comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
facere non agnosceret. ut se plenius nosse pociusset.
ad dm̃ sese referebat creatura: in quo se dies agnoscen¬
do melius ficret: Non sic quẽadmodũ nos tranfitorie
Si transitoriȩ dictum est adõ. fiat: erat utiq ereatura aliqͣ¬
ipsum. fiat. quod dictũ est. in eternitate uerbi non in uoeis
sono enuntiatũ est: Non septies a dõ uisa. septiesq laudata
est creattina: quȩ antequam ficret ꝑfecte au illo est uisa.
S dum nos singula uidentes laudamus . est: tanquã si ipse
uideat laudetq ꝑ nos: sicut est illud. Non estis uos qui loqͥ¬

Expanded text:
facere non agnosceret, ut se plenius nosse potuisset, facere non agnosceret, ut se plenius nosse potuisset, ad Deum esse referebat creatura, in quo dies se agnoscendo melius fieret. 131 15. Non sic quemadmodum nos transitorie Si transitorie dictum est a Deo Fiat, erat utique creatura aliqipsum Fiat quod dictum est, in aeternitate Verbi, non in vocis sono, enuntiatum est. 16. Non septies a Deo visa, septiesque laudata est creatura, quae antequam fieret perfecte ab illo est visa; sed dum nos singula videntes laudamus, fit tanquam ipse videat, laudetque per nos, sicut est illud: Non estis vos, qui loqu
Abbreviated transcription (Latin):
aturȩ sp̃s sc̃s probatur: Dies prior factus angłi sunt. qͦꝵ
propt̾ unitatẽ insinuandam. non dies primus. sed diesdic̃¬
tus est uinis: & iooirco ipse repetitur semꝑ in executione ore¬
ature: Qui dies. hoc est natura angłoꝵ quando creaturã
ipsam contemplabatur: quodã modo uesperascebat Non
autẽ ꝑmaͣndo in eius creature contuitu. s laudẽ euis
ad dm referais. eamq melius in diuina ra-¬
cione conspiciens: continuo mane fiebat: Si uero ꝑ ma-¬
neret neglecto ereatorȩ in creaturȩ aspectu: iam non
uesꝑa. s nox utiq fieret: Dum se creatura meluis in dõ
quam inse ipsa nouerit: ipsa sui cognitio. quȩ maior in dõ ẽ.
dies et lux dicitur cognitio uero sua inscipsa. ad cõpen¬
sationem cognitionis illius que est in deo. quia longe
inferior est. uespera nominatur. Ideoq post uesꝑã
mane fiebat: quia dum suam in se cognitionẽ sibi satis¬

Expanded text:
aturae Spiritus sanctus probatur. 13. Dies prior factus angeli sunt, quorum aturae Spiritus sanctus probatur. 13. Dies prior factus angeli sunt, quorum propter unitatem insinuandam non dies primus, sed dies dictus est unus; et idcirco ipse repetitur semper in exsecutione creaturae. Qui dies, hoc est, natura angelorum, quando creaturam ipsam contemplabantur, quodammodo vesperascebat; non autem permanendo in ejus creaturae contuitu, sed laudem ejus ad Deum referens, eamque melius in divina ratione conspiciens, continuo mane fiebat. Si vero permaneret, neglecto Creatore, in creaturae aspectu jam non vespera, sed nox utique fieret. 14. Dum se creatura melius in Deo quam in se ipsa noverit, ipsa sui cognitio, quae major in Deo est, dies et lux dicitur. Cognitio vero sua in seipsa, ad compensationem cognitionis illius, quae est in Deo, quia longe inferior est, vespera nominatur. Ideoque post vesperam mane fiebat . Quia dum suam in se cognitionem sibi satis
Abbreviated transcription (Latin):
ans tenebras: sed quia angłica natura quȩ non est preuari¬
cata lux dicitur: illa autem quȩ preuaricata est tenebnrũ
nomine nuncupatur. Unde & inprincipio. lux atenebrisdi-
creans. sed etiam formans: malos uero creans tantũ dicitur. &
non formans: Hoc uero & de hominibus bonis malisq accipi¬
enctum est: Post annumeratã celi terreq creaturam. ideo
nonunatur ingenesi spiritus sc̃s: ut quia suꝑferri eum
dici oporcebat. ante illa nominarentur: quoꝵ creator sp̃s
scs̃ suꝑferri diceretur: Quod & apłs indicat: dũ suꝑ eminentẽ
uiam caritatis demonstrat: Ideo suꝑferri aquis sõs dicitur
spiritus: quia donũ dđĩ est: in quo subsistemes requiescimus.
sque procegendo nos suꝑfert᷑ nobis Una quęꝗ natura.
suo pondere nititur. Ignis autẽ & oleũ. merito superiori
semꝑ appecunt. quia ꝑ ipsoꝵ figurã superferri unuierse cre¬

Expanded text:
ans tenebras ; sed quia angelica natura, quae non est praevarians tenebras ; sed quia angelica natura, quae non est praevaricata, lux dicitur; illa autem quae praevaricata est tenebrarum nomine nuncupatur. Unde et in principio lux a tenebris divcreans, sed etiam formans; malos vero tantum creans, non formans. Hoc et de hominibus bonis malisque accipiendum est. 10. Post annumeratam coeli terraeque creaturam, ideo nominatur in Genesi Spiritus sanctus, ut quia superferri eum dici oportebat, ante illa nominarentur quorum creator Spiritus sanctus superferri diceretur. Quod et Apostolus indicat , dum supereminentem viam charitatis demonstrat. 11. Ideo superferri aquis sanctus dicitur Spiritus, quia donum est Dei in quo subsistentes requiescimus, atque protegendo nos superfertur nobis. 12. Unaquaeque natura suo pondere nititur. Ignis autem et 130 oleum merito superiora semper appetunt, quia per ipsorum figuram superferri universae cre
Abbreviated transcription (Latin):
quod ẽẽ: & quod ipse est. utiq eternum & in cõmuta¬
bile est: Hoc est uoluntas eius. quod ipse est Materiẽ
exqua formatus est mundus. origine non tempore
res ex se factas precessit: ut somis anitũ: Prior enĩ est
sonꝰ cantu: quia suauitas camtilene ad sonũ uocis. ñ
sonus ꝑtinet ad suauitatẽ: ac ꝑ hoc utrũq simul sunt:
sed ille ad quẽ ꝑtinet cantus prior est. id est soniis Ma¬
teria ex qua celum teriiq formata est. ideo informis
uocata est: quia nundũ ex ea formata erant. que
formari restabãt. Uerũ ipsa materia. ex nichilo
facta enit: Aluid est aliquid fieri posse. aliud fieri
necesse eẽ Fieri necesse est. quod deus naturis inse¬
ruit: fieri aute posse est. quod extra cursum inditũ
naturarũ cieator ut faceret. quandoq̃ uoluit. reser¬
uauit: Non ex hoc substantiam habere oredende sunt cene¬
bre. quia dicit dñs ꝑ propłiam: ego dns formans lucen: & ore¬

Expanded text:
quod ipse est et quod ipse est, utique aeternum et incommutaquod ipse est et quod ipse est, utique aeternum et incommutabile est. Haec est ergo voluntas ejus. 6. Materies ex qua formatus est mundus , origine, non tempore, res a se factas praecessit, ut sonus cantum. Prior enim est sonus cantu, quia suavitas cantilenae ad sonum vocis, non sonus pertinet ad suavitatem; ac per hoc utrumque simul sunt, sed ille ad quem pertinet cantus prior est, id est, sonus. 7. Materia ex qua coelum terraque formata est, ideo informis vocata est, quia nondum ea formata erant quae formari restabant, verum ipsa materia ex nihilo facta erat. 8. Aliud est aliquid fieri posse, aliud fieri necesse esse. Fieri necesse est, quod Deus naturis inservit; fieri autem posse est, quod extra cursum inditum naturarum Creator, ut faceret, quando voluit, reservavit. 9. Non ex hoc substantiam babere credendae sunt tenebrae, quia dicit Dominus per prophetam: Ego Dominus formans lucem, et cre
Abbreviated transcription (Latin):
homo atq mundus crescere uidetur: inde uterq mi¬
nuitur: frustra dicitur. ꝑ tanta retro tempora dõ na¬
canti. noua pro mundo faciendo orta fuisse cogitatio:¬
quando in suo maueret ȩterno consilio. huius muidi
constructio Nec cempiis ante principiũ: s eternitas
fuerit Gempꝰ uero a substitucione creaturȩ: ñ cre¬
atura cepit a tempore: Quidã aĩunt: Qnid faciebat
deus: anteqũã cęlum & terram faceret. Cur no¬
ua uoluntas in dõ ut mundum conderet orta est.
S noua in dm̃ uoliuunitas exorta non est: quia & si in
re mindus non erat: in eterna tamen racione eius¬
& consilio semper erat: Dicunt quidã. qu d subito
uoluit deusfacere mundum. quẽ ante non fecit: uo¬
luntatẽ dĩ in mutari arbitrantes: qui aliquando uo¬
luit. quod aliquando non uoliit: Quibus respon¬
dendum est. Uoluntas dĩ. deus est: quia non ipse
aliud est. aliud uoluntas eius: sea hoc est illi uelle.

Expanded text:
homo atque mundus crescere videtur, inde uterque mihomo atque mundus crescere videtur, inde uterque minuitur. 3. Frustra dicitur per tanta retro tempora Deo vacanti novam pro mundo faciendo ortam fuisse cogitatioquando in suo aeterno semper manet consilio mundi constructio; nec tempus ante principium, sed aeternitas fuit; tempus enim a substitutione creaturae, non creatura coepit a tempore. In principio fecDeus antequam coelos faceret? Cur nova voluntas in Deo ut mundum conderet orta est? Sed nova voluntas in Deo exorta non est, quia etsi in re mundus non erat, in aeterna tamen ratione et consilio semper erat. 5. Dicunt quidam: Quid subito voluit Deus facere mundum, quem ante non facit? Voluntatem Dei immutari arbitrantes, qui aliquando voluit quod aliquando non voluit. Quibus respondendum est: Voluntas Dei Deus est, quia non ipse aliud est, aliud voluntas 129 ejus, sed hoc est illi velle
Abbreviated transcription (Latin):
est: nec dies. nec hora᷑ Quia dũ hec omnia particulis ac¬
cedunt suis & discedimt: quomodo unũ dicendum est.
quod non sumil est. Utrum sit preteritũ futurum¬
ue tempꝰ sicut presens et si est. soire oporcet. ubi est. Si
aduerte quod cuncta. & futura. & preterita. presentia &¬
presentia: manimo sunt potius requirenda. Gria ista.
p̃terita. reminiscendo: p̃sentia & futura. in animo tantũ
inueniuntur. preterita. reminiscendo: presentia. contuendo:¬
futura. expectando Sperainuis igitur aduenientia: intu¬
emur presentia: recolimus trenseuntia: Hȩc non ita in
UNIDus ex rebus uisibilibus: s tamen inuesti¬
gabilibus constat᷑ Homo autem. ex rerum
uniuersitate cõpositus: alter in breui quodã
modo ciratus est mundus Racio mundi. de uno con¬
sideranda est homine: Nam sicut ꝑ dimensiones
çtatum ad finem homo uergitur: ita & mundus ꝑ
hoc quod distenditur tempore. deficit᷑ Quia unde

Expanded text:
est; nec dies, nec hora, quia, dum haec omnia particulis acest; nec dies, nec hora, quia, dum haec omnia particulis accedunt suis, et decedunt, quomodo unum dicendum est quod non simul est? 3. Utrum sit praeteritum, futurumve tempus, sicut praesens; et si est, scire oportet ubi est; sed adverte quod cuncta, et futura et praeterita et praesentia, in animo sunt potius requirenda. 4. Tria ista, praeterita, praesentia et futura in animo tantum inveniri constat, praeterita reminiscendo, praesentia contuendofutura exspectando. Speramus igitur advenientia, intuemur praesentia, recolimus transeuntia. Haec non ita in . De mundo. 1. Mundus ex rebus visibilibus, sed tamen investigabilibus constat. Homo autem ex rerum universitate compositus, alter in brevi quodam modo creatus est mundus. 2. Ratio mundi de uno consideranda est homine. Nam sicut per dimensiones aetatum ad finem homo vergit, ita et mundus per hoc quod distenditur tempore, deficit, quia unde
Abbreviated transcription (Latin):
Nam duas cẽ in creaturis res credimus: qͥrubuf ui¬
cissitudo tempoꝵ non ualet: anglor̃ scilicet. propt̃ quod
immittabili uiherent creatori: siue materias. ill ius
informas: Prusquam ex ea omnia ista quȩ tempo¬
ralit̾ iam uoliuintur formarentur: nec ipsi utiq ua¬
lebat tempus: Tempiis igitur non ad eas creaturas
que supra celos sunt: sed ad eas que sub cęlo sunt ꝑ¬
tinẽre dicitur: Non enĩ angłis accedunt tempora
uel succedunt: sed nobis qui sub cęlo uersamur in
hoc infimo mundo:
inprincipio tamen minidi. factum ẽẽ credenctum est Ideo
ergo principium dicitur. quod ex ipso cepit rerũ imuer¬
sarum exordiũ: Nullũ spaciũ corporalit̾ habent tempora:
quia ante absceaunt pęne. quã uenrant. Ideoq in rebꝰ
nullus status est tempoꝵ: quia celeri oreature motu mu¬
tantur: Nec centũ anni unũ tempus est. nec unus
annus unũ tempus est. nec unus mensis unũ tempus

Expanded text:
Nam duas esse in creaturis res, quibus viNam duas esse in creaturis res, quibus vicissitudo temporum non valet, angelis scilicet, propter quod incommutabili inhaerent Creatori; sive materiae illi informi, priusquam ex ea omnia ista quae temporaliter jam volvuntur formarentur, nec ipsi utique valebat tempus. Tempus igitur non ad eas creaturas, quae supra coelos sunt, sed ad eas quae sub coelo sunt pertinere cognoscitur. Non enim angelis accedunt tempora, vel succedunt, sed nobis, qui sub coelo versamur in hoc infimo mundo. in principio tamen mundi factum esse credendum est. Ideo ergo principium dicitur, quod ex ipso coepit rerum universarum exordium. 2. Nullum spatium corporaliter habent tempora, quia ante abscedunt pene quam veniant. Ideoque in rebus nullus status est temporum, quia celeri creaturae motu mutantur. Nec centum anni unum tempus est; nec unus annus unum tempus est; nec unus mensis unum tempus
Abbreviated transcription (Latin):
deus ꝑ speculũ agnoscitur. ad ꝑfectum uero omni¬
poteus reperitur dũ infutur ũ facie ad faciẽ qͥb qi
electis presentabitur: ut ipsam speciem contemplantur.
ciuꝰ nẽ uestigia conprehendere conantur: hoc est quem
deo nulla temporum suecessio ascribatur
ꝯnia tempora precedit diuma ȩternitas: nec
in deo preteritũ. presens. futurum ue aliquid
creditur: sed omnia p̃sentia in eo dicinitur: qͥa
eternitate sua cuncta cõplectitur: Aliõquin mutabił
est deus credendus: si ei successiones tempoꝵ ascribant᷑:
Si semꝑ aliqua cẽnt cum deo tempora: non eẽt tempiis
sedͣetͣnitas: nec mutarentur tempora sed starent: Pre¬
sens. preteritum. & futurum. nr̃m est habere: non
dm Uerbi causa. dicimus pro presenti. teneo codicẽ:
pro preterito. tenui: pro futuro tenebo Uniuersitatẽ uͦ
dens cenet: & pro tenuit. & pro tenebit: tenet. dicitur:
S nec ipsoꝵ angłoꝵ decessio accessioue est cempon:

Expanded text:
Deus per speculum agnoscitur. Ad perfectum vero omniDeus per speculum agnoscitur. Ad perfectum vero omnipotelectis praesentabitur, ut ipsam speciem contemplentur, cuius nunc vestigia conprehendere conantur, hoc est, quem Deo nulla temporum successio ascribatur. 1. Omnia tempora praecedit divina aeternitas, nec in Deo praeteritum, praesens, futurumve aliquod creditur, sed omnia praesentia in eo dicuntur, quia aeternitate sua cuncta complectitur. Alioquin mutabilis est Deus credendus, si ei successiones temporum ascribuntur. Si semper aliqua essent cum Deo tempora, non esset tempus, sed aeternitas; nec mutarentur tempora, sed starent. 2. Praesens, praeteritum et futurum nostrum est habere, non Dei. Verbi causa, dicimus pro praesenti, teneo Codicem; pro praeterito, tenui; pro futuro, tenebo. Universitatem vero Deus tenet; et pro tenuit, et tenebit, tenet dicitur. 3. Sed nec ipsis angelis decessio accessiove est temporum.
Abbreviated transcription (Latin):
corporeum: dũ non caro ł quȩ quod est corpus. s aninia
quod est sp̃s dei imaginẽ habeat: Non ergo est corꝑis
quia mentẽ non carnem ad sumlitudinẽ suã creauit.
Cogita igitur quale corpus habeat ueritaf. Et dũ
non inueneris: cogita quod facies dĩ. inscripturis sacris
ñ caro sed diuina cognitio intelligitur. eadem racione
qua ꝑ faciem conspectã quisq cognoscitur Hoc enĩ
in oratione dicitur dõ: Ostende nobis faciem tuam
Ac sidicatur Da nobis cognitionẽ tuã. Osdĩ. uni¬
genitus eius est. Nam sicut pro uerbis quȩ ꝑ linguã
fiunt. sepe dicimus illa & illa lurgua: ita &r pro dei
uerbo. os pontur: quia mos est ittore uerba forment᷑.
Et si uolueris genere locutionis illo demonstrare.
quo is qui efficit. ꝑ id quod efficitur nominatur:
bene os pro uerbis. sicut lingua pro uerbis sicut
manũ pro litteris: Uestggia dĩ sunt quod nune

Expanded text:
corporeum, dum non caro quod est corpus, sed anima corporeum, dum non caro quod est corpus, sed anima quod est spiritus, Dei imaginem habeat. Non ergo esse corporquia mentem, non carnem, ad similitudinem suam creavit. Cogita igitur quale corpus habeat veritas, et dum non inveneris, hoc est Deus. 8. Facies Dei in Scripturis sacris, non caro, sed divina cognitio intelligitur, ea quidem ratione, qua per faciem conspectam quisque cognoscitur. Hoc enim in oratione Deo dicitur: Ostende nobis faciem tuam, ac si dicatur: Da nobis cognitionem tuam. 9. Os Dei Unigenitus ejus est. Nam sicut pro verbis, quae per linguam fiunt, saepe dicimus illa et illa lingua, ita pro Dei verbo os ponitur, quia mos est ut verba ore formentur. Et si volueris genere locutionis illo demonstrare, quo is qui efficit per id quod efficitur nominatur, bene os pro verbo ponis, sicut linguam pro verbis, sicut manum pro litteris. 10. Vestigia Dei sunt, quibus nunc
Abbreviated transcription (Latin):
deus. amm̃a habeat: sed hoc nr̃o narrat affectu:
Et alibi. simili figura & uermis & scarabẽus intel¬
ligitur: Nec mirũ siuilibus significationibus fi¬
gurettir: qui usq ad nr̃arũ passionũ seu carnis
contume lias. descendisse cognoscitur: Hã & xp̃c
agnus. non pro natura. s pro innocentia: & leo
pro fortitudine. non pro natura. & serpens ꝓ morte.
& sapientia. non pro natura scribitur: Nam & in ꝓpħa plau¬
stri portantis semini species. ducitur ad đm Et hec omĩa
ideo ꝑ figuram xp̃c. quia niohil est hoꝵ aa proprietatẽ
substantie ciuuis Non scdm essentiam. sed scd̾m simuilitu¬
diuem species ducuntur ad d̃m: neq substantie ꝓprietate
sed ꝓ effe̾ntiiscausarũ: Unde & creditur. d̃m nũquã ui¬
sibiliter hominibus apparuisse: nisi ꝑ assumpta crea¬
turarũ speciem: Falluntur quidã stultoꝵ. dñ legunt
ad inaginẽ aĩ factum ẽẽ hominẽ: arbitrantes dm̃ eẽ

Expanded text:
Deus animam habeat, sed hoc nDeus animam habeat, sed hoc nEt alibi simili figura et vermis et scarabeus intelligitur . 6. Nec mirum si vilibus significationibus figuretur, qui usque ad nostrarum passionum seu carnis contumelias descendisse cognoscitur. Nam et Christus agnus, non pro natura, sed pro innocentia; et leo, pro fortitudine, non pro natura; et serpens, pro morte et sapientia, non pro natura scribitur. Nam et in propheta plaustri portantis fenum species ducitur ad Deum . Et haec omnia ideo per figuram Christus, quia nihil est horum ad proprietatem substantiae ejus. ubstantiae proprietate sed efficientiis causarum. Unde et creditur Deum nunquam hominibus visibiliter apparuisse nisi per assumptam creaturarum speciem. Falluntur quidam stulti, qui, dum legunt ad imaginem Dei factum esse hominem, arbitrantur Deum esse
Abbreviated transcription (Latin):
tur: Tã clementer deus humane constilit infirmirati:
ut quiꝰ eum sicut est non possumu̾s agnoscere. nr̃e locu¬
tionis more. scipsum nobis insinuet Unde & men¬
broꝵ nr̃oꝵ qualitatẽ habere scribitur: & passionum
indigna dici de se uoluit: quatimis ad sua ꝑ nr̃a nos tͣ¬
heret : & dum cũ descend̾it nobis: consurgeremus ei
Multis modis deus ad significandũ se hominibus. de
iferioribus rebus speciem ad se trahit: quẽ reuera
qualitatũ species. quȩ tam̃ in dõ non sunt: quia in pro¬
pria natura in corporeus est. & in circumscriptus:
sed pro efficientiis causarum rerũ in ipso species
scribuntur: ut quia omnia uidet. dicatur ocillus:
& propt̃ quod audit omĩa dicatur auris: pro eo
autem quod auertitur. ambulat: pro eo quod ex
pectat. stat. Sic & in ceteris hoꝵ similibꝰ. ab huma¬
nis mentibus trahitur similitudo ad dm̃: sicut est
obliuiscens. & memorans Hinc est quod & ꝓpħa dicit.

Expanded text:
pelletur. 3. Tam clementer Deus humanae consulit infirmitati? pelletur. 3. Tam clementer Deus humanae consulit infirmitati? Ut quia eum sicut est non possumus agnoscere, nostrae locutionis more se ipsum nobis insinuet. Unde et membrorum nostrorum qualitatem habere describitur, et passionum indigna dici de se voluit, 123 quatenus ad sua, per nostra nos traheret, et dum condescendit nobis, consurgeremus ei. 4. Multis modis Deus ad significandum se hominibus de inferioribus rebus species ad se trahit; quem re vera qualitatum species, quae tamen in Deo non sunt, quia in propria natura incorporeus est, et incircumscriptus, sed pro efficientiis causarum in ipso species rerum scribuntur, ut quia omnia videt, dicatur oculus; et propter quod audit omnia, dicatur auris; pro eo autem quod avertitur, ambulat; pro eo quod expectat, stat. Sic et in ceteris horum similibus ab humanis mentibus trahitur similitudo ad Deum, sicut est obliviscens et memorans. Hinc est quod et Propheta di
Abbreviated transcription (Latin):
homo ad intelligendũ dm̃ creatorẽ. idest ab. sensibilibꝰ
furgens ad insensibilia: a sensibilibus ad racionabiłia: a
dm̃. trracionabilia & insensibilia non ꝑse. s per nos
dum ea considerantes dm̃ laudamus S: ideo dicunt᷑
laudare & ipsa: quia eandem laudem. earũ parturit
causa: Dixerut antiqui. quod niohil tã ebes sit:
quod non sensum habeat in dm̃ Hinc est illud. qd
ex silice duroscintilla exeuutur: Et si ignis in saxo:
enĩ motuũ apud dm̃ ꝑturbatio uulla est:
apua quẽ tranquillitas sũma est Non ita
est precipitanda meiiis sententia. ut credamus posse
deo furoris uel mutationis accidere ꝑturbationem:
sed ipsam equitatẽ usticia qua reos punit. iracun¬
diam sacra lectio nominat . qm̃ quod uidicantis ȩquũ
est: furor est & indignatio patientis. Ita ergo intelli
gere opus est & alias passiones. quas de affectione
humana ducit scriptura ad dm̃: ut & uixta se in¬

Expanded text:
homo ad intelligendum Deum creatorem, id est, ab insensibilibus homo ad intelligendum Deum creatorem, id est, ab insensibilibus surgens ad sensibilia; a sensibilibus surgens ad rationabDeum, irrationabilia et insensibilia non per se, sed per nos, dum ea considerantes Deum laudamus. Sed ideo dicuntur laudare ipsa, quia eadem laudem eorum parturit causa. 4. Dixerunt antiqui, quod nihil tam hebes sit, quod non sensum habeat in Deum. Hinc est illud quod ex silice duro scintilla excutitur. Et si ignis in saxo, enim motuum apud Deum perturbatio nulla est, apud quem tranquillitas summa est. Non ita est praecipitanda mentis sententia, ut credamus posse Deo furoris vel mutationis accidere perturbationem; sed ipsam aequitatem justitiae, qua reos punit, iram sacest, furor est vel indignatio patientis. gere opus est et alias passiones, quas de affectione humana ducit Scriptura ad Deum, ut et juxta se in
Abbreviated transcription (Latin):
dũ eẽ creditur: opus uero eius quod utiq equari ei ñ
potest. atq iudicia: a nullo penitus sciuntur. Dei qͥdẽ¬
secreta udicia non possunt sensu penetrari: uel an
tantũ uenerari ea opus est & timere: non discutere
Ned̾ ex creature pulchritudine agnoseatur ereato:¬
epe ad incorpoream ereatoris magnitudinẽ.
creaturarũ corporea magnitudo componitur.
ut magna considerentur ex paruis. & ex insi¬
biubus inuisibilia : sͣstimentur. atq ex pulchritudine
sactor effector operũ agnoscatur: non camen pa¬
rilitate consimili. sed ex quadam subdita & creata specie boni:
Sicut ars in artifice retorquet laudem: ita rerũ creator ꝑ
oreaturam suam laudatur: & quantũ sit excellentior.
ex ipsa operis conditione monstratur. Ex pulchritu¬
Aine oireumseriptȩ ereaturȩ. pulchritudinẽ suã que cir
Quibusdam gradibus intelligentiȩ. ꝑ ereaturã progredit᷑

Expanded text:
dum esse creditur. Opus vero ejus, quod utique aequari ei non dum esse creditur. Opus vero ejus, quod utique aequari ei non potest, atque judicia a nullo penitus sciuntur. Dei secreta judicia non posse sensu penetrari, vel angtantumdem venerari ea opus est, et timere, non discutere,uit ? CAPUT IV. Quod ex creaturae pulchritudine agnoscatur creatorepe ad incorpoream Creatoris magnitudinem creaturarum corporea magnitudo componitur, ut magna considerentur ex parvis, et ex visibilibus invisibilia aestimentur, atque ex pulchritudine 121 factorum effector operum agnoscatur, non tamen parilitate coSicut ars in artificem retorquet laudem, ita rerum creator per creaturam suam laudatur. Et quanto sit excellentior ex ipsa operis conditione monstratur. Ex pulchritudine circumscriptae creaturae pulchritudinem suam, quae cirQuibusdam gradibus intelligentiae per creaturam progreditur
Abbreviated transcription (Latin):
futurę restituat: Inest ei & altitudo: per quã omnẽ
sensũ scientiȩ suȩ immensitate exupenit: In est ei et
prosundũ. quo tampnandos inferuis uista equalitate dispo
UM dedeo loquens scriptura plerumq dicat. ecce
deus: non quasi uisibilem ostendit: sed ubiq eẽ
dicit. ecce dñs: qͣuod magnitudinẽ diuinitatis eius nullus
possit sensus attingere. etiã nec angłicus: quamuis usq d
parilitatẽ anglicam. humana post resurrectionẽ natura
proficiat: & ad contemplandũ am̃ indefessa consurgat:
uidere tam̃ eius essentiã plene ñ ualet: qu̾a nec ipsa per¬
fectio angłica in tͣtũ attingit scire: scđ̾m apłm qui ait
Pax dĩ quȩ exsuperat omnem sensũ: ut sub audias. etram
angłoꝵ. Sola em̃ trinitas sibi integre uota est. & huma¬
nitas a xp̃o suscepta: quȩ tercia est in trinitate ꝑsona:
Intelligibilit̾ quodã miro mnodo dĩ essentia sciri potest.

Expanded text:
futurae restituat. Inest ei et altitudo, per quam omnem futurae restituat. Inest ei et altitudo, per quam omnem sensum suae scientiae immensitate exsuperat. Inest ei et profundum, quo damnandos inferius justa aequitate disponilis sit Deus. 1. Dum de Deo loquens Scriptura plerumque dicit: Ecce Deus, non quasi visibilem ostendit, sed ubique esse dicit: Ecce Dominus, vel quod magnitudinem divinitatis ejus nullus possit sensus attingere, etiam nec angelicus, quamvis usque ad parilitatem angelicam humana post resurrectionem natura proficiat, et ad contemplandum Deum indefessa consurgat, videre tamen ejus essentiam plene non valet, quam nec ipsa perfectio angelica in totum attingit scire, secundum Apostolum, qui ait: Pax Dei, quae exsuperat omnem sensum , ut subaudias, etiam angelorum. Sola enim Trinitas sibi integre nota est, et humanitas a Christo suscepta, quae tertia est in Trinitate persona: 2. Intelligibiliter quodam miro modo Dei essentia sciri potest,
Abbreviated transcription (Latin):
oreata sunt sine d̾o eẽnt. deus intra om̃ia est: uerũ
ne extra dm̃ eẽnt. deus excerior est: ut omnia conclu¬
dantur ab eo: De cousũmatione aliciuiꝰ facti dicitur
ꝑfectio: Deus autem qui non est factus. quomodo est
persectus. S hunc sermonẽ de usu nr̃o sumit hu¬
mana inopia. sicut & reliqua uerba: quatinus id quod
in effabile est. ut cumq dici possit: qm̃ de deo mchil
digne humanus sermo dicit: Dũ localis non sit d̾s:
localiter tam̃ insius ambulat sc̃is: dũ de loco in locũ
p̃dicatur ab eis. Hã ds qui nec loco mouetur neotẽ¬
pore: inserius tam̃ suis & tempore & loco mouetur:
quotiens ab eisdem localiter. predicatur: Dum de deo
aut motũ. aliquid digne dicatur: iuest tñ ei quodã¬
modo lantudo caritatis. qua nos & ab errore colligit.
& continet in ueritate Inest ei & longitudo. qua nos
longanimit̾ malos portat: donec emandatos patrie

Expanded text:
creata sunt sine Deo essent, Deus intra omnia est. Verum creata sunt sine Deo essent, Deus intra omnia est. Verum ne extra Deum essent, Deus exterior est, ut omnia concludantur ab eo. 4. Consummatio alicujus facti dicitur perfectio; Deus autem, qui non est factus, quomodo est perfectus? Sed hunc sermonem de usu nostro sumpsit humana inopia, sicut et reliqua verba, quatenus id quod ineffabile est, utcunque dici possit, quoniam de Deo nihil digne humanus sermo dicit. 5. Dum localis non sit Deus, localiter tamen in suis ambulat 119 sanctis, dum de loco in locum praedicatur ab eis. Nam Deus, qui nec loco movetur, nec tempore, in servis tamen suis et tempore et loco movetur, quoties ab eisdem localiter praedicatur. 6. Dum de Deo aut motum aliquid digne dicatur, inest tamen ei quodammodo latitudo charitatis, qua nos et ab errore colligit, et continet in veritate. Inest ei et longitudo, qua nos longanimiter portat, donec emendatos patriae
Abbreviated transcription (Latin):
potius ipse totꝰ iomĩbꝰ. siue oĩa in ipso: Om̃ĩpotentia
diuinȩ maiestatis cuncta potestatis suȩ imm̃sitate con¬
oludit. nec euadendi potentiã eiꝰ quis aditũ inuenire
poterit: quia ille oĩa circũ quaq constringit Cuncta
eiũ intra diuini uidicii om̃ipotentiã coartant᷑: siue
quȩ contiuenda st̃ ut saluasint: seu ca q̃ amputanda
sunt ut pareant: Nullatenus ergo posse effugere dm̃ quẽ-¬
piam Qui eñi non habet placitum. nequaquã euadet
iratum: Immensitas diuine magnituduus ista est: ut in¬
telligaius eũ intra omnia. sed non melusum: extra
omnia. s non exclusum. Et ideo interiorẽ ut omĩa
contineat: ideo exceriorẽut in circuscripte magnitudinis
sue unmensitate omnia concludat: Per id gͦ tirod ex¬
cerior est. ostenditur esse creator: per id uero quod inte¬
rior. gubernare omnia demonstratur: Ac ne ea que

Expanded text:
potius ipse totus in omnibus, sive omnia in ipso 2. Omnipotentiae potius ipse totus in omnibus, sive omnia in ipso 2. Omnipotentiae divinae majestas cuncta potestatis suae immensitate concludit nec evadendi potentiam ejus quisquam aditum invenire poterit, quia ille omnia circumquaque constringit. Cuncta enim intra divini judicii omnipotentiam coarctantur, sive quae continenda sunt, ut salva sint, sive quae amputanda sunt, ut pereant. Nullatenus ergo dicimus posse effugere Deum quempiam. Qui enim eum non habet placatum, nequaquam evadere potest iratum. 3. Immensitas divinae magnitudinis ita est, ut intelligamus eum intra omnia, sed non inclusum; extra omnia, sed non exclusum. Et ideo interiorem, ut omnia contineat; ideo exteriorem, ut incircumscripta magnitudinis suae immensitate omnia concludat. Per id ergo, quod exterior est, ostenditur esse creator; per id vero quod interior, gubernare omnia demonstratur. Ac ne ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
didinem eius. atq aliud magnitudinem ipsuis: ficut
aluid est homo aliud pulchritudo eius: quia desisten¬
te pulchritudine homo manet. Ao ꝑ hoc qui ita intel¬
ligit de dõ. dm̃ corporeum ẽẽ oredit: dũ pulchritudo
& magnitudo dei. ipse deus sitz Ideo deus dicitur simpłex̃.
siue non amittendo quod habet: seu quiã non aliug̃
est ipse. & alind quod in ipso est: In ordinete dicimus
seu conferri uiciis ea quȩ ordinate in deo sunt: utpote
simplicitas. quȩ aliquando dr̃ pro stulticia & non est
Apud dm̃ uero sũma simplicitas est Iuxta hanc regu
on ideo celum & terram implet deus. ut contineant
cum: sed ut ipsa potius contineantur ab eo:. Net
parcicuuatĩ ds implet omnia. sed eũ sit idem unus:
ubiq Itam̃ est totus: Non ita putandus est in omnbus
ẽẽ ds̃. ut unaquęq resꝑ magnitudine porcionis suȩ capi¬
at eũ: id est maxima maius. & minima minus: dum sit

Expanded text:
tudinem ejus, atque aliud magnitudinem ipsius debemutudinem ejus, atque aliud magnitudinem ipsius debemus sicut aliud est homo, aliud pulchritudo; quia, desistente pulchritudine, homo manet. Ac per hoc, qui ita intelligit Deum, corporeum esse credit, dum pulchritudo et magnitudo Dei ipse Deus sit. 6. Ideo Deus dicitur simplex, sive non amittendo quod habet, seu quia non aliud est ipse, et aliud quod in ipso est. Inordinate dici seu conferri vitiis ea quae ordinata sunt in Deo patet utpote simplicitas, quae aliquando dicitur pro stultitia, et non est. Apud Deum vero summa simplicitas est. Juxta hanc regulNon ideo coelum et terram implet Deus, ut contineant eum; sed ut ipsa potius contineantur ab eo. Nec particulatim Deus 118 implet omnia, sed cum sit idem unus, ubique tamen est totus. Non ita putandus est esse in omnibus Deus, ut unaquaeque res pro magnitudine portionis suae capiat eum, id est, maxima majus, et minima minus, dum sit
Abbreviated transcription (Latin):
COLIU TABIIS E
S CORRUOEI OMniNO
Non potest.
Creatura uero bonum. sed non
sũmũ est: quia mutabilis est ꝙ
dum sit quidem bonum: non
cominutabilitas: Nam & angl̃i & animȩ immortalȩs sunt
sed imnuitabiles non sunt. Ideoq solus deus dicitur uninor¬
talis: quia solus in cõmutabilis: Nam ut anima moritur
dũ aeserente ad de bono in malũ mintatur: sic & angł̃s. dũ
Reserente dõ est lapsus: Quod materiam habet unde existat
mutaibile est: quia de informi ad formã transit. Quod u̾
non habet materiam. immutabile est.sicut deusutiq ẽb̾ene
ac substaintialit̃ sunt ista in dõ: id est incorruptio. tmmor¬
caliras. in cdinutabilitas: Inde & merito cuncte prȩponit᷑
erature. Opis non consilũ apuo d̃m mutari: nec uariars¬
cũ. quia ꝑ uaria tempora diuersa prȩcepit: sed manens
idem. in comitabilis. & eternis. quid einq congruũ
eẽt tempori. ab ipsa ęternitate in euis mansit dispositioẽ
consilii: Non nsu nr̃o aliud dm̃ putenuis. alud pulchri¬

Expanded text:
commutabilis est, et corrumpi omnino non potest. Creatura vero bonum, sed non summum est 116, quia mutabilis est; et dum sit quidem bonum non tncommutabilitas? Nam et angeli et animae immortales sunt, sed immutabiles non sunt; ideoque solus Deus dicitur immortalis, quia solus incommutabilis est. Nam anima moritur, dum, deserente Deo, de bono in malum mutatur, sic et angelus, dum, deserente Deo, est lapsus. 3. Quod materiam habet, unde existat, mutabile est, quia de informi ad formam transit. Quod vero non habet materiam, immutabile est, sicut Deus utique est. Bene, ac substantialiter sunt ista in Deo, id est, incorruptio, immortalitas, incommutabilitas. Unde et merito cunctae praeponitur creatureum, quia per varia tempora diversa praecipit, sed manens idem incommutabilis, et aeternus, quid cuique congruum esset tempori, ab ipsa tamen aeternitate in ejus mansit dispositione consilii. 5. Non usu nostro aliud Deum putare, aliud pulchri
Abbreviated transcription (Latin):
discipuli Non est petrus: s. augłs eius est Si d̃m angłi
c̃tuentur & uident: cur pecriis apłs dicit. inquẽ desiderãt
augłi dĩ conspicere. Iterum si eũ non contuentur nec
uident: quoinodo uixta sententiam dm̃. angłi eoꝵ semꝑ
iudent faciem patris met qui est in celis: S bene utrũq¬

Expanded text:
apostoli: Non est Petrus, sed angelus ejus est. 22. Si Deum angeli apostoli: Non est Petrus, sed angelus ejus est. 22. Si Deum angeli contuentur et vident, cur Petrus apostolus dixit: In quem desiderant angeli Dei conspicere? Iterum, si eum non contuentur, nec vident, quomodo, juxta sententiam Domini, angeli eorum semper vident faciem Patris, qui in coelis
Abbreviated transcription (Latin):
teriũ salutis humane deputati sunt. ut curas ad¬
ministrent mundi: & regant omnia uissu di: testante
apło: Noune omnes inquit sunt ad ministratorii sp̃s
inministeriũ missi: ꝓpt̾ eos qmi hereditatẽ capuint
salutis. Angłi uero corpora in quibꝰ hominibus
apparent. de suꝑno aere sumunt: solidamq speciem
ex celesti elemento indi unt: ꝑ quã humanis obtu¬
tibus manifestiꝰ demonstrentur: Singule gentes p̃po¬
sitos angłos habere creduntur: quod ostenditur tes¬
timonio angłi damheli loquentis Elgo inquit ueni
ut nuntiarem tibi: sed princeps regni ꝑsarum res¬
titit michi & post alia: Non est inquit qui me
aduiuet: nisi michael princeps ur̃: Icẽ omnes ho¬
mines angłos habere probantur: loquente dño
in erruanglio: Amen dico uobis: quia angli eoꝵ.
semꝑ uident faciem patris mei qui in celis est. Unde & petrus
in actibus apłoꝵ cum pulsaret ianuã: dixerunt intus

Expanded text:
terium salutis humanae deputati sunt: ut curas adterium salutis humanae deputati sunt: ut curas administrent mundi, et regant omnia jussu Dei, testante Apostolo: Nonne omnes, inquit, sunt administratorii spiritus, in ministerium missi, propter eos qui haereditatem capiunt salutis? 19. Angeli corpora in quibus hominibus apparent, de superno aere sumunt, solidamque speciem ex coelesti elemento induunt, per quam humanis obtutibus manifestius demonstrentur. 20. Singulae gentes praepositos angelos habere creduntur, quod ostenditur testimonio angeli Danieli loquentis: Ego inquit veni ut nuntiarem tibi, sed princeps regni Persarum restitit mihi. Et post alia: Non est qui me adjuvet, nisi Michael princeps vester. 21. Item omnes homines angelos habere probantur, loquente Domino in Evangelio: Amen dico vobis quia angeli eorum semper vident faciem Patris mei, qui est in coelis. Unde et Petrus, in Actibus apostolorum, cum pulsaret januam, dixerunt intus
Abbreviated transcription (Latin):
dum se clariorem cunctis aspexit: confestĩ intumuit.
& cor suũ ad suꝑbiam eleuauit: Angłi semꝑ in dõ
gaudent: non inse: Malus uero inde est diabolis:
quia non quȩ dĩ. sed quȩ sua sunt requirit: Nulla autem
maior mniquitas: quã non indõ. s inse uelle quẽpiã głari:
Angli uierdo d̃ĩ cognoscunt omnia antequã inre fiant.
& que apud homines adhuc futura sunt. angłi iam re¬
uelante dõ cognoueriuit: Preuaricatores autem angłi:
etiam scĩtate amissa. non tamen amiserunt uiuacẽ
creaturȩ angłicȩ sensũ: Triplici enĩ modo. prȩscien¬
tiȩ acumine uigent: id est subtilitate naturȩ: exꝑi¬
entia tempoꝵ: reuelatione suꝑnarũ potestatum:
Quotiens deus quocumq flagello huic mundo irascitur:
ad ministerium uindicte. apostate angłi mittuntur.
Qm tam̃ diuina potestate coercentur: ne tantũ no¬
ceant. quantum cupiunt: Boni autẽ angłi. ad minis¬

Expanded text:
dum se clariorem cunctis aspexit, confestim intumuit, dum se clariorem cunctis aspexit, confestim intumuit, et cor suum ad superbiam elevavit. Angeli semper in Deo gaudent, non in se. Malus vero inde est diabolus, quia non quae Dei, sed quae sua sunt requisivit. Nulla autem major iniquitas quam non in Deo, sed in se velle quempiam gloriari. Angeli vero Dei cognoscunt omnia antequam in re fiant: et quae apud homines adhuc futura sunt, angeli jam revelante Deo noverunt. Praevaricatores angeli, etiam sanctitate amissa, non tamen amiserunt vivacem creaturae angelicae sensum. Triplici enim modo praescientiae acumine vigent, id est, subtilitate naturae, experientia temporum, revelatione superiorum potestatum. Quoties Deus quocunque flagello huic mundo irascitur, ad ministerium vindictae apostatae angeli mittuntur: qui tamen divina potestate coercentur, ne tantum noceant, quantum cupiunt. Boni autem angeli ad minis
Abbreviated transcription (Latin):
angłoꝵ maloꝵ est diminutis: ex numero electoꝵ ho
om̃iũ supplebitur: qui numeriis soli dõ est cognitus.
Inter angłos distantia potestatum est: & ꝓost gradu¬
ũ dignitate. ministeria eisdem sunt distributa:
aliiq aliis prȩferuntur: tã culmine potestatis. ꝗͣ
scientia uirtutis: Summinstrant gͥ alii aliorum
preceptis: atq obediũ uissis Unde & ad ꝓpħam
dachariam angłs angłm mittit: & quęcumq annmei¬
are debeat pixcepit: Nonẽ cẽ distinctiones uel ordinẽ
angłoꝵ. saere scripturȩ cestantur: id est angłos: archan¬
glos: chronos: dominationes: untutes: principatus:
potestates: cherubin: & seraphin: Hoꝵ ordinũ nume¬
rum etiam iez echiel ꝓpħa describit: sub totidem
nominibus lapidũ: cum de primatii apostate angłi
lapitũ ipsi ordines designati sunt angłoꝵ: quos apõ¬
tata angłs aute lapsum quasi in uestimento orna¬
menti sui afrxos habuit ⁊ la quoꝵ comparationem

Expanded text:
angelorum malorum est diminutus, ex numero electorum angelorum malorum est diminutus, ex numero electorum omnium supplebitur, qui numerus soli Deo est cognitus. Inter angelos distantia potestatum est, et pro graduum dignitate, ministeria eisdem sunt distributa. Aliisque alii praeferuntur tam culmine potestatis, quam scientia virtutis. Subministrant igitur alii aliorum praeceptis, atque obediunt jussis. Unde ad prophetam Zachariam angelus angelum mittit, et quaecunque annuntiare debeat praecipit. Novem esse distinctiones vel ordines angelorum sacrae Scripturae testantur, id est, angeli, archangeli, throni, dominationes, virtutes, principatus, potestates, cherubin, et seraphin. Horum ordinum numerum etiam Ezechiel propheta describit sub totidem nominibus lapidum, cum de primatu apostatae angeli lapidum, ipsi ordines designati sunt angelorum. Quos apostata angelus ante lapsum quasi in vestimento ornamenti sui affixos habuit: ad quorum comparationem
Abbreviated transcription (Latin):
mam non habent: quia carnalis fragilitatis nulla infir¬
mitate grauati sunt ut peccarent. homines autempost
peecatũ iccirro reuertuntur adueniã: ꝓpt̃ quod ex
lutea materia pondus traxerunt infirmitatis: Idõq
pro infirma carnis conditione reditus patet homini
ad salutem: sicut & psalmus dieit: Ipse soit figmientũ
urm̃: Itẽ: Memento dñe quod terra sumis Et iterũ
Memorare inquit que sit mea substantia Post qũã
apostate angli ceciderunt: reliqui ꝑseuenintia cterne
U atitudinis solidati sunt: Unde & post celi creationẽ
Iprincipio repetitur. fiat firmamentũ: & uocatũ est¬
e rumã. hi qui ꝑinanserunt. firmitatem meruerunt et̾nȩ
ꝑseuerantie & beatitridnis: quã antea minꝰ acceperant: a¬
Ande oportet agnosci. quod maloꝵ iniquitas. scõꝵ serui
at humilitati: quia unde mali corrinint: inde boni
proficiunt: Bonoꝵ angłoꝵ numeruis. qui pꝰ rumam

Expanded text:
niam non habent: quia carnalis fragilitatis nulla infirniam non habent: quia carnalis fragilitatis nulla infirmitate gravati sunt ut peccarent. Homines autem post peccatum idcirco revertuntur ad veniam, propter quod ex lutea materia pondus traxerunt infirmitatis, ideoque pro infirma carnis conditione, reditus patet homini ad salutem. Sicut et Psalmus dicit: Ipse scit figmentum nostrum. Memento, Domine, quod terra sumus; et iterum: Memorare, inquit, quae sit mea substantia. Postquam apostatae angeli ceciderunt, hi perseverantia aeternae beatitudinis solidati sunt. Unde et post coeli creationem in principio repetitur: Fiat firmamentum ; nimirum ostrum hi qui permanserunt, firperseverantiae et beatitudinis quam antea minus acceperant. Unde oportet agat humilitati: quia unde mali corruunt, inde boni proficiunt. Bonorum angelorum numerus, qui post ruinam
Abbreviated transcription (Latin):
niueritate nonstecit: quia statim ut fachis est cecidit:
Fuit quidem in ueritate conditus: sed non stando confestĩ
aueritate est lapsus Uno suꝑbie lapsu. dum dõ ꝑ tumo¬
rem se conferunt. & homo cecidit & diabolus. S homo
reuersus ad peintentiam. dõ se inferiorem ẽẽ cognouit:
tiabolus uero non solum in hoc contentus quod se deo
equalem existimans oecidit: insuper ętiam superiorem
aduersatur & extollitur supra omne quod dicitur deus
aut colitur: Diabolus ideo non petit ueniam: quia ñ
compungitur ad pcintentiam: Menbra uero eius sepe
ꝑ ypocrisin de precantur: quod tam̃ pro mala conscien-¬
tia adipisci uon mereutur: Discat humana miseria:
quod ea causa cicius prouocetur deus prestare ueniã:
dum infirmo compãtur homini. quia ipse homo trax̃
ex parte inferiori infirmitatẽ peccandi. hoc est ex carne:
qu a inclusa anima decinctur Apostate angli idco ue¬

Expanded text:
in veritate non stetit , quia statim ut factus est, cecidit. in veritate non stetit , quia statim ut factus est, cecidit. Fuit quidem in veritate conditus, sed non stando confestim a veri tate est lapsus. Uno superbiae lapsu, dum Deo per tumorem se conferunt, et homo cecidit, et diabolus. Sed homo reversus ad poenitentiam Deo se inferiorem esse cognoscit; diabolus vero non solum hoc contentus quod se Deo aequalem existimans cecidit, insuper etiam superiorem sadversatur, et extollitur supra omne quod dicitur Deus, aut quod colitur . Diabolus ideo jam non petit veniam, quia non compungitur ad poenitentiam. Membra vero ejus saepe per hypocrisin deprecantur, quod tamen pro mala conscientia adipisci non merentur. Discat humana mquod ea causa citius provocetur Deus praestare veniam, dum infirmo compatitur homini: quia ipse homo traxit ex parte inferiori infirmitatem peccandi, hoc est, ex carne, qua inclusa anima detinetur. Apostatae angeli ideo ve
Abbreviated transcription (Latin):
cecidit: ita ut sine reparatione uiberetur: Cuius prelatioĩs
excellentiam. propħa his uerbis annuntiat Cedri ñ fu¬
erunt alciores illo in paradyso .łi. abietes non ad equaue¬
runt sũmitatẽ illuf. Dinne lignũ paradysi non est assi¬
milatũ illi: qm̃ speciosiorẽ fecit illũ deus Distat conditio
angłi. a condicione hominis Homo enim ad di sunulitu¬
dinẽ conditus est. archangelus uero qui lapsus est. signa¬
culum dĩ similitudiuis appellatus est: testante dño per
lereclielem: Tu signaculum similitudinis euis. plenus
sapientia. ꝑfectus decore: in delicus paradysi dĩ fiusti: Quanto
eiũ subtilior est eius natura: tanto plenus excitit ad simi¬
litudinem diuinę ueritatis expressa: Prius de cęlo cecidis¬
se diabolum: quam homo conderetur Nam mox ut fac̃¬
tus est insuꝑbiam crupit: & precipiratus de celo est: Nã
uixta ueritatis testimoniũ ab mitio mendax fuit: et

Expanded text:
cecidit, ita ut sine reparatione laberetur. Cujus praelationis cecidit, ita ut sine reparatione laberetur. Cujus praelationis excellentiam propheta his verbis annuntiat: Cedri non fuerunt altiores illo in paradiso Dei, abietes non adaequaverunt summitatem illius Omne lignum paradisi non est assimilatum ei, quoniam speciosiorem fecit eum Deus . Distat conditio angeli a conditione hominis; homo enim ad Dei similitudinem conditus est; archangelus vero qui lapsus est, signaculum Dei similitudinis appellatus est, testante Domino per Ezechielem: Tu signaculum similitudinis, plenus sapientia, perfectus decore, in deliciis paradisi Dei fuisti . Quanto enim subtilior est ejus natura, tanto plenius exstitit ad similitudinem divinae veritatis expressa. Prius de coelo cecidisse diabolum liquet quam homo conderetur. Nam mox ut factus est, in superbiam erupit, et praecipitatus de coelo est. Nam, juxta Veritatis testimonium: Ab initio mendax fuit, et
Abbreviated transcription (Latin):
tabiles angłos: Nam si natura incõmutabiles essent.¬
diabolus non utiq eccidisset Mutabilitatẽ itaq nat᷑e.
snffragat in illis contemplatio creatoris Inde & priuatꝰ
est apostata angls: dñ fortitudiñẽ suam non adeo.s
a se uoluit custodiri Ante omnem creaturã augłi facti
sunt: diu dictum est. fiat lux De ipsis enim dieit script᷑a
Prior omniũ creata est sapientia Lux enĩ dicuntur: par¬
ticipando lucis eterug Dapientia uero dicuntur. genite
in herendo sapientie: Et dñ sint mutabiles natura: non
tamen siit eos contemplatio mutare diuina: Ante omnẽ
creaturã mundi. creati sunt anigłi. & ante omnem creati¬
onem angłoꝵ. diabolus donditus est: sieut seriptum est
Ipse est principiũ. iuarum di blude & ad comparationẽ
angłoꝵ: archangelus appellatus est: Prius enim creatꝰ
extitit. ordinis prelatione. non temporis quantitate

Expanded text:
tabiles angtabiles angdiabolus utique non cecidisset. Mutabilitati itaque naturae suffragatur in illis contemplatio Creatoris. Inde et privatus est apostata angelus, dum fortitudinem suam non a Deo, sed a se voluit custodiri. Ante omnem creaturam angeli facti sunt, dum dictum est: Fiat lux . De ipsis enim dicit Scriptura: Prior omnium creata est sapientia . Lux enim dicuntur, participando luci aeternae; sapientia vero dicuntur, ingenitae inhaerendo Sapientiae. Et dum mutabiles sint natura, non tamen sinit eos contemplatio mutari divina. Ante omnem creaturam creationem, or.  mundi creati sunt angeli, et ante omnem creationem angelorum diabolus conditus est, sicut scriptum est: Ipse est principium viarum Dei . Unde et ad comparationem angelorum archangelus appellatus est. Prius enim creatus exstitit ordinis praelatione, non temporis quantitate.
Abbreviated transcription (Latin):
catoꝵ hoc actumest: ut uaturalit̾ prospera mutentur
homin in aduersis: Unde & salomon: Creatura exar¬
descit intormentum aduersus in iustos: & lemor est
ad benefaciendum his qui in dm̃ confidunt. Nonerit
caro subiecta animȩ: nec uit̾a racioni: si animus estñ ẽ.
subditus conditori Tunc autem recte subieiuntur
uobis omma que sub nos sunt: si nos subicunur ei. a quo
nob̃ illa subiͤcta sunt. Nam & quȩ uidentur ẽẽ subiecta
ei qui deo subiectus non est: ille potius subicitur cis. qui
suam uoluntatẽ subiugat amiori eoꝵ. quȩ sibi subiecᷤ¬
ngeloꝵ nomen officii est: non nature: Nã scđm
naturam: spiritus mincupantur: Quando
enĩ de cęlis ad annuntiaudũ hominibus mit¬
tuntur: ex ipsa annuntiatione angłi nominantur Na¬
tura enim spiritus sunt: Tunc antẽ angłi uocantur:
quando mittuntur: Natura angłoꝵ mutabilis est: quia
inest illis mutabilitas in natura: s facit eos iucorruptõ

Expanded text:
catorum hoc actum est, ut naturaliter prospera mutentur catorum hoc actum est, ut naturaliter prospera mutentur homini in adversa. Unde et Salomon: Creatura exardescit in tormentum, adversus injustos, et lenior est ad benefaciendum his qui in Deo confidunt. 134 11. Non erit caro subjecta animae, nec vitium rationi, si animus non est subditus Conditori. Tunc autem recte subjiciuntur nobis omnia quae sub nobis sunt, si nos subjicimur ei a quo nobis illa subjecta sunt. Nam et quae videntur esse subjecta ei qui Deo subjectus non est, ille potius subjicitur eis, qui suam voluntatem subjugat amori eorum quae sibi subjecAngelorum nomen officii est, non naturae; nam secundum naturam spiritus nuncupantur. Quando enim de coelis ad annuntiandum hominibus mittuntur, ex ipsa annuntiatione angeli nominantur; natura enim spiritus sunt. Tunc autem angeli vocantur quando mittuntur. 2. Natura angelorum mutabilis est, quia inest illis mutabilitas in natura; sed facit eos incorruptos