comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
toris suscepistis. ita &depenis eiꝰ
participes eẽ deb&is : Contradi¬
ignis & conuersus ad cum ange¬
lus quod incendisti in quit hoc
arsit inte. Sienim huius uiri
in peccatis suis mortui
pecuniã nonacepisses nec poen
eius inte arder&. Et plura locu¬
tus. Quid erga salutem eorum
agendum salubri sermone docuit
Qui postmodũ incorpore restitu¬
tus omniuitȩ suae tempore. signũ
incendi qđ in anima ꝑtulit: uisibi¬
lecunctis in humero maxillaq
portauit. Mirumq: in mo¬
dum quid anima mocculto passa
Curabat aũ semꝑ sicut &antea fa¬
cere consueuerat omnib: opus
uirtutum & exemplis ostendere
& praedicare sermonib Ordinẽ
autem uisionem suarum illis solũ¬
modo qui propter desiderium com¬
punctionis interrogabant expone¬
re uolebat: Suꝑ est adhuc fr̃ qui¬
dam senior monasteriinr̃i quinar¬
rare sol& dixisse sibi quendam
multum ueracem acreligiosum
hominem quod ipsum fũrseum
uider& in prouintia orientalium
anglorum illasque uisiones exip¬

Expanded text:
toris suscepistis, ita et de poenis ejus participes esse debetis. » Contradiignis. Et conversus ad eum angelus: « Quod incendisti, inquit, hoc arsit in te. Si enim hujus viri in peccatis suis mortui pecuniam non accepisses, nec poena ejus in te arderet. » Et plura locutus, quid erga salutem eorum agendum, salubri sermone docuit. Qui postmodum in corpore restitutus, omni vitae suae tempore signum incendii quod in anima pertulit, visibile cunctis in humero maxillaque portavit: mirumque in modum quod anima in occulto passa Curabat autem semper, sicut et antea facere consuerat, omnibus opus virtutum et exemplis ostendere et praedicare sermonibus. Ordinem autem visionum suarum, illis solummodo qui propter desiderium compunctionis interrogabant, exponere volebat. Superest adhuc frater quidam senior monasterii nostri qui narrare solet, dixisse sibi quemdam multum veracem ac religiosum hominem, quod ipsum Furseum viderit in provincia Orientalium Anglorum, illasque visiones ex ip
Abbreviated transcription (Latin):
dicem protulerunt angeli. deinde
alterum daemones. illi per paruum.
isti en ormẽ : animaduertendum est :¬
Quod in prima a&ate bona aliqua fec̃.
Quae tunc uniuersa praue agendo iu¬
uenis obnubilauit : Quisi e contrario
errores pueritiae corrigere in adoles¬
centia. ac bene faciendo adĩ oculis abscon¬
dere curass&. poss& eorum numero so¬
ciari : De quibus ait psalmus: Beati quo¬
rum remissae sunt iniquitates. & quo¬
rum tecta sunt peccata: Hanc hysto¬
nam sic̃ auenerabile antistite pechthel¬
mo didici simpliciter obsalutem legen¬
tium siue audientium narrandum
eẽ putaui.

Expanded text:
dicem protulerunt angeli, deinde dicem protulerunt angeli, deinde atrum daemones: illi perparvum, isti enormem: animadvertendum est quod in prima aetate bona aliqua fecit, quae tamen universa prave agendo juvenis obnubilavit. Qui si e contrario errores pueritiae corrigere in adolescentia, ac bene faciendo a Dei oculis abscondere curasset, posset eorum numero sociari de quibus ait Psalmus: Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Hanc historiam, sicut a venerabili antistite Pecthelmo didici, simpliciter ob salutem legentium, sive audientium, narrandam esse putavi.
Abbreviated transcription (Latin):
Qui uidelic& modo cum magno tor¬
mento in repunt in interiora cor
endum me daemonibus in infer¬
ni claustra ꝑ trahar . Sic lo queba
tur miser desperans. & non multo
post defunctus. pęnitentiam quã
adbreue tempus cum fructu ue¬
niae facere super sedit. in ae ter¬
num sine fructu poen is subditus fa¬
cit : Dequo conftat. quia sicut bea¬
tus papa gregorius dequibus dam
scribit: Non prose ista cui non pro¬
fuere. sed pro aliis uiderĩ qui eius
interitum cognoscentes. differre
tempus paenitentiae dum ua¬
cat timerent : Ne in pro uiso mor¬
tis articulo p̃uenti in paeniten¬
tes perirent: Quod autem codices
diuersos ꝑbonos siue malos sp̃s sibi
uidit offerri. ob id superna dispensati¬
o ne factum ẽ. ut meminerimus facta
& cogitationes nr̃as non inuentum de¬
fluere sed ad exam en sum mi iudicis
cuncta seruari. & siue ꝑ amicos angelos
infine nobis ostendenda siue perho¬
stes : Quod uero prius candidum co¬

Expanded text:
qui videlicet modo cum magno torqui videlicet modo cum magno tormento irrepunt in interiora corpendum me daemonibus, in inferni claustra pertrahar. » Sic loqtur miser desperans, et non multo post defunctus poenitentiam, quam ad breve tempus cum fructu veniae facere supersedit, in aeternum sine fructu poenis subditus facit. De quo constat, quia sicut sanctus papa Gregorius de quibusdam scribit, non pro se ista, cui non profuere, sed pro aliis viderit qui ejus interitum cognoscentes, differre tempus poenitentiae, dum vacat, timerent, ne improviso mortis articulo praeventi impoenitentes perirent. Quod autem codices diversos per bonos sive malos spiritus sibi vidit offerri, ob id superna dispensatione factum est, ut meminerimus facta et cogitationes nostras non in ventum diffluere, sed ad examen summi Judicis cuncta servari; et sive per amicos angelos in fine nobis ostendenda, sive per hostes. Quod vero prius candidum co
Abbreviated transcription (Latin):
chrum sedue hement̾ modieũ
ac mihi adlegendum dedit .⁊ In
quo omnia quae umquam bene
feceram intuens. scripta repperi.:
Et haec erant nimium pauca &
modica. receperunt codicem. neq
aliquid mihi dicebant: Tum subi¬
to superuenit exercitus maligno¬
domumq hanc & exterius obse¬
dit. & in tus maxima exparte
residens impleuit ⁊ tunc ille &¬
qui obscuritate tenebrosae fa¬
ciei & primatu sedis maior e ẽ
ui debatur eorum. proferens
codicem horrendȩ uisionis & mag¬
nitudinis enormis & ponderis
pene in portabilis: Iussit uni
ex satellitibus suis mihi ad le¬
gendum deferri: quem cum le¬
gissem. inuenio omnia scele¬
ra non solum quae opere uel
uerbo. sed &iam quae tenuis¬
sima cogitatione pecca ui. ma¬
ad illos quimihi adsederant ui¬
ros albatos & prȩcliros. Quid
hic sed & is scientes certissime quia
lum damnationis ur̃ae ducite.
Quo dicto. statim disparuerunt:
surgentesq duo nequissimi sp̃s
me unus in capite &alius inpede .

Expanded text:
chrum, sed vehementer modicum, chrum, sed vehementer modicum, ac mihi ad legendum dedit, in quo omnia quae unquam bona feceram, intuens scripta reperi, et haec erant nimium pauca et modica. Receperunt codicem, neque aliquid mihi dicebant. Tum subito supervenit exercitus malignodomumque hanc et exterius obsedit, et intus maxima ex parte residens implevit. Tunc ille qui et obscuritate tenebrosae faciei et primatu sedis major esse videbatur eorum, proferens codicem horrendae visionis, et magnitudinis enormis, et ponderis pene importabilis, jussit uni ex satellitibus suis mihi ad legendum deferre  Al., deferri. Quem cum legissem, inveni omnia scelera, non solum quae opere vel verbo, sed etiam quae tenuissima cogitatione peccavi, maad illos qui mihi adsederant viros albatos et praeclaros: Quid hic sedetis, scientes certissime quia lum damnationis vestrae ducite. Quo dicto, statim disparuerunt: surgentesque duo nequissimi spirime, unus in capite, et alius in pede:
Abbreviated transcription (Latin):
lectũ atqacricepit dolore. torq̃ri. Ad quẽ
ingresusrex diligebat enĩ eũ multũ ortabat᷑ it
Ił tunc¬
ante quam morer& paenitentiam
ager& commissorum. At ille res¬
pđ non se tc̃ uelle consiteripecca¬
ta sua sed cum ab infirmitate
resurgeret ne ex probrarent
sibi socdales. quod timore morts
faceret ca quȩ sospss facercnolu¬
erit: fortiter quidem ut sibi ui¬
debatur locutus. sed misera bilit᷑
ut post eapatuit dac monica frau¬
de seductus.: Cumq morbo ingra¬
ues centedenuo adcum uisitandũ
ac docenclum rea. intraret: Cla¬
ma uit staton misera biliuoce:
quid uis modo qui huc uenisti: non
enim aliquid utilitatis aut salutis
potes ultra conferre: Aulle. noli
in quiđ Italo qui uide ut sanum
Apias Non in quiđ insanio: sedpes¬
simam mihi scientiam certus p̃o
cubshabeo & quid inquiđ. estꝰ
prulo ante inquit Intrauerunt
domum hanc duo pul cherrimi
iuuenes. Eres der̃ cirtame unus
ad caput & uns adpedes: protu¬
lit que unus li bellum perpul¬

Expanded text:
lectum atque acri cepit dolore torqueri. Ad quem ingressus rex – diligebat enim eum multum – hortabatur, ut vel tuncantequam moreretur, penitentiam ageret commissorum. At ille respondit, non se tunc velle confiteri peccata sua, sed cum ab infirmitate resurgeret, ne exprobrarent sibi sodales, quod timore mortis faceret ea, quę sospes facere noluerat; fortiter quidem, ut sibi videbatur, locutus, sed miserabiliter, ut post patuit, demonica fraude seductus. Cumque morbo ingravescente denuo ad eum visitandum ac docendum rex intraret, clamabat statim miserabili / voce: 'Quid vis modo? Quid huc venisti? Non enim mihi aliquid utilitatis aut salutis potes ultra conferre.' At ille: 'Noli' inquit 'ita loqui; vide, ut sanum sapias. Non, inquit, insanio, sed pessimam mihi scientiam certus prae oculis habeo. Et quid, inquit, hoc est? Paulo ante, inquit, intraverunt domum hanc duo pulcherrimi juvenes, et resederunt circa me, unus ad caput, et unus ad pedes; protulitque unus libellum perpul
Abbreviated transcription (Latin):
occiderunt dñm. iuxta cũ flãmis
ultricibus contraditemꝰ in quorum
uicinia in quidheu misero mihi locum
ligenter exhortari : ut uel tunc positus
adhuc incorpore. paenitentiam facer&:
mihi modo tempus uitam mutandi.
cum ipse uiderim iudicium meum lam
eẽ compl&um: Talia dicens. sine uiatico
salutis obiit: Itcorpus eius. inultim is
est monas terii locis humatum: Neq
aliquis pro eo uel missas facere. ł psal¬
mos cantare ł saltim orare p̃sumebat :
O quam grandi distantia diuisit ds̃ inter
tis stephanus passurꝰ mortem pro
ueritate. uidit caelos apertos. uidit
gloriam dĩ &ihm̃ stantẽ ad extris dĩ &
ubi erat futurꝰ ipse post mortem. Ibi
oculos mentis ante mortem quo la&ior
occumber& misit: At contra faber
iste tenebrosaementis & actionis.
inminente morte uidit aperta tar¬
tara uidit damnationẽ diaboli &
sequat᷑ium eius uidit &iam suum in¬
felix intertales carcerem: quo iserabilius
ipse desperata salute perir&. sed

Expanded text:
occiderunt Dominum, juxta eum flammis occiderunt Dominum, juxta eum flammis ultricibus contraditum: in quorum vicinia, inquit, heu misero mihi locum ligenter exhortari, ut vel tunc positus adhuc in corpore poenitentiam faceret mihi modo tempus vitam mutandi, cum ipse viderim judicium meum jam esse completum. » Talia dicens, sine viatico salutis obiit, et corpus ejus in ultimis est monasterii locis humatum, neque aliquis pro eo vel missas facere, vel psalmos cantare, vel saltem orare praesumebat. O quam grandi distantia divisit Deus intertyr Stephanus passurus mortem pro veritate, vidit caelos apertos, vidit gloriam Dei, et Jesum stantem a dextris Dei; et ubi erat futurus ipse post mortem, ibi oculos mentis ante mortem, quo laetior occumberet, misit. At contra, faber iste tenebrosae mentis et actionis, imminente morte, vidit aperta tartara, vidit damnationem diaboli et sequacium ejus; vidit etiam suum infelix inter tales carcerem, quo miserabilius ipse desperata salute periret, sed
Abbreviated transcription (Latin):
oui autem ipse fratrẽ. quem
Xtinam non nossem. cuius &iã¬
nomen si aliquid prodess& dicere
possem positum in monas terio no¬
bili. sed ipsum Ignobiliter uiuentẽ:
Corripiebatur quidem sedulo afra¬
tribus acmaioribus locratq ad castigati¬
orem uitam conuerti ammonebatur:
& quam uis eos audire noluiss& tolle¬
rabatur tamen ab eis longanimiter.
obnecessitate operum ipsius exteri¬
orem: Erat enĩ fabrili arte singu¬
laris seruiebat aũt multũ ebri&ati.
&cxeris uitae remissioris in lecebris ma¬
re. quam adpsallendum atq orandũ
in ecła. audiendumq cum fratribus
uerbũ uitae concurrere consuerat.
Unde accidit illi quod solent dicere qui¬
dam . q qͣui non uult ecclesiae ianuam
sponte humiliatus ingredi. Necesse
hab& in ianuam inferni. non sponte
damnatus introduci: Pertuius enim lan¬
guore atq ad extrema perductus. uo¬
cauit fs̃ & multũ merens ac damnato
simił caepit narrare qd uider& inferos
apertos & satanan dimersũ in profun

Expanded text:
ovi autem ipse fratrem, quem utinam non nossem, cujus etianomen, si hoc aliquid prodesset, dicere possem; positum in monasterio nobili, sed ipsum ignobiliter viventem. Corripiebatur quidem sedulo a fratribus ac majoribus loci, atque ad castigatiorem vitam converti ammonebatur. Et quamvis eos audire noluisset, tolerabatur tamen ab eis longanimiter, ob necessitatem operum ipsius exteriorum: erat enim fabrili arte singularis. Serviebat autem multum ebrietati et caeteris vitae remissioris inlecebris; mare, quam ad psallendum atque orandum in ecclesia audiendumque cum fratribus verbum vitae concurrere consuerat. Unde accidit illi, quod solent dicere quidam, quia qui non vult ecclesiae januam sponte humiliatus ingredi, necesse habet in januam inferni non sponte damnatus introduci. Percussus enim languore atque ad extrema perductus vocavit fratres, et multum moerens ac damnato similis coepit narrare, quia videret inferos apertos et Sathanan dimersum  Al., dem
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta ciuitatem uerolamium quȩ
nunc agente anglorum uerlama¬
caeistir. siue uaeclingua caestir
appellatur. Ubi postea redeunte
temporum xp̃i anorum serenitate.
eccła est mirandi operis atq eius
mastrrio condigne exstructa
n quo ui delic& loco usq adhanc diẽ
curatio infirmorum & frequentia
operatiouistutum caelebrarȩ ñ de¬
sinit. Passi sunt eatem pestate a a¬
ron & iulius legionum urbis ciues
aliiq utriusq sexus diuersis in locis
perplures. qui diuersis cruciatib
tosti & in audita membrorum dis¬
cerptione lacerati animas ad suꝑ¬
naeciuitatis gaudia ꝑfecto agone

Expanded text:
juxta civitatem Verolamium, quae juxta civitatem Verolamium, quae nunc a gente Anglorum Verlamacaestir sive Vaetlingacaestir appellatur, ubi postea redeunte temporum Christianorum serenitate ecclesia est mirandi operis, atque ejus martyrio condigna exstructa. In quo videlicet loco usque ad hanc diem curatio infirmorum et frequentium operatio virtutum celebrari non desinit. Passi sunt ea tempestate Aaron et Julius legionum urbis cives, aliique utriusque sexus diversis in locis perplures, qui diversis cruciatibus torti et inaudita membrorum discerptione lacerati, animas ad supernae civitatis gaudia perfecto agone
Abbreviated transcription (Latin):
r&. Quiui delic& fluuius ministes¬
rio ꝑsoluto deuotione compl&a. of¬
ficu testimonium relinquens. reuer¬
sus ẽ adnaturam. De collatus itaq
mastyr fostissimus ibidem accepit
coronam uitae quã reꝓmisit ds̃ dili¬
gentib se: sed ille quipiis ceruici¬
bus impias intulit manus. gaudere
suꝑ mostuum ñ est permissus. Nãq
oculi eius interram una cum beati
mastrris capite deciderun. Decol¬
latus ẽ &iam ibi tummiles illequi
antea supernonutu correptus. scm̃
dĩ confessorem ferire recus auit
De quonimirum constat. quia & si fon¬
te baptismatis ñ est ablutus suita¬
menest sanguinis lauacromunda¬
tus. a cregnicaelestis dignus factus
ingressu. Tum iudex tanta miracus¬
lorum caelestium nouitate ꝑculsus.
cessarimox aꝑsecutione p̃cepit.
honorem referre incipiens caedis cõ¬
rum ꝑ quam eos opinabatur prius
axpiãnae fida ei posse deuotione
cessare. Passus ẽ autembeatus alba¬
nus diedecimo Kalendarum iulias&

Expanded text:
ret. Qui videlicet fluvius ministeret. Qui videlicet fluvius ministerio persoluto, devotione completa officii testimonium relinquens, reversus est ad naturam. Decollatus itaque martyr fortissimus ibidem accepit coronam vitae quam repromisit Deus diligentibus se. Sed ille qui piis cervicibus impias intulit manus gaudere super mortuum non est permissus: namque oculi ejus in terram una cum beati martyris capite deciderunt. Decollatus est ibi tum etiam miles ille, qui antea superno nutu correptus sanctum Dei confessorem ferire recusavit: de quo nimirum constat, quia etsi fonte baptismatis non est ablutus, sui tamen est sanguinis lavacro mundatus ac regni coelestis dignus factus est ingressu. Tum judex tanta miraculorum coelestium novitate perculsus, cessari mox a persecutione praecepit, honorem referre incipiens caedi sanctorum, per quam eos opinabatur prius a Christianae fidei posse devotione cessare. Passus est autem beatus Albanus die decimo Kalendarum Juliarum,
Abbreviated transcription (Latin):
batur. ipse potius merer &ur ꝑcuti.
Dumergo is ex ꝑsecutore factus ess&
collegaueritatis & fidei. lacente
ferro ess& int̃ carnifices iusta cunc¬
tatio. montem cum turbis reue¬
rentissimus dĩ confessor ascendit.
qui opostune laetus gratia decen¬
tissima quingentis fere passib ab
arena situs est. uarus herbarum
florib depictus. Immousq quaq
uestitus. in quonihil repente ardu¬
um nihil p̃ceps. Nihi labruptum
quemq laterib longe lateq deduc¬
tum. Immodum a equoris natura
conplanat. Dignum uidelic& eũ
uenustatis
iam olim reddens. quibeatimar¬
tyris cruore dicar&ur: In huiuser¬
gouestice sc̃s albanus darisibi a dõ
aquam rogauit. statimq: incluso
meatu. ante pedes eius fons ꝑennis
ex ostus est. ut om̃s cognoscerent
&iã torrentẽ mastrri obsequium
detulisse: Neq enimfieri pote¬
rat ut in arduo montis cacumine mar¬
tyraquam quã influuio ñ reliquerat
p&er& si hoc opostunũ eẽ non uide¬

Expanded text:
batur, ipse potius mereretur percuti. batur, ipse potius mereretur percuti. Dum ergo is ex persecutore factus esset collega veritatis et fidei, ac jacente ferro esset inter carnifices justa cunctatio, montem cum turbis reverentissimus Dei confessor ascendit: qui opportune laetus, gratia decentissima, quingentis fere passibus ab harena situs est, variis herbarum floribus depictus, immo usquequaque vestitus, in quo nihil repente arduum, nihil praeceps, nihil abruptum, quem lateribus longe lateque deductum in modum aequoris natura complanat, dignum videlicet eum, venustatis, jam olim reddens qui beati martyris cruore dicaretur. In hujus ergo vertice sanctus Albanus dari sibi a Deo aquam rogavit, statimque incluso meatu ante pedes ejus fons perennis exortus est, ut omnes agnoscerent etiam torrentem martyri obsequium detulisse: neque enim fieri poterat ut in arduo montis cacumine martyr aquam quam in fluvio non reliquerat, peteret, si hoc opportunum esse non vide
Abbreviated transcription (Latin):
riendus erat meatura pidissimodi¬
uidebatur. Uiditq ibi ñ paruã ho¬
minũ multitudinẽ utriusq sexus.
conditionis diuersae &aetatis quȩ
sine dubio diuinitatis instinctu ad ob¬
sequium beatissimi confessoris ac
mastyris uocabatur. &ita fluminis
ipsius occupabat pontẽ ut intraues¬
peram transire uixpossit. Deniq
cunctis pene egressis. iudex sine ob¬
sequio inciuitate substiterat. Igit᷑
sc̃s albanus cuicor ardens inerat.
deuotiom̃tis ad mastyriũ ocius ꝑue¬
nire. accessit ad torrentẽ & diri¬
gens ad caelum oculos. ilicosiccato
alueo. uidit undam suis cesisse ac
uiam dedisse uestigiis: quod cum
interalios &iam ipse carnifex qui
eum ꝑ cussurus erat uidiss & festi¬
nauit eiubi ad locum destinatum
mostiuenerat occurrere. diuino
nimirum ad monitus instinctu
Pro iectoq ense quem strictum te¬
nuerat. pedib eius aduoluitur.
multum desiderans ut cum mastrre
uel ꝓmastrre quem ꝑ cutere iube¬

Expanded text:
riendus erat, meatu rapidissimo diriendus erat, meatu rapidissimo dividebatur: viditque ibi non parvam hominum multitudinem utriusque sexus, conditionis diversae, et aetatis, quae sine dubio, divinitatis instinctu ad obsequium beatissimi confessoris ac martyris vocabatur, et ita fluminis ipsius occupabat pontem ut intra vesperam transire vix posset. Denique cunctis pene egressis, judex sine obsequio in civitate substiterat. Igitur sanctus Albanus cui ardens inerat devotio mentis ad martyrium ocius pervenire, accessit ad torrentem, et dirigens ad coelum oculos, illico siccato alveo, vidit undam suis cessisse ac viam dedisse vestigiis. Quod cum inter alios etiam ipse carnifex qui eum percussurus erat, vidisset, festinavit ei ubi ad locum destinatum morti venerat occurrere.: divino nimirum admonitus instinctu, projectoque ense quem strictum tenuerat, pedibus ejus advolvitur, multum desiderans ut cum martyre vel pro martyre quem percutere jube
Abbreviated transcription (Latin):
ce. Ait uidex nom̃ tuum quȩro quod
sine mora mihi insinua. At ille Alba¬
nus inquit a parentib uocor. & dm̃ue¬
rum acuiuũ qui uniuers a creaũ adoro
semꝑ & colo: Tum uidex repl&us ira¬
cundia dixit: siuis ꝑ ennis uitae felici¬
tate ꝑfrui. diis magnis sacrificarene
differas. Albanus respondit. Sacrifi¬
cia haec quae a uob reddunt᷑ dȩmonib:
nec auxiliari subiectis possuNt nec sup¬
plicantiũ sibi desideria ł uota comple¬
re. quin immo qui cũ hissacrificia si¬
mulacris aotulerit. a et̃ nas inferni
poenas promercede recipi&. His au¬
ditis iudex nimio furore commotus. ce¬
discm̃ dĩ confessorem atortorib p̃ci¬
pit. autumans seuerberib: qui auer¬
bis non poterat cordis eius emollire
r&ir acerrimis. patient̃ haec ꝓdño
immoguudent̃ ferebat. At ubi iu¬
tu xpĩanȩ religionis reuocare non
posse ꝑsensit. capite eũ plecti iussit:
Cumq ad mostem ducer&ur ꝑuenit
ad flum̃ quod muro &arena ubi fe¬

Expanded text:
ce. Ait judex: Nomen tuum quaero, quod ce. Ait judex: Nomen tuum quaero, quod sine mora mihi insinua. Et ille: Albanus, inquit, a parentibus vocor, et Deum verum ac vivum qui universa creavit adoro semper et colo. Tum judex repletus iracundia dixit: Si vis perennis vitae felicitate perfrui, diis magnis sacrificare ne differas. Albanus respondit: Sacrificia haec quae a vobis redduntur daemonibus, nec auxiliari subjectis possunt, nec supplicantium sibi desideria vel vota complere. Quinimmo quicumque his sacrificia simulacris obtulerit, aeternas inferni poenas pro mercede recipiet. His auditis judex nimio furore commotus, caedi sanctum Dei confessorem a tortoribus praecepit, autumans se verberibus, quam verbis non poterat, cordis ejus emollire retur acerrimis, patienter haec pro Domino, immo gaudenter ferebat. At ubi jutu Christianae religionis revocari non posse persensit, capite eum plecti jussit. Cumque ad mortem duceretur, pervenit ad flumen quod muro et harena ubi fe
Abbreviated transcription (Latin):
ductus ẽ. Contigit aut̃ iudicem ea
hora quaad eum albanus adduce¬
batur aris adsistere acdȩ monibus
hostias offerre. Cumq uidiss & alba¬
num. moxira succensus nimia. quia
se ille ultro ꝓhospite quẽ sus ceperat
militib: offerre acdiscriminidare
p̃sumpsiss& : ad simulacradȩ monũ
quib ad sistebat eum iussit ꝑtrahi
quia rebellem inquiens acsacrile¬
gum celare quã militib redderema¬
luisti : Vt contemptor diuũ meritã
blas phemiae suae poenam luer&
quaecumq illi debebantur supplicia.
tu soluere habes si acultu nrae reli¬
gionis discedere temptas. At sc̃s al¬
banus qui se ultro ꝑsecutorib. fidei
xp̃ianũ eẽ prodiderat. Nequaquã
minas principis m&uit : S ed accintvs
armis militiae sp̃itał palã se iussis illis
parere nolle ꝓnuntiabat. Tumiudex
cuius inquit familiae uel generis es:
Albanꝰ respondit . quid ad te pertin& qua
sim stirpe genitus. sed ueritatem reli¬

Expanded text:
erductus est. Contigit autem judicem ea erductus est. Contigit autem judicem ea hora qua ad eum Albanus adducebatur, aris adsistere ac daemonibus hostias offerre, numque vidisset Albanum, mox ira succensus nimia quod se ille ultro pro hospite quem susceperat militibus offerre ac discrimini dare praesumpsisset, ad simulacra daemonum quibus adsistebat eum jussit pertrahi: Quia rebellem, inquiens, ac sacrilegum celare quam militibus reddere maluisti, ut contemptor divum meritam blasphemiae suae poenam lueret, quaecumque illi debebantur supplicia tu solvere habes, si a cultu nostrae religionis discedere tentas. At sanctus Albanus qui se ultro persecutoribus fidei Christianum esse prodiderat, nequaquam minas principis metuit; sed accinctus armis militiae spiritalis, palam jussis illius parere nolle pronunciabat. Tum judex: Cujus, inquit, familiae vel generis es? Albanus respondit: Quid ad te pertinet  Al., refert qua sim stirpe genitus? sed si veritatem reli
Abbreviated transcription (Latin):
albanus . de quo presbit̃ fostunatus
in laude uirginum. cum beatorum
mastyrum quide toto orbe ad dnm̃
banum egregium fecunda britania
ꝓfest: Quiui delic& albanus paga¬
nus adhuc. cum perfidorum princi¬
pũ mandata adũsum xp̃i anos saeuirent
clericũ quendam ꝑsecutores fugientẽ
studere conspicer&. subito diuina
gratia respectus : exemplum fidei
acpi&atis illius coepit aemulari. ac
salutarib eiꝰ exhostationib paula¬
tim edoctus. relictis idolatriae te¬
nebris. xp̃ianus integro excorde
factus ẽ Cumq p̃fatus lericus ali¬
quot dieb apud eum hospitar&ur
ꝑuenit ad aures nefandi principis.
confessorem xp̃i cuinecdum fuerat
locus mastrrii deputatus. penes alba¬
num latẽre: Vn destatim iussit mi¬
lites eum diligentius inquirere
Qui cum adtuguriũ mastrris ꝑuenisseñ
mox se sc̃s albanꝰ ꝓhospite acma¬
gistrosuo. ipsius habitu idẽ caracal¬
la quauestiebatur indutus militib
ex hibuit : atq ad iudicẽ uinctus ꝑ¬

Expanded text:
Albanus CCCV, de quo presbyter Fortunatus in Laude virginum, cum beatorum martyrum qui de toto orbe ad Dominbanum egregium fecunda Britania profert. Qui videlicet Albanus paganus adhuc, cum perfidorum principum mandata adversum Christianos saevirent, clericum quemdam persecutores fugientem iu noctuque studere conspiceret, subito divina gratia respectus exemplum fidei ac pietatis illius coepit aemulari, ac salutaribus ejus exhortationibus paulatim edoctus, relictis idolatriae tenebris Christianus integro ex corde factus est. Cumque praefatus clericus aliquot diebus apud eum hospitaretur, pervenit ad aures nefandi principis confessorem Christi cui necdum fuerat locus martyrii deputatus, penes Albanum latere. Unde statim jussit milites eum diligentius inquirere. Qui cum ad tugurium martyris pervenissent, mox se sanctus Albanus pro hospite ac magistro suo, ipsius habitu, id est, caracalla qua vestiebatur indutus, militibus exhibuit, atque ad judicem vinctus p
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc campo innumera hominũ al¬
batoꝵ c̃uenticula. sedesq plurima e
agminũ lȩtantiũ. Cũq int̃choros
felicium in colarũ medios meducer&
cogitare cepi. qđ hoc fortasse e& regnũ
cȩlox dequop̃dicaresaepigus audiui:
Respondit ille cogitatuimeo. Non
inquiens. ñ hoc ẽ regnũ cȩloꝵ qđ autu¬
ante nos multo maiorẽ luminis gratiã
quã prius In qua etiam uocem
cantantiũ dulcissimã audiui. Sed
&odoris flagrantia miritanta de
loco effundebat᷑ ut ique antea degus¬
tans quasimaximũ rebar iam ꝑmodicus
mhi odor uider&. sicut etiã lux illa
capiflorentis eximia in cõparationẽei.
quȩ nunc apparuit lucis tenuissima
prorsus uidebat᷑ & parua . Incuius a mȩ¬
nitatẽ loci cũ nos intraturossperarẽ
repente ductor subsistit: Nec mora
gressu r&orquens ipsame quauenimꝰ
uia reduxit. Cũq reuersi ꝑuenirem
ad mansiones illas lȩtas sp̃i tcandida

Expanded text:
in hoc campo innumera hominum alin hoc campo innumera hominum albatorum conventicula, sedesque plurimae agminum laetantium. Cumque inter choros felicium incolarum cogitare cepi, quod hoc fortasse esset regnum celorum, de quo predicari sepius audivi. Respondit ille cogitatui meo: 'Non' inquiens 'hoc est regnum celorum, quod autuante nos multo maiorem luminis gratiam quam prius. In qua etiam vocem cantantium dulcissimam audivi. Sed et odoris fraglantia miri tanta de loco effundebatur, ut is, quem ante degustans quasi maximum rebar, iam permodicus mihi odor videretur, sicut etiam lux illa campi florentis eximia in compa/ratione eius, quę nunc apparuit, lucis tenuissima prorsus videbatur et parva; in cuius amenitatem loci cum nos intraturos sperarem, repente ductor subsistit. Nec mora, gressum retorquens, ipsa me, qua venimus, via reduxit. Cumque reversi pervenissemus ad mansiones illas lętas spirituum candida
Abbreviated transcription (Latin):
dispersisunt : & aufugerunt om̃s
qui me forcipibus rapere quȩ rebas
sp̃s infesti. Ille autem ueniens eos
fugauit. eratipse qui me antedu¬
cebat: Quimox conuersus addex¬
trum iter quasi contra ortum solis
brumalem meducere cepit. Nec
mora exemptum tenebris. inauras
me serenae lucis eduxit.: Cumq me
inluce apta ducer& uidiante nos murũ
ꝑmaximũ cuius neq longitudins hinc
łinde neq altitudinis ullus eẽ t̃minus
uider&. Cepia ut̃ mirari quare
admurũ accederemꝰ cũ in eo nullam
ianuã ł fenestrã ł ascensũ alicubi con¬
spicerem: Cuergo ꝑuenis semꝰ admurũ.
ftatim nescio quo ordine fuimꝰ insũ¬
mitateeiꝰ. Etecce ibi campus erat
latissimꝰ ac lȩtissimꝰ tantaq flagrantia
uernantiũ flosculoꝵ plenus u tomnẽ
mox fo&orẽ tenebrosi fornacis. qui
me ꝑuaserat esfugar& ad mirandi
huiussuauitatisodoris. Tanta aut̃
lux cuncta ealoca ꝑfuderat. ut omni
splendorediei. siuesolis meridiani

Expanded text:
dispersi sunt et aufugerunt omnes dispersi sunt et aufugerunt omnes qui me forcipibus rapere quaerebant spiritus infesti. « Ille autem qui adveniens eos fugavit erat ipse qui me ante ducebat: qui mox conversus ad dexterum iter, quasi contra ortum solis brumalem me ducere coepit. Nec mora, exemptum tenebris in auras me serenae lucis eduxit: cumque me in luce aperta duceret, vidi ante nos murum permaximum, cujus neque longitudini hinc vel inde, neque altitudini ullus esse terminus videretur. Coepi autem mirari quare ad murum accederemus, cum in eo nullam januam vel fenestram vel ascensum alicubi conspicerem. Cum ergo pervenissemus ad murum, statim nescio quo ordine fuimus in summitate ejus. Et ecce ibi campus erat latissimus ac laetissimus, tantaque fragrantia vernantium flosculorum plenus, ut omnem mox foetorem tenebrosae fornacis, qui me pervaserat, effugaret admirandi hujus suavitas odoris. Tanta autem lux cuncta ea loca perfuderat, ut omni splendore diei, sive solis meridiani
Abbreviated transcription (Latin):
ro turbam malignorum spirituũ.
dias illas trahebat intenebras :
Equibus uidelic& hominibus ut
dinoscere potui. quidam erat
ađ tonsus ut clericus quidã laicus.
quaedam femina. Trahentes
tes. Factumq est ut cum lon¬
gius sub euntibus eis. fletum
hominum &risum demonioꝵ
clare discernere non quiuerim
sonum tamen adhuc promis¬
cuum in auribus haberem:
Interea ascenderunt quidam
spirituum obscurorum deabys¬
so illa flammiuoma: & adcur¬
rentes circum dederunt me.
atque oculis flammantibus.
& deore ac naribus ignem
putidum efflantes angebass
Forcipibus quoq igneis quos
tenebant inmanibus. minita¬
bantur me comprehendere.
nectamen me ullatenus con¬
tingere. tam&si terre p̃sume¬
bant : Quicum undique uersũ
hostib & cę̧citate tenebra¬
rum conclusus. huc illucq
oculis circum ferrem. si forte
aliunde quid auxilii quo
fulgor stellae micantis intenebras.
qui paulatim crescens & ad me otius
festinans ubi adpropinquauit.

Expanded text:
ro turbam malignorum spirituum, ro turbam malignorum spirituum, dias illas trahebat in tenebras: e quibus videlicet hominibus, ut dignoscere potui, quidam erat adtonsus ut clericus, quidam laicus, quaedam femina. Trahentes tis; factumque est ut cum longius subeuntibus eis, fletum hominum, et risum daemoniorum clare discernere nequirem, sonum tamen adhuc promiscuum in auribus haberem. Interea ascenderunt quidam spirituum obscurorum de abysso illa flammivoma, et adcurrentes circumdederunt me, atque oculis flammantibus, et de ore ac naribus ignem putidum efflantes angebant, forcipibus quoque igneis quos tenebant in manibus, minitabantur me comprehendere, nec tamen me ullatenus contingere, tametsi terrere praesumebant. Qui cum undiqueversum hostibus et caecitate tenebratum conclusus huc illucque oculos circumferrem, si forte alicunde quid auxilii quo fulgor stellae meantis inter tenebras, qui paulatim crescens et ad me ocius festinans ubi adpropinquavit,
Abbreviated transcription (Latin):
cerem. excepta dum taxat specie
& ueste eius qui me ducebat.
Etcum progrederemur sola sub
nocte perumbras. eccesubito
apparent antenos crebri flam¬
marum te trarum globi ascen¬
dentes quasi deputeo magno:
rursumque decidentes in eundẽ:
Quo cum perductus essem. repente
ductor meus disparuit. ac mesolũ
globi ignium sine intermissione
modo alta peterent. modo imabara¬
trirepeterent. Cerno omnia
quae ascendebant fastigia flam¬
marum. plena esse spiritibus ho¬
minum. qui instar fauillarum
cum fumo ascendentium.
Nunc ad sublimiora proiẽcerentur.
nunc retractis ignium uaporib
relaberentur in profunda.
illa tenebrarum loca replebat.
Etcum diutius ibi pauidus consis¬
terem itt pote incertus quidage¬
rem. quo uerterem gresum.
manissimi fl&us ac miserroͥmi.
simul & cachinnum crepitantẽ.
quasi uulgi in docti captis hosti¬
bus insultantis. Ut autem so¬
nitus idem clarior. redditusq
usque ad me peruenit: Conside¬

Expanded text:
cerem, excepta dumtaxat specie cerem, excepta dumtaxat specie et veste ejus qui me ducebat. Et cum progrederemur sola sub nocte per umbras, ecce subito apparent ante nos crebri flammarum tetrarum globi, ascendentes quasi de puteo magno, rursumque decidentes in eumdem. Quo cum perductus essem, repente ductor meus disparuit, ac me solumglobi ignium sine intermissione modo alta peterent, modo ima baratri repeterent, cerno omnia quae ascendebant fastigia flammarum plena esse spiritibus hominum, qui instar favillarum cum fumo ascendentium nunc ad sublimiora projicerentur, nunc retractis ignium vaporibus relaberentur in profunda illa tenebrarum loca replebat. Et cum diutius ibi pavidus consisterem, utpote incertus quid agerem, quo verterem gressum,manissimi fletus ac miserrimi, simul et cachinnum crepitantem quasi vulgi indocti captis hostibus insultantis. Ut autem sonitus idem clarior redditus ad me usque pervenit, conside
Abbreviated transcription (Latin):
quae uicissim. huc inde uideban¬
tur quasi tempestatis imp&u iac¬
tari. : Cum enim uim feruoris
in mensi tolerare non possent.
pracsiliebant miserȩ in medium
frigoris infesti. : Etcum neque
ibi iuippiam requiei inuenire
ualerent. resiliebant rursus uren¬
dae in medium flammarum in¬
extinguibilium. Cum que
hac. in felici uicissitudine longe
lateque. proutaspicere potera.
sineulla qui&is intercapedine.
innumerabi les spirituum defor¬
mium multitudo torqueretur.
Cogitare coepi. quod hic fortasse
ess& infernus. decuius tormen¬
tis intolerabilib narrari sȩpius
audiui.: Respondit cogitatio¬
nimeae ductor quime prȩcedebat
Non hoc inquiens suspiceris. non
enim hic infernus est ille quem
putas. Atcum me hoo expec¬
taculo tam horendo perterritũ
paulatim in ulteriora produ¬
cer&: uidisubito antenos obscu¬
rari incipere loca. tenebris omnia
repleri: Quas cum intraremus.
intantum paulisper condensatȩ
sunt. ut nihil praeter ipsas aspi¬

Expanded text:
quae vicissim hinc inde videbanquae vicissim hinc inde videbantur quasi tempestatis impetu jactari. Cum enim vim fervoris immensi tolerare non possent, prosiliebant miserae in medium frigoris infesti: et cum neque ibi quippiam requiei invenire valerent, resiliebant rursus urendae in medium flammarum inextinguibilium. Cumque hac infelici vicissitudine longe lateque, prout aspicere poteram, sine ulla quietis intercapedine innumerabilis spirituum deformium multitudo torqueretur, cogitare coepi quod hic fortasse esset infernus, de cujus tormentis intolerabilibus narrare saepius audivi. Respondit cogitationi meae ductor qui me praecedebat: Non hoc, inquiens, suspiceris; non enim hic infernus est ille quem putas. « At cum me hoc spectaculo tam horrendo perterritum paulatim in ulteriora produceret, vidi subito ante nos obscurari incipere loca, et tenebris omnia repleri. Quas cum intraremus, in tantum paulisper condensatae sunt, ut nihil praeter ipsas aspi
Abbreviated transcription (Latin):
iugi. alteram filiis tradidit. ter
pauperibus diftribuit.. Et mul¬
topost saeculi curis absolutus. ad
monas terium mailros. quod tuidi
fluminis circum flexu maxima
ex parte clauditur peruenit.
Acceptaque tonsura. locum secre¬
tae mansionis. quam praeuide¬
rat abbas. intrauit . & ibiusque
addiem mortis. intanta mentis
& corporis contritione dura¬
uit: ut multa illum quae alios
laterent. uel horrenda. uel
desideranda uidisse etiam si lin
derat. lucidus inquiens aspectu.
& clarus erat indumento qui me
ducebat. Incedebamus autem
tacentes. ut uidebatur mihi con¬
tra ortum solis. solftitialem
Cumque ambularemus. deuenimꝰ
ad uallem multae latitudinis
ac profunditatis. in finitae aut̃
longitudinis quae ad leuam nobis
sita. unum latus flammis feruen¬
tibus nimium terribile: alterum
furenti grandine acfrigore ni
vium omnia perflante atque
urente. non minus intolerabile
praeferebat.: Utrumque aut̃ erat
animabus hominum plenum.

Expanded text:
iugi, alteram filiis tiugi, alteram filiis tpauperibus distribuit. Nec multo post saeculi curis absolutus ad monasterium Mailros, quod Tuidi fluminis circumflexu maxima ex parte clauditur, pervenit; acceptaque tonsura, locum secretae mansionis quam praeviderat abbas, intravit: et ibi usque ad diem mortis in tanta mentis et corporis contritione duravit, ut multa illum, quae alios laterent, vel horrenda, vel desideranda vidisse, etiamsi lingderat: « Lucidus, inquiens, aspectu, et clarus erat indumento qui me ducebat. Incedebamus autem tacentes, ut videbatur mihi, contra ortum solis solstitialem; cumque ambularemus, devenimus ad vallem multae latitudinis ac profunditatis, infinitae autem longitudinis; quae ad laevam nobis sita, unum latus flammis ferventibus nimium terribile, alterum furenti grandine ac frigore nivium  Al., nimium omnia perflante atque verrente non minus intolerabile praeferebat. Utrumque autem erat animabus hominum plenum,
Abbreviated transcription (Latin):
ratu digna quae uiderat narrauit.
ł quibus aliqua breuiter per¬
stringenda esse putaui:
Erat ergo paterfamilias in regio¬
ne nordan himbrorum quae
uocatur incuniningum. rele¬
giosam cum domo sua gerens uitã:
Qui infirmitate corporis tactus & hac
crescente ꝑdies . ad ex trema per¬
ductus. primo tempore noctis de¬
functus est Sed diluculo reuiues¬
cens ac repente residens : omnes
qui corpori flentes adsederant.
timore inmenso perculsos. infugam
conuertit. Uxor tantum quae
amplius amabat : quamuis multũ
tremens & pauida remansit.
Quamille consolatus. nolunquit ti¬
mere : quia iam uere surrexi
a morte qua tenebar & apud
homines sum iterum uiuere ꝑ¬
missus. Non tamen ea mihi. qua
ante ronsueram conuensatione :
sed multum dissimili ex hoc tem¬
pore. uiuendum est.: Satimq
surgens. ab it aduillulȩ orato¬
rium. & usq: addiem in oratione
ꝑsistens. mox omnem quãpos se¬
derat substantiam. intresdiuisit
portiones. : E quibus unam con¬

Expanded text:
ratu digna, quę viderat, narravit. ratu digna, quę viderat, narravit. E quibus hic aliqua breviter perstringenda esse putavi. Erat ergo pater familias in regione Nordanymbrorum, quę vocatur Incuneningum, religiosam cum domo sua gerens vitam, qui infirmitate corporis tactus et hac crescente per dies ad extrema perductus. Primo tempore noctis defunctus est, sed diluculo reviviscens ac repente residens omnes, qui corpori flentes assederant, timore inmenso perculsos in fugam convertit. Uxor tantum, quę amplius amabat, quamvis multum tremens et pavida remansit. Quam ille consolatus: 'Noli' inquit 'timere, quia iam vere surrexi a morte, qua tenebar, et apud homines sum iterum vivere permissus. Non tamen ea mihi, qua ante consueveram, conversatione, sed multum dissimili ex hoc tempore vivendum est:' Statimque surgens abiit ad villulę oratorium, et usque ad diem in oratione persistens, mox omnem, quam possederat, substantiam in tres divisit portiones. E quibus unam con
Abbreviated transcription (Latin):
Donauit ei pippin locum cathedrȩ
episco palis in castello suo in lustri.
quod antiquo gentium illarum
uerbo uiltaburg id est oppidum
uiltorum lingua aut̃ gallica tra¬
iectum uocatur: In quo aedificata
ecclesia reue̾rentissimus pontifex
longe lateq uerbum fidei prae¬
dicans. multosq aberrore reuo¬
cans plures ꝑ illas regiones eccle¬
sias. sed & monasteria non nulla
construxit. Nam non multo pꝰ
alios quoq illis in regionibus ipse con¬
stituit antistes ex eorum nu mero fra¬
trũ. qui uel secum. uel post se illo adp̃¬
dicandũ uenerant. ex quib aliquanti
iam dormier̃ in dñõ. Ipse autem
uilbrord cognomento clemensad
in episcopatu habens annum.
agones ad praemia remunerationis
supernae. totamente suspirans:XIII¬
is temporibus miraculum
memorabile. & antiquorum simi¬
le inbritania factum est. Nãq
ad ex ercitationem uiuentium
demorte animae quidam ali¬
quandiu mortuus. aduitam resur¬
rexit corporis. & multa memo¬

Expanded text:
Donavit autem ei Pippin locum cathedrae Donavit autem ei Pippin locum cathedrae episcopalis in castello suo inlustri, quod antiquo gentium illarum verbo Uiltaburg, id est, Oppidum Uiltorum, lingua autem Gallica Trajectum vocatur; in quo aedificata ecclesia, reverentissimus pontifex longe lateque verbum fidei praedicans, multosque ab errore revocans, plures per illas regiones ecclesias, sed et monasteria nonnulla construxit. Nam non multo post alios quoque illis in regionibus ipse constituit antistites ex eorum numero fratrum qui vel secum, vel post se illo ad praedicandum venerant; ex quibus aliquanti jam dormierunt in Domino. Ipse autem Uilbrord, cognomento Clemens, ain episcopatu habens annum, agones ad praemia remunerationis supernae tota mente suspiransis temporibus miraculum memorabile et antiquorum simile in Brittania factum est. Namque ad excitationem viventium de morte animę quidam aliquandiu mortuus ad vitam resurrexit corporis et / multa memo
Abbreviated transcription (Latin):
non longo post tempore borue¬
tuaris agente antiquorum saxo¬
num: dispersisunt quolib& hi
qui uerbum receperant: ipse an¬
tistes cum quibusdam pippinum
p&ut Qui interpellante blid
mansionis in insula quadam rheni
quae lingua illorũ uocatur in
litore.: In qua ipse constructo mo¬
nasterio quod hac tenus heredes pos
sident eius. aliquandiu continentis¬
simam gessit uitam. ibidem claus¬
sit ultimum. Postquam uero per
annos aliquot infresia quiaduene¬
rant docuerunt: misit pippin fa¬
uente omnium consensu. uirum
uenerabilem uilbrordum romã
cuius adhuc pontificatum sergius
habebat : postulans ut eidem fresoꝵ
genti archi ep̃s ordinar&ur.
Quod ita ut pe&erat impletumẽ
anno ab incarnatione dñidexcui.¬
Ordinatus est autem in ecclesia
scaẽ martyris ceciliae. die natałeiꝰ
in posito sibi a papa memorato no¬
mine clementis. ac mox remissus
ad sedem episcopatussui. id est post
dies xiiii ex quo inurbem uenerat.

Expanded text:
non longo post tempore Borucnon longo post tempore Boructuariis, a gente antiquorum Saxonum dispersi sunt quolibet hi qui verbum receperant. Ipse antistes cum qupetiit, qui interpellante Blithmansionis in insula quadam Rheni, quae lingua eorum vocatur In littore: in qua ipse, constructo monasterio quod hactenus haeredes ejus possident, aliquandiu continentissimam gessit vitam, ibique diem clausit ultimum. Postquam vero per annos aliquot in Fresia, qui advenerant docuerunt DCXCVI, misit Pippinus, favente omnium consensu, virum venerabilem Uilbrordum Romam, cujus adhuc pontificatum Sergius habebat, postulans ut eidem Fresonum genti archiepiscopus ordinaretur. Quod ita ut petierat impletum est anno ab incarnatione DominiOrdinatus est autem in ecclesia sanctae martyris Ceciliae, die natalis ejus, imposito sibi a papa memorato nomine Clementis: ac mox remissus ad sedem episcopatus sui, id est, post dies quatuordecim ex quo in Urbem venerat.
Abbreviated transcription (Latin):
in eorum honorem. quorum essent illȩ
Sed & alia perplura quae tanti o pe¬
ris negotium quȩrebat. uel ibi dis¬
cere. uelinde accipere cu piebat.
Inquibus omnibus cum sui uoti
compos eet̃ effectus: ad prędican¬
dum redut Quo tempore fr̃s
qui erant infresia uerbi minis¬
terio mancipati: eligerunt ex
suo numero uirum modestum
moribus . & mansu&um corde.
suid berectum. qui eis ordinar&
antistes Quem britaniam dss¬
tinatum ad petitionem eorum ordi¬
nauit reuerentissimus uilfridep̃s.:¬
Quitum forte patria pulsus in mer¬
ciorum regionibus exulabat.
Non enim eo tempore habebat epm
cantia. defuncto quidem theodoro
sed nec dum berec ualdo successore
eius qui transmare ordinandus
ierat. ad sedem episcopatus sui re¬
uerso : Quiuidelic& suid berect.
accepto episco patu debritania regres¬
sus. non multo post ad gentem bo¬
rur tuarum secessit. ac multos
eorum praedicando aduiam ueri¬
tatis perduxit. Sed expugnatis

Expanded text:
in eorum honorem quorum essent illae in eorum honorem quorum essent illae Sed et alia perplura quae tanti operis negotium quaerebat, vel ibi discere, vel inde accipere cupiebat. In quibus omnibus cum sui voti compos esset effectus, ad praedicandum rediit. Quo tempore fratres qui erant in Fresia verbi ministerio mancipati, elegerunt ex suo numero virum modestum moribus et mansuetum corde Suidberctum qui eis ordinaretur antistes, quem Brittaniam destinatum ad petitionem eorum ordinavit reverentissimus Uilfrid epqui, tum forte patria pulsus, in Merciorum regionibus exsulabat. Non enim eo tempore habebat episcopum Cantia, defuncto quidem Theodoro, sed necdum Berthwaldo successore ejus, qui trans mare ordinandus ierat, ad sedem episcopatus sui reverso. Qui videlicet Switbrecht, accepto episcopatu, de Britannia regressus, non multo post ad gentem Boructuariorum secessit, ac multos eorum praedicando ad viam veritatis perduxit. Sed expugnatis
Abbreviated transcription (Latin):
rem martyrib: condignum recondi¬
tasunt. & dies passionis uel inuentio¬
nis eorum congrua illis locis uenera¬
tione celebratus: Denique glorio¬
sissimus dux francorum pippinꝰ ubi
haec comperit misit &adducta ad se
corum corpora condidit cum mag¬
na gloria in ecclesia coloniae ciuita¬
tis iuxta rhenum. Fertur autem
lierit qui in eodem loco usque hodie
copiosa fluenti sui dona profundat
rimissane temporibus
aduentus eorum in fresiam mox
ut comperut uilbroddatam a princi¬
pe licentiam ibidem praedicandi. ac¬
celerauit uenire romam. cuius sedi
apoftolicȩ tunc sergius papa prae¬
erat. ut cum eius licentia & benedic¬
tione desideratum euangeli zandi
gentibus opus in ir&. Simul & reliqui¬
as beatorum apostolorum. ac mar¬
tyrum xpi ab eose sperans accipere:
Utdum ingente cui prȩdicar& destru¬
tis idolis ecclesias instituer&. habe¬
r& in prontu reliquias scorum
quas ibi introducer& Quibusque
ibidemq depositis consequenter

Expanded text:
rem martyribus condignum recondirem martyribus condignum recondita sunt, et dies passionis vel inventionis eorum congrua illis in locis veneratione celebratur. Denique gloriosissimus dux Francorum Pippin ubi haec comperit miseorum corpora condidit cum multa gloria in ecclesia Coloniae civitatis, juxta Rhenum. Fertur autem lierit, qui in eodem loco usque hodie copiosa fluenti sui dona profundat rimis sane temporibus adventus eorum in Fresiam DCXCII, mox ut comperit Uilbrord datam sibi a principe licentiam ibidem praedicandi, acceleravit venire Romam, cujus sedi apostolicae tunc Sergius papa praeerat, ut cum ejus licentia et benedictione, desideratum evangelizandi gentibus opus iniret, simul et reliquias beatorum apostolorum ac martyrum Christi ab eo se sperans accipere, ut dum in gente cui praedicaret destructis idolis ecclesias institueret, haberet in promptu reliquias sanctorum quas ibi introduceret; quibusque ibidem depositis, consequenter
Abbreviated transcription (Latin):
uolebant audiss&. iratus est ualde:
quod ad seuenire uolentes per egri¬
ni non permitterentur: & mittens
occidit uicanos illos oms. uicumq¬
incendio consumpsit.
xpi. quinto nonarum oc tobrium
die. Nec martyrio eorum caelestia
defuere miracula. Nam cum per¬
empta corum corpora amni ut dixi¬
mus apaganis essent iniecta. conti¬
git it thaec contra impetum fluuii
suum ad eausqueloca ubi illorum eent
Sed & radius
lucis permaximus atque ad caelum
usquẽ altus omni nocte supralocum
fulgebat illum ubicumq ea peruenis¬
se continger&. Et hoc etiam paga¬
nis qui eos occiderant intuentibus .
Sed & unus ex eis inuisione noc turna
&paruit euidam desocus suis cui nom̃
erat tilmon uiro in lustri. & ad sae¬
culum quoq nobili. qui demilite
factus fuerat monachus. indicans qđ
eo loci corpora eorum poss& inueni¬
re ubilucem decaelo terris radiasse
conspicer&. Quod ita com pl&ũ est.
Inuentanamq corpora iuxta hono¬

Expanded text:
volebant audisset, iratus est valde volebant audisset, iratus est valde quod ad se venire volentes peregrini non permitterentur; et mittens occidit vicanos illos omnes, vicumqincendio consumpsit. Christi quinto Nonarum Octobrium die. Nec martyrio eorum caelestia defuere miracula. Nam cum perempta eorum corpora amni, ut diximus, a paganis essent injecta, contigit ut haec contra impetum fluvii suum, ad ea usque loca ubi illorum erantet radius lucis permaximus atque ad caelum usque altus omni nocte supra locum fulgebat illum ubicumque ea pervenisse contingeret, et hoc etiam paganis qui eos occiderant intuentibus. Sed et unus ex eis in visione nocturna apparuit cuidam de sociis suis, cui nomen erat Tilmon, viro illustri, et ad saeculum quoque nobili, qui de milite factus fuerat monachus; indicans quod eo loci corpora eorum posset invenire, ubi lucem de caelo terris radiasse conspiceret. Quod ita completum est. Inventa namque eorum corpora juxta hono