comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
paniarum nobiles feminas deciperunt. miscentes fabu¬
lis uoluptatem & inperitiae suae nom̃ scientia e suae¬
uindicantes. Quod aũ dicit populus inp̃senti hoc est
num quã senec auribus nec oculis cognouiss& quae
ds̃ scĩs suis praepar& in futurum. quod occurrat his
qui faciunt iusticiã & uiarum illius rec ordantur.
porro uixta lxx. dicunt senumquã dm̃ alium cog¬
nouisse p̃tereum quiuere ds̃ ẽ. Nec alterius talia
opera tantaq uidisse quefacturus sit his qui exspectant
misericordiã eius faciantq uisticiã & uiarum illis
recordentur. etquomodo scriptumẽ dm̃nemo uidit
umquã. &iterum. Nemo uid& faciem meã & tuu&
ergo ds̃. Nequa quã sermonibus explicatur. nec oculis
contempla bilis est. Sed abhis uid&ur dequibus scrip¬
tum ẽ. beatimundo corde quõ ipst dm̃ uidebunt
Eccetu iratuses & peccauimus. in ipsis fuimus semper

Expanded text:
paniarum nobiles feminas deceperunt, miscentes fabupaniarum nobiles feminas deceperunt, miscentes fabulis voluptatem, et imperitiae suae nomen scientiae vindicantes . Quod autem dicit populus in praesenti, hoc est, numquam se nec auribus, nec oculis cognovisse, quae Deus sanctis suis praeparet in futurum: quod occurrat his qui faciunt justitiam, et viarum illius recordantur. Porro juxta Septuaginta dicunt, se numquam Deum alium cognovisse, praeter eum qui vere Deus est, nec alterius talia opera tantaque vidisse, que facturus sit his qui exspectent misericordiam ejus, faciantque justitiam, et viarum illius recordentur. Et quomodo scriptum est: Deum nemo vidit umquam . Et iterum: Nemo videt faciem meam et vivet ? Ergo Deus nequaquam sermonibus explicatur, nec oculis contemplabilis est, sed ab his videtur, de quibus scriptum est: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Ecce tu iratus es, et peccavimus; in 762 ipsis fuimus semper,
Abbreviated transcription (Latin):
tenchicicis. libris. in episto lam scribit adcorinthios. non
uerbum ex uerbo reddens. quod facere omnino conten¬
dit. sed sensuũ exprimens ueritatem. quibus auditor¬
utitur adid quod uoluerit roborandum. Vnde a pocri¬
phum deliramenta conticeant. Quae ex occasione
huius testimonii ingeruntur eclesus xpĩ. Dequibus
uere dici potest. quod sedeat diabolus in insidiis cũcdiui¬
tibus in apocriphis ut int̾ficiat in nocentem. &iterũ
Insidiatur in a pochripho. quasi leo inspelunca sua. In¬
sidiatur ut rapiat pauperem. Ascensto enim isaie &
apolipsis heliae hoc habent testimonũ. Et ꝑ hanc
taniae decepte sunt muli erculae onerate pec catis
mi. atq thesauri. Babr loniis quoq & leusibore ac
reliquoꝵ nominum. portenta susciperent. Dequibus
diligentissime uir apostolicus scribit hireneus eps
lugedentis & martrr multarum origines explicats
hereseon. & maxime gnosticurum. qui ꝑ marcum.
egr̃ptium galliarum primũ circar hodanum. de in his¬

Expanded text:
enticis libris in Epistola quam scribit ad Corinthios, non verbum ex verbo reddens, quod facere omnino contemnit; sed sensuum exprimens veritatem, quibus utitur ad id quod voluerit roborandum . Unde apocryphorum deliramenta conticeant, quae ex occasione hujus testimonii ingeruntur Ecclesiis Christi. De quibus vere dici potest, quod sedeat diabolus in insidiis cum divitibus in apocryphis, ut interficiat innocentem. Et iterum: Insidiatur in apocrypho quasi leo in spelunca sua: insidiatur, ut rapiat pauperem . Ascensio enim Isaiae, et apocalypsis Eliae hoc habent testimonium. Et per hanc taniae deceptae sunt mulierculae, oneratae peccatis, mi atque Thesauri, Barbelonis quoque et Leusiborae, ac reliquorum nominum portenta susciperent. De quibus diligentissime vir apostolicus scribit Irenaeus, episcopus Lugdunensis et martyr, multarum origines explicans haerese ωn, et maxime Gnosticorum, qui per Marcum Aegyptium, Galliarum primum circa Rhodanum, deinde His
Abbreviated transcription (Latin):
sustineat. De manu enim xp̃i haec facta sunt om̃a & in maro¬
re acdoloribus dormient. Quia nec bene ficiis nector mentis
dĩ filium recipere uoluerunt. Vnde loquitur ad eos. ite in
ignem aet̾num. quempreparauit diabulo &angeliseius. hoc ẽ
quod & apostolus ait. Peruenit enim suꝑ eos tra. Infine hoc
capituli discimus. proqualitate peccati ignemsibi unum quẽq
succendere & quomodo in eodem manentes loco &si dici potest
lectulo. aliis ans̃ alii febrium succenduntur ardoribus. ex di¬
uersitate humorum atq pituitate diuersa supplicia sentien¬
tes. sic & ignis quia peccatoribus succenditur materiã inpeccatis
hab& & ininiquitate. Dequa scriptum ẽ. Ardebit sicut ignis mi¬
quitas & sicut gramen siccum uorabitur incendio

Expanded text:
sustinent. 584 De manu enim Christi haec facta sunt omnia, et in moerosustinent. 584 De manu enim Christi haec facta sunt omnia, et in moerore ac doloribus dormient; quia nec beneficiis, nec tormentis, Dei filium recipere voluerunt. Unde loquitur ad eos: Ite in ignem aeternum, quem praeparavit Deus diabolo et angelis ejus . Hoc est quod et Apostolus ait: Pervenit enim super vos ira in finem . Hoc capitulo discimus, pro qualitate peccati, ignem sibi unumquemque succendere. Et quomodo in eodem manentes loco, et si dici potest lectulo, alii sani sunt, alii febrium succenduntur ardoribus, ex diversitate humorum atque pituitae diversa supplicia sentientes: sic ignis qui a peccatoribus succenditur, materiam in peccatis habet, et in iniquitate, de qua scriptum est: Ardebit sicut ignis iniquitas, et sicut gramen siccum vorabitur incendio
Abbreviated transcription (Latin):
tis ẽ. Omnes cleclinauerunt simul inutiles facti sunt. Omnes
sibi ignem succendunt flammãq corroborant. habent enĩ
inse foenum ligna stipulam spinas & tribulos ac lolium. quȩ
Nno tracdantur incendio. Vnde & inprouerbus scriptum est
in multis lignis uig& ignis . sinaũ paruus ignes grandem ma¬
teriam conprehendit . grandis flamma quanta populabitur
Dicitur & inepistola quȩ fertur adhebreos deterra quod proferers
spinas & tribulos reprobasit & maledictioni proxima. finisq il¬
lius in conbustionẽ. Ergo quicc cinti sunt flammis atq circũ¬
dati & sibi incendium roborauerunt prouocant᷑ ad salutem
& dicitur a deos. Ambulate in lumine ignis urĩ . & inflãmis
quas succendistis. ut inpoenis atq subplicus discant dĩ potentiã
& redeant ad salutem. Significat aũ iudaici populi uastita¬
tem quoromanis traditisint . & captiuitatis iugum huc usq

Expanded text:
tis est. Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt ; omnes tis est. Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt ; omnes sibi ignem succendunt, flammamque corroborant. Habent enim in se fenum, ligna, stipulam, spinas, ac tribulos, ac lolium, quae aeterno tradantur incendio. Unde et in Proverbiis scriptum est: In multis lignis viget ignis . Sin autem parvulus ignis grandem materiam comprehendit; grandis flamma quanta populabitur? Dicitur et in Epistola quae fertur ad Hebraeos, de terra, quae proferens spinas et tribulos, reproba sit, et maledictioni proxima, finisque illius in combustionem . Ergo qui accincti sunt flammis atque circumdati, et sibi incendium roboraverunt, provocantur ad salutem, et dicitur ad eos: Ambulate in lumine ignis vestri: et in flammis quas succendistis, ut in poenis atque suppliciis discant Dei potentiam, et redeant ad salutem. Significat autem Judaici populi vastitatem, qua Romanis traditi sunt, et captivitatis jugum hucusque
Abbreviated transcription (Latin):
quinescierunt neq: intellexerunt. &ideo intenebris ãbu¬
lant non enĩ fecerunt opera dni. atq: mandata. nec semi¬
nauerunt sibi iusticiã nec uindemia uerunt uitam. ut accen¬
derent lumen scientiae. Quienĩ desiderat sapientiã seruat
mandata. & dñs tribuit eã illi. unde addm̃ dicitur. Lux p̃¬
ceptatua . &alibi. mandatum cdnĩ lucidum in luminas oculos
Precipiturq impus ut confidant indnõ. & peccatis ruentes illi¬
us innitantur & sus tententur a uxilio . Ecce om̃s uos accen¬
dentes ignem accincti flam mis ambulate in lum me ignis ur̃i
& in flammis quas succendistis. De manu mea factum ẽ hoc uo¬
bis. indoloribus dormietis. Ixx. Ecce om̃s uos ignem accen¬
ditis & confortatis flammã ambulate in lumine ignis urĩ & in
flammã succendistis. propt̃me facta s̃ haec uobis in merore
dormi&is. Nihil prodest exortatio nec post scelera spẽs salu¬

Expanded text:
Qui nescierunt nec intellexerunt; et ideo in tenebris ambuQui nescierunt nec intellexerunt; et ideo in tenebris ambulant. Non enim fecerunt opera Domini atque mandata, nec seminaverunt sibi justitiam, neque vindemiaverunt vitem, ut accenderent sibi lumen scientiae. Qui enim desiderat sapientiam, servet mandata, et Dominus tribuet eam illi. Unde et ad Deum dicitur: Lux praecepta tua. Et alibi: Mandatum Domini lucidum illuminans oculos . Praecipiturque impiis ut confidant in Domino, et peccatis ruentes, illius innitantur et sustententur auxilio. Ecce omnes vos accendentes ignem, accincti flammis, ambulate in lumine ignis vestri, et in flammis quas succendistis: de manu mea factum est hoc vobis, in doloribus dormietis. LXX: Ecce omnes vos ignem accenditis, et confortatis flammam; ambulate in lumine ignis vestri, et in flamma quam succendistis; propter me facta sunt haec vobis. In moerore dormietis. Nihil prodest exhortatio; nec post scelera spes salu
Abbreviated transcription (Latin):
tigaueris eam. tunc intelleges tmorem dñi & scientiã dĩ rep¬
peries. Iste ẽ timor quianimas scõrum integras acpudicas pu¬
rasq: conseruat. Dequodicitur. Timor dnĩ sc̃s perman& in
seculum scłi. Adquemnos diuina esoquia cohortantur.
uocem serui.ł. pueri eius qui ambulauit intenebris & none¬
rat ei lumen. Qui non habuit speciem nec gloriã sed insimili¬
tudine carnis peccatricis suscepit. formaiserui. ut pec catũ
incarne superar&. Pe hoc dicitur. quod sper& In nomine
dñĩ &innitatur super dm̃ suum. ut quic quid humane fra¬
gilitatis ẽ diuina maiestate corrobor& atq: sustent&. hoc
uixta ebraicum. c&erum secundum. .Ix X. Depeccatorib:
dicit᷑ quinoluerunt oboedire uoci filu eius &intenebris gra¬
diuntur erroris. &idcirco non habent lucem. N eq: enim
fieri poterat. ut inper uersam animã introir& sapientia

Expanded text:
tigaveris eam: tunc intelliges timorem Domini, et scientiam Dei retigaveris eam: tunc intelliges timorem Domini, et scientiam Dei reperies . Iste est timor qui animas sanctorum integras ac pudicas purasque conservat, de quo dicitur, Timor Domini sanctus permanet in saeculum saeculi. Ad quem nos divina eloquia cohortantur: vocem servi vel pueri ejus, qui ambulavit in tenebris, et non erat ei lumen; qui non habuit speciem nec gloriam, sed in similitudine carnis peccatricis suscepit formam servi, ut peccatum in carne superaret. De hoc dicitur, quia 583 speret in nomine Domini, et innitatur super Deum suum: ut quidquid humanae fragilitatis est, divina majestate corroboret atque sustentet. Hoc juxta Hebraicum. Caeterum secundum Septuaginta de peccatoribus dicitur, qui noluerunt obedire voci Filii ejus, et in tenebris gradiuntur erroris, et idcirco non habent lucem. Neque enim fieri poterat, ut in perversam animam introiret sapientia.
Abbreviated transcription (Latin):
nec uero patrum putemus esse timere dnm̃ iuxta illud qđ
in prouerbus dicitur. principiũ sapientiae timor dnĩ
Perfecta quippe dilectio. foras mittit timorem. quiatimor
poenam hab&. Quiaũ tim&. non ẽ ꝑfectus incaritate. Sed
hictimor prodimiditate & eulabia ponitur. Dequo & alibi le
gimus. beatus quia omnia m&uit ꝓpter ẽrrabiañ. hocẽ propt̃
timiditatem . quos uulgo appellant timoratos in relegione dĩ.
protegit enim dñs itereoꝵ. & uiã timoratum custodit. De hoc ti¬
more scriptumẽ timordñi omnia superat . & alibi. nonẽ in opia
timentibus eum. Deniq post multos uirtutum gradus adhu¬
iuscemodi timordnĩ peruenit᷑. Loquitur enim sermo diuinus
suꝑ sona magistri & patris. discipulum erudientis & filium. Si
inuocaueris sapientiam & intellegentiae dediris uocem tuã.
& siquȩsieris eam quasi peccu.niam. & quasi thes auros inues¬

Expanded text:
Nec vero parum putemus esse timere Dominum, juxta illud quod Nec vero parum putemus esse timere Dominum, juxta illud quod in Proverbiis dicitur: Principium sapientiae timor Domini Perfecta quippe dilectio, foras mittit timorem: quia timor poenam habet. Qui autem timet non est perfectus in charitate. Sed hic timor pro timiditate, et εὐλαβείᾳ ponitur; de quo et aligimus: Beatus qui omnia metuit , propter εὐλάβειαν hoc est, propter timiditatem: quos vulgo appellant timoratos in religione Dei. Protegit enim Dominus iter eorum; et viam timoratorum custodit. De hoc timore scriptum est: Timor Domini omnia superat. Et alibi: Non est inopia timentibus eum . Denique post multos virtutum gradus ad hujuscemodi timorem Domini pervenitur. Loquitur enim sermo divinus sub persona magistri et patris, discipulum erudientis et filium: Si invocaveris sapientiam, et intelligentiae dederis vocem tuam, et si quaesieris eam quasi pecuniam, et quasi thesauros inves
Abbreviated transcription (Latin):
principes: Auferam bona eorum quasitinea excomedens &ã
bulans super regulam indie speculationis: et in prouerbiis
tinea ossuum corintellegens. protinea in presenti loco sym¬
machus. rubiginem aquila uermem interpraatisunt.
uis ex uobis timens dñm audiens uocem serui ei. Qui ã¬
bulauit intenebris & nonẽ ei lumen. speret in nomine dnĩ
& innitatur super dm̃suum lxx. Quisẽ in uobis quitimeat
dnm̃ &audiat uocem puerieius quiambulant intenebris¬
& nonẽ eis lux. confiditis ln nomine dnĩ & innitimini suꝑ dõ.
Uos me flagellastis. uosmeã faciem conspuistis. Ego tam̃ ad
poenitentiã prouoco persecutores meos. Nolo enim mortem
populi peccatoris. sed tantũ ut reuertatur &uiuat. &dico: quis
est interuos quitimeat dnm̃ & audiat uocem serui uel pueri.
Idest filueius quorum aliud ad sumpte carnis ẽ aliud naturae

Expanded text:
principes: Auferam bona eorum quasi tinea excomedens, et principes: Auferam bona eorum quasi tinea excomedens, et ambulans super regulam in die speculationis . Et in Proverbiis: Tinea ossium cor intelligens . Pro tinea, in praesenti loco Symmachus, rubiginem: Aquila vermem, interpretati sunt. Quis ex vobis timens Dominum, audiens vocem servi ejus? Qui ambulavit in tenebris, et non est lumen ei: speret in nomine Domini, et innitatur super Deum suum. LXX: Quis est in vobis qui timeat Dominum, exaudiat vocem pueri ejus: qui ambulant in tenebris non est eis lux. Confiditis in nomine Domini, et innitimini super Deo. Vos me flagellastis, vos meam faciem conspuistis: ego tamen ad poenitentiam provoco persecutores meos. Nolo enim mortem populi peccatoris, sed tantum ut revertatur et vivat . Et dico: quis est inter vos qui timeat Dominum, et audiat vocem servi vel pueri, id est, Filii ejus? quorum aliud assumptae carnis est, aliud naturae.
Abbreviated transcription (Latin):
Ixx. Qui uixta ẽ iustificat me. quis ẽ qui uidic& ur mecum
resistat mihi simul. & quis ẽ qui uidicium ineat ad uersum
me ad pro pinqu& mihi. Ecce dñs auxiliator ms̃ quis adfli¬
ge me. ecce om̃s uos quasi uestimentum uete resc&is & qua¬
sitinea comed& uos. Siquis inquit meputat iuste
addictum cruci & aliquõd fecisse peccatum. restat mihi.
neduantis. sed eonparatione uirtutum. Quomodo &a postaue tor tee
iudicant duo decim tribus isrł & niniuitie ac regina saba popũ¬
lum i udeorum iuxta que msensum adierun lem dicitur
iustificita ẽ sodoma exte. Quia igitur nullus potest ustificari
presente dño. omnes quasi uestimentum inueterescent
Q uod aũ inueterescit perditioni proximumẽ . & quasitmea
ait comed& eos conscientia uidelic& peccatorum. & ⁊ elus gen¬
tium saluatarum. De quo &infine huius uoluminis dicitur.
uer mes eorum non morientur. & inmic hea contra peruersõs

Expanded text:
LXX: Qui juxta est, justificat me: quis est qui judicetur mecum, LXX: Qui juxta est, justificat me: quis est qui judicetur mecum, resistat mihi simul? Et quis est qui judicium ineat adversum me? appropinquet mihi. Ecce Dominus auxiliator meus, quis aget me? Ecce omnes vos quasi vestimentum veterascetis, et quasi tinea comedet vos. Si quis, inquit, me putat juste addictum cruci et aliquod fecisse peccatum, resistat mihi. regnantis, sed comparatione virtutum: quomodo et Apostoli judicant duodecim tribus Israel, et Ninivitae, ac regina Saba populum Judaeorum. Juxta quem sensum ad Jerusalem dicitur: Justificata est Sodoma ex te . Quia igitur nullus potest justificari praesente Domino, omnes quasi vestimentum veterascent . Quod autem inveterascit, perditioni proximum est. Et quasi tinea, ait, comedet eos. Conscientia videlicet peccatorum; et zelus gentium salvatarum. De quo in fine hujus voluminis dicitur: Vermis eorum non morietur. Et in Michaea contra perversos
Abbreviated transcription (Latin):
Qui non contra dixitei. sed factus ẽ oboediens usque ad mortẽ
& mortem crucis ita ut poner& corpus siue dorsumsuũ adpla¬
gas & pectus dĩ capax flagella nonciderent: Genas que suas
non a uerter& ab alapis quod illum aministro principis sac̃ dotũ
sustinuisse non dubium ẽ Ita utcertatim⁊iudeorum populi
in luderent qui percus sus atq consputus nonerubuit. sed
quasi agnus ductus ad uictimam ẽ. & quasi ouis cosam tunden¬
te non aperuit ossuũ: Quod aũ filius iuxta suscepti corporis
sacra mentum a patre audierit quid loquatar. in euangelio
plenius discimus inquo ipse ait. Et quimisit me pat̃ manda¬
tum mihi dedit quid dicam aut quidloquar & iterum. sicut
mihi stemus simul quisẽ aduersarius m̃s accedat ad me.
Ecce dñs dr̃ aux iliator ms̃. quisẽ qui condemin& me. Ecce¬
omnes quasi uestimentum conterentur. tinea comed & eos.

Expanded text:
qui non contradixit ei, sed factus est obediens usque ad mortem, qui non contradixit ei, sed factus est obediens usque ad mortem, et mortem crucis . Ita ut poneret corpus sive dorsum suum ad plagas; et pectus Dei capax flagella conciderent, genasque suas non averteret ab alapis. Quod illum a ministro principis Sacerdotum sustinuisse non dubium est: ita ut certatim et Judaeorum populi illuderent. Qui percussus atque consputus, non erubuit, sed quasi agnus ductus ad victimam est; et quasi ovis coram tondente non aperuit os suum. Quod autem Filius juxta suscepti corporis sacramentum a Patre audierit quid loquatur, in Evangelio plenius discimus, in quo ipse ait: Et qui misit me Pater, mandatum mihi dedit, quid dicam et quid loquar. Et iterum: Sicut icit Vulg. contradicet mihi? stemus simul. Quis est adversarius meus? accedat ad me. Ecce Dominus Deus auxiliator meus: quis est qui condemnet meomnes quasi vestimentum conterentur, tinea comedet eos.
Abbreviated transcription (Latin):
ria & audientium considerare ꝑsonas Vnde & apostolus paulus
his qui proph&arum fidem non recipiebant. auctorum suorũ
loquitur testimoniis: sicut quidam de uestris poetarum dixer̃
significans. Russumq: de comito : Corrumpunt mores bonos
confabulationes male & epimenidis uersum. exam&rum.
cretenses semper mendaces malebȩstiae uentris pigri. quisi
m&rum ordinem atque mensuram intrans latione non seruant
sciendumẽ ingreco eospedibus currere. hoc aũ faciebat quia
acceperat linguam discipline ut scir& quando oporte loqui
uerbum. Cui additaẽ auris ꝑ gratiam. quam pernaturam¬
ma
non habebat. Vt intellegamus nequaquã aures corporis accpi
deberi. sedmentis. Dequibus & ineuangelo dñs loquebatur. Qui
hab& aures audiendi audiat. Quȩ disciplina &eruditio ape¬
ruit aures eius. ut scientiã patris adnos usq trans mitter&

Expanded text:
ria, et audientium considerare personas. Unde et Apostolus Paulus, ria, et audientium considerare personas. Unde et Apostolus Paulus, his qui Prophetarum fidem non recipiebant, auctorum suorum loquitur testimoniis: sicut quidam de vestris poetis dixerunt: significans. Rursumque de Comico: Corrumpunt mores bonos confabulationes malae ; et Epimenidis versum hexametrum: Cretenses semper mendaces, malae bestiae, ventres pigri . Qui si metrorum ordinem atque mensuram in translatione non servant, sciendum est in Graeco eos pedibus currere. Hoc autem faciebat, quia acceperat linguam disciplinae, ut sciret quando oporteret loqui verbum. Cui addita est auris per gratiam, quam per naturam non habebat: ut intelligamus nequaquam aures corporis accipi debere, sed mentis: de quibus et in Evangelio Dominus loquebatur: Qui habet aures audiendi, audiat . Quae disciplina et eruditio aperuit aures ejus, ut scientiam Patris ad nos usque transmitteret;
Abbreviated transcription (Latin):
situm sediuxta id quode Sechieli dicitur. Ecce dedi faci em tuã
ualentiorem faciebus eoꝵ & frontem tuã duriorem frontibus eoꝵ
ut adamantem & silicem dedi faciemtuam uni uersos eorum
imp&us contudisse. Hoc illi dixerint qui omniratione conant᷑
dexp̃o euertere proph&as & adperuersam intellegentiam
praua int̃pr&atione torquere. quasi si& haec deesaia scripta
sint possint alia super xpõ auferre testimonia. Quȩ ita
super spicua sint ut clarum sui cunctoꝵ oculis lum̃ infundant.
Adpersonam igitur dñĩ inqua & superior finitus ẽ liber. &iã
ista reserenda sunt. quod iuxta dispensationem ad sumpti
corporis eruditussit & linguam acceperit disciplinȩ. ut scir&
quando deber& loqui. quando reticere. Deniq: inpersecutio¬
ne tacuit : perapostolos & apostolicos utros incuneto orbe nunc
loquitur magnȩq scientiae ẽ dare intempore conseruis ciba¬

Expanded text:
ritum; sed juxta id quod Ezechieli dicitur: Ecce dedi faciem tuam 580 ritum; sed juxta id quod Ezechieli dicitur: Ecce dedi faciem tuam 580 valentiorem faciebus eorum, et frontem tuam duriorem frontibus eorum, ut adamantem et silicem dedi faciem tuam , universos eorum impetus contudisse. Hoc illi dixerint, qui omni ratione conantur de Christo evertere prophetias, et ad perversam intelligentiam prava interpretatione torquere: quasi si et haec de Isaia scripta sint, possint alia super Christo auferre testimonia, quae ita perspicua sunt, ut clarum sui cunctorum oculis lumen infundant. Ad personam igitur Domini, in qua et superior finitus est liber, etiam ista referenda sunt: quod juxta dispensationem assumpti corporis eruditus sit, et linguam acceperit disciplinae, ut sciret quando deberet loqui, quando reticere. Denique qui in passione tacuit, per Apostolos, et Apostolicos viros, in cuncto orbe nunc loquitur. Magnaeque scientiae est, dare in tempore conservis ciba
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs dabit mihi linguã disciplinȩ. ut sciam quando oporteat
diendum. & disciplina dñi aperuit adres meas. Ego aũ non rennuo
neq contradico dorsum meum posui ad flagella & genas meas ad
alapas. faciem autẽ meã non auerti a confusione sputoꝵ. & dñs
auxiliator ms factus ẽ propt̾ea nonsum confusus. sed posui faciem
meã sicut formissimã p&ram . & sciã quõ non c̃fundar. Iudȩi hoc
capitulum a superioribus separantes. uolunt adisaie referre per¬
sonam quod sedicat ad nõ accepisse sermonẽ. quomodo lassum
errantemq populum sustent& & reuoc& ad salutem & in morẽ
paruuloꝵ qui matutinis horis erudiuntur aspũscõ audiat quid
eius imperio. seddnõ sciscitante quem mittam. & quis ibit ad po¬
pulum istum. Respondisse ei. ecce egomitte me. & quia
legem dĩ nr̃i populus gomurre. Intantum dura ꝑpessum ut ñ
lum uerborum contume lus. sed ex plagarum doloribus fuerit
expositus attamense conscientia iubentis dĩ. nequaquam eẽ perter¬

Expanded text:
nus dat mihi linguam eruditionis, ut sciam quando oporteat diendum; et disciplina Domini aperit aures meas. Ego autem non renuo, neque contradico. Dorsum meum dedi ad flagella, et genas meas ad alapas. Faciem autem meam non averti a confusione sputorum. Et Dominus auxiliator meus est, propterea non sum confusus: sed posui faciem meam sicut fortissimam petram, et sciam quoniam non confundar. Judaei hoc capitulum a superioribus separantes, volunt ad Isaiae referre personam, quod se dicat a Domino accepisse sermonem, quomodo lassum errantemque populum sustentet, et revocet ad salutem; et in morem parvulorum, qui matutinis horis erudiuntur, a Spiritu sancto audiat quid ejus imperio, sed Domino sciscitante: Quem mittam, et quis ibit ad populum istum? respondisse ei: Ecce ego, mitte me Isai,Legem Dei nostri, populus Gomorrhae , intantum dura perpessum, ut non solum verborum contumeliis, sed et plagarum doloribus fuerit expositus. Attamen se conscientia jubentis Dei nequaquam esse perter
Abbreviated transcription (Latin):
infret Propeẽ iustus meus siue iusticia Xp̃s enim apatre factus est nob̃
sapientia & redemptio scĩtas ac iusticia &omnia quibus uirtus nominibus
appellatur : Pulchreq dicitur iusticia processura ut nequaquã una gens.

Expanded text:
infert, prope est justus meus, sive justitia. Christus enim a Patre factus est nobis infert, prope est justus meus, sive justitia. Christus enim a Patre factus est nobis sapientia et redemptio , sanctitas ac justitia, et omnia quibus virtus nominibus appellatur. Pulchreque dicitur, justitia processura, ut nequaquam una gens
Abbreviated transcription (Latin):
appellitur reliquie ex isrł credentium & tribus siuegentes hi quicre¬
diderunt ex multitudine nationum. Dicente morse inde utero nomi
cantico. l&aminigentes cumpopulo eius protribu quam nor int̃p̃tati
sumus. ł heo dotio genus. symmachus gentem. Lxx. Reges transtu¬
lerunt. Nos enim sumus tribus & gentes & genus dnĩ. regale sac̃ dota¬
le. Qualis fuit &abraham. quirex appellatus est & c&eriscĩ dequibus
scriptumẽ nolite tangere christos meos: Quidẽ quodiubetur audire᷑
quia lex inquitame egrediet᷑. & iudicium meum inlucem populorũ.
siue gentium. hic lex euangelu osteditur spiritalis que exiet cdesion
non morsi queo lim insina dataẽ. ludiciũq eius inlucem gentium
procedet. perquodstatuit atq decreuit omnesgentes eẽ saluandas
Acne forsitan putaremus longo post tempore quod prominit eẽ uenturũ

Expanded text:
appellatur reliquiae ex Israel credentium; et tribus, sive gentes, hi qui creappellatur reliquiae ex Israel credentium; et tribus, sive gentes, hi qui crediderunt ex multitudine nationum, dicente nationibus Moyse in Deuteronomii Cantico: Laetamini gentes cum populo ejus . Pro tribu, quam nos interpretati sumus, Theodotio, genus: Symmachus, gentem: LXX, reges, transtulerunt. Nos enim sumus, et tribus, et gens, et genus Domini regale et sacerdotale, qualis fuit et Abraham, qui rex appellatus est, et caeteri sancti, de quibus scriptum est: Nolite tangere Christos meos . Quid est quod jubetur audire? Quia lex, inquit, a me egredietur, et judicium meum in lucem populorum, sive gentium. Hic lex Evangelii 587 ostenditur spiritualis, quae exiet de Sion; non Moysi, quae olim in Sina data est; judiciumque meum in lucem gentium procedet, per quod statuit atque decrevit omnes gentes esse salvandas. Ac ne forsitan putaremus longo post tempore quod promisit esse venturum,
Abbreviated transcription (Latin):
& l&icia confessio & uox laudis. Vit quod in caelis facturis unt scĩ
cum angelisdĩ. hoc &iã in terra iugi indm̃ laude meditetur.
dtendite adme populus m̃s & tribus mea audite quia lex ame ex¬
iet. &iudicium meũ inlucem populorũ requiesc&. propeẽ iustus
ms egressus ẽ saluator ms̃ & brachia mea populos iudicabunt.
Me in sule exspectabunt & brachiummeum sustinebunt. Exx. Audi¬
te me. Auditeme. populos m̃s & reges adme adtendite. Quia lex¬
ame egredi& ur & iudiciũ meum. in lum̃ gentium ad propinquat
sperabunt. Me insulȩ exspectabunt & in brachiomeo sperabunt.
Audite me. ut doceat nos a uribus corporis & sensuanimȩ audire
debere. Prouocaturq gentium multitudo que ẽ populusdĩ utdiligen¬
tes audiat. quȩdicuntur. Dequo racharias. Confugient inquit gentes
multe ad dnm̃ et erunt ei in populo siue ut quidam uolunt populus

Expanded text:
et laetitia, confessio et vox laudis, ut quod in coelis facturi sunt sancti et laetitia, confessio et vox laudis, ut quod in coelis facturi sunt sancti cum Angelis Dei, hoc etiam in terra jugi in Domini laude meditentur. Attendite ad me, populus met iudicium meum in lucem populorum requiescet prope est iustus meus egressus est salvator meus et brachia mea populos iudicabunt me insulae expectabunt et brachium meum sustinebunt levate a me egredietur, et judicium meum in lucem gentium. Appropinquat  brachio meo gentes sperabunt. Me insulae exspectabunt, et in brachio meo sperabunt. audite me; ut doceat nos et auribus corporis, et sensu animae audire debere. Provocaturque gentium multitudo, quae est populus Dei, ut diligenter audiat quae dicuntur, de quo Zacharias: Confugient, inquit, gentes multae ad Dominum, et erunt ei in populum . Sive ut quidam volunt, populus
Abbreviated transcription (Latin):
ius foderunt manus & pedes dicente ipso dñõ saluatore
Foder̃ manus meas & pedes meos. dinume rauer̃ omã ossamex.
possumus excisã p&rã sepulcrum dicere saluatoris. In quo
conditus ẽ & resurgens amortuis. Innume rabiles filios ge¬
nuit & appellatus ẽ habrahã idẽ pat̃ multarũ gentium.
sicut sarra prius sterilis int̃p̃tat᷑ eclesia. que alio nomine appel¬
latur sion quã dñs consolatus ẽ & posuit deserta eius quasi para¬
disum. Plures enim filiideserte magis quã eius que hab& uirũ.
quodq: dicitur . & ea que adoccidentem sunt ponã in paradisum dnĩ
siue in hortum dĩ. Illud significat quod sedentibus intenebris
& umbra mortis lux repentina surrex̃. proparadiso incuius
loco nos delicias uertimus. In ebraico ponitur. edeñ. Dequo in prin¬
cipio genesa eos scriptum ẽ. & hoc notandum quod insion que
conparatur paradiso dĩ. & aliud eẽ nondebeat nisi gaudi um

Expanded text:
jus foderunt manus et pedes, dicente ipso Domino Salvatore: jus foderunt manus et pedes, dicente ipso Domino Salvatore: Foderunt manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea . Possumus excisam petram, sepulcrum dicere Salvatoris, in quo conditus est, et resurgens a mortuis, innumerabiles filios genuit. Et appellatus est Abraham, id est, pater multarum gentium. Sicut Sara prius sterilis, interpretatur Ecclesia, quae alio nomine appellatur Sion, quam Dominus consolatus est, et posuit deserta ejus quasi paradisum. Plures enim filii desertae, magis quam ejus quae habet virum. Quodque dicitur: Et ea quae ad Occidentem sunt, ponam in paradisum Domini, sive in hortum Dei, significat illud, quod sedentibus in tenebris et umbra mortis lux repentina surrexit. Pro paradiso, in cujus loco nos delicias vertimus, in Hebraico ponitur EDEN , de quo in principio Geneseos scriptum est. Et hoc notandum, quod in Sion, quae comparatur paradiso Dei, aliud esse non debeat, nisi gaudium
Abbreviated transcription (Latin):
tui & regine nutricestuȩ. & ecce isti delonge uenient¬
& illiaba quilone & mari &isti det̃ra australi. Quando dic̃
sion angustus mihiẽ locus. fac mihi spacium uthabitem.
Que medio critatem excludunt illorũ temporũ nec suꝑ terrenã
hirłm impl&anoscuntur. sic& hic loquitur dñsadeos. qui ꝑ¬
sequuntur quod iustumẽ. Iuxta illud quod alibi dicit᷑. quere
pacẽ & sequere eã. & iterum. hospitalitatẽ persequentes &
difficiliora factasunt : hȩc que promitunt᷑. futura non dubiteN.
Dorro iuxta .lxx. per secutoribus iusticiae dicit᷑. ut aspiciant
in robus tissimã p&ram quã exciderunt . & in foueã la ci quẽ
foderunt. Idẽ dnm̃ saluatorem. dequo apostolus loquitur:
p&ra aũ erat xp̃s. et alibi scriptũ ẽ. statui supra p&rã pe¬
des meos & iterũ. In p&ra ex altauit me. huius enĩ Latus
lancea perfoderunt dequo exiuit sanguis & aqua. & hu¬

Expanded text:
tui, et reginae nutrices tuae. Et: Ecce isti de longe venient, ettui, et reginae nutrices tuae. Et: Ecce isti de longe venient, et illi ab Aquilone et mari, et isti de terra australi; quando dicet Sion: Angustus mihi est locus: fac mihi spatium ut habitem, quae mediocritatem excludunt illorum temporum, nec super terrena Jerusalem impleta noscuntur: sic et hic loquitur Dominus ad eos, qui persequuntur quod justum est, juxta illud quod alibi dicitur: Quaere pacem, et persequere eam ; et iterum: Hospitalitatem persequentes Adifficiliora jam facta sint, haec quae promittuntur, futura non dubitent. Porro juxta LXX persecutoribus justitiae dicitur, ut aspiciant in robustissimam petram, quam exciderunt, et foveam laci quam foderunt, id est, Dominum Salvatorem, de quo Apostolus loquitur: Petra autem erat Christus . Et alibi scriptum est: Statuit supra petram pedes meos . Et iterum: In petra exaltavit me. Hujus enim latus lancea perfoderunt, de quo exivit sanguis et aqua, et hu
Abbreviated transcription (Latin):
apostolos credentium chorum. Respicite p&ram idẽ abra¬
ham patrem ur̃m dequo excisi estis &ad cauernã la ci dequa
precisi estis. iđ sarrã que peperit uos. & hoc considerate qđ
cum unus & centum eet̃ annorũ & sterilem haberet uxorẽ.
multiplicauerim filios eius quasi stellas caeli ita ut numerũ
exciper&. inciper& multitudo. Siergo de uno homine:
tanta populum natas milia quid mihi grandeẽ ut instaurẽ
runas sion & deserta eius mutẽ in para disum uoluptatis
& inhortum dnĩ quem plantauit ds̃ in edeñ. contra orientẽ
& inueniatur inea prodiuersis arboribus gaudiũ atq l&i¬
cia confessio &uox laudis: hoc iudȩi ad. Soro babel tem¬
pora referunt. quod post babr loniã uastitatẽ instaurata
sit sion. Aedificatumq templum & antiqua religio reddita.
S ed quomo supra dicitur adsion ad ferent filiostuos imNnis.
& filiastuas suꝑ humeros portabunt. &erunt reges nutricu

Expanded text:
Apostolos credentium chorum, respicite petram, id est, AbraApostolos credentium chorum, respicite petram, id est, Abraham patrem vestrum, de quo excisi estis, et ad cavernam laci, de qua praecisi estis, id est, Saram quae peperit vos. Et hoc considerate, quia cum unius et centum esset annorum, et sterilem haberet uxorem, multiplicaverim filios ejus quasi stellas coeli, ita ut numerum vinceret multitudo. Si ergo de uno homine tanta populorum nata sunt millia; quid mihi grande est, ut instaurem ruinas Sion, et deserta ejus mutem in paradisum voluptatis, et in hortum Det inveniatur in ea pro diversis arboribus gaudium atque laetitia, confessio et vox laudis? Hoc Judaei ad Zorobabel tempora referunt, quia post Babyloniae vastitatem instaurata sit Sion, aedificatumque Templum, et antiqua religio reddita. Sed quomodo supra dicitur ad Sion: Afferent filios tuos in ulnis, et filias tuas super humeros portabunt. Et erunt reges nutricii
Abbreviated transcription (Latin):
quepeperit uos. quia unũ uocaui eum. & benedixiei & multiplica¬
ui eum. Conso labitur ergo dñssion & consolabitur om̃s ruinas
eius & pon& desertum eius qua si delicias & solitudinẽ eius
quasi hortum dnĩ. Caudiũ & leticia inueni&ur in ea gra¬
tiarum actio & uox laudis. XX. Audite me qui ꝑ seque¬
mini quodiustum ẽ &queritis dnm̃. ad tendite in robus¬
tam p&ram quã excidistis. & in foueã laici quẽ fodistis.
respicite in abraham patrem urm̃ & in sarram que peperit
uos quia unuserat & uocaui eum & benedixiei & dilexi illũ
& multiplicaui eum. & tenunc consolaborsion &consolatus
sum omã deserta eius quasi paradisum . & eaqueadhocciden¬
tem sunt. quasi paradisum dnĩ. Ex ultationẽ & l&itiã in ue¬
nient inea. confessionem & uocem laudis. Dormientibus
indolore acmerore perp&uo . qui succenderunt sibi gnem
& flammas robustissimas eẽ fecerunt. uos quiꝑsequimini
iusticiã & queritis dnm̃. Significat aũ apostolorum & per

Expanded text:
quae peperit vos quia unum vocavi eum et benedixi ei et multiplicavi eum consolabitur ergo Dominus et Sion consolabitur omnes ruinas eius et ponet desertum eius quasi delicias et solitudinem eius quasi hortum Domini gaudium et laetitia invenitiarum actio et vox laudis. LXX: Audite qui persequimini quod justum, et quaeritis Dominum. Attendite in robustam petram quam excidistis, et in foveam laci quam fodistis. Respicite in Abraham patrem vestrum, et in Saram quae peperit vos, quia unus erat et vocavi eum, et benedixi ei, et dilexi illum, et multiplicavi eum: et te nunc consolabor, Sion. Et consolatus sum omnia deserta ejus quasi paradisum, et ea quae ad occidentem sunt, quasi paradisum Domini: exsultationem et laetitiam invenient in ea, confessionem et vocem laudis. Dormientibus in moerore ac dolore perpetuo, qui succenderunt sibi ignem, et flammas robustissimas esse fecerunt, vos qui persequimini justitiam, et quaeritis Dominum significat autem Apostolorum et per
Abbreviated transcription (Latin):
eam. Numerabo uos ingladio: etomnes incede
corru&is. Ixx. uos aũ qui dereliquistis me & obliti¬
estis montis scĩ mei. & paratis fortunae mensam. &

Expanded text:
eam. Numerabo vos in gladio, et omnes in caede corruetis. LXX: Vos autem qui dereliquistis me, et oblitiestis montis sancti mei, et paratis fortunae mensam, et
Abbreviated transcription (Latin):
Sc̃s enim sps disciplinae fugi& dolum. & reced& aco¬
gitationibus stultis: et recordatus ẽ dierum seculi
morsi populisui ubiest quieduxit cos demari. cum
pastoribus gregissui. et proqualitate prioris. Etcon¬
sequentis conditionis mutationẽ sortius ẽ nominis.
lacob quoq appellar&ur isrł. multo ad id labore pue¬
nit. Vnde et abra ham tres habuit uxores. et iacob. ii
eteclesiae indicans castitatẽ una fuit uxore ẽtentus.
Quibus laeta post tristia suc cesserunt. Hoc aũ est omne
quod postulant ut quia pat̾ eorum ẽ. Et hoc eos dig¬
natus ẽ nomine. Non obliuiscatur filiorum suorum.
ne ꝑ ipsos nom̃ dĩ blasphem&ur ingentibus
uare errare nos fecisti dnẽ deui istuis indurasti

Expanded text:
Sanctus enim Spiritus disciplinae fugiet dolum, et recedet a coSanctus enim Spiritus disciplinae fugiet dolum, et recedet a cogitationibus stultis . Et recordatus est dierum saeculi, Moysi, populi sui. Upastoribus gregis sui? » Prosequentis conditionis, mutationem sortitus est nominis. Jacob quoque ut appellaretur Israel, multo ad id labore pervenit. Unde et Abraham tres habuit uxores, et Jacob quatet Ecclesiae indicans castitatem, una fuit uxore contentus. quibus laeta post tristia successerunt. Hoc autem est omne quod postulant, ut quia pater eorum est, et hoc eos dignatus est nomine, non obliviscatur filiorum suorum; ne per ipsos nomen Dei blasphemetur in gentibus. Quare errare nos fecisti. Domine, in viis tuis: induras
Abbreviated transcription (Latin):
alioquin & de iohanne scriptum ẽ. fuit homo missus
adõ cui nom̃ erat iohannis. hicuenit ut preberto
testimonium luci utoms crederent ꝑ eum. nec
statim. inculpaẽ siplutes credere noluerunt. sed
uoluntas uenientis haec fuit. dt om̃s crederent
& saluarentur. Sinaũ qui ex asperauerit & ad¬
Quã obrem a postolus praecipit nolite contristare spm̃ scm̃
in quo signati estis. Qui spsscs recedit a corpore sub dito
peccatis. & in ꝑuersam animã. non ingredi&ur sapien¬
tia. Vnde & dauid consctentia peccatorum. Nespm̃ sem̃
significantius in aposto lorum actibus loquitur. quare
conuenit uobis mentiri spiu scõ. Non estis hominibus m̃ti
Sidiligis me mandata mea seruate. & ego p&am pa¬
trem & alium para clitum dabit uobis. Ut sit uobis¬
cum insempit̃ num spm̃ ueritatis. De quo & in sapien¬
tia repperimus quae nomine salamonis scribitur.

Expanded text:
Alioquin et de Joanne scriptum est: Fuit homo missus Alioquin et de Joanne scriptum est: Fuit homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes: hic venit, ut praeberet testimonium luci, ut omnes crederent per eum . Nec statim in culpa est, si plures credere noluerunt, sed voluntas venientis haec fuit, ut omnes crederent et salvarentur. Sin autem qui exasperaverit et afQuamobrem Apostolus praecipit: Nolite contristare Spiritum sanctum, in quo signati estis . Qui Spiritus sanctus recedit a corpore subdito peccatis: et in perversam animam non ingreditur sapientia . Unde et David conscientia peccatorum, ne Spiritum significantius in Apostolorum Actibus loquitur: Quare convenit vobis mentiri Spiritui sancto? non estis hominibus mentiSi diligitis me, mandata mea servate: et ego petam Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, ut sit vobiscum in sempiternum, Spiritum veritatis . De quo et in Sapientia reperimus, quae nomine Salomonis scribitur:
Abbreviated transcription (Latin):
ditas domus isrł. ut ouem morbidã suis hume¬
ris repertar&. & dragmã queperierat inueni
r& luxorioso filio reuertenti. l&us occurrer&
propt̃ quod sponsa dic&. Incantico canticarum
oscul& urme os culis oris sui. nequa quã ꝑpatri¬
archas mor̃sen & proph& as sed meũ corpus ad sumat
Inmea carne uers&ur uerbum caro fiat & sic oscul&
me. habitans in me ut sit emmanuhel. Nequaquã
igitur ut legatus nec ut angelus sed ipse saluabit cos
Qui reciperunt salutem. non operum merito sed
caritate dĩ. Sic enim ds̃ dilex it mundum ut filium
unigenitum lar&. ut omnis qui credit in eũ non opereat.
sed habeat uitã & ernã. Quod si prudens lector tatita
cogitatione respoderit. Quare multi non sunt saluati.
supse saluauit eos & dilexit & pepercit filiissius. & re¬
demit eos sanguiesuo suscepit que & & altauit
quod hebracedicitur. cadeso. uoluit itaq: ds̃ salua¬
re cupientes. & prouocauit adsalutem. ut uolun¬
tas haber& premiũ. Sed illi credere noluerunt

Expanded text:
ditas domus Israel, ut ovem morbidam suis humeris reportaret, et drachmam quae perierat inveniret, et luxurioso filio revertenti laetus occurreret. Propter quod sponsa dicit in Cantico Canticorum: Osculetur me osculis oris sui. Nequaquam per Patriarchas, Moysen, et Prophetas, sed meum corpus assumat, in mea carne versetur, Verbum caro fiat, et sic osculetur me habitans in me, ut sit Emmanuel. Nequaquam igitur ut legatus, nec ut Angelus, sed ipse salvabit eos qui receperunt salutem: non operum merito, sed charitate Dei. Sic enim dilexit Deus mundum, ut Filium suum unigenitum daret, ut omnis qui credit in esed habeat vitam aeternam. Quod si prudens lector tacita cogitatione responderit; quare multi non sunt salvati, si ipse salvavit eos, et dilexit, et pepercit filiis suis, et redemit eos sanguine suo, suscepitque et exaltavit quod Hebraice dicitur CADESO . Voluit itaque Deus salvare cupientes: et provocavit ad salutem, ut voluntas haberet praemium; sed illi credere noluerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
meos abraham. ia isaac. & iacob. ad quos facta est ie¬
promissio. Siue propt̃ eos qui int̃ plurimos peecatores
seruiunt mihi. Tale quid & ingenesi legimus quando
de quinquaginta usq ad decem paulatam que runt u
usti. quidepeccato liberent ciuitatem. Et loth desodo¬
mis cum filiabus suis solus ustus eripitur. Pequo inca¬
nonica episto la scribitur. quod cruciaretur animas
ipsius uadentis Ne fanda cõmitti. Et animae iuidi

Expanded text:
meos Abraham, Isaac et Jacob, ad quos facta est remeos Abraham, Isaac et Jacob, ad quos facta est repromissio, sive propter eos, qui inter plurimos peccatores serviunt mihi. Tale qiud et in Genesi legimus, quando de quinquaginta usque ad decem paulatim quaeruntur justi, qui de peccato liberent civitatem , et Lot de Sodomis cum filiabus suis solus justus eripitur . De quo in Catholica Epistola scribitur , quod cruciaretur anima ipsius videntis nefanda committi, et animae
Abbreviated transcription (Latin):
nondis ꝑdam om̃s Dixerat dns̃ isrł cẽ periturum
Etomã peccata illius patere conspectibus. Sredditu¬
runse opera siguloꝵ insinueorum. post haec
infere similitudinẽ & conparationis exemplum
quod doceat unum quemq suo peccato. perire. Et &iam si pec¬
cantium sit plurima multitudo. unum iustum cunctorũ
uitio non perire. Si quis ait in borro: & ułã que ad matu¬
ritatem ꝑuenire non potuit. et ascescentes attulit fruc¬
tus uelaliquo aeris acterre corrupta ẽ uitio. Vnum
granũ repperit inlesum quod spem habeat ad huc matus
fieri. Et admaturitatẽ solitã ꝑ uenire. Picat alteri. Netan¬
gas illud. sed dimitte uterescat. quia benedictio dnĩ est.
ut intanta acinorum multitudinẽ solum euader& siccta¬
tem. Sic inquid deudeo& Innumerabili multitudine quae
offendit dm̃. Si paucos iustos inuenero. liberabo eos de
interitu plurimorum. et hoc faciam propt̃ seruos

Expanded text:
non disperdam omnes. Dixerat Dominus, Israel esse periturum, non disperdam omnes. Dixerat Dominus, Israel esse periturum, et omnia peccata illius suis patere conspectibus, et redditurum se opera singulorum in sinu eorum. Post haec infert similitudinem, et comparationis exemplum, quo doceat unumquemque suo perire peccato, et etiamsi peccantium sit plurima multitudo, unum justum cunctorum vitio non perire. Si quis, ait, in botro et uva, quae ad maturitatem pervenire non potuit, et acescentes attulit fructus, vel aliquo aeris ac terrae corrupta est vitio, unum granum reperit illaesum, quod spem habeat adhuc majus fieri, et ad maturitatem solitam pervenire, dicat alteri, ne tangas illud, sed dimitte ut crescat, quia benedictio Domini est, ut in tanta acinorum multitudine solum evaderet siccitatem: sic, inquit, de Judaeorum innumerabili multitudine, quae offendit Deum, si paucos justos invenero, liberabo eos de interitu plurimorum. Et hoc faciam propter servos
Abbreviated transcription (Latin):
derunt & perire animã pec catricem nec ext̃na
luere peccata. Ex quo intellegimus uel inbonam
partem uel in contrariã eos accipiendos patres. qui¬
bus unus quisq adponitur cum de haec uita ex cesse¬
rit. Sacrificauit aũ suꝑ montes & colles isrł. quan¬
do in bohlem &dan. aureos uitulos posuit. Et ex¬
ꝓbrauit dõ super p̃ceptis suis dum eius neglegit. cae¬
rimonias. & cultum dĩ de monibus tribuit. quorum
oera reddendas insinueoꝵ. omnisq hereticus
contemnens a eclestasticã simplicitatem sacrificat
in montibus & exprobãt dõ dum eius p̃cepta contem¬
nit El accdicit dnẽ quo modo simue niatur gra¬
num inbotro & dicatur. Nedissipes illud quõ bene¬
dictio ẽ sicfaciã propt̃ inseruos meos ut non dispdã
totum. EXX. Sic dic̃ dñ quomodo sinueniatus
acinum in botro & dicatur. Necontingas illud quia
benedictio ẽ ineo. sic faciã propt̃ feruum meum. ut

Expanded text:
derit: et perire animam peccatricem, nec externa derit: et perire animam peccatricem, nec externa luere peccata. Ex quo intelligimus, vel in bonam partem, vel in contrariam, eos accipiendos patres, quibus unusquisque apponitur, cum de hac vita excesserit. Sacrificavit autem super montes et colles Israel, quando in Bethel et Dan aureos vitulos posuit. Et exprobravit Deo super praeceptis suis, dum ejus neglexit caeremonias, et cultum Dei daemonibus tribuit: quorum opera reddenda sunt in sinu eorum . Omnisque haereticus contemnens Ecclesiasticam simplicitatem, sacrificat in montibus, et exprobrat Deo, dum ejus praecepta contemnit. Haec dicit Dominus: Quomodo si inveniatur granum in botro, et dicatur: ne dissipes illud, quoniam benedictio est; sic faciam propter servos meos, ut non disperdam totum. LXX: Sic dicit Dominus: Quomodo si inveniatur acinum in botro, et dicatur: ne contingas illud, quia benedictio est in eo: sic faciam propter servum meum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Etoratiomea insinumeo conuertebatur. Intellegitur
sinus inquem lib& & affectus atq dilectio. quando ad
maritum sermo dirigitur. que ẽ insinutuo. & ad parentẽ
adducent filiostuos insinu unde & om̃s quipatrem ha
abraham. & uirtutum eius similes eẽ meruerunt. requi¬
escunt insinu eius. Neque enim. patres nunc. quoꝵ nunc¬
iniquitates nobis & peccata redduntur. eos debentis ac¬
cipere de quorum seminȩ nr̃a nata sunt corpora. Alio¬
quin & tpsemorses dixerat peccata patrum filiis et̃ red¬
denda. intertiã & quartã generationem his quioderunt
dm̃ int̃p̃tatur sententiam suã dicens. Nonmorientur
filii propt̃ peccata patrum. Sedunus quisq insucꝰ pecca¬
to mori&ur. E andem hie Zechihel ad pro bante sen¬
tentiã. quod nequaquã clicatur illa parabala patres
uuam aceruã comederunt & dentes filioꝵ o bsta pes¬
cunt. sed cius tantum dentes obstupes pere qui come¬

Expanded text:
Et oratio mea in sinu meo convertetur . Intelligitur Et oratio mea in sinu meo convertetur . Intelligitur sinus in quemlibet affectus atque dilectio, ut quando ad maritum sermo dirigitur, Uxor quae est in sinu tuo; et ad parentem, Adducent filios tuos in sinu . Unde et omnes qui patrem habent Abraham, et virtutum ejus similes esse meruerunt, requiescunt in sinu ejus. Neque enim patres, quoiniquitates nobis et peccata redduntur, eos debemus accipere, de quorum semine nostra nata sunt corpora. Alioquin et ipse Moyses qui dixerat, peccata patrum filiis esse reddenda in tertiam et quartam generationem, his qui oderunt Deum , interpretatur sententiam suam, dicens: Non morientur filii propter peccata patrum: sed unusquisque in suo peccato morietur . Eamdem Ezechiele approbante sententiam, quod nequaquam dicatur illa parabola: Patres uvam acerbam comederunt, et dentes filiorum obstupuerunt , sed ejus tantum dentes obstupescere, qui come