comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
apłs cum seuenturum ad cori
batur: culpam m̃dacii dͣxit. qr sic
aĩo sentiebat. ⁊ si iuram̃to illud cõ¬
firmasset. ñ paurnum incurrisset.
Quia qnͣtum in ip̃o funt: uerũ
dix̃. et si niratõnem addidisset
qͣnͣtum in se foret: u̾m uirasset.
sic̃ quis ũ est m̃dax nͥ alr̃ sẽtiat aĩo¬

Expanded text:
Apostolus, cum se venturum ad Corinbatur, culpam mendacii contraxit, quia sic animo sentiebat; etiamsi juramento illud firmasset, non perjurium incurrisset, quia quantum in ipso fuit, verum dixit, et si jurationem addidisset, quantum in se foret, verum jurasset, sicut quis non est mendax, nisi aliter sentiat a
Abbreviated transcription (Latin):
ditatis contineat. id auctorita
⁊ filius se diligant. ⁊ unitatẽ rũt¬
seruent. ñ solum ẽẽntia sua sed
suo dono ꝓprio. ꝙ licet supra posi¬
tum sit : iterare tñ ñ pigebit. qr
sic expedit. Ait gͦ in .ui . li. de tͥ. ita¬
Manfestum est ꝙ non aliquis
duoꝵ est: quo uterq comungit᷑.
quo genitus agignente diligat᷑.
genitoremq suum diligat. St̃q
participatõe. ñ. s eẽntia sua: neq
dono suꝑioris alituiꝰ. s suo ꝓprio s̃¬
uantes unitatem in uincuio pa
tis. Ecce hic dicit ꝙ eẽntia sua
ligere. non autem simpliciter dit̃

Expanded text:
ditatis contineat, id solum resplius se diligant, et unitatem servent, non solum essentia sua, sed suo dono proprio; quod licet supra positum sit, iterare tamen non piget, quia sic expedit. Ait ergo Aug. in lib. 6 de Tmanifestum est quod non aliquis duorum est quo uterque conjungitur, quo genitus a gignente diligatur, generatoremque suum diligat; sintque non participatione, sed essentia sua; neque dono superioris alicujus, sed suo proprio, servantes unitacis. Ecce hic dicit quod essentia sua um sanctum diligere; non autem simpliciter dicit
Abbreviated transcription (Latin):
prẽm hm̃s in ceł. una lex erit uiro
⁊ feĩe. Cũ dr̃ sciens illũ ẜuũ dat᷑ in¬
tlłigi.ꝙ si nescierit illũ ẜuũ ẽẽ ñ cogͣ
mane cũ illo. Si cñ ditõis dolũ pati¬
t᷑ ñ cogͣ adhere ei: cuĩ fraude decepta ẽ.¬

Expanded text:
Patrem habemus in coelis, una lex erit viro et feminae. Cum dicitur sciens illum servum, datur intelligi quod si nescierit illum servum esse, non cogitur manere cum ipso. Si enim conditionis dolum patitur, non cogitur adhaerere ei cujus fraude de
Abbreviated transcription (Latin):
sionis fidem. ut olim aspinentes
in scrpentem eneum inligno ertũ
a morsib serpentum sanabantur.
catis. ⁊ ir adiabolo lib̾amur. ut uͦ
pꝰ hanc uitami in nob̃ inueniat ꝙ
puntat. morte qͥppe sua uno sacͥfi
uñ diabolꝰ nos ad luẽda. supplicia
detinebat. xͨ extĩrit. ut iubac uita
tẽptando nob̾ ñ p̃naleat. licet etũ
nos temptet post xͥ mortẽ quib
mod̾ añ temptabat: ñ tñ uincere
pot̾ sic̃ añ iuintebat. Nam petrus

Expanded text:
sionis; ut olim aspicientes in serpentem aeneum in ligno erectum, a morsibus serpentum sanabantur, catis: et ita a diabolo liberamur, ut nec post hanc vitam in nobis inveniat quod puniaunde nos diabolus ad luenda supplicia detinebat, Christus extinxit, ut in hac vita nos tentando non praevaleat. Licet enim nos tentet, post Christi mortem, quibus modis ante tentabat, non tamen vincere potest, sicut ante vincebat.
Abbreviated transcription (Latin):
etalni płimi longe lio mͦ.¬
aliter de pcc̃o ⁊ de actu sentientes.
Asserunt enim uoluntatẽ malã
et actum malum pocã ẽẽ: ⁊ nul¬
la rõe bona. nec scdm aliqͣm rõm
ex deo auctore esse. quia sine deo
fiunt. Sine eo namq ut ait eu¬

Expanded text:
et alii plurimi longe aliter de peccato et de actu sentientes: asserunt enim voluntatem malam et actum malum peccata esse, et nulla ratione bona, nec secundum aliquam rationem ex Deo auctore esse, quia sine Deo fiunt. Sine eo namque, ut ait ev
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ intlłnd̃ sit quiddam in libro de
uera religione ab eo traditum a¬
it. hoc de sub̃iis atq naturis dcm̃
est. Iñ enĩ disputabat᷑. ñ de bonis
actionib atq pccis. Aꝑte hic uideͤ
diuidere int̾ naturas sũ subas: et
actiones siue pcc̃a. Idõꝙ asserunt
prefati doctores. actiones intĩores
que uitia dñr actus sunt: ñ res.

Expanded text:
igendum sit quiddam in lib. de vera Religione ab eo traditum, ait: Hoc de substantiis atque naturis dictum est. Inde enim disputabatur, non de bonis actionibus atque peccatis. Aperte hic videtur dividere inter naturas sive substantias, et actiones sive peccata. Ideoque asserunt praefati doctores, actiones interioresquae vitia dicuntur, actus sunt, non res.
Abbreviated transcription (Latin):
et contra legem dei fiunt. q̃ tñ st̃
s ab homine. ł a diabolo: ñ adeo.
Nullatenus enĩ a deo ħ eẽ dñt
siue inquantum sunt. sũ alio mͦ.¬
lla qͦ ab̃i. Qualit̾ det̾minent
auctorem. de naturis sue uo
aĩa naturalit̾ ht̃ intlłcn ⁊ inge

Expanded text:
et contra legem Dei fiunt, quae tamen sunt, sed ab homine vel diabolo, non a Deo. Nullatenus enim haec a Deo esse dicunt, sive in quantum sunt, sive alio modo. 2. Qualiter determinent auctorem, de natura sive de ae natur
Abbreviated transcription (Latin):
on indigebat an¬
iuistificaretur:. quia malus am¬
ñ erat. s qua ad diligendum
deum perfecte ⁊ obediendum ad¬
uiuaret᷑. Operans quidem grati¬
a dr: qua iustificatur impius .i.
de impio fit puis. de malo uonꝰ.
bñ uolendum efficaciter. ⁊ deum
pre om̃ib diligendum. ⁊ ad ope¬
randum bonum ⁊ perseuerandũ
in bono. ⁊ hiꝰ. de quibus postea ple¬
nius dice̾mns. data est gͦ ange¬
lis qui ꝑstiterunt cooꝑans grã.
per quam conuersi sunt: ut deum
perfecte diligerent. Conu̾si gͦ sũt
abono qd̾ habebant non ꝑdito: ad
mauis bonum ꝙ ñ h̾ebant. et est
facta ista coniisio per grãm ccope¬
ceciderunt apposita ñ fuit. An sit¬
tandum illis qui aũsi auersi
sunt: ⁊ ñ comu̾isi. quia sine sunt.¬
grã conuerti non poterant. S ar¬
ula ñ est eis data. nec culpa illoꝵ
funit ꝙ ñ est data: quia in eis nulla
culpa adhuc precesserat. Ad ꝙ di¬
ci pot̾̃. qm̃ quib apposita est ipsa¬
gr̃a. ñ fuit ex mĩtis eorum. Alio¬

Expanded text:
on indigebat justificaretur, quia malus non erat, sed qua ad diligendum Deum perfecte et obediendum adjuvaretur. Operans quidem gratia dicitur qua justificatur impius, id est, de impio fit pius, de malo bonus.  Deum prae omnibus diligendum et operandum bonum, et ad perseverandum in bono, et hujusmodi; de quibus postea plenius. Data est ergo angelis qui perstiterunt cooperans gratia, per quam conversi sunt ut Deum perfecte diligerent. Conversi ergo sunt a bono quod habebant non perdito ad majus bonum quod non habebant; et facta est ista conversio per gratiam coopeliis qui ceciderunt apposita non fuit. 5. tandum illis qui aversi sunt et non conversi, quia sine gratia converti non poterant; sed illa non est eis data, nec culpa illorum fuit quod non est data, quia in eis nulla culpa adhuc praecesserat. Ad hoc dici potest quoniam quibus apposita est gratia non fuit ex meritis eorum, alio
Abbreviated transcription (Latin):
tum. non coextensa carne eius cũ
incircumscͥpta diuinitate. n
ommnibus igitur ⁊ suꝑ ominia e¬
rat. ⁊ in utero sc̃e dei genitricis
existebat. s in ip̃o actu incarnati

Expanded text:
tum, non coextensa carne ejus cum incircumscripta divinitate. In omnibus igitur qui super omnia erat et in utero sanctae genitricis existebat, sed in ipsa per actum incarnati
Abbreviated transcription (Latin):
cariosea non nlłis si
d̾s hũam naͣm potuitassume
scd̃ muliebrẽ sexum. quidamar¬
bitrant᷑ eum potuisseassum̃e hoĩcm
in femĩno sexu: ut assumpsit inui¬
est ut te femina nascetur. ⁊ uirum
assumẽt. ⁊ ita utriusq sexus libã¬

Expanded text:
curiose, a nonnullis, si Deus humanam naturam potuit assumere secundum muliebrem sexum. Quidam arbitrantur eum potuisse assumere hominem in femineo sexu, ut assumpsit in viest, ut de femina nasceretur, et virum assumeret, ita ut utriusque sexus liber
Abbreviated transcription (Latin):
Isti uo̾ qr nec in xp̃i nomine nec tũ
fide sp̃o sci luptizati fu̾ant ñ potuũt
accipere baptismi sacͣmentum. bap¬

Expanded text:
isti qui nec in Christi nomine, nec cum fide Spiritus sancti baptizati fuerunt, non potuerunt accipere baptismatis sacramentum. Bap
Abbreviated transcription (Latin):
primitiã
nr̃e masse recte as
militudinem carnis pec¬
cati accepit. Mi sit enim
deus filium suum utait᷑ apo¬
stolus in similitudinem carnis
pccĩ. Assumpsit enimũbum crͣ¬
nem peccatͥci similem inpena: et
ñ inculpa. ⁊ ĩõnon peccatricem.
cepit. ht tñ siłitudinem carnis
pccĩ: ꝑ passibilitatem ⁊ mortau¬
tamen ita fcã est in utero sit̾ nr̃ã
Est enun sc̃ificata in utero. et na¬
ta sine pcc̃o. et nec ipse m illa ũꝙͣ
peccauit. In pena ergo similis est
nr̃e. ñ in qualitate pcci. quia pol¬
lutionẽ que ex concupĩe motu
concepta est: omnino ñ hũit. nec
ex carnali delectatione natata est.
uenit ergo ad corpus immacłatũ
ꝙ preter᷑ libidinis concupĩam
fuit conceptum. nec illud in se
hũit untium ꝙ maliis est causa
peccati. nec ui eo peccauit. Id̾o q
uere dr̃ ũbi caro non fuisse in
xp̃o: obligata pcc̃o.

Expanded text:
primitiam nostrae massae recte assmilitudinem carnis peccati accepit. Misit enim Deus Filium suum, ut ait Apostolus, in similitudinem carnis peccati . Assumpsit enim Verbum carnem peccatrici similem in poena, et non in culpa; et ideo non peccatricem. cepit; habet tamen similitudinem carnis peccati per passibilitatem et mortaltamen ita facta est in utero sicut nostra. Est enim sanctificata in utero, et nata sine peccato, et nec ipse in illa unquam peccavit. In poena ergo similis est nostrae, non in qualitate peccati; quia pollutionem quae ex concupiscentiae motu concepta est, omnino non habuit, nec ex carnali delectatione nata est. Venit ergo ad corpus immaculatum, quod praeter libidinis concupiscentiam fuit conceptum; nec illud in se habuit vitium, quod in aliis est causa peccati, nec in eo peccavit. Ideoque vere dicitur Verbi caro non fuisse in Christo obligata peccato.
Abbreviated transcription (Latin):
tate et timore. ut aͥb. tradit sr̃
illum locum psalmi. Incensa
igui ⁊ suffossa. hiis enim duo¬
sa ea dici: que ex cupiditate ma

Expanded text:
tate et timore, ut Augustinus tradit super illum locum psal. 79: Incensa igni et suffossa. His enim duoigni ea dicit quae ex cupidita
Abbreviated transcription (Latin):
candi potentia sit nob̃ ade deo.
o. La nobis. Putant quidam
potentiam rẽcte agendi nobis
essea deo. potentiam uo peccan¬
di: ñ a deo. s a nobis: uł a diabo¬
lo ẽẽ. sic̃ maia uoluntas ñ a deo
szanobis.⁊ adiaboio. bona aũ
a deo tm̃ nobis est. Hone nã¬
q uolũtatis ⁊ cogitatõnis mitiũ
ñ homini ex se ipo nasci s diui¬
nitus ꝑari ⁊ tͥbui. i eo deus eui¬
denter ostendit: qr nͨ diabolits
nec aliquis angłoꝵ eius ex quo
in hanc caligiñtmn sunt detrusi:
bonam potuit uł potĩt resu¬
mere uoluntatem. Quia si
possibile foret ut humana na
postquam a deo au̾sa bonitatẽ
ꝑdidit uoluntatis. ex seipsa
rursus eam hr̃e potuisset: mł¬
topossibilius hoc natura hr̃et
angłica. que quanto iniius
grauatur terren corꝑis pond̾e.
tanto magis hac esset predita

Expanded text:
candi potentia sit nobis a Deo, vel a nobis. Putant quidam potentiam recte agendi nobis esse a Deo; potentiam vero peccandi non a Deo, sed a nobis vel a diabolo esse; sicut mala voluntas non a Deo nobisa Deo tantum nobis est. Bonae namque voluntatis et cogitationis initium non homini ex seipso nasci, sed divinitus parari et tribui in eo Deus evidenter ostendit, quia nec diabolus, nec aliquis angelorum ejus, ex quo in hanc caliginem sunt detrusi, bonam potuit vel poterit resumere voluntatem; quia si possibile foret, ut humana natura postquam a Deo aversa bonitatem perdidit voluntatis, ex seipsa rursus eam habere potuisset, multo possibilius hoc natura haberet angelica, quae quanto minus gravatur terreni corporis pondere, tanto magis hac esset praedita
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuiges s fornicarii sunt. uñ
dinosa crudelitas. uł libido crude¬
lis. ut ⁊̃ uenena st̾attatis ꝓcuret ⁊
si nich̾ ualiu̾nt ꝯceptos fetꝰ intra
feuiscera aliqͦmͦ extinguat. ł fun¬
uiu̾e. aut si in utõ uiuebat. ocidi
aũꝙͣ nasci prsus si ambo taies st̃:
audeo dice̾. aut illa qͦdãm ẽ metͥx.
mariti. aut ille adult̃ uxoris.

Expanded text:
juges, sed fornicarii sunt; undedinosa crudelitas, vel libido crudelis, ut etiam venena sterilitatis procuret; et si nihil valuerint, conceptos foetus inter viscera aliquo modo extinguat vel funvivere, aut si in utero vivebat, occidi antequam nasci. Prorsus si ambo tales sint, audeo dicere: aut illa quoddammodo est mariti meretrix, aut ille adulter uxoris.
Abbreviated transcription (Latin):
puerꝑmũ. uͥ ñ ẽ aĩa uiua: lex ad ho¬
mitidiũ ꝑtin̾e noluit. Dicit ⁊̃ ãg.
dit᷑ aĩa ꝑ aĩa. s iam formato cor¬
ꝑis anima dat᷑. ñ in conceptu cor¬
pis nascitur: cũ semĩe deruiata.
Nam si cũ semine. ⁊ aĩa existit de
cũ sem̃ fiuxũ ñ ꝑficit natuitate.

Expanded text:
puerperium, ubi non est anima viva, lex ad homicidium pertinere noluit. Dicit etiam Auditur anima pro anima. Sed jam formato corpori anima datur, non in conceptu corporis nascitur cum semine derivata. Nam si cum semine et anima existit de cum semen fluxu non proficit nativitati.
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ꝑͤ accepit. sla aũ dĩna hoĩem qͥdem
accepit .i. hõis forͣm sibi uniuit. s ñ
in sĩgłitatẽ ⁊ unitatẽ sui. seruata
tit. It̾oq ñ sic dͭ diuina nat᷑a eẽ
hõ uł fcã hõ. sicut dei filiuis. Qui¬
dam tñ indiffẽnter utrũq ꝯcedt̃.¬

Expanded text:
inem quidem accepit, id est, hominis formam sibi univit, sed non in singularitatem et unitatem sui. Servata tit; ideoque non sic dicitur divina natura esse homo vel facta homo, sicut Dei Filius. Quidam tamen indifferenter utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
dcm̃ in sacͣ scriptura reꝑiret᷑. ex ea¬
dẽ intlłigentia acciꝑetur: qua cũ
d̾r incarn̾ata. S qr illud aucłas
subticuit atq in locutionis mo¬
dũ mmiã iudẽt᷑ fac̾e exp̃ssionem
lẽ hoc puto uł negare quam te¬
mere assẽre. Ne si illud dicatur
dũtibilitas nature in naturam
signari putet᷑. Ex p̃missis in¬

Expanded text:
sacra Scriptura reperiretur, ex eadem intelligentia acciperetur, qua cum dicitur incarnata. Sed quia illud auctoritas subticuit, atque locutionis modus nimiam videretur facere expressionem lere hoc puto vel negare, quam temere asserere; ne, si illud dicatur, convertibilitas naturae in naturam significari putetur. Ex praemissis in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ illũignẽ p̾gabit᷑. Aliis uo nlłam in¬
ge̾t molestiam. p᷑gatao uo̾ ꝑignẽ mũ¬
do. ⁊ ad iuditiũ ueniẽte dño emittet᷑
nox illa magna qͣ resurgent õs mor¬
tui. ⁊ t̃c mĩstĩo angłoꝵ uentilabitur

Expanded text:
Aliis vero nullam ingeret molestiam. Purgato vero per ignem mundo, et ad judicium veniente Domino, emittetur vox illa magna qua resurgent omnes mortui; et tunc ministerio angelorum ventilabitur
Abbreviated transcription (Latin):
pater non esset nomen ypostasis
filius ⁊ spiritus sc̃s. ⁊ ita non ꝑ
tria nomina significarentur ts
persone. Ideoq dicimus quia pa¬
tris nomen non tm̃ relom notat.
s etiam ypostasim .i. subsistenti
nere. gigni. proc̾edere. ip̃as tantũ
relationes non ypostases. sigcãt
uerbi gratia. cum dicimus. deus
est pater.: nommne patris. ⁊ rela¬
tionem notamus. ⁊ diuinam y¬
postasim significamus. ut sit in¬
telligentia talis. deus uł diuina
stasis genita. uel hñs patrem.
sis prccecens abutroq siue ille qͥ
procectit. Cum uero nomina re¬
lationum po. nimus inpredi¬
catis. notiones ip̃as tm̃ signifi¬
camus: nõ ypostases. ut cum dͦ
deus genuit .i. hrt̃ filium. uł d̾s

Expanded text:
t nomen hypostasis, Filius, et Spiritus sanctus, et ita non per tria nomina significarentur tres personae. Ideoque dicimus quia Patris nomen non tantum relationem notat, sed etiam hypostasim, id est, subsistentianere, gigni, procedere, ipsas tantum relationes, non hypostases significant, verbi gratia, cum dicimus: Deus est Pater, nomine Patris et relationem notamus, et divinam hypostasim significamus; ut sit intelligentia talis: Deus vel divinastasis genita vel habens Patrem. sis procedens ab utroque, sive ille qui procedit. Cum vero nomina relationum ponimus in praedicatis, notiones ipsas tantum significamus, non hypostases; ut cum dicimus: Deus genuit, id est, habet Filium, et D
Abbreviated transcription (Latin):
reb existit principium c̾ationis.
ita homo om̃ib hominib princi¬
pium gn̾atõnis. Ideo etiam ex u¬
no homine. om̃s ẽẽ uoluit deus
ut dum cognosce̾nt seab uno cẽ
om̃s se qiͣ unum amarent.¶

Expanded text:
rebus existit principium creationis, ita homo omnibus hominibus principium generationis. Ideo etiam ex uno homine omnes esse voluit Deus, ut dum cognoscerent se ab uno esse omnes, se quasi unum amarent.
Abbreviated transcription (Latin):
distinguere ñ sufficimus . filii. ⁊ ꝓ¬
uñ. a̾s. maximino p̃missã cessõm¬
de prĩs esset suba: rendens sic ait.
ueris a me si de sub̾a prĩs est filiꝰ de
silius. Eoce ixndeo siue capias siue
ñ capras. de patre est filuis. de patre
est sp̃c sanctus. S ille genitus ẽ:
iste procecens. Ideo ille filius ẽ pa-¬
tris: de quo est genitus. Iste aut̾
dit. Sed ideo cum de illo loquere
lem filium genuit.⁊gignendo
ei dedit. ut etiam de ip̃o ꝓcederet
sp̃c sc̃s. nam nisi procederet etiã
de ip̃o ÷ non diceret discipulis. ac
nificans aꝑte ostenderet flando:
ꝙ spirando dabat occulte. Quia
gͦ si nasceretur ñ tm̃ de pr̃e. nec
tm̃ de filio. sed de ambob utiq
nasceretur. sine dubio diceretur
filius amboꝵ. Ac per hoc qr filius
amboꝵ nullo mͦ esset: non opor¬
tuit nasci eum de ambob. Am
explicare quis pot̾:Non õe

Expanded text:
distinguere non sufficimus; unde Aug. Maximino praemissam quade Patris esset substantia, respondens, sic ait: Quaeris a me si de substantia Patris est Filius, deFilius? Ecce respondeo, sive capias sive non capias. De Patre est Filius, de Patre est Spiritus sanctus; sed ille genitus est, iste procedens. Ideo ille Filius est Patris, de quo est genitus: iste autemdit, sed ideo, eum de illo loqueretlem Filium genuit, et gignendo ei dedit ut etiam de ipso procederet Spiritus sanctus. Nam nisi procederet etiam de ipso, non diceret discipulis, Joanificans, aperte ostenderet flando quod spirando dabat occulte. Quia ergo si nasceretur, non tantum de Patre, nec tantum de Filio, sed de ambobus utique nasceretur, sine dubio Filius diceretur amborum. Ac per hoc, quia Filius amborum nullo modo esset, non oportuit nasci eum de ambobus. Amexplicare quis potest? Non o
Abbreviated transcription (Latin):
genitus. s tm̃ ꝓcedens. q̃ri cedere.
et ꝓcedens. Sicut ip̃e in euangelio
iohannis ait. Ego ex deo ꝓcessi uel
tm̃ sp̃c .s. procedit a pr̃e. s ⁊̃ filius.
Ad ꝙ dicimꝰ ꝙ cũ uterq ꝓcedat a pa¬
tre dissimiliter tamen. Nam spc̃ .s.
ñ quomͦ natus. s quomͦ datus. uł
donum. filius aũ ꝓcessit nascendo.
exiit uͥ imigenitũs. Ac ꝑ hoc illud
unigenitus. neq fc̃s: ut per dei gͣ¬
tiam in adoptõem nascetur. sic̃ nos.

Expanded text:
genitus, sed tantum procedens, quaeri etiam procedens, sicut ipse in Evangelio Joannis ait: Ego ex Deo exivi, vel tus sanctus procedit a Patre, sed etiam Filius. Ad quod dicimus quod cum uterque procedat a Patre, dissimiliter tamen. Nam Spiritus non quomodo natus, sed quomodo datus vel donum. Filius autem procedit nascendo, exiit ut genitus. Ac per hoc illud unigenitus; neque factus, ut per Dei gratiam in adoptionem nasceretur sicut nos.
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatem hũit homo c̾ati
si ꝑ eam nec mereri uitam ualu¬
aliquid mali eatunc uolebat.
⁊ ad tempus stare uoluit. s nõ
ꝑ seutranter. ⁊ ideo recta ⁊ bona t̃r

Expanded text:
voluntatem habuit homo, si per eam nec mereri vitam valualiquid mali ea tunc volebat, et ad tempus stare voluit, sed non perseveranter, et ideo recta et bona
Abbreviated transcription (Latin):
et ip̃e iocus ñ est. locus tñ der. ab¬
usiue dr̃ templum dei ñ ꝙ eos
tineatur. s ꝙ ei p̃sens sit ⁊ inhĩ¬
tans. id autem anima munda
meo longe fit: ꝙ ab eius simi¬
litudiue recedit. ⁊ tanto iongiꝰ
quanto fit dissimilior. Illa aũ
at ipã similitudo nullo modo
ex aliqua parte possit esse dissi¬
milis. unde fit ut cum similitu¬
do patris filius sit: ex nulla ꝑ
te patri possit ẽẽ dissimilis cũ¬
ius ꝑticipatione similia sunt
quecumꝙ deo similia sunt. et
illa possunt recipere dissimilitu¬
dinem. Nichil est autem qd̾
hominem a deo deo dissimilem
faciat: quemadmodum pcc̃m.
priuatio boni ꝙ est manima:. ẽ
ettam prinatio ⁊ corruptio boĩ

Expanded text:
et ipse locus non est. Locus tamen Dei abusive dicitur templum Dei, non quod eo contineatur, sed quod ei praesens sit et inhabitans; id autem anima munda in eo longe fit, quod ab ejus similitudine recedit; et tanto longius, quanto fit dissimilior. Illa auteat ipsa similitudo nullo modo ex aliqua parte potest esse dissimilis. Unde fit ut cum similitudo Patris Fte patri possit esse dissimilis; cujus participatione similia sunt, quaecumque Deo similia sunt, et illa possunt recipere dissimilitudinem. Nihil est autem quod hominem adeo Deo dissimilem faciat, quemadmodum peccatum. corruptio boni quae est in anima, est etiam privati
Abbreviated transcription (Latin):
possemus nͥ unigenitꝰ dei filus pro
nob̃ moreretur. debitorib mortis.
s sic dignos nos fecit testam̃ti ⁊ ꝓ
misse hereditatis. ꝙ ñ ita ẽ ĩtlłnd̾¬
qͣi ñ alio mͦ saluare uos potuĩt ꝙͣ ꝑ
mortẽ suam. s ꝙ ꝑ aliam hostiam.
ñ potuit nob̃ aꝑiri regni aditus ⁊ fĩ
fuit ut dc̃m ẽ hũilitas ⁊ patientia:
ut ens nũto pateret credentib in
eũ aditus regni. Magna gͦ in mor¬
te unigeniti p̃stita sunt nob̃. ut li¬
ceat nob̾ redire in prĩam sic̃ olim
in mortẽ sũmi põtificis biis qui ad
ciuistatẽ refugii confugerant secu¬
re ad ꝓpͥa remeare. ecce aliquatenꝰ

Expanded text:
possemus, nisi unigenitus Dei Filius pro nobis moreretur debitoribus mortis; sed sic dignos nos fecit testamenti, et promissae haereditatis. Quod non ita ini non alio modo salvare non potuerit quam per mortem suam; sed quia per aliam hostiam non potuit nobis aperiri regni aditus, et fifuit, ut dictum est, humilitas et patientia, ut ejus merito pateret credentibus in eum aditus regni. Magna ergo in morte Unigeniti praestita sunt nobis, ut liceat nobis redire in patriam, sicut olim in morte summi pontificis, his qui ad civitatem refugii confugerant, secure ad propria remeare. Ecce aliquaten
Abbreviated transcription (Latin):
debat libere ꝑsuaderet. et licito dy¬
malum ꝙ mulier tumuit: plica¬
nem addidit. ⁊ ut e̾ius ꝑsirasio
citius reciꝑetur ꝓmissionem du¬
plicauit. unam nempe comesti¬
onem suadens. duo in premio ꝓ¬
posuit. similitudinem dei. scien¬
tiamq boni et mali spondens. uͥ
In quatumq die comedĩtis: ĩ

Expanded text:
debat libere persuaderet, et malum quod mulier timuit nem addidit: et ut ejus persuasio citius reciperetur, promissionem duplicavit. Unam nempe comestionem suadens, duo in praemio proposuit similitudinem Dei, scientiamque boni et mali spondens. Ubiin quacumque die comederitis; i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuellam ceꝑit in diugium: anath̾a
sit ip̃e ⁊ om̃s consentientes ei. qr se¬
cũd̾ legẽ dei mori dec̾it᷑. Nã diuine
legis ẽ mos: spõsas applłare ꝯuiges.
erit in dom̃ suam: mortat᷑. qr uxo¬
rẽ ꝓxĩ sui uiolauit. Nõ q̃ iã uxor e¬

Expanded text:
puellam ceperit in conjugium, anathema sit ipse, et omnes consentientes ei, quia secundum legem Dei mori decernitur. Nam divinae legis non est sponsas appellare conjuges, erit in domum suam, moriatur, quia uxorem proximi sui violavit; non quae jam uxor e
Abbreviated transcription (Latin):
satuus accipi ñ oportet. ut fa
filius aut̃ ẽ ymago. s ñ ad yma¬
ginem. qr equalis prĩ. Dictus
est gͦ hõ ad ymaginem pp̃ impa¬
rem similitudinem. ⁊ iõ nrãm:
ut ymago tͥnitatis ẽẽ hõ intlłi¬
gatur. ñ tͥnitati equalis. sicut
ꝓprietatem habet. que hoc indi¬
tat. quia est erecta statura scd̃m
quam corpꝰ anime rõnau congͣit
quia in celum crͣtum est. De crea

Expanded text:
lativis accipi non oportet, ut facFilius autem est imago, sed non ad imaginem, quia aequalis Patri; dictus est ergo homo ad imaginem, propter imparem similitudinem. Et ideo nostram, ut imago Trinitatis esse homo intelligatur, non Trinitati aequalis sicut oprietatem habet quae hoc indicat, quia est erecta statura, secundum quam corpus animae rationali congruit, quia in coelum erectum est. A
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pictura que in ea est. s p̃p̃ pit¬
turam q̃ in ea ẽ: simul ⁊ tabula
ymago appellatur. Ita pp̃ yma¬
ginem tͥnitatis. ⁊̃ illud in quo ẽ¬
ħ ymago: nomine ymagnus
uoratur.
uocirca homo ymago ⁊ ad¬
mago ñ ad ymaginem. qr
natus ñ c̾atus equalis. ⁊ in
nullo dissimilis. hõ c̾atus ẽ a

Expanded text:
 pictura quae in ea est; sed propter picturam quae in ea est, simul et tabula et imago appellatur: ita propter imaginem Trinitatis etiam illud in quo est imago, nomine imaginis vocatur. uocirca homo et imago dmago, non ad imaginem, quia natus et non creatus, aequalis et in nullo dissimilis: homo creatus e
Abbreviated transcription (Latin):
hõ dei filius. qr ñdum erat hõ. It̃m
in eod̾. prius quam mũdus esset. nͨ
nos eramus. nec ip̃e mediator dĩ ⁊
d̾s. Alibi uo legitur ꝙ puer slle c̃a¬
uit stellas. ⁊ xp̃c dixit se ẽẽ pͥncipiũ¬
in nullo resultantes dm̃s hoĩem il¬
lum inqͣnͣtum hõ est cepisse. in qͣntũ
u̾bum est. semꝑ fuisse. hic enĩ absꝙ
distinctione ñ est rest̾nda r̃õiꝵsio. Nã
et ip̃e a̾s. hiꝰ utit᷑ distincdõe inplib
lotis dicens. ꝑ xp̃m omĩa cẽ frã in¬

Expanded text:
homo Dei Filius, quia nondum erat homo. Item idem in eodem: Priusquam mundus esset nec nos eramus, nec ipse mediator Dei etDeus. Alibi vero legitur quod puer ille creavit stellas. Et Christus dicit se esse principiumin nullo resultantes, dicimus hominem illum in quantum homo est, coepisse; in quantum Verbum est, semper fuisse. Hic enim absque distinctione non est referenda responsio. Nam et ipse Aug. hujusmodi utitur distinctione in pluribus lo
Abbreviated transcription (Latin):
temarie p̃sumit. on enĩ dubi-¬
tari licet uͥ corꝑis dnĩci ⁊ sangͥnis
mistĩa geruntur sr̃norũ ciuium
adesse conuentꝰ. In hꝰ ã mistii expie¬
tc̃e siut forͣm seruari. ita ordinem

Expanded text:
e praesumit. Non enim dubitari licet, ubi corporis dominici et sanguinis mysteria geruntur, supernorum civium adesse conventus. In hujus autem mysterii expletione, sicut formam servari, ita ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
tit redigẽ u̾ba
tis dei: Ex hiis¬
ticus a catholica
at ħ sacͣmentũ
confice. qr sc̃ĩ angłi qui huiꝰ mist̾ĩi¬

Expanded text:
it redigere verba tis Dei? Ex histicus a catholica  sacramentum conficere; quia sancti angeli, qui hu
Abbreviated transcription (Latin):
ille nascendo. iste ꝓcedendo accepit
ut esset essentia. Non enim ut ait
aut ꝓtensionẽ aut derutationem
ex deo deus est: s ex uirtuͬe nate᷑ ĩ
naturam eandem natitutate sub¬
sistit. filius. ⁊ ex uirtute nature in¬

Expanded text:
ille nascendo, et iste procedendo accepit ut esset essentia. Non enim, ut aitaut protensionem aut derivationem ex Deo Deus est, sed ex virtute naturae in naturam eamdem nativitate subsistit Filius; et ex virtute natur
Abbreviated transcription (Latin):
neͤ xͥ ir̃e ⁊ modo diffẽntes. unite uo̾
⁊ spũ. una adoratõe. cũ incõtamĩata
carne ciꝰ. ñ in adorabilem carnem di¬
centes. adoratur enĩ in una u̾bi ypo¬
stasi: q̃ ypostasis gn̾ata ẽ. Nõ c̾ature
uen̾atõm p̃bentes. ñ enĩ ut nudã
carnẽ adoramus: s muitam dĩtati.
in unã ypostasĩ dei ubr duab re¬
ductis naturis. Timco carbonẽ
tangẽ pp̃ ligno copłatũ ignem.
qͣitã appono ꝑͣm in t̾ͥnitate. S u

Expanded text:
ne et modo differentes, unitae vero et Spiritu una adoratione cum incontaminata carne ejus, non inadorabilem carnem dicentes. Adoratur enim in una Verbi hypostasi, quae hypostasis generata est, non creaturae venerationem praebentes. Non ergo ut nudam carnem adoramus, sed ut unitam deitati in unam hypostasim Dei Verbi duabus reductis naturis. Timeo carbonem tangere propter ligno copulatum ignem. quartam appono personam in Trinitate, sed u
Abbreviated transcription (Latin):
adema regale iacens iuet̃at. ñqͥ
ca conabit᷑ adorare: Cum u̾o caret
fuĩt indutꝰ ꝑicłm mortis incurrit:
si ea cũ rege adorare quis ꝯtẽpsit.
Ita etiam in xp̃o dño humanitatẽ.
ñ solam uł nudã. s diuinitati uni¬
nem u̾m. si quis adorare contẽpsi̾t
tate adoratur. Suscepit enĩ det̾ca
t̾ram. qr caro de t̾ra est. ⁊ de cai ne
marie: carnẽ accepit. ħ sine ĩpie¬
tate a u̾bo dei assumpta adoratur.
a nob̃ qr nemo carnẽ eiꝰ mãducat
nͥ priꝰ adoret. S qui adorat ñ t̾ram ĩ¬
tuetur. s illũ poꝰ tuiꝰ scablłm ẽ. ꝓpt̾¬

Expanded text:
adema regale jacens inveniat, numquid ea conabitur adorare? Cum vero eis rex fuerit indutus, periculum mortis incurrit, si ea cum rege adorare quis contempserit. Ita et in Christo Domino humanitatem non solam vel nudam, sed divinitati uninem verum si quis adorare contempserit, tate adoratur. Suscepit enim de terra terram, quia caro de terra est, et de carne Mariae carnem accepit; haec sine impietate a Verbo Dei assumpta adoratur a nobis, quia nemo carnem ejus manducat nisi prius adoret; sed qui adorat, non terram intuetur, sed illum potius cujus scabellum est
Abbreviated transcription (Latin):
tractatu ñ solum p̃um lectorem
s ⁊̃ lib̃m correctorem desider .o. ma¬
q̃ utinam tot hrẽt inuentores: qͦt

Expanded text:
tractatu, non solum pium lectorem, sed etiam liberum correctorem desidero, maquae utinam tot haberet inventores q
Abbreviated transcription (Latin):
geli in u̾bo dei omnia sciunt añ¬
quam fiant. s nec om̃s nec oĩa
ꝑfacte angłos scire dix̃. ⁊ ideo in
sçĩa eos proficere ñ remouit. cbͣ.¬
qͦ in li. dialogaꝵ ait. Quid est
ꝙ ibi nesciant. ubi scientem oĩa
scumt: uidetur diccre ꝙ omnia
sciant angeli. ⁊ nicħ sit ꝙ nesciãt
S accipiend̾ est hoc de hiis qͦrũ
cognitio beatum fac̃ cognitorem.
ut sunt ea que ad misterium tri¬
uitatis ⁊ unitatis pertinent p

Expanded text:
geli in Verbo Dei omnia sciunt antequam fiant; sed nec omnes, nec omnia perfecte angelos scire dixit, et ideo eos in scientia proficere non removit. Gregor., in lib. Dialog., cap. 5, ait: Quid est quod ibi nesciant, ubi scientem omnia sciunt? Ubi videtur dicere quod omnia sciant angeli, et nihil sit quod nesciant. Sed accipiendum est hoc de his quorum cognitio beatum facit cognitorem, ut sunt ea quae ad mysterium Trinitatis et unitatis pertinent
Abbreviated transcription (Latin):
Cum unus d̾s sit tͥnitas: ħ sit no¬
bis solutio q̃stionis. ut intlłigamꝰ
solum deum sapientem. solum po
qui est unus ⁊ solus deus.¬

Expanded text:
Cum unus Deus sit Trinitas, haec sit nobis solutio quaestionis, ut intelligamus solum Deum sapientem, solum potqui est unus et solus Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
stendit in li .uii. de tͥ. dicens. cat᷑. et
Non ẽ aluid deo esse. aliud ꝑ scd̃ sb̾¬
sonam esse. s omĩo idem. Itẽ stãci¬
in hac tͥnitate cum dicimus per am¬
sonam prĩs. ñ aliud dicimus qͣm
sub̾am prĩs. Quo circa ut sub̾a pa
tris ip̃e pater est. nõ quo p̃r est. s
quo est. ita et ꝑsona patris: ñ au¬
ud quam ip̃e pat̾ est. Ad se quippe
dum hoc illi est esse quod dm̃ ẽẽ.
illi cẽ. ꝙ ꝑsonã esse. Ecce expresse
pater ẽ essentia diuina. Similiter
oritur hic q̃stio difficilis quidem:
s ñ mutilis. qua q̃ritur cur nõ
dicantur bii tres. una ꝑsona. sic̃
una ẽẽntia. ⁊ unus deus. Qm q̃o¬
nem. as. diligent̾ tractat atq cõ¬
nam ꝑsonam dicimus sicut u¬
nam essentiam. ⁊ unum deum:
s dicimus tres personas cum
tres deos aut tres essentias nõ di¬
uia uolumus uł unum au

Expanded text:
stendit in lib. 7 de Trin. dicens, c. 6: Non est aliud Deo esse, aliud personam esse, sed omnino idem. Item in hac Trinitate, cum dicimus personam Patris, non aliud dicimus quam substantiam Patris. Quocirca ut substantia Patris ipse Pater est, non quo Pater est, sed quo est, ita et persona Patris, non aliud quam ipse Pater est. Ad se quippe dum hoc illi est esse, quod Deum esse, illi esse, quod personam esse. Ecce expresse Pater est divina essentia. Similiter oritur hic quaestio difficilis quidem, sed non inutilis, qua quaeritur cur non dicantur hi tres una persona, sicut una essentia, et unus Deus. Quam quaestionem Aug. diligentnam personam dicimus, sicut unam substantiam et unum Deum; sed dicimus tres personas, cum tres deos, aut tres essentias non dicet volumus vel unum a
Abbreviated transcription (Latin):
temptatione ꝑfectus. S ip̃e est
mnitium: quiã preceditantiqui¬
tate ⁊ principatu malicie. ħ aut̃
illusio fit angelis malis ⁊ hoĩb
gelos malos. ⁊ homines malos.
ut ñ quantum nitunt᷑. s qͣnͣtũ
bonam creatam esse asseruit.
einde. Quomi intelligẽda

Expanded text:
tentatione profectus. Sed ipse est tentatione profectus. Sed ipse est initium, quia praecedit antiquitate et principatu malitiae. Haec autem illusio fit angelis malis, et homingelos malos et homines malos, ut non quantum nituntur, sed quantum bonam creatam esse asseruit. 8. Quomodo intelligenda
Abbreviated transcription (Latin):
tos fuisse malos pu ꝑ se indy
bonos fuisse creatos. ⁊ u̾ba p̃mis¬
sa bĩ iob que uli ꝓ se inducebant.
qũo sunt intlłigenda aꝑi. ita di¬
deus uaide bona. naturam gͥ ange¬
ioꝵ bonam fecit. Et quia miustũ
est ut nullo nũto hoc in aliquo qd̾
creauit deus dampnet. ñ naturam.
s uoluntatem maiam pumendã
significatam ẽẽ cum d̃r. hoc ẽ ini¬
acruimꝰ qd̾ tali uoluntati aptauit
deus. uł ipãm ordinationem dei
in qua eum ⁊̃ inuitum fecit uti¬
lem bonis. uł ip̃ius angłi factam
quia ⁊ si presciret deus uoluntate
malum futurum: fecit tamen cũ
puidens quanta de illo sua bõitate
quia cum sciret deus cum uolun¬
tate malum futurum ut bonis
noceret: creauit tñ illum. ut de il¬
lo bonis ꝑdesset. hoc autem fecit
ut illudatur a. Illuditur enĩ ci:
cum scĩs ꝑficit temptatio eius.
sicut ⁊ mali homines quos deus
malos futuros preuidens : crea¬
uit tñ ad scor̃um utilitatem: Illu¬
duntur cum p̃stat᷑ scĩs corum

Expanded text:
tos fuisse malos putant, auctobonos fuisse creatos, et verba praemissa beati Job quae illi pro se inducebant, quomodo sint intelligenda aperit, diDeus valde bona, Naturam ergo angelorum bonam fecit. Et quia injustum est ut nullo merito hoc in aliquo quod creavit Deus damnet, non naturam, sed voluntatem malam puniendam significata cum dictum est: Hoc est iniaereum quod tali voluntati aptavit Deus; vel ipsam ordinationem Dei, in qua eum invitum etiam fecit utilem bonis; vel ipsius angeli facturam, quia etsi praesciret Deus voluntate malum futurum, fecit tamen eum, providens quanta de illo sua bonitate quia cum sciret eum Deus voluntate malum futurum ut bonis noceret, creavit tamen illum, ut de illo bonis prodesset; hoc autem fecit ut illudatur ei. Illuditur enim ei, cum sanctis proficit tentatio ejus. Sicut et mali homines quos Deus malos futuros praevidens creavit, tamen ad sanctorum utilitatem, illuduntur cum praestatur sanctis eorum
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbientib. ⁊ ideo catentibus
aliquam etiam fuisse morulam
auint int̾ c̾ationem: ⁊ lapfum ⁊
confirmationem. et in illa breui¬
tate temporis om̃s boni erant. ñ
quidem ꝑ usum libi arbitrii: s per
creatõnis bñficium. et tales erãt
na creationis. ⁊ cad̾e. per lib̾m ar¬
uitrium. pot̾ant enim peccare ⁊
ñ peccare. s ñ poterant ꝓficere
ad meritum uite: nisi grã super¬
adderetur. que addita est quibdã
inconfirmatione. Et ad confir¬
naturam primo informiter cre¬
atam ⁊ celum dictam. postea for¬
matam ⁊ iucem applłatam: qñ
ad creatorem ẽ couersa perfecta di¬
lectione ei iuhens. unde priꝰ dcm̃ ẽ.
at lux: ⁊ facta est lux. Quia pri¬
mo agitur de creatione spũalis na¬
ture informis. postea de formatõ¬
ne euiscem. Batio qͦ obuiat il¬
lis qui dicuit angelos creatos
fuisse malos. Non enum poterat
creator optimus auctor mali eẽ
⁊ ideo totum bonum erat: qd̃ ex
ip̃o illis erat. ⁊ totum bonũ crat

Expanded text:
superbientibus, et ideo cadentibus. Aliquam etiam fuisse morulam aiunt inter creationem et lapsum ac confirmationem, et in illa brevitate temporis omnes boni erant, non quidem per usum liberi arbitrii, sed per creationis beneficium; et tales erant na creationis, et cadere per liberum arbitrium. Poterant enim peccare et non peccare, sed non poterant proficere ad meritum vitae nisi gratia superadderetur, quae addita est quibusdam confirmatione. Et ad hoc confirngelicam naturam primo informiter creatam, et coelum dictam; postea formatam, et lucem appellatam quando ad Creatorem est conversa perfecta dilectione ei inhaerens; unde prius dictum eat lux, et facta est lux; quia in primo agitur de creatione spiritualis naturae informis, postea de formatione ejusdem. Ratio quoque obviat illis qui dicunt angelos creatos fuisse malos. Non enim potuit Creator optimus auctor mali esse, et ideo totum bonum erat quod ex ipso illis erat; et totum bonum erat,
Abbreviated transcription (Latin):
stat xp̃m nos dilgere. ⁊ eiꝰ mã¬
data seruare nõ posse. ⁊ id nos pos¬
se atq agere.tanto minus qnͣto
illum ꝑcipimus minꝰ. tanto u̾o¬
ampliꝰ. quanto illum ꝑcipimus
amplius. Ideoq ñ solum ñ hñti.
uerũetiam hñti ñ in cassum pro

Expanded text:
stum nos diligere, et ejus mandata servare non posse: et id nos posse atque agere tanto minus, quanto illum percipimus minus; tanto amplius, quanto illum percipimus amplius. Ideoque non solum non habenti, verum etiam habenti non incassum pro
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Nature inquit cui contra¬
dicis hetice. ħ unitas ẽ ut ita ꝑ
se agat filius. ne a seagat. ⁊ ita
ñ a se agat: ut ꝑseagat. Intlłige
filium agentem.⁊ per eum pa¬
tate nature: si que agit. ⁊ in quib
placet. ñ ꝑseagit. Sicut gͦ inqͥunt

Expanded text:
arius: Naturae cui contradicis haeretice, haec unitas est, ut ita per se agat Filius, nec a se agat: et ita non a se agat ut per se agat. Intellige Filium agentem, et per eum Patate naturae, si quae agit et in quibus placet non per se agit. Sicut ergo, inquiunt
Abbreviated transcription (Latin):
ñ est sapiens a se. neq de se. s a
pr̃e. ⁊ depr̃e. Queri autem solet
utrum fuius sit sapiens seip̃o:
uł ꝑseip̃m. Quidam dicunt
multiplicem ħ fieri intlłniam.
⁊ ideo distinguend̃ fore. ita ut cũ
dicis fauum cẽ sapientem se ip̃o
uel per seip̃m. si sui natura ⁊ es¬
sentia saptentem intelligas. ne¬
rus sit intellectus. Si uero a se¬
ip̃o ni de seip̃o sapientem ẽẽ in¬
fuius est sapiens per se sz nõ asez
uel de se ⁊fuius est deus ꝑ se. ⁊ẽ
per se sz ñ a se. uł de se. hec confir

Expanded text:
n est sapiens a se neque de se, sed de Patre et a Patre. Quaeri autem solet utrum Filius sit sapiens seipso vel per seipsum? Quidam dicunt multiplicem hic fieri intelligentiam, et ideo distinguendum fore; ita ut cum dicis Filium esse sapientem seipso vel per seipsum, si sui natura et essentia sapientem intelligas, verus sit intellectus; si vero a seipso vel de seipso sapientem esse inFilius est Sapientia per se, sed non a se vel de se, et: Filius est Deus per se, et est per se, sed non a se vel de s
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ omnia posse dt mli¬
catur cum nos quedam pos¬
simus que ip̃e non potest.¬
non enim pot̾ ambulare. loqui.
et hi. que a natura diuinitatis pe

Expanded text:
 omnia posse dicatur, cum nos quaedam possimus quae ipse non potest.est enim ambulare, loqui, et hujusmodi quae a natura divinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
uter scit deus omnia ne quorũ¬
tam bona quam mala. p̃scit an¬
omĩa qͦ futura. tam bona quã
tio est gre p̃paratio. que sine p̃scĩa¬
dei esse nõ pot̾̃. Pot̃ autem sine
p̃destinatione esse p̃scĩa. p̃destina-¬

Expanded text:
ter scit Deus omnia qutam bona quam mala, praescit quoque omnia futura, tam bona quam tio est gratiae praeparatio, quae sine praescientia esse non potest. Potest autem sine praedestinatione esse praescientia. P
Abbreviated transcription (Latin):
tiam atq curam ht de rõn̾abilib¬
de quib p̃cepta tradidit. eisq rͤte
uiuendi iegem prescripsit ac pre
dat. Scit itaq deus quanta sit
multitudo pulicum. culicũ. mus¬
carum. ac pistium. ⁊ quot nascã¬
tur. ⁊ quot ue moriantur. s non
scit ꝑ momenta singła. ĩmo si

Expanded text:
tiam atque curam habet de rationabilibtiam atque curam habet de rationabilibus quibus praecepta tradidit, eisque recte vivendi legem praescripsit, ac pradat. Scit itaque Deus quanta sit multitudo pulicum, culicum et muscarum et piscium, et quot nascantur quotve moriantur; sed non scit hoc per momenta singula; im
Abbreviated transcription (Latin):
et simul ndet᷑ obinare ꝙ ait ierx. in
expositione abatuich. Absurdum ẽ
inquit ad hoc deduc̾e dei maiestatẽ
ut sciat ꝑ momenta singła. qͦt cu¬
lices nascantur. quot ue mortant᷑
quot pulicum uel muscarum sit
multitudo. qͦt uepisces natent.
maquis. ⁊ similia. Non sinus
tam fatui adulatores dei ut dũ
prouidentiam eius etiam ad mnia
retrudimus in nos ip̃os iniurio¬
si simus eandem irrationabiliũ
⁊ rõnabilium prouidentiam esse
dicentes. Hic uidetur dicere ieꝵ
tali itaq sensu illud dcm̃ ẽẽ noue¬
rimus. ut deum illa alt̾natim. ł
ꝑticulatim scire neget. neq ꝑdi¬
uersa temporum momenta sic il¬
la cognouĩt. sicut ꝑ uaria mom̃¬
ta illorum quedam deficiunt que¬
dam incipiunt. neq illis aluisq¬
irrationabilibus ita ꝓuidet quẽ¬
admodum rõnabilibus. Nũqͥd
⁊ sicut ñ est deo cura debob ita nec
de aliis irrationabilib. Dicit tam̃
ut h̃at unumqd̃q ꝙ sibi debetur.
et conuenit. Sed spãlem ꝓuiden¬

Expanded text:
et simul, videtur obviare quod ait Hieron. in Expositione Abacuc.: Absurdum est, inquit, ad hoc deducere Dei majestatem, ut sciat per momenta singula quot culices nascantur, quotve moriantur, quota pulicum et muscarum sit multitudo, quotve pisces natent in aquis, et similia. Non simus tam fatui adulatores Dei, ut dum providentiam ejus etiam ad ima retrudimus, in nos ipsos injuriosi simus, eamdem irrationabilium et rationabilium providentiam esse dicentes. Hic videtur dicere Hieron. tali itaque sensu illud dictum esse noverimus, ut Deum illa alternatim vel particulatim scire neget, nec per diversa temporum momenta sic illa cognovit, sicut per varia momenta illorum quaedam deficiunt, quaedam incipiunt. Neque illis aliisqirrationabilibus ita providet, quemadmodum rationabilibus; numquidet sicut non est cura Deo de bobus, ita nec de aliis irrationabilibus. Dicit tameut habeat unumquodque quod sibi debetur et convenit. Sed specialem providen
Abbreviated transcription (Latin):
ati sunt. Miseri enim añ pcc̃m
ẽẽ ñ potuerunt. qͣuia exͣ pcc̃o mi¬
seria est. Nam si ñ fuisset pcc̃m
nulla esset miseria. Beati quoq
nũquam fuerunt. qui ceciderũt.
quia sui euentus ignari fuert̃.
lapsum suum prescierunt: aut
uitare uoluerunt s ñ potuert̃.¬
⁊ ita erant miseri. aut potuerũt
s noluerunt: ⁊ ita erant stulti
et maligni. Ideoq dicuus. qr
ñ erant prescii euentus sui. nec
eis data est cognitio eoꝵ que fu¬
tura erant super eos. Somi uero
qui ꝑstiterunt. forte sue bĩtudi¬
nis prescii fuerunt. uñ ab̾. suꝑ
inter angelos fuit. qui futuri pͦ¬
cati atq supplicii prescius ñ fuit.
Queritur autem cur ñ fuerit.
forte deus diabolo reuelare nolu
qui corruerunt: nõ fuerunt p̃¬
scii sui casus. Iõq bĩ non fuer̃t.
⁊ ꝙ angłi qui ꝑstiterunt bĩtu¬
dinem sibi affuturam p̃scier̃t.
atq de ea certi in spe exstiterunt.
unde quodam modo iam ueati ex¬
titerant. Et re uera si ita fuisset

Expanded text:
ati sunt. Miseri enim ante peccatum esse non potuerunt, quia ex peccato miseria est. Nam si non fuisset peccatum, nulla esset miseria. Beati quoque nunquam fuerunt illi qui ceciderunt, quia sui eventus ignari fuerunt,lapsum suum praesciverunt, aut vitare voluerunt, sed non potuerunt, et ita erant miseri; aut potuerunt, sed noluerunt, et ita erant stulti et maligni. Ideoque dicimus quia non erant praescii eventus sui, nec eis data est cognitio eorum quae futura erant super eos. Boni vero et qui perstiterunt, forte beatitudinis praescii fuerunt. Unde August.,inter angelos fuit qui futuri peccati atque supplicii praescius non fuit? Quaeritur autem cur non fuerit. hoc deum diabolo reuelare noluiqui corruerunt non fuerunt praescii sui casus, ideoque beati non fuerunt. Et quod angeli qui perstiterunt beatitudinem sibi affuturam praesciverunt, atque de ea certi in spe extiterunt, unde quodammodo jam beati erant. Et revera si ita fuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
legi ⁊ tpr̃i nr̃o. in qͦs fines scłoꝵ de¬
uener̃t. ¶u huis apparet ꝙ scĩ pr̃es
aũ logẽ sñ pcc̃o płes hũerunt uxore
uł ꝯcubinas. Eas enuĩ ñc uxores ap¬
Lya ambe uxores fuer̃t ñ ⁊tubme.

Expanded text:
s fines seculorum devenerunt. Ex his apparet quod sancti Patres ante legem sine peccato plures habuerunt uxores vel concubinas. Eas enim nunc uxores apLia ambae uxores fuerunt, non
Abbreviated transcription (Latin):
tudĩe man̾e idꝰ color. ⁊ ead̾figa. ⁊ colore
mutato manere ead figura ⁊ eadem
magnitudo. Ac ꝑ ħ muntiplex esse
ꝯuincitur natura corꝑis. simpłx
autem nullo modo. Hic de spũ aui

Expanded text:
tudine manere idem color, et eadem figura, et, colore mutato, manere eadem figura, et eadem magnitudo: et per hoc multiplex esse convincitur natura corporis, simplex autem nullo modo. Creatura
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ renderi pt̾ quia ex libero ar¬
bitrio uoluntatis fuit. et in ip̃õ
enim ⁊ in auo cã extitit ut ficr
deterior. In alio. quia in diabo

Expanded text:
d responderi potest quia ex libero arbitrio propriae voluntatis fuit. In ipso enim et in alio causa extitit ut fieret deterior. In alio, quia in diabo
Abbreviated transcription (Latin):
Oportet ut c̾atorẽ ꝑ ea q̃ fc̃a sunt ĩ¬
tellectu conspiciendes: t̾nitatẽ intel¬
ligamus. Huiꝰ enĩ t̾ͥnitatis uestigi¬
um in cͤaturis apparet. ħ enĩ q̃ arte
diuina fcã sunt. ⁊ unitatẽ qnͣdam
u se ostendũt. ⁊ spẽm ⁊ orãinem.
Nam ꝙq hoꝵ creatoꝵ ⁊ unũ ⁊ ad ẽ.¬
ł qͣuitates corꝑm. ac doctrine. ł ar¬
tes animaꝵ. ⁊ ordinẽ aliq̃ pecit.
uestignum t̾nitatis. In illa enim
trinitate. summa origo ẽ oĩum
nulla ex ꝑte ei dissimił. ꝙͣ t̃ ip̃o.
⁊ in ip̃o patre uenamur. que forͣ ẽ
oĩm. que ab uno frã sũt. ⁊ ad unũ
refu̾nt᷑. Q tñ om̃ia nec fie̾nt a pr̃e¬

Expanded text:
Oportet, ut Creatorem per ea quae facta sunt, intellectu conspicientes, Trinitatem intelligamus. Hujus Trinitatis vestigium in creaturis apparet. Haec enim quae arte divina facta sunt, et unitatem quamdam in se ostendunt, et speciem, et ordinem. Nam qvel qualitates corporum, ac doctrinae vel artes animarum; et ordinem aliquem petit vestigium Trinitatis. In illa enim Trinitate summa origo est omniunulla ex parte ei dissimilis; quem cum ipso, et in ipso Patre veneramur; quae forma est omnium quae ab initio facta sunt, et ad unum referunt
Abbreviated transcription (Latin):
memoriã. intlłiam. uoluntatem.
Non sunt tres uite. s una uita. nͦ
tres mentes. s una mens. una es¬
sunt unũ: quo una uita. una mẽs.
una essentia. Et quicquid aliud
quo ad se inuicẽ referuntur. Qͦ mͦ

Expanded text:
ntiam, voluntatem:  tres vitae, sed una vita, nec tres mentes, sed una mens, una essunt unum, quo una vita, una mens, una essentia, et quidquid aliud,quo ad se invicem referuntur;
Abbreviated transcription (Latin):
artificis aliquatenus relucet indi
sciri: opus fec̃. qd opificẽ uisibili¬
tate sui manifestauit. ut ꝑ c̾tum:
inc̾tum poss sciri. ⁊ ille ds om̃ium
cẽ credẽtur. qui ħ̃ fecit. ꝙ ab hoĩe ĩ
possibile est fĩ. potuerunt gͦ cogͦscẽ
sũ cognou̾nt ultra oẽm creaturam
ẽẽ illum qui ea fecit. que nulla cͤ¬
aturarũ face uł destruere ualet. Ac¬
cedat quecũq uis creatura. ⁊ faci¬
at tale celum ⁊ talem t̾ram. ⁊ dicã
qr d̾s ẽ. S qr nulla c̾atura talia fa¬
cẽ uaiet: constat supͣ õẽm cͤaturã
esse ulum qui ea fecit. ac ꝑ hoc illũ
esse dm̃. hũana mens oognoscere
potuit. scd̾a rõ qua potuit cogno
cuncta corpora transcender̃t. que¬
rentes d̃m. iuterunt ⁊̃ quicquid¬

Expanded text:
rtificis aliquatenus relucet indicsciri, opus fecit, quod opificem visibilitate sui manifestavit: ut per certum incertum posset sciri, et ille Deus omnium esse crederetur, qui hoc fecit, quod ab homine possibile est fieri. Potuerunt ergo cognoscere, sive cognoverunt, ultra omnem creaturam esse illum qui ea fecit, quae nulla creaturarum facere vel destruere valet. Accedat quaecumque vis creatura, et faciat tale coelum et terram; et dicam quia Deus est. Sed quia nulla creatura talia facere valet, constat super omnem creaturam esse illum qui ea fecit, ac per hoc illum esse Deum humana mens cognoscere potuit. 3. Secunda ratio qua potuit cognoscuncta corpora transcenderunt quaerentes Deum; viderunt etiam quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
sum ẽ qualr̃ in creaturis aliqua¬
tenus ymago tͥnitatis inlicatur.
slon enĩ ꝑ creaturaꝵ contẽplatõ¬
nem sufficiens noticia tͥnitatis
intioris inspiratõnis reuelatõne.
ut magi phaonis in t̾cio signo.
Adiuuamur tñ in fide in uisibłi¬
um. ꝑ ea que frã sunt. Q mͦ ura

Expanded text:
r in creaturis aliquatenus imago Trinitatis indicatur. Non enim per creaturarum contemplationem sufficiens notitia Trinitatis interioris inspirationis revelatione. ut magi Pharaonis in tertio signo. Adjuvamur tamen in fide invisibilium per ea quae facta sunt. Nunc