dixerim, nostris proponit, cum dicit, Non est nobis conluctatio adversus carnem
Abbreviated transcription (Latin):
uotiens contrase diuersarum atq aduersarũ
partium acies & castra consistunt. solent tur¬
marum principes suos quisq: subditos confor¬
tatoriis sermonib: ammonere antiquas parentum
uictorias & facta fortia replicare. dm̃ semꝑ intribula¬
tionib fieri adutorem. non aẽ apud eum differentiam
siluare uł inmultitudine uł in paucis: Vt dumbellaturi
miltes uerba exortantis principis audientes. Nonnullas
exparentum exemplis uires recolligunđ. dedõ maxi¬
mas sperant adq: humiliter addebellandum aduer¬
sariorum castra procedunt. dĩsetotos arbitrio cõmitter¬
tes. Ipso in omnib prȩliante uictoriam consequentur:
Bucina &iam in teripsa bellantium certamine clangitur
quo semꝑ animus adspem iuctoriae excit&ur: Et quanto
uehementior fuerit clangor. Tanto fit adcertam̃ animus
fortior: Secđm hanc itaq: militarem consu&udinẽ
incelebrandis quoq: missarum sollemnitatib: ab eccłarum
principib: institutumẽ ut primo quidem antiphone

Expanded text:
uotiens contra se diversarum adque adversarum partium acies et castra consistunt, solent turmarum principes suos quisque subditos confortatoriis sermonibus admonere, antiquas parentum victorias et facta fortia replicare, Deum semper in tribulationibus fieri adjutorem, non esse apud eum differentiam salvare vel in multitudine vel in paucis, ut dum bellaturi milites verba exhortantis principis audientes, nonnullas ex parentum exemplis vires recolligunt, de Deo maximas sperant, adque humiliter ad debellandum adversariorum castra procedunt, Dei se totos arbitrio committentes, ipso in omnibus praeliante, victoriam consequantur, buccina etiam inter ipsa bellantium certamina clangitur, quo semper animus ad spem victoriae excitetur; et quanto vehementior fuerit clangor, tanto fit ad certamen animus fortior. Secundum hanc itaque militarem consuetudinem, in celebrandis quoque missarum solemnitatibus ab ecclesiarum principibus institutum est, ut primo quidem antiphonae
Abbreviated transcription (Latin):
luce ꝑfudit obitꝰ. Quã gloriose morit̾ qͥ moriendo ortur. Tunc
uere uitã inuenit cũ morte catnis int̾it. Scõ ęxutꝰ corpore stola
uestitur gloue. Carnis exit ergastulũ. intrat celi palatiũ. ẜxul¬
ta iam netrapolis rauenna uere nobilis. Qd roma in clauigero tu habes
in discipło. Te summe p̾sul poscimꝰ cordis orisq uocib ut nos uent᷑o
iudici comiñdes prece supplici. Gła sit unigͥenito patͥ ꝙ uingenito
Sc̃osimul spiritui dõ inuisibili am̃ ad iocturnas¬

Expanded text:
Luce perfundit obitus. 2. Quam gloriose moritur, Qui moriendo oritur! Tunc uere uitam inuenit, Cum morte carnis interit. 3. Sancto exutus corpore Stola uestitur gloriae; Carnis exit ergastulum, Caeli scandit palatium. 4. Exulta iam, metropolis, Rauenna uein discipulo. Te, summe praesul, poscimus Cordis orisque vocibus, Ut nos venturo Judici Commendes prece supplici. Gloria sit ingenito Patri, et Unigenito, Sancto simul Spiritui, Deo indivisibili. Amen. CV. In na
Abbreviated transcription (Latin):
Corus resultat celitꝰ tba plaudat fideliũ apollinaris passio
inundi sit ȩxultatio. hic uiferuore spc̃ dũ p̃dicat gentilibus
q̃ eiꝰ m̃bra ꝑferunt referri lingua nequeunt: Ap̃m in igne
Eculeo suspendit᷑ coita caro diuellit᷑. iñ pena pena cruciat
⁊uulnꝰ plaga uulnerat. Igne iam membra torrrida

Expanded text:
orus exultet caelitum, Turba plaudat fidelium; Apolenaris passio Mundi sit exultatio. 2. Hic in feruore spiritus Dum praedicat gentilibus, Quae eius membra perferunt, Referri lingua nequeunt. 3. Christum in igne Eculeo suspenditur, Torta caro diuellitur; Iam poena poenam cruciat, Et uulnus plaga uulnerat. 5. Igne iam membra torrida
Abbreviated transcription (Latin):
adĩ: seruo orosio ep̃o isidoruis. Quedã notissima nomi¬
nalegis & euangeliorum que subalegoria imagina¬
contraxiceleriter ut plana atque a perta latoribus red¬
derẽ quequia in explicatesunt ad notat abreui ma¬
teriola dicendi coegit que ne clibelli modũ ꝑmittit
fficere. nec plenissime figura rũ misteria xplicare
Erit quidẽ sensus itauteis que posita sunt tã pracceden¬
tia . quã sub sequentia intellegantur. hec itaq cog¬
nitionituae tractanda itq probanda. offerimus
utqueque in rationem uerborũ ac sensuũ merudite
dependent: emendandũ sollicito. curesego enĩmihica¬
rissime in huius operis reprachenstone e& cusabilẽmeip¬
sum&xtimabo quia hec non meo conseruaui arbitria.
dilta sgta mundi &ate filius di ciornis formommi

Expanded text:
ATRI OROSIO ISIDORUS. 1. Quaedam notissima nomina legis evangeliorumque, quae sub allegoria imaginacontraxi celeriter, ut plana atque aperta lectoribus redderem. Quae, quia inexplicata sunt, annotata brevis materiola dicendi coegit, et nec libelli modum permisit efficere, nec plenissime figurarum mysteria explicare. Erat quidem sensus ita, ut ex dictis quae posita sunt et praecedentia et subsequentia intelligantur. 2. Haec itaque cognitioni tuae tractanda atque probanda offerimus, ut quod in ratione verborum ac sensuum inerudite dependet, emendandum sollicite cures. Ego enim, mihi charissime, in hujus operis reprehensione excusabilem meipsum aestimabo, quia haec non meo conservavi arbitrio, Dei, ita sexta mundi aetate Filius Dei carnis formam
Abbreviated transcription (Latin):
nat. iudeorum. quim furo resuo occiderut
ꝓph&as &indoloresuo suffaderunt fixurunt fixeris
dicuorum xp̃m firmissimũ murũ inquocredentes
stabili robore cõmununtur : Leui & auctor & figu¬
raẽ principũ sacerdotum. qui dñm crucifixerun
Iudas significatxp̃m quiincubile sepul chrum qua¬
toq mortis imperio pittriduum resurr&
huius uite in habitans om̃stẽptationes &
turbi dines seculi. portat: Neptalim expri¬
mit om̃sscos praedicatores qui instargerui
transientes ad suꝑna seerigunt. cunctisq
credentib: doctrineelo quie conferunt.
Danienti cristum significat quimui a urtehuius
uigilans equiidem extrema seculi subplan¬
tarenititur. mor supestifere p̃dicationis
ut deiciateos qui&x tolluntur in huius mund
cundo aduentusuo contra anti cristum.
accinctus uirtute. iudiciip̃ luendum

Expanded text:
nat Judaeorum, qui in furore suo occiderunt nat Judaeorum, qui in furore suo occiderunt ophetas, et in dolore suo suffoderunt fixuris clavorum Christum, firmissimum murum, in quo credentes stabili robore communiuntur. 124 37. Levi et auctor et figura est principum sacerdotum qui Christum crucifixerunt. 38. Judas significat Christum, qui in cubili sepulcri, quatoque mortis imperio, post triduum resurrexhujus vitae inhabitans, omnes tentationes et turbines saeculi portat. 41. Nephthalim exprimit omnes sanctos praedicatores, qui, instar cervi transilientes, ad superna se erigunt, cunctisque credentibus doctrinae eloquia conferunt. 42. Dan Antichristum significat, qui in via vitae hujus ungulas equi, id est, extrema saeculi supplantare nititur morsu pestiferae praedicationis, ut ejiciat eos qui extolluntur in hujus mundicundo adventu suo contra Antichristum accinctus virtute judicis praeliaturum
Abbreviated transcription (Latin):
tis tegmine peccatorum orribilis. Iacobautem xp̃m¬
aũt demonstra. siue populũ gerłium. quidi patris
benedictione platus ẽ prioripopulo iudeorum. La¬
banlegis ueldiaboli habuttypum. ec cuius corpare
ad sũpsit si bixp̃s duas coniuges plebes sabe&
circũcisionis & gentium. Lia sinagoga figuram
habuit que in firmisoculis cordissa cramentis di
speculare non potuit : Racheluero clara, as pec¬
tuecdẽ tipũ tenuit que contẽ plationis acia xp̃
misteria cernit: Virquicũ iacob luctamen
figurauit nã sicut ia cob daudicicuit incertamme
ituuude daudicauer̃ fide indnipassione : Lotto
pũ aburt scõrũ quin fineseculi ab impiorũ incendio
lbercbuntur: Uxorlot eoxtenuit tspum quuiꝑ
gratiadĩ uocatum postmodum relro respicut ł
Equenter ipseloth legis gestauit ꝑsonã dequa in¬
siddi Iatis operapariunt. quieã cicrnal intellec¬
mons trauit quiuiol auit cubi lodi patris
quando carnem quisibi xp̃ssponderat confi¬
xit inpatibulo crucis: Simeon scribas desig¬

Expanded text:
tis tegmine peccatorum horribilis. 26. Jacob autem Christum demonstrat, sive populum gentium, qui Dei Patris benedictione pcorpore assumpsit sibi Christus duas conjuges, plebis scilicet circumcisionis et gentium. 28. Lia Synagogae figuram habuit, quae infirmis oculis cordis sacramenta Dei speculari non potuit. 29. Rachel vero clara aspectu Ecclesiae typum tenuit, quae contemplationis acie Christi mysteria cernit. 30. Vir, qui cum Jacob luctam figuravit; nam sicut Jacob claudicavit in certamine, ita Judaei claudicaverunt fide in Domini passionecendio liberabuntur. 32. Uxor Lot eorum tenuit typum qui, per gratiam Dei vocati, postmodum retro respiciunt. 33. Consequenter ipse Lot legis gestavit personam de qua infidelitatis opera pariunt qui ea carnali intellecm figuravit qui violavit cubile Dei Patris, quando carnem quam sibi Christus desponderat confixit in patibulo crucis. 36. Simeon scribas desig
Abbreviated transcription (Latin):
sus gentilis ẽpopulus quiẽ aredẽptore mundatus
Mulierq: unguento caput dñi unxit. eccła ẽ qui
fructũ sui operis fideique odorem ad laudem di& xp̃i
gloriã refert: Angeliis ille ad cuius descensũmo¬
ubris legis conclusus descendentem enim angło cõmo
uebatura quac & sanabatur infirmus descendente
decelis xp̃o cõmotus ẽ in passione eius idempopulus
& sanatus ẽ mundus Cecus anatiuitate quẽ dñs
unctus oculus ad piscinã silo amisit lauandum
significat genus humanum. anatiuitate idẽ apri¬
mo homine errorũ tenebris uitiatũ cuius oculos
dñs desputo & luto linuit quia uerbum cars factũe
&lauarioculos inpiscina issit utbaptizatus

Expanded text:
sus gentilis est populus, qui est a Redemptore mundatus. 238. Mulier quae unguento caput Domini unxit Ecclesia est, quae fructus sui operis fideique odorem ad laudem Dei et Christi gloriam refert. 239. Angelus ille ad cujus descensum mouvebatur aqua, et sanabatur infirmus; descendente de coelis Christo, commotus est in passione ejus idem populus, et sanatus est mundus. Caecus a nativitate, quem Dominus unxit oculos, ad piscinam Siloe misit lavandum , significat genus humanum a nativitate, id est, a primo homine errorum tenebris vitiatum, cujus oculos Dominus de sputo et luto linivit, quia verbum caro factum est. Et lavari oculos
Abbreviated transcription (Latin):
care tẽptauit: Filic faraonis que mas ser epositũ
timarum populũ epiabat significat sacerdotiũ¬
mundi: Maricsoror a armn. sinagoga speciem ꝑ¬
obtractans aduersus xp̃m ili co contagio leprae
ꝑfunditur. A malech designat diabolum qui
obuius dĩpopulum. ad signum crucis deumcit᷑¬
Sconquoque r& amorrerum qui uertitur in la¬
tinum tẽp̃tatio oculorum oundem diabulũ
significatquimendatium fallendimuo luti.
in lucis angłm trans figurat ipseest &rebasan
quuinter p̃tatur condusio quia int̃dudore
molitur difficultate. uitiorum uiam fidei nra e
nepateat nobis transitus ad regnum promissum
uite a&erne : Septua ginta uiri seniores suꝑ quos
cecidit sp̃s dĩ septuaginta nationum linguas in
hocmundo diffusas ostendun & quib: multicredentes
gratiam sc̃i sp̃s acceperunt. Datan & abiron. &
c&eriquise amoyse & a aronsegreganes sacrisfi¬
cium usurpare conatisunt her&icepra uitatis de¬

Expanded text:
are tentavit. 58. Filia Pharaonis , quae Moysen expositum timarum populum expiabat, 127 significat Christumundi. 61. Maria, soror Moysi , Synagogae speciem obtrectans adversus Christum, illico contagio leprae perfunditur. 63. Amalech designat diaboli figuram, qui, obvius Dei populo, per signum crucis evinciton quoque, rex Amorrhaeorum, qui vertitur in Latinum tentatio oculorum, eumdem diabolum significat, qui mendacio fallendi sese in angelum lucis transfigurat. Ipse est Og, rex Basan, qui interpretatur conclusio, qui intercludere molitur difficultate vitiorum viam fidei nostrae, ne pateat nobis trvitae aeternae. Septuaginta viri seniores, super quos cecidit spiritus Dei, septuaginta generationum linguas in hoc mundo diffusas ostendit, ex quibus multi credentes gratiam Spiritus sancti acceperunt. Dathan et Abiron, et caeteri qui se a Moyse et Aaron segregantes, sacrificium usurpare conati sunt, haereticorum pravitatem de
Abbreviated transcription (Latin):
uictorfa filicm immolauit redẽptoris protestabat
figurã que qui& mundo trium phans carnẽ propriã
insacrificium obtulit : Sã sonsaluatoris nr̃i mortẽ &
uictoriam figurauit. siue quia defaucibus diaboli
gentes quicsi fauũ abore. ꝑemtileonis abstraxit si¬
uequia postmortem plures lucrauit plurimos que
moriens quĩc̃uiuus extencxit : Dalila quesam¬
sonuerticẽ decaluicuit. sinagogam significat que
xp̃minlocum caluarie crucifixit : Rutheligena que
sterdis nunclargit̃ poll& ꝑ uniuersã terrã prole
numerose fecunditatis: Helis acerdos reprobatus ad¬
abiecto u&eris acerdotio prenuntiauit : Duo
filii helis acerdotes qui capta agentib: archa
ꝑemti sur significanT posteritatem sacer dotii
prioris fuisse & tinctic̃ & legis testamentum. ad
cultum gentium esse translatum : saulregni¬
i uu

Expanded text:
ta filiam immolavit , Redemptoris ostendebat figuram, qui, ex mundo triumphans, carnem propriam in sacrificium obtulit. 80. Samson Salvatoris nostri mortem et victoriam figuravit, sive quia de faucibus diaboli gentes, quasi favum ab ore reperti leonis, abstraxit, sive quia post mortem plures lucratus, plurimosque moriens quam vivens exstinxit. 81. Dalila, quae Samson verticem decalvavit , Synagogam significat, quae Christum in loco Calvariae crucifixit. 82. Ruth alienigena, quae sterilis, nunc largiter pollet per universam terram prole numerosae fecunditatis. 85. Heli sacerdos reprobatus ababjecto veteri sacerdotio, praenuntiavit. 87. Duo filii Heli sacerdotes, qui capta a gentibus arca perempti sunt , significant posteritatem sacerdotii prioris fuisse exstinctam, et legis Testamentum ad cultum gentium esse translatum. 131 88. Saul regni Ju
Abbreviated transcription (Latin):
lupus rapax. maneꝑ sequ. tur diripiens uespere
doctor parcens : nornases prioris populi figurã
dei & uirgam crucis conceptionem scẽ meruit
mam significat quaminex teriorib: seculscuris
nepiem sic est princepsterre obprimit idest
diabuliuitio concupiscentiae cornalis corrũ pit
illa concupina iacob. quãc ruben in cisticrimine
pollut significiet lagem u&eris testamenti quia
ropulus ire p̃uaricando conmaculauit : lop
nfactis dictis que suis ꝑ sonaem. & primitredẽp̃¬
toris: Axoreius qui eum ad maledicendũ prossio¬
et tarnalium prauitate designat: Tresam lici
iob tipum tenueruT her&i corum. qui subsp cciȩ

Expanded text:
lupus rapax, mane persecutor diripiens, vespere doctor pascens. 47. Manasses prioris populi figuram nnulum fidei et virgam crucis conceptionem sanctae meruit mam, significat: quam in exterioribus saeculi curis repertam Sichem princeps terrae opprimit, id est, diabolus vitio concupiscentiae carnalis corrumpit. 52. Bala, concubina Jacob , quam Ruben incesto crimine polluit, significat legem Veteris Testamenti, quam populus Israel praevaricando commaculavit. 53. Job in factis dictisque suis personam exprimit Redemptoris. 54. Uxor ejus , quae eum ad maledicendum provocat, carnalium pravitatem designat. 55. Tres amici Job typum tenuerunt haereticorum, qui sub specie
Abbreviated transcription (Latin):
qui eundem habel occidit in cãpopriorem significat
populũ quiint̃ fecit xp̃m in caluarieloco: Enoc filius cam
cuius nomine pater condidit ciuitatem. significat impios
in actantum uita. esse fundatos: Sed quiresurrectio
nomendñi. declacrat inspeuiuentẽ eccłaquã̃diu adbea¬
titudinẽ promissefelicitatis ꝑueniat. Lamech secł huius¬
figurã tenuit cuius peccatũ xp̃s ꝑsanguinis sui effusionem.
post septuaginta septem mundigenerationes ab soluit
iuxta quod ea seuiengelista. lucas. scribit: Enoch qui fuit
septinus ab adã & trans latus est. significat septimam
requiem futureresurrectionis quiendo trans ferebunt᷑¬
turrequies simlitudinẽ p̃fertdñi incuius ecđa requies¬
cunt quicũque abhuius uculi &cidio liberanur: Sem
nascuntur : Iaf &hfigurauit populum gentium. qui
uersatur in ecdesias i rahelitarum. Camiudeoꝵ desig¬

Expanded text:
qui eumdem Abel occidit in campo, priorem significat populum qui interfecit Christum in Calvariae loco. 7. Enoch, filius Cain , in cujus nomine pater condidit civitatem, significat impios in hac tantum vita esse fundatos. 118 8. Seth , qui resurrectio nomen Domini, declarat in spe viventem Ecclesiam, donec ad beatitudinem promissfiguram tenet, cujus peccatum Christus per sanguinis sui effusionem post septuaginta septem mundi generationes absolvit, juxta quod eas evangelista Lucas scribit. Noseptimus ab Adam, et translatus est, significat septimam requiem futurae resurrectionis, quando transferenttur requies, similitudinem praefert Domini, in cujus Ecclesia requiescunt quicunque ab hujus saeculi excidio liberantur, sicnascuntur. 14. Japheth figuravit populum gentium, qui versatur in ecclesiis israelitarum. 15. Cham Judaeos sig
Abbreviated transcription (Latin):
sit qui suꝑbie ad p&itu. culmen diuine celsiuidinis ad p&i¬
uit dicens ascendã suꝑ altitudinem nubiũ & ero similis
c&eris linguis diuisis redẽptorẽnr insinuat. in cuius
ecđa unitas fidei sinescismat&e ꝑscuerat: Melchi sedech.
m̃tum. idestoblatio panis acuini. in toto orbe trarum.
offertur. Abrahã dĩpatris gestauit typũ quifiliũ suũ dilec¬
tũ ꝓmundis alutem. tradidit inmolandũ: Tre s angłi¬

Expanded text:
sit, qui superbiae appetitu culmen divinae celsitudinis appetivit, dicens: Ascendam super altitudinem nubium, et ero similis caeteris linguis 121 divisis, Redemptorem nostrum insinuat, in cujus Ecclesia unitas fidei sine schismate perseverat. 19. Melchisedech , mentum, id est, oblatio panis et vini in toto orbe terrarum offertur. 20. Abraham Dei patris gestavit typum, qui filium suum dilectum pro mundi salute tradidit immolandu
Abbreviated transcription (Latin):
nici sanguinis signũ ab interitu mundi sal¬
uatur: Duo ex ploratores missi ab hiesu. in hie¬
richo qui suscepit raabduo intelleguntur
testamenta. inmundũ missa. que suscepit
ecđa &gentib congregata: Acham qui dehie¬
rico. anate mate concupiuit. significat nequã
res. mores uel mundi in lecebras adpe
riam repor tauit trecentoꝵ enimnumerus.
tau. littera contin&ur quifigura species.
crucis ostenditur: Sisara tipus diabuli fuit
abelautem qui ligno tempora eius transfodiit¬
eccłae tẏpũ e praessit. quiuix illo crucis. dia¬
bulimperium interfecit: Ipsa quoque dboro¬

Expanded text:
nicae signum, ab interitu mundi salvatur. 74. Duo exploratores missi a Jesu in Jericho, quos suscepit Raab , duo intelliguntur Testamenta in mundum missa quae suscepit Ecclesia ex gentibus congregata. 75. Acham, qui de Jericho anathemate concupivit, significat nequam, res mores, vel mundi illecebras appetit. riam reportavit. Trecentorum enim numerus in Tau littera continetur, per quam crucis species ostenditur. 77. Sisara typus diaboli fuit. Jahel autem, quEcclesiae triumphum expressit, quae vexillo crucis diaboli imperium interfecit. Gedeo
Abbreviated transcription (Latin):
sequentes ea tantum modo ꝑsecutisunt. que homo
xp̃s in terris temporaliter. gessit: Quartũ aũt ani
mal contẽplationis atiae. celestia insplicit & pauca
operum plurima diuinitatis sacramenta designat:
Ex hisprimus & ultimus eam. p̃dicauer̃q &hore xp̃i¬
audierun. uelq ab illo facta. uel gesta uider un
Reliqui mediiduo eatantũ modo que ab apłis cog¬
nouerunt. Quorũ quidẽ matħs euangłm iniudea¬
primus scripsit. Deindemar in italia. Ttius lucas
in achaia. Vltimus ioħis inasia. & quibus solus

Expanded text:
sequentes, ea tantummodo persecuti sunt quae homo sequentes, ea tantummodo persecuti sunt quae homo Christus in terris tempormal contemplationis acie coelestia inspicit, et paulatim operum plurima divinitatis Sacramenta digessit. Ex his primus et ultimus ea praedicaverunt, quae audierunt: vel quae ab illo facta vel gesta viderunt, reliqui medii duo ea tantummodo, quae ab Apostolis cognoverunt. Quorum quidem Matthaeus Evangelium in Judaea scripsit: deinde Marcus in Italia, tertius Lucas in Achaia: ultimus Joannes in Asia: ex quibus solus
Abbreviated transcription (Latin):
puli cũ quib: dñs postresurrectionẽ conuiuiesse discri¬
bitur septimã in dicanT resurrectionis future requiẽ
turabuntur:¬
eiuange liox p̃dicictio: Quicmuis quadrifariae sit
una est tamen quia euno eodemq orediumitatis ꝓ¬
cessit. hȩcenim sunt quat tuor flumina deuno para diso
fontem manientiac que qua druplici. umionem decur¬
runt ac ꝑtotũ mundum celestis p̃dicctionis minis tran¬
tes fluentie gratiae. acfideiuigorem infundunT
subegit : Hisun &iã & quos subquattuor animaliũ
specieuisio prorh& alis scribit. Id est hominis. leonis
dinem humane natiuitatis de signat: secundus ad
inftar rugientis leonis statimm principio sue diui¬
ne potestatis. fortitudinẽ intonat. Tertius uictimã
Iucrtus more aquilead spectanscelum terram aui¬
dus transuolat. atq natiuitatem uerbi occulta
misterii intellegemiae pen&rat. Sed & his triailla
animalia. que in t̃ra gradiuntur actualẽ uitã

Expanded text:
puli, cum quibus Dominus post resurrectionem convivasse describitur, septimam indicant resurrectionis requiem, in quaturabunturEvangeliorum praedicatio, quamvis quadrifaria sit, una est tamen, 214 quia ex uno eodemque ore Divinitatis processit. Haec sunt enim quatuor flumina, de uno paradisi fonte manantia, quae quadrupli unione decurrunt, ac per totum mundum coelestis praedicationis ministrant fluenta, gratiae ac fidei virorem infundunt.subjicit. Hi sunt etiam, et quos sub quatuor animalium specie visio prophetalis descripsit, id est, hominis, leonis,dinem humanae nativitatis designat. Secundus, scilicet Marcus, ad instar rugientis leonis statim in principio sui divinae potestatis fortitudinem intonat. Tertius, scilicetQuartus, scilicet Joannes, more aquilae aspectans coelum, terram avidus transvolat, atque nativitatem verbi occulta mysterii intelligentia penetrat; sed ex his tria illa animalia, quae in terra gradiuntur, actualem vitam
Abbreviated transcription (Latin):
torem dnm̃ figurauit qui demontis alttudinẽ
idestceloꝵ descendens. sublimitate humiliauit
seipsum a formađĩ usqueid formã hominis.
acmortuis membris. sua membra conposuit
niẽ q mortalitatis suo corpore medicinam. ap¬
me can populo uicdeorum quipuerili stultitia
rierunt: Puerhelisei. quicũba culo ad resuscii an¬
dum mulioris ẽ filium missus tipum prisee
rdisostendit qui generi humano trans mura
septies oscitatus spm. septi formis gratiae mise¬

Expanded text:
torem Dominum figuravit, qui de montis altitudine, id est, coelorum descendens sublimitate, humiliavit seipsum a forma Dei usque ad formam hominis, ac mortuis membris sua membra composuit, et nostrae mortalitati sui corporis medicinam apindicant populum Judaicum, qui puerili stultitia rierunt. Puer Elisaei, qui cum baculo ad resuscitandum mulieris est filium missus, typum priscae legis ostendit: quae generi humano transmissa stus oscitans Spiritum septiformis gratiae s
Abbreviated transcription (Latin):
raperat quici ñ quartade mort is iesus ciuctur prima
enĩ dies ẽmortis tracta deadã propago mortalis alte¬
radies mortis ẽ tra isgrossi o legis naturalis. t̃tius dies¬
est mortis. p̃uaricatio da telegis. quartus diesmortis
est contẽptus euiengelice p̃dicationis in quodie dñs
suũ opus respiciens misericorditer resuscita redig
natus ẽ. Seruus principis sacerdotum cuius dexte¬
credulitictis seruus effectus hic dextrã aurẽ ãmit tit dũ
adiinistram ꝑ intellectũ littere transit cui dñs in his
qui credunNt auditum restaurat fidei & oboedientẽ
euangelice fecit mandati. Principes sacerdotum
quiscit uestimentũ suum in dñ ipassione indicat hebreum
populum nudatũ sacerdotio & euaccuatũ regno sciso
Barabas qui uidȩis dimittitur. significat anticristum.
des &pilatus quicũ essent discordes in passionedñi ami¬
citia fideritatis indicanprimũ diuisos fuisse ut rosq
populos circũcisione. & gentium quitam̃ ꝑ passio ne

Expanded text:
ruperat. Qui tamen quarto die mortis suscitatur. Prima enim dies mortis est tracta de Adam propago mortis. Altera dies mortis est transgressio legis naturalis. Tertia dies mortis, praevaricatio datae legis. Quarta dies mortis est contemptus evangelicae praedicationis, in qua die Dominus suum opus respiciens misericonatus est. 242. Servus principis sacerdotum, cujus dextincredulitatem servus effectus. Hic dexteram aurem amittit, dum ad sinistram per intellectum litterae transit, cui Dominus in his cui credunt auditum restaurat fidei, et obedientem evangelici facit mandati. 243. Princeps sacerdotum, qui scidit vestimentum suum in Domini passione , indicat Hebraeum populum nudatum sacerdotio, et evacuatum regno scisso. 244. Barabbas, qui Judaeis dimittitur , significat Antichristum,  245. Herodes et Pilatus, qui, cum essent discordes, in passione Domini amicitia foederantur , indicant primum divisos fuisse utrosque populos circumcisionis et gentium, qui tamen per passionem
Abbreviated transcription (Latin):
pulo & priment .ii. deorũ & gentium nuorĩ ini÷ ince¬
dulus blasphemat xp̃m. in crucependentẽ uͥterfidelis
uideos in crepatblas phenantes : Quact tuormiliter
mentis fecer̃ p̃figura uer̃ quattuor partes mundi
qui diuiser̃ sibi elo quicxp̃i. sicut scriptumẽ. L& abor

Expanded text:
pulum exprimunt Judaeorum et gentium: quorum unus incredulus blasphemat Christum in cruce pendentem, alter fidelis Judaeos increpat blasphemantes. 248. Quatuor milites, mentis fecerunt , praefiguraverunt quatuor partes mundi, qui diviserunt sibi eloquia Christi, sicut scriptum est: Laetabor
Abbreviated transcription (Latin):
nis filius & hieroboam seruus subquib: srł induas
partes diuisus est. significat discissionem illã
indm̃ aduentufactã in quapars credentium.
& iudeis regnanT cũ xp̃o quiẽ e& đđ genere
hortus pars uero secut aesta nti cristum. cuius
cultunefande seruitutiserrore constituti sup̃:¬

Expanded text:
am servus, sub quibus Israel in duas partes divisus est, designant dissensionem illam in Domini adventu factam, in qua pars credentium ex Judaeis regnat cum Christo, qui David genere ortus; pars vero secuta est Antichristum, cujus cultui nefandae servitutis errore constricti su
Abbreviated transcription (Latin):
antefuerat sotiatus: Diuisaẽ & filia. aduersus
matrẽ suc̃c idẽ plebs eiudacis credens aduer¬
sus impiam sinagogam: Diuisuse & nurus ad
secundum carnem xp̃s fuerat procreatiis qui
om̃s separantur sibi inuicem renuntianTes
aluterraenam aliiclestem gloriam ad pe¬
turris isilo occidit eos inerituplebis iudeox
iħsscribitur. inquẽ illi credere nolentes parit̃
romanis : cũ sua uerba prostratisunt. Homo
apostolis fassa humilitatis adhib&is &ster¬
cus idest confessio pec catorum sicquȩ in nouissi¬
mocredendo cõmutabitur in melius dabitq:
fructus ustitiae. copiosos: Mulier quedecom
& octo annis infirmitatis habens ad ño erecta ẽ
eccłe tipusest que infine tẽ porum salutem
fidei consecuta est. sexenim &atibus mundus
iste cõpl&ur. cuius tam̃ tempus hab&triꝑ¬
titum discretionẽ unã antelegem altera
in lege tertia sub gratia sexiesergo terni decẽ
& hocto efficiunt. quo numero tẽpus hoc

Expanded text:
antea fuerat sociatus. Divisa est et filia adversus antea fuerat sociatus. Divisa est et filia adversus matrem suam, id est, plebs ex Judaeis credens adversus impiam Synagogam. Divisa est et nurus secundum carnem Christus fuerat procreatus. Qui homines separantur sibi invicem, alii terrenam, alii coelestem gloriam appeturris in Siloe, et occidit eos , interitum plebis Judaeorum Jesus scribitur, in quem illi credere nolentes pariter a Romanis cum sua urbe prostrati sunt. 213. Homo apostolis fossa humilitatis, adhibetur stercus, id est, confessio peccatorum; sicque in novissimo credendo commutafructus justitiae copiosos. Mulier quae decem et octo annos infirmitatis habens a Domino erecta est, Ecclesiae typus est, quae in fine temporum salutem fidei consecuta est. Sex enim aetatibus mundus iste completur, cujus tamen tempus habet tripertitam discretionem, unam ante legem, alteram in lege, tertiam sub gratia. Sexies ergo terni decem et octo efficiunt. Quo numero tempus hoc
Abbreviated transcription (Latin):
succe dentes corũ qui in firmitate nram predica¬
in hacuita xp̃m incordesuo excipi entẽ in opere
iustitiae laborantẽ MaRiã soror eius quis edebat
secus pedes xp̃i & audiebat uerbum eius demons¬
trat candem eccłam in futuro scło ab omnio pese
cessantem & insola contẽplationẽ sapientiȩ xp̃i
requiescentẽ. homo qui media noste postulut
ab amicosuo trespanes. simili tudinẽ ex primit
cisscientiã trintatis. Diues cuius uberes fruct᷑ager
ad tulit significat hominem luxuriis deditum. &ha¬
bundiniempecatis que in moderato fluxu ampli¬
uspeccare desiderarlem arguit dñs dicens: Stul¬
filius filia nurus ex quibus duo intres &tres induo
diuiduntur. signific anT genus humanum fide
& religione in uicem separatum partimin discis¬
sione. scismatis quod duos significat partim in
numero trinitatis quodtria de monstrat: Di¬
uisus ẽ enim filius aduersus patrẽ suum idc̃popu¬
lus &gerdib: ueniens aduersus diccbulũ cum quo

Expanded text:
successores eorum qui infirmitatem nostram praedicain hac vita Christum in corde excipientem, et in opere justitiae laborantem. 208. Maria, soror ejus, quae sedebat secus pedes Christi, et audiebat verbum , demonstrat eamdem Ecclesiam, in futuro saeculo ab omni opere cessantem, et in sola contemplatione sapientiae Christi requiescentem. 209. Homo qui media nocte postulabat ab amico tres panes , similitudinem exprimit initatis. 146 210. Dives, cujus uberes fructus ager attulit , significat hominem luxuriis deditum, et abundantem peccatis, quem immoderate plus amplius peccare desiderantem arguit Dominus dicens: Stulfilius, filia, nurus, ex quibus duo in tres, et tres in duos dividuntur , significant humanum genus fide et religione invicem separatum, partim in discissione schismatis, quod duo significant, partim in numero trinitatis, quod tria demonstrant. Divisus est enim filius adversus patrem suum, id est, populus ex gentibus veniens adversus diabolum, cum quo
Abbreviated transcription (Latin):
mines uidit sic sibi fingit membraomnia sicut
maliis uel inseipso cognoscit muros & domos
& plateas non fingitineo sicutm hierusalẽ
facit: Quicquid maliis ciuitatibus uidit.
sibuognitis hoc fingit in hierusalem esseposse
& notis enim speciebus fingit ignota Neceni
imnciuitate hierus alem fingit hominis mem¬
bra sededificia ciuitatibus consu&ia: Sic
deomnire facitanimus hominis ꝓ cognitis
fingit in cognita: Habensas omnesspecies
inse. quiemuis copuncto quo uult de quo¬
lib& una cogitare cogit& non quod anima
x eict desedesua. ad cognoscendum ali¬
quid sed inseipsaman& & inscipsa illam for¬
mamreognoscit quac pridem mira uelo¬
citate formauit : Inde est quod anima
si quid lib& repente obliuiscitur &iterũ
rememorat : Non enim tunc temporis quo
id quod querit reconditum hab& quodite¬
omnia fingit audita autuisa aut sensa aut
oderata autangustata iterum que in uene

Expanded text:
mines vidit, sic sibi fingit membra omnia, sicut mines vidit, sic sibi fingit membra omnia, sicut in aliis, vel in seipso cognoscit. Muros et domos et plateas non fingit in eo, sicut in Jerusalem facit, sed quidquid in aliis civitatibus vidit sibi cognitis, hoc fingit in Jerusalem esse posse; ex notis enim speciebus fingit ignota: nec enim in civitate Jerusalem fingit hominis membra, sed aedificia civitatibus consueta. Sic de omni re facit animus hominis, ex cognitis fingit incognita, habens has omnes species in se. Quamvis eo puncto quo vult de quolibet una cogitare, cogitet, non quod anima exeat de sede sua ad cognoscendum aliquid, sed in seipsa manet, et in seipsa illam formam recognoscit, quam pridem mira velocitate formavit. Inde est quod anima, si quidlibet repente obliviscitur, et iterum rememorat; non enim tunc temporis quo id quod quaerit, reconditum habet, quod iteomnia fingit audita vel visa, aut sensa, aut odorata, aut gustata, iterumque inventa
Abbreviated transcription (Latin):
me intellegere & meminisse & uelle & memi¬
nisseme intellegere & uelle& meminisse:
& sicin singulis singulacapiuntur sed dehis alias
nunc autem consideremus miram uelocitatẽ
anime in formandis rebus que ꝑcipit percar¬
nalessensus a quibus quasi ꝑ quosdam nuncios quic¬
quidrerum sensibilium cognatarum uel incog¬
natarum percipitmnox in seipsaeccrum ineffa¬
bilicelaritate. format figuras: informatasque
in sue thesaurdꝰ memorie recondit sicutenim qui
format qualessit: &dum nomen audierit
uel rememorat rome statimrecurrit animus
illius ad memoriam ubi conditam hab& for¬
ditillam: & adhuc mirabilius est quod in¬
cognatacrum rerum silecte uel audite er̃
inaurib: anime statim format figuram igno¬
terei. sicut forte hierusalem quisquam nos¬
trum hab& in anima sua formata quidissit.
Quĩ cuis longe aliter sit quicmsibianima fingit
dumuidetursimiliter dehomine sicut forte
qualis ess& habraham: Exeo quod alios ho¬

Expanded text:
me intelligere et meminisse et velle: et memime intelligere et meminisse et velle: et memini me intelligere et velle et meminisse. Et sic in singulis singula capiuntur. Sed de his aliasNunc autem consideremus miram velocitatem animae in formandis rebus, quae percipit per carnales sensus, a quibus quasi per quosdam nuntios, quidquid rerum sensibilium cognitarum vel incognitarum percipit, mox in seipsa earum ineffabili celeritate format figuras, informatasque in suae thesauro memoriae recondit. Sicut enim qui format qualis sit. Et dum nomen audierit vel rememorat Romae, statim recurrit animus illius ad memoriam, ubi conditam habet fordit illam. Et adhuc mirabilius est, quod incognitarum rerum, si lectae vel auditae erunt in auribus, anima statim format figuram ignotae rei. Sicut forte Jerusalem quisquam nostrum habet in anima sua formatam, qualis sit: quamvis longe aliter sit, quam sibi anima fingit, dum videtur. Similiter de homine, sicut forte qualis esset Abraham. Ex eo quod alios ho
Abbreviated transcription (Latin):
animasua naturaut diximus imaginem sc̃e
trinitatis in eo quodin tellegentiã uolunta¬
tem &memoriam hab& unaẽ ent̃
anima que mens dicitur unauita & una substan¬
tia: Quehec tria hab& inse sedhȩctrianon suNt
tresuite sedunauita nec tresmentes sed una
mens: Consequenterutique nec tressubstantiae
sunt sed una substantia : Quoduero anima
uel mens uel uita uel substantia dicitur ad se¬
ipsamdicitur: Quoduero memoria uel in tel¬
legentua ueluo luntas dicitur adab quidre¬
latiuedicitur: Proin de hȩctria eosunt unũ
quounauita un amens un a est substantia:
& quicquid aliud adseipsa singula dicuntur
&iam simul non pluraliter sed singulariter
dicuntur: Eouero triaquo adse inuicem
alicuius est intellegentia & uoluntas alicu¬
ius est uoluntas: &hȩcad se inuicem reserunt᷑
sed inhistrib: unit asquediacmest. Intellego
me intellegere uelle. & meminisst & uolo

Expanded text:
anima in sua natura, ut diximus, imaginem sanctae anima in sua natura, ut diximus, imaginem sanctae Trinitatis in eo quod intelligentiam, voluntatem, et memoriam habet. Una est anima, quae mens dicitur, una vita, et una substantia, quae haec tria habet in se: sed haec tria non sunt tres vitae, sed una vita; nec tres mentes, sed una mens: consequenter utique, nec tres substantiae sunt, sed una substantia. Quod vero anima vel mens, vel vita, vel substantia dicitur, ad seipsam dicitur: quod vero memoria, vel intelligentia, vel voluntas dicitur, ad aliquid relative dicitur. Proinde haec tria eo sunt unum, quo una vita, una mens una est substantia: et quidquid aliud ad seipsa singula dicuntur, etiam simul non pluraliter, sed singulariter dicuntur: eo vero tria, quo ad se invicem alicujus est intelligentia, et voluntas alicujus est voluntas: et haec ad se invicem referuntur. Sed in his tribus unitas quaedam est: Intelligo me intelligere, velle et meminisse; et volo
Abbreviated transcription (Latin):
me nature imago est. Idem diuine magnaẽna¬
tura & nobilis nubilis a conditore. creata sed
ignobilis uitio proprio facta. Idemdum adĩ
declinat seruitio sue uolens. uti potestati qđ
ẽ primummalum omnirationali. creaturae.
tatiendem ordinateuiuit anima sicum diligit
que regere deb& idem carnales sensus: Ergo
quattuor quidem anime diligenda sunt.
idem quod supraseest & idquodiuxta seest &id
insacris legitur litteris. Id estde dilection edĩ& pxi¬
mi: Desuauero dilectione & carnissuȩ non
sunt praecepta statuta quia duobus prioribus
hȩcduo messe dinoscuntur qui aquidm̃ uel pxi¬
mum ꝑ fecte. diligit scipsum. neglegere
non poterit quia hȩc anime summe beatitudo
eum diligere a quo est & socicessuȩ beatitudinis.
dilegere animas & illis prodesse uel caernis
officio uelmentis benedficio. ut bona illis op&
t& quantum ualeatfaciat. Hab& igitur

Expanded text:
mae naturae imago est, id est, divinae, magna est namae naturae imago est, id est, divinae, magna est natura, et nobilis. Nobilis a Conditore creata, sed ignobilis vitio proprio facta, id est, dum a Dei declinat servitio, sua volens uti potestate, quod est primum malum omni rationali creaturae. Ita tandem ordinate vivit anima, si eum diligit quae regere debet, id est, carnales sensus. Ergo quatuor quidem animae diligenda sunt, id est, quod supra se est, et id quod juxta se est et id orum, praeceptum in sacris legitur litteris, id est, de dilectione Dei et proximi: de sua vero dilectione, et carnis suae, non sunt praecepta statuta, quia duobus prioribus haec duo inesse dignoscuntur: quia qui Deum vel proximum perfecte diligit, seipsum negligere non poterit; quia haec est animae summa beatitudo, eum diligere a quo est, et socias suae beatitudinis diligere animas, et illis prodesse vel carnis officio, vel mentis beneficio, ut bona illis optet, et quantum valeat, faciat. VI. Habet igitur
Abbreviated transcription (Latin):
Ratiodataẽ ut diximus omnem hominis uitaregere:
& gubernare & quasi corrumpitur oritur
superbia & cenodonia xhis quasi arboribus
plurimiuitiorum ramusculim perniciem ani¬
me subcrescunt: De quibus in huius epistole
angustia disputare longum est & nonnimis
necessarium: ẽ quoque anima. imagine&isi¬
militudine. sui conditoris in principali sui par¬
te. quemensdicitur &cellenter nobilitata.
Queimago tandum meaclara & pulcra est
si to todo conditori desiderio iuncta est
intellectu sentit man& in ea quaeclamna¬
ture dignitas suȩ Vnde d&ali anima a sui
conditoris recedente dilectione diuin a.
dicitscriptura: Quam quam mimaginedĩ
ambul& homo tamenuane conturbatur:
Thesaurizat & ignorat cui congregatea
nec hancuanititem auferreposse ostenđ
abeicimaginemes is quam quamscilic& mag¬
nasitnatura anim ahumana tamen uitiari
potest quia summanonesti Tamen quia sum¬

Expanded text:
Ratio data est, ut diximus, omnem hominis vitam regere, Ratio data est, ut diximus, omnem hominis vitam regere, et gubernare, ex qua si corrumpitur, oritur superbia, et cenodoxia. Ex his quasi arboribus, plurimi vitiorum ramusculi in perniciem animae succrescunt, de quibus in hujus epistolae angustia disputare longum est, et non nimis necessarium. V. Est quoque anima imagine et similitudine sui Conditoris in principali sui parte, quae mens dicitur, excellenter nobilitata. Quae imago tandem in ea clara et pulchra est, si toto Deo Conditori desiderio vincta est intellectu sentit, manet in ea quaedam naturae dignitas suae. Unde de tali anima, a sui Conditoris recedente dilectione, divina dicit Scriptura: Quanquam in imagine Dei ambulet homo, tamen vane conturbatur; thesaurizat, et ignorat, cui congreNec hanc vanitatem auferre posse ostendit ab ea imaginem Dei: quanquam scilicet magna sit natura anima humana, tamen vitiari potest, quia summa non est: tamen quia sum
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur qͥmsũ mumbonum appetere est bene
uiuere ut nihil sit aliud beneuiuere quĩ
toto corde toticienima totimente dilige
redm̃ a quo &sistit. Itatandem ordinateui¬
uit. qui seipsum considerat quid sit & quofesti¬
n& si affectus animi uel carnales motus pro¬
uidagubernat ratione: Sienim uel concupis¬
centua uel irarationem uincit & domina¬
tor que lib& illorum inanimaordo praeuer¬
sus precipitauit: Consencientem inpeius
erit. uelcupiscentia. in effre nata &his
tribus quasira dicibus sicorrupteerunt
omnes penepullulant pestes concupiscentia.
dataest homini ad concupiscenda que sunt
utilia & quesibiad salutem prosiciant sem¬
piternam. siuero corrumpitur nascitur
iradaticest uitia co ibenda neipns idest
peccatis homoseruiat dominis qui a iuxtado¬
miniuocem qui facre peccatum serius ẽpeccati.
quiccorrupta procedit tristitia& acidia.

Expanded text:
sequitur quoniam summum bonum appetere est bene sequitur quoniam summum bonum appetere est bene vivere, ut nihil sit aliud bene vivere, quam toto corde, tota anima, tota mente diligere Deum, a quo existit. Ita tandem ordinate vivit, qui seipsum considerat, quid sit, et quo festinet: si affectus animi, vel carnales motus, provida gubernat ratione. Si enim vel concupiscentia, vel ira rationem vincit, et dominatur quaelibet illorum in anima; ordo perversus praecipitabit consentientem in pejuserit, vel concupiscentia effrenata. Ex his tribus quasi radicibus, si corruptae erunt, omnes pene pullulant pestes. Concupiscentia data est homini ad concupiscenda quae sunt utilia, et quae sibi ad salutem proficiant sempiternam. Si vero corrumpitur, nascitur Ira data est ad vitia cohibenda, ne impiis, id est, peccatis, homo serviat dominis, quia juxta Domini vocem: Qui facit peccatum, servus est peccati ; ex qua corrupta, procedit tristitia, et acedia.