comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Et iterum. S petiosus forma p̃
fitiis hominum. N emo enim
sicut apocalipsis ait. Ñ emo in¬
uentus ẽ dignus neq in celo. neq
in t̾ra. neq infra terram: aꝑire¬
ap librum. Immisit gͦ ds̃ sopo
rem in adam. Cumq obdormis¬
set tulit unam de costis eius: et
edificauit costam quam tulerat
de adam in mulierem. D ormi¬
uit adam: et fit illi mulier de
latere. Patitur xp̃c: dormiuit
in cruce. pungitur latus lancea:
et ꝓfluunt sacramenta. quib
pħam dicens. E go dormiui. &
quieui. et resurrexi: qm̃ dominꝰ
suscitauit me. S equitur. E po¬
suit carnem ꝓ ea. Sic et ap̃c car¬
nem suam moriendo posuit
in patibulo crucis ꝓ eccłia. Bi
aritq adam. hoc nunc os exos¬
sibus meis. et caro de carne mea:
qr siue sc̃i sꝑales fortissimi in

Expanded text:
ait: Speciosus forma prae filiis hominum . Nemo enim ristus, sicut Apocalypsis ait: Nemo inventus est dignus, neque in coelo, neque in terra, neque infra terram aperire librum . Immisit ergo Dominus rem in Adam; cumque obdormisset, tulit unam de costis ejus, et aedificavit costam, quam tulerat 271 de Adam, in mulierem. Dormit Adam, et fit illi mulier de latere. Patitur Christus in cruce, pungitur latus lancea, et profluunt sacramenta sanguineta, dicens: Ego dormivi, et quievi, et resurrexi, quoniam Dominus suscitavit me . 9. Sequitur: Et posuit carnem pro ea. Sic Christus carnem suam moriendo posuit in patibulo crucis pro Ecclesia. Dixit quoque Adam: Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea. Quia sive s
Abbreviated transcription (Latin):
honrinem solum. Arguantur
faciamus ei adiutorium simile
sͥ: qr in ipso homine suscepto.
eccłia deo copulata est. Appel¬
lauit autem adam nominib
sius cuncta animantia. et uo¬
latilia celi. et bestias t̾re: signifi¬
cans gentes que salue fierent in
tum ẽ. Et uocabo seruos meos
nomine alio. Ade uͦ ñ inuemie¬
batur adiutor similis eiusͤ Utiq

Expanded text:
hominem solum. Arguuntur hominem solum. Arguuntur Faciamus ei adjutorium simile sui, quia in ipso homine suscepto Ecclesia Deo copulata est. Appellavit autem Adam nominibus suis cuncta animantia, et volatilia coeli, et bestias terrae, significans gentes, quae salvae fierent in tum est: Et vocabo servos meos nomine alio . 7. Adae vero non inveniebatur adjutor similis ejus. Utique
Abbreviated transcription (Latin):
lantauerat autem dominus
d̃s ꝑadisum uoluptatis a
principio. Paradisus eccłia ẽ: sicut
de illa legitur in canticis canticoꝵ.
Hortus conclusus soror mea. A pͥn¬
cpio autem ꝑadisus plantatur: qr
eccłia catholica a xp̃o qui ẽ pͥncipi¬
um omnium condita ẽẽ cognos¬
padiso. ymaginem portat xp̃i
de paterno fonte fluentis: a quo
sitientem. Quatuor autem ꝑadisi
flumina: quatuor sunt eugłia.
ad p̃dicationẽ in cunctis gentib
missa. L igna fructifera:õs sc̃i
sunt Fr̾uctus eorum: oꝑa eorum.¬
ad quem quisq si porrexerit ma¬
num. uiuet mneternum. Lignũ
autem scientie boni. & mali. ꝓpͥe ẽ
uoluntatis arbitͥum: qđ in medio
nri ẽ positum. ad dimnoscendum
bonum uł malum. De quo si reli¬
cta quisq gr̃a di gustauĩt: morte
morietur. Tulit gͥ dominus ũs
disum. Assumpsit ds̃ carnem:
et factus ẽ caput eccłie. Ut oꝑa¬
retur et custodiret illum: id ẽ ut
dix̃. E go seruaui eos in nomi¬
mͥ. D ix̃ qͦ d̾s. Non ẽ bonum eẽ

Expanded text:
lantaverat autem Dominus Deus paradisum voluptatis a principio. Paradisus Ecclesia est; sic enim de illa legitur in Canticis canticorum: Hortus conclusus soror mea . A principio autem paradisus plantatur, quia Ecclesia catholica a Christo, qui est principium omnium, condita esse cognosxiens imaginem portat Christi, de paterno fonte fluentis, qui sitientem. Quatuor autem paradisi flumina quatuor sunt Evangelia, ad praedicationem in cunctis gentibus missa. Ligna fructifera omnes sancti sunt, fructus eorum oe est Christus, ad quem quisque si porrexerit manum, vivet in aeternum. Lignum autem scientiae boni et mali proprium est voluntatis arbitrium, quod in medio nostri est positum ad dignoscendum bonum et malum; de quo, qui, relicta Dei gratia gustaverit, morte morietur. Tulit ergo Dominus Deus is. Assumpsit Deus carnem, et factus est caput Ecclesiae. Ut operaretur et custodiret illum; id est, udixit: Ego servabam eos in nomi. Dixit quoque Deus: Non est bonum esse
Abbreviated transcription (Latin):
nificat. s de qualitate aduentus
sui: quando ꝑ filium suum reꝑ¬
missum. fideł erat ppłs nasciturꝰ.
Est enim ista sara sterilis: cui ꝑ
ꝓpħam dominus dixit. Letare ste¬
rił que ñ paris: erumpe et clama
que ñ parturis: quoniam multi
s ꝓpħia. Qui risus duplicem ht̃
Ande et ipse qui natus ẽ de sa¬
ra: nsus nomen abraaccepit. Ysa¬
ac enim ex hebrea lingua: in la¬
tinum sermonem risus interpra¬
tatur. Demde risus idẽ ysaac filiꝰ¬
ꝓmittitur abrahe futurus in gen¬
tem magnam: et benedici in eo
om̃s trib t̾re. Ouib uerbis duo
hẏstorialiter illi ꝓmissa sunt.
gens iudeorum scđ̃m carnem.
et omnes gentes scđm fidem.

Expanded text:
nificat, sed de qualitate adventus sui, quando per filium repromissum fidelis erat populus nasciturus. Ista est enim Sara sterilis, cui per Prophetam Dominus dicit: Laetare, sterilis, quae non paris: erumpe et clama, quae non parturis, quoniam pluressed prophetia. Qui risus duplicem habet Unde et ipse qui natus est de Sara, risus nomen accepit. Isaac enim ex Hebraea lingua in Latinum sermonem risus interpretatur. 14. Deinde rursum idem Isaac promittitur filius futurus in gentem magnam: Et benedicentur in eo omnes gentes terrae. Quibus verbis duo historialiter illi promissa sunt, gens Judaeorum secundum carnem, et omnes gentes secundum fidem.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓst longam gͥ seruitutem
quam iacob apud socerum
suum ꝓ uxorib uel mercede susti¬
nuit: p̃cep̃ ei d̾s ut reuerteretur
un patriam suam. Tunc ignoran¬
te socero: cum uxorib comitatus
ꝓperauit. Laban autem conse¬
cutus ẽ eum in monte gala ad
cum furore: atq idola que rachel
surata erat apud eum. requisiuit.
nec inuenit. Quid gͦ sibi hoc ip¬
sum figuraliter uelit: Dum enĩ
laban supius aliam gerit ꝑsonam:
nunc tamen diaboli typum fi¬
gurat. Laban autem interpre¬
tatur dealbatio. Dealbatio aut̃
diabolus ñ inconuenienter in hoc¬
loco accipitur: qui cum sit tenebꝰ¬
sus ex m̾ito. tͣusfigurat se uelut ĩ¬
angłm lucis. Huic seruiuit iacob
id ẽ ex parte iephorum iudaicus
ppłs: ex cuius carne natus domi¬
nus uenit. Potest etiam ꝑlaban
mundus hic exprimi. qui cum
turore iacobł sequitur: qi electos
qͣsq qui redemptoris nr̃i menbra
sunt: ꝑsequendo oppͥmere cona¬
tur. Huius filiam. idẽ seu mun¬
di. seu dia boli iacob abstulit.

Expanded text:
st longam igitur servitutem, quam Jacob apud socerum suum pro uxoribus velut mercedem sustinuit, praecepit et Dominus ut reverteretur in patriam suam. Tunc ignorante socero suo, cum uxoribus et comitatu properavit. Laban autem consecutus est eum in monte Galaad cum furore, atque idola quae Rachel furata erat apud eum requisivit, nec reperit. » Quid ergo sibi hoc ipsum figuraliter velit? Dum enim Laban superius aliam gerat personam, nunc tamen diaboli typum figurat. Laban quippe interpretatur dealbatio. Dealbatio autem diabolus non inconvenienter accipitur; qui cum sit tenebrosus ex merito, transfigurat se velut angelum lucis . Huic servit Jacob, id est, ex parte reproborum Judaicus populus, ex cujus carne incarnatus Dominus venit. Potest etiam per Laban mundus hic exprimi, qui cum furore Jacob persequitur, quia electos quosque, qui Redemptoris nostri membra sunt, persequendo opprimere conatur. Hujus filiam, id est, seu mundi, seu diaboli, Jacob abstulit,
Abbreviated transcription (Latin):
que ẽ idolorum seruitus. L aban
gͦ ueniens ad iacob idolum non
inuenit: qr ostensis mundi thes¬
auris. diabolus. in redemptore nr̃o
uestigia terrene concupiscentie

Expanded text:
quae est idolorum servitus. Laban vero veniens apud Jacob, non inveniens: quia, ostensis mundi thesauris, diabolus in Redemptore nostro vestigia terrenae concupiscenti
Abbreviated transcription (Latin):
namq quasl sex dierum oꝑa bo¬
na ualde. sꝑat homo quietem m̃¬
tis constitutus in sꝑali ꝑadiso. qͦ
significatur uita beata: uͥ fons est
sapĩe diuisus in qͥatuor partes uir¬
tutum: uͥ edat ligni uite gr̃am:
ubi utiles disciplinas morum.
quasl fructus lignorum carpat.

Expanded text:
itaque quasi sex dierum opera boitaque quasi sex dierum opera bona valde sperat homo quietem mentis, constitutus in spirituali paradiso, quo significatur vita beata, ubi fons est sapientiae, divisus in quatuor partes virtutum; ubi edat ligni vitae gratiam, ubi utiles disciplinas morum, quasi fructus lignorum carpat.
Abbreviated transcription (Latin):
scdm apłm iudicat omnia: ipse
autem a nemine iudicatur. Qd uͦ
sequitur. masculum et feminam
fecit cos.spales in eccłia et obedien¬
ces ostendit: qr sicut uiro subditas̃:
mulier᷑. sic ꝑfecto uiro obediens ẽ
is qui minus ꝑfectus ẽ. sicut apłs
ait. Rogamus uos fr̃s. ut cognos¬
catis eos qui in uob̃ laborant. et
p̃sunt uob̃ in domino. Dicitur
autem eis. Crescite et multipli¬
camini. siue in linguis. siue in
sꝑalib intelligentie sacramentis:
ut dominentur rõnis intellectu.
omnium carnalium ꝑturbatio¬
num. quasi insensibilium ani¬
mantium. Omnis autem herba
seminalis. et omne lignum fructu¬
osum qd̾ hominib datum ẽ in es¬
cam. fideles sunt: oblationib suis
b. Uñ apłs ait. Nam si sꝑalibus¬
eorum participes facti sunt gen¬
tiles: debent & in carnalib mi¬
nistrare eis. Hec sunt fructifera
ligna. In istis gͦ gradib. tanquã
in quibusd̃a dieb. uesꝑa ẽ ipsa
ꝑfectio singulorum oꝑm: et mane
inchoatio sequentium. P istorum

Expanded text:
stolum, judicat omnia, ipse autem a nemine judicatur . 15. Quod vero sequitur: Masculum et feminam fecit eos, spirituales in Ecclesia, et obedientes ostendit, quia sicut viro subdita est mulier, sis qui minus perfectus est, sicut Apostolus ait: Rogamus vos, fratres, ut cognoscatis eos qui in vobis laborant, et praesunt vobis in Domino . Dicitur autem eis: Crescite et multiplicamini, sive in linguis, sive in spiritualibus intelligentiae gradibus, ut dominentur per rationis intellectum omnium carnalium perturbationum, quasi insensibilium animantium. 16. Omnis autem herba seminalis, et omne lignum fructuosum, quod hominibus datum est in escam, fideles sunt de oblationibus ait: Nam si in spiritualibus participes facti sunt gentiles, debent et in carnalibus ministrare eis . Haec sunt fructifera ligna. In istis ergo 265 gradibus, tanquam in quibusdam diebus, vespera est ipsa perfectio singulorum operum, et mane inchoatio sequentium. 17. Post istorum
Abbreviated transcription (Latin):
De figuris hostiars.
EQUENS leuiticus lib
hostiarum exequitur¬
typus imaginem pas¬
sionis xp̃i p̃ferebat. Nam postqͣm
ipse oblatꝰ est. omnes illȩ hostiȩ
cessauerunt. quȩ in typo uł um
num. Cuius sacͥficii ꝓmiscuas fign¬
ras in uictimis animalium cȩle¬
brari antea oportebat ꝓpter cõ¬
mendationem figurȩ carnis &
sanguinis: ꝑ quam unã uictimã
fieret remissio peccatoꝵ de car
ne et sanguine contractor quȩ
regnum dĩ ñ possidebunt: qͥa ea¬
dem sustantia corꝑalis in cȩlestẽ
cominutabit᷑ qualitatem. Ipse e¬
nim in uitulo: ꝓpt̾ uirtutem cru¬
cis offerebat᷑. Ipse in agno: ꝓpter
innocentiam. In ariete: ꝓpt̾ pͥnci¬
patum. In hyrco: ꝓpt̾ similitudi¬
nem carnis peccati:. ut de peccato
dampnarer peccatum. Isdem in
turture q columba ꝓpt̾ dm̃ et
hominẽ: qr mediator dĩ & ho¬
minum in duarum sub̃arum
comunctione ostendebat᷑. Porro
in similaginis comsꝑsione: creden¬
tium ꝑ aquam baptismatis collec

Expanded text:
De figuris hostiarum. 1. Sequens Leviticus liber hostiarum diversitattypus imaginem passionis Christi praeferebat. Nam postquam ipse oblatus est, omnes illae hostiae cessaverunt, quae in typo, vel unum: cuius sacrificii promissiuas figuras in uictimis animalium celebrari oportebat propter commendationem futurae carnis et sanguinis, per quam unam uictimam fierractorum, quae regnum Dei non possidebunt, quia eadem substantia corporalis, in coelestem commutabitur qualitatem. Ipse enim in vitulo propter virtutem crucis offerebatur, ipse in agno propter innocentiam; in ariete propter principatum; in hirco propter similitudinem carnis peccati, ut de peccato damnaret peccatum; in turture et columba, propter Deum et hominem, quia mediator Dei et hominum in duarum substantiarum conjunctione ostendebatur. Porro in similagine conspersionis credentium per aquam baptismatis 276 collect
Abbreviated transcription (Latin):
iuniperꝰ. Ferunt aut̃ lignũ hoc¬
ignem multo temꝑe conseruare:
ita ut si pruna eius cinere fu̾it
adoꝑta:. usq ad annum ꝑueniat.
Ex quo discimꝰ pꝰ sepulcra con¬
lignum temꝑe multo calens:
ut simꝰ feruentes sp̃u et claro
sonitu: atq in altum exaltata uo¬
ce eugłium dñi p̾dicemꝰ. Ab hac
mansione usq ad tͥresimam scdam
hȩ continent᷑ hẏstoriȩ: quȩ qͥa nͦ
sunt ꝑ mansiones singulas distri¬
butȩ : a nob̃ quoq in commune
tuntur ad t̾ram scãm. Botrus de¬
demonstrat᷑. Murmurat ppls n¬
deoꝵs: gigantum impetũ reformi¬
dans. Pugnat contͣ amalecħ et
cananeum nolente dõ: & uictus
intelligit quȩ debeat in t̾ra sc̃a
exercere sacrificia. Datan & abirõ
et filii chorȩ consurgunt contͣ
moysen &e aaron:⁊ t̾rȩ uoragine
Nter mortuos et uiuentes pon¬
tifex medius thuribulo armatuᷤ
ingredit᷑: & currens ira dĩ sacerdo¬
tis uoce ꝓhibet᷑. Uirga aaron et¬
florem ꝓfert & folia. ⁊ in ȩt̾nam

Expanded text:
iis. ferunt autem lignum hocignem multo tempore conseruare, ita ut, si pruna ex eius cinere fuerit operta, usque ad annum perueniat. ex quo discimus post sepulchra conlignum tempore multo calens, ut simus ferventes spiritu, et claro sonitu, atque in altum exaltata voce Evangelium Domini praedicemus. Ab hac mansione usque ad tricesimam secundam hae continentur historiae, quae quia non sunt per mansiones singulas distributae, a nobis quoque in commune ad terram sanctam. Botrus redemonstratur. Murmurat populus Judaeorum, gigantum impetum reformidans. Pugnat contra Amalech et Chananaeum, nolente Deo; victus intelligit quae debeat in terra sancta exercere sacrificia. Dathan, et Abiron, et filii Core, consurgunt contra Moysen et Aaron, et terrae voragine ter mortuos et viventes pontifex medius thuribulo armatus ingreditur, et currens ira Dei sacerdotis voce prohibetur. Virga Aaron florem profert, et folia, et in aeternam
Abbreviated transcription (Latin):
nem babilonis gen̾ationes quatuor¬
decim: Et a tͣnsiigratione babi¬
lonis. usq ãd xp̃m genationes
quatuordecim: id ẽ simul om̃s ge¬
nerationes quadraginta duȩ. ꝑ
has currit hebreus qui de terra
festinat tͣnsire ad cȩlum: et egyp¬
to scłi derelicta t̾ram ꝓmissiom ᷤᷤ
ingredit᷑. Nec mirum si illo nu¬
meri sacram̃to ꝑueniamꝰ ad reg̃¬
num cȩloꝵ: sub quo dñs atq sal¬
uator nr̃ a pͥmo patͥarcha ꝑuenit

Expanded text:
 David generationes quatuordecim, et a transmigratione Babylonis usque ad Christum, generationes quatuordecim, id est, generationes simul quadraginta et duae. Per has currit Hebraeus, qui de terra festinat transire ad coelum, et Aegypto saeculi derelicto terram repromissionis ingreditur. Nec mirum si illo numeri sacramento perveniamus ad regnum coelorum, sub quo Dominus et Salvator a primo patriarcha pervenit
Abbreviated transcription (Latin):
noui testam̃ti ñ ẽ peccatũ: s ĩ spe
futuri scłi quã habemꝰ in xp̃o qui
et animã nr̃am induens iusticiam.¬
& corpꝰ nr̃m induens immortali¬
tatem totos nos innouat crede
aliquid ex ueteris corruptionis
necessitate aut indigentia nos
passuros uł acturos semꝑ pecca¬
tum ẽ: quã dui uoluunt᷑ isti septẽ
dies quib ꝑagit᷑ tempꝰ. S hoc
uet̾is testam̃ti temporib in figͣa
occultatum a quib dã scĩs intel¬
ligebat᷑: tempore aut̃ noui testa¬
m̃ti in manifestatiõe reuelatum
ppłis p̾dicat᷑. Uñ scͥpt᷑a ipsa tc̃ erat
c̃ de carne agni xͥanꝰ pascha ñ ce¬
lebret. sixͨ n ñ uenit legem solu̾e
s ad ĩplere ÷ respondet᷑: ĩmo ꝓpt̾ea¬
iã xͥanꝰ sic pascha ñ celebrat: qr ĩd
qd̃ illa figura p̾nunciabat᷑: agnꝰ imn¬

Expanded text:
noui testamenti non est peccatum. sed in spe noui testamenti non est peccatum. sed in spe futuri saeculi, quam habemus in Christo, qui et animam nostram induens iustitia et corpus nostrum induens immortalitate totos nos innouat, credere aliquid ex ueteris corruptionis necessitate atque indigentia nos passuros uel acturos semper peccatum est, quamdiu uoluuntur isti septem dies, quibus peragitur tempus. sed hoc ueteris testamenti temporibus in figura occultatum a quibusdam sanctis intellegebatur. tempore autem noui testamenti in manifestatione reuelatum populis praedicatur. unde scriptura ipsa tunc erat  de carne agni Christianus pascha non celebret, si Christus non venit legem solvere, sed adimplere, respondetur: Imo Christianus jam sic pascha non celebrat, quia quod illa figura prophetabatur Agnus im
Abbreviated transcription (Latin):
resurrex̃ a mortuis: sic ⁊ nos ĩ nouita¬
te uitȩ ãbulemꝰ. sũ q̃rit᷑ qͥd causȩ
ẽ ut cenophegia ñ sit sollempni¬
tas xp̃ianors si lex a xp̃o impleta
ẽ ñ solutat respondet᷑. tab̃naculũ
dĩ fideles eius eẽ: in quib caritate
sociatis et quodãmõdo compactis
habitare dignat᷑. Et ideo magis
Cenophegiã ñ celebrare aliquan¬
do peccatum fuit: nunc ñ ẽ pec
catum. Tab̃naculo aut̃ dĩ qd̃ est
ȩccła ñ cõpaginari: semꝑ ẽ pecca¬
tum. S tunc agebat᷑ sub p̾cepto
figurato: nunc legit᷑ in testamen¬
to reuelato. Namsillud qd tunc
factũ ẽ ñ diceret᷑ tab̃naculum te¬
stimonii: nͥ alicui ueritati quȩ
suo tempore reuelanda erat q̃¬
dam congruentia significationiᷤ

Expanded text:
resurrexit a mortuis, sic et nos in nouitate uitae ambulemus. cum quaeris, quid causae est, ut scenopegia non sit sollemnitas christianorum, si lex a Christo adinpleta est, non soluta, respondeo tabernaculum dei fideles eius esse, in quibus caritsociatis, et quodammodo compactis, habitare dignatur. Et ideo magis Scenopegiam non celebrare aliquando peccatum fuit, nunc non est pcatum. tabernaculo autem dei, quod est ecclesia, non compaginari semper peccatum est. sed tunc agebatur sub praecepto figurato, nunc legitur in testimonio reuelato. nam et illud quod tunc factum est non diceretur tabernaculum testimonii, nisi alicui ueritati, quae suo tempore declaranda erat, quadam congruentia significationis
Abbreviated transcription (Latin):
ramasse urbs:quȩ in extremis
finib egypti erat. In qua popłs
congregatus exiit in desertum
altera die post pascha: in con¬
spectu egyptioꝵ. Ramasse int̾¬
pretari quidam cõmotionem
uł tonitruum putauerunt: u¬
citati tonitrui gaudio: eximus
in mense pͥmo quando hyems
p̾terit. qñ ueris exordium est.
quando cuncta renouant᷑: et
eximꝰ quinta decima die mensiᷤ
pͥmi in crastinũ pꝰ pascha ple¬
no mensis lumine post ȩsum
agni immaculati: & calciati pe

Expanded text:
Ramesses urbs, quae in extremis finibus Aegypti erat, in qua populus congregatus exiit in desertum altera die post pascha in conspectu Aegyptiorum. Ramesse interpretari quidam commotionem, vel tonitruum, putaverunt, qcitati tonitruo gaudii, eximus in mense primo, quando hiems praeteriit, quando veris exordium est, quando cuncta renovantur. 2. Eximus quinta decima die mensis primi, in crastinum paschae, pleno mensis lumine, post esum agni immaculati, calceatos pe
Abbreviated transcription (Latin):
ũtebatur ad omnes antiqua pos¬
sessio: respondet᷑. iubelei figuram
ȩt̃nȩ beatitudinis reqͥem signifi¬
care. Sicut enim dies septimus
feriatꝰ ẽẽ pͥcipitur ut ęt̃na ꝑ eũ
requies designet᷑.: sic & in anno¬
nors circulo septenario numero
sima clangente tuba resurgen¬
tib cunctis. reu̾tetur ãd om̃s an¬
tiqua possessio carnis. Tunc re
ham. ysaac & iacob s &e om̃s a¬
nimȩ mortaliũ tẽ recipient cor¬
pora sua a qͥbus exierant:ut
possideant ea in ȩt̃num: Explicit¬

Expanded text:
 omnes ad antiquam possessionem, respondetur jubilaei figuram aeternae beatitudinis requiem significare. Sicut enim dies septimus feriatus esse praecipitur, ut aeterna per eum requies designetur, sic in norum curriculo septenario numero sima clangente tuba resurgentibus cunctis, revertitur ad omnes antiqua possessio carnis, tunc revham, Isaac, et Jacob, sed et omnes animae mortalium tunc recipient corpora sua, a quibus exierunt, ut possideant ea in aeternum. 432 I
Abbreviated transcription (Latin):
lis generationis quȩ in illo fac¬
tͥo figurabat᷑. iã xp̃i resurrectio¬
ne adimpleta ẽ. Et qd in nr̃a re¬
furrectione fut᷑um ẽ sacram̃to
baptisimi cõmendat᷑. Si enim ui¬
dei resurrectione dñi iustifica¬
rentur: cuiꝰ resurrectionis dies
ex die quidem passionis terciuᷤ
pꝰ diem aut̃ sabbati hoc ẽ pꝰ sep¬
timum octauus fuit: ꝓfecto ex¬
poliarent᷑ carnali uelamento car¬
mortalium desidĩors. & cordis
circũcisione gaudentes adum

Expanded text:
lis generationis, quae in illo facto figurabatur. iam Christi resurrectione adinpleta est. et quod in nostra resurrectione futurum est. sacramento baptisaei resurrectione domini iustificarentur, cuius resurrectionis dies ex die quidem passionis tertius, post diem tamen sabbati, hoc est post septimum octauus fuit, profecto spoliarentur carnali uelamento mortalium desideriorum et cordis circumcisione gaudentes non
Abbreviated transcription (Latin):
s ad implere. respondet᷑. immo
id ꝓpt̾ea ñ obseruat xp̃ianꝰ:. qͥa
impleuit. In illo quippe habemꝰ
sabbatum: qui dixit. uenite ãd
me omnes qui laboratis et ho¬
nerati estis: & ego uos reficiam.
Tollite iugum meũ suꝑ uos. et

Expanded text:
dinplere. respondeo: immo id propterea non obseruat christianus. quia inpleuit. in illo quippe habemus sabbatum, qui dixit: uenite ad me omnes. qui laboratis et onerati estis. et ego uos reficiam; tollite iugum meum super uos
Abbreviated transcription (Latin):
respectu dm̃ ignorantie con¬
fusione relicta ppłs ad ierłm ĩd ẽ
uisionem pacis quȩ ẽ eccł̃a dei
uimi duce dño redire festinat. ħ
uasa ĩd ẽ sacramenta deferens ñ
immutat. s reportat utiq inte¬
gra: nec confringit quasi in me¬
lius renouanda. s ea templo re
apũd impios seruata fuisse. plebs
restituta congaudeat. Nec delemꝰ
ȩugłim. nec obliteramꝰ apłm: am̃¬

Expanded text:
spectu Domini ignorantiae confessione relicta, populus ad Jerusalem, id est, visionem pacis, quae est Ecclesia Dei vivi, duce Domino, redire festinat, haec vasa, id est sacramenta secum deferens, non immutat, sed reportat utique integra. Nec confringit quasi in melius renovanda, sed ea templo resapud impios servata fuisse, plebique restituta congaudeat. Nec delemus Evangelium, nec obliteramus A
Abbreviated transcription (Latin):
ficiis uł sacram̃tis mysticis
deputata. rex quondã babilonius
de ierłm abstulisse dr̃. pariterq¬
cũ captiuis abduxisse ⁊ suis usib
deputasse : miserante aut̃ dño pꝰ
solutam captiuitatem uasa illa
relata s̃. ñ conflata. et diuino rur:¬
sum usui mancipata. Qd̃ rex babi-¬
diabolus ẽ. qui fidelium gerat.¬

Expanded text:
ficiis vel sacramentis mysticis deputata, rex quondam Babylonis de Jerusalem abstulisse, pariterque captivos abduxisse, et suis usibus deputasse, miserante autem Deo post solutam captivitatem vasa illa relata sunt, non conflata, et divino rursum cultui mancipata, rex Babdiabolus est, qui i
Abbreviated transcription (Latin):
Siterum et fugit in die illa a
facie saul: uenitq ad sacerdotem
abimelech. a quo ⁊ gladium goliȩ
sustulit. & panes ꝓpositionis acce¬
pit. Quȩ res et sacerdoti mortem
intulit: et animadu̾sionem religio¬
se intulit ciuitati. Hȩc itaq gesto
fides ẽ. s quantũ ãd sacͣmentũ

Expanded text:
iterum, et fugit in die illa a facie Saul, venitque ad sacerdotem Abimelech, a quo et gladium Goliae substulit, et panes propositionis accepit. Quae res et sacerdoti mortem intulit, et animadversionem religiosae intulit civitati. Haec itaque gestorum fides est: sed quantum ad sa
Abbreviated transcription (Latin):
pletum ẽ. qui positus in carne dũ
insectationem declinaret iudeoꝵs
ad apłos tͣnsiit : cũ quib et de¬
sidatum cibum sũꝑsit: desid̾i̾o e¬
nim desidãbat pascha manduca
re: et ex quib goliȩ arma id est
diaboli sustulit: fortis enĩ spolia
ipse diripuit. his gͦ a quib recep.¬
tus ẽ xp̃c: tͥbulationes indixit di¬
abolus. et mortem. Omnes enĩ ut

Expanded text:
um insectationem declinaret Judaicam, ad apostolos transiit, cum quibus et desideratum sibi cibum sumpsit; desiderio enim desideravit manducare pascha. 3. Ex quibus Goliae, id est diaboli, arma sustulit. Fortis enim spolia ipse diripuit. His ergo, a quibus receptus est Christus, tribulationes induxit diabolus, et mortem. Omnes enim, ut
Abbreviated transcription (Latin):
interpretatur excussio dentium:
statim aduersus deum. impietatis
sue edificant turrim. ac dogma¬
tum suꝑbiam nefario ausu con¬
fingunt: uolentes citrios itate ñ
licita ipsius celi alta penetrare.
ti furt. inter se diuersitate erro¬
ris. quasi  ꝑ dissonantiã¬
uicem secer¬
nuntur: & qͦs armat adu̾¬
sus deum elate conspirationis
ꝑnitios a consensio: rursus int̾¬
cedente dogmatum discordia.
Quos quidem ipsa trinitas dt
in quam offendunt dampnat:
eorum: in uarietate utiq errorum
siue scismatum. E odẽ autem
temꝑre quando linguarum
facta ẽ uarietas: in sola domo
heber. que antea fuit lingua. re¬
mansit. Nunc qͦ in sola eccłia. q̃
ẽ domus xp̃i unitam ẽẽ confessio¬
nis et fidei pacem. diuisis omnib

Expanded text:
interpretatur excussio dentium, statim adversus Deum impietatis suae aedificant turrim, ac dogmata superbiae nefario ausu confingunt, volentes curiositate non licita ipsius coeli alta penetrare. 3. ti, inter se, 296 diversitate erroris, quasi per dissonantiaicem secernuntur; et quos armat adversus Deum elatae conspirationis perniciosa consensio, rursus, intercedente dogmatum discordia, Quos quidem ipsa Trinitas damnat, in quam offendunt, eorum; in varietate utique erroris, sive schismatum. Eo autem tempore, quando linguarum facta est varietas, in sola domo Heber, quae antea fuit, lingua remansit. Nunc quoque in sola Ecclesia, quae est domus Christi, unitam esse confessionis et fidei pacem, divisis omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
exercetur uirtus ne extolli debe¬
at: in illis omnim᷑ extinguit᷑ ne
subsistat. Precepit dehinc ibi lex
leuitas omnes pilos carnis rade:
quia hi qui in obsequiis diuinis
assumunt᷑ debent ante dĩ oculoᷤ
a cunctis carnis contagionib mũ¬
di apparere: ne illicitas cogitatio

Expanded text:
excitatur virtus, ne extolli debeexcitatur virtus, ne extolli debeant: in illis omnimodo exstinguitur, ne subsistant. Praecipit dehinc ibi lex levitas omnes pilos carnis radere: quia in his qui obsequiis divinis assumuntur, debent ante Dei oculos a cunctis carnis cogitationibus mundi apparere, ne illicita cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
bi eciam ab anno uitesimo qͥn¬
to leuitȩ tab̃naculo seruire man¬
dantur: & quinqͦ gesimo custo¬
des uasoꝵ fiunt. Quĩd enim ꝑ
annum quintũ ac uicesimum
in quo flos iuuentutis oborit᷑:
mnͥ ipsa contͣ unumquẽq uiciore
edomito bello mentis expͥmit᷑:
Quid uͦ ꝑ uasa tab̃naculi: nͥ fide¬
lium anmȩ figurant᷑: Leuitȩ
gͦ ab anno uicẽsimo qͥnto tab̾¬
naculo seruiunt & qͥnqua gesimo
custõdes uasor fiunt:ut uide¬
licet qͥ adhuc impugnantium
uicioꝵ certamina ꝑ consensum
delectationis tolerant: aliors cu¬
ram susciꝑe ñ p̾sumant. Cũ uͦ
temptationũ bella subegerint:
cũ apud se iam de intima tͣnqͥl¬
litate securi sunt: animarum
custõdiam sorciant᷑. S quis hȩc
p̾lia sibi ꝑfecte subigat cũ pau¬
lus dicat. uideo aliam legem in
menbris meis. repugnantẽ le¬
gi mentis meȩ: & captiuum me
ducentem in lege peccati: S ali¬
ũd ẽ bella fortit̾ ꝑpeti: aliũd bel¬
lis eneruit̾ expugnari. In istis

Expanded text:
bi etiam ab anno vicesimo et quinto Levitae tabernaculo servire mandantur, et a quinquagenario custodes vasorum fiunt. Quid enim per annum quintum ac vicesimum, in quo flos juventutis oboritur, nisi ipsa contra unumquemque vitiorum edomito bello mentis, exprimitur. Quid vero per vasa tabernaculi, nisi fidelium animae figurantur. Levitae ergo anno vicesimo et quinto tabernaculo serviunt, et quinquagenario custodes vasorum fiunt: ut videlicet qui adhuc impugnantium vitiorum certamina per consensum delectationis tolerant, aliorum curam suscipere non praesumant. Cum vero tentationum bella subegerint, cum apud se jam de intima tranquillitate securi sunt, animarum custodiam sortiantur. Sed quis haec praelia perfecte subigat, cum Paulus dicat: Video aliam legem in membris, repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati. Sed aliud est bella fortiter perpeti, aliud bellis enerviter expugnari. In istis
Abbreviated transcription (Latin):
bati ligna colligens: necat᷑ a
ppło. Quid aut̃ insinuat qd̾ tam
atrociter iussu dĩ fuerit isdem ab
omni ppło trucidatus: Qd̃ facile
ab infidelib ꝓponit᷑. Intelligant
Igͦ q hȩc omnia in typo accider᷑
illis: scͥpta sunt aut̃ ad correptio¬
nem nr̃am. Ille enim pͥstinus car¬
nalisq homo qͥ diem sabbati uio¬
lare ausus ẽ. dũ ligna colligeret
ꝓpt̾ qd̾ est &̾ punitus: formã sig¬
nificabat eius. qͥ hodie in xp̃o sig¬
natus inuenit᷑ agere carnale opꝰ.
id ẽ contrahere lignum. fȩnum.
stipulam ad escam ignis ȩt̾m con-

Expanded text:
bato ligna colligens, necatur a populo. Quid autem insinuat, quod tam atrociter jussu Dei fuerit idem ab omni trucidatus populo? Quod facile ab infidelibus proponitur. Intelligant ergo quia haec omnia in typo acciderunt illis. Scripta sunt autem ad correptionem nostram. Ille autem pristinus carnalisque homo, qui diem Sabbatum violare ausus est, dum ligna colligeret, propter quod et punitus, formam significabat ejus qui hodie in Christo signatus invenitur agere carnale opus, id est, contrahere ligna, fenum, stipulam, ad escam ignis aeterni con
Abbreviated transcription (Latin):
re benedidionum uł ꝓmissionũ.
s futuroꝵ. supplicioꝵ. timore
complent quȩ in lege scͥpta sunt.
ut ꝑueniant ad salutem. Omnes
aut̃ circa archam incedunt: qͥ a
de eccłȩ sinu ñ recedunt. S nobili¬
ores illos eẽ dicimꝰ qui bom ipsiꝰ
desidio & ȩt̾nȩ benedictionis amo¬
re qd bonum ẽ agunt. qͣm illos
qui mali metu bonum sectantur.
Solus gͦ iħc pot̾ ex omnib ppłi
huiusmodi m̃tes animosq condis¬
cere. et alios qͥdem statuere in
monte garizini ad bñdicendum.
dicendũ. ñ ut maledictiones acci¬
piant: s ut intuentes p̾scͥptas
maledictiones & pęnas peccato¬
rib constitutas incurrere caue¬
ant. ac semetipsos timoris suppli¬
Nterea gabaonitȩ ꝑditionis me¬
tu ꝑterriti cum fraude & callidi¬
tate uenerunt ad iħm pannis cal¬
ciamentisq ueterib indiiti. p̃can¬
tes ut saluarent᷑ ⁊ statimq ab
ihu salutem suscipiunt. Quoꝵ. ta¬
men dolum ut agnouit. ligni ceso¬

Expanded text:
re benedictionum vel promissionum, re benedictionum vel promissionum, sed futurorum suppliciorum timore, complent quae in lege scripta sunt, ut perveniant ad salutem. Omnes autem circa arcam incedunt, qui ab Ecclesiae sinu non discedunt; sed nobiliores illos esse dicimus, qui boni ipsius desiderio, aeternae benedictionis amore quod bonum est agunt, quam illos qui pro mali metu bonum sectantur. Solus ergo Jesus potest ex omnibus populis hujusmodi mentes animosque concidere, et alios quidem statuere in monte Garizim ad benedicendum, dictionem; non ut maledictiones accipiant, sed ut intuentes praescriptas maledictiones, et poenas peccatoribus constitutas incurrere caveant, ac semetipsos timoris supplinterea Gabaonitae, perditionis metu perterriti, cum fraude et calliditate venerunt ad Jesum, pannis calceamentisque veteribus induti, deprecantes ut salvarentur, statimque a Jesu salutem suscipiunt; quorum tamen dolum ut agnovit, ligni caeso
Abbreviated transcription (Latin):
beris. Ego aut̃ dico uob̃. siqͥs ui¬
derit mulierem ad concupiscen¬
dum eam. iam mechatus ẽ eam
duces ac iudices p̾cedebant hinc
inde archam: steteruntq sic̃ p̾ce¬
perat moyses in deuteronomio
sex tͥbus in monte garizin ut be¬
biliores sunt idẽ symeon leui iu
das isachar iosepħ &e beniamin.
Illiȩ uͦ sex ignobiliores steterunt¬
e regione in monte iebał ut ma¬
ledicerent. Int̾ quos &e ruben qui
maculauerat thorum parentis:⁊
gabulon ultimꝰ filiꝰ liȩ. & ancilla¬
rum filii. Et hȩc quidem uet̾is
hystoriȩ referunt gesta. s inspici¬
endum quid in narratione mysti¬
cȩ intelligentiȩ referatur. Qui s̃
tem iebal: Illi itaq qͥ in hoc loco
iuxta montem garizin incedunt.
electi ad benedictionem eos figu¬
raliter indicant. qui ñ metu penȩ
s cȩlestis ꝓmissionis amore suc¬
censi ueniunt ad salutem. Illi uͦ
dimidii qui iuxta montem gebal
incedunt in quo maledictiones
platȩ s̃ illos indicant. qͥ ñ amo¬

Expanded text:
beris: Ego autem dico vobis: Si quis viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam duces ac judices praecedebant hinc et inde arcam, steteruntque, sicut praeceperat Moyses in Deuteronomio, sex tribus in monte Garizim, ut bebiliores sunt, id est, Simeon, Levidas, Isachar, Joseph, Benjamin. Alias vero sex ignobiliorese regione in monte Ebal, ut maledicerent: inter quos et Ruben, qui maculaverat thorum parentis, et Zabulon ultimus filiae Liae, et ancillarum filii. Et haec quidem veteris historiae referunt gesta. Sed inspiciendum quid in narratione mysticae intelligentiae referatur. Qui sunt tem Hebal? Illi itaque qui hoc in loco juxta montem Garizim incedunt electi ad benedictionem, eos figuraliter indicant qui non metu poenae, sed coelestis promissionis amore succensi veniunt ad salutem. Illi vero dimidii, qui juxta montem Hebal incedunt, in quo maledictiones prolatae sunt, illos indicant qui non amo
Abbreviated transcription (Latin):
ns ueterib obtectis̃: & p̾ter hoc
qd̃ in dm̃ credunt. & erga seruos
uoti nchil habent emendationis
uł innouationis in morib. Tales
gͥ tantummꝰ quasi quõddã salu¬
tis signum intͣ eccłam temꝑalit̾
int̾ scõs dĩ regnum ȩt̾num uł li¬
bertatem minime consecuntur.

Expanded text:
btecti; et praeter hoc quo Deum credunt, et erga servos voti, nihil habent emendationis vel innovationis in moribus. Tales igitur tantummodo quasi quoddam salutis signum intra Ecclesiam temporaliter inter sanctos Dei, regnum aeternum vel libertate
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ hostib. edificauit iħc alta¬
re dõ excelso ex lapidib integris
sicut p̾ceꝑat moyses & immola¬
uit sacͥficium. & scͥpsit in lapidib
deuteronomium. legis moysi. ui¬
deamus itaq qui sint isti lapideᷤ
ex quib edificat᷑ altare. Omnes
uiui dicunt᷑. de quib apł̃s ait.
Tos estis lapides uiui. ȩdificati
domus sꝑalis. his ñ ẽ imiectum
ferrum. qͥa incorrupti & ĩmacu¬
lati carne & sp̃u s̃: & iacula ma¬
ligni ignita ñ recepunt. hi unũ
altare faciunt unitate fidei. uł
concordia caritatis. In his quoq
deuteronomitm id ẽ scđam ȩuan¬
diamus itaq eũ dicentem. Dictũ

Expanded text:
 bostibus, aedificavit Jesus altare Deo excelso ex lapidibus integrissicut praeceperat Moyses; et immolavit sacrificium, et scripsit in lapidibus Deuteronomium legis Moysi. » Videamus itaque qui sint isti lapides, ex quibus aedificabatur altare. Omnes vivi dicuntur. De quibus Apostolus dicit: Vos estis lapides vivi, aedificati domus spiritalis . His non injectum ferrum, quia incorrupti et immaculati carne et spiritu sunt, et jacula maligni ignita non receperunt, hi unum altare faciunt unitate fidei vel concordia charitatis. In his quoque Deuteronomium, id est, secundum Evanripsit. Audiamus itaque eum dicentem: Dictum
Abbreviated transcription (Latin):
ħ nom̃ frust᷑ ñ sumas sabba s̃ua
sct̾a sex. tabule sͦ st̃ inscͥpta sede
Longius ut dures ħas ĩ honore ꝑentes
Ne ferias gladio ñ sis mechus n sat
hõ salsuᷤᷤ testis ñsis ĩhians aliens¬
Prima rubens unda tabes rancꝙ soda
Inde culex istis. pꝰ mꝰca nociuior istis
Quĩta pecꝰ stͣuit. uesicas sexta cauit
Postq subit grando pꝰbrucꝰ dẽte nefando
Nona tegit solẽ. pͥmam netat ultima p

Expanded text:
non sumas, Sabbata serva. Caetera sex tabulae sic sunt inscripta secundae: Longius ut dures, habeas in honore parentes. Ne ferias gladio, nec sis moechus, neque latro, Non falsus testis, non sis inhians alienPrima rubens unda, tabes ranaeque secunda. Inde culex tristis, post musca nocivior istis. Quinta pecus stravit, vesicas sexta creavit. Pone subit grando, post brucus dente nefando. Nona tegit solem, primam necat ultima p
Abbreviated transcription (Latin):
atq inter incerta temptationum
ꝑiclitantis actionis: quam płiq bo¬
no ingenio p̃diti. studioq feruentes.
quamius idonei regendis ppłis ẽẽ
possent:tamen euitant ꝓpter tur¬
bulentas occupationes: et in doct̃¬
ne ocium coto pectore. tanquam¬
in specios e racheł feruntur am¬
plexum. S qr bonum est ut etiam
hec uita latius innotescens. po¬
pularem głam mereatur: imustum
ẽ autem ut eam consequatur. si
amatorem suum administrandis
eccłiasticis curis aptum. et idone¬
um in otio detinet. nec guberna¬
tionem communis utilitatis im¬
ꝑtit: ꝓpterea lia sorori sue dicit.
Parum̃ ne ẽ tibi qd uirum meum
accepisti. insuꝑ et mandragoras
filii mei uis acciꝑe: Punum ui¬
rum significans eos om̃s qui cum
sint agendi uirtute habiles. et dig¬
ni quib regimen eccłie committat᷑.

Expanded text:
atque inter incerta temptationum atque inter incerta temptationum periclitantis actionis: quam plerique bono ingenio praediti studioque flagrantes quamuis idonei regendis populis esse possint, tamen uitant propter turbulentas occupationes et in doctrinae otium toto pectore tamquam speciosae Rachel feruntur amplexum. Sed quia bonum est, ut etiam haec uita latius innotescens popularem gloriam mereatur, iniustum est autem, ut eam consequatur, si amatorem suum administrandis ecclesiasticis curis aptum et idoneum in otio detinet, nec gubernationi communis utilitatis inpertit. propterea Lia sorori suae dicit: parum est tibi, quod uirum meum accepisti, insuper et mandragorica filii mei uis accipere? per unum uirum significans eos omnes, qui cum sint agendi uirtute habiles et digni, quibus regimen ecclesiae committat
Abbreviated transcription (Latin):
d̾t t̾n płumq labori eorum ꝑ quos
sͥ consulitur. et splendorem laudis:
et odorem bone opinionis. N ec ad
istam ppłarem głam pͥmi ꝑueniui
eorum qui sunt in eccłia: nͥ quicũq
mationum ꝑicuł. et labore uer¬
santur. Propterea lie filius mala
mandracorica inuenit exiens in-
agrum: id ẽ honeste ambulans
ad eos qui foris sunt. Boctrina uͦ
illa sap̃ie que a uulgi strepitu re¬
motissima in contemplatione ui¬
tatis. dulci delectatione defigitur:
hanc ppłarem głam quantulum cũq
ñ assequeretur. nͥ ꝑ eos. qui in mediis
tiosi homines ꝑ qͦs multitudinis ad¬
ministratur utilitas. et quorum acto¬
ritas ppłis cara ẽ. testimonium ꝑhi¬
bent etiam uite. ꝓpter studium con¬
quirende. et contemplande uĩtatis
ociose. quodam mala mandragori¬
ca. ꝑliam ꝑueniunt ad rachelAd
ipsam uͦ liam. ꝑ filium pͥmogenitũ.
idẽ ꝑ honorem fecunditatis. eius.
in qua est omnis fructus laboriose:

Expanded text:
dunt tamen plerumque labori eorum per quos dunt tamen plerumque labori eorum per quos sibi consulitur, et splendorem laudis, et odorem bonae opinionis. Nec ad iam popularem primi perueniunt eorum, qui sunt in ecclesia, nisi quicumque in actionum periculis et labore uersantur. propterea Liae filius mala mandragorica inuenit exiens in agrum, id est honeste ambulans ad eos, qui foris sunt; doctrina uero illa sapientiae, quae a uulgi strepitu remotissima in contemplatione ueritatis dulci delectatione defigitur, hanc popularem gloriam quantulamcumque non assequeretur nisi per eos, qui in mediis tiosi homines, per quos multitudinis administratur utilitas, et quorum auctoritas populis cara est. testimonium perhibent etiam uitae propter studium conquirendae et contemplandae ueritatis otiosae, quodam modo mala mandragorica per Liam perueniunt ad Rachel; ad ipsam uero Liam per filium primogenitum, id est per honorem fecunditatis eius, in qua est omnis fructus laboriosae
Abbreviated transcription (Latin):
predicatiõe fidei eugłice os hiat.
⁊ corn̾hiat. De qͣlib scͥptũ ẽ. Popłs
hic labiis me honorat: cor autẽ
eorum longe ẽ a me De quibus
apłs dicit. Qui p̾dicas ñ furan¬
dum furaris: Ueruntamen ut
etiam ꝑ hanc condicionem liba
illa uxor iacob laborans filios
regni suscipiat: ideo dominus
dicit. Que dicunt farisei facite:
que autem faciunt.facere nolite.
debo: tam ex ancilla pariente.
de ꝓle numerosiore letatur. Est
uͦ quidam liȩ fetus ex beneficio rachel
editus: cum uirũ suum secum de¬
debita nodte concubiturum acceptis
a filio lie mandragoricismaliᷤ c sorore
cubare ꝑmittit. Quid enim de man¬
dragora dicendum est: Pioinde re
comꝑi pulchrã et suaue olentẽ: sa¬
pore auinsipido. E ideo in illo man¬
dragorico pomo: ꝑ figuram intelli¬
gitur fama bona popularis. Unde
dicit apłs. Oportet etiam testimoni¬
um habere bonum abhis qui foris
sunt. Qui licet parum sapiant: red¬

Expanded text:
praedicatione fidei evangelicae os hiat, praedicatione fidei evangelicae os hiat, et cor non hiat. De quibus scriptum est: Populus hic labiis me hoeorum longe est a me . De quibus Apostolus dicit: Qui praedicas non furandum furaris . Verumtamen, ut etiam per hanc conditionem libera illa uxor Jacob laborans filios haeredes regni suscipiat, ideo Dominus dicit: Quae dicunt facite; quae autem faciunt, facere nolite .debo ; tanquam et ancilla pariente, de prole numerosiore laetatur. Est vero quidam Liae fetus ex beneficio Rachel editus, cum virum suum secum debita nocte concubiturum, acceptis a filio Liae mandragoricis malis, cum sorore cubare permittit. Quid enim de mandragora dicendum est? Proinde rem comperi pulchram et suave olentem, sapore autem insipido; et ideo in illo mandragoric pomo figurari intelligam famam bonam popularem. Unde dicit Apostolus: Oportet etiam testimonium habere bonum ab eis qui foris sunt ; qui licet parum sapiant, red
Abbreviated transcription (Latin):
ideo ẽ sterilis qͥa in uariis p̾ssuris
ñ subuenit. S qr et ipsa interdũ
ꝓcreandi caritate in ardescit. uult
enim docere quod nouit: uidet
sororem labore agendi filiis ha¬
bundare: et dolet potius ad eam
currere homines uirtutem. qua
eorum necessitatib consulitur:
ꝙͣ. ad illam unde diuinum aliqͥd
in eo qđ scͥptum ẽ. Et relauit ra¬
chel. sororem suam. Pinde qr pu¬
rus intellectus sp̃ał substantie u̾b
carni̾s editis. exprimi ñ potest:
suo et ancilla susciꝑe filios potiꝰ.
quippe ancilla rachel. interp̃ta¬
tur inueterata. De uet̾i quippe
uita carnalib sensib dedita. cor¬
poree cogitantur imagines: etiã
cum aliquid de sꝑali et incommu¬
tabili substantia diuinitatis au¬
ditur. Suscepit et lia de ancilla
sua filios: amore habend e nu¬
mosioris ꝓlis accensa. Inuenimꝰ
autem zelfam eius ancillam
interp̃tari os hians. Quaꝓpter
hec ancilla illos figurat: quoꝵ

Expanded text:
ideo sterilis qui in variis pressuris ideo sterilis qui in variis pressuris non subvenit. Sed quia et ipsa interdum procreandi charitate inardescit, vult enim docere quod novit: videt sororem labore agendi filiis abundantem, et dolet potius currere currere homines ad eam virtutem qua eorum necessitatibus consulitur, quam ad illam unde divinum aliquidin eo quod scriptum est: Et zelavit Rachel sororem suam. Proinde quia purus intellectus spiritualis substantiae verbis carne editis exprimi non potest, suo et ancilla suscipere filios, quippe, ancilla Rachel, interpretatur inveterata. De veteri quippe vita carnalibus sensibus dedita corporeae concitantur imagines, etiam cum aliquid de spirituali et incommutabili substantia divinitatis auditur. Suscipit et Lia de ancilla sua filios, amore habendi numerosiorem prolem accensa. 17. Invenimus autem Zelpham ejus ancillam interpretari os hians; quapropter haec ancilla eos figurat quorum in
Abbreviated transcription (Latin):
iacob libere: ambe quippe sunt
filie remissionis peccatorum:
hoc ẽ dealbationis qd̾ ẽ laban.
Ueruntamen una amatur. alia
toleratur÷ s que toleratur. ips a
pͥus et ubius fecundatur: ut si ñ
ꝓpt̾ se ipsam. uel certe ꝓpter filios
diligatur. Labor enim iustorum
maximum fructum ht in eis qͦs
regno di generat inter multas
temptationes et tͥbulationes p̃di¬
cando euugelium: ad eos ꝓpter
quos sunt in laborib habundan¬
tius. in plagis supra modum. in
mortib sepius. ꝓpt̾ quos habent
foris pugnas. intus timores: quos
gaudium et coronam suam uo¬
cant. N ascunt᷑ autẽ eis facilius
atq copiosius ex illo sermone fi¬
lii: quo p̃dicant xp̃m crucifixum.
Rachel autem clara as pectu m̃te
excedit deo: et uidet in principio
uerbum deum apud deum. et uult
paiturire et ñ potest: qr generationẽ
eius quis enarrabit: Ideoq cum
contemplandi ocia appecit. ut
diuinitatem ineffabilem cernat:
uacare uult ab omni negotio: et

Expanded text:
Jacob liberae ambae, quippe sunt Jacob liberae ambae, quippe sunt filiae remissionis peccatorum, hoc est, dealbationis, quod est Laban; verumtamen una amatur, altera toleratur, sed quae toleratur ipsa prius et uberius fecundatur, ut si non propter se ipsam, certe propter filios diligatur. Labores enim justorum maximum fructum habent in eis quos regno Dei generant inter multas tentationes et tribulationes praedicando Evangelium ad eos propter quos sunt in laboribus abundantius, in plagis supra modum, in mortibus saepius , propter quos habent foris pugnas, intus timores , gaudium et coronam suam vocant . Nascuntur autem eis filii facilius atque copiosius ex illo sermone fidei, quo praedicant Christum crucifixum . Rachel autem clara aspectu mente excedit Deo , et videt in principio Verbum Dei apud Deum , et vult parere, et non potest, quia generationem ejus quis enarrabit ? Ideoque cum contemplativa vita appetit ut divinitatem ineffabilem cernat, vacare vult ab omni negotio, et
Abbreviated transcription (Latin):
et matrem: non mechabis. ñ occi¬
des. ñ furabis: ñ falsum cestimo¬
nium dices. ñ concupisces rem
quasi ꝑ huius seculi noctem. tole¬
rantia laboris adhes erit: uelut
ꝓ rachel. lia inopinata coniun
gitur et hanc sustinet. ut ad illã
ꝑueniat. si ꝑseueranter amat: ac¬
ceptis aliis septem preceptis. Ae si
ei dicatur. Serui alios septem an¬
nos ꝓpter rachel. ut sis pauꝑ sp̃u.
mittis. lugens: esuriens. sitiensq
iustitiam: misericors mundicors.
pacificus. U ellet homo si fieri
posset sine tolerantia laboris q̃
in agendo patiendoq amplecten¬
da est. statim ad pulcre contem
entium. Hoc enim uidetur signi¬
ficare qd dictum est ad iacob.
N ẽ moris in hoc loco ut minor
habeatur pͥusquam maior: qr
ñ absurde maior appellabatur.
in hominis erudicione labor
templationis. Ad unũ gͦ tenden¬
dum ẽ: s ꝓpter hoc multa feren¬
da sunt. Itaq sunt due uxores

Expanded text:
et matrem tuam, Non moechaberis, Non occiet matrem tuam, Non moechaberis, Non occides, Non furaberis, Non falsum testimonium dices, non concupisces uxorem quasi per huius saeculi noctem tolerantia laboris adhaeserit — uelut pro Bachel Lia inopinata coniuncta sit — et hanc sustinet ut ad illam perueniat, si perseueranter amat, acceptis aliis septem praeceptis - ac si ei dicatur: serui alios septem annos propter Rachel — ut sit pauper spiritu, mitis, lugens, esuriens sitiensque iustitiam, misericors, mundi cordis, pacificus. uellet enim homo, si fieri posset, sine ulla tolerantia laboris, quae in agendo patiendoque amplectenda est, statim ad pulchrae atqueentium. hoc enim uidetur significare quod dictum est ad Iacob: non est moris in loco nostro, ut minor nubat prius quam maior; quia non absurde maior appellatur quaem in recta hominis eruditione labor templationis. Ad unum ergo contendendum, sed propter hoc multa ferenda sunt. Itaque duae sunt uxores
Abbreviated transcription (Latin):
bunitur. Laban quippe interpre¬
tatur dealbatio: cui seruiuit ia¬
cob ꝓ rachel. N eꝙ enim se sub¬
peccatorum seriuire iustitie. nisi
ut quiete uiuat in uerbo: ex qͦ
uidetur pͥncipium qd̾ ẽ d̃s. Gr¬
uitur. Nam quis tandem ama¬
uit in oꝑib iustitie laborem
actionum. atq passionum: Quis
tam uitam ꝓpter se ipsam expe¬
tierit. sicut nec iacobliam: S tñ
s in nocte suppositam in usu ge¬
nerandi. amplexus. fecunditatem
eius exꝑtus est. Dominus enim eã
qr ꝑ se ipsam diligi ñ poterat.
pͥmo ut ad rachel ꝑueniretur. to¬
lerare fecit: deinde ꝓpter filios com¬
mendauit. Ita uͦ unusquisq uti¬
lis łi serius. sub dealbationis
peccatorum suorum gr̃a constitu¬
tus: quid aliud amans in sua con¬
uers ione meditatur. nͥ dotrinam
sapie: Quam pleriq se ꝑceptu¬
ros putant. statim ut se in septẽ
preceptis legis exercuerint. que sunt
de dilectione ꝓximi ne cuiquam
noceatur: idẽ honora patrem tuũ.

Expanded text:
ntur. Laban quippe interprentur. Laban quippe interpretatur "dealbatio"; cui seruiuit Iacob propter Rachel. neque enim se quipeccatorum seruire iustitiae, nisi ut quiete uiuat in uerbo, ex quo uidetur principium, quod est deus. erLiam. nam quis tandem amauerit in operibus iustitiae laborem actionum atque passionum? quis eam uitam propter se ipsam expetiuerit? sicut nec Iacob Liam, sed tamen sibi nocte subpositam in usum generandi amplexus et fecunditatem eius expertus est. dominus enim eam, quia per se ipsam diligi non poterat, primo ut ad Rachel lerari fecit. 8. Deinde propter filios commendavit. Ita vero unusquisque utilis Dei servus, sub dealbationis peccatorum suorum gratia constitutus, quid aliud amans in conversatione sua meditatur, nisi doctrinam sapientiae? Quam plerique se percepturos putant, statim ut se in septem praeceptis legis exercuerunt, quae sunt de dilectione proximi, ne cuiquam noceatur, id est: Honora patrem tuum