comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cusatio qualiscumq. Dyabol¬
potest ad malum inuitare. nõ
potest tͣhere. Delectationẽ infeit.
non potestatem. Consilium iu¬
genit. non conflictum. Nunc ergo
ꝓpter partum b̾e marie sit michi
tes. siue pauperes. siue seruos.
Non est apd deũ nisi m̾itoꝵ discͤcõ.
Audite itaq me qͥcumq domino
xp̃i in corꝑe uirgines estis. Gene¬
raliter loquar ad omnes. audite me.
Quitumq se agnoscit ẽẽ quod di¬
co. studeat ut ⁊ corde sit uirgo. Sit
gaudeat de luchro corporis ut non
habeat damnum anime. Gaude
secuturus ẽ agnum quocumq ierit.
ueniatur. Oret pro ꝑseuerantia. ut
non illi qualiscumq delectatio. fecu¬
inuidia dyaboli tantum bonum
tollat. tantam claritatem innubi¬
let tantum nitorem infuscet. Cene¬
at fortiter. ne ꝑdat rem inrepara¬
bilem. Non uno momento delecta¬
tionis amittat gratiam torporis.
uintat. Si me audierit. ꝑmanebit.
Quod si non audierit: amissurus
est quod nuiquam reparatur.

Expanded text:
cusatio. Qualescunque diabolcusatio. Qualescunque diabolus ad malum potest invitare, non potest trahere; delectationem infert, non potestatem; consilium ingerit, non conflictum. Nunc ergo propter partum beatae Mariae, sit mihi tes, sive pauperes, sive servos. Non est apud Deum nisi meritorum discretio. Audite me itaque, quicumque dono Christi in corpore virgines estis. Generaliter loquor ad omnes, audite me. Quicumque agnoscit se esse quod dico, studeat ut corpore et corde sit virgo. Sic gaudeat de lucro corporis, si non habeat damnum animae. Gaudesecuturus est Agnum quocumque ierit; eniatur . Oret perseverantiam, ut non illi qualiscumque delectatio invidia diaboli tantum donum tollat, tantam claritatem innubilet, tantum nitorem infuscet. Teneat fortiter, non perdat rem irreparabilem, non uno momento delectationis amittat gratiam corporis, vincat. Si me audierit, permanet: quod si non audierit, amissurus est quod nunquam est reparat
Abbreviated transcription (Latin):
tas aut desolatio. Putanus qͣm
dulce est quando deo uota nr̃a
talia qͣlia clixi angeli qui cu¬
stodes sunt uite nostre ante cõ¬
spectum diuine maiestatis op¬
tulerunt: Si aliquid offerimꝰ
homini terreno ⁊ morituro. ⁊ ta¬
men speramus nos ab illo mul¬
tum recepturos & adiuuandos.
si deo nr̃o aliquid de moribus
nostris offeramus. quantum
mus in domino. gaudeamus
cum fletu. Memores simus
dignationis diuine ⁊ captiui¬
tans nr̃e. Quenitumq potẽ¬
tia eleuat. ueniat illi in mẽ¬
tem humilitas xp̃i. ut ñ diri¬
gatur ad illum sententia i¬
Quando uidemus quencũq
miserum aut egenum. ueni¬
at nobis in mentem mĩa d̾̃i.
Quando captiuum ueniat no¬
b̃ in mentem redemptio dñi nr̃i.
subrepit. sit nob̃ in memoria qd̵
iam dele.la sunt pectata nostra. Nõ
ꝑdamus premium sanguinis
xp̃i. nec mauilem᷑ stolam anime
ꝑ inquitatem aut rapinam aũ
contupiscentiam. Iaciumus. iã
erecti sum᷑. Uulnerati fuimus

Expanded text:
tas aut desolatio. Putemus quam tas aut desolatio. Putemus quam dulce est, quando vota nostra talia, qualia dixi, Angeli qui custodes vitae nostrae sunt, ante conspectum divinae majestatis obtulerint. Si aliquid offerimus homini terreno et morituro, et tamen speramus nos ab illo multum recepturos et adjuvandos: si Deo aliquid de nostris moribus offeramus, quantum mus in Domino, gaudeamus cum fletu, memores simus dignationis divinae et captivitatis nostrae. Quemcumque potentia elevat, veniat illi in mentem humilitas Christi; ut non dirigatur ad illum sententia iQuando videmus quemcumque miserum aut egenum, veniat nobis in mentem misericordia Dei; quando captivum, veniat nobis in mentem redemptio Domini subripuit, sit nobis in memoria; quod jam deleta sunt peccata nostra, non perdamus praemium sanguinis Christi, nec maculemus stolam animae per iniquitatem, aut rapinam, aut concupiscentiam. Jacuimus, jam erecti sumus; vulnerati fueramus,
Abbreviated transcription (Latin):
siquis talem se agnoscit. ⁊ hec
fecĩt : & ip̃e offert uotũ. Siquiᷤ
forte ut assoler de there semper
consueuit .& aliorum actiones
obloqui nec suas respit̾e. noueat
hodie deo in corde suo & dicat.
Hususqz de alus dici me non
inspexi. ego eram miseriar ⁊ alioᷤ
miseros estimabam. ⁊ id̾o nũc
sufficit quod petcauit lingua
mea. modo emendare delibero.
Ecce qui hec fatit offert uotũ.
Siquis crudelem se sentit mise¬
ricordiam animi uoueat deo.
quis semiori suo pectaurt. ueni¬
am petat. Et si ille non sapue¬
rit peteie. ille tunc dimittat.
Et tũcħ feceritis karissimi offer¬
tis uotum deo placitum.⁊ qͣsi
remuneratis xp̃m. & post ue
ur̃a offerentur ante tribunal
xp̃i. ꝙ sicut dixit salomon mo¬
numentum uestrum ñ acti¬
piet obliuionem. & dicetur uo¬
bis. Ecce populus mens quẽ
adquisuu sanguine meo sa¬
turauit me uotis. impleuit
me odoram̃tiᷤ ego ero eis qͣi
dñs. & ip̃i erunt michi in popu¬

Expanded text:
si quis se talem agnoscit, et haec si quis se talem agnoscit, et haec fecerit; et ipse offert votum. Si quis forte, ut assolet, detrahere semper consuevit, et aliorum actiones obloqui, nec suas respicere; voveat hodie Deo in corde suo, et dicat: Huc usque de aliis dixi, me non inspexi; ego eram miserior, et alios miseros existimabam: et ideo nunc sufficit quod peccavit lingua mea, amodo emendare delibero. Ecce qui haec facit, offert votum. Si quis crudelem se sentit, misericordiam animi voveat Deo; quis seniori suo peccavit, veniam petat; et si ille non sapuerit petere, ille tamen dimittat.ec omnia feceritis, charissimi, offertis votum Deo placitum, et quasi remuneratis Christum. Et post haec vestra offerentur ante tribunal Christi, et, sicut dixit Salomon, monumentum vestrum non accipiet oblivionem : et dicetur de vobis, Ecce populus meus quem acquisivi sanguine meo; saturavit me votis, implevit me odoramentis: ego ero eis quasi Dominus, et ipsi erunt mihi in popu
Abbreviated transcription (Latin):
domine. miseritordissime deus.
sufficit michi quodadusq. peccau.
quod contempsi. quod fetoribus car¬
nis mee satiffeti: iam nunc te ĩ¬
spirante uoueo me a nequiria mã
conu̾surum. Cum hec fet̾i̾t: et
iste optulit uotum. Iterum si in
actione prospera non delectetur.
quod est pectatum usq ad mortem:
ꝓmutat ⁊ ip̃e in corde suo medita¬
turum se potius actus bonos. quã
liuorem eundem habiturum. Et
tum fecerit: &. ip̃e optulit uotum¬
suum. Si quis uero sibi conscius
est de homicidio. indicar sibi ip̃e
in corde suo penitentiam. ⁊ undi¬
cet in se ip̃am malam constienti¬
am. & statuat sibi ante deum cruti¬
atum penitentie & spatum. & ple¬
num animum ueneno quẽ ante
effusio sanguinis ꝓximi sancia¬
uit crutiet ꝑ abstinentiam & hu¬
p̃sumat accipere. ut non duplicit᷑
se infelix dampnet. dum in cor¬
de criminum horrorib ꝑleno sa¬
tratissimum corpus domini ꝑi¬
culose presumit acciꝑe. Qrod

Expanded text:
Domine, misericordissime Deus, Domine, misericordissime Deus, sufficiat mihi quod huc usque peccavi, quod te contempsi, quod fetoribus carnis meae satisfeci: jam nunc, te inspirante, voveo me a nequitia mea conversurum. Cum haec fecerit, et iste obtulit votum. Iterum si quiactione prospera non delectatur, quod est peccatum usque ad mortem; promittat et ipse in corde suo, imitaturum se potius actus bonos, quam livorem ejusdem habiturum: et cum haec fecerit, et ipse obtulit votum. Si quis vero sibi conscius est de homicidio, indicat sibi ipse in corde suo poenitentiam, et vindicet in se ipso mala sua, et statuat sibi ante Deum cruciatum poenitentiae et spatium; et animum plenum veneno, quem ante effusio sanguinis proximi sauciavit, cruciet per abstinentiam et huaesumat; ut non dupliciter se infelix damnet, dum in corde criminum horroribus pleno sacratissimum corpus Domini periculose praesumit accipere. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
hodie redemit offer. hoc est animã
tuam. Et si int̾roges ne quomͦ offe¬
ram animam incam. Quam ip̃e
ht̃ in potestate: ego respondeo tibi¬
quomodo. ftloribus sanctis. cogitatõ¬
nibus castis. oꝑibus fructuosis. a¬
diam miseris quia & ip̃i misiꝰ
sumus antequam redimeremur.
dimittendo illis qui in nos pec¬
cant quia & uos omnes sub pec¬
cato fumus. suꝑbiam deceptus¬
Que tum ita sint: crigite omneᷤ
anumos nr̃os. & nullus sit siue li¬
ber. siue seruus. siue ingenius qui
ceddat. quia nimisimiserum ẽ ut
aliquid non offeramus deo nostro
qui animam suam pro nobis
posuit. & propter nos cum ess
eternus carnem suscepit. Nunc
itaq quicumq iram contra alce-¬
rum tenet tantum ꝓpt̾ amorem
dei dimittat: & offerat uotum. Si
quis consueuit iam longa diut᷑¬
nitate. in luxuriam uoluptare.
resipiscat aliquando: ⁊ excuniat
sordes suas ꝑ compunctionem.
& clamet in corde suo in oratione
secretius ad dominum. Piissime

Expanded text:
hodie redemit, ipsum offer, hoc est, animam hodie redemit, ipsum offer, hoc est, animam tuam. Et si interrogas me, Quomodo offeram animam meam, quam ipse habet in potestate? ego tibi respondeo quomodo: Moribus sanctis, cogitationibus castis, operibus fructuosis; ddiam miseris, quia et ipsi miseri fuimus antequam redimeremur; dimittendo illis qui in nobis peccant, quia et nos omnes sub peccato fuimus; superbiam cQuae cum ita sint, erigite omnes animos vestros, et nullus sit, sive liber, sive servus, sive ingenuus, qui reddat: quia nimis miserum est ut Deo aliquid non offeramus de nostro, qui animam suam pro nobis posuit; et propter nos, cum esset aeternus, carnem suscepit. Nunc itaque quicumque iram contra alterum tenet, tamen propter amorem Dei dimittat; et obtulit votum. Si quis consuevit jam longa diuturnitate in luxuria volutari, resipiscat aliquando, et excutiat sordes suas per compunctionem; et clamet in corde suo in oratione secretius ad Dominum: Piissime
Abbreviated transcription (Latin):
qui mundo imperat. quam b̾s
est qui deum in tonstientia por¬
tat. Et ideo dultissimi filii cõ¬
cupiscite munditiani cordis ha¬
bete dilectionem dei & ꝓximi. Per-¬
cateres dimite.⁊ climttretur uobis.
Iusti non pectate. ut ꝑmaneat xp̃c ĩ¬
uobis. Que cum ita sunt: udetur
michi kñui ut nascente domino et
redemptore nr̃o uota promittamus
ꝙ reddamus. sicut scriptum est.
Uouete & reddite domino deo ur̃o.
Nos dulciter & confident̾ uoueamꝰ.
ille dabit possibilitatem ut reddere
possimus. Nos tamen quicquid il¬
li promittimus. de illo speremus.
Et fortassis int̾rogatis me: quid
debeatis nouere ꝙ reodere. Suut e¬
nm multi qui nouent. alius psal¬
lam. alius olcum. alius ceram ad
luminaria noctis. alius ut uinũ
ut ieuinia certo tempore faciat aliꝰ
ut carnes non comedat. Non est
istud uotum optumum uec ꝑfectum.
Adhuc melius uolo. Non elegit dens
speciem tuam. nec oleum tuum. nec
ieuinium tuum: s hoc quod ĩ te

Expanded text:
qui mundo imperat; quam beatus qui mundo imperat; quam beatus est qui Deum in conscientia pura portat! Et ideo, dulcissimi filii, concupiscite munditiam cordis, habete dilectionem Dei et proximi. Peccatores, dimittite, ut dimittatur vobis. Justi, non peccate, ut permaneat Chrium. Quae cum ita sint, videtur mihi, charissimi, ut nascenti Domino et Redemptori nostro vota promittamus hodie, et reddamus; sicut scriptum est, Vovete, et reddite Domino Deo vestro . Nos dulciter et confidenter voveamus; ille dabit possibilitatem, ut reddere possimus: nos tantum quidquid illi promittimus, de illo speremus. Sed fortasse interrogatis me, quid debeatis hodie vovere vel reddere. Sunt multi qui vovent, alius pallam, alius oleum vel ceram ad luminaria noctis; alius, ut vinumius, ut jejunia certo tempore faciat; alius, ut carnes non comedat. Non est istud votum optimum nec perfectum: adhuc melius volo. Non eget Deus nec specie tua, nec oleo tuo, nec jejunio tuo: sed hoc quod in te
Abbreviated transcription (Latin):
pugnat. Reuera fortius pugnat.
qui contra se pugnat. Aperiant
aures suas ad precepta dei. que
audienda ludibria. Aperiant o¬
culos suos ad nitorem qui hucꝰ
q ad ignominiam patuerunt.
Compungat penitentia cͥminũ
quo nuncusq transpuntit de¬
lectatio uoluptatum. Erigat ad¬
iuncta uirtus quem uitia pro¬
strauerunt. Aꝑiant medica¬
mento nares suas. quibus fete
bat consuetudo pectati. Aperiat
ille oculos cordis uobis. qui hodie
propt̾ nos nasci lignatus est: uͭ
uideatis illud quod putatur dłce
modo satis ẽẽ in breuitate tempo¬
rum quam amarum erit ĩ ig-¬
ne eterno. quam graui ⁊ ꝑpetua
pene punienda erit breuitas de-
& abiit. infelicem reddidit ⁊ re¬
liquit. Quam speciosus ẽ aĩe
nitor quam felix conscientia bo¬
nis oꝑib plena. Si beatum se
credit qui hoc possidet quod dimiᷤ¬
surus est post mortem. quam se¬
curus est qui illud premium sꝑe¬
rat quod nunquam dimissurus
est ꝑ et̾nitatem : Si potens ditit᷑

Expanded text:
pugnant: revera fortius pugnant, pugnant: revera fortius pugnant, qui contra se pugnant. Aperiant aures suas ad praecepta Christi, quae audienda ludibria. Aperiant oculos suos ad nitorem, qui huc usque ad ignominiam patuerunt. Compungat poenitentia criminum, quem huc usque transpunxit delectatio voluptatum. Erigat adjuncta virtus, quem vitia prostraverunt. Aperiant medicamento nares suas, quibus illa fetet consuetudo peccati. Aperiat vobis ille oculos cordis, qui hodie propter nos dignatus est nasci, ut videamus illum. Quod putatur dulce modo satis esse in brevitate temporum, quam amarum erit in igne aeterno! quam gravi et perpetua poena punienda erit brevitas dele abiit; infelicem reddidit, et reliquit. Quam speciosus est animi nitor! quam felix conscientia bonis operibus plena! Si beatum se credit, qui hoc possidet quod dimissurus est post mortem; quam securus est, qui illud praemium sperat, quod nunquam amissurus est per aeternitatem! Si potens dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
petcare. ꝓfessio est: non emenda¬
tio. Accusatur anima ⁊ non sa¬
natur. Pronuntiatur offensa.
non tollitur. Peniientiã tertã
non facit. nisi odium peccati ⁊
amor d̾i. Quando sic penites
ut tͥ amarum sapiat quod ã
prius oblectabat in corpore ip̃m
te cruciet ui corde iam tune bñ
ingemiscis ad deum ⁊ ditis. Ti
pepercisti criminoso. Inclinet
ad remedium humilitas pe-¬
nitentis quem mouere ñ potu¬
it diuturnitas peccatoris. Dic
illi in fletu cordis. Aspice ad in¬
felicem pietas immensa. respue
crudelem miscłia publita. Des¬
peratus ad ommipotentẽ uenio
uulneratus ad medicum curro.
Serua pietatem mansuetudi¬
nis. qui tandi suspendist gla¬
dium ultionis. Dele numosi¬
tatem criminis multitudine
misericordiarum. Ista ẽ filio¬
li uera penitentia. quando sic
conu̾titur quis ut non reu̾tat᷑.¬
Sane uideamus. Aliqui ur̃i
fortes sunt ⁊ uirtutem animoꝵ
exetentes. qui in istã die ncrba mca

Expanded text:
peccare. Professio est, non emendapeccare. Professio est, non emendatio: accusatur anima, non sanatur: pronuntiatur offensa, non tollitur. Poenitentiam certam non facit, nisi odium peccati, et amor Dei. Quando sic poenites, ut tibi amarum sapiat in animaprius oblectabat in corpore, ipsum te cruciet in corde; jam tunc bene ingemiscis ad Deum, et dicis, Tibpepercisti criminoso. Inclinet ad remedium humilitas poenitentis, quem permovere non potuit diuturnitas peccatoris. Dic illi in fletu cordis: Aspice infelicem, pietas immensa; respice crudelem, misericordia publica. Desperatus ad omnipotentem venio, vulneratus ad medicum curro. Serva pietatem mansuetudinis, qui tamdiu suspendisti gladium ultionis: dele numerositatem criminum multitudine misericordiarum. Ista est, filioli, vera poenitentia, quando sic convertitur quis, ut ad peccatSint, videamus, aliqui vestrum fortes et virtutem animarum exercentes, qui in ista die verba mea
Abbreviated transcription (Latin):
Ogo uos fratres karissimi
ut libenti animo sermoneᷤᷤ
quos dominus dabit su¬
scipiatis in hac dulcissĩa
die. ui qͣ compunctio eti¬
am infidelibus uenit. in qua mise¬
ricordia tangitur impius. ueniã
sperat compunctus. reditum nõ
desperat captiuis. remedium deside¬
rat uulneratus. In qͣ nascitur ag-¬
nus. qui tollit petcata mundi. In
cuius natiuirate qui conscientiam
securam ht̃ dulcius gaudet qͥ mi¬
seram attentius timer. qui bonus
affectuose orat. qͥ pectator deuotis¬
sime supplicat. Dulcis dies. ⁊ uere
dultis: ⁊ tunctis penitentibus ue-¬
mam portans. Promitto uobis
filioli. & certus sum: quia in hac
die si quis ex corde peniterir ⁊ ad
nomitum peccati reuersus non
fuerit. quodiumq penerit dabit᷑
ei. Tantum est. fide non dubtret.
delectationem non dubitat
totius mundi peccatum tollitire.
& peccator desperat: S iudete
qualis debet ẽẽ penitentia. quia
multi assidue se dicunt pc̃cores¬
ẽẽ.⁊ tamen adhuc illos delectat

Expanded text:
ogo vos, fratres charissimi, ut libenti animo sermones quos Dominus dabit, suscipiatis in hac dulcissima die, in qua compunctio etiam infidelibus venit, in qua misericordia tangitur impius, veniam sperat compunctus, reditum non desperat captivus, remedium desiderat vulneratus; in qua nascitur Agnus, qui tollit peccatum mundi. In cujus nativitate qui conscientiam securam habet, dulcius gaudet; qui miseram, attentius timet: qui bonus est, affectuose orat; qui peccator, devotissime supplicat. Dulcis dies, vere dulcis, et cunctis poenitentibus veniam portans. Promitto vobis, filioli, et certus sum, quia in hac die si quis ex corde poenituerit, et ad vomitum peccati reversus non fuerit, quodcumque petierit, dabitur ei: tantum in fide non dubitet, delectationem non repetat. Hodie totius mundi pecet peccator desperat? Sed videte qualis esse debeat poenitentia, quia multi assidue se dicunt peccatores, et tamen adhuc illos delectat
Abbreviated transcription (Latin):
catum eẽ. aliud imꝑietatẽ pecc̃i. Impi
cordis acciptt᷑. que pͥmũ in compun¬
aione soluitur. ut postmodũ in cõfes¬
sione pectatũ ip̃m. idest debitũ dãp¬
nationis absoluat᷑. S siue hoc sure
alio quocumq modo p̾dicte auctori¬
tates exponant᷑ nos uerissime confi¬
temur. sacerdotes dei in eccłia potesta¬
tem hẽre ligandi atq soluendi. ñ ꝑfun¬
storie ⁊ inusitato quodam genere loqñ¬
di significatam. s ueratit̾ a deo conces¬
sam. Quib dictũ ẽ. Quoꝵ remiseritis
pecc̃a remittentur eis.⁊ quoꝵ retinu¬
eritis retenta erunt. S forte quis op¬
ponet. qr sacerdotes multos in eccłia
ligant qui apd̾ dm̃ ñ ligant᷑. itẽc mł¬
tos soluunt qui apd̃ dm̃ ligati ꝑma¬
nent. qr sepe ⁊ innocentes ligant ⁊ in
reatu ꝑmanentes absoluunt. ⁊ sic ue¬
rum ñ erit. quoꝵ remiseritis peceata¬

Expanded text:
catum esse, aliud impietatem peccati. Impiecatum esse, aliud impietatem peccati. Impiecordis accipitur, quae primum in compunctione solvitur, ut postmodum in confessione peccatum ipsum, id est debitum damnationis absolvatur. Sed sive hoc sive alio quocunque modo praedictae auctoritates exponantur: nos verisimile confitemur sacerdotes Dei in Ecclesia potestatem habere ligandi atque solvendi, non perfunctorie et inusitato quodam genere loquendi significatam, sed veraciter a Deo concessam quibus dictum est: Quorum remiseritis peccata remittuntur eis; et quorum retinueritis, retenta erunt. Sed forte quis opponet quod sacerdotes multos in Ecclesia ligant qui apud Deum non ligantur; item multos solvunt qui apud Deum ligati permanent, quia saepe et innocentes ligant, et in reatu permanentes absolvunt, et sic verum non erit quorum remiseritis, et
Abbreviated transcription (Latin):
ficitur. qñ id unde ingemuit. ettam ore
uenient̾ potest accipi. qr prius deus
adest ꝑ gr̃am ut cor ad pũiam compun¬
gat. deinde adest ut petcatoꝵ indulgen¬
tiam consirenti tribuat. Postremo idꝙ
de psalnista opponunt. dixi confitebor
ad u̾sum me in uisticiam meã dño ⁊ tu
remisisti impieratẽ pett̃i mei. Sc̃s Gre¬
gorius de culpa cogitationis tantũmͦ
dictum ẽẽ asseruit in hec u̾ba. Sepe
misericors d̾s eo citius pecc̃a cordis
abluit. quo hec exire ad oꝑa ñ ꝑmutir.
Unde recte ꝑ psalmistam dr᷑. Sixi con¬
cilis sit suꝑ hec uenia ostenditi qui dũ
se adhuc ꝓmittit petere. hoc qd̃ se pe¬
tere ꝓmittebat obtinuit. quatinus qr
usꝙ ad opus ñ uenerat culpa. uscꝑ
ad cruciatum ñ ꝑueniret pnĩa. s co
gitata afflictio mentem t̾geret. quam
numirũ tantummꝰ cogitata iniquitas
inquinasset. Qd̾ siqus hoc de quolibet
delicto uelit accipere. sciat tñ alud per¬

Expanded text:
erficitur, quando id unde ingemuerit etiam ore erficitur, quando id unde ingemuerit etiam ore venienter potest accipi, quod prius Deus adest per gratiam ut cor ad poenitentiam compungat, deinde adest, ut peccatorum indulgentiam confitenti tribuat. Postremo id quod de Psalmista opponunt. Dixi: Confiteboradversum me injustitiam meam Domino, et tu remisisti impietatem peccati mei , » sanctus Gregorius de culpa cogitationis tantummodo decem esse asseruit in haec verba: Saepe misericors Deus eo citius peccata cordis abluit, quo haec exire ad opera non permittit. Unde recte per Psalmistam dicitur: « Dixi: Concilis sit super hoc venia ostendit, qui dum se adhuc promittit petere hoc quod se petere promittebat obtinuit quatenus quia usque ad opus non venerat culpa, usque ad cruciatum non perveniret poenitentia sed cogitata afflictio mentem tergeret, quam nimirum tantummodo cogitata iniquitas inquinasset. Quod si quis hoc de quolibet delicto velit accipere: sciat tamen aliud pec
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo gemere ceꝑit. donec totũ conse¬
cutus fuerio remediũ qd̾ d̾s ad oꝑtinẽ¬
dam ueniam instituit. Hoc ẽ aũ reme¬
dium urcorde peniteat ⁊ ore confiteat᷑
delictũ. qd̃ eum fecerit iam ampliꝰ de¬
bitor dãpnatoĩs ñ erit. etiã si satisfac¬
tio restat quam pro pecc̃o ꝑsoluit. Qd̃
si forte pectator uere peniteati. s inter¬
currente articło ncc̃itatis ad confessio¬
nem uenire ñ possit. confident̾ ꝓ nun¬
tio. qr in eo summus sacerdos complet.
qd̃ mortalis ñ potuir ⁊ apd̾ dm̃ iam fa¬
ctum constat qd̃ homo quidem uere uo¬
luit s ñ ualuit adimplere qr confessi¬
onem ñ contemptꝰ exclusit. s impediuit
ncc̃itas. Promde si id qd̃ dictũ ẽ. quacũ
q hora ingemuerit peccator saluus erit
de p̾senti salute acripit᷑. sit intelligen¬
dum ẽ at si dic̾etur. Tunc pectatoris sa¬
lus incipit. qñ ueracit̾ pro delictis suis
ingemiscit. que tñ salus tunc plene ꝑ¬

Expanded text:
ex quo gemere coeperit, donec totum conseex quo gemere coeperit, donec totum consecutus fuerit remedium quod Deus ad obtinendam veniam instituit. Hoc est autem remedium ut corde poeniteat et ore confiteatur delictum: quod cum fecerit, jam amplius debitor damnationis non erit, etiam si satisfactio restat, quam pro peccato persolvit. Quod si forte peccator vere poeniteat, sed intercurrente articulo necessitatis ad confessionem venire non possit, confidenter pronuntio quod in eo summus sacerdos complet, quod mortalis non potuit, et apud Deum jam factum constat quod homo quidem vere voluit, sed non valuit adimplere, quia confessionem non contemptus exclusit, sed impedivit necessitas. Proinde id, quod dictum est: « Quaque hora ingemuerit peccator salvus erit, de praesenti salute accipitur; sic intelligendum est ac si diceretur tunc peccatoris salus incipit, quando veraciter pro delictis suis ingemiscit, quae tamen salus tunc plene p
Abbreviated transcription (Latin):
de his p̾cipue dictũ existimo. qui to¬
tam uitam suam inpecc̃is agentes. in
fine penitent. ⁊ tunc pecc̃a deserunt.
qñ iam in hac uita tempus satisfatꝰ¬
tionis hẽre ñ possunt. Quib dr᷑ ne tam̃
ullo modo de uenia desperent. qr ⁊ tunc
quoc si uere penituerint mĩam conse¬
qui ualent. Hoc ẽ enim quacũc hora. sci¬
licet etiam in extrenus. etiam in articło
ncc̃itatis si pectator ingemuetit hoc ẽ
ex tota cordis contritione conu̾sus fu¬
erit. saluus erit ab et̾na udelicet dãp¬
natione. Quasi aliis u̾bis dic̾etur. Q¬
cumq hora in p̾senti urta peccator u̾e
penttuerit in fictura uita ñ ꝑibit. Qd̾
siquis contendat illud qd̃ dictum ẽ sal¬
uus erit. ñ ẽẽ dictum de saluatione q̃
in fitturo tribuitur s de illa pociꝰ que
in p̃senti in absolutione peccatoꝵ con¬
donatur. ñ ncc̃e ẽ tñ nos dic̾e qd̾ pec¬
cator ab om̃i debito absoluatur statĩ

Expanded text:
de iis praecipue dictum existimo qui tode iis praecipue dictum existimo qui totam vitam suam in peccato agentes in fine poenitent, et peccata deserunt, quando jam in hac vita tempus satisfactionis habere non possunt. Quibus dicitur ne tamen ullo modo de venia desperent, quia et tunc quoque si vere poenituerint misericordiam consequi valent. Hoc est enim quacunque hora, scilicet etiam in extremis, etiam in articulo necessitatis, si peccator ingemuerit, hoc est, ex tota cordis contritione conversus fuerit, salvus erit ab aeterna scilicet damnatione. Quasi aliis verbis diceretur: Quacunque hora in praesenti vita peccator vere poenituerit, in futura vita non peribit. Quod si quis contendat illud quod dictum est, salvus erit, non esse dictum de salvatione quae in futuro tribuitur, sed de illa potius quae in praesenti absolutione peccatorum condonatur, non necesse est tamen nos dicere quod peccator ab omni debito absolvatur statim
Abbreviated transcription (Latin):
batur. crederetur contemptibile. uel ꝙ
accipientes oꝑantur existimet᷑ ex hu¬
mana uirtite ꝓcedere. Non gͦ muũ est
si homines peccata dimittere possunt.
q ut hoc possint ñ ex sua s ex diuina
uirtute accipiunt. ⁊ hoc hominib dm̃
dare nicħ ẽ. aliud quam dm̃ hoc ꝑ hoĩes
facere. Qd̃ aũ de mundatione leprosi
opponunt. minime eoꝵ opinioni suf¬
fragatur. qr si ideo peccator añ confessi¬
onem absolui credendus ẽ. qr leꝓsus
mundatus ẽ añ demonstratõem eadẽ
ratione peccator post compunctionẽ
ad sacerdotem ire ñ debet peccatũ suũ
plangere. s usticiam demonstrare qꝑ
⁊ ille ad sacerdotes missus ẽ. ñ ut sa¬
nitatem reciꝑet. s ut sanitatẽ demõ¬
straret. qd̾ om̃tno fides xp̃tana ab
cii. s ad imꝑperiũ ostenditur. quid a¬
liuid qmͣ noui quoꝙ sacerdoti in spũ¬
ali curatione contemptus gen̾atui:
S ⁊ illud qd̾ dicunt quacumq hora
ingemuerit peccator saluus erit. ego

Expanded text:
deretur contemptibile, vel quod accipientes operantur, existimetur ex humana virtute procedere. Non ergo mirum est si homines peccata dimittere possunt; quia ut hoc possint, non ex sua sed divina virtute accipiunt; et hoc hominibus Deum dare, nihil est aliud quam Deum hoc per homines facere. Quod autem de mundatione leprosi opponunt minime eorum opinioni suffragatur, quia si ideo peccator ante confessionem absolvi credendus est, quia leprosus mundatus est ante demonstrationem eadem ratione peccator post compunctionem ad sacerdotem ire plangere, sed justitiam demonstrare, quia et ille ad sacerdotes missus est, non ut sanitatem reciperet, sed ut sanitatem demonstraret: quod omnino fides Christiana abhcii, sed ad improperium ostenditur, quid aliud quoque quam novi sacerdotii in spiritali curatione cSed et illud quod dicunt: Quacunque hora ingemuerit peccator salvus erit: ego
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ ibi nicħ fac̾e̾. qr per eum d̾s fa¬
cit. unmo u̾o ideo multo melius. ⁊ mł¬
to uerius facere. qr per eum d̾s facit.
Luc ẽ qd̾ petro pͥncipi apłoꝵ dicit. Ti¬
bi dabo claues regni celoꝵ. Qd̾cumqꝑ
ligau̾is suꝑ t̾ram erit ligatũ ⁊ in celis.
⁊ qd̾cumq solu̾is suꝑ t̾ram erit solutũ
⁊ in celis. Non dixit qd̾cumqs solu̾is hoc
ẽ ut illi aiunt solutĩt ostenderis fuit so¬
lutum. s ertt solutũ qr sententiã petri
ñ p̾cedit s sequit᷑ sententia celi. sie autẽ
hoc soli petro concessum eẽ putes. audi
ostenderitis. fuit: Nusqmͣ hoc dix̃. sed
dixit si feceritis. erit. Audiant gͦ ⁊ intel¬
ligant quoꝵ remiseritis pecc̃a remittẽ¬
tur eis. Quib hoc dicebat᷑. pͥus dictũ

Expanded text:
hominem ibi nihil facere, quia per eum Deus fahominem ibi nihil facere, quia per eum Deus facit. Imo vero ideo multo melius et multo verius facere, quia per eum Deus facit. Hinc est quod Petro principi apostolorum dicit: Tibi dabo claves regni coelorum. Quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis; et quodcunque solveris super terram, erit solutum et in coelis . Non dixit, quodcunque solveris hoc est, ut illi aiunt solutum ostenderis; fuit solutum, sed erit solutum, quia sententiam Petri non praecedit, sed subsequitur sententia coeli. Ne autem hoc soli Petro concessum esse putes, audi ostenderitis, fuit? Nusquam dixit hoc: sed dixit: Si feceritis, erit. Audiant ergo et intelligant, quorum remiseritis peccata, etc. Quibus hoc dicebatur, prius di
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt ñ detrahes. ⁊ pͥncipi ppłi tui non
maledices. Isti uͦ contra legis p̾ceptum
duis detrahunt. qr potestatem diuinitꝰ
collatam sacerdotib auferre uolunt. Ne
q uͦ ego sacerdotib potestatẽ dimittẽ¬
di pecc̃a tribui. Ille hominib potesta¬
tem diuinam tribuit qui de hominib¬
deos facit. S tñ ip̃e sicut ex semetipso
d̾s ẽ. ita etiam per semetip̃m qñ uult si¬
ne humana cooꝑatione pecc̃a dimittere
potest. Hii uͦ qui ex semetpĩs dii ñ sunt
illi etiam nisi eo a quo sunt hoc qd̾ sit̃t
ueis ⁊ per eos oꝑante ⁊ eis cooꝑante
pecc̾a dimitt̾e ñ possunt. Qͦmͦ gͦ solus
ẽẽ etiam illos qui deo seruiunt ⁊ qͦmͦ
solus d̾s mirabilia facit. ⁊ tñ de iusto
homine dr fecit enĩ mirabilia in uita
sita. ita etiam solus d̾s pecc̃a dimittit.
tunc quoq qñ sacetdos ab eo ⁊ ꝑ eũ di¬
mittit. Ip̃e enĩ hoc in homine facit qd̃
homo ꝑ eum facit. Nec ideo dicendũ ẽ

Expanded text:
inquit, non detrahes, et principi populi tui non inquit, non detrahes, et principi populi tui non maledices . Isti vero contra legis praeceptum diis detrahunt, quia potestatem divinitus collatam sacerdotibus auferre volunt. Neque vero ego sacerdotibus potestatem dimittendi peccata tribui. Ille hominibus potestatem divinam tribuit qui de hominibdeos facit. Sed tamen ipse sicut ex semetipso Deus est, ita etiam per semetipsum quando vult sine humana cooperatione peccata dimittere potest. Hi vero qui ex semetipsis dii non sunt, illi etiam nisi eo a quo sunt hoc quod sunt, in eis et per eos operante, et eis cooperante, peccata dimittere non possunt. Quod ergo solus esse, etiam eos qui Deo serviunt, et quomodo solus Deus mirabilia facit, et tamen de justo homine dicitur: Fecit enim mirabilia in vita sua ; ita etiam solus Deus peccata dimittit, tunc quoque quando sacerdos ab eo et per eum dimittit. Ipse enim hoc in homine facit quod homo per eum facit; nec ideo dicendum est
Abbreviated transcription (Latin):
cooꝑante penitentes. a debito damp¬
nationis absolui m̾eamur. Hoc bene
in resusciratione lazari signatũ ẽ quẽ
ip̃ẽ dñs ꝑ se pͥus intrisetus a uincło
mortis absoluit niuificatũ aũ defo¬
Sic namq in scã eccłia nunt mortuos
pectĩs per solam grãm suam int̾ius
uiuificans ad compunctionẽ accendͭ.
atq uiuificatos per confessionẽ foras
uenire p̾cipit ac sic demĩt confitentes
ꝑ ministeriũ sacerdotũ ab ext̾iori uin¬
culo hoc ẽ. a debito dampnationis ab¬
soluit. Bene aũ debitum dampuatõis
ext̾ius iuncłm dicit᷑ qr ꝑtinet ad tene¬
bras ext̾iores quas enadere dignus
ñ ẽ. quisqͥs prius in hac uita a tene¬
bris interiorib solui ñ meretur. Sed
male inquiunt de sacerdote dm̃ facitis
qui ei potestatem dimittendi pecc̃a qd̾
soli deo competit tribiuistis. Nõ ego sac̾¬
dotes deos facio. Sermo diuinꝰ qui men¬
tiri ñ potest sacerdotes deos dicit. Siis

Expanded text:
cooperante, poenitentes a debito damcooperante, poenitentes a debito damnationis absolvi mereamur. Hoc bene in resuscitatione Lazari signatum est, quem ipse Dominus per se prius intrinsecus a vinculo mortis absolvit, vivificatum autem defoSic namque in sancta Ecclesia nunc mortuos peccatis per solam gratiam suam interius vivificans ad compunctionem accendit, atque vivificatos per confessionem foras venire praecipit; ac sic deinde confitentes per ministerium sacerdotum ab exteriori vinculo, hoc est, a debito damnationis absolvit. Bene autem debitum damnationis exterius vinculum dicitur; quia pertinet ad tenebras exteriores quas evadere dignus non est, quisquis prius in hac vita a tenebris interioribus solvi non meretur. Sed male, inquiunt, de sacerdote Deum facitis, qui ei potestatem dimittendi peccata quod soli Deo competit, tribuitis. Non ego sacerdotes deos facio, sermo divinus qui mentiri non potest, sacerdotes deos dicit: Diis
Abbreviated transcription (Latin):
mentis ligatus ẽ debito future damꝑ¬
nationis. Quaidiu namq gr̃a dei cũ
homine ẽ solutus ẽ homo ⁊ ad bene o¬
peranditm expeditus S cum ꝑ peceatũ
gr̃a dei subtrahit᷑. statim ip̃a sua obdu¬
ratione mens intrinsecus obligat᷑. Ista ob¬
duratio siue excecatio mentis int̾iores
tenebre sunt. in quib homo pro peccato
suo in p̾senti obligatus tenetur. ⁊ nil
ab his in hac uita solutus fuerit. ptꝰ¬
modum ligatis manib ⁊ pedib in
tenebras ext̾iores ꝓicietur. Sed quia
nemo sua iurtute post ruinam peccari
surgere ualeret. nisi diuina mĩa gra¬
tuito p̾ueniens eum suscitaret. ideo
nctẽ ẽ ut d̾s grãm suam qmͣ peccanti¬
b nob̾ iuste subtraxerat. qũ ad pñiã
ip̃a grã adueniens cor nr̃m a torpore
infidelitatis ⁊ a peccati morte exsusci¬
tet. ut scilicet dum pͥmum ip̃a sola
oꝑante ad pnĩam compuncli a uincu¬
lis torporis absoluimur: ip̃a deinde

Expanded text:
mentis, ligatus est debito futurae dammentis, ligatus est debito futurae damnationis. Quandiu namque gratia Dei cum homine est, solutus est homo, et ad bene operandum expeditus. Sed cum per peccatum gratia Dei subtrahitur, statim ipsa sua obduratione mens intrinsecus obligatur. Ista obduratio sive excaecatio mentis, interiores tenebrae sunt, in quibus homo pro peccato suo in praesenti obligatus tenetur; et nisi ab eis in hac vita solutus fuerit, postmodum ligatis manibus et pedibus in tenebras exteriores projicietur. Sed quia nemo sua virtute post ruinam peccati surgere valeret, nisi divina misericordia gratuito praeveniens eum suscitaret: Ideo necesse est ut Deus gratiam suam quam peccantibus nobis juste subtraxerat, quando ad poenipsa gratia adveniens cor nostrum a torpore infidelitatis et a peccati morte exsuscitet, ut scilicet dum primum ipsa sola operante ad poenitentiam compuncti a vinculis torporis absolvimur, etiam ipsa deinde
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiam meã dño. ⁊ tu remisisti ĩpie¬
tatem pecc̃t̃ mei. Idcirco tñ post contri¬
tionẽ cordis. confessionẽ quoq oris eẽ
necessariã. qr siquis etiam post impetra¬
tam ueniam peccatoꝵ confiteri eadem
peccata sua neglexerit qi institutionis
diuine contemptor. qmͣuis ñ ꝓ pccĩs
que tam dumissa sunt reus teneatur.
tñ ꝓ contemptu reus erit uel fortassis
qr ip̃a petc̃a iam ad contumacẽ rede¬
unt que pͥus ꝑ compunctionẽ humi¬
liato dimissa fuerunt. hac gͦ ratõne
ꝓbant homines nullo mͦ potestatẽ
hẽre dimittendi pect̃a. s hanc solius
dei eẽ. sicut etiã ĩ enͣgłio udei contra
dum murmurantes. qr dix̾t ꝑalitito
dimissa sunt tͥ petr̃a tua. aierunt solũ
dm̃ petc̃a posse dimittere. D fortassis
qui hec de absolutione pecratoꝵ dicũt.
qͣmͦ quisꝙ pectato ligetur ñ satis dili¬
gent᷑ attendunt. Duob eñ modis ꝑec¬
tator ligatus ẽ. Ligatus ẽ obduratõe

Expanded text:
justitiam meam Domino; et tu remisisti impiejustitiam meam Domino; et tu remisisti impietatem peccati mei . Idcirco tamen post contritionem cordis confessionem quoque oris esse necessariam, quia si quis etiam post impetratam veniam peccatorum confiteri eadem peccata sua neglexerit, quasi institutionis divinae contemptor, quamvis non pro peccatis quae jam dimissa sunt reus teneatur, tamen pro contemptu reus erit. Vel fortassis quia ipsa peccata jam ad contumacem redeunt, quae prius per compunctionem humiliato dimissa fuerunt. Hac ergo ratione probant homines nullo modo potestatem habere dimittendi peccata, sed hanc solius Dei esse sicut etiam in Evangelio, Judaei contra Dominum murmurantes, quia dixerat paralytico: Dimissa sunt tibi peccata tua : aierunt solum Deum posse peccata dimittere. Sed fortassis qui haec de absolutione peccatorum dicunt, quomodo quisque peccato ligetur, non satis diligenter attendunt. Duobus enim modis peccator ligatus est. Ligatus est obduratione
Abbreviated transcription (Latin):
pect̃a quidam soli deo ita ascribere
conantur. ut in ea hoĩem participem fi
posse millo modo concedant. Et ad cõfir¬
mationem huiꝰ assertionis adducunt
mundationẽ illꝰ leprosi quem dñs priꝰ
ꝑ semetip̃m sanitati restituit. ac sic de¬
inde ad sacerdotes miscti ñ ut eiꝰ munda¬
tio uitiute illoꝵ ꝑfic̾etur. s ut tantũ¬
mͦ testimonto illoꝵ confirmaret᷑. Simili
modo nunt in p̾senti eccłia dicunt mi¬
nisteria sacerdotũ nicħ amplius iur¬
tutis habere. nisi quedam tantũmodo
signa eẽ. ut ille uidelicet qui pͥus ꝑ con¬
tritionem cordis intus a domino ab¬
soluitur. postmodũ in confessione oris
absolutus eẽ ostendatur. Qd̾ aũ in so¬
la cordis contritione etiam añ confes¬
sionem oris peccata dimittant᷑ ꝓpħico
illo testimonio ꝓbare uolunt quo drͣ.
Quatumq hora ingemuerit peccator.
saluus erit. ⁊ alibi. Quia ad huc te
loquente dicam etce adsum: ⁊ psalmista.
Dixi inquit confitebor adu̾sum me in¬

Expanded text:
peccata quidam soli Deo ita ascribere conantur, ut in ea hominem participem fieri posse nullo modo concedant. Et ad confirmationem hujus assertionis adducunt mundationem illius leprosi, quem Dominus prius per semetipsum sanitati restituit, ac sic deinde ad sacerdotes misit; non ut ejus mundatio virtute illorum perficeretur; sed ut tantummodo testimonio illorum confirmaretur. Simili modo nunc in praesenti Ecclesia dicunt ministeria sacerdotum nihil amplius virtutis habere, nisi quaedam tantummodo signa esse, ut ille videlicet qui prius per contritionem cordis intus a Domino absolvitur, postmodum in confessione oris ab eis absolutus esse ostendatur. Quod autem in sola cordis contritione etiam ante confessionem oris peccata dimittantur, prophetico illo testimonio probare volunt quod dicitur: Quacunque hora ingemuerit peccator, salvus erit . Et alibi: Quia adhuc te loquente dicam: Ecce adsum . Et Psalmista: Dixi, inquit, confitebor adversum in
Abbreviated transcription (Latin):
ita causa nr̃a agitur. Peccantẽ filium
d̾s pr̃ qiͣ expulit iratus. cui tñ in ꝓposi¬
to bone uoluntatis sue fortassis nun¬
quam iratus fuit. S qr humana in¬
firmitas per se de lapsu surgere ñ ua¬
let. ad cor pectõris mat̾ gr̃a mittitur.
sacerdos int̾cessor queritur. ut d̾s qui
iratus ñ fuerat complacet᷑. Quid di¬
cam: Quis sapiens ⁊ custodiet hec. ⁊

Expanded text:
ita causa nostra agitur. Peccantem Filium ita causa nostra agitur. Peccantem Filium Deus Pater quasi expulit iratus, cui tamen in proposito bonae voluntatis suae fortassis nunquam iratus fuit. Sed quia infirmitas humana per se de lapsu surgere non valet, ad cor peccatoris mater gratia mittitur, sacerdos intercessor quaeritur, ut Deus qui iratus non fuerat, complacetur. Quid dicam? Quis sapiens et custodiet haec et
Abbreviated transcription (Latin):
facere iudeat᷑. Ecce peccator compunctꝰ
gemit. suspirat. lacrimatur. confitetur
reatum suĩ. postulat ueniam. flagitat
intus p̃sidet. ⁊ cor hoĩs ad hoc faciendũ
mouet: Obsecro ut ñ sit onerosũ. si
breue quoddã huiꝰ rei exemplũ ꝓposu¬
ero. Pater quidam contimatẽ filiũ qͣsi
cum magno furore expulit. ut ita afflit¬
tus humiliari disceret s illo in contu¬
niatia sua ꝑsistente quadam secrera di¬
spensatione consilii a pre mat̾ mittit᷑.
ut ñ qt a pr̃e missa. s qiͣ mat̾na per se
pietate ducta ueniens muliebri lenita¬
te obstinatũ demulceat. contumacem
ad humilitatẽ flectat. uehem̃ter prẽm
iratũ nuntiet se tñ int̾uenturã spon¬
deat. ueniam ꝓmittat. consilũ salutis
suggerat. it̾cessores querere suadeat.
ñ nisi magnis p̾cib prẽm placari pos¬
se dicat. causam tñ ret se suscepturã
asserati ⁊ ad bonũ finem rem omnẽ se
ꝑducturam ꝓmittat. uidete queso. si ñ

Expanded text:
facere videatur. Ecce peccator compunctus facere videatur. Ecce peccator compunctus gemit, suspirat, lacrymatur, confitetur reatum suum, postulat veniam, flagitat intus praesidet, et cor hominis ad hoc faciendum movet? Obsecro ut non sit onerosum si breve quoddam hujus rei exemplum proposuero. Pater quidam contumacem filium quasi cum magno furore expulit, ut ita afflictus humiliari disceret. Sed illo in contumacia sua persistente quadam secreta dispensatione consilii, a patre mater mittitur, ut non quasi a patre missa, sed quasi materna per se pietate ducta veniens muliebri lenitate obstinatum demulceat, contumacem ad humilitatem flectat, vehementer patrem iratum nuntiet, se tamen interventuram spondeat, veniam promittat, consilium salutis suggerat, intercessores quaerere suadeat, non nisi magnis precibus patrem placari posse dicat; causam tamen rei se suscepturam asserat, et ad bonum finem rem omnem se perducturam promittat. Videte, quaeso, si non
Abbreviated transcription (Latin):
berrimũ ẽ peccatori ut discat qmͣ lon¬
ge peccando a deo recesserit. cum tã dif¬
ficult̾ penitendo ad dm̃ redit. qr ⁊ cauti¬
or de reliquo efficitur. cum ñ sine graui
labore penitenti aditus indulgentie a¬
peritur. Gemat gͦ peccator ⁊ suspiret.
⁊ auxius pro pectato suo tuneat ⁊ ex¬
pauescat. sollicitus discurrat. auxilia¬
tores ⁊ int̾cessores querat. ꝓsternat se
humilit̾ homini. qui noluit humilit̾
astare creatori. ut in hoc etiam fc̃o quo¬
damin᷑ ad dm̃ elamet ⁊ dicat. uide do¬
mine ⁊ considera ⁊ aitende quid facio.
Scio quidẽ dñe ⁊ fateor qi tibi subici
nolle dampnabilis fuit elatio. s iam
ꝓpt̾ te coram homine ꝑsterni ñ sit q̃lo
despicabilis deuotio. Magnum ẽ qd̃ ab¬
stuli. nec parum ẽ qd̾ reddo. O qmͣ suamᷤ
⁊ iocunda dei nr̃i miseratio. totum honũ
nrm ip̃e in nob oꝑatur. ⁊ uelut pat̾ allu¬
dens in filiis sic totum facit. ut qͣi nicħ

Expanded text:
berrimum est peccatori ut discat quam lonberrimum est peccatori ut discat quam longe peccando a Deo recesserit, cum tam difficulter poenitendo ad Deum redit; quia et cautior de reliquo efficitur, cum non sine gravi labore poenitendi, aditus indulgentiae aperitur. Gemat ergo peccator et suspiret, et anxius pro peccato suo timeat et expavescat, sollicitus discurrat, auxiliatores et intercessores quaerat, prosternat se humiliter homini, qui humiliter noluit astare Creatori, ut in hoc etiam facto quodammodo ad Deum clamet et dicat: Vide, Domine, et considera et attende quid facio. Scio quidem, Domine, et fateor quod tibi subjici nolle damnabilis fuit elatio; sed jam propter te coram homine prosterni non sit quaeso despicabilis devotio. Magnum est quod abstuli, nec parum est quod reddo. O quam suavis et jucunda Dei nostri miseratio! Totum bonum nostrum ipse in nobis operatur, et velut pater alludens in filiis sic totum facit ut quasi nihil
Abbreviated transcription (Latin):
erit ñ ualeat adimplere. S certissime
scire debemus qd̃ in abolendis pectĩs
nequaqmͣ deo humana cooꝑatio suf¬
fragetur:. ideo tñ hoĩem cooꝑatorẽ fi.
qr salus peccatoris eo modo competẽ¬
tius ꝑficitur. Quid enĩ pect̃a nisi pla¬
ge quedã sunt: Et quid est pnĩa nisi
medicina: Et scimus qd̵ insanandis
uulnerib carnis nisi congruũ adhi¬
beatur remediũ dolori. nequaqͣm seqͥ¬
tur effectus curationis. Quia gͦ ꝑ su¬
perbiam om̃e peccatũ geritur. nccẽ ẽ
ut ꝑ humilitatẽ omnis pnĩa condiat᷑
quatuius inobedientiam obedientia
frangat.⁊ elationis tumorẽ humilita¬
tis deuotio p̾mati Conueniens gͦ ual¬
de ẽ ut nos qui peccando deo contuma
ces fuimus. penitendo hominib ⁊ ser¬
uis dei supplices simus. ⁊ homo qui ad
dei grãm conseruandã mediatore nõ
eguit. iam eam recuꝑare ñ nisi ꝑ honui¬
nem mediatorẽ possit. Nam ⁊ hoc salu¬

Expanded text:
erit non valeat adimplere. Sed certissime erit non valeat adimplere. Sed certissime scire debemus quod in abolendis peccatis nequaquam Deo humana cooperatio suffragatur. Ideo tamen hominem cooperatorem fieri; quia salus peccatoris eo modo competentius perficitur. Quid enim peccata nisi plagae quaedam sunt; et quid est poenitentia nisi medicina? Et scimus quod in sanandis vulneribus carnis nisi congruum adhibeatur remedium dolori; nequaquam sequitur effectus curationis. Quia ergo per superbiam omne peccatum geritur, necesse est, ut per humilitatem omnis poenitentia condiatur, quatenus inobedientiam obedientia frangat, et elationis tumorem humilitatis devotio premat. Conveniens ergo valde est, ut nos qui pces fuimus poenitendo hominibus etiam servis Dei supplices simus, et homo qui ad Dei gratiam conservandam mediatorem non eguit, jam eam recuperare non nisi per hominem mediatorem possit. Nam et hoc salu
Abbreviated transcription (Latin):
corporis ⁊ sanguinis mei ut ꝑ illud qͥ¬
cumq digne sumꝑserit. et̾nam uitã
consequi possit. Simili mͦ hoc dictũ
existimo. quoꝵ remiseritis pect̃a remit¬
tentur eis. ⁊ quoꝵ retinueritis retenta
erunt. Ac si apertiꝰ dic̾etur. Tantã uo¬
bis potestatem in ligandis ⁊ soluen¬
dis pectatis tribuo. ut quisqͥs a uob̃
ligari meruerit. apd̾ me solutus ẽẽ ñ
possit. ⁊ quisqͥs a uob̃̾ solui meruerit
iam apd̾ me ligatus ñ sit. Audtant
homines ⁊ intelligant peccatores qd̾
p̾sidium eis a deo conceditur. qd̃ rur¬
sum uidicium p̾paratur. fortassis de¬
um necdũ int̾pellare p̾sumunt. hñt
homines sacerdotes uice dei fungen¬
tes. cum quib interun causam suam
sine ꝑicło agere possunt. Ament init̾¬
cessores ⁊ timeant uidites. S fortas¬
sis iterũ querit aliquis. quid opꝰ sit
deo ad soluenda pecc̃a hominũ. hoĩes
cooꝑatores querere. qiͣ per se qd̃ uolu¬

Expanded text:
corporis et sanguinis Christi ut per illud: Qucorporis et sanguinis Christi ut per illud: Quicunque digne sumpserit, aeternam vitam consequi possit. Similaestimo: « Quorum remiseritis peccata, remittuntur eis, et quorum retinueritis, retenta erunt. » Ac si apertius diceretur: Tantam vobis potestatem in ligandis et solvendis peccatis tribuo, ut quisquis a vobis ligari meruerit, appossit, et quisquis a vobis solvi meruerit jam apud me ligatus non sit. Audiant homines, intelligant peccatores quod praesidium eis a Deo conceditur, quod rursum judicium praeparatur. Fortassis Deum necdum interpellare praesumunt, habent homines sacerdotes vice Dei fungentes, cum quibus interim causam suam sine periculo agere possunt. Ament intercessores et timeant judices. Sed fortassis iterum quaerit aliquis quid opus sit, Deo ad solvenda peccata hominum, homines cooperatores quaerere quasi per se quod volu
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutẽ eius magis qmͣ euentũ expri¬
mat. qr ñ quid enenire debeat. s quid
euenire possit ostendat. U̾bi gr̃a. Dicit
quodam loco scriptura. Qui trediderit
⁊ baptiratus fuerit. saluus erit. ⁊ tam̃
scimus qd̃ multi credentes baptismũ
ꝑcipiunt. qui postea culpis suis exigẽ¬
tib reꝓbati ad salutem et̾nam ñ ꝑtin¬
gunt. Item in alio loco. Qui manducat
carnem meã ⁊ bibit meũ sanguinẽ ht̃
uttam et̾nam.⁊ in uidiciĩ non ueniet.
s transiet a morte in uitam. ⁊ tñ pau¬
lus dicit. qr quisqͥs corpus dñi indig¬
ne manducare ⁊ calicem bibere p̾sũp¬
serit. iudicium sibi manducat ⁊ bibit.
ubiq gͦ magis uirtus sacramentorũ
exprimitur. nec qd̃ per ea quilibet par¬
ticipantes saluandi sint. s qd̃ salua¬
ri possint significatur. Quasi dice̾tur:
Tanta uutus ẽ baptismi. ut quisqͥs
illud fidelit̾ ⁊ deuote acceꝑit. ꝑ illud
ad et̾nam salutem ꝑtingere possit.
Item tanta uirtus ẽ in sumptione

Expanded text:
gis quam eventum exprimat, quia non quod evenire debeat, sed quod evenire possit ostendit. Verbi gratia: Dicit quodam loco Scriptura: Qui crediderit et baptizatus fuerit salvus erit et tamen scimus quod multi credentes baptismum percipiunt, qui postea culpis suis exigentibus reprobati ad salutem aeternam non pertingunt. Item in alio loco: Qui manducat carnem meam et bibit meum sanguinem habet vitam aeternam, et in judicium non veniet, sed transiet a morte in vitam , et tamen Paulus dicit: Quod quisquis corpus Domini indigne manducare et calicem bibere praesumpserit, judicium sibi manducat et bibit . Ubique ergo magis virtus sacramentorum exprimitur, nec quod per eam quilibet participantes salvandi sint, sed quod salvari possint significatur, quasi diceretur: Tanta virtus est baptismatis ut quisquis illud fideliter et devote acceperit; per illud ad aeternam salutem pertingere possit. Item tanta virtus est in sumptione
Abbreviated transcription (Latin):
qr alit̾ reatus nr̃i sceleris ñ potest expi¬
art. Nocẽ ẽ sic fieri. qi d̾s hoc etiam qd̾
dare desid̾at a se p̾cipit postulari. sicrẽ
ẽ gͦ sic fiert. qi ⁊ si in deo sed̾m ꝓpositũ
erga nos ira ñ fuerat. in nob̾ tñ sed̾m
reatum ira manebat. que cum debita
satisfactione soluitur. ut ita dicã nõ
d̾s homini s homo deo recontiliat᷑.
De pecc̃is aũ utrum redeant uel ñ. ex qͦ

Expanded text:
quia aliter reatus nostri sceleris non potest expiari. Necesse est sic fieri; quia Deus hoc etiam quod dare desiderat, a se praecepit postulari. Necesse est ergo sic fieri; quia, etsi in Deo secundum propositum erga nos ira non fuerat, in nobis tamen secundum reatum ira manebat, quae dum debita satisfactione solvitur, ut ita dicam, non Deus homini, sed homo reconciliatur. De peccatis autem utrum re
Abbreviated transcription (Latin):
asserendũ iudico. s uerendũ. Qd̃ tñ si
fi uel ñ fit qua usticia fiat uel ñ fiat.
alt̾ius trastatꝰ oꝑam expectat. eo preci¬
pue qd̾̃ quedam diuinaꝵ scripturaꝵ te¬
stimonia de hac re ambigne edtra le¬
guntur. ita etiã ut ñ nichil ex eis ab¬
surditatis nasci uideatir. que certe ñ le¬
ui aut transitoria consideratione dis¬
cutienda sunt

Expanded text:
udico, sed verendum. Quod tamen si sit vel non sit; qua justitia fiat vel non fiat alterius tractatus operam exspectat, eo praecipue quod quaedam divinarum Scripturarum testimonia de hac re ambigue edita leguntur ita etiam ut ex eis non nihil absurditatis nasci videatur quae certe non levi aut transitoria consideratione discutienda sunt