comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eam peccatoꝵ fraude sit iunctum: ꝑ intelligen¬
tiam libertatis ęuanglicȩ ab soluatur. Iali igitur
iohes exemplo non sue sed discipuloꝵ ignoran¬
tiȩ consulit. Ipse enĩ uenturũ in remissionẽ pec¬
catoꝵ p̃dicauit. Sed ut scirent non aliũ a se pre¬
dicatũ ad oꝑa eius intuenda. discipulos suos mi¬
sit: ut auctoritatem dictis suis illius oꝑa confer¬
dorũ cursu. lepsorũ curatione. surdoꝵ auditu. uoce
non fuerit scandalizatus. Nunquid iam aliquid in
xp̃o erat gestum. quod iohannẽ scandalizaret: Non
utiq. Nam in ipso doctrine cursu et oꝑis morabat᷑.
Sed suꝑioris sententia eius et ꝓprietas contuenda
est: quid illud sit quod pauꝑes bene nuntiantur
id ẽ. qui ꝑdider̃t animã. qui crucẽ suã acceꝑint
et sequentur.: qui humiles sp̃u fient. quoꝵ regnum
p̃paratur in cęlo. Ergo quia in dño hȩc passionum
uniuersitas conueniret. futuraq eẽt crux sua plu¬

Expanded text:
eam peccatorum fraude sit vinctum, per intelligeneam peccatorum fraude sit vinctum, per intelligentiam libertatis evangelicae absolvatur. Tali igitur Joannes exemplo, non suae, sed discipulorum ignorantiae consulit: ipse enim venturum in remissionem peccatorum praedicavit. 722 Sed ut scirent non alium a se praedicatum, ad opera ejus intuenda discipulos suos misit: ut auctoritatem dictis suis illius opera conferdorum cursu, leprosorum curatione, surdorum auditu, vocnon fuerit scandalizatus . Numquid aliquid jam in Christo erat gestum, quod Joannem scandalizaret? Non utique. Nam in ipso doctrinae suae cursu et operis morabatur. Sed superioris sententiae vis et proprietas contuenda est, quid illud sit quod pauperes bene nuntiantur; id est, qui perdiderint animam, qui crucem suam acceperint et sequentur, qui humiles spiritu fient, quorum regnum praeparatur in coelo. Ergo quia in Domino haec passionum universitas conveniret, futuraque esset crux sua plu
Abbreviated transcription (Latin):
tus dm̃ suũ nescit: Alioquin uenturũ ut p̃itor nun¬
ciauit. consistentem. ut ꝓpħa agnouit: ad euntem.
ut confessor ueneratus est. Unde tam uarie et tam
abundanti euis scientiȩ error obrepsit: Sed conse¬
quens de eo dñi testimoniũ. sentiri hoc ita non sunt.
to defuisse: cũ apłis uirtutis suȩ lumen eẽt in car¬
cere positis ministraturus. Sed p̃betur in his quȩ in¬
iohanne gesta sunt intelligentia amplior. et cũ fac¬
ti efficienti grã in eo exp̃ssa sentitur. ut ꝓpħa ip¬
se ipso quoq conditionis suȩ genere ꝓpħaret. quia
in eo forma legis elata ẽ. Xp̃m enĩ lex adͥnuntia¬
uit: et remissionẽ peccatoꝵ p̃dicauit. et regnũ cȩ¬
lorũ spopondit: et iohannes totum hoc opus legis
expleuit. Igitur cessante iam lege quȩ peccatis ple¬
bis inclusa et populi uncta uiciis: ne xp̃s posset
intelligi unculis et carcere continebatur. Ergo
ad euangła contuenda lex mittit. ut infidelitas
fidẽ dictoꝵ contempletur infactis. et quod intra

Expanded text:
tus Deum suum nescit? Atquin venturum ut praeitor nuntiavit, consistentem ut propheta agnovit, adeuntem ut confessor veneratus est. Unde tam variae et tam abundanti ejus scientiae error obrepsit? Sed consequens de eo Domini testimonium sentiri hoc ita non sinit. to defuisse, cum Apostolis virtutis suae lumen esset in carcere positis ministraturus. 2. Joanne gesta sunt, intelligentia amplior: et cum facti efficientia, gratia in eo expressa sentitur; ut propheta ipse, ipso quoque conditionis suae genere prophetaret, quia in eo forma legis elata est. Christum enim lex annuntiavit, et remissionem peccatorum praedicavit, et regnum coelorum spopondit: et Joannes totum hoc opus legis explevit. Igitur cessante jam lege, quae peccatis plebis inclusa, et populi vincta vitiis, ne Christus posset intelligi, vinculis et carcere continebatur. Ergo ad Evangelia contuenda lex mittit: ut infidelitas fidem dictorum contempletur in factis; et quod intra
Abbreviated transcription (Latin):
altari: & ideo adueniente. xp̃o inutilem eẽ legis fidu¬
tiam. quia non in lege. xp̃s. sed lex scĩficaretur in
xp̃o. Inqua ueluti sedis thronus quȩ sibi positus sit.
qui quia religiosus habeatur. religionem ab eo ne¬
cesse ẽ. qui in illo considat acceꝑit: atq ita stulti
ceciq sint scĩficante preterito scificata uenerantes.¬

Expanded text:
altari. Et ideo adveniente Christo inutilem esse fidualtari. Et ideo adveniente Christo inutilem esse fiduciam legis: quia non in lege Christus, sed lex sanctificaretur in Christo, in qua veluti sedes thronusque sibi positus sit. Qui quia religiosus habeatur, religionem ab eo necesse est qui in illo considat acceperit: atque ita stulti caecique sint, sanctificante praeterito, sanctificata venerantes
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ peccatoꝵ sit gentiliũ consecutus. et societatẽ
eorũ qui xp̃m ꝑsecuti sunt sit secutus. Ue uobis du
ces cȩci: qui dicitis quicumq uirauerit in templũ.
nichil ẽ. Reuerentiam humanarũ obseruationum.
et contumeliã ꝓpħicȩ traditionis ex probrat. quod
inanib honorẽ darent et detraherent honorandis.
Legem namq ipse dederat: et lex non efficientiam
continebat. sed meditabatur effectus. Nam ortus
altarii atq templi non dignitatem de cultu con¬
ciliabat: sed futurorũ speciem dedecore fingebat. Nam
aurũ. argentũ. es. orichalcũ. margaritȩ. christallus.
ꝓpriã significantiã ꝓnatura uniusciuiꝰq metalli com¬
plectitur. lgitur redarguit quod aurũ templi et
dona altaris ꝓsacram̃torũ religionibus uenerarentur.
cum honor potius eẽt et altaris et templi. quia ad
futuroꝵ speciẽ et aurũ templo et donũ dedicaretur

Expanded text:
sionem peccatorum sit gentilium consecutus, et societatem sionem peccatorum sit gentilium consecutus, et societatem eorum qui Christum persecuti sunt sit secutus. 6. Lex fuces caeci, qui dicitis: Quicumque juraverit in templum, nihil est . Reverentiam humanarum observationum, et contumeliam propheticae traditionis exprobrat, quod inanibus honorem darent, et detraherent honorandis. Legem namque ipse dederat, et lex non efficientiam continebat, sed meditabatur effectus. Nam ornatus altarii atque templi non dignitatem de cultu conciliabat, sed futurorum speciem de decore fingebat. Nam aurum, argentum, aes, aurichalcum, margaritae, crystallus propriam significantiam pro natura uniuscujusque metalli complectuntur. Igitur redarguit, quod aurum templi et dona altaris pro sacramentorum religione venerarentur; cum honor potior esset et altaris et templi, quia ad futurorum speciem et aurum templo et donum dedicaretur
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestis cognitio tanquã a thesauro reposite opulentiȩ
expectatur. ut legis dignitas gratie silentio ꝑseueret.
Et ideo accipiant ampluis uidiciũ: quia et pynam
ꝓprii peccati et reatũ alienȩ ignorantiȩ debebunt.
Ue uobis scribȩ et pharisei hẏpochritȩ: qui circumis¬
tis mare et aridam. Maris et terrȩ ꝑ agratione signifi¬
cat in totis orbis finib eos eẽ. xp̃i euangło obtrectatu¬
ros: et legis iugo contra iustificationẽ fidĩ aliquos
subdituros. Proseliti enĩ sunt exgentibus insynago¬
gam recepti: quoꝵ futuroꝵ raritas inuno indicatur.
Neq enĩ post xp̃i p̾dicationẽ doctrinȩ eorũ fides
relicta ẽ: sed quisq fuerit adquisitus ad plebẽ filius
fit gehenne pẏnȩ sobolis. et ȩterni uidicii hereditas:
quia ad optio ex gentibꝰ abrabȩ familiã factura sit.
ldeo aũt pẏnȩ duplicatȩ erit filus: quia neq remis¬

Expanded text:
coelestis cognitio tamquam a thesauro repositae opulentiae coelestis cognitio tamquam a thesauro repositae opulentiae expetatur, ut legis dignitas gratiae silentio perseveret. Et ideo accipient amplius judicium, quia et poenam proprii peccati, et reatum alienae ignorantiae debebunt.e vobis Scribae et Pharisaei hypocritae, qui circuitis mare et aridam . Maris et terrae peragratione significat, in totis orbis finibus eos esse Christi Evangelio obtrectaturos, et legis jugo contra justificationem fidei aliquos subdituros: proselyti enim sunt ex gentibus in Synagogam recepti. Quorum futurorum raritas in uno indicatur: neque enim post Christi praedicationem doctrinae eorum fides relicta est. Sed quisquis fuerit acquisitus ad plebem, filius fit gehennae, poenae soboles, et aeterni judicii 785 haereditas: quia adoptio ex gentibus Abrahae familiam factura sit. Ideo autem poenae duplicatae erit filius, quia neque remis
Abbreviated transcription (Latin):
aũt audientia. et dictorũ obedientia. quia xp̃m
scientibus tocius humilitatis p̾cepta consummat.
et ꝑ nouȩ natiuitatis generationẽ. terreni ortus exces¬
sisse primordia: et unũ sibi eẽ om̃ibus cęlestis doctri¬
nȩ magistrũ. et głam honoris ȩterni humilitatis
conscientia capessendam. quia insolentiam ds̃ hu¬
milem effecturus sit: et humilitatem elaturus in glo¬
one condempnat. lle enĩ: uox dolentis ẽ. Cludere
aũt eos regnum cȩlorũ ideo ait: quia in lege medita¬
tionẽ euis quȩ in xp̃o est ueritatis occultent. et cor¬
poreũ aduentũ aꝓpħis p̃dicatũ doctrinȩ simulatio¬
ne abscondant: ipsiq non adeuntes. uiã ȩt̾nitatis in
rum. Hinc ille sunt ueritatis infinite. hinc adeunde
cȩteris salutis inhibitio et regni cęlestis obseruatio
ut in obeundis uiduarũ domib retineatur ambitio.
ut longe orationis dignatione spolientur. ut abhis

Expanded text:
autem audientia, et dictorum obedientia, quia Christum autem audientia, et dictorum obedientia, quia Christum scientibus totius humilitatis praecepta consummat, et per novae nativitatis generationem terreni ortus excessisse primordia, et unum sibi esse omnibus coelestis doctrinae magistrum, et gloriam honoris aeterni humilitatis conscientia capessendam; quia insolentiam Deus humilem effecturus sit, et humilitatem elaturus in gloone condemnat. Vae enim vox dolentis est. Claudere autem eos regnum coelorum ideo ait, quia in lege meditationem ejus quae in Christo est veritatis occultent, et corporeum adventum a prophetis praedicatum doctrinae simulatione abscondant; ipsique non adeuntes viam aeternitatis in rum . Hinc illae sunt veritatis inficiae, hinc adeundae caeteris salutis inhibitio, et regni coelestis obseratio, ut in obeundis viduarum domibus retineatur ambitio, ut longae orationis dignatione spolientur, ut ab his
Abbreviated transcription (Latin):
mũ tanquã se amari: ipsi aduersum legis sibi late te¬
stimonium. dm̃ in xp̃i passionibus ꝑsequentes. uerboꝵ
quoq suoꝵ głam tanquã filacteria dilatantes. quib
uitȩ ȩterne auctor ds̃ non sit intellectus in xp̃o. seseq
ex honore legis emissos. tanquã fimbrias ex ueste mag¬
nificant: quo tocuis legis ignari. neq oꝑa nec uirtutẽ
euis ipsius legis agnouerint. Amantes primos accu¬
bitus in conuuuis: qui igni ȩterno. conuiuantibus
potuis cũ abrahã gentibus deputantur. Et primas
cathedras in synagogis. Ipsi doctorem suũ scđm legis
et ꝓpħarũ testimoniũ nescientes. sed et salutatio¬
nes in foro: quibus humilitas cordis. et ministeriũ
in om̃s ẽ. imꝑatum. llocari etiã ab hominibꝰ magistri
uolunt doctrinȩ legis ignari: et magistrũ salutis
ꝑpetuȩ respuentes. quȩ quia omĩa ꝓfana atq ꝑ¬
uersa eẽnt. factoꝵ imitatione dampnantur. Legis

Expanded text:
mum tamquam se amari, ipsi adversum legis sibi latae temum tamquam se amari, ipsi adversum legis sibi latae testimonium, Deum in Christo passionibus persequentes. Verborum quoque suorum gloriam tamquam philacteria 784 dilatantes , quibus vitae aeternae auctor Deus non sit intellectus in Christo, seseque ex honore legis emissos tamquam fimbrias ex veste magnificent, qui totius legis ignari, neque opera neque virtutem ejus ipsius legis agnoverint: amantes primos accubitus in conviviis, qui igni aeterno convivantibus potius cum Abraham gentibus deputantur: et primas cathedras in synagogis, ipsi doctorem suum secundum legis et prophetarum testimonia nescientes : sed et salutationes in foro, quibus humilitas cordis et ministerium in omnes est imperatum. Vocari etiam ab hominibus magistri volunt , doctrinae legis ignari, et magistrum salutis perpetuae respuentes. Quae quia omnia profana atque perversa essent, factorum imitatione damnantur. Legis
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciũ. et de uniuersoꝵ subiectione uirtutẽ: ut me¬
minissent in eo qui ex dauid oriebatur. eterne uir
tutis et originis substantiã contineri: et dm̃ in ho¬
pulis siuis dicens. Suꝑ cathedrã moysi sederunt scri¬
bȩ et pharisei. et reliqua. Legis de se testam̃tis głam
p̃tulit: quȩ imaginẽ inse futurȩ ueritatis expresse¬
rat. Inomibus enĩ xp̃i meditabantur aduentũ: qͥc¬
quid in ea continebatur in ꝓfectũ manifestandȩ eiꝰ
cognitionis assumptũ ẽ. lubet igitur p̾ceptis pha¬
riseoꝵ obtemꝑari. quia in moysi cathedra sederuil.
iubet legis mandatis om̃ibus obediri. sed afactis
eorũ atq oꝑib abstineri: ut mores hominũ atq
infidelitas. legis doctrina uitetur. Ipsi enĩ subditos
sibi populoͥs grauissima legis onera imponunt: nec
digitũ quidẽ suũ contingendis ipsis ad mouentes.
quinetiã precipiunt dm̃ ex toto corde diligi. et ꝓxi¬

Expanded text:
judicium, et de universorum subjectione virtutem; ut mejudicium, et de universorum subjectione virtutem; ut meminissent in eo, qui ex David oriebatur, aeternae virtutis et potestatis et originis substantiam contineri, et Deum in hopulis suis, dicens: Super cathedram Moysi sederunt Scribae et Pharisaei, et reliqua . Legis de se testantis gloriam praetulit, quae imaginem in se futurae veritatis expresserat. In omnibus enim Christi meditabatur adventum. Quidquid enim in ea continebatur, in profectum manifestandae ejus cognitionis assumptum est. Jubet igitur praeceptis Pharisaeorum obtemperari, quia in Moysi cathedra sederint: jubet legis mandatis omnibus obediri, sed a factis eorum atque operibus abstineri; ut mores hominum atque infidelitas, non legis doctrina vitetur. Ipsi enim subdito sibi populo gravissima legis onera imponunt, ne digitum quidem suum contingendis ipsis admoventes . Quin etiam praecipiunt Dominum ex toto corde diligi, et proxi
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ patrẽ matrẽ filios caritati dĩ p̃ponere inhibe¬
amur. quomodo dilectio ꝓximi diligendi dĩ simile
mandatũ ẽ. aut relinquitur aliquid quod amori
dĩ possit equari. nisi quia similitudo p̃cepti patrẽ
legis ipsius uerbis argui possent. et de ꝓximo mani¬
festior intelligentia panderet᷑. requirit quid illis ui¬
deretur: xp̃s cuiꝰnam filius futurus ẽẽt. Qui respon¬
derunt. Dauid. Quibusq ait. quomͦ in sp̃u dñs a
dauid nuncuparetur qui euis filius futurus eẽt: et
quomꝰ ab eo dictũ ẽ. dixit dñs dño meo sede adex¬
tris meis. donec ponã inimicos tuos scabellũ pedũ
tuoꝵ. Erat quidẽ uerũ. xp̃m ex dauid semine ꝓcrean¬
dum: sed similitudo nominis quia dñs dño dicebat.
et quia adextris collocabat donec om̃s inimicos sub¬
sederet pedibꝰ ipsuis. significabat et de consortio nomi¬
nis substantiȩ unitatẽ. et de assidendi inuitatione

Expanded text:
enim patrem, matrem, filios charitati Dei praeponere inhibeenim patrem, matrem, filios charitati Dei praeponere inhibeamur, quomodo dilectio proximi diligendi Deum simile mandatum est? Aut relinquetur aliquid, quod amori Dei possit aequari? nisi quia similitudo praecepti parem legis ipsius verbis argui possent, et 783 de proximo manifestior intelligentia panderetur; requirit quid illis videretur Christus, cujusnam filius futurus esset. Qui responderunt, David. Quibus ait, quomodo in spiritu Dominus a David nuncuparetur, qui ejus filius futurus esset; et quomodo ab eo dictum esset: Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum . Erat quidem verum, Christum ex David semine procreandum: sed similitudo nominis, qua Dominus Domino dicebat, et qua a dextris collocabat, donec omnes inimicos subderet pedibus ipsius, significabat et de consortio nominis substantiae unitatem, et assidendi invitatione
Abbreviated transcription (Latin):
quia p̃cepta legis eorũ quȩ gesturus ipse erat for¬
mã complectebantur. Admonet igitur cognitionis
euis quã habere se głabantur in lege. dm̃ om̃ipoten¬
tem om̃i affectu m̃tis. cordis. animȩ diligendum:
ut admonitionẽ suã p̃missa legis mandata firma¬
datũ. Scd̾m uero simile ẽ huic. Diliges ꝓximum
tuũ sicut te ipsũ. Sed mandatũ sequens et simi¬
le: significat idem eẽ. et officii et meriti inutroq.
Neq eni aut dĩ sine. xp̃o aut. xp̃i sine dõ. potest
utilis eẽ dilectio. Alterũ igitur sine altero nullum
ad salutem nrãm affert ꝓfectũ: et ideo in his duob
mandatis tota lex pendet et ꝓpħȩ. Quia lex et ꝓ¬
pħia om̃is xp̃i deputabatur aduentui: et aduer¬
sus eius ꝑ supplem̃tũ eorũ cognoscendi dĩ intelligen¬
tiam prestabat. Nam de ꝓximo frequent̃ admoniu¬
mus: non alium intelligendum eẽ quã xp̃m. Cũ

Expanded text:
quia praecepta legis, eorum quae gesturus ipse erat, forquia praecepta legis, eorum quae gesturus ipse erat, formam complectebantur. Admonet igitur cognitionis ejus, quam habere se gloriabantur in lege, Deum omnipotentem omni affectu mentis, cordis, animae diligendum, ut admonitionem suam praemissa legis mandata firmadatum. Secundum vero simile huic: Diliges proximum tuum sicut te ipsum . Sed mandatum sequens et simile significat idem esse et officii et meriti in utroque . Neque enim aut Dei sine Christo, aut Christi sine Deo potest utilis esse dilectio. Alterum igitur sine altero nullum ad salutem nostram affert profectum. Et ideo in his duobus mandatis tota lex pendet et prophetae v i deputabatur adventui, et adventus ejus per supplementum eorum cognoscendi Dei intelligentiam praestabat. Nam de proximo frequenter admonuimus, non alium intelligendum esse quam Christum. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ congruenter fuerat de resurrectione responsũ.
ut in lege ipsa ex qua erant ꝓfecti contineri sꝑande
resurrectionis fidem conuincerentur. Pharisei habe¬
re se scientiam legis głabantur: quȩ ad futurorũ spe¬
ciem prelata imaginẽ consecuturȩ ueritatis continebat.
Querunt aũt quod mandatũ potissimũ eẽt inlege:
non contuentes meditationẽ legis in xp̃o fuisse ꝑ¬
fectam. & quid em insolentiũ ignorantie: legis ipsi¬
us uerbis responsum ẽ. Que responsio omnẽ inse ue¬
ritatis ẽ complexa doctrinã. Propriũ enĩ dñi nr̃i
ligentiam nominis eius potestatisq p̃stare. Missus
eni uenerat: et ex ȩt̾nitate deductus his quȩ erãt
dõ placita ꝑfungebatur. Respondit itaq primũ
eẽ mandatũ: diliges dnm dm̃ tuũ in toto corde
tuo. et intota anima tua et in tota mente tua. N
eñi aliud ille efficiebat quã quod lex continebat.:

Expanded text:
quidem congruenter fuerat de resurrectione responsum, quidem congruenter fuerat de resurrectione responsum, ut in lege ipsa, ex qua erant profecti, contineri sperandae resurrectionis fidem convincerentur. Pharisaei vero habere se scientiam legis gloriabantur, quae ad futurorum speciem praelata, imaginem consecuturae veritatis continebat. Quaerunt autem, quod mandatum esset potissimum in lege : non contuentes meditationem legis in Christo fuisse perfectam. Et quidem insolentium ignorantiae legis ipsius verbi responsum est: quae responsio omnem in se veritatis est complexa doctrinam. Proprium enim Domini nosligentiam nominis ejus potestatisque praestare . Missus enim venerat, et ex aeternitate deductus, his quae erant Deo placita perfungebatur. Respondit itaque primum esse mandatum: Diliges Dominum Deum tuum in toto corde tuo, et in tota anima tua, et in tota mente tua . Non enim aliud ille efficiebat, quam quod lex continebat;
Abbreviated transcription (Latin):
Quia igitur eas angłis similes sacram̃tũ scriptura¬
rũ et diuinȩ uirtutis potestates futuras eẽ demon¬
strat: qualis inscripturis auctoritas ẽ. de angłis opi¬
naudi talem in resurrectione spei nr̃e sensum oportet ẽẽ
de feminis. Et hec quidẽ de resurrectionibus conditio¬
nibiis. ꝓpositȩ reddidit questioni: de ipsa uero resurrec
tione aduersũ infidelitatẽ eoꝵ ita loquutus ẽ. Non le¬
gistis quod dictum ẽ uobis adõ dicente. ego sum d̃s
quia innatura rei ẽ. ut ẽẽ id necesse sit cuiꝰ sit alte
et non sit eorũ que mortua sunt habere id quod eter¬
nũ ẽ. Et quomodo eẽ illi futuriq semꝑ negabuntur.
quoꝵ se eẽ ꝓfiteatur et̾nitas: Pharisei aũt audientes¬
quod silentiũ imposuit saduceis. congregati sunt ad¬
uersus cum: et int̾rogauit eum unus ex his legis doc
tor. Succedunt saduceis temptantibꝰ pharisei: et illis

Expanded text:
Quia igitur eas angelis similes sacramentum ScripturaQuia igitur eas angelis similes sacramentum Scripturarum et divinae virtutis potestas futuras esse demonstrat; qualis in Scripturis auctoritas est de angelis opinandi, talem in resurrectione spei nostrae sensum oportet esse de feminis. Et haec quidem de resurrectionis conditionibus propositae reddidit quaestioni. tione adversum infidelitatem eorum ita locutus est: Non legistis quod dictum est vobis a Deo dicente, Ego sum Deusquia in natura rei est, ut esse id necesse sit, cujus sit altet non sit eorum quae mortua sunt, habere id quod aeternum est. Et quomodo esse illi futurique semper negabuntur, quorum se esse profiteatur aeternitas? 6. Pharisaei scientquod silentium imposuisset Sadducaeis, congregati sunt adversus eum, et interrogavit eum unus ex his legis doctor, et reliqua . Succedunt Sadducaeis tentantibus Pharisaei. Et illis
Abbreviated transcription (Latin):
endi uoluntate ꝓponunt. septẽ uidelicet fratrũ eandẽ con¬
iugem cuinam eorũ in resurrectione futuram eẽ respon
rectionibus nichil scripturis ꝓpħalibus contineri sed
dñs ait. Errantes: nescientes scripturas neq uirtutem
dĩ. Ergo scriptum ẽ: et cessare debet ambiguitas
quã auctoritas tanta condempnat. Hanc enĩ eandẽ
calumpniam afferre plures solent. in quã formã mu¬
liebris sexus resurgat: et hanç rursum cũ ipsis natu¬
rȩ suȩ et corporis officiis reformetur. Nos quidẽ te¬
mere locũ hunc acunctis ferme preteritũ contingi¬
mus: sed admonemus id tantũ dño fiusse ꝓpositũ
cuiꝰ uxor sit deputanda de septem. dñm aũt obuir¬
gasse cur errarent nescientes scripturas dĩ. Quia ñ
phariseos ita sentientes opinionẽ corporeȩ illecebre
recidisse et officiis cessantibus inania hȩc corporum
gaudia sustulisse adiecit. Erunt similes angłis dĩ.

Expanded text:
endi voluntate proponunt, septem videlicet fratrum eamdem conendi voluntate proponunt, septem videlicet fratrum eamdem conjugem, cujusnam eorum in ressurrectione futuram esse responrectionis conditionibus nihil scripturis prophetalibus contineri. Sed Dominus ait: Erratis nescientes Scripturas, neque virtutem Dei . Ergo scriptum est; et cessare debet ambiguitas, quam auctoritas tanta condemnat. Hanc enim eamdem calumniam afferre plures solent, in quam formam muliebris sexus resurgat, et an rursum cum ipsis naturae suae et corporis officiis reformetur? Nos quidem temere locum hunc a cunctis ferme praeteritum contingimus: sed admonemus id tantum Domino fuisse propositum, cujus uxor sit deputanda de septem; Dominum autem objurgasse, cur errarent nescientes Scripturas Deique virtutSadducaeos ita sentientes, opinionem corporeae illecebrae recidisse, et officiis cessantibus inania haec corporum gaudia sustulisse: sed adjecit: Erunt similes angelis Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
tum scłi et contumeliã ledendi cęsaris temꝑauit. ut
curis om̃ibus et officiis humanis deuotas deo m̃tes ab¬
solueret: cum cesari quȩ eius eẽnt redibenda decernit. Si
eñi nichil eius penes nos resederit: conditione reddendi
ei quȩ sua sunt non tenebimus. Porro aũt si rebus illius
incumbamus. si uidicͥare potestatis sue utimur. et nos
tanquã mercẽnarios alieni patrimonii ꝓcurationi subi¬
cimus. extra querelam iniuriȩ ẽ cesari redibere quod
cesaris: dõ aũt que eius sunt ꝓpria reddere nos opor¬
tere. corpus. animã. uoluntatẽ. Ab eo enĩ hec ꝓpħ̃ata
atq acta retinemus: et ꝑ inde condignum ẽ. ut ei
se totos reddant. cui debere se recolunt et originẽ
et ꝓfectum. In illa die accesserunt ad eum saducei
qui dicunt non ẽẽ resurrectionem. et reliqua. Sa¬
ducȩi extra fidem resurrectionis sunt: et quia eã
dñs p̃dicaret calumpniam diuinis rebus ex effici¬

Expanded text:
tum saeculi, et contumeliam laedendi Caesaris temperavit, ut tum saeculi, et contumeliam laedendi Caesaris temperavit, ut curis omnibus et officiis humanis devotas Deo mentes absolveret, cum Caesari, quae ejus essent, redhibenda decernit. Si enim nihil ejus penes nos resederit, conditione reddendi ei quae sua sunt non tenebimur. Porro autem si rebus illius incubamus, si jure potestatis suae utimur, et nos tamquam mercenarios alieni patrimonii procurationi subjicimus; extra querelam injuriae est, 781 Caesari redhiberi quod Caesaris est, Deo autem quae ejus sunt propria reddere nos oportere, corpus, animam, voluntatem. Ab eo enim haec profecta atque aucta retinemus: et proinde condignum est, ut ei se totum reddant, cui debere se recolunt et originem et profectum. 3. In illa die accesserunt ad eum Sadducaei, qui dicunt non esse resurrectionem, et reliqua . Sadducaei extra fidem resurrectionis sunt. Et quia eam Dominus praedicaret, calumniam divinis rebus ex effici
Abbreviated transcription (Latin):
in inuitatis uero de iudicii merito ꝓbitatis electio ẽ.
caꝑent inuerbo. et reliqua. E requent̃ pharisei com¬
mouentur: et occasionẽ insimulandi eum habere ex
pretitis non possunt. Cadere eñĩ uitiũ ingesta eius
et dicta non poterat: sed de malitiȩ affectu in omnẽ
se inquisitionẽ reꝑuindȩ accusationis extendunt.
Namq a scłi uitiis atq asuꝑsticionib humanarũ
religionum: uniuersos ad spem regni cȩlestis uoca¬
bat. lgitur an uiolaret scłi inpotestatẽ de ꝓposite in¬
terrogationis conditione ꝑtemptant: an uidelicet
reddi tributũ cęsari oporteret. Qui interna cogitati¬
onum secreta cognoscens. ds̃ eni nichil non eorum
quȩ intra hominẽ sunt absconsa speculatur affer¬
ait. cȩsari reddenda eẽ quȩ cesaris sunt: dõ aũt redden¬
da eẽ quȩ dĩ sunt. Oplenã miraculi responsionẽ: et ꝑ¬
fectam dicti celestis absolutionẽ. Ita om̃ia inter contẽp¬

Expanded text:
in invitatis vero de judicii merito probitatis electio est. in invitatis vero de judicii merito probitatis electio est. caperent in verbo, etc. . Frequenter Pharisaei commoventur, et occasionem insimulandi eum habere ex praeteritis non possunt: cadere enim vitium in gesta ejus et dicta non poterat. Sed de malitiae affectu in omnem se inquisitionem reperiendae accusationis extendunt. Namque a saeculi vitiis atque a superstitionibus humanarum religionum universos ad spem regni coelestis vocabat. Igitur an violaret saeculi potestatem, de propositae interrogationis conditione pertentant: an videlicet reddi tributum Caesari oporteret v 17? Qui interna cogitationum secreta cognoscens Deus enim nihil non eorum quae intra homines sunt absconsa speculatur, afferait: Caesari redhibenda esse, quae Caesaris sunt, Deo autem reddenda esse quae Dei sunt fectam dicti coelestis absolutionem! Ita omnia inter contemp
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo sit ingressus. Nunquid inuitandoꝵ habitum
designauerat: Deinde cum inuitari quoscumq uississet:¬
& quomodo unus om̃ibus poterat eẽ uestitus: Aut si
certus ex consuetudine conuiuantiũ innuptiis habi
tus soleret. & ab inuitantibus ac ministris potuisset in¬
hiberi: Sed quia malos intelligere non om̃ium est.
et humana simplicitas difficile fraudulentiã simula¬
te m̃tis intelligit: idcirco hunc malũ et indignum
cȩtu innuptiali ds̃ solus inuenit. llestitus aũt nup¬
tialis est. gła sp̃c scĩ et candor habitus cęlestis. Qui bo¬
nȩ int̾rogationis confessione susceptus: usq incȩtum
regni cȩloꝵ inmaculatus et integer ẽ. reseruatus. Hic
itaq tollitur. et in exteriores tenebras mittitur: quia
multi uocati sunt. et pauci electi. Non ẽ igitur pau¬
citas minuitatis: sed raritas in electis. Quia ininiutan¬
te sine exceptione publicȩ bonitatis humanitas ẽ:

Expanded text:
quomodo sit ingressus v 11. Numquid invitandorum habitum quomodo sit ingressus v 11. Numquid invitandorum habitum designaverat? Deinde cum invitari quoscumque jussisset; quomodo unus omnibus poterat esse vestitus? Aut si certus ex consuetudine convivantium in nuptiis habitus esse soleret: et ab invitantibus ac ministris potuisset inhiberi. Sed quia malos intelligere non omnium est, et humana simplicitas difficile fraudulentiam simulatae mentis intelligit; idcirco hunc malum et indignum coetu nuptiali Deus solus invenit. 780 Vestitus autem nuptialis est gloria Spiritus sancti, et candor habitus coelestis: qui bonae interrogationis confessione susceptus, usque in coetum regni coelorum immaculatus et integer reservetur. Hic itaque tollitur, et in exteriores tenebras mittitur, quia multi vocati sunt, et pauci electi . Non est igitur paucitas in invitatis, sed raritas in electis: quia in invitante sine exceptione publicae bonitatis humanitas est;
Abbreviated transcription (Latin):
sermonẽ eundẽ ad congregationẽ gentiũ retulit.
Indignis enĩ reꝑtis his qui primi inuitati fuerant:
iubet iri ad exitus uiarũ. Dono enĩ gratiȩ: uitȩ ante¬
rioris crimina remintuntur. Nam sepissime uiam
tempus scłi intelligendam monuimus: atq idõ ad exitꝰ
uiarũ iubentur ire. quia om̃ibus retro acta donantur.
Uocari deinde om̃s sine aliqua exceptione ad nuptias
iubet: et mali simul cũ bonis ueniunt. llocatio quidẽ
bonos efficere debuerat. quia scã ẽ. et ex optimo affe¬
ctu inuitantis ꝓfecta ẽ: sed ꝑuiciũ inemendate uo¬
luntatis discrimen ẽ uocatorũ. Et quia in fallendis ho
minibus plurimũ artis soleat habere simulatio. que si
nos uł secreto m̃tis alienȩ. uł simplicitate iudicii nr̃i
fefellerit: tam̃ dm̃ latere non possit. Ideoq ingressus
ds̃ felicis resurrectionis istuis cetum. et hominem ac¬
cumbentẽ sine nuptiali ueste conspiciens: int̾rogat

Expanded text:
sermonem eumdem ad congregationem gentium retulit. sermonem eumdem ad congregationem gentium retulit. Indignis enim repertis his, qui primi invitati fuerant, jubet iri ad exitus viarum . Dono enim gratiae, vitae anterioris crimina omittuntur. Nam saepissime viam tempus saeculi intelligendam monuimus. Atque ideo ad exitus viarum jubentur ire; quia omnibus retroacta donantur. Vocari deinde omnes sine aliqua exceptione ad nuptias jubet, et mali simul cum bonis veniunt . Vocatio quidem bonos efficere debuerat, quia sancta est, et ex optimo affectu invitantis profecta est: sed per vitium inemendatae voluntatis discrimen est vocatorum. 7. Non omnurimum artis habere soleat simulatio, quae si nos vel secreto mentis alienae, vel simplicitate judicii nostri fefellerit, tamen Deum latere non possit: ideo ingressus Deus felicis resurrectionis istius coetum, et hominem accumbentem sine nuptiali veste conspiciens, interrogat
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptorũ condicione mutuntur apł̃ici sunt: succes¬
cessores apłorũ. Iauri aũt saginati głosa martyrũ speci¬
es ẽ: qui confissione dĩ tanquã hostia electa sint immo¬
celesti pane ad euolandum aues paratȩ: ceteros accep¬
ti cibi ubertate expleture. His enĩ omĩbus iam paratis
et in numerũ complacite deo. multitudinis regni ce¬
admonitionẽ ita neglexerunt. ut aliqui eorũ ambi¬
tione scłi tanquã agro occuparentur: plures uero ob
pecuniȩ cupiditatem negociatione detinerentur. Cȩte¬
ri aũt missos seruos quod in ipsis apłis expletũ ẽ: af¬
fectos iniuriis occiderunt. Sed tam inmanis facti sce¬
lus: ultio digna consequitur. Missi exercitus celestis
om̃is eorũ congregationem iudicio dĩ urent. et flam¬
mis ȩterni ignis succendent: quia contra humanita¬
tis affectum homicidarũ odiis seiuerunt. Qm̃ uero¬
de uidicii tempore et resurrectionis ista loqueretur

Expanded text:
praeceptorum conditione mittuntur, apostolici sunt praeceptorum conditione mittuntur, apostolici sunt cessores apostolorum. Tauri autem saginati, gloriosa martyrum species est, qui confessioni Dei, tamquam hostia electa, sint immocoelesti pane ad evolandum aves pastae, caeteros accepti cibi ubertate expleturae. His enim omnibus jam paratis, et in numerum complacitae Deo multitudinis cadmonitionem ita neglexerunt, ut aliqui eorum ambitione saeculi tamquam agro occuparentur: plures vero ob pecuniae cupiditatem negotiatione detinerentur . Caeteri autem missos servos, quod in ipsis apostolis expletum est, affectos injuriis occiderunt . Sed tam immanis facti scelus ultio digna consequitur. Missi exercitus coelestes omnem eorum congregationem judicio Dei urent, et flammis aeterni ignis succendent ; quia contra humanitatis affectum, homicidarum odiis saevierunt. 6. Gede judicii tempore et resurrectionis ista loquitur,
Abbreviated transcription (Latin):
gentia ẽ. Fecisse aũt patrem nuptias filii et sic inuitasse:
noua ratio ẽ. Nam nuptias facere: et auctoris et tem¬
poris ẽ nuptiarũ. llerũ hic nuptiȩ. uitȩ cęlestis et in re¬
surrectione suscipiendȩ ȩternȩ glȩ sacram̃tũ ẽ. Merito
igitur apatre sunt factȩ : quia ȩternitatis huiꝰ societas
et noui corporis desponsa coniunctio. iam ꝑfecta ha¬
bebatur in xp̃o. & in hoc quidẽ loco admonebimus
ita. ut et in suꝑiore ubi de repudii conditione trac¬
tatum ẽ. diligent̃q̃ de resurrectione resurrectionis
significata sunt contueri: et id quod sub ꝑsona ade ad
euam dictum ẽ. quia sacram̃tũ magnũ sit ne incurio
tati antea: populus isrł ẽ. Ingłã enĩ ȩternitatis: ꝑ
legem ẽ. aduocatus. Serui missi qui inuitatos uoca¬
rent: apłi sunt. Eorũ enĩ erat ꝓpriũ: commoneface¬
re eos quos inuitauerant ꝓph̃ȩ. Qui uero iterũ cũ

Expanded text:
gentia est. Fecisse autem patrem nuptias filio, et sic invitasse, gentia est. Fecisse autem patrem nuptias filio, et sic invitasse, nova ratio est. Nam nuptias facere, et auctoris et temporis est nuptiarum. Verum hic nuptiae, vitae coelestis et in resurrectione suscipiendae aeternae gloriae sacramentum est. Merito igitur a Patre sunt factae; quia aeternitatis hujus societas, et novi corporis desponsa conjunctio, jam perfecta habebatur in Christo. Et in hoc quidem loco admonebimus ita, ut et in superiore ubi de repudii conditione tractatum est, diligenter quae de ratione resurrectionis significata sunt contueri, et id quod sub persona Adae ad Evam dictum est, quia sacramentum magnum sit, ne incuriostati antea populus Israel est: in gloriam enim aeternitatis per legem est advocatus. Servi missi, qui invitatos vocarent, apostoli sunt: eorum enim erat proprium, commonefacere eos quos 779 invitaverant prophetae. Qui vero iterum cum
Abbreviated transcription (Latin):
so. dñi nr̃i et aduentus et passio ẽ: qui extra ierłm
tanquã extra uineam insententiam dampnationis ab¬
iectus ẽ. Consiliũ uero colonorũ et hereditatis occiso
herede presumptio: spes ẽ inanis. et głam legis per¬
empto xp̃o posse retineri. Inpatris familiȩ reditu: tem¬
pore udicii gła ẽ. infilio pat̾nȩ maiestatis assistens.
Inresponsione aũt ipsorũ principũ et phariseorũ: red¬
ditur dignius apłis legis hereditas. Sed hic filius la¬
pis ẽ ab edificantibꝰ imꝓbatus. et fastigium angularis
electus: et in oculis om̃ium mirabilis. et int̾ legẽ atq
gentes lateris et ȩdificii utriusq conuinctio. Simile¬
ẽ. regnum celorũ homini regi: qui fecit nuptias filio suo.
Et misit seruos suos uocare inuitatos adnuptias. Et reliqͣ.
Et hec quidẽ parabola distinguenda temporib ẽ: et di¬
noscenda ꝑsonis ẽ. De ꝑsona regis et filii: absoluta intelli-¬

Expanded text:
so , Domini nostri et adventus et passio est: qui extra Jerusalem, so , Domini nostri et adventus et passio est: qui extra Jerusalem, tamquam extra vineam, in sententiam damnationis abjectus est. Consilium vero colonorum et haereditatis occiso haerede praesumptio , spes inanis est gloriam legis, perempto Christo, posse retineri. In patrisfamilias reditu , tempore judicii gloria est in Filio paternae majestatis assistens. In responsione autem ipsorum principum et pharisaeorum, redditur dignius apostolis legis haereditas. Sed hic filius lapis est ab aedificantibus improbatus, et in fastigium angularis erectus, et in oculis omnium mirabilis, et inter legem atque gentes lateris et aedificii utriusque conjunctio. fecit nuptias filio suo, et misit servos suos vocare invitatos ad nuptias, etc. . Et haec quidem parabola distinguenda temporibus est, et dignoscenda personis. Et de persona regis et filii absoluta intelli
Abbreviated transcription (Latin):
nis id ẽ. nobilitate abrahȩ. et ysaac. et iacob intra fi¬
nes suos tanquã septo aliquo custo die peculiaris inclu¬
serit: ꝓpħas quoq quedam quasi torcularia aptauerit.
in quos musti modo quȩdã ubertas scĩ sp̃s feruentis
influeret. In turre aũt eminentiã legis ex truxerit:
quȩ et incelum ex solo egressa ꝓueheret. et ex qua spe
culari. xp̃i posset aduentus. In colonis uero. principum
sacerdotũ. et phariseoꝵ ẽ speties: quibus in plebẽ po¬
testas ẽ ꝑmissa doctrine. In seruis uero qui missi sunt¬
ut fructus ꝑciꝑent: uarios et sepe repetitos ꝓgressus &
ꝓpħarũ. Missi aũt rursum plures prioribꝰ tempus illud
ẽ. quo post singłorũ p̃dicationem plurimus inunum
ꝓpħantiũ numeriis emissus ẽ: qui uariis temporib
uerberati. et lapidati. et occisi sunt: fructus institutȩ
plebis. edocteq repetentes. Infilio uero ad ultimũ mis¬

Expanded text:
nis, id est, nobilitate Abrahae et Isaac et Jacob intra finis, id est, nobilitate Abrahae et Isaac et Jacob intra fines suos, tamquam septo aliquo custodiae peculiaris, incluserit; prophetas quoque quaedam quasi torcularia aptaverit, in quos musti modo quaedam ubertas sancti Spiritus ferventis 778 influeret: in turri autem eminentiam legis exstruxerit, quae et in coelum ex solo egressa proveheret, et ex qua Christi speculari posset adventus. In colonis vero, principum sacerdotum et Pharisaeorum est species, quibus in plebem potestas est permissa doctrinae. 2. Servi ut fructus perciperent , varius et saepe repetitus progressus est prophetarum. Missi autem rursum plures prioribus , tempus illud est, quo post singulorum praedicationem, plurimus in unum prophetantium numerus emissus est; qui variis temporibus verberati et lapidati et occisi sunt, fructus institutae plebis edoctaeque repetentes. In filio vero ad ultimum mis
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa laudauerint. sacram̃tũ passionis acceꝑint: uirtu¬
tem resurrectionis agnouerint. Principes sacerdotũ
et pharisei uidentes hȩc et contempnentes. quiꝰ iusti¬
ficati ꝑfidem non erant nec ꝑpenitentiam regressi st̃
ad salutẽ. Atq ideo inꝑpetuũ fructus eorũ sub male¬
dictione ea quȩ inficu arbore p̃formabatur arescit.
Aliam parabolam audite. Homo erat pat̃ familias
et plantauit uineam. & sepem circundedit ei: et fo¬
dit in ea torcular. et turrem edificauit. et reliqua.
Questio om̃is in absoluto ẽ. Nam etiã ipsi principes
sacerdotũ et pharisei de se dici hȩc intelligentes. mirã
accensi sunt: sed ꝑsonarũ ꝓprietas. et rerũ comparati¬
ones sunt ꝓferende. Patrem familias hic. patrẽ dm̃ in¬
telligimus: qui populũ isrł inꝓuentus optumorũ fru¬
ctuũ plantauerit. quiq eos sc̃ĩficatione pat̾ni nomi¬

Expanded text:
opera laudaverint, sacramentum passionis acceperint, virtuopera laudaverint, sacramentum passionis acceperint, virtutem resurrectionis agnoverint. Principes autem sacerdotum et Pharisaei videntes haec, et contemnentes, qui justificati per fidem non erant, nec per poenitentiam regressi sunt ad salutem: atque ideo in perpetuum fructus eorum sub maledictione ea, quae in arbore ficu praeformabatur, arescit.Aliam parabolam audite. Homo erat paterfamilias, et plantavit vineam, et sepem circumdedit ei, et fodit in ea torcular, et turrem aedificavit, et reliqua . Quaestio omnis in absoluto est. Nam etiam ipsi principes sacerdotum et Pharisaei de se dici haec intelligentes, in iram accensi sunt. Sed personarum proprietas, et rerum comparationes sunt proferendae. Patremfamilias hic patrem Deum intelligimus, qui populum Israel in proventus optimorum fructuum plantaverit, quique eos sanctificatione paterni nomi
Abbreviated transcription (Latin):
se eam ituram se et non isse. ostendit credidisse eã
quidem iohanni: sed quia ęuangłicam acciꝑe doc¬
trinã non nisi post passionem dñi ꝑ apłos potuit.
tum enĩ erant humanȩ salutis sacram̃ta ꝑagenda:
non isse eam significat. Deniq non ait noluisse:
sed non abisse. Res extra culpam infidelitatis est:
quia infacti erat difficultate ne fieret. Non igitur
ire statim ad opus quod p̃ceptũ ẽ noluit: sed quia
ire non poterat non iit. In eo enĩ necessitatis mora
sine crimine uoluntatis ostenditur. Et in responsione
ti licet. confitentur quis obsecutus sit uoluntati. Iuni¬
or scilicet filus obediens ꝓfessione: scilicet non effi¬
ciens in tempore: quia fides sola iustificat. atq ideo
publicani et meretrices in regno cȩlorũ erunt priores.
quia iohanni crediderunt. ẽt in remissionẽ peccatoꝵ
baptizati ii aduentum xp̃i confessi sint: curationum

Expanded text:
se eam ituram se, et non isse; ostendit credidisse eam se eam ituram se, et non isse; ostendit credidisse eam quidem Joanni, sed quia evangelicam accipere doctrinam non nisi post passionem Domini per apostolos potuit tum enim erant humanae salutis sacramenta peragenda; non isse eam significat. Denique non ait noluisse, sed non abisse. Res extra culpam infidelitatis est, quia in facti erat difficultate ne fieret. Non igitur ire statim ad opus quod praeceptum est noluit; sed quia 777 ire non poterat, non iit. In eo enim necessitatis mora sine crimine voluntatis ostenditur. 15. Hi quomodo obeti licet, confitentur quis obsecutus sit voluntati, junior scilicet filius, obediens professione, licet non efficiens in tempore; quia fides sola justificat. Atque ideo publicani et meretrices in regno erunt priores , quia Joanni crediderint, et in remissionem peccatorum baptizati in adventum Christi confessi sint, curationum
Abbreviated transcription (Latin):
tii innecessitatẽ istusmodi positũ quȩ eos obiurgaret
exemplũ. Sed sicut incȩteris admoniumus. hic quoq
meminisse nos oporteret. rationi rerum p̃sentiũ aliqͥd
intdum ea conditione deeẽ. ut futuroꝵ species sine
dampno aliquo p̾siguratȩ efficientiȩ expleatur. Pri¬
mus ẽ filius populus ex phariseis: in presens adõ ꝑio
hannis ꝓpħiam ut p̃ceptis suis obtemꝑaret admoni¬
tus. Hic insolens et in obediens et dictis p̃sentibus
contumax fuit: habens in lege fidutiam. et peniten¬
tiam peccatoꝵ głam p̃rogatiuȩ ex abraham nobili¬
tatis asꝑnans. Qui deinceps oꝑum miraculis post
dñi resurrectionẽ penitens. sub apłis credit. facti fi¬
de ad uoluntatem euanglicȩ oꝑationis regressus. an¬
terioris insolentie culpam penitendo confessus ẽ. Filius
ti inqua tum demorabatur conditione posterior. Cui
ab eo baptizata crediderit. Sed quod ait spopondis¬

Expanded text:
tii necessitatem istiusmodi positum objurgaret tii necessitatem istiusmodi positum objurgaret exemplum. Sed sicut in caeteris admonuimus, hic quoque meminisse nos oportet, rationi rerum praesentium aliquid interdum ea conditione deesse, ut futurorum species sine damno aliquo praefiguratae efficientiae expleatur. Primus est filius, populus ex Pharisaeis in praesens a Deo per Joannis prophetiam ut praeceptis suis obtemperaret admonitus. Hic insolens et inobediens et dictis praesentibus contumax fuit, habens in lege fiduciam, et poenitentiam peccatorum gloria praerogativae ex Abraham nobilitatis adspernans: qui deinceps operum miraculis post Domini resurrectionem poenitens sub apostolis credidit, facti fide ad voluntatem evangelicae operationis regressus, anterioris insolentiae culpam poenitendo confessus est. 14. Fiti in qua tum demorabatur conditione posterior, cui ab eo baptizata crediderit. Sed quod ait, spopondis
Abbreviated transcription (Latin):
dnim manus intulit et uniuersa euis. dm̃ suũ impio
ore crucifixit. luniorẽ aũt quẽ sentiemus qui iturũ
se spoponderit et non abierit: sed gentiũ peccatoꝵ q
plebs. id quod spopondit effecit. abiit eñi: et ad opꝰ
ad quod uocabatur egressa ẽ. Quomodo ergo ea ẽẽ.
ponsio quid mom̃ti habeat querendũ ẽ. Dicunt: uo¬
luntati uniorem obedisse. Hoc rerĩ ratio non patit᷑
ut simulata ꝓfessio meritũ ꝑfectȩ ueritatis obtineat.
ut plus sit fefellisse spondentẽ quam ꝑfecisse om̃ia
non pollicentẽ. Quis aũt non malit negari sibi id quod
poscat. dum modo quod poposcerit fiat. quam non fie¬
ri quod spondeatur ut fiat: cum facti effectus ex desꝑa¬
tione sit grauior. Spes aũt destituta plus doleat. nisifor¬
te poscentiũ uoluntas sola sibi adulatione spondentiũ
rationis istuis ex eo sermone descendere. qui initus sit
de iohanne: ut infidelitatis cunctationẽ et ex ea silen¬

Expanded text:
Dominum manus intulit, et universitas ejus Deum suum impio Dominum manus intulit, et universitas ejus Deum suum impio ore crucifixit. Juniorem autem quem sentiemus, qui iturum se spoponderit, et non abierit? Sed gentium peccatorumque plebs id quod spopondit effecit. Abiit enim, et ad opus ad quod vocabatur egressa est: quomodo ergo ea esse ponsio quid momenti habeat, quaerendum est. Dicunt voluntati 776 juniorem obedisse. Hoc rerum ratio non patitur, ut simulata professio meritum perfectae veritatis obtineat; ut plus sit fefellisse spondentem, quam perfecisse omnia non pollicentem. Quis autem non malit negari sibi id quod poscat, dummodo id quod poposcerit fiat, quam non fieri quod spondeatur ut fiat; cum facti effectus ex desperatione sit gratior, spes autem destituta plus doleat? Nisi forte poscentium voluntas sola sibi adulatione spondentium rationis istius ex eo sermone descendere, qui initus sit de Joanne, ut infidelitatis cunctationem, et ex ea silen
Abbreviated transcription (Latin):
pondissent. ioħis baptisma utrũ de cęlo aut ex ho¬
minibus putarent eẽ. At illi responsionis ꝑiculo cun¬
ctantur: cogitantes si de cęlo ꝓfessi eẽnt confessione
sua se reos rep̃hendendos. cur cȩlestis testimonii aue¬
toritati non credidissent. Si ex hominibus dixissent:
turbas uerebantur. Plures enĩ ꝓpħam iohannẽ habe¬
bant. Responderunt itaq nescire se. Non utiq de
celo nesciebant. cum conuinei ueritatem ꝓfessionis suȩ me¬
tuunt: sed uerum de se etiã cum fallendi uoluntate
dixerunt. ꝑ infidelitatem enĩ suã: de cęlo eẽ iohannis
baptisma nescierunt. Quod aũt ex hominibꝰ eẽt: ic¬
sunt quȩ confundere intelligentiam possint: nisi pri¬
oris et posterioris sensus ordinem tenuerimus. Quis
enĩ hic existimare potuerit filius senior qui iturum
sead opus negauerit et ꝑ penitentiã emendatus eo
rursum ꝓfectus sit: Ad quin isrł non peniteat: sed in

Expanded text:
pondissent, Joannis baptisma utrum de coelo, aut ex hopondissent, Joannis baptisma utrum de coelo, aut ex hominibus putarent esse . At illi responsionis suae periculo cunctantur, cogitantes, si de coelo professi essent, confessione sua se reos deprehendendos, cur coelestis testimonii auctoritati non credidissent: si ex hominibus dixissent, turbas verebantur, plures enim prophetam Joannem habebant . Responderunt itaque, nescire se . Non utique de coelo nesciebant, cum convinci veritate professionis suae metuunt. Sed verum de se etiam cum fallendi voluntate dixerunt. Per infidelitatem enim suam de coelo esse Joannis baptisma nescierunt. Quod autem ex hominibus esset, idsunt, quae confundere intelligentiam possunt, nisi prioris et posterioris sensus ordinem tenuerimus. Quis enim hic existimari poterit filius senior, qui iturum se ad opus negaverit, et per poenitentiam emendatus eo rursum profectus sit? Atquin Israel non poenituit, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
tempore anteibunt. Et quidẽ iam in exordio gene
arboris foliis texerunt. cũ seipsos ad aduentũ dñi
uocantis occulerent. Quia synagoga infidelis et legis
mandata trans grediens: inpudentiȩ suȩ feditates et cur¬
pitudinum confusionẽ infructuosis ẽẽt uerboꝵ uela¬
mentis tanquã ficus foliis contectura. Atq hȩc quidẽ
de natura arboris interiecta sunt: ut comparationis ꝓ¬
prietas intelligi posset. Reliquus itaq gestorũ ordo ẽ
contuendus. Pharisei multa exinde uiderant ingenti
bus magis digna miraculis: sed nunc maxime solliciti
sunt et interrogant in qua hȩc faciat potestate. Res
eñĩ sub p̃sentiũ gestorũ effectibus: ingens futuroꝵ com¬
plectebatur archanũ. Atq ic circo ex eo specialit̃ inter¬
rogandi reꝑitur instinctus: sub quo tocius ꝑiculi p̃for¬
matio ꝓferebatur. Diis respondit dicturũ eẽ se inqua
hec faceret potestate: si modo illi interroganti sibi res¬

Expanded text:
tempore anteibunt. Et quidem jam in exordio Genestempore anteibunt. Et quidem jam in exordio Genesue Eva hujus arboris foliis texerunt, cum se ipsos ad adventum Domini vocantis occulerent: quia Synagoga infidelis, et legis mandata transgrediens, impudentiae suae foeditates, et turpitudinum confusionem infructuosis esset verborum velamentis tamquam ficus foliis contectura. Atque haec quidem de natura arboris hujus interjecta sunt, ut comparationis proprietas intelligi posset. Reliquus itaque gestorum ordo est contuendus. 10. Pharisbus magis digna miraculis: sed nunc maxime solliciti sunt, et interrogant, in qua haec faciat potestate . Res enim, sub praesentium gestorum effectibus, ingens futurorum complectebatur arcanum. Atque idcirco ex eo specialiter interrogandi reperitur instinctus, sub quo totius periculi praeformatio proferebatur. Dominus respondet dicturum esse se in qua haec faceret potestate, si modo illi interroganti sibi res