comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lenit̃ arguende sunt: qr si asꝑiꝰ mere¬
pent᷑. frangunt᷑ potiꝰ quã erudiunt᷑.
Predicatores itaq iusti cum aliquos
corrigt. si in eis ex parte alla fortasse aliqͥd
bone oꝑationis potũint inuenire:
ad eadem obiurgationis u̾ba cum
magna dispensatione debent des¬
cendere. Qͦdb̃n in egregio p̃dicato¬
re beatop aulo discimꝰ: q̃ cum corm¬
thios cognoscẽt ꝓ amore ꝑsonarum
in scismate diuisos. eorum uecundie
consulens locutionem fuam eis a gr̃a¬
rum actione & laudib cepit dicens.
in illo. Multum ꝓfecto laudabat:
qͦs in xp̃o diuites in omnib dicebat.¬
Q ecce adhuc blandimenta multi¬
plicat dicens. In omni ũbo &e in oĩ
scientia: sic̃ testimoniũ xͥ ꝯfirmatũ ÷ in
oꝑe ꝑegissent qͦd doctͥna didicerant: &
mnox in laudis consummationem
garis: eͣ in longinqͦ positꝰ loqueris:
dat. scce eis grãm didatam asserit:
factos diuites inomnib diẽ. in omĩ
ũbo &e in oĩscientia. xp̃i testimoniũ.

Expanded text:
leniter arguendae sunt, quia si asperius increpentur, franguntur potius quam erudiant. Praedicatores itaque justi cum aliquos corrigunt, si in eis ex parte alia fortasse aliquid bonae operationis potuerint invenire, ad eadem objurgationis verba cum magna dispensatione debent descendere. Quod bene in egregio praedicatore beato Paulo discimus, qui cum Corinthios cognosceret pro amore personarum in schismate divisos, eorum verecundiae consulens, locutionem suam eis a gratiarum actione et laudibus coepit dicens: in illo. Multum profecto laudabat, quos in Christo divites in omnibus dicebat. Ecce adhuc blandimenta multiplicat, dicens: In omni verbo et in omni scientia, sicut testimonium Christi conopere peregissent quod doctrina didicerant. Et mox in laudis consummatione garis? cur in longinquo positus loqueris? dat. Ecce eis gratiam Dei datam asserit, factos divites in omnibus dicit; in omni verbo et in omni scientia Christi testimonium,
Abbreviated transcription (Latin):
dicta pulchra apparent: & cum re¬
rum uͥtute careant: aliud se ẽẽ qͣm
untur. At contͣ doetͥna di & p̃dica¬
tione pulchra ẽ. & puritate conspi¬
cua: nec aliud se ꝑfallaciam p̃ten¬
dit extius. & aliud sertiat intius
neq in dictis fuis pulchra uideri ap¬
petit nitore sermonis. s integͥate ue¬
ritatis. Cloquentie ornamenta b̃n
paulus despexerat cum dicebat. Qe
a deo donata sunt nobloquimͣ. non
indoctis humane sapientie ub: s in do¬
ctrina sp̃s. Mlalebat qͥ ppe sapientiã dĩ
solapuritate u̾itatis ostende: ñ autem
cõpositione eloquii fuscare. Moraliũ
qͣuimn ipso est: Tunc sp̃s hominis ab
alto ignorat᷑: cum ũb uel oꝑib ñ de¬
monstrat᷑. Nam cum scͥptum sit. ex
fructib eoꝵ cognoscetis eos. ꝑ hoc qͦd
foris agit᷑. quicquidintꝰ latet aꝑitur.
unde rect̾e qͦq ꝑ salomonem dr. Qo

Expanded text:
dicta pulchre apparent; et cum redicta pulchre apparent; et cum rerum virtute careant, aliud esse quam suuntur. At contra doctrina Dei, et praedicatione pulchra est, et puritate conspicua, nec aliud se per fallaciam praetendit exterius et aliud reservat interius, neque in dictis suis pulchra videri appetit nitore sermonis, sed integritate veritatis. Eloquentiae ornamenta bene Paulus despexerat, cum dicebat: Quae a Deo donata sunt nobis loquimur: non in doctis humanae sapientiae verbis, sed in doctrina spiritus. Malebat quippe sapientiam Dei sola puritate veritatis ostendere, non autem compositione eloquii fucare. CAP. in ipso est ? Tunc spiritus hominis ab altero ignoratur, cum verbis vel operibus non demonstratur. Nam cum scriptum sit: Ex fructibus eorum cognoscetis eos , per hoc quod foris agitur quidquid intus latet aperitur. Unde recte quoque per Sal
Abbreviated transcription (Latin):
titus est paulꝰ. ut pͥͫ nil deeẽ in om̃ĩ
gr̃a diceret: qͥb pꝰmodum dicturus
erat unitatem deẽẽ: Absit hoc ÷ ut qͥs¬
de illo talla uł desipiens credat. Secd
quia erant int̾ corinthios qͥdam om̃i
gr̃a repleti. & erant qͥdam inꝑsonars
fauorib excisi: cepit a laudib ꝑfecto¬
rum.ut modesta inuectione ad rep̃¬
hensionem ꝑtingeret infirmorum:
& in hoc qͦq ad medicinam cordis a
medicina corꝑis usum trahens. Nam
cum feriendum uulnꝰ medicꝰ aspicit.
pꝰ ea membra que cirea uulnꝰ sanast̃
palpat: ut pꝰ ad ea que uulnerata
sunt lenit̾ palpando ꝑueniat. Cum
gͦ paul ꝑfectos in corinthiis laudauit
sana membra iuxta uulnꝰ tetigitꝰ cũ
uͦ infirmos de diuisione rep̃hendit:
uulnus in corpore ꝑcussit. Morał
ue a deo donata sunt nobis lo¬
quimur: non indoctis humane
lapientie ub̃. Uerba mnandatorum
dei ab huiꝰ mundi sapientib diffcit̃
qͥ dum intendunt eloquentie eoꝵ

Expanded text:
ntitus est Paulus, ut prius eis nil deesse in omni ntitus est Paulus, ut prius eis nil deesse in omni gratia diceret, quibus postmodum dicturus erat unitatem deede illo talia vel desipiens credat; sed quia erant inter Corinthios quidam omni gratia repleti, et erant quidam in personarum favoribus excisi, coepit a laudibus perfectorum, ut modesta invectione ad reprehensionem pertingeret infirmorum, et in hoc quoque ad medicinam cordis a medicina corporis usum trahens. Nam cum feriendum vulnus medicus aspicit, prius ea membra quae circa vulnus sana sunt palpat, ut post ad ea quae vulnerata sunt leniter palpando perveniat. Cum ergo Paulus perfectos in Corinthiis laudavit, sana membra juxta vulnus tetigit; cum vero infirmos de divisione reprehendit, vulnus in corpore percussit. CAP. Quae a Deo donata sunt nobis loquimur: non in doctis humanae sapientiae verbis . Verba mandatorum Dei ab hujus mundi sapientibus differunt, qui dum intendunt eloquentiae, eorum
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ enim mͥ de uobfr̃s mei abhis
qͥ sunt cloes: qr contentiones sunt
int̾ uos.De qͥb contentionib pau¬
lopost subdidit dicens: cum enim
carnales estis. & scđm hominem ã¬
bulatis: Seqͥt᷑. Hoc autem dico: qͦd
unꝰquisq ur̃m dic̃. Ego quidem sũ
pauli: ego autem apollo. ego uero
cephe: ego autem xp̃i. Ecce quos
in omni u̾bo ⁊ inomni scientia lau¬
dauerat. qͥb nil deẽẽ inulla gratia
dixerat. paulisꝑ loquens. ad incre¬
pandum lenit̾ ueniens. diuisos
erga seipsos rep̃hendit: & quors priꝰ
salutem narrauerat: postinodum
uulnera patefacit. Pitus enim medi¬
cus uulnꝰ secandum uidens. s egrũ
timidum ẽẽ consꝑiciens. diupalpa¬
uit: &e subito ꝑcussit. Prius blandã
manum laudis posuit: & postmodũ
ferrũ incpationis fix̃. Nͥ i uerecundȩ
m̃tes fu̾int palpando rephense. ita ut
ex aliis reb audiant qͦd in consolatioe
sumant: ꝑ increpationem ꝓtinꝰ ad des¬
perationem cadunt. S nunquid m̃¬

Expanded text:
s mei, ab iis qui sunt Chloes, quia contentiones sunt inter vos . De quibus contentionibus paulo post subdidit dicens: Cum enim carnales estis, et secundum hominem ambulatis ? Sequitur: Hoc autem dico quod unusquisque vestrum dicit: Ego quidem sum Pauli, ego autem Apollo, ego vero Cepin omni verbo et in omni scientia laudaverat, quibus nihil deesse in ulla gratia dixerat, paulisper loquens, ad increpandum leniter veniens, divisos erga se ipsos reprehendit; et quorum prius salutem narraverat, postmodum vulnera patefacit. Peritus enim medicus vulnus secandum videns, sed aegrum timidum esse conspiciens, diu palpavit, et subito percussit. Prius enim manum laudis posuit, postmodum ferrum increpationis fixit. Nisi enim verecundae mentes fuerint palpando reprehensae, ita ut ex aliis rebus audiant, quod in consolationem sumant, per increpationem protinus ad desperationem cadunt. Sed nunquid me
Abbreviated transcription (Latin):
gelis in secto st̾ cognita: & in sacͦ elo¬
quio dict̾is occultiorib atq sublim¬
orib fortes saciant᷑: & p̃ceptis aꝑtio¬
rib nos paruuili nutrimur : qui si¬
intelligere alta non possumꝰ.
in xp̃i fide saluamur. sur unde co¬
rinthiis a beato paulo d̾r. Nichil
me iudicaui scire int̾ uos nͥ xp̃m¬

Expanded text:
 eloquio dictis occultioribus atque sublimioribus fortes satiantur; et praeceptis apertioribus nos parvuli nutrimur, qui intelligere alta non possumus, in Christi fide salvamur. Unde Corinthiis a beato Paulo dicitur: Nihil me judicavi scire inter vos, n
Abbreviated transcription (Latin):
olouos sapientes ẽẽ in bono:
simplices autem in malo. De
beato ioblegit᷑. quod fu̾it fimplex
& rectus. Nonnulli nanq ita sunt¬
simplices: ut rectum quid sit ig¬
norent. S eouere simplicitatis
innocentiam deserunt. qͦ ad uir¬
tutem rectitudinis ñ assurgunt:
quia dum ẽẽ cauti ꝑ rectitudinem
nesciunt. nequaquam innocentes
ꝑsistere ꝑsimplicitatem possunt.
Ammonendi sunt gͦ simplices. ut
adiungant: quatinus sic securita¬
tem de simplicitate possideant. ut
circum spectionem prudentie ñ
amittant. Hinc est quod doctor
gentium paulus discipłos ammo¬
net dicens: uolo uos sapientes esse
mbono.simplices autem in malo.
Hincrursum diẽ. Nolite pueri sen¬
sib effici: s malicia estote paruu¬
li. Hinc ꝑsemetipsam u̾itas disci¬
pulis p̃cepit dicens. Estote pruden

Expanded text:
Volo vos sapientes esse in bono, simplices autem in malo . De beato Job legitur quod fuerit simplex et rectus. Nonnulli namque ita simplices sunt, ut rectum quid sit ignorent. Sed eo verae simplicitatis innocentiam deserunt, quo ad virtutem rectitudinis non assurgunt, quia dum esse cauti per rectitudinem nesciunt, nequaquam innocentes persistere per simplicitatem possunt. Admonendi sunt ut simplicitatis adjungant, quatenus sic securitatem de simplicitate possideant, ut circumspectionem prudentiae non amigentium Paulus discipulos admonet, dicens: Volo vos sapientes esse in bono, simplices autem in malo. Hinc rursum dicit: Nolite pueri sensibus effici, sed malitia estote parvuli . Hinc per semetipsam Veritas discipulis praecipit, dicens: Estot
Abbreviated transcription (Latin):
iudeis quidem scandalum: genti¬
bus uero stulticiam. Indomino nr̃o
ihu xp̃o mens infidelium graue scan¬
dalum ꝑtulit: cum eum post tot
miracła que fecerat morientem ui¬
ret᷑: & inde contͣ eum homo scanda¬
lum sumpsit. unde ei ampliꝰ debi¬
tor fieri ut honoraret᷑ debuit. Nam
tanto ds ab hominib honorandus
eetitit: qnͣto ꝓ hominib & indig¬

Expanded text:
Judaeis quidem scandalum, gentibus vero stultitiam . In Domino nostro Jesu Christo mens infidelium grave scandalum pertulit, cum eum post tot miracula quae fecerat morientem vi moreretur, et inde contra eum homo scandalum sumpsit unde ei amplius debitor fieri ut honoraretur debuit. Nam tanto Deus ab hominibus dignius honorandus exstitit, quanto pro hominibus et indig
Abbreviated transcription (Latin):
columbe. Utͣq enim nec essario c̃o¬
iunxit in ammonitione: ut &¬
simplicrtatem columbe astutia serpen¬
tis instrueret: & rursum serpentis
astutiam. simplicitas columbe tem¬
mͦ. s etiam in igne patefecit. ł colũ¬
bam qͥppe simplicitas: ꝑ ignem uͦ ⁊e¬
lus indicat᷑. In columba igit᷑ & in ig
ni sunt. sic mansuetudini simplietta¬
tis inseruiunt. ut contͣ culpas de¬
linquentium etiam zelo rectitudi¬
nis accendantur. Expliciunt excep

Expanded text:
essario conjunxit in admonitione, ut simplicitatem columbae astutia serpentis instrueret, et rursum serpentis astutiam simplicitas columbae temmodo, sed etiam in igne patefecit. Per columbam quippe simplicitas, per ignem vero zelus indicatur. In columba igitur et in ini sunt, sic mansuetudini simplicitatis inserviunt, ut contra culpas delinquentium etiam zelo rectitudinis accendantur. EXPOSITIO SUP
Abbreviated transcription (Latin):
gentium discuteret.⁊ ad ea ꝑuenire
non posset. dicebat. O altitudo diui¬
tiarum sapientie &e scientie di qmͣ
incomp̃hensibilia sunt iudicia eiꝰ:
&e inuestigabiles uie eiꝰ. Qͥs enim
cognouit sensum dm̃i: uł qͥs consi¬
liarius eiꝰ fuit: Qui suꝑiꝰ etiam ex
ipsa inqͥsitione lassescens. s tamen
ad cognitionem infirmitatis ꝓpͥe
lassescendo ꝓficiens: p̾mittit dicẽs.
O homo tu qs es qͥ respondeas deo:

Expanded text:
gentilium discuteret, et ad ea pervenire gentilium discuteret, et ad ea pervenire non posset, dicebat: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus! Quis enim cognovit sensum Domini, vel quis consiliarius ejus fuit ? Qui superius etiam ex ipsa inquisitione lassescens, sed tamen ad cognitionem infirmitatis propriae lacessendo proficiens, praemittit, dicens: O homo, tu quis es, qui respondeas Deo?
Abbreviated transcription (Latin):
ecreta sapientie di sunt xxxuii.¬
tudicia. qͦd gentilitas cum nulla
apud dm̃ mita habuit. reconciliatio¬
nis tam̃ gr̃am ex sola miscdia accepit:
unde b̃n ꝑ paulum dr. Gentes autẽ
suꝑmiscdđia honorare dm̃. Unde rur¬
sum scͥptum ẽ. & quȩ non consecuta
miscđiam: nc̃ autem miscdiam conse
tas: cuiꝰ culpas distetus uidex si iuste
animadũteret. ad reconciliationem
gr̃e nunqͣm ueniret. Sec̾ta itaq sa¬
pientie eiꝰ pauciualent inquirere. s
nullꝰ inuenire: qr qͦd suꝑ nos de nobis
ab immortali sapientia non iniuste
disponit᷑. iustum ꝓfect̾o ẽ ut a nobis
adhuc mortalib ignoret᷑. S hec ipsa
sapientie illiꝰ secreta conspicere. utẽq
lam incomp̃hensibilitatis eiꝰ ẽ poten¬
tiam uide: ꝙ ⁊ si in ipsa consiliorum¬
eiꝰ inquisitione deficimꝰ: deficiendo
tam̃ tam̃ ueriꝰ discimꝰ quem timeamꝰ.
Ad hec se paulus sapientie illiꝰ sec̾ta
tetendat: & cum sec̾ta dei iudicia
de repulsione iudeoꝵ & uocatione

Expanded text:
ecreta sapientiae Dei sunt judicia, quod gentilitas, cum nulla apud Deum merita habuerit, reconciliationis tamen gratiam ex sola misericordia accepit. Unde bene per Paulum dicitur: Gentes autem super misericordia honorare Deum . Unde rursum scriptum est: Et quae non consecuta misericordiam, nunc autem misericordiam consectas, cujus culpas districtus judex si juste animadverteret, ad reconciliationem gratiae nunquam veniret. Secreta itaque sapientiae ejus pauci valent inquirere, sed nullus invenire, quia quod super nos de nobis ab immortali sapientia non injuste disponitur, justum profecto est ut a nobis adhuc mortalibus ignoretur. Sed haec ipsa sapientiae illius secreta conspicere, utcunque jam incomprehensibilitatis ejus est potentiam videre, quia etsi in ipsa consiliorum inquisitione deficimus, deficiendo tamen verius discimus quem timeamus. Ad haec se Paulus sapientiae illius secreta tetenderat, et cum secreta Dei judicia de repulsione Judaeorum et vocatione
Abbreviated transcription (Latin):
rate exsequit᷑. de se p̃sumat. Sepe uͦ a
nimus fallit᷑. ut qͦd uoluptuose appe¬
dt. necessartum fuspicet᷑: quatinꝰ omẽ
qͥdlibet uite debitam utilitatem putet.
sepe qi effectꝰ ꝓuidentiam sequitur:
insui fidutia mens leuat᷑. Cumq sibi
adest qͦd deẽe cet̾is uidit. cogitatione ta¬
cita de magnitudine sue ꝓuisionis hi¬
larescit: tantoq iam a uera ꝓuisione
longe fit: qͣnto ipsam qͦq elationem ꝗͣ
patit᷑ nescit. Unde sollertis semꝑ cui¬
stodie intentione pensandum᷑. uł qͥd¬
oꝑe agimꝰ. ł qͥd corde u̾samꝰ: ne aut m̃¬
tem p̃pediens foris se trena cura mul¬
tiplicet. aut saltem de eiꝰ modamine
intꝰ se cogitatio exaltet: ut cum diui¬
na iudicia temporali circum spectio¬
ne metcumꝰ. sempit̾m supplicia horro¬
ic̃ ignorantie obscuritas sine dubi¬
tatione nox cordis ẽ: sic intellectꝰ
non imm̾ito dies appellat᷑: unde &e ꝑ
paulum dr. Aliꝰ iudicat diem inter

Expanded text:
rate exsequitur, de se praesumat. Saepe vero rate exsequitur, de se praesumat. Saepe vero animus fallitur, ut quod voluptuose appetit necessarium suspicetur, quatenus omne quod libet vitae debitam utilitatem putet. Et saepe quia effectus providentiam sequitur, in sui fiducia mens levatur. Cumque sibi adest quod deesse caeteris viderit, cogitatione tacita de magnitudine suae promissionis hilarescit; tantoque jam a vera provisione longe fit, quanto ipsam quoque elationem quam patitur nescit. Unde solerti semper custodiae intentione pensandume agimus, vel quid corde versamus; ne aut mentem praepediens foris se terrena cura multiplicet, aut saltem de ejus moderamine intus se cogitatio exaltet, ut cum divina judicia temporali circumspectione metuimus, sempiterni supplicia horroSicut ignorantiae obscuritas sine dubitatione nox cordis est, sic intellectus non immerito dies appellatur. Unde et per Paulum dicitur: Alius judicat diem inter
Abbreviated transcription (Latin):
te necessitati condescendim᷑: desidiis
deseruimꝰ. Nnunqͣm uͦ dum desidiis
immocdatiꝰ obuiare nitim᷑: necessita¬
tis miserias auigemꝰ. dic enĩ necesse ẽ
ut arcem qͥsq continentie teneat: qͣ¬
tinus ñ carnem suitia carnis occi¬
dat. Nam plerunq dum plꝰ iusto ea¬
rorestͥngit᷑. &̃ ab excitatione bonioꝑ¬
is eneruat᷑: ut ad oronem quoq uł
p̃diconem ñ sufficiat. dũ incentiua
uitioꝵ in se funditꝰ suffocare festinat.
Adiutorem qͥppe habemꝰ intentioĩs
int̾ne hc̃ hominem quem ext̾ius
gestamꝰ: & ipsi inft̾ motꝰ lasciuie. iy¬
si effectꝰ suppetunt oꝑationis bone.
Sepe uͦ dum in illo hostem inseqͥm᷑.
aẽ ciuem quem diligimꝰ trucidamꝰ
& sepe dum qͣsi concii parcim: ad p̃¬
ltum hostem nutͥmꝰ. Cisdem nanq almm̃tis
uitia suꝑbiint: qͥb nutͥte uirtutes
uiuunt. Q cum uirtꝰ alit᷑. plerumq ui¬
res uitiis augent᷑: cum uͦ immensa cõ¬
tinentia uitiorum uires extenuat. ̃

Expanded text:
condescendimus, desideriis deservimus; nonnunquam vero, dum desideriis immoderatius obviare nitimur, necessitatis miserias augemus. Sic enim necesse est ut artem quisque continentiae teneat, quatenus non carnem, sed vitia carnis occidat. Nam plerumque dum plus justo caro restringitur, etiam ab exercitatione boni operis enervatur, ut ad orationem quoque vel praedicationem non sufficiat, dum incentiva vitiorum in se funditus suffocare festinat. Adjutorem quippe habemus intentionis internae hunc hominem quem exterius gestamus, et ipsi insunt motus lasciviae, ipsi effectus suppetunt operationis bonae. Saepe vero dum in illo hostem insequimur, etiam civem quem diligimus trucidamus, et saepe dum quasi concivi parcimus, ad praelium hostem nutrimus. Eisdem namque alimentis vitia superbiunt, quibus nutritae virtutes vivunt. Et cum virtus alitur, plerumque vires quoque vitiis augentur; cum vero immensa continentia vitiorum vires extenuat, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
culta dei iudicia ꝑtingere non ualeis.
ad infirmitatis fue cognitionem re¬
diit.⁊ ad eruditionem se ꝓpͥam de¬
ficiendo reuocauit. ut ita dicam se¬
creta sapientie ñ inueniens inuenit:
quia cum ad suꝑna consilia reguri¬
renda lassesceret. didicit ut huii¬
lius timeret: & quem sua infirmitaᷤᷤ
a cognitione intima reppulit: He
eiuerius humilitas iunxit. Moral̃¬

Expanded text:
alens, ad infirmitatis suae cognitionem rediit: et ad eruditionem se propriam deficiendo revocavit, ut ita dicam, secreta sapientiae non inveniens, invenit, quia cum ad superna consilia requirenda lassesceret, didicit ut humilius timeret: quem sua infirmitas a cognitione intima repulit, hunc ei verius humilitas junxit. CA
Abbreviated transcription (Latin):
ox p̃cessit. dies autem appropinqͣ¬
uit. Nos om̃s qui uitatem in hac
uita seqͥm᷑. qͣsi aurora ł diluculum
uocari possumꝰ. Aurora nanq ł di¬
luculum noctem qͥdem interisse num¬
ciant. nec tam̃ claritatem diei inte¬
gram ostentant: s dum illam pelluñ¬
& hanc suscipiunt. lucem ꝑmixtam
tenebs tenent. Nossimilit̾ & quedam
iam q̃ lucis sunt agimꝰ. & tam̃ qͥb da
adhuc tenebraꝵ reliqͥis ñ caremus. ꝑ

Expanded text:
ssit, dies autem appropinquavit . Nos omnes qui veritatem in hac vita sequimur, quasi aurora vel diluculum vocari possumus. Aurora namque vel diluculum noctem quidem interiisse nuntiant, nec tamen claritatem diei integram ostentant; sed dum illam pellunt, hanc suscipiunt, lucem permixtam tenebris tenent. Nos similiter quaedam jam quae lucis sunt agimus, et tamen quibusdam adhuc tenebrarum reliquiis non caremus. Per
Abbreviated transcription (Latin):
ter sapientes inuenerat: ut sapientiã
ueram ꝑciꝑent. pͥ fieri stultos que¬
rebat dicens.Siquis int̾ uos uidet᷑ ẽẽ
sapiens in hoc scło. stultꝰ fiat ut sit
sapiens. Ac si eis aꝑtedicat. Stulti
ẽẽ apd̃ uosmetipsos discite : ut in
deo uere sapientes eẽ ualeatis. Hinc
rurfum dic̃. Nolite ẽẽ prudentes
aptid uosmetipsos. Ac sidicat. Q
apud semetipsos sapientes sunt:
ad ueram sapientiam ꝑuenire ñ
possunt. Q ꝑ semetipsam ueritas
dic̃. Confiteor tͥ pat̾ dñe cęli ⁊ t̾re:¬

Expanded text:
enerat ut sapientiam veram perciperent, prius fieri stultos quaerebat, dicens: Si quis inter vos videtur esse sapiens in hoc saeculo, stultus fiat ut sit sapiens . Ac si eis aperte dicat: Stulti esse apud vosmetipsos discite, ut in Deo vere sapientes esse valeatis. Hinc rursum ait: Nolite esse prudentes apud vosmetipsos. Ac si dicat: Qui apud semetipsos sapientes sunt, ad veram sapientiam pervenire non possunt. Et per semetipsam Veritas dicit: Confiteor tibi,
Abbreviated transcription (Latin):
ne feceritis in desid̾ns. Discretus
uir ac continens usq ad temꝑandã
necessitatem tientrem reficit : & a uo¬
luptate restͥngit. Sciendum uͦ est: q
sic uoluptas sub necessitate se palliat.
ut uix eam ꝑfectꝰ quisq discernat.
Nam dum solui debitum necessitas
petit. uoluptas explere defiderium
suppetit: & tanto gulam securius in
p̃ceps rapit. qͣnto sub honesto noĩe ne¬
cessitatis explende se contegit.depe aut̃
in ipsa edendi uia furtiue aditincta
subsequit᷑: ñ nunqm uͦ impudenter
liba &ẽ p̃ire conat᷑. facile ẽ autem dep̃¬
hendere. cum uoluptas eiꝰ necessitatem
p̃uenit: s ualde ẽ difficile discernere.
cum in ipso esu necessario se occulta
subiungit. Nam qi p̾euntem nature
appetitum seqͥt᷑: qͣsi a t̾go ueniens tar¬
dius uidet᷑. Co enim tp̃r qͦ necessitati
debitum soluit᷑. ꝙ ꝑ esum uoluptas
necessitati miscet᷑: qͥd necessitas petat.
⁊ qͥd sic̃ dictum ẽ uoluptas suppetat
metas rapimͣ. libet ut sciendo fallam᷑.

Expanded text:
ne feceritis in desideriis . Discretus vir ac continens usque ad temperandam necessitatem ventrem reficit, et a voluptate restringit. Sciendum vero est quia sic voluptas sub necessitate se palliat, ut vix eam perfectus quisque discernat. Nam dum solvi debitum necessitas petit, voluptas explere desiderium suppetit, et tanto gulam securius in praeceps rapit, quanto sub honesto nomine necessitatis explendae se contegit. Saepe autem in ipsa edendi via furtive adjuncta subsequitur, nonnunquam vero impudenter libera etiam praeire conatur. Facile est autem deprehendere cum voluptas ejus necessitatem praevenit, sed valde est difficile discernere cum in ipso esu necessario se occulta subjungit. Nam quia praeeuntem naturae appetitum sequitur, quasi a tergo veniens tardius videtur. Eo enim tempore quo necessitati debitum solvitur, quia per esum voluptas necessitati miscetur, quid necessitas petat, et quid, sicut dictum est, voluptas suppetat,metas rapimur, libet ut sciendo fallamur;
Abbreviated transcription (Latin):
in membͥs meis repugnantem legi m̃¬
tis mee: & captiuum me ducentem in
lege peccĩ que ẽ in membͥs meis. U̾ gͦ
lex peccĩ cum lege mentis contendit.
ꝓfecto adhuc aurora ẽ: qr lux q̃ iam
emicuit. necclum p̾teuntes tenebras
fundit᷑ p̃ssit. Adhuc aurora ẽ: quia
dum lex carnis legem mentis. ce lex
mentis legem carnis ꝑcutit. int̾ se
uicissim lux ⁊ umbra confligit. Un¬
de rursus paul cum diceret. nox p̃ces¬
sit. nequaquam subdidit. dies uenit:
s dies aut̃ appropinquauit. Qͥ enim
post discessum noctis ñ iã uenisse sed
appropinquasse diem insinuat: eẽ
se ꝓculdubio ante solem pꝰ tenebras
adhuc in aurora demonstrat. Tẽ uͦ
plene sc̃a electoꝵ ȩccłia dies erit: cũ
ei admixta peccati umbra iã ñ erte.
Tẽ plene dies erit: qn luminis int̾ni ꝑ¬
fecto feruore claru̾it.Tc̃ plene dies enit:
qñ nullam malors suoꝵs temptantẽ
memoriam tolerans. om̃s a se tenebra¬
rum etiam reliquias abscondit. Mor̾¬

Expanded text:
gnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati quae est in membris meis . Ubi ergo lex peccati cum lege mentis contendit, profecto adhuc aurora est, quia lux quae jam emicuit necdum praetereuntes tenebras funditus pressit; adhuc aurora est, quia dum lex carnis legem mentis, et lex mentis legem carnis percutit, inter se vicissim lux et umbra confligit. Unde rursum Paulus cum diceret: Nox praecessit, nequaquam subdidit: Dies venit, sed dies autem appropinquavit. Qui enim post discessum noctis non jam venisse, sed appropinquasse diem insinuat, esse se proculdubio ante solem post tenebras adhuc in aurora demonstrat. Tunc vero plene sancta electorum Ecclesia dies erit, cum ei admixta peccati umbra jam non erit; tunc plene dies erit, quando luminis interni perfecto fervore clarueritquando nullam malorum suorum tentantem memoriam tolerans, omnes a se tenebrarum etiam reliquias absconderit.
Abbreviated transcription (Latin):
ascendere ñ posse pensaret. ut ce pra¬
uitatem simul uitaret & laudem: p̃¬
dicator eggiꝰ & admonendo aliquid
obtulit. & aliqͥd tulit. Concedendo
enm leuia. fubtͣrit acͥora: ut qr ad
deserenda cuncta simul ñ assurgeret.
dum in qͦdam suo uitio animꝰ famili¬
arit̾ relinquit᷑. a quodam suo sine
dolore tolleret᷑: Morał libro. xxix.¬

Expanded text:
ascendere non posse pensaret, ut et praascendere non posse pensaret, ut et pravitatem simul vitaret et laudem praedicator egregius et admonendo aliquid obtulit et aliquid tulit. Concedendo enim levia, subtraxit acriora; ut quia ad deserenda cuncta simul non assurgeret, dum in quodam suo vitio animus familiariter relinquitur, a quodam suo sine dolore tolleretur. CAP. XXX
Abbreviated transcription (Latin):
is non timere potestatemͦxxxii.
Bonum fac: & habeb̃ latidem ex il¬
la. De duob uitus quors unum nulla¬
tenus extinguit᷑. rͥ aliud nutriatur.
illud insequendum ẽ ardentiꝰ: quod
p̃mit ꝑicłosiꝰ. Sepe enim quis a ciboꝵ
se ingluuie minime demꝑans. iam¬
iamq pene suꝑantis luxurie stimul
pͥmtcur: qui huiꝰ pugne metu t̾ritꝰ. dũ
se ꝑ abstinentiam restringere nititur.
manis gle temptatione fatigat᷑. Tole¬
randum itaq ẽ. ut ꝑ uirtutem absti¬
nentie int̾im arrogantia contͣ uiuen¬
tem crescat: ne eum ꝑ ingluuiem a
uita luxuria funditꝰ extinguat. Hinc
ẽ qͦd paulus cum infirmum adiuto¬
rem suum ꝑpendet. aut praua adhuc
uelle agere. aut de actione recta hu¬
mane laudis retͥbutione gaude: ait.
uis non timere potestatem: Bonum
fac: & habeb laudem ex illa. Neq enĩ
ideo bona agenda sunt ut potestas hꝰ
mundi ntlla timeat᷑ : aut ꝑ hec gła.
transitorie laudis sumat᷑. S cum in¬
firmam mentem ad tantum robur

Expanded text:
is non timere potestatem? Bonum fac, et habebis laudem ex illa . De duobus vitiis quorum unum nullatenus exstinguitur, nisi aliud nutriatur, illud insequendum est ardentius quod premit periculosius. Saepe enim quis a ciborum se ingluvie minime temperans, jamjamque pene superantis luxuriae stimulis premitur, qui hujus pugnae metu territus, dum se per abstinentiam restringere nititur, inanis gloriae tentatione fatigatur. Tolerandum itaque est, ut per virtutem abstinentiae interim arrogantia contra viventem crescat, ne eum per ingluviem a vita luxuria funditus exstinguat. Hinc est quod Paulus cum infirmum auditorem suum perpenderet aut prava adhuc velle agere, aut de actione recta humanae laudis retributione gaudere, ait: Vis non timere potestatem? Bonum fac, et habebis laudem ex illa. Neque enim ideo bona agenda sunt ut potestas hujus mundi nulla timeatur, aut per haec gloria transitoriae laudis sumatur: sed cum infirmam mentem ad tantum robur
Abbreviated transcription (Latin):
quam oportet saꝑe. Heretici ple¬
rumq audact̾ de nat᷑a diuinitatis
tractant. cum semetipsos miseri nes¬
ciant: nec ea quert̃ ex qͥb semetipsos
adhumilitatem erudiant. mores in
tͣnquillitate disponant. patientiam
seruent. longanimitatem erhibeats:
s que ultra se sunt. ꝑscrutari desidant.
Dumq ad hoc tendunt qͦd comp̃hen¬
dere nequeunt: ea cognoscere negli¬
gunt. ex quib erudiri potuerunt.
Quam b̃n eors audaciam p̃dicator
eg̾giꝰ refrenat dicens. Non plꝰ sapere
quam opor¬
tet saꝑe: s sapere ad
sobrietatẽ.
Hinc salomonait.
Prudentie
tue pone modum.

Expanded text:
quam oportet sapere . Haeretici plerumque audacter de natura divinitatis tractant, cum semetipsos miseri nesciant: nec ea quaerunt ex quibus semetipsos ad humilitatem erudiant, mores in tranquillitate disponant, patientiam servent, longanimitatem exhibeant, sed quae ultra se sunt perscrutari desiderant. Dumque ad hoc tendunt quod comprehendere nequeunt, ea cognoscere negligunt ex quibus erudiri potuerant. Quam bene eorum audaciam praedicator egregius refrenat, dicens: Non plus sapere, quam oportet sapere; sed sapere ad sobrietatem. Hinc Salomon ait: Prudentiae tuae pone modum
Abbreviated transcription (Latin):
spũi dicens. Obmutesce. & eri de
homine. Et discerpens eũ sp̃c inmũ¬
dꝰ. & exclamans uoce magna: exnit
abeo. Cum aliqͥs t̃rena ꝯtẽpnere. &
cȩlestia cȩꝑit amare: antiquus adu̾¬
sariꝰ acriores ei ꝙͣ consueu̾at tẽpt̾̃o¬
nes admouet: ita ut plerumq sic
resistentẽ animã temptet. sic̃ añ nũ¬
moniacꝰ qͥ a dño sanat᷑: ab exeunte
sum hominẽ antiquus hostis que
possessum ñ discerpserat. deserens
discerp̾it: nͥ qd̾ plerumq dũ de cor¬
de expellit᷑. acriores in eo tempt̾oneᷤᷤ
gnat. quã pͥꝰ excitau̾at. qn hoc qͥet᷑

Expanded text:
tui, dicens: Obmutesce, et exi de homine. Et discerpens eum spiritus immundus, et exclamans voce magna, exiit ab eo . Cum aliquis terrena contemnere et coelestia coeperit amare, antiquus adversarius acriores ei quam consueverat tentationes admovet, ita ut plerumque sic resistentem animam tentet, sicut ante nunmoniacus qui a Domino sanatur, ab exeunte sum hominem antiquus hostis quem possessum non discerpserat, deserens discerpsit, nisi quod plerumque dum de corde expellitur, acriores in eo tentationes generat, quam prius exc
Abbreviated transcription (Latin):
hostis filiũ d̾i incarnatũ nouerat:
s nr̃e redemptionis ordinẽ nesciebat.
Sciebat qͦd ꝓ redemptione nr̃a incar¬
natus dĩ filiꝰ fuerat: s õĩno qͦd idẽ
redemptor ulũ moriendo t̃nssigeret
nesciebat. Illũ õe añ se positum uidit:
quem cognos cendo confessus. confi¬
tendo ꝑtimuit dicens. Qͥd nobis &
tͥ fili dĩ.S Uenisti añ cp̃s torq̃re nos
pt᷑ ñtimuit. cum in ilo qͣsi escã ꝓpͥã.
mortem carnis esuriret. Dñs qͥppe ñr
ad humani gn̾is redemptionẽ ueniẽs.
assumpsit corpꝰ: ut antiquus hostis in
eo qͣsi suam ȩsca mortẽ carnis appet̾et.
Quã mortẽ dum in illo iniuiste appe¬
tiit: nos qͦs qͣsi iuste tenebat amisit.
Añquã aũ malignꝰ sp̃c redemptorẽ
nrm̃ ꝑ mortẽ appeceret. cum eũ mira

Expanded text:
hostis filium Dei incarnatum noverat, sed nostrae redemptionis ordinem nesciebat. Sciebat enim quod pro redemptione nostra incarnatus Dei Filius fuerat, sed omnino quod idem Redemptor illum moriendo transfigeret, nesciebat. Illum etiam ante se positum vidit quem, cognoscendo confessus, confitendo pertimuit, dicens: Quid nobis, et tibi, Fili Dei? venisti ante tempus torquere nos? post non timuit, cum in illo quasi escam propriam mortem carnis esuriret. Dominus quippe noster ad humani generis redemptionem veniens, assumpsit corpus, ut antiquus hostis in eo quasi suam escam mortem carnis appeteret. Quam mortem dum in illo injuste appetiit, nos, quos quasi juste tenebat, amisit. Antequam autem malignus spiritus Redemptorem nostrum per mortem appeteret, cum
Abbreviated transcription (Latin):
grã oꝑanteñsumꝰ: ut tanto tempe¬
rantiꝰ corde humili corrigamꝰ. qnͣto
nosmecipsos ueriꝰ in his qͦs em̃damꝰ
agnoscimus. Si autẽ tales nec sumꝰ
nec fiumus. qͣles adhuc illi sunt qͦs em̃¬
dare curamꝰ ÷ ne cor nr̃m forte suꝑbi
at. & de ipsa innocentia peiꝰ ruat:
quoꝵ mala corrigimꝰ. alia eorũ bo¬
na nobis añ ocłos reuocemꝰ. Quȩ si
om̃ino nulla st̃. ad occulta d̃i iudicia
recurramus. ÷ qͥa sic̃ nos nullis m̾itis
hoc iꝑsum bonum qͦd habemꝰ accepi¬
mus: ita ilos qͦ potest gr̃a suꝑne uir¬
tutis infundere:: ut excitati posteriꝰ.
ce ipsa possint bona quȩ nos accepi¬
mus ante p̃uenire. Qͥs eñĩ c̾deret. qd̃¬

Expanded text:
gratia operante non sumus; ut tanto tempegratia operante non sumus; ut tanto temperantius corde humili corrigamus, quanto nosmetipsos verius in his quos emendamus agnoscimus. Si autem tales nec sumus nec fuimus quales adhuc illi sunt quos emendare quos curamus, ne cor nostrum forte superbiat, et de ipsa innocentia pejus ruat, quorum mala corrigimus, alia eorum bona nobis ante oculos revocemus. Quae si omnino nulla sunt, ad occulta Dei judicia recurramus, quia sicut nos nullis meritis hoc ipsum bonum quod habemus accepimus, ita illos quoque potest gratia supernae virtutis infundere, ut excitati posterius etiam ipsa possint bona quae nos ante accepimus praevenire. Quis enim crederet quo
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ penitebit eum: tues sac̾dos inẽtnũ
scd̾m ordinem melchysedech. In solos gͦ
redemptore nr̃o cõplacet pat̃: qͥa in eo
solo ñ inuenit culpã inqua se rep̃hen¬
sicut potestatem hn̾s. Bene a docto¬
rib docet᷑: qd pͥꝰ agit᷑ quam dicat᷑.
Nam doctͥnę subtrabit fidutiã: q̃n
ꝯscientia p̃pedit linguã. Uñ &̃ de dño
scͥptum ẽ. Erat enĩ docens sic̃ potesta¬
temhñs: ñ sic̃ scbȩ & pharisei. Sin¬
głarit̾ nãq & pͥncipalit̃ solꝰ ex po¬
destate bona locutꝰ ẽ: qͥa ex infirmi¬
tate. mala nulla cõmisit. Ex diuinita¬
tis quippe potentia habuit: id quod
nob̾ ꝑ humanitatis suȩ innocentiã
ministuit. Nos enun qͥa infirmi hõieᷤᷤ
sumus. cum de do nominib loqͥmͣ.
debemꝰ pͥmum meminisse qͦd sumꝰ.
ut ex ꝓpͥa infirmitate pensemꝰ qͦ do¬
cendi ordine infirmis frĩbz consula¬
mꝰ Consideremus gͥ. qͥa aut tales su¬
mus quales ñnuuios corrigimꝰ ÷ aut
tales aliqñ fuimꝰ. & si iam diuina

Expanded text:
on poenitebit eum: tu es Sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . In solo ergo sibi Redemptore nostro complacuit Pater, quia in eo solo non invenit culpam in qua se reprehensicut potestatem habens . Bene a doctoribus docetur quod prius agitur quam dicatur. Nam doctrinae subtrahit fiduciam quando conscientia praepedit lingudocens, sicut potestatem habens, non sicut Scribae et Pharisaei. Singulariter namque et principaliter solus ex potestate bona locutus est, quia ex infirmitate mala nulla commisit. Ex divinitatis quippe potentia habuit id quod nobis per humanitatis suae innocentiam ministravit. Nos enim, quia infirmi homines sumus, cum de Deo hominibus loquimur, debemus primum meminisse quod sumus, ut ex propria infirmitate pensemus quo docendi ordine infirmis fratribus consulamus. Consideremus igitur quia aut tales sumus quales nonnullos corrigimus, aut tales aliquando fuimus, etsi jam divina
Abbreviated transcription (Latin):
triatusẽ a ioħe. ĩmordane. Et sta¬
tim ascendens de aqͣ. uicit aptoscȩlos:
&e sp̃m tanquã columbam descendentẽ.
& manentem in ipso. Tricesimo ȩcatis
sue anno dominus ad fluuiũ uenit: ior
ri uoluit: qͥa om̃s qͦs repleu̾it. simpli¬
cespuritate. & mansuetudinis leni¬
tate tranquillos facit. Ideo ⁊̃ inreoẽp¬
tore nr̃o mediatore dĩ ⁊hominũ ꝑ co¬
lumbam apparuit: qm̃ uiugenitꝰ filiꝰ
uidex ẽ gñis humani. S qͥs eius iusti¬
ciam ferret: si pͥꝰ ꝙͣ nos ꝑ mansuetudi¬
nẽ collig̾et culpas nr̃as ꝑ ⁊clũ rectitu¬
dinis examinare uoluiss.Homo gͦ
ꝓ hominib factus. nutẽ se hõib p̃buti:¬
peccores ferire. s collig̾e: pͥꝰ uoluit man
ꝑ relum ꝑcuteret. s adhuc ꝑ mansuetu¬

Expanded text:
ne. Et statim ascendens de aqua, vidit apertos coelos, et Spiritum tanquam columbam descendentem et manentem in ipso . Tricesimo aetatis suae anno Dominus ad fluvium Jordanis ri voluit, quia omnes quos repleverit simplices puritate et mansuetudinis lenitate tranquillos facit. Ideo etiam in Redemptore nostro, Mediatore Dei et hominum, per columbam apparuit, quoniam unigenitus filius udex est generis humani. Sed quis ejus justitiam ferret, si priusquam nos per mansuetudinem colligeret culpas nostras per zelum rectitudinis examinare voluisset? Homo ergo pro hominibus factus, mitem se hominipeccatores ferire, sed colligere. Prius voluit mansper zelum percuteret, sed adhuc per mansuetu
Abbreviated transcription (Latin):
quippe eum quẽ ꝓpħie auctoritate ꝓ¬
nuntiat: etiam specie ciborũ clamat.
Insemetipso enim designauit dñm que
p̃uenit. Qui nimirum in redemptionẽ
nram ueniens. qͥa infructuose gentili¬
tatis dulcedinẽ sumpsit: mel siluestre
edit. Quiauͦ iudeorũ plebem in suo
corpore ex parte conu̾tit: in cibo locu¬
stas accepit. Ipsos nãq locustȩ signifi¬
cant: subitos dantes saltꝰ. s ꝓtinꝰ adt̾rã
cadentes. Saltꝰ enim dabant: cum p̃¬
cepta dñi se implere ꝓmitterent. S
citiꝰ ad t̾ram cadebant: cũ ꝑ praua oꝑa
hec se audisse denegarent. Uideamꝰ¬
ineis qͣsi quendam locustarũ saltũ. Om̃a

Expanded text:
quippe eum quem prophetiae auctoritate pquippe eum quem prophetiae auctoritate pronuntiat, etiam specie ciborum clamat. In semetipso enim designavit Dominum, quem praevenit. Qui nimirum in redemptionem nostram veniens, quia infructuosae gentilitatis dulcedinem sumpsit, mel silvestre edit. Quia vero Judaeorum plebem in suo corpore ex parte convertit, in cibo locustas accepit. Ipsos namque locustae significant subitos saltus dantes, sed protinus ad terram cadentes. Saltus enim dabant cum praecepta Domini se implere promitterent; sed citius ad terram cadebant, cum per prava opera haec se audisse denegarent. Videamin eis quasi quemdam locustarum saltum: Omnia
Abbreviated transcription (Latin):
flumine conficentes pecc̃a sua. & erat io¬
hannes uestitus pilis cameli. In omł. suꝑ¬
putant ẽẽ pecc̾m. Qo si uidelicet pecc̾m
ñ eẽt: nequaꝗͣ sermo dĩ tam uigilanter
expͥmeret. qd̃ diues qui torquebat᷑ apud
inferos. bysso & purpura indutꝰ fuisset.
Nemo qͥpye uestim̃ta p̃cipua nͥ adinanẽ
głam querit: iuidelicet ut honorabilior ce¬
t̃is ẽẽ uideat᷑. Nam qͥa ꝓsola inani gła
uestimentum p̃ciosus queriͣt. res ipsa
testat᷑: qd̃ nemo uult ibi p̃ciosis uestib
indiri. uͥ ñ possit ab altis uideri. Quam
culpã possumus meliꝰ etiã ex adu̾so colli¬
g̾e: qͥa si abiectio uilis indum̃ti uircus
ñ ẽẽt. euuangłista uigilant̃ de iohanne
baptista ñ dr̃et. erat indutꝰ pilis cameloꝵ.¬
edebat. Locustarum nomine aliq̃n
uideorũ popłs: aliq̃n conu̾sa gentilitas
designat᷑. Qͥa enĩ iudeorũ ppłm locustȩ
expͥmant. uita ioħis signat: de qͦ scͥptũ÷.¬
qͥa locustas & mel siluestrȩ edebat. Ioħs

Expanded text:
ine, confitentes peccata sua. Et erat Joannes vestitus pilis cameli . Suputant esse peccatum. Quod si videlicet culpa non esset, nequaquam sermo Dei tam vigilanter exprimeret quod dives qui torquebatur apud inferos bysso et purpura indutus fuisset. Nemo quippe vestimenta pretiosa nisi ad inanem gloriam quaerit, videlicet ut honorabilior caeteris esse videatur. Nam quod pro sola inani gloria vestimentum pretiosius quaeratur, res ipsa testatur: nemo enim vult ibi pretiosis vestibus indui ubi non possit ab aliis videri. Quam culpam possumus melius etiam ex diverso colligere, quia si abjectio vilis indumenti virtus non esset, evangelista vigilanter de Joanne Baptista non diceret: Erat indutus pilis cameledebat . Locustarum nomine aliquando Judaicus populus, aliquando conversa gentilitassignatur. Quia enim Judaeorum populum locustae exprimant, vita Joannis signat, de quo scriptum est: Locustas et mel silvestre edebat . Joannes
Abbreviated transcription (Latin):
qd pat̃ de filio loquit᷑ dicens. inqͦ mͥ cõ¬
placui ᷤ Om̃is enĩ qͥ penitendo corrig̃
aliqͦ quȩ fecit: eo ipso quo pęnitet. se
b pot̾at. humano mͦ locutus c̃. de pec¬
catorib dicens. penitet me fecisse hõiẽ
catorib qͦs c̾auit. In solo autẽ sͥ unige¬

Expanded text:
od Pater de Filio loquitur, dicens: In quo mihi complacui? Omnis enim qui poenitendo corrigit aliqua quae fecit, eo ipso quo poenitet se bus poterat, humano modo locutus est de peccatoribus, dicens: Poenitet me fecisse hominem catoribus quos creavit. In solo autem sibi unige
Abbreviated transcription (Latin):
ablata. Qs aũ nesciat qͥ a nr̃is usib res t̃re¬
nas dñs condidit: suisuͦ animas bõiũ crea¬
uit. Plus gͦ do se amare conuncit᷑: qͥ
neglectis his quȩ eius sunt ꝓpͥa tuet᷑. ꝑ¬
der namq hẏpoc̾te ea quȩ di s̃. id: aĩãs
hominum ñtiment: ⁊ ea quȩ sua st̃ amitcere.
udeł res cum mundo transeuntes. quasi distͥc¬
tͥo uidici posit᷑i rõnes timent: ac si placatũ
ꝑditis. insensibilia ⁊ non q̃sita conseruant.¬
ttendite ne usticiã urãm faciatis corã xxi

Expanded text:
ablata. Quis autem nesciat quia nostris usibus res terreablata. Quis autem nesciat quia nostris usibus res terrenas Dominus condidit, suis vero animas hominum creavit? Plus ergo Deo se amare convincitur qui neglectis his quae ejus sunt propria tuetur. Perdere namque hypocritae ea quae Dei sunt, id est animas hominum, non timent, et ea quae sua sunt amittere, videlicet res cum mundo transeuntes, quasi districto judici posituri rationes timent; ac si placatum alibus perditis, insensibilia et non quaesita conservant.tendite ne justitia
Abbreviated transcription (Latin):
regnum cȩlorum ꝑ solam actiuã ualeas
saltim luscus intrare. m.ł. xxxiiͦi. de tem
Si quis tulerit tͥ tunicã. ⁊ uoluerit x¬
lecũ iudicio ꝯtendere: dimitte illi ⁊ pal¬
lium. Et rursum. Si quisqd tuũ ẽ tulerte:
ne repetas. Hypocͥte tñ p̃lati assumpto scẽ
conu̾sationis habitu. filiorũ custodiã de¬
serunt: ⁊ temporalia queq defendere oẽ
uirgiis querunt. E xemplosuo corda disci
płoꝵ ꝑdere ñ trepidant: ⁊ qͦsi ꝑ negligen¬
tiã annttere patͥmonia t̃rena formidant.
Animarum dampna ȩquanimit̃ tolerãt:
iacturam rerum temporaliũ repellere õ
cum sp̃c commotione festinant. Nam qͣnto
magistrena diligunt: tanto pͥuari eis uehe¬
mentiꝰ formidant ꝑtimescunt. Qua cnĩ m̃te
inhoc mundo aliquid possidemꝰ: ñ doce¬
m̃. nͥ cum amiccunus. Sine dolore nãꝙ
amittit᷑: qđ sine amore possidet᷑. Quȩ uͦ ar¬
dent̃ diligimus habita: grauit̃ suspiramꝰ

Expanded text:
regnum coelorum per solam activam valeas regnum coelorum per solam activam valeas saltem luscus intrare. CAP. XXI.-- Si Si quis tulerit tibi tunicam, et voluerit tecum in judicio contendere, dimitte illi et pallium. Et rursum: Si quis quod tuum est tulerit, ne repetas. Hypocritae tamen praelati assumpto sancto conversationis habitu, filiorum custodiam deserunt, et temporalia quaeque defendere etiam jurgiis qperdere non trepidant, et quasi per negligentiam amittere patrimonia terrena formidant; animarum damna aequanimiter tolerant, jacturam rerum temporalium repellere etiam cum spiritus commotione festinant. Nam quanto magis terrena diligunt, tanto privari eis vehementius pertimescunt. Quia enim mente in hoc mundo aliquid possidemus, non docemur nisi cum amittimus: sine dolore namque amittitur, quod sine amore possidetur. Quae vero ardenter diligimus habita, graviter suspiramus
Abbreviated transcription (Latin):
act᷑iua iidelicet ⁊ contemplatiua dum
seruant᷑ iumente: qͦsi duo oculi habent᷑
infacie. Dexter enim oculus uita contẽ¬
platiua ẽ: sinister actiua. S sunt ñ nul¬
li ut diximus qͥ discrete intueri summa
⁊ spũalia nequaꝗͣ possunt: ⁊ tñ alta
contemplationis assumunt: atq iccͥco
inꝑfidiȩ foueam intellectus praui erro¬
re dilabunt᷑. Hos itaq contemplatiua
uita ultra uires assũpta cogit au̾itate ca¬
dere: quos in statu suę rectitudinis hu¬
militer pot̾at actiua sola custodire: q̃b
recte hoc quod p̃fati sumꝰ u̾itas dicit.
Si oculus tuus dexter scandalizat te:
erue eum ⁊ꝑice abste. Acsi aꝑte diceret.
Cum ad contemplatuiam uitã idonea
discretione ñ sufficis: solam securius acti¬
uamtene. Cumq in hoc quod ꝓmagno
eligis deficis: eo contentus esto qd ꝓmini¬
mo attendis:: ut si per contemplatiuã ui¬
tã au̾itatis cogntione compelleris cadere :

Expanded text:
activa videlicet et contemplativa, cum activa videlicet et contemplativa, cum servantur in mente, quasi duo oculi habentur in facie. Dexter enim oculus contemplativa vita est, sinister activa. Sed sunt nonnulli, ut diximus, qui discrete intueri summa et spiritualia nequaquam possunt, et tamen alta contemplationis assumunt, atque idcirco perfidiae foveam intellectus pravi errore dilabuntur. Hos itaque contemplativa vita, ultra vires assumpta, cogit a veritate cadere quos in statu suae rectitudinis humiliter poterat activa sola custodire; quibus recte hoc quod praefati sumus Veritas dicit: Si oculus tuus dexter scandalizat te, erue eum, et projice abs te. Ac si aperte diceret: Cum ad contemplativam vitam idonea discretione non sufficis, solam securius activam tene. Cum et in hoc quod pro magno eligis deficis, eo contentus esto quod pro minimo attendis; ut, si per contemplativam vitam a veritatis cognitione compelleris cadere,
Abbreviated transcription (Latin):
minum ita ociosȩ mentissunt. ut si eos
labor occupationis excipiat. in ipsa
oꝑisinchoatione succumbant: & ñ nul¬
li ita inquieti sunt. ut si uacationẽ la¬
boris habuerint grauius laborent: qͥa
tanto det̾iores cordis tumultus tolerant.
qͣnto eis licentius ad cogitõnes uacat.
Uñ necẽe ẽ ut nec quieta mens ad exerci¬
tationem se immoderati laboris dilatet:
nec inquieca adstudium ꝯtemplationis
angustet. Sepe enim qui contemplari
đm quieti poterant. occupationib p̃ssi
ceciderunt: & sepe qui occupati bene hu¬
manis usib uiuerent: gladiosuȩ quietis
extincꝰti ft̃. Hinc namq ẽ quod ñ nulli
inquieti sp̃c dum plus exquirunt contẽ¬
plando quã capiunt. usq ad ꝑu̾sa dog¬
mata erumpunt: ⁊ dum u̾itatis discipłi
ẽẽ humiliter negligunt: magistri erro¬
ris fiunt. Hinc ꝑ semecipsam u̾itas dicit.
Si oculus tuus dext̃ scandalriat te: erue
inuitam intrare: ꝗ duos oculos habentẽ
mutti ingehennam ignis. Duȩ qͥppe uite

Expanded text:
minum ita otiosae mentis sunt, ut si eos labor occupationis excipiat, in ipsa operis inchoatione succumbant; et nonnulli ita inquieti sunt, ut si vacationem laboris habuerint, gravius laborent, quia tanto deteriores cordis tumultus tolerant, quanto eis licentius ad cogitationes vacat. Unde necesse est ut nec quieta mens ad exercitationem se immoderati operis 208 dilatet, nec inquieta ad studium contemplationis angustet. Saepe enim qui contemplari Deum quieti poterant, occupationibus pressi ceciderunt; et saepe qui occupati bene humanis usibus viverent, gladio suae quietis exstincti sunt. Hinc namque est quod nonnulli inquieti spiritus, dum plus exquirunt contemplando quam capiunt, usque ad perversa dogmata erumpunt; et dum veritatis discipuli esse humiliter negligunt, magistri errorum fiunt. Hinc per semetipsam Veritas dicit: Si oculus tuus dexter scandalizat te, erue vitam intrare, quam duos oculos habentem mitti in gehennam ignis. Duae quippe vitae,
Abbreviated transcription (Latin):
liquando a reatu adult̾ui. nequaꝗͣ
discrepat culpa fornicationis: cũ
ueritas dicat. Qui uiderit mulierẽ ad
E ꝯcupiscendum eã: iam mechatꝰ ẽ eã in cor¬
de suo. Quia greco ũbo mechꝰ adulter cħ.
cum ñ aliena coniunx. s mulier uide¬
ri ꝑhibet᷑. aꝑte u̾itas ostendit: qr eciã
solo uisu cum turpit̃ uł innupta concu¬
ꝑic̾it᷑. adulteriũ ꝑpetrat᷑. Qd̃ tñ ple-¬
rumq ex loco uł ordine ꝯcupiscentis
osa concupiscentia. sic̃ illũ adułti inqͥ¬
nat culpa. In ꝑsonis tñ sidissimilib is
dem luxurie distinguit᷑ reatꝰ. inquib
fornicõnis culpa qͥa ab adulteru reatu
discernit᷑. p̃dicatoris eg̾gu lingua testat᷑:
quȩ inter cet̾a asserit dicens. Neq forni¬
carii. neq ydolis seruientes. neq adutt̾i
regnum di possidebunt. Qd̃ enĩ disunc

Expanded text:
liquando a reatu adulterii nequaquam discrepat culpa fornicationis, cum Veritas dicat: Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo. Quia Graeco verbo moechus adulter dicitur, cum non aliena conjux, sed mulier videri prohibetur, aperte Veritas ostendit quia etiam solo visu cum turpiter vel innupta concupiscitur, adulterium perpetratur. Quod tamen plerumque ex loco vel ordine concupiscentis osa concupiscentia, sicut illum adulterii inquinat culpa. In personis tamen non dissimilibus, idem luxuriae distinguitur reatus, in quibus fornicationis culpa quia ab adulterii reatu discernitur, praedicatoris egregii lingua testatur, quae inter caetera asserit, dicens: Neque fornicarii, neque idolis servientes, neque adulteri regnum Dei possidebunt . Quod enim disjun