comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
boni uelit aaut cupiat non solum recte nonuiuit . sed etiam sensum ipsius
manitatis amittit: : In illa autem uitabeita: ad quam consumpta omni cor
est esse nec gemitus. habebunt om̃s scĩ amorem perfectum. timo
lum. gaudium sempiternum : ibierit uoluntas recta. cupiditas nulla:
qm̃ fruendo caelestibus bonis a peruenire cupiebant. mhileis deerit quod
ulterius concupiscant & illa regione perpetuae securitatis ac pacis perfecte
ti ÷ Nectimoris stimulos passurisunt. nec doloris: sed timorille n
foras caritas mittit. sedquem caritas nutrit : Ideo fortassis in scłm scłi perma¬
nebit : quia in saeculum scłi permanebunt illa: a: timor ipse perduxerit
NOBISCUMSINE ULLO PECCATO DERMANEANT
Sorro illȩ uirtutes quattuor dequibus pauca perstrinxi. & subi erunt. longe
ien alio modo quam in hac uita sunt : ubi contrauitia sine in termi
confligunt. & pro ipso ancipiti dubiȩ concertationis euentu. modo neglegentes

Expanded text:
boni velit aut cupiat; non solum recte non vivit, sed etiam sensum ipsius humanitatis amittit. In illa autem vita beata ad quam, consumpta omni corrpotest esse, nec gemitus: habebunt omnes sancti amorem perfectum, timorem nullum, et gaudium sempiternum. Ibi eis erit voluntas recta, cupiditas nulla, quoniam fruendo coelestibus bonis, ad quae pervenire cupiebant, nihil eis deerit quod ulterius concupiscant, et in illa regione perpetuae securitatis ac pacis perfecte beati, nec timoris stimulos passuri sunt, nec doloris. Sed timor ille, non quem caritas foras mittit, sed quem caritas nutrit, ideo fortassis in saeculum saeculi permanebit, quia in saeculum saeculi permanebunt illa ad quae timor ipse perduxerit.nobiscum sine ullo peccato permaneant. 1. Porro illae virtutes quatuor de quibus pauca perstrinxi, etsi ibi erunt, longe tamen alio modo quam in hac vita sunt, ubi contra vitia sine intermissione confligunt, et pro ipso ancipiti dubiae concertationis eventu, modo negligentes,
Abbreviated transcription (Latin):
Non semper uere est felix impleta uoluntas
Cum sȩpe in iusti sint mala uota animi
Recta igitur cupiens ettam si nonsit adeptus
Persistendo tamen uellebonum bonus est
Atprauus quod fert animo si non habet actu
Tam miser est quamsi quod cupit obtineat

Expanded text:
Non semper vere est felix impleta voluntas: Cum saepe injustis sint mala vota animis. Recta igitur cupiens, etiam si non sit adeptus, Persistendo tamen velle bonum, bonus est. At pravus, quod fert animo, si non habet actu, Tam miser est quam si quod cupit obtineat.
Abbreviated transcription (Latin):
Oocest bomo inuitus amittere temporalia bona numquam uero nisiuo¬
lens perdit aeterna¬
EΡIG Omne bonum mundo concretum & tempore pirtum
Qua cumque amitti condicione potest
Vtquamuis damnis ugilanter cura resistat.
Sȩpe tamen propriis dispolietur homo
Atbona qua euere bona sunt nec fine tenentur
Semper hab& quisquis semperhabere cupit
Necuim ferrepotest xp̃o subnixa uoluntas
In quo per sistens omnia uincit amor

Expanded text:
otest homo invitus amittere temporalia bona; numquam vero, nisi volens, perdit aeterna. Omne bonum mundo concretum, et tempore partum Quacumque amitti conditione potest. Et quamvis damnis vigilanter cura resistat, Saepe tamen propriis dispoliatur homo. At bona, quae vere bona sunt, nec fine tenentur, Semper habet, quisquis semper habere cupit. Nec vim ferre potest Christo subnixa voluntas, In quo persistens omnia vincit amor
Abbreviated transcription (Latin):
n sula apollinitarum octo ginta milibus passuum ab est. ab ospho¬
ro thratio. citra histrũ sita ex qua marcus lutus apollinem
capitolinum nobis extulit. Ante boristeben. athillos insula est.
cũ aetle sacra quã nulla ingreditur ales. et que forte aduolauerit

Expanded text:
nsula Apollonitarum octoginta milibus passuum abest a Bosphoro Thracio citra Histrum sita, ex qua M. Lucullus Apollinem Capitolinum nobis extulit. Ante Borysthenem Achillis insula est cum aede sacra, quam aedem nulla ingreditur ales; et quae forte aduolauerit
Abbreviated transcription (Latin):
publicrassi & gai lulicesaris qui eduxerunt anno urbis conditae
quingentesimo sexigesimoquinto. nequis inuther& unguenta
peregrina post modum uiterunt nostra uitia & senatui adeo pla¬
cuit odorum delicu ut ea etiam in poenalibus tenebris uterentur
situt lucium polcium fratrẽ plancibis consulis proscriptum atrium¬
uiris in salernitana latebra unguenti odor prodidit: hosterra¬
rum ductus excipit media cuius arbor inclaruit. &iam carminib
mantuanis ingens ipsa & cui tela ferme quale una edonib foliũ
est tantũ eodiffert quod aculeatum spinosis fastigus hispidat᷑¬
gestat malũ inimicũ uenenis sapore apero &amaritudinis infre
odoris aut̃ flagrantia plus quã iocundũ. longeq sensibile. uerũ
pomo illius tanta ubertas in est ut onẽre prouentus semꝑ grauet᷑.
nam protinus adque poma eius ceciderint maturitate. alia pro¬
tuberant haec & tantũ est opimi tanti mora ut fetus decitlant
ante natiursurpare sibi nemora ista opta uerunt & aliae nationes

Expanded text:
P. Crassi et C. Iulii Caesaris; qui edixerunt anno urbis conditae quingentesimo sexagesimo quinto, ne quis unguenta inueheret peregrina. Postmodum uicerunt nostra uitia et senatui adeo placuit odorum delicia, ut ea etiam in poenalibus tenebris uteretur: sicut L. Plotium fratrem Planci bis consulis proscriptum a triumuiris in Salernitana latebra unguenti odor prodidit. Hos terrarum ductus excipit Media, cuius arbor inclaruit etiam carminibus Mantuanis. Ingens ipsa et cui tale ferme quale unedonibus folium est; tantum eo differt, quod aculeatum spinulentis fastigiis hispida turgescat. Malum inimicum uenenis, sapore asperum et amaritudinis merae, odoris autem fragrantia plus quam iucundum longeque sensibile. Verum pomo illius tanta ubertas inest, ut onere prouentus semper grauetur: nam protinus atque poma eius deciderunt maturitate, alia protuberant, eaque tantum est opimitati mora, ut fetus decidant ante nati. Vsurpare sibi nemora ista optauerunt et aliae nationes
Abbreviated transcription (Latin):
Add lintium linguȩ. a lligint animas inpeccatis delectat enĩ ea ficere. inqui¬
b: non solum non metuitur reprehensor sedetum laudator auditur
Etdelectatum crimine laude ligat.
Nulla sit ut lapso reparandȩ cura salutis
Blanditur sonti dum males uadus honor
Libera sit potius uoxcorrect oris amici.
Serpere uec febris caeca uenera sinat
Necredens medici uerbis fallacibus aeger
Noxia laudate uulnera pestis am&¬

Expanded text:
Adulantium linguae alligant animas in peccatis. Delectantur enim ea facere, in quibus non solum non metuitur reprehensor, sed etiam laudator auditur.Et delectatum crimine laude ligat. Nulla sit ut lapso reparandae cura salutis, Blanditur sonti dum malesuadus honor. Libera sit potius vox correptoris amici, Serpere nec fibris caeca venena sinat. Nec credens medici verbis fallacibus aeger Noxia laudatae vulnera pestis am
Abbreviated transcription (Latin):
nter mundanae mala conflictantia uitae
Sȩpe quibus dñi corripitur populus
Quitem pestatum uaria subclade laborant
Noscant seiusti ferre flagella dĩ
Atque ipsum toto gemitu planctuque precentur
Vt qua scit miseris auxilietur ope
Non enim proprio arbitrio curabitur aeger
Nec uero leges ipsed abit medico
Morbidarimetur penetralia dextrasalutis
Etdepressa graui uiscera peste leu&
Absq dolore quidem nequeunt malas ueta yepelli
Sed quod leserunt dulcia amara nouant
Poenitea t morum &uitiis uirtute fugatis
Regnum peccati iespuat auladĩ
Adueniam tendunt iustipia uerbera regis
Ira breuis rectis gaudia longa dabit

Expanded text:
nter mundanae mala conflictantia vitae, Saepe quibus Domini corripitur populus, Qui tempestatum varia sub clade laborant, Noscant se justi ferre flagella Dei: Atque ipsum toto gemitu planctuque precentur, Ut, qua scit, miseris auxilietur ope. Non etenim proprio arbitrio curabitur aeger. Nec vero leges ipse dabit medico. Morbida rimetur penetralia dextra salutis, Et depressa gravi viscera peste levet. 671 Absque dolore quidem nequeunt mala sueta repelli: Sed quod laeserunt dulcia, amara novant. Poeniteat morum, et vitiis virtute fugatis, Regnum peccati respuat aula Dei. Ad veniam tendunt justi pia verbera Regis. Ira brevis rectis gaudia longa dabit.
Abbreviated transcription (Latin):
Num sacris menten placet exercere loquelis¬
Caelestiq animum pascere pane iuuat
Quosdam ceuprato libuit decerpere flores
Distinctis que ipsos texere uersiculis
Vt proprias caneret epigrammata singula causas
Vt pars quaeq suo congrueret titulo
Nec nostrae hocopis sed ab illo sumitur hicros
Qui siccam rupem fundere iussit aqiam.
Vt quod in affectum cordis pietate magistra
Uenerit hoc promat carmine laeta fides

Expanded text:
um sacris mentem placet exercere loquelisCoelestique animum pascere pane juvat: Quosdam, ceu prato, libuit decerpere flores, Distinctisque ipsos texere versiculis. Ut proprias canerent epigrammata singula causas, Et pars quaeque suo congrueret titulo. Nec nostrae hoc opis est, sed ab illo sumitur hic ros, Qui siccam rupem fundere jussit aquas. Ut quod in affectum cordis, pietate magistra, Venerit, hoc promat carmine laeta fides
Abbreviated transcription (Latin):
Omni potens genitor natusque & sps almus
Vna inpersonis partrib est deitas
Quae genus humanum prostratum fraude maligni
Aduitam hac fecit posseredire uia
Naturae ut nostrae xp̃s causeque redemptor
Mortalis fier& nonminuens quod erat
Perque habitum serui uacuar& iura tiranni
Et loetum loeto uincer& innocuo
Hinc uerbum carni insertum carnemque receptans
Nec se confundit corpore nec geminat
Sic naturam hominis uirtute augente superna
Ess& ut inuero lumine lumen homo
Qui uires mortis quia uitae obsorbuit haustu
Factum est aecernum quod fuit occiduum

Expanded text:
Omnipotens Genitor, Natusque, et Spiritus almus, Una in personis par tribus est deitas; Quae genus humanum, prostratum fraude maligni, Ad vitam hac fecit posse redire via: Naturae ut nostrae Christus causaeque Redemptor, Mortalis fieret, non minuens quod erat; Perque habitum servi vacuaret jura tyranni, Et lethum letho vinceret innocuo. Hinc Verbum carni insertum, carnemque receptans, Nec se confundit corpore, nec geminat: Sic naturam hominis virtute augente superna, Esset ut in vero lumine lumen homo. Qui vires mortis cum vitae absorbuit haustu; Factum est aeternum quod fuit occiduum.
Abbreviated transcription (Latin):
mus. tamen etiam ipserefertur ad aliquod commodum temporale non qđ
amores honesti nonsint. cums int omnibus naturales. sed quod his omnibus
illesit in cõnparabili diuersitate praestantior quo dm̃gratis diligimus &ami¬
m: Ceterum quiamicum propter commodum quo libet amat. non
con uincitur amare. sed commodum: & utique qui aliquem propterrem tẽ¬
poralen quam libet amauerit. cumres ipsa ut pote temporalis esse desierit.¬
e cessabit : qui autem diligit propter dm̃ sicut dr̃ aeternus est. Ita
ternum ipsa amici dilectio permanebit : &ideo dr̃ quonihi lest maius
aut melius. propter quod diligatur. propterseipsum perfecte diligitur:
ero saltim propter illa quae praestat. amatur . non utique gratis a
quia iam illud propter quod diligitur ei quod dictu quoq nefas est antefertur :
ipse quippeest omnibus amatoribus suis uit abeata acsalus aeterna &regnum

Expanded text:
mus, tamen etiam ipse refertur ad aliquod commodum temporale. Non quod mus, tamen etiam ipse refertur ad aliquod commodum temporale. Non quod hi amores honesti non sint, cum sint omnibus naturales; sed quod his omnibus sit ille incomparabili diversitate praestantior, quo Deum gratis diligimus, et amicum. Caeterum qui amicum propter commodum quodlibet amat, non amicum convincitur amare, sed commodum. Et utique qui aliquem propter rem temporalem quamlibet amaverit, cum res ipsa utpote temporalis desierit esse, amare cessabit. Qui autem diligit propter Deum, sicut Deus aeternus est, ita in aeternum ipsa amici dilectio permanebit. Et ideo Deus, quo nihil est majus aut melius propter quod diligatur, propter seipsum perfecte diligitur. Si vero saltem propter illa quae praestat amatur, non utique gratis amatur: quia jam illud propter quod diligitur, ei, quod dictu quoque nefas est, antefertur. Ipse quippe est omnibus amatoribus suis vita beata, ac salus aeterna, et regnum,
Abbreviated transcription (Latin):
andum esurientibus illis proquibus sustentandis accipiunt.o
prope totum quod acceperint. in suas uoluptates expendunt : & quod est dete¬
rius intermunificos acmisericordes habere ueletiam p̃dicari turpiter concu¬
piscunt: ab his omnibus &horum similibus. longe diuersi sunt illi. qui non
se in operibus suis. sed dm̃ cupiunt prȩdicari quos adopus bonum. spes futi¬
rae remunerationis adducit: & ipsum solum uolunt habere sui operis tes¬
tem a quose recepturos credunt tota fidei firmitate mercedem:¬
decaritate unde plura in hoc libro supra disserui. quia locus exic
hic quoque pauca perstringam: Taceo decarnali amore. qui incipiens a con¬
iugio manat infilios quiatalem amorem cum pecorib: habemus bestiis que
communem : propinquorum quoq prȩtereo quia &ipse adhuc ad carnẽ
pertinere uidetur & sanguinem: Nec deillo aliquid dico quo & siamicos amã¬

Expanded text:
andum, esurientibus illis pro quibus sustentandis accipiunt, tandum, esurientibus illis pro quibus sustentandis accipiunt, totum, aut prope totum quod acceperint, in suas voluptates expendunt: et, quod est deterius, inter munificos ac misericordes haberi, vel etiam prae illis praedicari turpiter concupiscunt. Ab his omnibus, et horum similibus, longe diversi sunt illi qui non se in operibus suis, sed Deum cupiunt praedicari; quos ad opus bonum spes futurae remunerationis adducit; et ipsum solum volunt habere sui operis testem, a quo se recepturos credunt tota fidei firmitate mercedemde caritate, unde plura in hoc libro supra disserui, quia locus exigit, hic quoque pauca perstringam. Tacco de carnali amore qui incipiens a conjugio manat in filios, quia talem amorem cum pecoribus habemus, bestiisque communem. Propinquorum etiam praetereo, quia et ipse adhuc ad carnem pertinere videtur et sanguinem. Nec de illo aliquid dico, quo etsi amicos ama
Abbreviated transcription (Latin):
eiustitiae ad huc fonte procedunt. liberalitas. beneficientix caritas & ce¬
tera huius modi quibus multipliciter iuuari homines possunt : liberali¬
is est quaeetum in eos quinihil indigere uidentur exuberat. In
litate rei familiaris ponitur amplitudo: beneficientiae multa sunt opera.
quibus nec essitati laborantium misericorditer subuenitur. & deterreno censu
regni caelestis hereditas cõmparatur. simodo absq ulla ostentatione opus bene¬
ficientiae fiat. nec nos ad misericordiam faciendam turpis a morgloriae
popularis inͣpellat : inuenti sunt quidam quidiuersis quidem diuersorum ne¬
cessitatib subuenirent. sed aut appetitu cõnparandae opinionis inpulsi. aut
carnali pietate commoti. aut spe recipiendi quod darent. autreddendi quod
accepissent necessitate constricti sunt: aliquos largiendãm aliquid in paupe¬
res. sola mouet ues suta cupiditas. quiad hoc aliqua eragant. ut hinc maiora
rec ipiant & quic quideis uelut pauperum pastoribus datum fuerit. adero¬

Expanded text:
justitiae adhuc fonte procedunt liberalitas, beneficentia, caritas et caetera ejusmodi, quibus multipliciter juvari homines possunt. Liberalis est quae etiam in eos qui nihil indigere videntur, exuberat; in qua liberalitate rei familiaris ponitur amplitudo. Beneficentiae multa sunt opera, quibus necessitati laborantium misericorditer subvenitur, et de terreno censu regni coelestis haereditas comparatur, si modo absque ulla ostentatione opus beneficentiae fiat, nec nos ad misericordiam faciendam turpis amor gloriae popularis impellat. Inventi sunt quidam qui diversis quidem diversorum necessitatibus subvenirent; sed aut appetitu comparandae opinionis impulsi, aut carnali pietate commoti, aut spe recipiendi quod darent, aut reddendi quod accepissent necessitate constricti. 2. Sunt alii quos ad largiendum aliquid in pauperes sola movet versuta cupiditas; qui ad hoc aliqua erogant, ut hic majora recipiant; et quidquid eis velut pauperum pastoribus datum fuerit erog
Abbreviated transcription (Latin):
UONLAM QUIRAM INPATIENTIUS POTIUS
quam studiosius opuscullim quod molibatur in¬
tercipere properarunt. idque etiam tum inpolitũ
prius in medium dederunt. quam inchoatȩ rei¬
rti summa manus inponeretur. et nunc exemplaribus cor¬
ruptis quȩ clamnata sunt. quasi probata et reum ferant prae¬
teritis quȩ ad incrementum cognitionis accesserunt: cura
longiore inforte rudis et inperfecta materia. ueluti specta¬
tus ame liber in manus tuas deferetur corpusculum senten¬
tia mea digestum ut nosceres. misi primo quod re ferondus
ad industriam tuam fuit tenor dispositionis. de inde ut sca¬
brae adhuc in formanis proditio editione uera extingue¬
retur: erit igitur operi isti titulus poly istor. nam quem
nex ordio designaueram. scilic& collatinea rerum i¬
rabilium. cum his quȩ . bauimus placuit ob itterari. Conlata
igitur hac epistola cum ea que auspiciund scriptionis facit.
intellegis eodm te loco habitum . quo tum cui laboris nostri
sum mam dedicauimus

Expanded text:
uoniam quidam inpatientius potius quam studiosius opusculum quod moliebar intercipere properarunt idque etiamtum inpolitum prius in medium dederunt, quam inchoatae rei summa manus inponeretur, et nunc exemplaribus corruptis quae damnata sunt quasi probata circumferunt, praeteritis quae ad incrementum cognitionis accesserunt cura longiore: ne forte rudis et inperfecta materia velut spectatus a me liber in manus tuas deferretur, corpusculum sententia mea digestum ut nosceres misi: primo quod referendus ad industriam tuam fuit tenor dispositionis, deinde ut scabrae adhuc informitatis proditio editione vera extingueretur. Erit igitur operi isti titulus Polyhistor: nam quem in exordio designaveram, scilicet Collectanea rerum memorabilium, cum his quae inprobavimus placuit oblitterari. Conlata igitur hac epistula cum ea, quae auspicium scriptionis facit, intellegis eodem te loco habitum quo eum, cui laboris nostri summam dedicavimus
Abbreviated transcription (Latin):
dare contemnunt : Itaq licet ubiq librihuius singulis quibusq uitus ab solu¬
tis pemedia quoq quibus possint caueri. uel emendari. subiecerim hic tamen
cõmpendii gratia generalis quedam regula dño inluminante monstranda est :
Cui regulae ueraciter innitentes. omnibus peccatis obsistunt : Nulla resnor
te quod dñs cuius donum caritas ipsa est donat. postea disseremus

Expanded text:
dare, condemnant. Itaque licet ubique libri hujus singulis quibusque vitiis absoludare, condemnant. Itaque licet ubique libri hujus singulis quibusque vitiis absolutis, remedia quoque quibus possint caveri vel emendari subjecerim, hic tamen compendii gratia generalis quaedam regula, Domino illuminante, monstranda est, cui regulae veraciter innitentes, omnibus peccatis obsistant. Nulla res sic de caritate, quod Dominus, cujus donum caritas ipsa est, dederit, postea disseremus
Abbreviated transcription (Latin):
tius student etiam moribus scĩs excellere : Ceterum siquisquam foris ubi potest
magnus crediresplendeat . & intus ubisolus ds̃ uidet squaleat. quis non intelle¬
gatꝰ. quod illi om̃s abstinentiae ac ieuiniorum uigiliarumq continui labores.
sint ornamenta morum. sed uelaminic uitiorum: Qua propter uera leiunix
abstinentiae. uigiliae. aelemosinae. &cetera huius modi. augere debent bonũ
nostrum monuelarepeccatum : Nec pro iustitia sed cum iustitia dõsunt exhi¬
benda : qm̃ quidem multum at tentius debent p̃cepta perficere. quiea parati
sunt perfectionis a more transcendere : alio quin.si inuidi si superbi sielati.
si cupidi. haec & his similia mala pectoris sui non reprimant. & tamen suum
corpus ieiunus ac laboriͦsa abstinentia quamuis continuat e conficiant : Nec
illa eosopera inpensa uanitate iustificant . & haec uitia qua e neglegunt emen¬

Expanded text:
ferventius student etiam moribus sanctis excellere. Caeterum si quisquam foris, ubi potest ferventius student etiam moribus sanctis excellere. Caeterum si quisquam foris, ubi potest magnus credi, resplendeat, et intus, ubi solus Deus videt, squaleat, quis non intelligit quod illi omnes abstinentiae, ac vigiliarum, jejuniorumque continui labores, sint ornamenta morum, sed velamina vitiorum? Quapropter vera jejunia, abstinentiae, vigiliae, eleemosynae, et caetera hujusmodi, augere debent bonum nostrum, non velare peccatum; nec pro justitia, sed cum justitia Deo sunt exhibenda: quoniam quidem multo attentius debent praecepta perficere, qui ea parati sunt perfectionis amore transcendere. Alioquin si invidi, si superbi, si elati, si cupidi, haec et his similia mala pectoris sui non reprimant, et tamen suum corpus jejuniis, ac labore abstinentiae, quamvis continuatae, conficiant; nec illa eos opera impensa vanitati justificant, et haec vitia, quae negligunt emen
Abbreviated transcription (Latin):
ad aduersa inflati ad obsequia. anxi ad obprobria. inmoderati ad gaudia. faci
premit. uec eos aut morbum suum sentire. autad medicum uenire permitut &¬
qui dest ad medicum uenire . Nisi infirmum suas infirmitates agnoscere: Nec place¬
resibi sed defactis quaeilli uidebantur essegloriosa confundi: quod certe illi faci¬
unt qui desiderio cõnparandeopinionis incensi. eis tantum operib quibus emi¬
tur fauorhumanus. inseruiunt. & morum bona contemnunt tantumque
eos ardor humane laudis inflammat. ut laboriosa opera qua epopulus admire¬
tur & quibus fama diffunditur sine labore suscipiant. & libenter exerceant:
indeest quod ieiunare. abstinere uigilare ecclesiam frequentare. uel psallere :
Cum haec omã sine labore non fiant. etiam cum delectatione illifaciunt. qui
ex his placere hominibus concupis cunt: non quodista & homines di non faci¬
it sed quod illi probentur eadõ magis quam hominib: exhibere : q

Expanded text:
ad adversa, inflati ad obsequia, anxii ad opprobria, immoderati ad gaudia, faciles premit, nec eos aut morbum suum sentire, aut ad medicum venire permittit. Et quid est ad medicum venire, nisi infirmum suas infirmitates agnoscere, nec placere sibi, sed de factis, quae illi videbantur esse gloriosa, confundi? Quod certe illi non faciunt, qui, desiderio comparandae opinionis incensi, eis tantum operibus, quibus emitur favor humanus, serviunt, et morum bona contemnunt. Tantumque eos ardor humanae laudis inflammat, ut laboriosa opera, quae populus admiratur, et quibus fama diffunditur, sine labore suscipiant, et libenter exerceant. Inde est quod jejunare, abstinere, vigilare, ecclesiam frequentare, vel psallere, cum haec omnia sine labore non fiant, etiam cum delectatione illi faciant, qui se ex his placere omnibus concupiscunt. Non quod ista, et omnia Dei non faciunt, sed quod illi praebentur  Forte, probentur ea magis Deo quam hominibus exhibere, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ingenita est callidior asturia. uarietas multiplex est inoculis coloꝵ¬
que mutatio inquorũ pupillis lapis inuenitur hyenumditunt
p̃ditum illa potestate ut riuus hominis linguae fuerit subditus
p̃dicat futura. Uerum hyȩna quod cumq animalter lustra¬
uerit mouere se non potest. Qua propt̃ magicam scientiam
in eẽ ei pronuntiauerunt. In aethiopiae parte coit cũleaena
unde nascitur monstrũ corocotte nomenest. Uotes hominũ
et ipse pariter adfectat. Numquã coniuit acie orbium. sed
in obtutum sine nictatione contendit. in ore gingiua nulla dens
unus atq ꝑpetuus. quiut num quã retundatur naturaliter
capsularum modo clauditur. Inter ea quae dicunt herba¬
tica eadem a frica onagros hab& in quo genere singuli impe¬
ritant gregibus feminarũ. aemulos libidines metuunt. inde

Expanded text:
ingenita est callidior astutia. Varietas multiplex inest oculis coloringenita est callidior astutia. Varietas multiplex inest oculis colorumque mutatio. In quorum pupulis lapis inuenitur, hyaeniam dicunt, praeditum illa potestate, ut cuius hominis linguae fuerit subditus, praedicat futura. Verum hyaena quodcumque animal ter lustrauerit, mouere se non potest; quapropter magicam scientiam inesse ei pronuntiauerunt. In Aethiopiae parte coit cum leaena, unde nascitur monstrum: corocottae nomen est. Voces hominum et ipsa pariter adfectat. Numquam cohibet aciem orbium, sed in obtutum sine nictatione contendit. In ore gingiua nulla, dens unus atque perpetuus, qui ut numquam retundatur, naturaliter capsularum modo clauditur. Inter ea quae dicunt herbatica eadem Africa onagros habet, in quo genere singuli inperitant gregibus feminarum. Aemulos libidinis metuunt. Inde
Abbreviated transcription (Latin):
leones Necent siquantulũ cumq exillis sumpserit. propterea
leones naturali eas premuntodio atq: ubi facultas data est morsu
quidẽ abstinent. sedhi laniata exanimant pedũ nisibus. specta¬
culũ exhis primus rome dedit. sta fola publufilius incuruliae¬
dilatate: hy aenam quoq mittit afrita cuicum spina riget. collum
continua unitate fleti nonquit. nisi toto corporis circum acta multa
de ea mira primũ quod sequit᷑ stabula pastorum. et auditu adsiduo
addiscit uocamen qđ ex primere possit. imitatione uocis humanae
ut in hominẽ astu accitum. Nocte saeuiat uomitus quoq huma¬
nos mentitur. falsisque singultibus sollicitatosque sitcanes deuo¬
rat qui forte siuen antes umbram eius contigerunt latrare neque¬
unt uoce ꝑdita. Ladem hraena inquisitione corporũ sepultorũ
busta erut Praeterea promptius est marẽ capere. feminis eũ

Expanded text:
leones necent, si quantulumcumque ex illis sumpserint. Propterea leones necent, si quantulumcumque ex illis sumpserint. Propterea leones naturali eas premunt odio atque ubi facultas data est, morsu quidem abstinent, sed dilancinatas exanimant pedum nisibus. Spectaculum ex his primus Romae edidit Scaeuola Publii filius in curuli aedilitate. Hyaenam quoque mittit Africa, cui cum spina riget collum continua unitate flectique non quit nisi toto corporis circumactu. Multa de ea mira: primum quod sequitur stabula pastorum et auditu assiduo addiscit uocamen quod exprimere possit imitatione uocis humanae, ut in hominem astu accitum nocte saeuiat. Vomitus quoque humanos mentitur falsisque singultibus sollicitatos sic canes deuorat; qui forte si uenantes umbram eius dum sequuntur contigerint, latrare nequeunt uoce perdita. Eadem hyaena inquisitione corporum sepultorum busta eruit. Praeterea pronius est marem capere; feminis enim
Abbreviated transcription (Latin):
summa inpectore ẽ: firmitas incapite pracipua: cump̃muntur
canibus contemptĩ recedunt. sub sistentes que interdũ ancipiti
recessu dissimulanti morem: Idque agunt siin campis nudis ac pa¬
tentibus urgueantur. nã siluestrib: locis quasi testẽ ignauie
non refor mident quanta possunt sefuga sub trahunt cũ secun¬
tur nisũ saltua diubant: Cum fuguint nonualent sallere. gra¬
dientes macrones ungium uaginis corporũ claudunt. Neacu¬
mina attriture tunditur hoc adeo custodiunt. ut non nislaue¬
sis falculis currant. sȩpti uenatibus obtutu terrã contuentur.
Q uominus conspectis uenabulis terreantur: Numquã limo uident
minimeq: seuelint aspici. Cantus galliceorum &rotarũ timent
strepitus. sed ignes magis. leonto fonos accipimus uocari bestias
modicas . quȩ captae exuruntur ut earum rineres aspergine
carnes pollute iartaeque pertonpita concurrentium semitarũ

Expanded text:
summa in pectore est, firmitas in capite praecipua. Cum premuntur summa in pectore est, firmitas in capite praecipua. Cum premuntur a canibus, contemptim recedunt subsistentesque interdum ancipiti recessu dissimulant timorem; idque agunt, si in campis nudis ac patentibus urgeantur, nam siluestribus locis, quasi testem ignauiae non reformident, quanta possunt se fuga subtrahunt. Cum insequuntur, nisum saltu adiuuant; cum fugiunt, non ualent salire. Gradientes mucrones unguium uaginis corporum claudunt, ne acumina adtritu retundantur. Hoc adeo custodiunt, ut nonnisi auersis falculis currant. Saepti a uenantibus obtutu terram contuentur, quo minus conspectis uenabulis terreantur. Numquam limo uident minimeque se uolunt aspici. Cantus gallinaceorum et rotarum timent strepitus, sed ignes magis. Leontophonos uocari accipimus bestias modicas, quae captae exuruntur, ut earum cineris aspergine carnes pollutae iactaeque per conpita concurrentium semitarum
Abbreviated transcription (Latin):
ettum fugiendũ est in sacietate idẽ faciunt : senectã defectio pro¬
bat dentiũ : nam clementie indicia multa sunt prostratis parcunt :
In uiros potiusquã in seminassae uiunt : in fantes non nisi in magna
fame peremunt: Neca miseri cordia separantur.: Adsiduis denique exẽ¬
plis patet eos pepercisse . cũ multi castiuorũ aliquod leonibus dui
intactire patriauerint. gaetulae etiã mulieris nomen iube libri
conpraehensum est que obfestata occur santes feras inpunis
reddit. Auersi coeunt nec hitantũ. sed et inlinces et tamelli. et elefanti.
& rhi noc erotes. ettigres. laeenae fetu primo catulos quinq: edunt.
deinde per singulos partus numerũ decoquunt annis insequen¬
tibus. et post remocũ adunũ materna fecunditas recidit. ut ul¬
nũ frons etrauda indicant. sicut motus equini deauribus intelle¬
guntur. Dedit enim haec signa generosissimo cuique natura : Vis

Expanded text:
et cum fugiendum est in satietate, idem faciunt. Senectam defectio proet cum fugiendum est in satietate, idem faciunt. Senectam defectio probat dentium. Nam clementiae indicia multa sunt: prostratis parcunt; in uiros potius quam in feminas saeuiunt; infantes nonnisi in magna fame perimunt. Nec a misericordia separantur; assiduis denique exemptis patet eos pepercisse, cum multi captiuorum aliquot leonibus obuii intacti repatriauerint; Gaetulae etiam mulieris nomen Iubae libris conprehensum est, quae obtestata occursantes feras inmunis es aversi coeunt, nec ipsi tantum; sed, et lynces et cameli et elephanti, et rinocerotes et tigres. Laenae fetu primo catulos quinque educant; deinde, per singulos partus numerum demunt insequentibus annis, et postremo cum ad unum materna fecunditas advenenum frons et cauda indicant, sicut motus equini de auribus intelleguntur; dedit enim has notas generosissimo cuique natura. Vis
Abbreviated transcription (Latin):
staitu demum incliritatẽ secunda cartaginis interiectis centũ
et duob: annis marto antonio publio dolabella consulib entuit
alterum post urbem romã terrarũ ditus: Utrum ut ad africã
redeam ipso suo cingitur angio: Intena eius plurimae bestiae
sed printipreliter leones tenent : qui ut aristoteles perhib&
soli exeo genere quod dentatum uotant. uident protinus
ae que nascunt᷑: horum trifariũ genus scinditur: nambreiuo¬
res et iubes crispi plerumq ignaui sunt et inbelles: longiores
it coma simplex acres magis ac potentes. At hi quos creant
pardi implebe remanent iubarum inopes pariter om̃s partunt
a sigina primo qđ alternis dieb: potum. alterniscibum tapiunt:
ac frequenter sidigestionon est insecuta. solite cibationi
suꝑponunt diem. tunc qđ carnes iusto amplius deuoratascũ
grauantur insertis in ora unguibus. sponte protrahunt: sane

Expanded text:
statu; demum in claritatem secundae Carthaginis, interiectis centum statu; demum in claritatem secundae Carthaginis, interiectis centum et duobus annis, M. Antonio P. Dolabella cos. enituit, alterum post urbem Romam terrarum decus. Verum ut ad Africam redeam, ipsa suo cingitur angio. Interna eius plurimae quidem bestiae, sed principaliter leones tenent. soli ex eo genere quod dentatum vocant vident protinus atque nascuntres et iubis crispi plerumque ignaui sunt et inbelles; longiores et coma simplici acres magis; at hi quos creant pardi in plebe remanent iubarum inopes. Pariter omnes parcunt a sagina, primum quod alternis diebus potum, alternis cibum capiunt ac frequenter, si digestio non est insecuta, solitae cibationi superponunt diem; tum quod carnes iusto amplius deuoratas, cum grauantur, insertis in ora unguibus sponte protrahunt. Sane
Abbreviated transcription (Latin):
nuntupatum nobilissima oppida equites graeci condiderunt:
Clipeã ciuitatẽ siculi extruunt. et primo aspida nominant uene¬
riã etiã in qua ueneris errcina religionis transtulerunt ac haei
tripolim linguasua signant. Deurbiũ trium numero idest eaese¬
brate leptis magna ephilenis fratrib: ad laudis cupidi negra¬
ium uoca mendatũ. hadrimeto adque chartagini auctor est
atiro populus sed quae suꝑ carthagine utrates libri prodiderunt. hoc
locoreddã urbem istã ut tato in oratione senatoria autumat cũ rex
lapumrerum in libra potiretur elissa mulier exstruxit domofhoni
et carthadam dixit quod phoenitum ore ex primit ciuitatẽ nouã
mox sermone uerso in uerbum punicũ et hacc elissi et illa tarthago
dita est. que post annos septingentis triginta uuexciditur quã
fuerat ex tructa: de inde aga io grao. cholonis italicis dati et iu¬
nonia dicta ab eo: aliquantis perignobilis. humili et languido

Expanded text:
nuncupatum, nobilissima oppida, equites Graeci condiderunt. nuncupatum, nobilissima oppida, equites Graeci condiderunt. Clypeam ciuitatem Siculi extruunt et Aspida primum nominant, Veneriam etiam in quam Veneris Erycinae religiones transtulerunt. Achaei Tripolim lingua sua signant de urbium trium numero, id est Oeae, Sabratae, Leptimagnae. Philaenis fratribus a laudis cupidine Graium uocamen datum. Hadrumeto atque Carthagini auctor est a Tyro populus; sed quae super Carthagine ueraces libri prodiderunt hoc loco reddam. Vrbem istam, ut Cato in oratione senatoria autumat, cum rex Iapon rerum in Libya potiretur, Elissa mulier extruxit domo Phoenix et Carthadam dixit, quod Phoenicum ore exprimit ciuitatem nouam. Mox sermone uerso in uerbum Punicum et haec Elisa et illa Carthago dicta est; quae post annos DCCXXVII exciditur quam fuerat constituta. Deinde a C. Graccho colonis Italicis data et Iunonia ab eo dicta, aliquantisper ignobilis humili et languido
Abbreviated transcription (Latin):
cui proxima cyrenensis extenditur interduas syrtes quasin accessa¬
sua dosim acreci procum mare efficit . cuius sali defectus uel in erementa
haut promptus ẽ de prehendere : Ita incertis motibus nunc inbraeiui
per flabilẽ ibi terrã uentis paene trantib subi tamum spiritus
citissime aut reuomere maria aut resorbere: Omnis haec plaga abe¬
thiopia et terminis asiae nigri flumine quinilũ parit abhis pania
freto scinditur latere . quo ad meridiẽ uergit. fontiũ in ops. et infa¬
musiti. altrinsecus qua septẽ trionẽ patitur aquarũ larga in agro
bi tocene quipatet passiũ ducentis uel amplius milibus. glaebis
ita praȩpingib: ut iacta ibi saemina cũ incremento centensimae
frugis renastantur. externo sibi plurimos conuentasse argumentũ
deursibus et locis dabimus borum promuntoriũ qđ aquilone cae¬
ditur greci aduene sic uocauerunt. hipponẽ regiũ postea
dictũ. Itẽ hipponẽ alterũ deinter fluenti freto diarchium

Expanded text:
cui proximi Cyrenenses, extenditur inter duas Syrtes, quas inaccessas uadosum ac reciprocum mare efficit. Cuius sali defectus uel incrementa haud promptum est deprehendere, ita incertis motibus nunc in breuia perflabilem ibi terram uentis penetrantibus subitam uim spiritus citissime aut reuomere maria aut resorbere. Omnis haec plaga ab Aethiopia et terminis Asiae Nigri flumine qui Nilum parit, ab Hispania freto scinditur; latere quod ad meridiem uergit fontium inops est et infamis siti; altrinsecus qua septemtrionem patitur aquario larga; in agro Byzaceno, qui patet passuum ducentis uel amplius milibus, glebis ita praepinguis, ut iacta ibi semina cum incremento centesimae frugis renascantur. Externos in ea plurimos conuentasse argumentum de urbibus et locis dabimus. Borion promunturium quod aquilone caeditur Graeci aduenae sic uocauerunt. Hipponem Regium postea dictum, item Hipponem alterum de interfluenti freto Diarrhyton
Abbreviated transcription (Latin):
anatũ Qua dringenta non aginta sexmilia passuũ infames
bestus siluae tenent: amnes cirta eum. nontacendi. quilicet
separentur interuallis ampliorib: transierunt. tamen in quodda mat¬
lantici montis ministeriũ a sana marino haustubã. bothũ ero¬
codillis. exhippotamis refertũ utraque adhuc amnis quia trocolore
exit per intimas etexustus solitudines: quȩ torrente ꝓpetuo: et sole
nimio plusquã ignito Numquã abaestu uindicatur: haecdeat lante
quem mauri addiarĩ nominant et hammonis punicilibri. et nostri anna¬
les prodiderunt: iuba etiã ptolomei filius. quiutriusq: mauritaniae
regno potitus ẽ: suetonus quoq paulinus summã huit cognitioni in¬
posuit manũ quiultra atlantẽ primus expaene solus romana circũ tulit:¬

Expanded text:
Anatim per quadringenta nonaginta sex milia passuum infames Anatim per quadringenta nonaginta sex milia passuum infames bestiis siluae obsident. Amnes circa eum non tacendi, qui licet separentur interuallis amplioribus, transierunt tamen in quoddam Atlantici nominis ministerium, Asana marino haustu: Bambotum crocodillis et hippopotamis refertum ultraque adhuc amnis qui atro colore exit per intimas et exustas solitudines, quae torrente perpetuo et sole nimio plus quam ignito numquam ab aestu uindicantur. Haec de Atlante, quem Mauri Addirim nominant, et Hannonis Punici libri et nostri annales prodiderunt, Iuba etiam Ptotemaei filius qui utriusque Mauretaniae regno potitus est. Suetonius quoque Paulinus summam huic cognitioni inposuit manum, qui ultra Atlantem primus et paene solus Romana signa circumtulit
Abbreviated transcription (Latin):
tibus sponte frugibus arborib: proceris opacissimus quaru modor
grauis comae cup̃ssi similes uestiuntur. lanugine sericis udlerib
nihilo uiliort. In eo latere et haebae eu forbia copiosa: cuiusfusus¬
cellit uim uenenorum: uertex semꝑniualis . saltus eius quadrupe¬
des ac serpentes fera. et cum his elefanti occupauerunt: sil& ꝑdiem
uniuersus nec sine horrore secretus est : luc& nbcturnis ignib:
choris aegypanum undiq personat᷑ audiuntur et cantus tybiarum
et tinnitus cymbalorũ perorã maritimam: alixo ab est. quinque
et ducentis milib passiuim Lix. agaditano fretu tentũ duode¬
cim milibus habitatus ante ut indicat locifacies. quondã cultu
exercitir. in qua usq ad huc uitis et palmae extant uestigia: a pex
perseo etherculi peruius. reteris in accessus. Ita fidem ararum inscrip¬
tio conprae hendat quaspertato occa sum. inter ipsũ etflumen

Expanded text:
tibus sponte frugibus, arboribus proceris opacissimus, quarum odor tibus sponte frugibus, arboribus proceris opacissimus, quarum odor grauis, comae cupressi similes uestiuntur lanugine sericis uelleribus nihilo uiliore. In eo latere et herba euphorbea copiosa, cuius sucellit uim uenenorum. Vertex semper niualis. Saltus eius quadrupedes ac serpentes ferae et cum his elephanti occupauerunt. Silet per diem uniuersus nec sine horrore secretus est, lucet nocturnis ignibus, choris Aegipanum undique personatur; audiuntur et cantus tibiarum et tinnitus cymbalorum per oram maritimam. A Lixo abest quinque et ducentis milibus passuum, Lix a Gaditano freto centum duodecim milibus. Habitatus ante, ut indicat loci facies quondam cultu exercita, in qua usque adhuc uitis et palmae extat uestigium. Apex Perseo et Herculi peruius, ceteris inaccessus: ita fidem ararum inscriptio palam facit. Qua spectat occasum, inter ipsum et flumen
Abbreviated transcription (Latin):
dem int̃ praetantes. struxer̃ iter admendatiũ fabulandi: sed
haet insula insinuata sinibus aluti returrentis. et in quibus dam
equoris spiris sita praeter arbores oleastrisimiles et arã sacram
herculi. aliud nihil p̃fert. quod ꝓpaget uetustatis memoriam
Uerũ ultra frutices aureos. et metalla frondentia. illud magis
mirum: quod solũ inferiori lic& libra depraessum. num quam
accessu freti suꝑ labitur. sed obstaculo naturalis repaguli. in ipsis
marginib: haeretunda et intimis orarũ superciliis sponte fluc¬
sicca quam uis prłna aequora suꝑueniant. salo opidum immin&.¬
et salae flumini ab hoc perrutulorum gentem. ittr᷑ in at lanticas
eductus inuiciniam lunaris circuli ultra nubila caput condit.
qua ad oceanum extenditur. cui a se nomen dedit manat fontib:
nemoribus inhorrescit. rupibus asperatur. squalet ieiunio. humo
nuda et infelices soli qua africae controuersus est opimus nisten¬

Expanded text:
des interpretantes struxerunt iter ad mendacium fabulandi. Sed des interpretantes struxerunt iter ad mendacium fabulandi. Sed haec insula, insinuata sinibus aluei recurrentis et in quibusdam aequoris spiris sita, praeter arbores oleastri similes et aram sacram Herculi aliud nihil praefert quo propaget uetustatis memoriam. Verum ultra frutices aureos et metalla frondentia illud magis mirum, quod solum inferiore licet libra depressum numquam accessu freti superlabitur, sed obstaculo naturalis repaguli in ipsis marginibus haeret unda et intimis orarum superciliis sponte flucsicca, quamuis prona aequora superueniant. Sala oppidum imminet Salae flumini. Ab hoc per Autolorum gentem iter est in Atlanticas eductus in uiciniam lunaris circuli ultra nubila caput condit; qua ad Oceanum extenditur, cui a se nomen dedit, manat fontibus, nemoribus inhorrescit, rupibus asperatur, squalet ieiunio, humo nuda nec herbida; qua Africam contra uersus est, felix nascen
Abbreviated transcription (Latin):
ehispaniae excursus in libiam. nam belone progressus
quod baeticae oppidum est ultra inter iacens fretũ
trium et triginta miliũ passuũ tingi excipit mauri¬
taniae. nunc colonias. et ciuus primus auctor antaeus est. Porro
quod in illo ambitu aegyptiũ finitur pelagus. et libycum incipit.
placuit ut affricam libyam diceremus: quidã tamen libiam.
alybiae. pasifilia: africam aut̃. ab a fro liberis herculis filio potius
dictã receperunt. Lix quoq colonia in eodẽ tractu consti¬
tuta est. ubi anta ei regia qui inplitandis explicandisq nexib
humi melius sciens. uel ut genitus matre terra ibidem herculi
uictus est. Nam dehortis hesperidũ et peruigil dracone. fa¬
mae licentia uulneretur. fides et ratio haec est: flexuoso meatu
a est uarium emari fertur. adeo sinuos gs laterib: tortuosũ.
ut uisentib: procul. lapsu angueos. fracta uertigine mentiat᷑
Itaq: quod ortos apella uere circumdat. unde pomorũ custo¬

Expanded text:
Hispania excursus in Libyam; nam Baelone progressos, quod Baeticae oppidum est, ultra interiacens fretum trium et triginta milium passuum Tingi excipit, Mauretaniae nunc colonia, sed cuius Antaeus primus auctor est. Porro quod in illo ambitu Aegyptium finitur pelagus et Libycum incipit, placuit ut Africam Libyam diceremus. Quidam tamen Libyam a Libya Epaphi filia, Africam autem ab Afro Libyis Hereulis filio potius dictam receperunt. Lix quoque colonia in eodem tractu constituta est, ubi Antaei regia, qui implicandis explicandisque nexibus humi melius sciens, uelut genitus matre terra, ibidem Herculi uictus est. Nam de hortis Hesperidum et peruigili dracone, ne famae licentia uulneretur fides, ratio haec est. Flexuoso meatu aestuarium e mari fertur adeo sinuosis lateribus tortuosum, ut uisentibus procul lapsus angueos fracta uertigine mentiatur; itaque quod hortos appellauere circumdat, unde pomorum custo
Abbreviated transcription (Latin):
ciens accȩpistires ponsum ecclesiae quippedoctorib: sicut supraiam dixi¬
mus &censura ines sedebet ut arguant. & patientia ut emendart nolentes

Expanded text:
ciens accepisti responsum. Ecclesiae quippe doctoribus, sicut supra jam dixiciens accepisti responsum. Ecclesiae quippe doctoribus, sicut supra jam diximus, et censura inesse debet, ut arguant; et patientia, ut emendari nolentes
Abbreviated transcription (Latin):
solutionem uestigus sinuosa mobilitate nutantib: produnt. illos qu
ferat. qui adumbratȩ praetendentes honestatis imaginem ad hoc pupillorum
acuduarum causas uelut tuendas simulata pietate suscipiunt. ut earum facul¬
tates suis adiciant & diuites expauperibus facti. uel ex diuitibus ditiores tenuem
censum pernefas accumulent utcum fuerint exundante patrimonio sump¬
tuosiores effecti numquam materia uoluptatis gulaesuae deficiat : hosigitur
tales quare non arguunt qui arguendi potestatem diuinitus acceperunt: non
uerentur neforte cumtam flagitiose uiuentib: parcunt uideantur probare
quae faciunt: quid quod eos etiam ad officium clericatis admittunt . & prõ ne¬
fas quasi parum sit quod tales dissimulata seueritate non in crepant. in suꝑ¬
RESPONSIO. UBIOSTEN DITUR. QUIBUS IXIGEN¬
TIB CAUSIS. QUORUN DAM INFIRMITASBLANDETRACTETUR
gouero sirecoles inquam quid descĩs sacerdo tibus fuerit disputatum suffi¬

Expanded text:
solutionem vestigiis sinuosa mobilitate nutantibus produnt. Illos quis ferat qui, adumbratae praetendentes honestatis imaginem, ad hoc pupillorem ac viduarum causas, velut tuendas simulata pietate suscipiunt, ut earum facultates suis adjiciant, et divites ex pauperibus facti, vel ex divitibus ditiores, tenuem censum per nefas accumulent: ut cum fuerint exundante patrimonio sumptuosiores effecti, nunquam materia voluptatis gulae suae deficiat? Hos igitur tales quare non arguunt, qui arguendi potesta tem divinitus acceperunt? Non verentur, ne forte cum tam flagitiose viventibus parcunt, videantur probare quae faciunt? Quid quod eos etiam ad officium clericatus admittunt, et proh nefas! quasi parum sit quod tales dissimulata severitate non increpant, insuRESPONSIO: Ubi ostenditur quibus exigentibus causis quorumdam infirmitas blande tractetur. 1. Ego vero: Si recolis, inquam, quid de sanctis sacerdotibus fuerit disputatum, suffi
Abbreviated transcription (Latin):
IPIC Artifice in summo sine tempore temporis ordo est
Inque dõrerum non uari& siries.
A eterne auctori simul ad sunt omnia semper
Cum quo infactorum est ordine quicquid erit
DDOEPRINCIPALIRERUM OMNTUMEAUS A
oluntas dĩ est prima & summa causx omnium corporalium spiritalium que
motim̃ nihil enim fit uisibiliter & sensibi liter. quod nonde inuisibili atque
intellegibili summi imperatoris aula aut iubeatur. aut promittatur secundum
in effabilem iustitiam praemiorum atq poenarum gratiarum & ietributionũ
inista totius creaturae amplissima quadam inmenia qu ȩrepublica  in no mundo

Expanded text:
 Artifice in summo sine tempore temporis ordo est, Inque Deo rerum non variat series. Aeterno auctori simul adsunt omnia semper, Cum quo in factorum est ordine, quidquid erit. LVIII. De principali rerum omnium causa. Voluntas Dei est prima et summa causa omnium corporalium, spiritaliumque motionum. Nihil enim fit visibiliter ac sensibiliter, quod non de invisibili atque intelligibili summi imperatoris aula aut jubeatur, aut permittatur, secundum ineffabilem justitiam praemiorum atque poenarum, gratiarum et retributionum, in ista totius creaturae amplissima quadam immensaque republica. Principium mundi
Abbreviated transcription (Latin):
uõ in pontiris rebus sumus. non erit omittendũ unde mediter¬
ranea maria caput tollant: ex istimant enĩ quidam sinus
istos agaditana feetu nasci. necaliam eẽ originem quã in¬
undationem aestuantis oteani cuius spiritu peruagante. apud
aliquod mediterranea litora situt initaliae parte fieri accessus
uel recessus. qui contrariũ sentiunt. omnẽ illum fluorẽ aiunt
a ponticis faucibus inundare ldq fulciunt argumento non in ani
quod aestus tponto profluus. num quã reci procertur.

Expanded text:
 in Ponticis rebus sumus, non erit omittendum, unde mediterranea maria caput tollant. Existimant enim quidam sinus istos a Gaditano freto nasci, nec aliam esse originem quam eliquia inrumpentis Oceani; cuius spiritu peruadente apud aliquot mediterranea litora sicut in Italiae parte fieri accessus uel recessus. Qui contrarium sentiunt, omnem illum fluorem aiunt a Ponticis faucibus inundare, idque fulciunt argumento non inani, quod aestus e Ponto profluus numquam reciprocetur.
Abbreviated transcription (Latin):
Moribus in scĩs pulchra est concordia pacis
Cum multis unum conuenit atque plac&
Sedtamen hoc cohibenda modo sunt foedara amoris
Vt solis pax haec sit tribuenda bonis
Iniustis etiam praestetur iusta uoluntas¬
R ecquem quam spernant uota benigna hominem
Nonut amicitiae uitiis socientur iniquis
Ad sit sed prauis ut medicina animis
Quaesi pacesua non sedit turbida corda
N obis nom possit nostraperire quies

Expanded text:
Moribus in sanctis pulchra est concordia pacis, Cum multis unum convenit, atque placet. Nec tamen hoc cohibenda modo sunt foedera amoris, Ut solis pax haec sit tribuenda bonis. Injustis etiam praestetur justa voluntas, Nec quemquam spernant vota benigna hominem. Non ut amicitiae vitiis socientur iniquis, Adsit sed pravis ut medicina animis. Quae si pace sua non sedat turbida corda, Nobis non possit nostra perire quies