comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erat illic etterra custodiens terram: sed terra durior mutari non potuit.
nuntiauit uera. sed deducta ẽ ad falsa .: Dixerunt enim illi custodes u¬
deis. quae uiderint & quid factum sit. acceperunt pecuniam. & dictum ÷
eis Dicite quod uobis dormientib uenerunt discipuli eius. & abstu¬
lerunt eum: Ecce falsi testes. & contra resurgentem: Quanta autem
cecitas in falsis testibus quanta cecitas fr̃s: solent hoc enim pati falsi testes
ut e cecentur & contra sedicant nescientes unde appareat. quia falsi sunt
testes : quid enim illi contra dixerunt᷑ cum dormiremus uenerunt discipu¬
lieius & abstulerunt eum: Quid hoc ẽ quis ẽ qui dicit testimonium : qui
dormiebat: talibus ego narrantibus non crederem nec si somnia suamihi
indicarent siulla in sania : siuigilabas. quasẽ permisisti. si dormieb as un¬
ars nouissima psalmi huius indiscussa uobiscum. & intractata re¬

Expanded text:
Erat illic et terra custodiens terram; sed terra durior mutari non potuit. Erat illic et terra custodiens terram; sed terra durior mutari non potuit. Nuntiavit vera, sed seducta est a falsa. Dixerunt enim illi custodes Judaeis quae viderint, et quid factum sit: acceperunt pecuniam, et dictum est eis: Dicite quod vobis dormientibus venerunt discipuli ejus, et abstulerunt eum . Ecce falsi testes, et contra resurgentem. Quanta autem caecitas in falsis testibus, quanta caecitas, fratres! Solent hoc enim pati falsi testes, ut excaecentur, et contra se dicant nescientes unde appareat quia falsi sunt testes. Quid enim illi contra se dixerunt? Cum dormiremus, venerunt discipuli ejus, et abstulerunt eum Quid est hoc? Quis est qui dicit testimonium? Qui dormiebat. Talibus ego narrantibus non crederem, nec si somnia sua mihi indicarent. Stulta insania! si vigilabas, quare permisisti? si dormiebas, unars novissima psalmi hujus indiscussa vobiscum et intractata re
Abbreviated transcription (Latin):
aliquam contumeliam. afflictionem. aliqua damna & e&era quaecumque
abundant inuita ista generi humano. proponitsibi dnm̃ suum Quantage¬
nera temptationem passus est : & non conturbabitur cum ceciderit quiađ
confirmat manum eius. qui priorpassus est: quid emm timebis: Ohomo
cuius directi sunt gressus. ut uelles uiam dnĩ quid timebis dolores. flagella¬
tus estxp̃s : contum elias timebis audiuit : demonium habes. quidemonia &¬
cludebat: forte factionem & conspirationem malorum: conspiratum est ad¬
uersus illum: non potest ostendere forte conscientiam tuam bonam. in aliqua
accusatione & ium pateris quod aduersuste falsi testes audiunt᷑: contra ipsum
primum falsum testimonium¬
ium Dixerunt: non solum antemortem sed
&iam post resurrectionem. inducti sunt falsi testes. ut auidicib dam¬
naretur.: accesserunt falsi testes. custodes ad sepulchrum: Resurrexit
ille cum tanto miraculo. commota terra prodidit dnm̃ resurgentem::

Expanded text:
aliquam contumeliam, aliquam afflictionem, aliqua damna, et caetera quaecumque abundant in vita ista generi humano: proponit sibi Dominum suum, quanta genera tentationum passus est: et non conturbabitur cum ceciderit, quia Dominus confirmat manum ejus; quia prior passus est. Quid enim timebis, o homo, cujus directi sunt gressus, ut velles viam Domini? Quid timebis? Dolores? Flagellatus est Christus . Contumelias timebis? Audivit, Daemonium habes, qui daemonia excludebat . Forte factionem et conspirationem malorum? Conspiratum est adversus illum . Non potes ostendere forte conscientiam tuam bonam in aliqua accusatione, et vim pateris quod adversus te falsi testes audiuntur. Contra ipsum primum falsum testimonium dixerunt, non solum ante mortem, sed etiam post resurrectionem. Inducti sunt falsi testes, ut a judicibus damnaretur : accesserunt falsi testes custodes ad sepulcrum. Resurrexit ille cum tanto miraculo; commota terra prodidit Dominum resurgentem.
Abbreviated transcription (Latin):
uiam xp̃i sed uult uiam xp̃i sequi ꝑ passionem ipsius: noli peraliam uiam uelle
ire. quã per illam qu aipse iit dura uidetur ipse est tuta: alia forte delitias
hab& sed latronibus plena est &uiam eius uol&. Cum ceciderit non collid&ur¬

Expanded text:
viam Christi, sed vult viam Christi sequi per passiones ipsius, noli per aliam viam velle viam Christi, sed vult viam Christi sequi per passiones ipsius, noli per aliam viam velle ire quam per illam qua ipse ivit. Dura videtur, sed ipsa est tuta via: alia forte delicias habet, sed latronibus plena est. Et viam ejus volet. 17. vers. 24. Cu
Abbreviated transcription (Latin):
incarcere in plage & in fame & siti omnibus diebus horis omnibus pertotam uitam
suam usq ad a&atem senec tutis. paucidies sunt tota uita hominis: quo labore trans¬
acto ueni& regnum a&ernum ueni& sine fine felititas. ueni& aequalitas ange¬
lorum ueni& hereditas xp̃i. uenient coheredes xp̃i: pro quanto labore quantam
mercedem accipimus u&erani homines quilaborant inmilitia & uersantur inter
uulnera : tot annos incipiunt militare. aiuuentute &eunt senes & ut habeant pau¬
cos dies quia & os senectutis suae quando eosiam ipsa a&as incipit grauare quos
bella non grauant : quanta dura tolerant: quae itinera. quae frigora q̃uos solesquan¬
tas necessitates : quȩ uulnerã quȩ pericula : & non attendunt patientes haec om̃a
nisi paucos dies illos quia & os senec tutis. ad quos utrum perueniant nesciunt: Er¬
go ad nõ gressus hominis dirigentur & uiam eius uol& : Hic dicere coeperam

Expanded text:
in carcere, in plagis, in fame et siti omnibus diebus, horis omnibus, per totam vitam in carcere, in plagis, in fame et siti omnibus diebus, horis omnibus, per totam vitam suam usque ad aetatem senectutis, pauci dies sunt tota vita hominis: quo labore transacto, veniet regnum aeternum, veniet sine fine felicitas, veniet aequalitas Angelorum, veniet haereditas Christi, veniet cohaeres Christus. Pro quanto labore quantam mercedem accipimus! Veterani homines qui laborant in militia, et versantur inter vulnera tot annos, incipiunt militare a juventute, exeunt senes; et ut habeant paucos dies quietos senectutis suae, quando eos jam ipsa aetas incipit gravare quos bella non gravant, quanta dura tolerant; quae itinera, quae frigora, quos soles, quantas necessitates, quae vulnera, quae pericula! Et non attendunt patientes haec omnia, nisi paucos dies quietos illos senectutis, ad quos utrum perveniam nesciunt. Ergo a Domino gressus hominis dirigentur, et viam ejus volet. Hinc dicere coeperam:
Abbreviated transcription (Latin):
tem polaalis sit tribulatio tua : qua finita uenias ad felicitatem infinitam: Sed pla¬
ne fr̃s. possitesse longa tribulatio. pro a&erna felicitate: : uerbi gratia. ut qm̃
felicitas nrã finem non habebit. miseria nra & labornr̃ & tribulationes nrae.
diuturnae essent : Nam sumille annorum essent: appende Mille annos con¬
tra a &ernitatem: quid appendis cum infinito. quantum cumq finitum : decim
miła annorum. decies centena miła sidicendum est & milia milium. quaefi¬
nem habent: cum a& ernitate comparari nompossunt: huc accedit qui a nonsolumtem¬
poralem ds̃ uoluit laborem tuum sed &iam breuem: paucorum dierum est tota ui¬
ta hominis &iam sila &a duris nonmiscerentur. quae plura & longiora sunt certe
quam dura & ideo breuiora & pauciora sunt dura ut durarepos simus: Siergo ꝑ
totam uiam suam homo in laboribus & in aerumnis ess&. in doloribus in tormentis

Expanded text:
temporalis sit tribulatio tua, qua finita venias ad felicitatem infinitam. Sed tamtemporalis sit tribulatio tua, qua finita venias ad felicitatem infinitam. Sed tamen, fratres, posset esse longa tribulatio pro aeterna felicitate. Verbi gratia, ut quoniam felicitas nostra finem non habebit, miseria nostra et labor noster et tribulationes nostrae diuturnae essent. Nam et si mille annorum essent, appende mille annos contra aeternitatem: quid appendis cum infinito quantumcumque finitum? Decem millia annorum, decies centena millia, si dicendum est, et millia millium, quae finem habent, cum aeternitate comparari non possunt. Huc accedit, quia non solum temporalem voluit laborem tuum Deus, sed etiam brevem. Paucorum dierum est tota vita hominis, etiamsi laeta duris non miscerentur, quae plura et longiora sunt certe, quam dura; et ideo breviora et pauciora sunt dura, ut durare possimus. Si ergo per totam vitam suam homo in laboribus et in aerumnis esset, in doloribus, in tormentis,
Abbreviated transcription (Latin):
addonum eius. quia hominem tefecit nisi & homo protefier&: Ipse ẽ ergo qui direxit
gressus nrõs. ut uiam eius uellemus : ad nõ gressus hominis dirigentur & uiam eius uo¬
l& : lam cum sequeris uiam xp̃i non tibi scłi prosperitates promittit perdura ambu¬
lauit sed magna promisit sequere noli Tantum attendere quaiturus sed & quo uen¬
turus sis : tolerabis dura temporalia : sed ad la& a peruenies sempiterna: siuis sustinere
laborem attende mercedem: nam & operarius inuinea deficer& nisi attender& quid
accepturus ess& : Cum aut̃ attenderis quid sis accepturus. om̃a tibi erunt uilia
quȩ pateris nec digna ȩstimabis proquib illud accipias. miraberis tantum dari
protanto labore : Nam utiq fr̃s pro a &ernarequiȩ labor a&ernus sub eundus erat:
A&ernam felicitatem accepturus a&ernas passiones sustinere debes: sed si &ernũ
sustineres laborem quando uenires ad a&ernam felicitatem : ita fit ut necessaria

Expanded text:
ad donum ejus, quia et hominem te fecit, nisi et homo pro te fieret? Ipse est enim qui direxit gressus nostros, ut viam ejus vellemus. A Domino gressus hominis dirigentur, et viam ejus volet. 16. Jam cum sequeris viam Christi, non tibi saeculi prosperitates promittas. Per dura ambulavit, sed magna promisit. Sequere. Noli tantum attendere qua iturus, sed et quo venturus sis. Tolerabis dura temporalia, sed ad laeta pervenies sempiterna. Si vis sustinere laborem, attende mercedem. Nam et operarius in vinea deficeret, nisi attenderet quid accepturus esset. Cum autem attenderis quid sis accepturus, omnia tibi erunt vilia quae pateris, nec digna aestimabis pro quibus illud accipias. Miraberis tantum dari pro tantillo labore. Nam utique, fratres, pro aeterna requie labor aeternus subeundus erat; et aeternam felicitatem accepturus, aeternas passiones sustinere deberes: sed si aeternum sustineres laborem, quando venires ad aeternam felicitatem? Ita fit, ut necessario
Abbreviated transcription (Latin):
quid tristis es anima mea. et utquid conturbas me: Intribulatio¬
nibus sum in angoribus in meroribus. ut quid me conturbas õ ani¬
ma : quis dicit᷑: cuidicit Animae dicit omnes nouimus Planum
est enim. ad illam directus est sermo ut quid trastus et anum auid
etutquid conturbas me: quaeritur persana loquens. num quid
caro animae loquitur. cum caro sine anima non loquatur: pro¬
prium enim magis est utanima carnem alloquatur. quam utta¬
ro alloquatur animam: Sed quia non dixit. quare tristises caro.
sed ait quare tristis es anima mea: Si enim carnem alloqueretur.¬

Expanded text:
quid tristis es, inquit, anima mea, et utquid conturbas me? In tribulatioquid tristis es, inquit, anima mea, et utquid conturbas me? In tribulationibus sum, in languoribus, in moeroribus, utquid me conturbas, o anima? Quis dicit? cui dicit? Animae dicit, omnes novimus; planum est enim, ad illam directus est sermo. Utquid tristis es, anima mea, et utquid conturbas me? Quaeritur persona loquens. Numquid caro animae loquitur, cum caro sine anima non loquatur? Proprium enim magis est, ut anima carnem alloquatur, quam ut caro alloquatur animam. Sed quia non dixit, Quare tristis es, caro mea, sed ait, Quare tristis es, anima mea? Non ergo anima alloquitur
Abbreviated transcription (Latin):
quando dicebat apostolus euangelizare se. praedicare euangeliũ
toto orbe terrarum exprecepto dĩ. quia illud euangelium se non
ab hominibus neq per hominem sed per ihm̃ xpm̃ accepisse dice¬
bat desuper sonat chorde. Cum uero dicebat gloriamur intribu
lationibus scientes quia tribulatio patientiam operatur patien¬
tia probationem. probatio spem. Cythara sonabat ex inferiore
quidem sed tamen dulciter : Omnis enim patientia dulcisẽ dõ Si
autem in ipsis tribulationibus defeceris cẏtharam fregeris: qua¬
re ergo modo dixit confitebor tibi incythara. propter illud quod
dixerat. ut quid tristis incedo dum affligit me in imicus meus:
patiebatur enim quiddam ex inferiore afflictione et in eo ipso
tamen uolebat plecere dõ. & gestiebat gratias agere dõ fortis in
tribulationibus et quia sine tribulatione esse non poterat patien¬
ad animam suam ex inferiore illo sonoro ligno capiat sonum: ut¬

Expanded text:
Quando dicebat Apostolus evangelizare se, et praedicare Evangelium Quando dicebat Apostolus evangelizare se, et praedicare Evangelium toto orbe terrarum ex praecepto Dei; quia illud Evangelium se non ab hominibus neque per hominem, sed per Jesum Christum accepisse dicebat , desuper sonabant chordae: cum vero diceblationibus; scientes quia tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem ; cithara sonabat ex inferiore quidem, sed tamen dulciter. Omnis enim patientia dulcis est Deo. Si autem in ipsis tribulationibus defeceris, citharam fregisti. Quare ergo modo dixit: Confitebor tibi in cithara? Propter illud quod dixerat: Utquid tristis incedo, dum affligit me inimicus? Patiebatur enim quiddam ex inferiore afflictione, et in eo ipso tamen volebat placere Deo, et gratias gestiebat agere Deo, fortis in tribulationibus: et quia sine tribulatione esse non poterat, patienad animam suam, ut ex inferiore illo sonoro ligno capiat sonum: Ut
Abbreviated transcription (Latin):
parte hab& testudinem: illud scilic& tympanum & concabum
lignum cui chordȩ innitentes resonant. Cythara uero id ipsũ¬
lignum cauum & sonorum. ex inferiore parte hab&. Discernenda
sunt opera nr̃a. quando inpsalterio sunt. quando incythara.
utraq tamen placita dõ & suauia eius auditui. quando ergo
exp̃ceptis dĩ aliquid agimus iussis eius obtem perantes &obau¬
dientes. ad implentes precepta eius. ubi facimus & non patimur.
psalterium est. faciunt enim ita & angeli non enim aliquid patiun¬
tur ⁊ cum autem aliquid patimur tribulationem. temptationem.
scandalorum in hac terra quia non patimur. nisi ex inferiore parte
id est exeo quod mortales sumus. ex eo quod primae nraẽ causae quid¬
dam tribulationum debemus. et quia patimur multa ab eis qui non
sunt desuper cythara est. Uenit enim sonus sutcus ex inferiore
parte patimur et psallimus uel potius cantamus uel ertharamus:

Expanded text:
parte habet testudinem; illud scilicet tympanum et concavum parte habet testudinem; illud scilicet tympanum et concavum lignum cui chordae innitentes resonant: cithara vero idipsulignum cavum et sonorum ex inferiore parte habet: discernenda sunt opera nostra, quando in psalterio sint, quando in cithara, utraque tamen placita Deo et suavia ejus auditui. Quando ergo ex praeceptis Dei aliquid agimus, jussis ejus obtemperantes et obaudientes ad implenda praecepta ejus; ubi facimus et non patimur, psalterium est. Faciunt enim ita et Angeli: non enim aliquid patiuntur. Cum autem aliquid patimur tribulationum, tentationum, scandalorum in hac terra; quia non patimur nisi ex inferiore parte, id est ex eo quod mortales sumus, ex eo quod primae nostrae causae quiddam tribulationum debemus, et quia patimur multa ab eis qui non sunt desuper, cithara est. Venit enim sonus suavis ex inferiore parte: patimur et psallimus, vel potius cantamus et citharizamus.
Abbreviated transcription (Latin):
cedit qui ad istum securus accedit. Illic inuttam suam. qui in
scõ eius. detabernaculo eius. De scã ecclesia introibo ad alta redi
sublime quale ibi sacrificium est: ipse qui intrat assumetur
in holo caustum: Introibo ad altare dĩ, quid est quod dicit al
tare dĩ Addm̃ quilaetificat iuuentutem meam. Iuuentus
nouitatem signi ficat. Tamquam dicer& addm̃ qui laetificat¬
nouitatem meam.ł qui contristauit uetustatem meam.. Incedo
modo tristis inuetustate: tunc stabo gaudens in nouitate.
onfitebor tibi incrthara ds̃ ds̃ meus: quid est incrthara
in fiteri et inpsalterio confiteri:: Non enim semper incythiara
nec semper inpsalterio . Duo haec organa musicorum habent
interse distinctam discretamq rationem. dignam consideratio¬
nem & commendationem memoriae: Utrumq hoc manibus por¬
tatur & tangitur. & significat opera quaedam nr̃a corporaliu.
utraq bona siquis nouit psallere. siquis nouit crtharizart
Sed quia psalterium illud organum dicitur. quod desuperiore

Expanded text:
cedit qui ad istud securus accedit; illic inveniet vitam suam qui in sancto ejus, et de tabernaculo ejus, de sancta Ecclesia ejus, introibo ad altare Dei sublime. Quale ibi sacrificium est? Ipse qui intrat, assumitur in holocaustum. Introibo ad altare Dei. Quid est quod dicit, ad altare Dei? Ad Deum qui laetificat juventutem meam. Juventus nonovitatem meam, qui contristavit vetustatem meam. Incedo enim modo tristis in vetustate, tunc autem stabo gaudens in novitate. Confitebor tibi in cithara, Deus, Deus meus. Quid est in cithara confiteri, et in psalterio confiteri? Non enim semper in cithara, nec semper in psalterio. Duo haec organa musicorum habent inter se distinctam discretamque rationem, dignam consideratione et commendatione memoriae. Utrumque hoc manibus portatur et tangitur, et significat opera quaedam nostra corporalia. Utrumque bonum, si quis norit psallere, si quis norit citharizare. Sed quia psalterium istud organum dicitur, quod de superiore
Abbreviated transcription (Latin):
dixiss&. Suscepimus ds̃ misericordiam tuam in medio tem¬
plitui. Significauit esse populum dĩ. non suscipientem
diam dĩ: Neoccurrer& hominibus tam
paucos esse. ut prope nullisint Qquomodo consolatus est
consequentib uerbis. Secundumtuum ds̃. ita& laustua

Expanded text:
dixisset, Suscepimus, Deus, misericordiam tuam in medio popdixisset, Suscepimus, Deus, misericordiam tuam in medio populi tui, significavit esse populum non suscipientemdiam Dei: et ne occurreret hominibus, tam paucos esse, ut prope nulli sint; quomodo consolatus est consequentibus verbis? Secundum nomen tuu
Abbreviated transcription (Latin):
quep aradysi. Noncessat serpens sugerere quod tunc suggessit.
sed casusprimi hominis ad experimentum cauendum nobis de¬
b& ualere non adimitationem pecandi  ideo illececidit ut
nos surgamus : Responde amus talis suggestionibus quod
& uicit instercore. uictus in paradiso. Ergo non audi amus
tales uoces. neputemus paucos esse istos: multi sunt sed
interplures latent. non possumus enim negare plures eẽ
malos. Ettam plures utinter eos prorsus boni non appareant.
uomodo non apparent grana in area: Nam quisquis aream ui¬
d&. potest putare quid paleasolasit
Dahominem mexꝑ¬
tum & putat in aniter fieri quod boues mittuntur. Quod
ibi homines sub aestu desu dant ut conterant paleam: Sed
ibi est massa uenti latione purganda. Tuncprocedit copia
frumenti quae latebat incopia palearum .: & modo uis
rationem. Uidequid sequatur in istopsalmo. Quoniam cum

Expanded text:
ilitudinemque paradisi: non cessat serpens suggerere quod tunc suggessit. ilitudinemque paradisi: non cessat serpens suggerere quod tunc suggessit. Sed casus primi hominis ad experimentum cavendi debet nobis valere, non ad imitationem peccandi. Ideo ille cecidit, ut nos surgamus. Respondeamus talibus suggestionibus quod tentavit, et vicit in stercore , victus in paradiso. Ergo non audiamus tales voces, nec putemus paucos esse istos: multi sunt, sed inter plures latent. Non possumus enim negare plures esse malos, et tam plures, ut inter eos prorsus boni non appareant, quomodo non apparent grana in area. Nam quisquis aream videt, potest putare quod palea sola sit. Da hominem inexpertum, et putat inaniter fieri quod boves mittuntur, quod ibi homines sub aestu desudant ut conterant paleam; sed ibi est et massa ventilatione purganda. Tunc procedet copia frumenti, quae latebat in copia palearum. Et modo vis rationem vide quid sequatur in psalmo isto. Quoniam cum
Abbreviated transcription (Latin):
quot receperunt dedit eis potestatem filios dĩ fieri: Iamhicoc¬
currit unicuique cogitanti. & quid istepopulus qui in medio
populidĩ suscipit miseri cordiam dĩ. Quantum numerum ha¬
bi promittunt. quod a dõ promittente non audierunt. Etuere
simalȩ uiumus. si huius mundi delitias perfruamur. sinostris libi¬
dinibus seruiamus. perditurus est nos ds̃. Quot enim sunt illi
quiuidentur seruare precepta dĩ. uixmuenitur unus uel duo
uel paucissimi: ipsos solos liberaturus est: & caeteros damnaturus
Absit inquiunt: cumuenerit & uidebit tantam multitudinem
ad sinistram. & miserebitur & dabit indulgentiam.: Hoc plane
&iam serpens ille promisit primo homini. Namminatus erat
ds̃ mortem sigustaret. Ille aut̃ absit inquit. non morte morie¬
mini. Crediderunt serpenti . inuenerunt uerum esse. quod
minatus est ds̃. falsum quod promiserat diabolus.. Ita & nunc

Expanded text:
quot receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri . 9. Jam hic ocquot receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri . 9. Jam hic occurrit unicuique cogitanti, Et quid? Iste populus qui in medio suscipit misericordiam Dei, quantum numerum habi promittunt quod a Deo promittente non audierunt. Et vere si male vivamus, si mundi hujus deliciis perfruamur, si nostris libidinibus serviamus, perditurus est nos Deus? Quot enim sunt illi qui videntur servare praecepta Dei? Vix invenitur unus vel duo vel paucissimi: ipsos solos Deus liberaturus est, et caeteros damnaturus? Absit, inquiunt: cum venerit et videbit tantam multitudinem ad sinistram, miserebitur, et dabit indulgentiam. Hoc plane etiam serpens ille promisit primo homini: nam minatus erat Deus mortem, si gustaret . ille autem, Absit, inquit, non morte moriemini. Crediderunt serpenti, invenerunt verum esse quod minatus est Deus, falsum quod promiserat diabolus. Ita et nunc,
Abbreviated transcription (Latin):
ad populum dĩ pertinent. Uis audire Itaposita est ip¬
sa similitudo. sicut lilium inquit in medio spinarum.
roxima mea in medio filiarum. Nond
dio alienarum sedinmedio filiarum. Sunt ergo filiae
malae. & inter illas est lilium: in medio spinarum
ltaque illiqui sacra menta habent. & mores bonos
non habent. & dĩdicuntur. & non dĩ. & eius dicunt᷑
& alieni. Fius propter propter ipsius sacramen tum
alieni propter proprium uitium. Ita & filiae & alienae:
Filiae propter formam pietatis. alienae propter amissionem
uirtutis. Sit ibi lilium. suscipiat misericor diam di. teneat
radicem boni floris. Nonsit in gratum pluuiae dulci decae
nem crescunt non adorreum: Suscepimꝰ ds̃ misericor diam tua
inmedio templitui. In medio populitui non suscipientis misericor¬
diam tuam. Nos suscepimus miseri cordiam tuam.: Insua enim propri¬
auenit. & sui eum non receperunt: In medio tamen eorum. quot¬

Expanded text:
ad populum Dei pertinent, vis audire? Ita posita est ipad populum Dei pertinent, vis audire? Ita posita est ipsa similitudo: Sicut lilium, inquit, in medio spinarum, ita proxima mea in medio filiarum . Numquid dixit, in medio alienarum? Non; sed, in medio filiarum. Sunt ergo filiae malae, et inter illas est lilium in medio spinarum. Itaque illi qui sacramenta habent, et mores bonos non habent, et Dei dicuntur et non Dei; et ejus dicuntur et alieni: ejus, propter ipsius sacramentum; alieni, propter proprium vitium. Ita et filiae alienae: filiae, propter formam pietatis; alienae, propter amissionem virtutis. Sit ibi lilium, suscipiat misericordiam Dei, teneat radicem boni floris, non sit ingratum pluviae dulci de coeignem crescunt, non ad horreum. Suscepimus, Deus, misericordiam tuam in medio populi tui. In medio populi tui non suscipientis misericordiam tuam nos suscepimus misericordiam tuam. In sua enim propria venit, et sui eum non receperunt. In medio tamen eorum quot
Abbreviated transcription (Latin):
iII quippe populi dĩ censentur omnes qui portant sa¬
cramenta eius. sed non omnes pertinent admisericordam
ni uocantur. Sed non omnes digne illo sacramento uiuunt
Sunt quidam dequibus dicit apostolus habentes for¬
mam pietatis. uirtutemeͣius abnegantes. Tamen propter
ipsam speciem pietatis inpopulo dĩ nominantur: Quomodo ad
aream quam diu trituratur. nonsolum grana. sed &iam pale¬
a pertin&: Num quid & adhorreum pertinebit: In hoc
cipientes ergo &rogamus. nein uacuum gratiam dei susci¬
piatis: Quiergo non inuacuum suscipit gratiam dei. Ipse
tam sa cramentum quam etiam misericordiam dĩ susci¬
pit : & quid illi obest: quia in medio populi in oboedientis est.
donec area ista uentiletur. Donec boni amalis separentur.
Quid ei obest inmedio populi habitare sideillis qui appel¬
lantur firmamentum. suscipiens miseri cordiam dĩ. Sit
lilium in medio spinarum. ⁊ Nam & ipsespinȩ quoniam

Expanded text:
 quippe populus Dei censentur omnes qui portant sa quippe populus Dei censentur omnes qui portant sacramenta ejus, sed non omnes pertinent ad misericordiam tes, Christiani vocantur; sed non omnes digne illo sacramento vivunt. Sunt enim quidam de quibus dicit Apostolus: Habentes formam pietatis, virtutem autem ejus abnegantes . Tamen propter ipsam speciem pietatis in populo Dei nominantur: quomodo ad aream, quamdiu trituratur, non solum grana, sed etiam palea pertinet. Numquid et ad horreum pertinebit? In hoc medio cipientes ergo rogamus, ne in vacuum gratiam Dei suscipiatis . Qui ergo non in vacuum gratiam Dei suscipit, ipse tam sacramentum quam etiam misericordiam Dei suscipit. Et quid illi obest, quia in medio populi inobedientis est, donec area ista ventiletur, donec boni a malis separentur? quid ei obest in medio populi habitare? Sit de illis qui appellantur firmamentum, suscipiens misericordiam Dei; sit lilium in medio spinarum. Nam et ipsae spinae quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
ubiindes : Inciuitate dnĩ uirtutum. inciuitate dĩ nri. ⁊ Ds̃
fundauit eam in aeternum.. Nonin sultent heretici perpar¬
tes concisi. Non seex tollant quidicunt. Ecce hicest xp̃s
ecceillic Quidicit̾ eccehic ecceillic. ad partes inducit
Vnitatem ꝓmisit ds̃ reges inunum collectisunt : Non ꝑ
scis mata dissi pata: sed forte istaciuitas quae mundum
tenuit aliquando euertetur. Absit: Ds fundauit eam in ȩter¬
num. Siergo ds̃ fundauit eam in aeternum. quidtim es neca¬
Nonne ipsepopulus tuus suscepitmi seri cordiam tuam:
Si populus tuus suscepit misericordiam tuam. quomodi
suscepimus misericordiam tuam. &inmedio populitui:
Qu a sialii sunt qui sus ceperunt. alii in quorum medio
susceperunt: magnũ sacramentum : secdtamen notum:
Cum & hinc hoc est e his uersibus fuerit sculptum fuerit¬
& erutum. Quod nostis nonerit rudius sed dulcius: Nunc¬

Expanded text:
ubi vides? In civitate Domini virtutum, in civitate Dei nostri. Deus ubi vides? In civitate Domini virtutum, in civitate Dei nostri. Deus fundavit eam in aeternum. Non insultent haeretici per partes conscissi: non se extollant qui dicunt, Ecce hic est Christus, ecce illic . Qui dicit, Ecce hic est, ecce illic, ad partes inducit. Unitatem promisit Deus: reges in unum collecti sunt, non per schismata dissipati sunt. Sed forte ista civitas quae mundum tenuit, aliquando evertetur. Absit: Deus fundavit eam in aeternum. Si ergo eam Deus fundavit in aeternum, quid times ne caNonne ipse populus tuus suscepit misericordiam tuam? Si populus tuus suscepit misericordiam tuam, quomodo suscepimus misericordiam tuam, et in medio populi tui? quasi alii sint qui susceperunt, alii in quorum medio susceperunt. Magnum sacramentum, sed tamen notum: cum et hinc, hoc est, ex his versibus exsculptum fuerit et erutum quod nostis, non erit rudius, sed dulcius. Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
Etadorabunt in conspectueius uniuersae patriae gentium. Hȩc¬
uidens exclama cum gaudio. Sicut audiuimus ita &iudimus.
Merito sicuocatur ipsa ecclesia degentibus. Audi filia
& uide & obliuis cere populum tuum & domum patris tui:
Pater tuiss aquilo fuit. Ueni ad montem sion. audi &uide. Non
non uides. uides postea quod audisti Populus enim inquit
quem non cognoui seruiuit mihi. In obauditu auris obaudiuit mihi
Si inauditu auris ob audiuit
ergouidit. &ubiest quibus non est nuntiatum deeo uidebunt
& qui non audierunt intellegent : Adquos non missisunt prophe¬
tellegentes. Testamentitabulas habentes. & hereditatem non
tenentes: Sicut audiuimus ita &uidimus Inciuitatednĩ uir¬
tutum Inciuitate dĩ nostri: Ibiaudiuimus. ibi &uidimus. extra
illam qui est nec audit necuid&. In illa quiest nec surdus¬
est nec cecus est: Sicut audiuimus ita&uidimus: Etubi audis

Expanded text:
et adorabunt in conspectu ejus universae patriae gentium. et adorabunt in conspectu ejus universae patriae gentium. videns exclama cum gaudio, Sicut audivimus, ita et vidimus. Merito sic vocatur ipsa Ecclesia de gentibus: Audi filia, et vide, et obliviscere populum tuum et domum patris tui . Pater tuus Aquilo fuit, veni ad montem Sion. Audi, et vide: nnon vides, videbis postea quod audisti. Poquem non noveram, servivit mihi, in obauditu auris obaudivit mihiSi in obaubitu auris obaudivit, ergo non vidit. Et ubi est, Quibus non est nuntiatum de eo, videbunt; et qui non audierunt, intelligent ? Ad quos non missi sunt Prophetelligentes; Testamenti tabulas habentes, et haereditatem non tenentes. Sed nos sicut audivimus, ita et vidimus. In civitate Domini virtutum, in civitate Dei nostri. Ib audivimus, ibi et vidimus. Extra illam qui est, nec audit, nec videt; in illa qui est, nec surdus nec caecus est. Sicut audivimus, ita et vidimus. Et ubi audis?
Abbreviated transcription (Latin):
eum tremuit om̃ superbia iudicaturum ut in humilem
Obeata ecclesia. quodam tem pore audisti quodam tempore uidisti:
Audiuit in ꝓmissionibus. uid& in ex hibitionibus: audiuit in prophetia
uid& in euuan gelio: Omnia enim quȩ modo com plentur. ante
prophetata sunt: Frige ergo oculos: & diffunde ꝑimundum uide
iam hereditatem usq adterminos orbis terrae. Videiam im pleri
quod dictum est. Ad orabunt eum omnes reges terrae omnes gen¬
tes seruiunt ei Videim pletum ee quod dictum est. Ex altare sũ ꝑ
caelos ds̃ & super omnem terram gloriatua: Videillum cuius pe¬
des & manus fixisunt clauis. Cuius ossa in ligno pendentia na¬
merata sunt. supercuius uestimenta sors missaest. Vide regnan¬
tẽ quem illiuiderunt pendentem: Uide in caelos sedentem quem
contem pserunt. interra ambulantem: Uide inde impleri. Com¬
memorabuntur. & conuertentur addnm umuersi fines terrae.

Expanded text:
eum tremuit omnis superbia judicaturum, ut in humilem eum tremuit omnis superbia judicaturum, ut in humilem O beata Ecclesia! quodam tempore audisti, quodam tempore vidisti. Audivit in promissionibus, videt in exhibitionibus: audivit in prophetia, videt in Evapropheta sunt. Erige oculos ergo, et diffunde per mundum; vide jam haereditatem usque ad terminos orbis terrae: vide jam impleri quod dictum est, Adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes servient illi . Vide impletum esse quod dictum est, Exaltare super coelos, Deus, et super omnem terram gloria tua . Vide illum cujus pedes et manus fixi sunt clavis, cujus ossa in ligno pendentia numerata sunt, super cujus vestimentum sors missa est : vide regnantem, quem illi viderunt pendentem: vide in coelo sedentem, quem contempserunt in terra ambulantem. Vide inde impleri, Commemorabuntur, et convertentur ad Dominum universi fines t
Abbreviated transcription (Latin):
negotiationibus & nauigationibus : Nam quando dido fugiens fratre
delapsaest adterras affricae ubi cartaginem condidit. Naues quae
paratȩ erant admercationem in eius regionem assumpserat
gam. consentientibus sibi regionis ipsius principibus. & ipse
naues &iam condita carthagine ad negotiandum non defecerunt
Atque hinc nimium superba facta illa ciuitas. ut digne ꝑeius
naues intellegatur suꝑ bia gentium. praesumens in incertis ta¬
quam in flatibus uentorum lam non prae sumatur deuelificatione
& quasi pro speritate seculi huius tam quam maris. fundamentum
nostrum insion sit Stabiliri debemus. non ꝑflari omniuento doc¬
trinȩ. Quicum que ergo exincerto huius iutȩ tum uerant. euer¬
tentur & subiciuntur xp̃o om nis superbĩa gentium conte¬
rente in spauiolento naues tharsis: non cuius cum que ciuitatis
sed tharsis : Quomodo in spũ uiolento : timore fortissimo: Sic e

Expanded text:
negotiationibus et navigationibus. Nam quando Dido fugiens fratrem negotiationibus et navigationibus. Nam quando Dido fugiens fratrem delapsa est ad terras Africae, ubi Carthaginem condidit, naves quae paratae erant ad mercationem in ejus regione assumpserat ad fugam, consentientibus sibi regionis ejus principibus: et ipsae naves etiam condita Carthagine ad negotiandum non defecerunt. Atque hinc nimium superba facta est civitas illa, ut digne per ejus naves intelligatur superbia gentium, praesumens in incertis tanquam in flatibus ventorum. Jam non praesumatur de velificatione, et quasi prosperitate saeculi hujus, tanquam maris: fundamentum nostrum in Sion sit; ibi stabiliri debemus, non perflari omni vento doctrinae . Quicumque ergo ex incertis hujus vitae tumuerant, evertantur; et subjiciatur Christo omnis superbia gentium, conterenti in spiritu violento naves Tharsis: non cujuscumque civitatis, sed Tharsis. Quomodo in spiritu violento? Timore fortissimo. Sic enim
Abbreviated transcription (Latin):
gentium : Sedunde ex hac historia dicitur euersio suꝑ biȩ gentium :
Propter naues tharsis: Tharsis ciuitatem quesierunt docti. Hoc est
quȩnam ciuitas hoc nomine significaretur: Etali quibus uisum ẽ
cilitiam dictam eẽ tharsis. ex eo quȩ metro polis eĩ tharsus dicitur:
Dequa ciuitate erat &iam paulus apostolus natus inthrerso ciliciȩ.
Aliqui aut eam carthaginem. Intellex erunt. Fortassis aliquañdo
ita nominata autaliqua loquutione ita significata Namq apud
prophetam esaiam sic inuenitur. Ululate naues carthaginis Apud
etechielem autem adiuersis interpretibus. ab aliis carthago. ab alis
tharsis interpretataest : & hoc diuersitate interpretum ppͦsitum¬
potest intellegi. hatic appellari thrersos quae carthago dicebatur
Manifestum est aut̃ quod primordia regni carthaginꝰs nauibus
floruerunt. Etita floruerunt ut interceteras gentes excellerent

Expanded text:
gentium. Sed unde ex hac historia dicitur eversio superbiae gentium? gentium. Sed unde ex hac historia dicitur eversio superbiae gentium? Propter naves Tharsis. Tharsis civitatem quaesierunt docti, hoc est, quaenam civitas hoc nomine significaretur: et aliquibus visum est Ciliciam dictam esse Tharsis, ex eo quod metropolis ejus Tharsus dicitur. De qua civitate erat etiam Paulus apostolus, natus in Tharso Ciliciae . Aliqui autem eam Carthaginem intellexerunt: fortassis aliquando ita nominatam, aut aliqua locutione ita significatam. Namque apud prophetam Isaiam sic invenitur: Ululate naves Carthaginis . Apud Ezechielem autem a diversis interpretibus, ab aliis Carthago, ab aliis Tharsis interpretata est ; et hac diversitate interpretum potest intelligi hanc appellari Tharsum, quae Carthago dicebatur. Manifestum est autem, quod primordia regni Carthaginis navibus floruerunt, et ita floruerunt, ut inter caeteras gentes excellerent
Abbreviated transcription (Latin):
Dabitur uobis regnum sed caelorum ubuillerex est: ideo quid
ibi requiritur :: Etnunc reges intellegite : Iam inuidere uos para¬
batis. Intellegite : dealio regedicitur. Cuius regnum non est dehoc
mundo: Merito ergo collecti sunt reges inunum. Conturbati sant
tremor ad prehenditeos. inde& illis hoc dicitur. & nunc reges in¬
tellegite : eru dimini qui iudicatis terram: Seruite dño intimore
& exultate ei cumtremore: & quid fecerunt. Ibidolores sicut partu¬
rientes : Quid suntdolores parturientis nisidolores penitentes :
Videipsam conceptionem doloris & parturitionis. Atimore tuo
inquit esaias concepimus & parturiuimus sp̃m salutis: Sicergo
conceperunt reges detimorex p̃i. ut parturiendo salutem parerent
credendo in eum quemtimuerunt: Ibi dolores sicut parturientis:
Vbi parturientem audis foctum expecta: Parturit uetus homo. sed

Expanded text:
dabitur vobis regnum, sed coelorum, ubi ille rex est. Ideo quid dabitur vobis regnum, sed coelorum, ubi ille rex est. Ideo quid ibi sequitur? Et nunc reges intelligite. Jam invidere vos parabatis: intelligite; de alio rege dicitur, cujus regnum non est de hoc mundo. Merito ergo collecti sunt reges in unum, conturbati sunt, tremor apprehendit eos. Inde et illis hoc dicitur: Et nunc reges intelligite, erudimini omnes qui judicatis terram. Servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore . Et quid fecerunt? Ibi dolores ut parturientis. Quid sunt dolores ut parturientis, nisi dolores poenitentis? Vide ipsam conceptionem doloris et parturitionis: A timore tuo, inquit Isaias, concepimus, et parturivimus Spiritum salutis . Sic ergo conceperunt reges a timore Christi, ut parturiendo salutem parerent credendo in eum quem timuerunt. Ibi dolores sicut parturientis. Ubi parturientem audis, fetum exspecta. Parturit vetus homo, sed
Abbreviated transcription (Latin):
dabo tibi gentes hereditatem tuam & possessionem tuam terminos
terrȩ : Reges eos inuirga ferrea & tamquam uas figuli conteres eos:
Auditus est ergo rex constitutus insion. tradita est illi possessio us¬
que ad terminos orbis terrae. &me tuere debentreges neregnum
perdant neillis auferatur regnum. sicut timuit miser herodes. &
proparuulo occidit paruulos: Timens autẽ regnum amittere non meru¬
it regem agnoscere : Vtinam & ipse regem cum magis adorar&. non
male regnum quȩrendo innocentes perder& & nocens perir&: Nam
quod adillum attinebat perdidit innocentes. Quantum autem adxp̃m
etiam parutis prose morientes. paruulos coronauit: Ergo debue¬
runt timere reges quando dictum est. Ego autem constitutus sum
rex abeo. Ethereditatem usque ad fines terrȩ dabit mihi quime con¬
stituit regem: Sed quid in uidetis reges: Videte . non in uidete. Lon¬
ge enim iste aliter rex quidixit. Regnum meum non est dehoc mun¬
do : Nolite ergo timere neuobis auferatur regnum mundihuius.

Expanded text:
ditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae; reges eos in virga ferrea, et tanquam vas figuli conteres eos . Auditus est ergo rex constitutus in Sion, tradita est illi possessio usque ad terminos orbis terrae. Metuere debent reges, ne regnum perdant, ne illis auferatur regnum, sicut miser timuit Herodes, et pro parvulo occidit parvulos ? Timens autem regnum amittere, non meruit regem agnoscere. Utinam et ipse regem cum Magis adoraret! non male regnum quaerendo, innocentes perderet, et nocens periret. Nam quod ad illum attinebat, perdidit innocentes: quantum autem ad Christum, etiam parvus pro se morientes parvulos coronavit. Ergo debuerunt timere reges quando dictum est: Ego autem constitutus sum rex ab eo, et haereditatem usque ad fines terrae dabit mihi qui me constituit regem. Sed quid invidetis, reges? Videte, non invidete. Longe enim iste aliter rex qui dixit: Regnum meum non est de hoc mundo . Nolite ergo timere ne vobis auferatur regnum mundi hujus:
Abbreviated transcription (Latin):
abipsa nequitia filium ꝓhibere. Anforte utuidetur filio eius. qui a
& pa ter talia faceret nisi senuisset. Peccatum quod tibi non displic&
infilio tuo. delectat te: Sedaetas deseruit Non cu piditas: maxime.
fratͥes mei filios uros fideles adtenditẽ. Quos fide dxistis utbapti ⁊a¬
rentur. Sed forte neglegit malus filius uel monita patris¬
U el obiurgati onenim. Uel seueritatem. Tuimple personam tuam
ds̃ dete exigit suam

Expanded text:
ab ipsa nequitia filium prohibere? An forte ut videatur filio ejus quia et pater talia faceret, nisi senuisset? Peccatum quod tibi non displicet in filio tuo, delectat te; sed aetas deseruit, non cupiditas. Maxime, fratres mei, filios vestros fideles attendite, quos fidedixistis ut baptizarentur. Sed forte negligit malus filius vel monita patris, vel objurgationem, vel severitatem: tu imple personam tuam; Deus de illo exigit suam
Abbreviated transcription (Latin):
ram. dicit mendicus. Siquasi non eẽt̃ mendicus non eet̃: S ed qͣuasi erat. mex¬
dicus ẽ : Itaq modo qui ad laeuitias sđares oculos aperunt & corclaudunt.
transit quasi eorum. &uenit uerum ipsorum: quasi ipsorum. felicitas ẽ scłi
erum ipsorum poena ẽ: Nrm̃ autem quasi tristitia ẽ. gaudium non ẽ quasi¬
Non enim ait apls. Quasi gaudentes. semꝑ autem tristes. aut quasi tristes &
quasigaudentes. S ed ait quasi tristes. semꝑ autem gaudentes.: S icut egenii.
sua dimiserat. diuitias nullas possidebat: Etquid secutus ait Quasi nihil
tes : Ibi non dixit quasi. Quasi egebat . Non autem quasi seduerum . mul¬

Expanded text:
ram, dicit mendicus. Si quasi non esset, mendicus non esset. Sed quia quasi erat, mendicus est. Itaque qui nunc ad laetitias saeculares oculos aperiunt, et corda claudunt, transit quasi eorum, et venit verum ipsorum, Quasi ipsorum felicitas est saeculi: verum ipsorum poena est. Nostrum autem quasi tristitia est, gaudium non eNon enim ait Apostolus, Quasi gaudentes, semper autem tristes; aut, Quasi tristes, et quasi gaudentes: sed ait, Quasi tristes, semper autem gaudentes. Sicut egeni: etsua dimiserat, divitias nullas possidebat. Et quid secutus ait? Quasi nihil tes, ibi non dixit quasi. Quia quasi egebat, non autem quasi, sed vere mul
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. ut eos diceret ad gratiam non ꝑtinere : quimeritis &operibus suis merce¬
dem deberi arbitrabantur. ⁊ Quiergo ad gratiam sescit ꝑtinere qđ est xp̃s.
Si gratisdatur : Nulla meritatua praecesserunt. Vtdetur : Namsi praecesserunt
tua. Merces non imputatur secundum gratiam. sed seci
Siergo dicis p̃cessise meritatua : teuis laudare. Nondm̃.: Ideonon agnoscis xp̃m qui
uenit cum gratiadĩ. Conuerte ergote admeritatua. ⁊ Vide illa mala fuisse. ut non
tibi deberetur . nisi supplicium. Non p̃mium : Etcumuideris quid tibi ꝑmeritum
debeatur. agnoscis quid ꝑ gratiam donetur.

Expanded text:
Apostolus, ut eos diceret ad gratiam non pertinere, qui meritis et operibus suis merceApostolus, ut eos diceret ad gratiam non pertinere, qui meritis et operibus suis mercedem deberi arbitrabantur . Qui ergo ad gratiam se scit pertinere, quod est si gratis datur, nulla merita tua praecesserunt ut detur. Nam si praecesserunt merita tua, merces non imputatur secundum gratiam, sed secundum debitum . Si ergo dicis praecessisse merita tua, te vis laudari, non Deum: ideo non agnoscis Christum, qui venit cum gratia Dei. Converte ergo te ad merita tua, vide illa mala fuisse, ut non tibi deberetur nisi supplicium, non praemium. Et cum videris quid tibi per meritum debeatur, agnoscis quid per gratiam donetur;
Abbreviated transcription (Latin):
qua illis ostendam salutare dĩ : Qusd est salutare dĩ. IXẼS Itis
Etquomodo in sacrificiolaudis nobis ostenditur xp̃s Quiaxẽs cumgratia
uenit adnos. ⁊ Hoc dicit apostolus. : Niuo autem iam nonego. uiuit uero
in mexp̃s.  Quod autem in carne uiuo. infide uiuo filii dĩ. quimedilexit.
Ittradidit scipsum prome. ⁊ Agnoscantergo peccatores quia nonopus ess &
impietates suas et primo imitantur publicanum illum dicentem. ⁊ Propicius
esto mihi peccatori. : Ostendunt uulnera. implorant medicum. & quia non
selaudant. serep̃hendunt se. Vt quigloriat᷑ Noninse sed in dño glorietur : s¬
Agnoscunt causam aduentus xp̃i. quia id eouenit. ut peccatores saluos faciat.
Quia ihs̃ xp̃s uenit inquit in hunc mundum peccatores saluos facere. quorum
primus egosum. ⁊ Proinde illos iuid eos deopere suogloriantes sic arguit idem

Expanded text:
qua illi ostendam salutare Dei. Quod est salutare Dei? Christus Jequa illi ostendam salutare Dei. Quod est salutare Dei? Christus Jesus. Et quomodo in sacrificio laudis nobis ostenditur Christus Quia venit ad nos. Haec dicit Apostolus: Vivo autem jam non ego, vivit vero in me Christus: quod autem in carne vivo, in fide vivo Filii Dei, qui me dilexit et tradidit semetipsum pro me . Agnoscant ergo peccatores, quia non opus esset impietates suas, et primo imitantur Publicanum illum dicentem, Domine, propitius esto mihi peccatori: ostendunt vulnera, implorant medicum; et quia non se laudant, sed reprehendunt se, ut qui gloriatur, non in se, sed in Domino glorietur , agnoscunt causam adventus Christi, quia ideo venit ut peccatores salvos faceret: Quia Jesus Christus venit, inquit, in hunc mundum peccatores salvos facere, quorum primus ego sum . Proinde illos Judaeos, de opere suo gloriantes, sic arguit idem
Abbreviated transcription (Latin):
sequod bene uiuit accepi sse adõ: Tamenusq ad se uult ẽẽ diuttẽ dm̃:
Ile itaq qui dicebat. Gratias tibi agods̃ quod non sum sicut &cȩ¬
teri homines. iniusti. raptores. adulteri. Sicut &pucanus iste.
Nonne ibi habebat undediceret᷑. donaetpublicant: huic quod mihi
donasti. : Supple &mihi quaenonduma dedisti. sediam quasi satu¬
ratus ructuabat: Non dicebat: Igoaũegenus & pauꝑ. ⁊ Quod dicebat
publicanus ille. dñȩꝓpitius estomihi peccatori.⁊ Ideo descendit lus¬
tificatius publicanus magis ille pharisaeus. Ergo audite quibe¬
neiuitis. audite quimaleuiuitis.⁊ Sacrifitium laudis glorisi¬
cabit me. : Nemomi hioffort hoc sacrificium. & malus est: Non
dico. Non hoc mihi offerat malus : sed nemo mihihoc offerat malus:
sed &uita cumlingua consentit.⁊ Sacrificium laudis glorificabit me⁊
Etubi est uia in qua ostendam illi salutare dĩ ⁊ Insacrificio laudis uia ẽ

Expanded text:
se quod bene vivit accepisse a Deo, tamen usque ad se vult esse divitem Deum. se quod bene vivit accepisse a Deo, tamen usque ad se vult esse divitem Deum. Ille itaque qui dicebat, Gratias tibi ago, Deus, quod non sum sicut caeteri homines, injusti, raptores, adulteri, sicut et Publicanus iste; nonne ibi habebat unde diceret: Dona et Publicano huic quod mihi donasti, supple et mihi quae nondum dedisti? Sed jam quasi saturatus ructabat: non dicebat, Ego autem egenus et pauper ; quod dicebat Publicanus ille, Domine, propitius esto mihi peccatori. Ideo descendit justificatus Publicanus, magis quam ille Pharisaeus . Ergo audite qui bene vivitis, audite qui male vivitis: Sacrificium laudis glorificabit me. Nemo mihi offert hoc sacrificium laudis, et malus est. Non dico, Non hoc mihi offerat malus; sed, Nemo mihi hoc offert malus. sed et vita cum lingua consentit. 31. Sacrificium laudis glorificabit me: et ibi via est, qua ostendam illi salutare Dei. In sacrificio laudis via est,
Abbreviated transcription (Latin):
Nec ille melaudat quiquasi desuobene uiuit. ⁊ Sed numquid ille
phariseus quasi desuo talis erat cum diceret: : Gratias tibi ago quia non
sum sicut caeteri homines. ⁊ Gratias dõ agebat exdõ qđ bonum ins: e
habebat.⁊ Quamuis Mergo aliquid bonum intesit. quamuis
cepisse: : Tamen in eo ipso site extuleris supraalium non habentem.
Inuidus teneris. Nondum laudator meuseris. : Primus er
corrigere auia pessima. Incipe uiuerebene. ⁊ Intellege
quia
non corrigeris. nisido nodĩ .÷ Ad ño enim gressus hominis diriguntur :
Hoc cum intellexeris faue&alus : Vt sint quodettues: quia hoceras & tu
quod etilli sunt. ⁊ Faue quantum potes. Itnoli desperare.⁊ Non
enimusqs ad tediues ds̃ ⁊ Nonergo laudat qui maleuiuendo offendit
dnm. : Non lautlat quicum iam coeperit beneuiuere. cdesuoputat
esse. quod beneuuit non acceptũ adõ.⁊ Nec ille laudat quicũsciat

Expanded text:
nec ille me laudat qui quasi de suo bene vivit. Sed numquid ille nec ille me laudat qui quasi de suo bene vivit. Sed numquid ille Pharisaeus, quasi de suo talis erat, cum diceret, Gratias tibi ago, quia non sum sicut caeteri homines? Gratias Deo agebat ex eo quod bonum in se habebat. Quamvis ergo aliquid bonum in te sit, quamvis cepisse; tamen in eo ipso, si te extuleris super alium non habentem, invidus teneris, nondum laudator meus eris. Primo ergo corrigere a via pessima, incipe vivere bene: intellige quia non corrigeris nisi dono Dei; a Domino enim gressus hominis diriguntur . Hoc cum intellexeris, fave et aliis, ut sint quod et tu es: quia hoc eras et tu, quod illi sunt. Fave quantum potes, et noli desperare; non enim usque ad te dives est Deus. Non ergo laudat, qui male vivendo offendit Dominum; non laudat, qui cum jam coeperit bene vivere, de suo putat esse quod bene vivit, non acceptum a Deo: nec ille laudat, qui cum sciat