comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aapist lit ea iam intellegatis qd fieri non potest: sedut intel¬
ligere aliquando cupiatis. facit enĩ hoc simplex & pura cari¬
tas dei.: que maxime spectatur inmorib Dequa iã multa di
ximiꝰ. que inspirata spũ scõ ꝑducit ad filiũ. id ÷ ad sapientiãdĩ:
ꝑ quã pat̾ ipse cognoscit᷑. ł lam si sapientia & ueritas non totis
animi uirib concupiscatur: inueniri nullo pacto potest.
At si ita queratur ut dignũ est: subtrahere sese atq abscondere
a suis dilectorib non pocest. Hin est illud qđ in ore habere
etiã uos soletis. qđait: petite & accipietis. querite & inuenie¬
tis. pulsate & aꝑietur uob nichil ẽ occultũ. qđ ñ reuelabit᷑
more petitur. amore querit᷑. amore pulsat᷑. amore reue¬
latur: amore deniq in eo qdđ reuelatũ fuerit ꝑmanet᷑. Ab hoc
amore sapientie. diligentiaq querendi non deterrem᷑ uet̾e

Expanded text:
dum est, non ut ea jam intelligatis, quod fieri non potest; sed ut inteldum est, non ut ea jam intelligatis, quod fieri non potest; sed ut intelligere aliquando cupiatis. Facit enim hoc simplex et pura charitas Dei, quae maxime spectatur in moribus, de qua multa jam diximus: quae inspirata Spiritu sancto perducit ad Filium, id est, ad Sapientiam Dei, per quam Pater ipse cognoscitur. Nam si sapientia et veritas non totis animi viribus concupiscatur, inveniri nullo pacto potest. At si ita quaeratur, ut dignum est, subtrahere sese atque abscondere a suis dilectoribus non potest. Hinc est illud, quod in ore habere etiam vos soletis, quod ait: Petite, et accipietis; quaerite, et invenietis; pulsate, et aperietur vobis . Nil est occultum, quod non revelabitur . Amore petitur, amore quaeritur, amore pulsatur, amore revelatur, amore denique in eo quod revelatum fuerit permanetur. Ab hoc amore sapientiae diligentiaque quaerendi, non deterremur Veteri
Abbreviated transcription (Latin):
tis ampliꝰ: Quid imperite atq impie seuitis : Quid indoctas ani¬
mas. noxia suasione ꝑuertitis : Utriꝰq testam̃ti: ds unus ẽ Nã
ut ista sibi congruunt que. de utroq posuimꝰ : etiam cetera
si diligent & eso iudicio uelitis adtendere. S quia multa
dicunt᷑. sumissũs & humi repentib animis accõmodatius
ut ꝑ humana in diuina consurgant: multa etiam figurate.
ut studiosa mens & quesitis exerceatur utiliꝰ. & uberiꝰ letetar
inuentis: uos mirifica dispositione sp̃sscĩ addecipiendos uros
auditores ⁊̃nlaqueandos abutimini: qđ ipsũ cur diuina ꝓ¬
uidentia uos facrre sinat quãqq uerissimae apłs dixerit. Sport&
multas hereses eẽ. ut ꝓbati manifesti fiant. inter uos. Longum :
parũ mͥ cogniti estis crassas omĩno mentes & corpor eoꝵ simu¬
Iacroꝵ pestifero pastu morbidas. ad diuina iudicanda defertis:
que multo altiora sunt quã puitatis. Quare uobcũ mͦ sic agen¬

Expanded text:
tis amplius? quid imperite atque impie saevitis? quid indoctas animas noxia suasione pervertitis? Utriusque Testamenti Deus unus est. Nam ut ista sibi congruunt, quae de utroque posuimus; ita etiam caetera, si diligenter et aequo judicio velitis attendere. Sed quia multa dicuntur submissius, et humi repentibus animis accommodatius, ut per humana in divina consurgant; multa etiam figurate ut studiosa mens, et quaesitis exerceatur utilius, et uberius laetetur inventis; vos mirifica dispositione Spiritus sancti, ad decipiendos vestros auditores et illaqueandos abutimini. Quod ipsum cur divina providentia vos facere sinat, quamque verissime Apostolus dixerit, Oportet multas haereses esse, ut probati manifesti fiant inter vos ; et longuparum mihi cogniti estis. Crassas omnino mentes et corporeorum simulacrorum pestifero pastu morbidas ad divina judicanda defertis, quae multo altiora sunt quam putatis. 31. Quare vobiscum modo sic agen
Abbreviated transcription (Latin):
tuit aꝓpħa congruentiꝰ dici. quã illud qđ dictũ est. & tecũ sa¬
pientia que nouit oꝑatua que aqfuit tẽ cũ orbem terrarũ face¬
incircuitu solis. nisi splendor ipse quẽ gignit : Quid gͦ potuit
aꝑtiꝰ & dariꝰ euetere testam̃to huic sententie consonare: quam
illuid qđ dictũ est ueritas tua incireuitu tuo: Postremo dicio
ipsa sapientia in euglio: nemo uenit ad patre uisi ꝑme dicit

Expanded text:
 est, Et tecum Sapientia quae novit opera tua, quae adfuit tunc cum orbem terrarum faceuidquam in circuitu solis, nisi splendor ipse quem gignit: quid ergo potuit apertius et clarius ex Vetere Testamento huic sententiae consonare, quam illud quod dictum est, Veritas tua in circuitu tuo? Postremo dicit ipsa Sapientia in Evangelio, Nemo venit ad Patrem, nisi per me : dicit
Abbreviated transcription (Latin):
S indõ renouari. id: contepnere onis corporeas & inlecebrais
laudẽq popularẽ: totumq amorem acsinuisibiia &e qi¬
uina conferre Unde & illiid sequit᷑ quod imrifice dictũ e.
Sierterior homo noster corrumpit᷑ sed iterior renouat᷑
dodie indiem. Audi & propħam canientem. Cor mundum
Quid contra istam conuenientiam dici potest n̾isi acecis

Expanded text:
 contemnere omnes corporeas illecebras, laudemque popularem, totumque amorem ad invisibilia et divina conferre. Unde illud sequitur quod mirifice dictum est, Si et exterior homo noster corrumpitur, sed interior renovatur de die in diem . Audi et prophetam canentem, Cor mundum Quid contra istam convenientiam dici, nisi a caecis
Abbreviated transcription (Latin):
taq pͥus tẽperantiam uideamꝰ: que nob amoris illiꝰ quo i¬
nectim̃ deo. integritatẽ quandam & incorruptionem pollicet᷑.
Munꝰ enĩ euis est in cohercendis sedandisq cupiditatib quib in hi¬
amus iea quȩ nos auertunt alegib dei. & a fructu bonitatis
sunꝰ: Inde aut̃ decidentes. magnis errorib doloribq impli¬
cutur. Nlãq ut ait apłs radix omĩtim maloꝵ ẽ cupiditas: quã
quidã sequentes naufragauert̾ a fide: & inseruert̾ dolorib

Expanded text:
Itaque prius temperantiam videamus, quae nobis amoris illius quo iItaque prius temperantiam videamus, quae nobis amoris illius quo innectimur Deo, integritatem quamdam et incorruptionem pollicetur. Munus enim ejus est in coercendis sedandisque cupiditatibus, quibus inhiamus in ea quae nos avertunt a legibus Dei et a fructu bonitatis sumus: inde autem decidentes, magnis erroribus doloribusque implicantur. Namque, ut ait Apostolus, radix omnium malorum cupiditas, quam quidam se
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscere etiã suꝑ eminentẽ scientie caritatẽ xp̃i. ut implea¬
nimi inonũ plenitudine diꝰ : Potestne qiucqrã dici manifes¬
teucaMbsecro uigilate paulubuĩ. uuidete cestam̃ti utriq
concordiam qͥ su in morib uite modiis & qͦ sint referenda
ut inciritate radicati & funditi. possitis cõprehendere sou¬
citat etiã ꝓpħa. cũdicit. Eacile sapientiã abhis qͥeã diligunt.
querunt. concupiscunt. uigilant. cogitant. curant. posse cog¬
nosci. Salus animi. & uia beatitudinis. utrarũq script̾arũ
pace monstratur. & uos latrare potiꝰ aduersus hec. quã his ob¬
tẽꝑare diligitis: Breui dicã qđ sentio. Audite doctos ȩccle
catholice uiros. tanta pace animi. & eo uoto quo uos ego au¬
diui. nichil opus erit nouẽ annis: quib me ludificastis. lon¬
ge omĩno longe breuiore tẽpore. qͥd sit sit inter uanitatẽ ueri¬
tatẽq cernetis. K Sedtẽpus est ad illas uirtutes qͣtuor¬
reuerti: & exhis singulis eruere ac ducere uiuendi modum.

Expanded text:
aritatem Christi, ut impleamini in omnem plenitudinem Dei? Potestne quidquam dici manifestius? 34. Obsecro, vigilate paululum, videte Testamenti utriusque concordiam, qui sit in moribus vitae modus, et quo sint referenda Ut in charitate radicati et fundati possitis comprehendere : concitat etiam propheta, cum dicit, facile sapientiam ab iis qui eam diligunt, quaerunt, concupiscunt, vigilant, cogitant, curant, posse cognosci. Salus animi et via beatitudinis utrarumque Scripturarum pace monstratur, et vos latrare potius adversus haec, quam his obtemperare diligitis. Brevi dicam quod sentio: audite doctos Ecclesiae catholicae viros tanta pace animi, et eo voto quo vos ego audivi; nihil opus erit novem annis quibus me ludificastis. Longe omnino, longe breviore tempore, quid intersit inter veritatem vanitatemque cernetis. CAPUTreverti, et ex his singulis eruere ac ducere vivendi modum.
Abbreviated transcription (Latin):
amorẽ: dõ tantũ seriuentẽ. ꝙ. ob hoc bene imꝑantẽ ceteris quae¬
homini subiec ta st̃: Prudentiamamorẽ bene disceruentem ea.
quibꝰ adiunetꝰ ĩ dm̃: ab ins quib ĩpediri potest. R̃ His de singu
lis uirtutibꝰ qͥ nam uiuendi modus ducatur. paucis explicabo.
si p̾ testimoniis noui testamenti quibꝰ utor iam diuetiam de ue¬
tere paria ut pollicitꝰ sum comparauero. Nli enim paulꝰ tantũ
dicit. dõ nos esse debere subiunctos. ita ut in medio qđ separaret ni¬
dil sit : Nonne & ꝓpha cõniodissime hoc & breuissune significat cũ
dicit: mͥ aut adherere dõ bonii ÷ : Nonne qđ ibi latissime decaritate
dictũ est. hic uno uerbo continetur qđ ait. inherere: Itẽ qđ addidit
bontĩ:. nonne adillud respicit qđ ibi positũ est diligentib dm̃. om̃ia
pcedunt in bonũ: Ita in una sententiola duobq uerbis. ꝓpħa. &

Expanded text:
amorem Deo tantuamorem Deo tantuhomini subjecta sunt; prudentiam, amorem Dei bene discernentem ea quibus adjuvetur in Deum ab his quibus impediri potest. lis virtutibus quinam vivendi modus ducatur, paucis explicabo, si prius testimoniis Novi Testamenti, quibus utor jam diu, de Veteri etiam paria, ut pollicitus sum, comparavero. Num enim Paulus tantum dicit, Deo nos esse debere subjunctos, ita ut in medio quod separet nihil sit? Nonne et propheta commodissime hoc et brevissime significat, cum dicit: Mihi autem adhaerere Deo bonum est? Nonne quod ibi latissime de charitate dictum est, hic uno verbo continetur quod ait, inhaerere? item quod addidit, bonum est, nonne ad illud respicit, quod ibi positum est, Diligentibus Deum omnia procedunt in bonum ? ita ut una sententiola duobusque verbis propheta et
Abbreviated transcription (Latin):
nisIn corruptio aũt: facit ꝓximũ dõ. Con cupiscentia itaꝙ
sapientie. deducit ad regnũ. Itane tandẽ ad huc aduersidꝰ istã
latiabitis : Nonne ita posita. & nondũ intellecta. cuiuis signifi¬
cant altũ sed qͥdã & in effabile continere: Outinã possetis in¬
tellegere que dicta sunt. confestĩ abiceretis onis in eptias fabel
alacritate sincero amore. firmissima fide. scissimo eccłȩ catho¬
lice gremio. conderetis. Poterã ꝓmea mediocritate discutere¬
singula. & eruere ac de monstrare que accłpi. inquoꝵ excel¬
lentia & altitudine plerũq uerba dsfficiunt: sed quã qui
latratis. non ÷ faciendũ. Non enĩ frustra dictũ ÷: nolite sem̃
dare canib nesuscenseatis. Et ego latraui. & canis fui. qndo
mecũ iure non docendi cibo. sed repellendi fistib agebat.
S i ant̾ in uobis esset caritas de qua nunc agit᷑ uel si eti amsu
erit. aliquando qua tam cognoscende ueritatis magnitudo.

Expanded text:
mum Deo. Concupiscentia itaque sapientiae deducit ad regnum . Itane tandem adhuc adversum ista latrabitis? Nonne ita posita et nondum intellecta, cuivis significant altum se quiddam et ineffabile continere? O utinam possetis intelligere quae dicta sunt! Confestim abjiceretis omnes ineptias fabellalacritate, sincero amore, firmissima fide, sanctissimo Ecclesiae catholicae gremio conderetis. CAPUT singula, et eruere ac demonstrare quae accepi, in quorum excellentia et altitudine plerumque verba deficiunt: sed quamdiu latratis, non est faciendum. Non enim frustra dictum est, Nolite sanctum dare canibus . Ne succenseatis. Et ego latravi et canis fui, quando mecum jure non docendi cibo, sed refellendi fustibus agebatur. Si autem in vobis esset charitas, de qua nunc agitur, vel etiam si fuerit aliquando, quantam cognoscendae veritatis magnitudo
Abbreviated transcription (Latin):
lapsti significat. Monet paulꝰ ut exuamꝰ nos ueterẽ hominẽ:
& induamꝰ nouu̾. Uult aut̾ intelligi adã qͥ peccauit ueterẽ
hominẽ. illũ aut̃ quẽ suscepit in sacram̃to dei filiꝰ. ad nos libe¬
randos nouũ dicit. Nãq in alio loco dicit. Primꝰ homo de t̾ra
terrenꝰ: scds homo de celo celestis. Qualis terrenꝰ. tales t̾reni.

Expanded text:
se significat. Monet Paulus ut exuamus nos veterem hominem, et induamus novum . Vult autem intelligi, Adam qui peccavit, veterem hominem; illum autem quem suscepit in sacramento Dei Filius ad nos liberandos, novum. Dicit namque alio loco, Primus homo de terra, terrenus; secundus homo de coelo, coelestis. Quali
Abbreviated transcription (Latin):
ge abeo fiat necesse ẽ audatia quauult esse sublimior ipsa ẽ
qua legib dĩ obtem perare detractat: dũ sue potestatis ẽẽ cu¬
pit ut ds̃est quanto gͦ magis longe discedit adeo. non loco sed
affectione atq cupiditate. ad inferiora quã ẽ ipse: tanto stul¬
ticie miserieq cõpletur. Dilectio igitur redit in dnm̃: qua
se illi non cõponere. sed sub ponere a ffectat. Qđ quanto
fecerit instantiꝰ aut studiosiꝰ. tanto erit bentior atq sublinuor.
& illo solo dominante liberrimꝰ. Quã obrẽ: nosse debet se ẽẽ
creaturam. Debet enĩ creatorẽ suũ credere sicuti ẽ. in uiolabili
& in cõmutabili semꝑ manere natura ueritatis. atq sapientie:
nse aut̃ cadere posse stulticiam atq fallatiã: uł ꝓpt̾ errores qͥb
exui desiderat confiteri. S rursus cauere debet. ne ab ipsius
dei caritate qua scĩficatur ut heatissimꝰ maneat: alteriꝰ creat᷑e

Expanded text:
ge ab eo fiat necesse est audacia qua vult esse similior. Ipsa est ge ab eo fiat necesse est audacia qua vult esse similior. Ipsa est qua legibus Dei obtemperare detrectat, dum suae potestatis esse cupit ut Deus est. 21. Quanto ergo magis longe discedit a Deo, non loco, sed affectione atque cupiditate ad inferiora quam est ipse, tanto magis stultitia miseriaque completur. Dilectione igitur redit in Deum, qua se illi non componere, sed supponere affectat. Quod quanto fecerit instantius ac studiosius, tanto erit beatior atque sublimior, et illo solo dominante liberrimus. Quamobrem nosse debet se esse creaturam. Debet enim creatorem suum credere sicuti est, inviolabili et incommutabili semper manere natura veritatis atque sapientiae: in se autem cadere posse stultitiam atque fallaciam, vel propter errores quibus exui desiderat, confiteri. Sed rursus cavere debet, ne ab ipsius Dei charitate, qua sanctificatur ut beatissimus maneat, alterius creaturae,
Abbreviated transcription (Latin):
res quedam est intelligibilis. id ÷ quȩ tantũ intellegendo in notes¬
cit: alia creatura est omẽ sensibile. id ÷ qđ ꝑ ocłos. uł aures. uel
olfatũ. uł gustũ uł tactũ. quasi quandã noticiã sui p̃bet. atq
id deteriꝰ sit necesse est: quã qđ intellegentia sola capitur. Ergo
cũ etiã ds̃ dignis animis. notus non nusi ꝑ intellegentiã possit
esse. cũ tam̃ sit ipsa qua intellegitur mente p̃stantior: quippe
creator eiꝰ atq auctor ẽ. uerendũ erat ne animꝰ humanus
eo qđ inter inuisibilia. & intelligibilia numeratur. eius dẽ
se nature arbitraretur ẽẽ cuiꝰ est ipse qͥ creauit : & sic ab eo suꝑ¬
bia deciderit. cui caritate ungendus ẽ. Fat dõ similis quan¬
tũ datũ ẽ. dũ inlustrandũ illi atq illuminandũ se stibicit:
& siei maxime ꝓpinquat subiectione ista quasimilis fit: lon¬

Expanded text:
res quaedam est intelligibilis, id est quae tantum intelligendo innotesres quaedam est intelligibilis, id est quae tantum intelligendo innotescit, alia creatura est omne sensibile, id est quod per oculos, velgustum, vel tactum, quasi quamdam notitiam sui praebet; atque id deterius sit necesse est, quam quod intelligentia sola capitur. Ergo cum etiam Deus dignis animis notus non nisi per intelligentiam possit esse, cum tamen sit ipsa qua intelligitur mente praestantior; quippe qui creator ejus atque auctor est; verendum erat ne animus humanus, eo quod inter invisibilia et intelligibilia numeratur, ejusdem se naturae arbitraretur esse, cujus est ipse qui creavit; et sic ab eo superbia decideret, cui charitate jungendus est. Fit enim Deo similis quantum datum est, dum illustrandum illi atque illuminandum se subjicit. Et si maxime ei propinquat subjectione ista qua similis fit, lon
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmitat ds̃: & nichil est ipso dõ meliꝰ: qͥiam ꝓfecto bene sibi heren¬
tib p̃sens est. Nonseparat altitudo. neq ꝓ fundũ. Et enĩ si hec uer¬
ba scientie forte altitudinẽ uł ꝓfundũ significant: non ero curi¬
osus. ne se uingar adõ. ne cuiꝰ quã doctrina. me abeo seꝑat. ut qͦsi
depellat errorem: a quo ꝓrsus nemo. nͥ separatꝰ erraret: si uͦ al¬
titudine & ꝓfundo. suꝑa & infera huiꝰ mundi significantur: qͥs
mͥ celũ polliceatur. ut aceli fabricatore se iuingar: Aut qͥs ter¬
reat infernꝰ ut dm̃ deseram: quẽ si nũquã deseruissem inferna
nescirem: Postremo quisme locꝰ ab eiꝰ caritate diuellet: qui
rat alia creatura. Oaltissimoꝵ misterioꝵ uirũ non fuit con¬
tentꝰ dicere creatura. sed alia in quid creatura: ad monens etiã
id ipsũ quo diligimꝰ dm̃. & quo in heremꝰ deo. id÷ animũ atq
mentẽ. creaturã ẽẽ. K Alia gͦ creatura corpusẽ. & si anim

Expanded text:
mittit Deus; et nihil est ipso Deo melius, qui jam profecto bene sibi inhaerentibus praesens est. Non separat altitudo neque profundum: etenim si haec verba scientiae forte altitudinem vel profundum significant, non ero curiosus, ne sejungar a Deo; nec cujusquam doctrina me ab eo separat, ut quasi depellat errorem, a quo nemo prorsus nisi separatus erraret. Si vero altitudine et profundo superna et inferna hujus mundi significantur, quis mihi coelum polliceatur, ut a coeli fabricatore sejungar? Aut quis terreat infernus, ut Deum deseram, quem si nunquam deseruissem, inferna nescirem? Postremo, quis me locus ab ejus charitate divellet, qui rat alia creatura. O altissimorum mysteriorum virum! Non fuit contentus dicere, creatura; sed, alia, inquit, creatura, admonens etiam idipsum quo diligimus Deum, et quo inhaeremus Deo, id est animum atque mentem creaturam esse. Alia ergo creatura corpus est: et si animus
Abbreviated transcription (Latin):
& dei sapientiã. Quid ipse xp̃c : Hon ne in quid ego fũ ueri¬
tas: K. Sigͦ querimꝰ quidsit bene uiuere. id ÷ ad beati¬
tudinẽ uiuendo tendere: id erit ꝓfecto amare uirtutẽ.
amare sapientiam. amare ueritatẽ. & amare ex toto corde.
extota anima. ex tota m̃te uirtutẽ. que in uiolabilis & in¬
uicta est. sapientiã: cui stulticia non succedit. Ueritatẽ. quȩ
conuerti atq aliter quã sẽꝑẽ sese habere non nouit. ꝑ hanc
ipse cernitur pater. Dictũ ÷ enĩ nemo uenit ad patrẽ: nisi
ꝑ me. Huic heremꝰ ꝑ scĩficationẽ: scĩficati enĩ plena & integra
caritate flagramꝰ. qua sola efficit᷑. ut adõ nou auertam᷑ : eiq
cũcisi. ab hoc mundo: non confundamur cũ his que nobisdebent
nobisꝰ Greatura enĩ neq hoc ego. s idem paulus clamat. uani¬
tati subiecta est: neq nos potest auanitate separare. ueritatiq
conectere. Qđ subiectũ ÷ uanitati: & hoc nobis sp̃s sc̃s prestat.

Expanded text:
 nonne inquit, Ego sum Veritas? Si ergo quaerimus quid sit bene vivere, id est ad beatitudinem bene vivendo tendere, id erit profecto amare Virtutem, amare Sapientiam, amare Veritatem, et amare ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota mente; Virtutem quae inviolabilis et invicta est, Sapientiam cui stultitia non succedit, Veritatem quae converti atque aliter quam semper est sese habere non novit. Per hanc ipse cernitur Pater; dictum est enim: Nemo venit ad Patrem, nisi per me . Huic haeremus per sanctificationem. Sanctificati enim plena et integra charitate flagramus, qua sola efficitur ut a Deo non avertamur, eique cumcisi ab hoc mundo, non confundamur cum iis quae nobis debent . Creatura enim neque hoc ego, sed idem Paulus clamat, vanitati subjecta est . Neque nos potest a vanitate separare, veritatique connectere, quod subjectum est vanitati. Et hoc nobis Spiritus sanctus praestat:
Abbreviated transcription (Latin):
ceris. p̾̃sta nob̃. da nob̾. ut ꝑ nr̃m ministeriũ quo execrabilẽ ⁊
nimis horribilẽ hc̃ errorẽ redargui uoluisti. sic̃ iã multi lib̾a¬
ti sunt. ⁊ alii libent᷑. ⁊ srue ꝑsacram̃tũ scĩ baptismi tui. si ue
ꝑsacrifiũ contribulati spc̃.⁊ cordis contriti ⁊ humiliati in dolo¬
re penitentiȩ. remissionẽ peccatoꝵ : ⁊blasphemiarũ suarũ.
quib ꝑignorantiam te offender̾ acciꝑe mereant᷑. Tantũ ti
ualet p̃pollens misdĩa. ⁊ tua potestas. ⁊ ueritas baptismi tus.
clauesq regni celoꝵ in scã eccła tua: ut nec de illis desꝑan¬
dũ sit qͣm diu in hac t̃ra ꝑ tuã patientiã uiuunt: Q etiã
scientes qͣntũ malũ sit talia de te sentire. uł dicere. ꝓpt̾ a¬
li qͣm temporał ⁊ terrenȩ cõmoditatis consuetudinẽ. uł ad¬
eptionẽ. in illa maligna ꝓfessione detinent᷑: si ad tuã in ef¬

Expanded text:
ceris: praesta nobis, da nobis, ut per nostrum ministerium, quo execrabilem et ceris: praesta nobis, da nobis, ut per nostrum ministerium, quo execrabilem et nimis horribilem hunc errorem redargui uoluisti, sicut iam multi liberati sunt, et alii liberentur et siue per sacramentum sancti baptismi tui siue per sacrificium contribulati spiritus et cordis contriti et humiliati in dolore paenitentiae remissionem peccatorum et phemiarum suarum, quibus per ignorantiam te offenderunt, accipere mereantur. tantum enim ualet praepollens misericordia et potestas tua et ueritas baptismi tui clauesque regni caelorum in sancta ecclesia tua, ut nec de illis desperandum sit, quamdiu in hac terra per tuam patientiam uiuunt, qui etiam scientes, quantum malum sit talia de te sentire uel dicere, propter aliquam temporalis et terrenae commoditatis consuetudinem uel adeptionem in illa maligna professione detinentur, ei ad tuam inef
Abbreviated transcription (Latin):
na ignorãtia
secura aut sempit̃no dolore ⁊ timore sollicita quando sibi ue¬
niret corruptio cõmixtionis ⁊uincłm ęt̃nȩ dampnationis.
quod deniq gesto bello sic fuerit captiua. opp̃ssa. polluta. qͦd
post falsam uictoriã sic fut᷑a sit inhorribili globo inętnũ c̃fyxa.
⁊aboriginis suȩ felicitate separata. tolerabilia uideant᷑. cũ ꝑ
se ipsa si consident᷑ sustineri nõ possint: Omagna patientia
tua dñe. misericors. ⁊ miserator. longanimis ⁊ multũ misericorᷤᷤ
⁊uerax. qui facis oriri solẽ tuũ suꝑ bonos ⁊ malos. pluis suꝑ
iustos ⁊ iniustos. qui ñ uis peccatoris. quantũ ut reuertat᷑ et
uiuat. qͥ parcis corripiens. das locũ pęnitentiȩ. ut relicta malici
a credant inte dñe. quipatientia tua ad penitentiã ad ducis.
cuiq scdm̃ oꝑa sua. qui inquacũq die conũsus fuerit hõ ã
neꝗtia sua ad miscd̃am tuã ⁊ ueritatẽ. om̃s iniquitates obliuiᷤ¬

Expanded text:
erna ignorantia erna ignorantia secura erat aut sempiterno dolore et timore sollicita, quando sibi ueniret corruptio commixtionis et uinculum aeternae damnationis, quod denique gesto bello sic fuerit captiuata, obpressa, polluta, quod post falsam uictoriam sic futura sit in horribili globo in aeternum confixa et ab originis suae felicitate separata, tolerabilia uideantur, cum per se ipsa, si considerentur. sustineri non possint? O magna patientia tua, domine misericors et miserator, longanimis et multum misericors et uerax, qui facis oriri solem tuum super bonos et malos, pluis super iustos et iniustos; qui non uis mortem peccatoris, quantum ut reuertatur et uiuat; qui partibus coa credant in te, Domine ; qui patientia tua ad poenitentiam adducis, qcuique secundum opera sua ; qui in qua die conversus fuerit homo a nequitia sua ad misericordiam et veritatem tuam, omnes iniquitates ejus oblivis
Abbreviated transcription (Latin):
naturam ẽ. Hoc enĩ & bestie illi & nobis malum ÷. id ÷ ipsa
in conuenientia. que sine dubio non ÷ substantia: immo:
inimica substantie. Unde ÷ igitureadtende qͦ cogat &
disces: si tam̃ inte aliquid interioris. luminis interioris¬
uiuit: non eẽ eni cogit omẽ qđ perimit: ds uͦ aric tor
essentie est. nec aliqua essentia potest uideri eẽ qđ in qua fue¬
rit cagit non c̾e: dicitur gͦ aliquid unde nonsit inconueni¬
entia. Ham unde sit: dici nichil potest. E Quedaui
faci norosa mulier atheniensis ut ꝓdit historia uenenũ
qd̃ certo modulo dapͥnati ut morerentur hauriebant
paniati bibendo.si ne ullo uł leui in cõmodo ualtadinis
effici ł ut biberet. itaq cũ eẽt aliquando dap̃nacalegitima
illamn quantitatẽ ueneni quã consuetudine uicerat. accep̃

Expanded text:
im et bestiae illi et nobis malum est, id est ipsa im et bestiae illi et nobis malum est, id est ipsa inconvenientia, quae sine dubio non est substantia, imo est inimica substantiae. Unde est igitur? Attende quo cogat, et disces; si tamen in te aliquid interioris luminis vivit. Non esse enim cogit omne quod perimit. Deus vero auctor essentiae est: nec aliqua essentia potest videri esse, quod in qua fuerit cogit non esse. Dicitur ergo aliquid unde non sit inconvenientia; nam unde sit nihil dici potest. 12. Quaedam facinorosa mulier Atheniensis, ut prodit historia, venenum quod certo modulo damnati ut morerentur hauriebant, paulatim bibendo sine ullo vel levi incommodo valetudinis effecit ut biberet. Itaque, cum esset aliquando damnata, legitimam illam quantitatem veneni, quam consuetudine vicerat, accep
Abbreviated transcription (Latin):
brtꝰ audiebamꝰ. dicebat. Uellem scorpionẽ in manu hominis
ponere acuidere utrũ non subtraheret manũ qđ si facer&:
non uerbis. sed re ipsa conuinceret᷑ aliquã substantiã ma¬
lũ eẽ : quando quidẽ illud animal eẽ substantiã non nega¬
ret: & dicebat hec. non coram illo. s cũ ad eu̾ nos cõmoti re¬
ferremꝰ que ille dixisset respondebat ille iͦ ut dixi pueri¬
liter pueris. Quis enĩ meliuscule inbutus & eruditus ñ
uideat ꝑ inconuenientiã corporalis tẽperationis hec ledere:
ac rursus ꝑ conuenientiã corporalif non ledere: s eriã cõ¬
moda non parua conferre: Nã si illud uenenũ ꝑ se ipsũ
malũ eẽt eundem scorpionẽ magis priusq ꝑimeret. At
contra si ei penitꝰ aliquo pacto detrahatur: sine dubitatio¬
ne interiret. Ergo illiꝰ corpori malũ ÷ amutere: qđ nr̃o
eadem res & bonũ & malũ: Nullo modo malũ ÷ qđ cont¬

Expanded text:
briusque audiebamus, dicebat: Vellem scorpionem in manu hominis briusque audiebamus, dicebat: Vellem scorpionem in manu hominis ponere, ac videre utrum non subtraheret manum; quod si faceret, non verbis, sed re ipsa convinceretur aliquam substantiam malum esse, quandoquidem illud animal esse substantiam non negaret. Et dicebat hoc non coram illo, sed cum ad eum nos commoti referremus quod ille dixisset: respondebat ergo, ut dixi, pueriliter pueris. Quis enim meliuscule imbutus et eruditus, non videat per inconvenientiam corporalis temperationis haec laedere, ac rursus per convenientiam non laedere, saepe etiam commodanon parva conferre? Nam si illud venenum per seipsum malum esset, eumdem scorpionem magis priusque perimeret. At contra, si ei penitus aliquo pacto detrahatur, sine dubitatione interiret. Ergo illius corpori malum est amittere quod nostro eadem res et bonum et malum? Nullo modo; sed
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ in eugłio canitur: gła in excelsis dõ & int̾ra pax heninil.
bone uoluntatis. Satis ÷ in quã ut uideatis nullũ cẽ debono
& mała religiose. disputationis exitũ. nisi quid qͥd est inquan¬
tum est ex deosit. in quantam autem ab essentia deficit nonsit ex
deo: sed tamen dituna ꝓ uidentia semꝑ sic̃ uniuersitati congrute
ordinetur: quod si nondũ uidetis quid ampliꝰ nunc faciã nescio:
nͥ ut ininutiꝰ etiam tractẽ ista que dicta sunt. Nonenĩ ad maiora
sit malũ responsuri estis. nisi aut s contra naturã ẽ. aut quod
noceat. aut corruptionẽ. aut aliqͥd huiꝰmodi : Aut in his osten¬
di ura naufragia. nisi forte ut soletis cũ fueritis pueriliter
agere. respondebitis malũ ẽẽ uenenũ. ignẽ. feram. & cet̾a
htuꝰ modi nam etiã de quodã dicente nullam substantiã
maltĩ ẽẽ. unꝰ e pͥmatib huiꝰ heresis. quẽ familiariꝰ. & cre¬

Expanded text:
sicut in Evangelio canitur: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus sicut in Evangelio canitur: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Satis est, inquam, ut videatis nullum esse de bono et malo religiosae disputationis exitum, nisi quidquid est, in quantum est, ex Deo sit: in quantum autem ab essentia deficit, non sit ex Deo, sed tamen divina providentia semper, sicut universitati congruit, ordinetur. Quod si nondum videtis, quid amplius nunc faciam nescio, nisi ut minutius etiam tractem ista quae dicta sunt. Non enim ad majorasit malum, responsuri estis, nisi aut quod contra naturam est, aut quod noceat, aut corruptionem, aut aliquid hujusmodi? At in his ostendi vestra naufragia, nisi forte, ut soletis cum pueris pueriliter agere, respondebitis malum esse ignem, venenum, feram, et caetera hujusmodi. Nam etiam de quodam dicente, nullam substantiam malum esse, unus de primatibus hujus haeresis, quem familiarius cre
Abbreviated transcription (Latin):
dicio : dũ conuenienter ꝓ meritis ordinatitur. ex quo illud
optime dictũ est. qđ insectari maxime soletis. E rgo facio
bona. & creo mala. Creare namq dicitur: condere s. or¬
dinare. Itaq in plerisq exemplarib sic scripeum est. Ego
facio bona: & condo mala. facere enimest omnino. quod
nonerat. Condere aitem ordinare: quodit cumq iam
erat ut. mehustanagisq sit̾. Ea namq condit. deusid ẽ
ordinat cum clicit condo mala. quȩ deficiunt sd eħ̃t ñ
Cesse tendunnt ñ ea quȩ̨ ad id quo tendunt ꝑuenerunt
Dictum est enim. nichil ꝑ diuinã in ꝓuidentiã. ad id ut ñ
sit ꝑuenire ꝑmittit. Trasstant᷑ hȩc latiꝰ & uberiꝰ. seddũ uo¬
biscũ agitur satis ÷. Ostendenda enĩ uob ianua fuit: quã des¬
peratis: ut de sꝑandã facitis imperitis. Namuos introducit
nemo nͥ uoluntas bona. quã paccatã efficit diuina clem̃tia:

Expanded text:
dicio, dum convenienter pro meritis ordinantur. Ex quo illud dicio, dum convenienter pro meritis ordinantur. Ex quo illud optime dictum est, quod insectari maxime soletis: Ego facio bona, et creo mala . Creare namque dicitur condere et ordinare. Itaque in plerisque exemplaribus sic scriptum est, Ego facio bona et condo mala. Facere enim est, quod omnino non erat; condere autem, ordinare quod utcumque jam erat, ut melius magisque sit. Ea namque condit Deus, id est ordinat, cum dicit, Condo mala, quae deficiunt, id est non esse tendunt; non ea quae ad id quo tendunt, pervenerunt. Dictum est enim: Nihil per divinam providentiam, ad id ut non sit pervenire permittitur. 10. Tractantur haec latius et uberius, sed dum vobiscum agitur, satis est. Ostendenda enim vobis janua fuit, quam desperatis, et desperandam facitis imperitis. Nam vos introducit nemo nisi voluntas bona; quam pacatam efficit divina clementia,
Abbreviated transcription (Latin):
adipiscitur: in tantũ ẽ unitatis. E st. eni oꝑatio. conueniaentia
& concordia: quasunt in quantũ sunt: eaq̃ cõpositast̃. Nam
simplicia ꝑse sunt: qr una sunt. Que aũt non sunt simplicia:
concordia parciũ imitantur unitatẽ: & intantũ sunt inqͣntũ
assequuntur. Quare ordinatio ẽẽ cogit. in ordinatio qͦ ñ ẽẽ.
que ꝑuersio xtiã nominater. atq corruptio qͥd qͥd itaqi cor.¬
rũpitur: ostendit ut. nonsit iam urm̃ ÷ considare qͦ eogat
corruptio: ut possitis inuenire siimũ malũ. Nam adẽt qͦ¬
& omia difficientia sic ordinat ut ibi sint ubi congruentis¬
sime possint eẽ : donec ordinatis motib ad id recurrant un¬
de defecertꝰ. Itaq ȩtiam animas rationales in qͥbꝰ potentissi¬
mũ est liberũ arbitriũ. deficientes ase. in inferiorib creature
gradib ordinat: ubi ẽẽ tales decet. Fiunt gͦ misere diuino ui¬

Expanded text:
adipiscitur, in tantum est. Unitatis est enim operatio, convenientia adipiscitur, in tantum est. Unitatis est enim operatio, convenientia et concordia, qua sunt in quantum sunt, ea quae composita sunt: nam simplicia per se sunt, quia una sunt; quae autem non sunt simplicia, concordia partium imitantur unitatem, et in tantum sunt in quantum assequuntur. Quare ordinatio esse cogit, inordinatio vero non esse; quae perversio etiam nominatur atque corruptio. Quidquid igitur corrumpitur, eo tendit ut non sit. Jam vestrum est considerare quo cogat corruptio, ut possitis invenire summum malum: nam id est qet omnia deficientia sic ordinat, ut ibi sint ubi congruentissime possint esse, donec ordinatis motibus ad id recurrant unde defecerunt. Itaque etiam animas rationales, in quibus est potentissimum liberum arbitrium, deficientes a se, in inferioribus creaturae gradibus ordinat, ubi tales esse decet. Fiunt ergo miserae divino ju
Abbreviated transcription (Latin):
afficit ea que corrũpiuitur deficrunt aut̃ omĩa ꝑ cor¬
ruptionẽ ab eo qđ erant: & non ꝑ manere cogunt᷑. ⁊ lon eẽ
coguntur: eẽ enĩ: ad manendũ refertur. Itaq qđ sũme
& maxime eẽ dicitur ꝑ manendo inse dr̃ niã qđ imitatur in me¬
liꝰ non quia manebat mutatur: s quia ꝑ uertebatur in peiꝰ
id ÷ ab essentia deficiebat: cuiꝰ defectionis auctor non: qui est
auctor essentie mutantur gͦ quedam in meliora. & ꝓpterea
tendunt eẽ nec dicuntur ista mutatione ꝑ uerti: s reuerti.
atq conuerti. Peruersi enĩ. contraria est oramationi. Hec
uͦ quetendunt eẽ: ad ordinem tendunt: qliẽitũ fuerint con¬
seciita ipsũ consequuntur: quantũ id creatiara. conseqͥ potest.
Ordo enĩ ad conuenientiã quandam qđ ordinat redigit. Ni¬
chil ÷ aut̃ eẽ. quã unũ eẽ: itaq in quantũ quidq unitatem

Expanded text:
afficit ea quae corrumpuntur. Deficiunt autem omnia per corafficit ea quae corrumpuntur. Deficiunt autem omnia per corruptionem ab eo quod erant, et non permanere coguntur, non esse coguntur. Esse enim ad manendum refertur. Itaque quod summe et maxime esse dicitur, permanendo in se dicitur. Nam quod mutatur in melius, non quia manebat mutatur, sed quia pervertebatur in pejus, id est ab essentia deficiebat: cujus defectionis auctor non est qui est auctor essentiae. Mutantur ergo quaedam in meliora, et propterea tendunt esse: nec dicuntur ista mutatione perverti, sed reverti atque converti. Perversio enim contraria est ordinationi. Haec vero quae tendunt esse, ad ordinem tendunt: quem cum fuerint consecuta, ipsum esse consequuntur, quantum id creatura consequi potest. Ordo enim ad convenientiam quamdam quod ordinat redigit. Nihil est autem esse, quam unum esse. Itaque in quantum quidque unitatem
Abbreviated transcription (Latin):
tatiᷤ: itẽ qđ corrũpitur. ꝓfecto ꝑuertt᷑. Qđ aut̾ ꝑ uertiturr¬
puatur ordine. Ordo aut̃. bonu̾ ẽ. Non gͥ qđ corrũpit᷑:
hono caret. Eo nãq ipso qͦ non caret: uiduari dũ corrũpit᷑
potest. Gens gͦ illa tenebrarũ si om̃i bono carebat. ut dicitis.
corrũpi ñ poterat. Non enĩ habebat qđei posset auferre
corruptio: Que si nichil auferatur. non cõrrũpit. Aude¬
te iam dicere si potestis. dm̃ & dĩ regnũ potuisse corrũpi:
sidiaboli regnũ quale de scribitis. quomodo corrũpi posset
nisi hic qđ ueritas habet. corrupi posse factam substatitiã.
NIam & illã non factam que sũmũ bonũ ÷ eẽ incorruptibilẽ.
& ipsam corruptionẽ que sũ inũ malum ẽ non posse cor¬
riuipi. sed hanc non eẽ sub stantia: Si aut̃ queritis qͥd sit.
uidete quo conetur ꝑducere que corrũpit. Ex se ipsa eni

Expanded text:
tatitatiatur: ordo autem bonum est. Non igitur quod corrumpitur, bono caret: eo namque ipso quo non caret, viduari dum corrumpitur potest. Gens ergo illa tenebrarum, si omni bono carebat, ut dicitis, corrumpi non poterat: non enim habebat quod ei posset auferre corruptio, quae si nihil auferat, non corrumpit. Audete jam dicere, si potestis, Deum et Dei regnum potuisse corrumpi, si diaboli regnum quale describitis, quomodo corrumpi posset nisi id quod habet veritas, corrumpi posse factam substantiam: nam et illam non factam, quae summum bonum est, esse incorruptibilem, et ipsam corruptionem, quae summum malum est, non posse corrumpi, sed hanc non esse substantiam? Si autem quaeritis quid sit, videte quo conetur perducere quae corrumpit? ex seipsa enim
Abbreviated transcription (Latin):
adimitur dũ nocetur. Neq sũmũ bonu̾. quȩ ꝓꝑterea
de ficere abono potest quia ñ existendo. bonũ. sed bonũ
habendo dr̃ hona neq naturaliter bona res ẽ. quȩ cũ
facta drꝰ ⁊ itiq uthona eẽt accepit. Ita & ds sũmũ bonũ
ẽ & ea que fecit bona st̃ om̃ia: quã uis non sint tã bona
quã est ille ipse quifecit. Quis enĩ hec tã in sanꝰ audet¬
exigere ut equalia sint artifici oꝑa. & condita condicori: Qd
ampliꝰ desideratis. an aliquid uultis etiam planiꝰ.¬
ramusgͦ tercio. qͥd sit malũ. Respondebitis fortasse. corrup¬
tio. Quis & hoc negauerit generale malũ ẽẽ: Nã hoc ÷ contͣ
naturam: hoc ẽ qđ noc&: sed corruptio non est inse ipsa: sed in
aliqua substantia quã corrũpit. Non enĩ substantia ẽ ipsa cor
gͦ non hab& ullam sinceritatem qua priuetari corrũpi non
potest. Qđ aut̃ halis: ꝓfecto bonu ÷ participatione finceri¬

Expanded text:
adimitur cum nocetur; neque summum bonum, quae propterea adimitur cum nocetur; neque summum bonum, quae propterea deficere a bono potest, quia non existendo bonum, sed bonum habendo dicitur bona. Neque naturaliter bona res est, quae cum facta dicitur, utique ut bona esset accepit. Ita et Deus summum bonum est, et ea quae fecit, bona sunt omnia, quamvis non sint tam bona, quam est ille ipse qui fecit. Quis enim hoc tam insanuexigere, ut aequalia sint artifici opera, et condita conditori? Quid amplius desideratis? An etiam vultis aliquid planiram ergo tertio quid sit malum. Respondebitis fortasse, Corruptio. Quis et hoc negaverit, generale malum esse? Nam hoc est contra naturam, hoc est quod nocet. Sed corruptio non est in seipsa, sed in aliqua substantia quam corrumpit: non enim substantia est ipsa corergo non habet ullam sinceritatem qua privetur, corrumpi non potest; quod autem habet, profecto bonum est participatione sinceri
Abbreviated transcription (Latin):
bilem & impenetrabilẽ & in corruptibilẽ.: & in uiolabilẽ
Ion eni alit̾ erit sũmũ bonũ: id÷ enĩ qͦd nichil sit mele
cileaut nature. noceri nullo pacto potest: at siniocerere
bono pͥuare sic̃ osteudi noceri nou potest regno tenebra¬
rumꝰ. q nichil ibi boni ẽ: noceri non potest regno lucis
quia in uiolabile ẽ: cui nocebit gͥ qđ dicitis malũ. Quã ob¬
rem cũ uos expedire nequeatis. uidete quã expedita sia
sententia catholice dicipline. que aluid dicit bonii qđ
sume ac ꝑse bonũ est & essentia: aliua qđ participando¬
bonũ ÷ & habendo habet aut̾ de illo sũmo bono ut bo¬
nũ sit. inse tam̃ manente illo. nichilq amittente. Moc
aut bonũ qđ postea diximꝰ creaturã uocat: cui nocera
istendi. & ut ita dicam essendi auctor est ita & malũ
ostenditur quomodo dicatur : Non eniꝰ scđm essentiã
s scđm priuationẽ uerissime dr̃ & natura cui noceri
possit apparet non enĩ ipsa est sũmu̾ malũ. cui bonum

Expanded text:
ibilem, et inviolabilem: non enim erit aliter summum bonum; id est enim quo nihil est meiius: tali autem naturae noceri nullo pacto potest. At si nocere, bono privare est, sicut ostendi; noceri non potest regno tenebrarum, quia nihil ibi boni est; noceri non potest regno lucis, quia inviolabile est: cui igitur nocebit quod dicitis malum? CArem, cum vos expedire nequeatis, videte quam expedita sit sententia catholicae disciplinae, quae aliud dicit bonum quod summe ac per se bonum est, ebonum et habendo; habet autem de illo summo bono ut bonum sit, in se tamen manente illo, nihilque amittente. Hoc autem bonum quod postea diximus, creaturam vocat, cui noceri istendi, et ut ita dicam essendi, auctor est. Ita et malum ostenditur quomodo dicatur; non enim secundum essentiam, sed secundum privationem verissime dicitur: et natura cui noceri possit apparet. Non enim ipsa est summum malum, cui bonum
Abbreviated transcription (Latin):
prsus nocet: quid hoc aꝑtiꝰ obsetro uos quid planiꝰ. qͥd tã
ex positũ ctu medioeri intellectori modo non ꝑtinaci. Hoc
aut posito uidetur iam ut opinor quid sequatur: milla
quippe gente quã sũmũ malũ eẽ suspicamuni. noceri
uiqua rei non potest: ubi nichit ẽ honi. Qasdue nate
sunt ut aqffirmatis regnũ lucis dm̃ eẽ fatemini. eui sim¬
plicem quandam naturã conceditis. ita ut ibi nonsit
aluid alio deceriꝰ consiteamini necesse est qđ uebemen¬
der quidem ẽ aduersũuos. S tamen necessee̾ corificeami¬
uiistam naturam quã sũmũ bont̃ non mͦ non negatis

Expanded text:
prorsus nocet. Quid hoc apertius, obsecro vos? quid planius? quid tam prorsus nocet. Quid hoc apertius, obsecro vos? quid planius? quid tam expositum cuivis mediocri intellectori, modo non pertinaci? Hoc autem posito, videtur jam, ut opinor, quid sequatur. In illa quippe gente quam summum malum esse suspicamini, noceri cuiquam rei non potest, ubi nihil est boni. Quod si duae naturae sunt, ut affirmatis, regnum lucis, et regnum plicem quamdam naturam conceditis, ita ut ibi non sit aliud alio deterius: confiteamini necesse est, quod vehementer quidem est adversum vos, sed tamen necesse est confiteamini, istam naturam, quam su
Abbreviated transcription (Latin):
sus eẽ quosdam quiquãquã bono ingenio ut cũq ista uideant.
mala tamen uoluntate qua ipsũ quoq ingeniũ sunt amissur
ꝑtinaciter agant. & querant potiꝰ quiꝰ aduersus i̾ta dicant. quod
tardis & in becillis facile ꝑ suadetur: quã uera ẽẽ consentiant
non me tam scripsisse penitebit. qđ aut quisquã in uob̃ tan¬
dem non iniquo iudicio consideret. urm̃q relinquat errorẽ.
aut qđ ingeniosi & deo subditi atq ad huc abstudio ur̃o in¬
tegri: cũ legerint non possint ur̾is sermonib decipi. Quera
mus gͦ diligentiꝰ ista: & quantũ ficri pͣlaniꝰ. R P ercunc¬
tor uos itẽ quid sit malũ. Si dixeritis id qđ nocet: neq hic
mentiemini: sed queso animad uertite. queso uigilate.
queso deponite studia parciũ: & uerum non uincendi.
inueniendi grã querite. Quid quid enĩ nocet. bono aliqͦ
priuat eam rem cui nocet namsi nullũ bonũ adimit: nuhil

Expanded text:
sus esse quosdam, qui quanquam bono ingenio utcumque ista videant, sus esse quosdam, qui quanquam bono ingenio utcumque ista videant, mala tamen voluntate, qua ipsum quoque ingenium sunt amissuri, pertinaciter agant, et quaerant potius quid adversus ista dicant, quod tardis et imbecillis facile persuadeatur, quam vera esse consentiant. Non me tamen scripsisse poenitebit quod aut quis quam in vobis tandem non iniquo judicio consideret, vestrumque relinquat errorem; aut quod ingeniosi et Deo subditi, atque adhuc ab studio vestro integri cum legerint, non possint vestris sermonibus decipi. CAista diligentius, et quantum fieri potest, planius. Percunctor vos iterum quid sit malum? Si dixeritis, Id quod nocet; neque hic mentiemini. Sed, quaeso, animadvertite; quaeso, vigilate; quaeso, deponite studia partium, et verum, non vincendi, sed inveniendi gratia quaerite. Quidquid enim nocet, bono aliquo privat eam rem cui nocet: nam si nullum bonum adimit, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. omĩum naturarũ atq substantiarũ ẽẽ auctorem dm̃: simul
intellegitur ab eis qui hȩc possunt intellegere non eẽ dm̃ auc̃¬
torem mali. Qui eniꝰ potest ut ille qͥ omĩũ que st̾ causa ẽ ut
sint. causa eẽ rursus ut non sint. id ÷ ut ab essentia deficiant.
& non ẽẽ tendant. qđ malũ generale ẽẽ clamat uerissima ra¬
tio : at uͦ illa ur̃a gens mali quã uultis ẽẽ sũmũ malũ. quom
erit contra naturã. id ÷ contra substantiã: cũ eã naturã atq
sub stantiã eẽ dicatis : Sienĩ contrase facit ipsũ ẽẽ sibi adimit
qđ si ꝑ fecerit: tẽ demũ ꝑueni& ad sũmũ malũ non aut̃ ꝑficia
quia eam non molo eẽ. uerũ ętiã sempiternã eẽ uultis. Non
potest gͥ eẽ sũmũ malũ: qđ ꝑ hibetur ẽẽ substantia sed quid faciam:
Scio plures eẽ in uob̃. qui hec intellegere omino nequeant. Sciorur¬

Expanded text:
dicitur, omnium naturarum atque substantiarum esse auctorem Deum, simul dicitur, omnium naturarum atque substantiarum esse auctorem Deum, simul intelligitur ab eis qui hoc possunt intelligere, non esse Deum auctorem mali. Quomodo enim potest ille, qui omnium quae sunt, causa est ut sint, causa esse rursus ut non sint, id est, ut ab essentia deficiant et ad non esse tendant? quod malum generale esse clamat verissima ratio. At vero illa vestra gens mali, quam vultis esse summum malum, quomodo erit contra naturam, id est contra substantiam, cum eam naturam atque substantiam esse dicatis? Si enim contra se facit, ipsum esse sibi adimit: quod si perfecerit, tunc demum perveniet ad summum malum. Non autem perficiet, quia eam non modo esse, verum etiam sempiternam esse vultis. Non potest igitur esse summum malum, quod perhibetur esse substantia. 4. Sed quid faciam? Scio plures esse in vobis, qu haec intelligere omnino nequeant. Scio rur
Abbreviated transcription (Latin):
ita m̃te cecuis. qui non uideat id cuiq generi malũ eẽ. qđ contra
eiꝰ naturã ẽ: sed hoc constituto: euertitur heresis ura. Nulla enĩ
natura malũ: si qđ contra naturã est id erit malũ uos aut̾ adse-¬
ritis quandam naturã atq substantiã malũ esse accedit etiam
illud quod contra naturã quidquid ÷ utiq nature aduersatur. &
eam ꝑimere nititur tendit gͦ id qđ est. facere. ut non sit. Nam
& ipsa natura nichil est aliud: quã id qđ intellegit᷑ in suo genere¬
aliqͥd ẽẽ. Itaq ut nos iam nouo nomi ne ab eo qdđ ÷ ẽẽ uocamꝰ e see ͥ.¬
uiciam. quã plerũq ętiã substantiã nominamꝰ ita ueteres qͥ hȩc
nomina non habebant. ꝓ essentia & substantia naturã uocabaa.
KId ipsũ gͦ malum ẽ. si p̃ter ꝑtinatiã uelitis adtendere. deficere¬
ab essentia: ut ad id tendere ut non sit qͦ circa cũ in catholica

Expanded text:
est mente caecus, qui non videat id cuique generi malum esse, quod contra est mente caecus, qui non videat id cuique generi malum esse, quod contra ejus naturam est? Sed hoc constituto, evertitur haeresis vestra: nulla enim natura malum, si quod contra naturam est, id erit malum. Vos autem asseritis quamdam naturam atque substantiam malum esse. Accedit etiam illud, quod contra naturam quidquid est, utique naturae adversatur, et eam perimere nititur. Tendit ergo id quod est, facere ut non sit. Nam et ipsa natura nihil est aliud, quam id quod intelligitur in suo generealiquid esse. Itaque ut nos jam novo nomine ab eo quod est esse, vocamus essentiam, quam plerumque substantiam etiam nominamus: ita veteres qui haec nomina non habebant, pro essentia et substantia naturam vocabant. Idipsum ergo malum est, si praeter pertinaciam velitis acirca cum in Catholica
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ deo natura contraria: s qm̃ ad hec contẽplanda sauciã & he¬
betem nugatorus opinionib & prauitate uoluntatis aciẽ m̃tis
adferimꝰ : Conemͣ quantũ possumꝰ adqualem cũq tante rei noti¬
ciam ꝑ uenire. pede tep̃tĩ atq caute. nonͣuidentes. sed ut palpan-¬
tes solent querere. Sepe atq adeo pene semꝑ manichei ab his
quib heresen urãm ꝑ suadere molimini: requiritis unde sit malũ.
utate me uc̃ pͥmitus inuos incidisse Im petrẽ aliquid a uob̾ sipla¬
cet. ut etiã uos deposita paulisꝑ opinione qua uos ista scire opi¬
namini:rem tantã mecũ tam quã rudes. in dagare tep̃tetis ꝑcunc¬
taimni me unde sit malũ aut ego uicissim ꝑcunctor uos qͥdsit
malũ: cuiꝰ ÷ iustior in quisitio. eoꝵ ne qui quer̃ unde sit qͦd qͥdsit
ignorant: aneiꝰ qͥ priꝰ putat eẽ querendũ quidsit. ut non ignote

Expanded text:
ergo Deo natura contraria. Sed quoniam ad haec contemplanda sauciam et heergo Deo natura contraria. Sed quoniam ad haec contemplanda sauciam et hebetem nugatoriis opinionibus et pravitate voluntatis aciem mentis afferimus; conemur, quantum possumus, ad qualemcumque tantae rei notitiam pervenire pedetentim atque caute, non ut videntes, sed ut palpantes solent quaerere. CAPUT quibus haeresim vestram persuadere molimini, requiritis unde sit malum. Putate me nunc primitus in vos incidisse; impetrem aliquid a vobis, si placet, ut etiam vos deposita paulisper opinione, qua vos ista scir opinamini, rem tantam mecum tanquam rudes indagare tentetis. Percunctamini me unde sit malum; at ego vicissim percunctor vos quid sit malum. Cujus est justior inquisitio? eorumne qui quaerunt unde sit, quod quid sit ignorant; an ejus qui prius putat esse quaerendum quid sit, ut non ignotae