comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsio mai. ui populi sc̃i. cõplebunt᷑ uniu̾sa hec
Quando inquit populus dei disꝑsus fuerit. uel an¬
tiocho ꝑsequente ut uult porphirius. uel antirxpo
ut nr̃ uerius probant: tunc hȩc omĩa cõplebun¬
tur: & ego audiui ⁊ ñ intellexi: et dixi: Dñe ii.
quid erit post hec: & ait: Uade daniel: qr clausi
signatiq sunt sermones: Qsq ad tꝑs cõsiumatio¬
nis eligentur ⁊ dealbabuntur. & quasi ignis ꝓba¬
buntur multi. et impii agent impie: neq intel¬
ligent om̃s impii: Porro. docti utelligent:
W̾it ꝓpħa intelligere qd uiderat. unmo qd̾ audie¬
rat: et futurorum cupit cognoscere ueritatem:
Audierat enim regum bella diuersa. et inter se pre¬
lia: ⁊ multiplicẽ historiam: s ñ nomina ñ auoie¬
rat singulorum: Si autẽ propha audiuit ⁊ ñ ii¬
tellexit: quid facient hii qui signatũ librũ ⁊usq
ad tp̃s confuminationis multis obscuritatib inuo¬

Expanded text:
persio manus 729 populi sancti, complebuntur universa haec: persio manus 729 populi sancti, complebuntur universa haec: Quando, inquit, populus Dei dispersus fuerit: vel Antiocho persequente, ut vult Porphyrius, vel Antichristo, ut nostri verius probant, tunc haec omnia complebuntur. Et ego audivi, et non intellexi. Et dixi: Domine mi quid erit post haec? Et ait: Vade, Daniel, quia clausi signatique sunt sermones usque ad tempus consummationis. Eligentur et dealbabuntur, et quasi ignis probabuntur multi, et impie agent impii: neque intelligent omnes impii: porro docti intelligent. Vult propheta intelligere quod viderat, immo quod audierat, et futurorum cupit cognoscere veritatem. Audierat enim regum bella diversa, et inter se praelia, et multiplicem historiam: sed nomina non audierat singulorum. Si autem propheta audivit, et non intellexit, quid facient hi qui signatum librum, et usque ad tempus consummationis, multis obscuritatibus invo
Abbreviated transcription (Latin):
populo scoꝵ altissimi  cuius regnum sempit̾nũ
est.: & om̃s reges seruient ei & obedient sSoritao
suꝑiora quȩ pspicue de antocpo scripta suret. re¬
fert porphirius ad antiochum. & ad tres isemis
annos quib templum dicit fuisse desertum:. S
& om̃s reges seruient ei et obedient: ddeber .¬
bare suꝑ antiocho. uel ut ipse putat suꝑ popło
uioeoꝵ: qd nequaꝗͣ stare manisestuam est:: Leã¬
gimus in machabeoꝵ libris. iosephus quoq in cã¬
dem consentit opinionẽ. qd trib annis templãe
pollitũ fuerit in ierłm. et meo iorus idolum. Dea¬
terit sub antiocho epiphane. centesimo gleaora¬
gesimo quinto anno regni macedorũ a selen cho¬
mense eiuisdem anni nono. usq ad mensem no¬
nium centesuni quadragesimi octaru anm. qui
faciunt annos tres. Sub antixꝑo autẽ nom
tres anni. s tres ⁊ semis. hoc ẽ mille ducenti
nonaginta dies desolationis templi.⁊ euer si¬
onis futim ẽ¬
uecum cõpleta fuerit dis¬

Expanded text:
ltissimi, cujus regnum, regnum sempiternum est, et omnes reges servient ei, et obedient. Si itaque superiora quae perspicue de Antichristo scripta sunt, refert Porphyrius ad Antiochum, et ad tres et semis annos, quibust emplum dicit fuisse desertum Supet omnes reges servient ei, et obedient, debet probare super Antiocho, vel ut ipse putat, super populo Judaeorum: quod nequaquam stare manifestum est. Legimus in Machabaeorum libris, Josephus quoque in eamdem consentit opinionem , quod tribus annis templum pollutum fuerit in Jerusalem, et in eo Jovis idolum steterit sub Antiocho Epiphane, centesimo quadragesimo quinto anno regni Macedonum, a Casleu mense ejusdem anni nono, usque ad mensem nonum centesimi quadragesimi octavi anni, qui faciunt annos tres. Sub Antichristo autem non tres anni; sed tres et semis, hoc est, mille ducenti nonaginta dies, desolationis templi sancti et eversionis futuraecum completa fuerit dis
Abbreviated transcription (Latin):
arum. leonis. ⁊ ursi. pardi. ⁊ alterius bestie cuiꝰ
nomen tacet᷑. quȩ regnũ significat romanorũ :
et postea deantrxpo. qd tres reges humiliet
& sermones contra excelsum lequatur. ⁊i scõs
altissimi conterat: & putabit ait qd possit mi¬
tare tꝑra ⁊ leges: & tradentur in manu eius usq¬

Expanded text:
est, leonis, et ursi, pardi, et alterius bestiae, cujus est, leonis, et ursi, pardi, et alterius bestiae, cujus nomen tacetur, quae regnum significat Romanorum, et postea de Antichristo, quod reges humiliet, et sermones contra Excelsum loquatur, et sanctos Altissimi conterat, et putabit, ait, quod possit mutare tempora et leges. Et tradentur in manu ejus usq
Abbreviated transcription (Latin):
stabat suꝑ aquas fluminis babylonii : suo pecle
eas conculcans: Ea qͦ intelligimꝰ suꝑiores duos
angłos quos uidet stantes suꝑ ripam ⁊ ñ inter¬
rogat. nec putat sciscitatione condignos anglos
ẽẽ ꝑsarum atq grecoꝵ: hunc autẽ cẽ angłm
clementissimũ. qui orationes danielis in conspe¬
quȩ in p̃senti iusione dicunt᷑: quo cõplenda sint
tꝑre. Qd porphirius more suo de antiocho: nos
de antixꝑo uterp̃tamur: & auorui uirũ qui mn¬
dutus erat lineis: qui stabat suꝑ aquas fluminis.
cum eleuasset dexteram et sinistram suã in celum:
& iurasset ꝑ uiuentẽ in eternum: qr in tempus et
tpris: tres et semis annis interp̃tatur porphirius:
Q d̾ i nos iuxta scripturarũ scaꝵ. toioma ñ negantꝰ.
Nam ⁊ supra legimus qd̃ septem tꝑra transierint
suꝑ nabuchodonosor: id ẽ septem anm efferatio¬
nis eius: & in usione quattuor scriptũ est befti

Expanded text:
stabat super aquas fluminis Babylonii, suo eas stabat super aquas fluminis Babylonii, suo eas calcans pede. Ex quo intelligimus superiores duos angelos, quos vidit stantes super ripam, et non interrogat, nec putat sciscitatione, condignos angelos esse Persarum atque Graecorum. Hunc autem esse angelum clementissimum, qui orationes Danielis in conspequae in praesenti Visione dicuntur, quo complenda sint tempore, quod Porphyrius more suo de Antiocho, nos de Antichristo interpretamur. Et audivi virum qui indutus erat lineis, qui stabat super aquas fluminis, cum elevasset dexteram, et sinistram suam in coelum, et jurasset per viventem in 728 aeternum, quia in tempus, etra, et dimidium temporis, tres et semis annos interpretatur Porphyrius, quod et nos juxta Scripturarum sanctarum idioma, non negamus. Nam et supra legimus, quod septem tempora transierint super Nabuchodonosor, id est, septem anni efferationis ejus, et in visione quatuor bestiarum scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce uicit leo de tribu iuda radix dauid: aꝑire librũ.
et soluere signacula eius: Librum autẽ istum
potest soluere qui scripturarũ sacram̃ta cognouit.
et iutelligit eiginata. & uerbatenebrosa ꝓpter mis¬
terioꝵ magnitudinẽ. & interp̃tatur parabolas: ⁊ oc¬
cidentem litteram. transfert ad sꝑm uiuificantem:
uidi ego daniel. & ecce quasi duo alii stabant. unus
hinc suꝑ ripam fluminis: & alius inde ex altera ri¬
pa fluminis: & dixi uiro qui indutus erat lineis.
qui stabat suꝑ aquas fluminis: Usquequo finis
hoꝵ mirabilium: Q idet daniel duos anglos stan¬
tes ex utraq parte suꝑ ripam fluminis babilonis:
qui cum hic ponatur alisq nomine scdm p̃teritã
iusionem. puto eum ẽẽ tygrim. qui hebraicȩ dr̃
suꝑ utramq ripam. s eum quẽ in pͥncipio ui¬
derat. qui erat indutus uestib lineis. siue bissin
Qd̾ hebraice dicitur baddim : ꝙ hic ipse angłs

Expanded text:
Ecce vicit teo de tribu Juda radix David, aperire librum, Ecce vicit teo de tribu Juda radix David, aperire librum, et solvere signacula ejus . Librum autem illum potest solvere qui Scripturarum sacramenta cognovit, et intelligit aenigmata, et verba tenebrosa propter mysteriorum magnitudinem, et interpretatur parabolas, et occidentem litteram transfert in spiritum vivificantem. Et vidi ego Daniel, et ecce quasi duo alii stabant: unus hinc super ripam fluminis, et alius inde ex altera ripa fluminis. Et dixi viro qui indutus erat lineis, qui stabat super aquas fluminis: usquequo finis istorum mirabilium? Vidit Daniel duos angelos stantes ex utraque parte super ripam Babylonii fluminis, qui cum hic ponatur absque nomine, secundum praeteritam visionem puto eum esse Tigrim, qui Hebraice dicitsuper utramque ripam, sed eum quem in principio viderat, qui indutus erat vestibus lineis sive byssinis, quod Hebraice dicitur BADDIM  . Et hic ipse Angelus
Abbreviated transcription (Latin):
ee signisicans quȩ loquutus ẽ p̃cipit ut in uol¬
uat ser mones: ⁊ signet librum: ut legant pluri¬
nni: at t ierant historiȩ ueritatem: & ipter ob¬
scurttatis magnitudinem diuersa opinentu:
Qd̾ enim ait ꝑtransibunt. id ẽ ꝑcurrent pluruni: mul¬
toꝵ significat lectionem: S olemus enim dicere: Per¬
cucurri librum: & transiui historiam: Qd̃ quidẽ et
isaias de obscuritate sui uoluminis loquitur: Ꝙ er̃t
sermones libri istius: quasi uerba uoluminis signa¬
t. Qõ si dederint homini nescienti litteras. dicentes
eilege: respondebit: Nescio litteras: Sinautẽ de-¬
derint illud homini scienti litteras. ⁊ dixerint le¬
ge librum: respondebit: Non possum legere:¬
qr signatus est: Ꝙ in apocalipsi ioħis: liber uide¬
tur signatus sigillis septem. intus ⁊ foris: Cumq
nullus posset signacula ipsius solui e: ait ioħ̃s:
Flebam nuis: ⁊ uenitad me uox dicens: Ne plores:

Expanded text:
esse significans quae locutus est, praecepit ut involesse significans quae locutus est, praecepit ut involvat sermones, et signet librum, ut legant plurimi, et quaerant historiae veritatem, et propter obscuritatis magnitudinem diversa opinentur. Quod autem ait: Pertransibunt, id est, percurrent plurimi, multorum significat lectionem. Solemus enim dicere: percurri librum, pertransivi historiam. Quod quidem et Isaias de obscuritate sui voluminis loquitur: Et erunt sermones libri istius, quasi verba voluminis signati, quod si dederint homini nescienti litteras, dicentes ei, lege: respondebit, 727 nescio litteras. Sin autem dederint illud homini scienti litteras, et dixerint. Lege librum: Respondebit, non possum legere: signatus est enim . Et in Apocalypsi Joannis liber videtur signatus sigillis septem intus et foris. Cumque nullus posset signacula illius solvere, ait Joannes: Flebam nimis. Et venit ad me vox dicens: Ne plores:
Abbreviated transcription (Latin):
rint. stellarũ fulgori cõparabuntur: Non enim
sufficit scire sapientiam: insi ⁊ alios erudias. tac¬
tusq sermo doctrinȩ alium ñ ȩdificans. merce¬
dem ocii reciꝑe ñ potest: Quem̃ locum theodoto
dẽ iulgata editio. ita expressit & intelligentio
fulgebunt quasi splendor firmam̃ti: & de iustis
pluruni quasi stellȩ in ȩt̃num. ⁊ ultra: Solent
r̃nulli querere. utrum doctus sc̃s. ⁊ simplea
sc̃. eandem mercedem habeant: ⁊ unam in ce¬
lestib mansionem: Unde nunc iuxta theodotio¬
nem Dicitur. qd̃ docti similitudinẽ celi habeant.
& absq doctrina iusti stellarũ sulgoꝵ cõparen¬
tur: tantumq sit inter eruditã scitatem. er
scõm rusticitatem: quantũ celum distet. et
stelle. Tuautẽ daniel claude sermones: & signa
ubrtam usq ad tempus satutũ. ꝓtransibunt
plurimi : & multiplex erit scientia Qui danieh
multiplicẽ reuelauerat ueritatem: ipse occulta

Expanded text:
runt, stellarum fulgori comparabuntur. Non enim runt, stellarum fulgori comparabuntur. Non enim sufficit scire sapientiam, nisi et alios erudias: tacitusque sermo doctrinae, alium non aedificans, mercedem operis recipere non potest. Quem locum Theodotio et Vulgata editio ita expressit: Et intelligentes fulgebunt quasi splendor firmamenti, et de justis plurimi quasi stellae in aeternum et ultra. Solent nonnulli quaerere, utrum doctus sanctus, et simplex sanctus eamdem mercedem habeant, et unam in Coelestibus mansionem. Unde nunc juxta Theodotionem dicitur, quod docti similitudinem coeli habeant, et absque doctrina justi, stellarum fulgori comparentur: tantumque sit inter eruditam sanctitatem et sanctam rusticitatem, quantum coelum distat et stellae. Tu autem, Daniel, claude sermones, et signa librum usque ad tempus statutum. Pertransibunt plurimi, et multiplex erit scientia. Qui Danieli multiplicem revelaverat veritatem, ipsa occulta
Abbreviated transcription (Latin):
res in obpbrium sempiternum: Magistri autem
bunt quasi celum: & qui inferiores populos exor¬
tati sunt ad custodiendas cerimonias dez instar
astroꝵ splendebunt in ꝑpetuas eternitates:
Ponit quoq historiã de machabeis. in qua dicit᷑
multos iudeoꝵ sub mathathia ⁊ iuda macha¬
beo ad heremum confugisse. & latuisse inspelun¬
cis & incauernis petrarũ. ad uctoriã processisse:¬
ctione mortuoꝵ ẽẽ predicta: Tꝑre autẽ antixꝑi
talem tribulationẽ fore. qͣlis nunꝗͣ fuit ex eo qͦ
gentes eẽ ceperunt: uerius intelligitur : Po¬
namus enim uicisse lisxam qui uictus ẽ: et pe¬
nitus oppressos ẽẽ iudeos qͥ uicerunt: Nunquid
omnis populus ductus in captuitatem:
bitur populus qui scriptus fuerit in libro dei.
oꝓ diuersitate meritoꝵ. alii resurgent in uitã eter¬
nam: alii in obpbrium sempiternum: Magistii
habebunt similitudinem celi: & qui alios eridie¬

Expanded text:
res in opprobrium sempiternum. Magistri autem res in opprobrium sempiternum. Magistri autem bunt quasi coelum, et qui inferiores populos exhortati sunt ad custodiendas caeremonias Dei, ad instar astrorum splendebunt in perpetuas aeternitates. Ponit quoque historiam de Machabaeis, in qua dicitur multos Judaeorum sub Mathathia et Juda Machabaeo ad eremum confugisse, et latuisse in speluncis, et in cavernis petrarum, ac post victoriam processissctione mortuorum esse praedicta. Tempore autem Antichristi talem tribulationem fore, qualis numquam fuit ex eo quo gentes esse coeperunt, verius intelligitur. Ponamus enim vicisse Lysiam qui victus est, et penitus oppressos Judaeos esse qui vicerunt: numquid omnis populus ductus in captivitatem? tincto, salvabitur populus qui scriptus fuerit in libro Dei, et pro diversitate meritorum, alii resurgent in vitam aeternam, et alii in opprobrium sempiternum. Magistri autem habebunt similitudinem coeli, et qui alios erudie
Abbreviated transcription (Latin):
sie. qui antiochiȩ & phenici p̃erat reliquit exer¬
citum: uit aduersum iudeos pugnaret: urbemq
eoꝵ ierłm subuerteret: Que omnia narrat iose¬
phus historie auctor hebreȩ. qõ talis fuerit tribu¬
latio qualis nunꝗͣ. et tꝑs aduenerit quale ñ fuit
ex eo quo gentes ẽẽ ceperunt. usq ad illud tps:
Red aita aittẽ uictoria. ⁊ cesis antiochi cducib. ipso¬
q antiocho in ꝑsioe mortuo. saluatus ẽ popłs
isrł. om̃s qui scripti erant in libro dei. hoc ẽ qui legẽ
fortissime defenderunt: et e contrario. qͥ deleti st̃
de libro. hoc ẽ qui p̃uaricatores extitert̃ legis. et
antiochi fuerunt partium: tunc ait. hii. qͥ quasi
interre puluere dormiebant. &oꝑti erant maloꝵ
pondere. & quasi in sepulchris miseriarũ recon¬
oiti. ad insperatã uictoriã de terre puluere sur¬
rexer̃t. ⁊ de humo eleuauert caput custodes le-¬
gis. resurgentes in uitã eternam: & p̃uaricato¬

Expanded text:
siae qui Antiochiae, et Phoeniciae praeerat, reliquit exersiae qui Antiochiae, et Phoeniciae praeerat, reliquit exercitum, ut adversum Judaeos pugnaret, urbemque eorum Jerusalem subverteret; quae omnia narrat Josephus historiae auctor Hebraeae, quod talis fuerit tribulatio, qualis numquam, et tempus advenerit quale non fuit ex quo gentes esse coeperunt usque ad illud tempus. Reddita autem victoria, et caesis Antiochi ducibus, ipsoque Antiocho in Perside mortuo, salvatus est populus Israel: omnes qui scripti erant in libro Dei, hoc est, qui Legem fortissime defenderunt, et econtrario qui deleti sunt de libro, hoc est, qui praevaricatores exstiterunt Legis, et Antiochi fuerunt partium. Tunc, ait, hi qui quasi in terrae pulvere dormiebant, et operti erant malorum pondere, et quasi in sepulcris miseriarum reconditi, ad insperatam Victoriam de terrae pulvere surrexerunt, et de humo elevaverunt caput, custodes Legis resurgentes in vitam aeternam, et praevaricato
Abbreviated transcription (Latin):
nationes: Intꝑre autẽ illo consurget michael pͥn-
ceps magnus. qui stat ꝑ filiis populi tui. & ue¬
met tꝑs quale non fuit ex eo quo gentes eẽ ceper̃t.
usq ad tꝑs illud: & intꝑre illo saluabit᷑ populus
& multi de his qͥ dormiunt in terre puluere euigili¬
bunt.: alii in uitam ȩternam: ⁊ alii in obpbrium
quasi splendor firmam̃ti: & qui ad iusticiã eritoi¬
unt multos. quasi stelle in ꝑpetuas eternitates:
Hactenus porphirius ut cumq se tenuit. ⁊ tam nr̃oꝵ
De hoc capitulo quid dicturus ẽ. in qͦ mortuoꝵ descri¬
bitur resurrectio: aliis suscitatis in uitã eternã:
et aliis in obpbrium sempiternũ: Nec potest di¬
cere qͥ fuerunt sub antiocho fulgentes quasi splen¬
dor firmamenti: & alii quasi stelle in ꝑpetuas et̃¬
nitates: S quid ñ faciat ꝑtinatia: Quasi contͥ
tus coluber eleuat caput: ⁊ moriturus. in eoꝰ qͥ
morituri sunt. uenena diffundit: & hoc inquit
de antiocho scriptum ẽ qui uadens in ꝑsidem hy¬

Expanded text:
sui inter maria, super montem fortitudinis sanctum, et veniet usque ad verticem montis. Theodotio: Et figet tabernaculum suum in Aphedano inter maria in monte Saba sancto, et veniet usque ad : Multi de iis, qui dormiunt in terrę puluere, euigilabunt, alii in uitam ęternam, alii in opprobrium, quasi splendor firmamenti, et qui ad justitiam erudiunt multos, quasi stellae in perpetuas aeternitates. Hactenus Porphyrius utcumque se tenuit, et tam nostrde hoc capitulo quid dicturus est, in quo mortuorum describitur resurrectio: aliis suscitatis in vitam aeternam, et aliis in opprobrium sempiternum? Nec potest dicere qui fuerint sub Antiocho fulgentes quasi splendor firmamenti, et alii quasi stellae in perpetuas aeteteram Hebraeus sermo non habeat, sed pro ipsa utatur PHE, tus coluber elevat caput, et moriturus in eos qui morituri sunt venena diffundit. Et hoc, inquit, de Antiocho scriptum est, qui vadens in Persidem, Ly
Abbreviated transcription (Latin):
sententie. Qui grecitantũ sermonis hanc uolunt
habeat ethimologiam. & hebraicam ñ habeat.
Qd si qͥs ostenderit duarũ istarũ arboꝵ scissionis
et sectionis: ⁊i hebreostare ethimologiã: tunc
poter imus etiã hanc scripturã reciꝑe. & fecert¬
ficit eos omnis synagoga. uidet᷑ illa opimo resu¬
int̃fecerunt eos : sic interp̃temur. ꝓ eo qd̃ ẽ regi ba¬
bylonis occidendos tradider̃t : sicut ⁊ nos dicimꝰ
qd̃ uidei interfecer int saluatorẽ. non qͦ ipsi ꝑcusse¬
rint. s qͦ tradiderint occidendum: ꝙ succlamantẽ
dixerunt: crucifige. crucifige eum: Helchias
autẽ ⁊ uxor eius. laudauerunt dm̃ ꝓ filia sua susan

Expanded text:
sententiae, qui Graeci tantum sermonis hanc volunt sententiae, qui Graeci tantum sermonis hanc volunt  etymologiam, et Hebraicam non habeat. Quod si quis ostenderit duarum istarum arborum scissionis et sectionis in Hebraeo stare etymologiam: tunc poterimus etiam hanc Scripturam recipere. Excfecit eos omnis synagoga, videtur illa opinio refuInterfecerunt eos, sic interpretemur pro eo, quod est, regi Babylonis occidendos tradiderunt. 735 Sicut et nos dicimus, quod Judaei interfecerint Salvatorem: non quo ipsi percusserint, sed quo tradiderint occidendum, et succlamantes dixerint: Crucifige, crucifige eum . Helcias autem et uxor ejus laudaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
testimonium: Cordis affectus. ⁊ mentis pura con¬
fessio. ꝙ bonum conscientiȩ: uocẽ eius fecerant
clariorem: Unde magna erat exclamatio eius ad¬
dm̃: quȩ ab hominib ñ audiebatur: Cumq dlei
erat in ilo et quiescebat ꝓpter etatis infirmitatẽ.
nec sua poterat oꝑa de monstrare: data occasione.
ꝓ scã feminia adño suscitatum: E xclamauit uoce
magna: M undus ego sum: a sanguine huius:
suggerente: uoxeius magna erat: Ꝙ notandũ.
duũ. E oce enĩ angls dei accepta sententia ab eo: sem¬
det te medium: E post modicũ: alter seniorũ
ait: Sub prino. Docitq ad eũ daniel: Recte m̃¬
ttus es et tu: in caput tuũ: Manet enĩ angłs dei
gladiũ habens: ut seccet te mediũ. Quia hebrei
repbant historiã susanne. dicentes eam in dam¬
elis uolumine ñ haberi: debemus diligent̃ inqui
cum int̾pretant᷑: s fint apud hebreos. & ꝗͣ habe¬
siue serratio dicat᷑ in lingua eoꝵ: Qd̾ siñ suerit
inuentũ. necessitate cogem᷑ et nos eoꝵ acqͥescert

Expanded text:
etc. Cordis affectus, et mentis pura confessio, et bonum conscientiae, vocem ejus fecerant clariorem. Unde magna erat exclamatio ejus Deo, quae ab hominibus non audiebatur. Cumque duceeum qui erat in illo, et quiescebat propter aetatis infirmitatem, nec sua poterat opera demonstrare, data occasione pro sancta femina a Domino suscitatum. Et exclamavit voce magna: Mundus ego sum a sanguine hujus, etc. suggerente, vox ejus magna erat. Et notandum tuum; ecce enim Angelus Dei accepta sententia ab eo scindet te medium. Et post modicum alter senior ait, sub prino, dixitque ad eum Daniel: Recte mentitus et tu in caput tuum. Manet autem Angelus Dei gladium habens ut secet te medium. Quia Hebraei reprobant historiam Susannae, dicentes eam in Danielis volumine non haberi, debemus diligenter inquircum interpretantur, si sint apud Hebraeos, et quam habesive serratio dicatur lingua eorum. Quod si non fuerit inventum, necessitate cogemur et nos eorum acquiescere
Abbreviated transcription (Latin):
laudant dm̃. non quia liberata ẽ de manu presbite¬
roꝵ susanna: hoc enim ñ satis laudabile ẽ. nec ma¬
gni discriminis si non eẽt liberata. s quia ñ est
hoc qd̃ seriptura nunc dicit. clamauit uoce mag¬
na : quia de ydolatra. ⁊ignorante dm̃ dicitur:
utdetur obseruationem nr̃am subuertere: qui
dudum asseruimus uocemmagnã in sc̃ĩs tantũ repꝑi¬
ri: Quod soluet facile: qui hanchystoriam in
libro danielis dixerit non haberi. Si quis autẽ¬
eam potuerit approbare ẽẽ de canone: tunc
querendum est quid ei respondere debeamus:¬

Expanded text:
laudant Deum: non quia liberata est de manu presbyterorum Susanna, hoc enim non satis laudabile est, nec magni discriminis, si non esset liberata, sed quia non esHoc quod Scriptura nunc dicit: Exclamavit voce magna, quia de idololatra et ignorante Deum, dicitur, videtur observationem nostram subvertere, qua dudum asseruimus vocem magnam in sanctis tantum reperiri. Quod solvet facile qui hanc historiam in libro Danielis apud Hebraeos dixerit non haberi. Si quis autem potuerit eam approbare esse de canone, tunc quaerendum est quid ei respondere debeamus
Abbreviated transcription (Latin):
S qd̃ sequitur. ꝑ libias ⁊ ethiopias transibit. magis
nr̃i asserunt antixꝑo conuenire: Antiochus enim
libiam ꝗͣ pleriq affricam intelligunt: ethiopiãq
ñ tenuit. nͥ forte qr in ipso elamite st̃ ꝓuintie egip¬
t: ⁊ longe ꝑ deserta uicine. captis egiptiis. etiam

Expanded text:
Sed quod sequitur, per Libyas et Aethiopias transibit, magis Sed quod sequitur, per Libyas et Aethiopias transibit, magis nostri asserunt Antichristo convenire. Antiochus enim Libyam quam plerique Africam intelligunt, Aethiopiamque non tenuit: nisi forte quia in ipso climate sunt provinciae Aegypti, et longe per deserta vi
Abbreviated transcription (Latin):
sus sit terras plurimas. ⁊ transeundo uniu̾sa uas¬
tauerit. ueneritq ad terrã inclitã. io est iudeam
ꝗͣ syminachus terrã fortitudinis int̾pretatus est. ꝓ
qua theodotio ipsum uerbũ hebraicũ posuit. sabai.
ferentes. dicunt qd̃ primũ pugnaturus sit contra
regem austri. to est egypti. & postea libias. ⁊ ethiopas
suꝑaturus. que de decem cornib tria contrita cor¬
nua supͣ legimus: & qr uenturus sit in terrã isrł.
& multe ei urbes. uel ꝓuintiȩ dature manus:
Nee autte sole: saluabunt᷑ de manib eius: Edom. et
moab: ⁊ principium filioꝵ ammon. antiochus ai¬
unt festinans contͣ ptholomeũ regem austri. Ioume¬
os:⁊ moabitas.⁊ ammanitas. qui ex latere iudee e
redderet fortiorẽ: Antixꝑc quoq idumeam et mo¬
abitas. ac filios ammon. id ẽ arabiam relinquet
intactam. qr illuc scĩ ad desertum confugient: Et
mittet manũ suã in terras: et terra egypti ñ effugi¬

Expanded text:
sus sit terras plurimas, et transeundo universa vassus sit terras plurimas, et transeundo universa vastaverit: veneritque ad terram inclytam, id est, Judaeam, quam Symmachus terram fortitudinis interpretatus est: pro qua Theodotio ipsum verbum Hebraicum posuit SABAI  ferentes, dicunt quod primum pugnaturus sit contra regem Austri, id est, Aegypti, et postea Libyas, et Aethiopas superaturus: quae de decem cornibus tria contrita cornua supra legimus; et quia venturus sit in terram Israel, et multae ei vel urbes, vel provinciae daturae manus. Hae autem solae salvabuntur de manibus ejus, Edom, et Moab, et principium filiorum Ammon. Antiochus, aiunt, festinans contra Ptolemaeum regem Austri, Idumaeos, et Moabitas, et Ammonitas qui ex latere Judaeae redderet fortiorem. Antichristus quoque Idumaeam, et Moabitas, ac filios Ammon, id est, Arabiam relinquet intactam: quia illuc Sancti ad deserta confugient. Et mittet manum suam in terras, et terra Aegypti non effugi
Abbreviated transcription (Latin):
distribuet: Antixꝑc quoq multa deceptis mu¬
nera largietur. et terrã suo exercitui diuidet: qͦsq
terrore ñ quiuerit. subiugabit auaricia:  in
tꝑre p̃finito p̾liabitur aduersus eũ rex austri: et
quasi tempestas ueniet contͣ illum rex aquilonis in
currib ⁊ in equitib et in classe magna. et ingrediet᷑
terras et conteret:⁊ ꝑtransiet. et introibit in terrã
glosam.⁊ multi in ea corruent: ꝓ quo int̾pretatus
est syminachus: ⁊ multa milia corruent: theodo¬
tio. ⁊ multi infirmabunt᷑: Multas autẽ corruere
iuxta aquilam: uel urbes. uel regiones. uel pro¬
uintias intellige: Et hec porphirius ad antiochũ
refert. qd̃ undecimo anno regni sui. rursum cont᷑
sororis filium. ptholomeũ philometorẽ dimicauit:
Qui audiens uenire antiochũ. congregauit multa
populoꝵ milia: s antiochus quasi tempestas uali¬
da in currib ⁊ in equitib & inclasse magna ing̾s¬

Expanded text:
distribuet. Antichristus quoque multa deceptis mudistribuet. Antichristus quoque multa deceptis munera largietur, et terram suo exercitui dividet: quosque terrore non quiverit, subjugabit avaritia. Et in tempore praefinito praeliabitur adversum eum rex Austri: et quasi tempestas veniet contra illum rex Aquilonis in curribus, et in equitibus, et in classe magna: et ingredietur terras, et conteret, et pertransiet. Et introibit in terram gloriosam, et multi corruent. Pro quo interpretatus est Symmachus: et multa millia corruent: Theodotio, et multi infirmabuntur. Multas autem corruere juxta Aquilam, vel urbes, vel regiones, vel provincias intellige. Et haec Porphyrius ad Antiochum refert: quod undecimo anno regni sui rursus contra sororis filium Ptolemaeum Philometorem dimicaverit. Qui audiens venire Antiochum, congregavit multa populorum millia. Sed Antiochus quasi tempestas valida in curribus, et in equitibus, et in classe magna ingres
Abbreviated transcription (Latin):
ignorauert patres eius colet: hoc magis antixꝑo
ꝗͣ antiocho conuenit: Legimus enĩ antiochũ idoloꝵ
nerationẽ suoꝵ deoꝵ cõpulisse: Necñ ⁊ hoc qd̃ infert.
⁊ faciet ut muniat moorim cũ deo alieno quẽ cog¬
nouit: ⁊ multiplicabit głam.⁊ dabit ei potestatem.¬
et terrã diuidet gͣtuito: theodotio ita int̾pretatꝰ est
Maget hȩc: ut muniat p̃sidia cũ deo alieno: Q cũ eis
ostenderit. multiplicabit honorẽ. & dñari eos in¬
multis faciet : et terrã diuidet gratis: Pro p̃sidiis
confugia interp̃tatus ẽ syminachus: qd̃ porphirius
ita edisserit : faciet hȩc omnia ut muniat arcem
ierłm: et in ceteris urbib ponat p̃fidia: et iudeos
significet: Quẽ cum illis ostenderit:⁊ adorandũ
ẽẽ ꝑsuaserit: tunc dabit deceptis honorem ⁊ glam
plurimã. et faciet ceteris quȩ in iudea fuerinͭ dña¬
ri. ⁊ ꝓ p̃uaricatione possessiones diuidet. ⁊dona

Expanded text:
ignoraverunt patres ejus, colet, hoc magis Antichristo ignoraverunt patres ejus, colet, hoc magis Antichristo quam Antiocho convenit. Legimus enim Antiochum idolorunerationem suorum deorum compulisse. Necnon et hoc quod infert, et faciet ut muniat MAOZIM cum deo alieno quem cognovit: et multiplicabit get terram dividet gratuito, Theodotio interpretatus est: Et aget haec ut muniat praesidia cum deo alieno: et cum eis ostenderit, multiplicabit honorem, et dominari eos multis faciet, et terram dividet gratis. Pro praesidiis, confugia interpretatus est Symmachus: quod Porphyrius ita edisserit: faciet haec omnia ut muniat arcem Jerusalem, et in caeteris urbibus ponat praesidia, et Judaeos significet. Quem cum illis ostenderit, et adorandum esse persuaserit: tunc dabit deceptis honorem, et gloriam plurimam, et faciet caeteris, qui in Judaea fuerint dro praevaricatione possessiones dividet, et dona
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ ñ intelliget. & suꝑ conscientiã feminarũ. Et
suꝑ omnẽ dm̃ non intelliget: Quib uerbis intel¬
ligiturꝰ. & habere eũ concupiscentiã feminarũ.⁊ ñ
habere: Si legerimus ⁊ intellexerimꝰ. attokoinoi.
⁊ suꝑ concupiscentiã feminarũ ñ intelliget. de au¬
tixꝑo facilior interp̃tatio ẽ. qd̃ ideo simulet casti¬
tatem. ut plur imos decipiat: Sinautẽ ita lege¬
rimus. ⁊ suꝑ concupiscentiã feminaꝵ. ut sub¬
audiat᷑ erit antiochi ꝑsone magis coaptabit᷑
qui lucur iosissimꝰ fusse dr̃. ⁊ in tantũ dedecus
ꝑstupra ⁊ corruptelas uenisse regie dignitatis: ut mi¬
mis quoq et scortis publice iungeretur. et libidinẽ suã
populo p̃sente compleret: Dm̃ moorim ridicule por¬
phirius int̾pretatꝰ ÷: ut diceret in uico modin unde
fuit mathathias ⁊ filii eius antiochi duces iouis posu¬
isse statuã. ⁊ cõpulisse uideos ut ei uictimas immola¬
rent : id ẽ deo modim: Qd autẽ sequit᷑. et dm̃ quẽ

Expanded text:
suorum non intelliget, et super concupiscentiam feminarum, et super omnem Deum non intelliget. Quibus verbis intelligitur habere eum concupiscentiam feminarum, et non habere. Si legerimus, et intellexerimus ἀπὸ κοινοῦ, et super concupiscentiam feminarum non intelliget, de Antichristo facilior interpretatio est: quod ideo simulet castitatem, ut plurimos decipiat. Sin autem ita legerimus, et super concupiscentiam feminarum, ut subaudiatur erit, Antiochi personae magis coaptabitur, qui luxuriosissimus fuisse dicitur, et in tantum dedecus per stupra et corruptelas venisse regiae dignitatis, ut mimis quoque et scortis publice jungeretur, et libidinem suam, populo praesente, compleret. Deum MAOZIM ridicule Porphyrius interpretatus est, ut diceret in vico Modin, unde fuit Mathathias, et filii ejus, Antiochi duces, Jovis posuisse statuam: et compulisse Judaeos, ut ei victimas immolarent, id est, deo Modin. Quod autem sequitur, et deum quem
Abbreviated transcription (Latin):
ctu dñi: Non gͦ ꝑ comparationẽ legendum est.
melius mͥ est incidere in manus ur̃as. ꝗͣ peccare in
conspectu dñi: s absolute. bonum mͥ ÷ non facere
m alum. & incidere in manus ur̃as: quã peccem
ni conspectu dñi: Eacclamauit uoce magna.: susan
na: Magna uox erat. ñ aeris ꝑcussione. ⁊ clamore
faucuũ: s pudicitie magnitudine. ꝑ ꝗͣ clamabat
ad dm̃: Unde ⁊ scã seriptura: in exclamatione
senioꝵ ñ apposuit magnam uocem: Sequit᷑ enim:
Clamauerunt ⁊ senes: aduersum eam: Exclama¬

Expanded text:
733 Non ergo per comparationem legendum est: Melius mihi est incidere in manus vestras, quam peccare in conspectu Domini: sed absolute: Bonum mihi est non facere malum et incidere in manus vestras, ne peccem in conspectu Domini. Et exclamavit voce magna Susanna, etc. Magna vox erat, non aeris percussione, et clamore faucium, sed pudicitiae magnitudine, per quam clamabat ad Dominum. Unde et sancta Scriptura in exclamatione seniorum non apposuit magnam vocem. Sequitur enim: Clamaverunt et senes adversum eam. Exclama
Abbreviated transcription (Latin):
dum simulabunt fraudulenter: Popłs autẽ
sciens dm̃ suum: optinebit ⁊ faciet: Et hec
tꝑrib futurũ arbitror: ꝗͣdo refrigescet carttas
multoꝵ: De quib dñs loquit᷑ ineuglio: Putas
filrus hominis ueniens: inueniet fidẽ suꝑ terrã:
q dloct in populos: docebũt plurimos: & ruent in
gladio. et in flãma. ⁊ in captuitate: & in rapina
dierum Quanta iudei ab antiocho passi sint. ma¬
chabeoꝵ libri referunt: ⁊ triumphi eoꝵ testimonio
sunt. qͥ pro custodia legis. flãmas. ⁊ gladios. ⁊ ser¬
uitutẽ ac rapinas. ⁊ penas ultimas sustinuerunt:
tentib potentiȩ eius: & in diu̾sa fugientib quȩ
hebrei in ulgma euersione templi. quȩ sub uespa-¬

Expanded text:
ntum simulabunt fraudulenter. Populus autem ntum simulabunt fraudulenter. Populus autem sciens Deum suum, obtinebit et faciet. Et hoc temporibus futurum arbitror, quando refrigescet charitas multorum. De quibus Dominus loquitur in Evangelio: Putas, Filius hominis veniens inveniet fidem super terram ? Et docti in populo docebunt plurimos, et 717 ruent in gladio, et in flamma, et in captivitate, et in rapina dierum. Quanta Judaei ab Antiocho passi sunt, Machabaeorum libri referunt, et triumphi eorum testimonio sunt: qui pro custodia legis Dei, flammas, et gladios, et servitutem, et rapinas, et poenas ultimas sustinuerunt. tentibus potentiae ejus, et in diversa fugientibus. Quae Hebraei in ultima eversione templi, quae sub Vespa
Abbreviated transcription (Latin):
cari. qͥ ab antiocho missi sunt post bienniũ quã
templũ spoliauerat. ut tributa exigerent a iu¬
deis: ut auferrent cultũ dei. & in templo ierłm
iouis olimpii fimulachrũ.⁊ antiochi statuas
ponerent. quas nunc abhominationẽ desolato¬
dei. ⁊ se facturus ut dm̃: Iutdei autẽ hoc nec de an¬
tiocho epiphane. nec de antixꝑo. s. de romanis
intelligi uolunt: de quib supͣ dictũ est: Et
uenient trieres. siue itali. atq romani: ⁊hu¬
miliabunt᷑. Post multa in qͥt tꝑra. de ipsis ro¬
manis. qͥ ptholomeo uenere auxilio. ⁊ antiocho
cõminati sunt: consurget rex uespasianꝰ. surgẽt
brachia eius et semina. titus filius cũ exercitu.
et polluent sc̃uariũ. auferentq uige sacrifici¬
um: et templũ tradent ȩterne solitudini
Siim quippe ⁊ cheti. quos nos trieres ⁊ ro¬
manos interp̃tati sumus: hebrei italos uolt̾
intelligi. atq romanos: & impii: u testam̃¬

Expanded text:
icari qui ab Antiocho missi sunt post biennium quam icari qui ab Antiocho missi sunt post biennium quam templum exspoliaverat, ut tributa exigerent a Judaeis, et auferrent cultum Dei, et in templo Jerusalem, Jovis Olympii simulacrum et Antiochi statuas ponerent, quas nunc abominationem desolatioDei, et se facturus ut Deum. Judaei autem noc nec de Antiocho Epiphane, nec de Antichristo, sed de Romanis intelligi volunt, de quibus supra dictum est: Et venient trieres, sive Itali atque Romani, et humiliabitur. Post multa, inquit, tempora de ipsis Romanis, qui Ptolemaeo venere auxilio, et Antiocho comminati sunt, consurget rex Vespasianus, surgent brachia ejus, et semina, Titus filius cum exercitu, et polluent sanctuarium, auferentque juge sacrificium, et templum tradent aeternae solitudini. SIIM  , quippe et CHETHIM   quos nos trieres et Romanos interpretati sumus, Hebraei Italos volunt intelligi atque Romanos. . Et impii in testame
Abbreviated transcription (Latin):
mouit castra: ꝑ cussus autẽ eẽ dicit᷑. ñ quo interie¬
rit: s qd̃ omnẽ arrogantiȩ ꝑdiderit magnitudi¬
nem: De antixꝑo nullus ambigit qͥn pugnat᷑us
sit adu̾sum testam̃tum scm. & primũ contͣ regẽ
egypti dimicans. romanoꝵ ꝓ eis auxilio t̾reatur:
Hec autẽ sub antiocho epiphane in imagine p̃ces¬
tudinis magnitudinẽ: domitiũ neronẽ antixꝑm
fore: & reu̾tet᷑ ⁊ indignabit᷑ contͣ testam̃tum
sc̃uarii: ⁊ faciet ac reuertet: ⁊ cogitabit de his
testam̃tum scuarii. & ab his inuitatus sit qͥ dere¬
liquerant legem dei. & se cerimoniis miscuerãt
ethincoꝵ: Qd plenius cõplendũ ÷ sub antixꝑo:
qui indignabit᷑ contͣ testamentũ dei: & cogita¬
bit aduersum illos qͦs uult legem dei relinquere:
Unde signantus int̾pretatus ẽ aquila: ⁊ cogitabit
ut deserat᷑ pactum scũarii: & brachia ex eo stabt
ret stirpẽ atq ꝓgeniem: Uolunt autẽ eossignif¬

Expanded text:
movit exercitum. Percussus autem dicitur esse, non quod interiemovit exercitum. Percussus autem dicitur esse, non quod interierit, sed quod omnem arrogantiae perdiderit magnitudinem. De Antichristo nullus ambigit quin pugnaturus sit adversus Testamentum sanctum, et primum contra regem Aegypti dimicans, Romanorum protinus auxilio terreatur. Haec autem sub Antiocho Epiphane in imagine praecestudinis magnitudinem, Domitium Neronem Antichristum fore. Et revertetur, et indignabitur contra Testamentum sanctuarii, et faciet ac revertetur, et cogitabit de his Testamentum sanctuarii, et ab his invitatus sit qui dereliquerant Legem Dei et se caeremoniis miscuerant ethnicorum. Quod plenius complendum est sub Antichristo, qui indignabitur contra Testamentum Dei, et cogitabit adversum illos quos vult Legem Dei derelinquere. Unde significantius interpretatus est Aquila: 716 Et cogitabit, ut deseratur pactum sanctuarii. Et brachia ex eo stabunt,ret stirpem atque progeniem. Volunt autem eos signif
Abbreviated transcription (Latin):
mani .⁊ pcutiet᷑: siue ut alius int̾pretatꝰ : ⁊ com¬
minabunt᷑ e S greca i romana narrat historia.
postq̃ reuersus ẽ antiochus expulsus ab egypti
mnum. positoq in arce p̃sidio macedonũ. reuer¬
sum in t̾ram suã. ⁊ post bienniũ rursũ contra
ptholomeũ exercitũ cong̾gasse: & uenisse ad
austrum: Cumq duo fr̃s ptholomei cleopatre
filii quoꝵ auunculus erat obsiderent᷑ alexan¬
driȩ: legatos uenisse romanos: Quoꝵ unus
martus popilius. laenas. cũ eum stantẽ inuenis¬
set in ltitore. ⁊ senatus consultũ dedisset qõ iube¬
batur ab amicis populi romani recedere. ⁊ suo
confilium distulisset: orbem dicit᷑ fecisse in are¬
nis baculo quẽ tenebat manu. & circũscripsisse regẽ
atq dixisse: Senatus ⁊ populus romanꝰ p̃cipi¬
unt: ut in isto loco respondeas qͥd consilii geras
Quib dictis: ille ꝑterritus ait: Si hoc placet senatui
⁊ populo romano: recedendũ ẽ: Atq ita: statim

Expanded text:
mani, et percutietur. Sive ut alius interpretatus est: et comminabuntur ei. Et Graeca, et Romana narrat historia, postquam reversus est Antiochus expulsus ab Aegyptimum, positoque in arce praesidio Macedonum, reversum in terram suam. Et post biennium rursum contra Ptolemaeum exercitum 715 congregasse, et venisse ad Austrum. Cumque duo fratres Ptolemaei, Cleopatrae filii, quorum avunculus erat, obsiderentur Alexandriae, legatos venisse Romanos: quorum unus Marcus Popilius Lenas, cum eum stantem invenisset in littore, et senatusconsultum dedisset, quo jubebatur ab amicis populi Romani recedere, et suonem consilium distulisset, orbem dicitur fecisse in arenis baculo quem tenebat in manu, et circumscripsisse regem atque dixisse: Senatus et populus Romanus praecipiunt, ut in isto loco respondeas, quid consilii geras. Quibus dictis ille perterritus ait: Si hoc placet senatui et populo Romano, recedendum est, atque ita statim
Abbreviated transcription (Latin):
austri ꝓuocabit᷑ ad bellũ multis auxiliis.⁊ for¬
tib nimiis. ⁊ ñ stabit : qr inibunt aduersũ eum
consilia. & comedentes panem cũ eo conteret illũ
exercitusq eius oppͥmetur. ⁊ cadent int̾fecti plu¬
rimi: Hec porphirius int̃pretat᷑ de antiocho: qͥ
aduersũ ptholomeũ sororis sue filium ꝓfectus ẽ
cũ exercitu magno:S ⁊ rex austri. id ẽ duces

Expanded text:
Austri provocabitur ad bellum multis auxiliis, et forAustri provocabitur ad bellum multis auxiliis, et fortibus nimis: et non stabunt, quia inibunt adversum eum consilia. Et comedentes panem cum eo conterent eum: exercitusque ejus opprimetur, 714 et cadent interfecti plurimi. Haec Porphyrius interpretatur de Antiocho, qui adversus Ptolemaeum sororis suae filium profectus est cum
Abbreviated transcription (Latin):
ses pueri erant. sua fraude fubu̾teret: Hec por¬
pbirius sequens: sutoꝵ sermone laciniosissi mo
psecutus ẽ. quȩ nos breui cõpendio diximus:
Hri aũ i melius int̾pretant᷑ ⁊ rectius: qd̾ infine
iiocl hec sit facturus antixꝑe: qui confurgere
humilis eritatq despectus. ut ei ñ detur ho¬
hor regius. ⁊ꝑ insidias ⁊ fraudulentiã optineat
pncipatũ: & brachia pugnantis populi roma¬
n expugnent᷑ ab eo.⁊ conterantur & hoc faci¬
et: or simulabit se eẽ ducẽ federis. hoc ẽ legis
et testamiti dei: & ingrediet᷑ urbes ditissimas :
et faciet quȩ ñ fecert̃ patres euis: ⁊ patres pa¬
trum ilius: Nullus enĩ iudeoꝵ aitixpo: in
toto orbe regnabit: & contͣ firmissimas cogita¬
tiones scõꝵ inibit consiliũ: facietq uniu̾sa usq
ad tꝑs. donec eum di uoluntas facere ista per¬
miserit: E concitabit᷑ fortitudo eiꝰ: & cor eius
aduersus regẽ austri in exercitu magno.  rex

Expanded text:
ces pueri erant, sua fraude subverteret. Haec Porces pueri erant, sua fraude subverteret. Haec Porphyrius sequens, Sutorium sermone laciniosissimo prosecutus est, quae nos brevi compendio diximus. Nostri autem et melius interpretantur, et rectius: quod in fine mundi haec sit facturus Antichristus, qui consurgere m, et tam humilis erit atque despectus, ut ei non detur honor regius, et per insidias et fraudulentiam obtineat principatum, et brachia pugnantis populi Romani expugnentur ab eo, et conterantur: et hoc faciet quia simulabit se ducem esse foederis, hoc est, Legis et Testamenti Dei. Et ingredietur urbes ditissimas, et faciet quae non fecerunt patres ejus, et patres patrum illius. Nullus enim Judaeorum absque An orbe regnavit. Et contra firmissimas cogitationes sanctorum inibit consilium, facietque universa usque ad tempus: donec eum Dei voluntas facere ista permiserit. Et concitabitur fortitudo ejus, et cor ejus adversus regem Austri in exercitu magno. Et rex
Abbreviated transcription (Latin):
in egypto. s ptholomeũ philometorẽ filiũ cleo¬
patre sororis antiõhi. cuius hic auunculus erat:
Ꝙ cũ post mortẽ cleopatre eulanis eunuchus nutri¬
tus philometoris. & leneus eyptũ regerent.
repeterent syriam ꝗͣantiochus fraude occupaue¬
rat. ortum ẽ inter auunculũ ⁊ puerũ ptholomeũ
plium. Cumq int̾ pelusiũ. ⁊ montẽ casiũ prelũ
cõmisissent: uicti sunt duces ptholomei: Porro
antiochus parcens puero.⁊ amicitias simulans
ascendit menphim: et ibi ex more egypti regnũ
accipiens. pueriq reb ꝓuidere se dicens. cũ mo¬
dico populo omnẽ egyptũ subiugauit: ꝙ ab un¬
dantes atq uberrimas ingressus ẽ ciuitates:
fecitq quȩ ñ fecerunt parentes eius. & patres pa¬
trum illiis. Nullusenim regũ syriȩ ttauastauit
esyptũ. et om̃s eoꝵ diuitias dissipauit: ⁊tam cal¬
ltous fuit: ut prudentes cogitationes eoꝵ qͥ du¬

Expanded text:
in Aegypto, sed Ptolemaeum 713 Philometorem, filium Cleoin Aegypto, sed Ptolemaeum 713 Philometorem, filium Cleopatrae sororis Antiochi, cujus hic avunculus fuit. Et cum post mortem Cleopatrae Eulaius eunuchus nutritius Philometoris, et Leneus Aegyptum regerent, et repeterent Syriam quam Antiochus fraude occupaverat, ortum est inter avunculum et puerum Ptolemaeum praelium. Cumque inter Pelusium et montem Casium praelium commisissent, victi sunt duces Ptolemaei. Porro Antiochus parcens puero, et amicitias simulans, ascendit Memphim, et ibi ex more Aegypti regnum accipiens, puerique rebus se providere dicens, cum modico populo omnem Aegyptum subjugavit sibi, et abundantes atque uberrimas ingressus est civitates. Fecitque quae non fecerunt patres ejus, et patres patrum illius. Nullus enim regnum Syriae ita vastavit Aegyptum; et omnes eorum divitias dissipavit; et callidus fuit, ut prudentes cogitationes eorum qui du
Abbreviated transcription (Latin):
templũq uiolauit. recte cypum sui habuisse cre¬
dendus ẽ: Sequam᷑ gͥ expositionis ordinẽ: &
iuxta utramq explanationẽ. qͥd aduersariis.
qͥd nr̃is uideatur. breuit̃ ad notemꝰ :tabit in¬
quiunt in loco seleuchi fr̃ eius antiochus epiphanes:
cui pͥmũ abhis qͥ in syria ptholomeo fauebant.
ñ cdabat᷑ honor reguis: s postea simulationẽ clem̃¬
te optinuit regnũ syrie : ibrachia pugnantis
ptholomei. ⁊ uniuersa uastantis. expugnata st̃ a
facie antiochi. atq contrita: Brachia autẽ forti¬
tudinẽ uocat: unde et manus appellatur exercitꝰ
mulgtudo. & ñ solũ ait ptholomeũ uicit infrau¬
dulentia: s ducẽ quoq federis. hoc ẽ iudã macha¬
beum suꝑauit dolis: Siue qd̾ dicit᷑. hoc ẽ. Cum
ipse optulisset pacẽ ꝑtholomeo ⁊ fuisset dux fede¬
ris: postea ei ẽ molitus insidias: ꝑtholomeũ aũ
hic ñ epyphanen significat. qͥ quintꝰ regnauit

Expanded text:
templumque violavit, recte typum sui habuisse cretemplumque violavit, recte typum sui habuisse credendus est. Sequamur igitur expositionis ordinem, et juxta utramque explanationem, quid adversariis, quid nostris videatur, breviter annotemus. Stabit, inquiunt, in loco Seleuci, frater ejus Antiochus Epiphanes, cui primum ab his qui in Syria Ptolemaeo favebant non dabatur honor regius, sed postea simulatione clementiae obtinuit regnum Syriae. Et brachia pugnantis Ptolemaei, et universa vastantis, expugnata sunt a facie Antiochi atque contrita. Brachia autem fortitudinem vocat: unde et manus appellatur exercitus multitudo. Et non solum, ait, Ptolemaeum vicit fraudulentia, sed ducem quoque foederis, hoc est, Judam Machabaeum superavit dolis. Sive quod dicit hoc est: Cum ipse obtulisset pacem Ptolemaeo, et fuisset dux foederis, postea est ei molitus insidias. Ptolemaeum autem hic non Epiphanen significat, qui quintus regnavit
Abbreviated transcription (Latin):
in illo ex parte p̃cesserint. in antixꝑo ex toto eẽ
cõplenda: ihunc eẽ morẽ scripture sc̃ȩ: ut fut᷑oꝵ
ueritate p̃mittat in typis: ixta illuo qd̃ de
dñõ saluatore. in septuagesimo pͥmo psalmo dr̃
qui p̃notatur salomonis: & omĩa quȩ de eo di¬
cuntur. salomoni ñ ualent conuenire: Neq enĩ
ꝑmansit ille cũ sole ⁊ aute lunã in generationes
generationũ : neq dñatus ẽ amari usq ad mari
& aflumine usq ad terminos orbis terraꝵ: nec
om̃s gentes seruierunt ei: neq ante solem per¬
mansit nom̃ erus: nec benedicte st̃ in ipso omne
trib terre:: neq om̃s gentes magnificauer̾t eum:
Ex parte autẽ.⁊ quasi in umbra ⁊ imagine ueritatis
in salomone p̃missa sunt: ut in dño saluatore ꝑ¬
fectus implerent᷑. Sicut gͥ saluator habet. ⁊ salo¬
monẽ. et ceteros scõs in typũ aduentus sui: sic ⁊ an
ixꝑc inpessimũ regẽ antiochũ qui scõs ꝑsecutus ẽ

Expanded text:
in illo ex parte praecesserint, in Antichristo ex toto esse in illo ex parte praecesserint, in Antichristo ex toto esse complenda. Et hunc esse morem Scripturae sanctae, ut futurorum veritatem praemittat in typis, juxta illud, quod de Domino Salvatore in septuagesimo primo psalmo dicitur, qui praenotatur Salomonis, et omnia quae de eo dicuntur, Salomoni non valent convenire: Neque enim permansit ille cum sole et ante lunam generationis generationum : neque dominatus est a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrarum, nec omnes gentes servierunt ei, neque ante solem permansit nomen ejus: nec benedictae sunt in ipso omnes tribus terrae, neque omnes gentes magnificaverunt eum. Ex parte autem et quasi in umbra, et imagine veritatis in Salomone praemissa sunt, ut in Domino Salvatore perfectius implerentur. Sicut igitur Salvator habet, et Salomonem, et caeteros sanctos, in ttichristus pessimum regem Antiochum, qui sanctos persecutus est,
Abbreviated transcription (Latin):
UC usq hystorie ordo sequitur: & inter
Cetera quȩ secuntur usq ad finem uoluminis
ille interp̃tatur sub ꝑsona angochi qui cog¬
nominatus ẽ epyphanes. fr̃e seleuchi filio antiochi
magni. qui post seleucũ undecim annisregnauit
insyria. optinuitq udeam: sub qͦ legis dĩ ꝑsecu¬
tio. ⁊ machabeoꝵ bella narrant᷑: Nr̃ĩ aũ hec oĩa
de antixꝑo prophari arbitrantur: qui ultimo tpre
futturus ẽ: Cumq illud eis uideatur opponi. qua¬
re tantos in medio dereliquerit. sermo ꝓpħicus. a
seleucho usq ad consũmationẽ mundi. respondent
qõ in pͥori historia. uͥde regib ꝑsicis dicebat᷑ qualluo
tantũ reges post cyrum ꝑsarum posuerit.⁊ multes
in medio transilits. repente uenerit ad alexan¬
orũ regẽ macedonũ : et hanc ẽẽ scripturȩ sc̃ẽ con¬
suetudinẽ. ñ uniuersa narrare: s ea que maiora
uideant᷑ exponere: Cumq multa que postea lec¬
tori exposituri sumus suꝑ antiochi ꝑsona conue

Expanded text:
ue ordo historiae sequitur, et inter Caetera quae sequuntur usque ad finem voluminis, ille interpretatur super persona Antiochi qui cognominatus est Epiphanes, frater Seleuci, filius Antiochi Magni, qui post Seleucum undecim annis regnavit in Syria, obtinuitque Judaeam, sub quo Legis Dei persecutio et Machabaeorum bella narrantur. Nostri autem haec omnia de Antichristo prophetari arbitrantur qui ultimo tempore futurus est. Cumque eis videatur illud opponi: quare tantos in medio dereliquerit sermo propheticus, a Seleuco usque ad consummationem mundi: respondent quod et in priori historia ubi de regibus Persicis dicebatur, quatuor tantum reges post Cyrum Persarum posuerit, et 712 multis in medio transilitis, repente venerit ad Alexandrum regem Macedonum: et hanc esse Scripturae sanctae consuetudinem, non universa narrare, sed ea quae majora videantur exponere. Cumque multa quae postea lecturi et exposituri sumus, super Antiochi persona conven