comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
patriã apꝓpinquẽ. Hon solũ aut̃ hic mefatiat apppinꝗre de¬
seatio mȩa. sed insuꝑ intret postulatio mea in conspestutuo. onđe
dicere. Postulatio mea habita in conspectu tuo .i. inbeneplacentia
⁊oꝑabona apꝓpinquare. infut᷑o ũ ipsa rerũ experientia uitre.
intret inꝗ postulatio mea q̃ talis ẽ. Eripe me dñe ab huiꝰ uitȩ mi¬
seria ꝑ carnis resolationẽ. ⁊ hoc fac sođ̾m eloquiũ tuũ. idđ scđm ꝓ
missũ tuũ. ꝓmisisti enĩ ꝑꝓpħam dicens. Tolla quippe uos de gen¬
cationes tuas. iđ iusta p̃cepta tua: labia mea oxteriora. erue¬
ꝓnuntiabit aliis lingna mea eloqͥũ tuũ. id p̃ceptũ tuu. Etho¬

Expanded text:
patriam appropinquem. Non solum autem me hic faciat appropinquare deprecatio mea, sed insuper intret postulatio mea in conspectu tuo. Quod est dicere: Postulatio mea habita in conspectu tuo, id est in beneplacentia et opera bona appropinquare, in futuro vero ipsa rei experientia intrare. Intret, inquam, postulatio mea quae talis est. Eripe me, Domine, ab hujus vitae miseria per carnis resolutionem, et hoc fac secundum eloquium tmissum tuum. Promisisti enim per prophetam dicens: « Tollam quippe vos de gencationes tuas, id est justa praecepta 511 tua, labia mea exteriora erucpronuntiabit aliis lingua mea, eloquium tuum, id est praeceptum tuum. Et ho
Abbreviated transcription (Latin):
timonia tua. ob quȩ merita oro apppinquet depcatio mea ui
conspectu tuo .i. dep̃catio mea in conspectu tuo habita. iđ inbe¬
neplatientia tua mefatiat apꝓpinꝗre pat̾e celesti inhac uita
scontẽplationẽ ⁊ bonã oꝑatione. Hił enĩ modis faio hae utan
ideã apꝓpinꝗtio. Apppinqre inꝗ mefatiat dep̃catio mea. dicus

Expanded text:
timonia tua: ob quae merita oro appropinquet deprecatio mea in conspectu tuo, id est deprecatio mea in conspectu tuo habita, id est in beneplacentia tua me faciat appropinquare patriae coelesti in hac vita per contemplationem, et bonam operationem; his enim modis fit in hac vita ad eam appropinquatio. Appropi
Abbreviated transcription (Latin):
bandũ fidelibꝰ. fiat mͥ in auxilui ut sic saluet me. iđ fit mͥcou¬
sa saluationis intitt᷑o. qͥ si deficerẽ non saluarer. Legunt᷑ qͥde
angłi martiribꝰ multis in passionibꝰ positis ad auxiliu uenis¬
ẽ q mandata tua elegi ꝓnuntiare aliis. Et q concupini salu¬
ore tuũ dñe. id ualde desidaui saluationẽ tuã futurã. ⁊ ut
salutare tuũ infuturo assequar: hic lex tua meditatio mea
e. iđ hic meditor legẽ p̃ceptoꝵ tuaꝵ. Concupiui inꝙ saluia¬

Expanded text:
fiat mihi in auxilium, ut salvet me, id est sit mihi causa salvationis in futuro, qui si deficerem non salvarer. Leguntur quidem angeli martyribus multis, in passionis agone positis, ad auxilium venis et quia concupivi salutare tuum, Domine, id est valde desideravi salvationem tuam futuram, et ut salutare tuum in futuro assequar, hic lex tua meditatio mea est, id est hic meditor legem praeceptorum tuorum. Concupivi, inquam, saluta
Abbreviated transcription (Latin):
nuenda sic̃ ille letat᷑ qͥ inuenit spolia multa Congrue quidẽ beatitu¬
do et̾na spoliis cõparat᷑. Spolia enĩ dicunt᷑ exuuię q̃ui auferunt᷑.¬
rima patiendo. Unde in eugło. Regnũ celoꝵ uĩ patit᷑. ⁊ uiolenti ra¬

Expanded text:
nienda, sicut ille laetatur qui invenit spolia multa. Congrue quidem, beatitunienda, sicut ille laetatur qui invenit spolia multa. Congrue quidem, beatitudo aeterna spoliis comparatur. Spolia enim proprie dicuntrima patiendo. Unde in Evangelio: « Regnum coelorum vim patitur, et violenti ra
Abbreviated transcription (Latin):
me farmiduie ꝓenarũ cogere ad defectũ. ⁊ ut eoꝵ ꝑsecutiones ñ
formidarẽ : sic᷑ deficere: formidauit au meũ et̃nas penas. ⁊ hec formido con¬
agit a uerbis tuis. Dixisti nãq defttientes in ȩternũ esse dapnandosi uyeta
ilud eugłii. Qui amat animã sĩ. ꝑdet eam. Hec ig̾ formido ꝓpetus dap¬
nationis. formidinẽ expulit tẽporasis ꝓsecutionis. Ex his aut̃ ꝑsecitionibꝰ
qs sustinui a pͥncipibꝰ in tantũ ꝑfectꝰ sũ qd in p̃ssura istarũ n ꝓtristabos
ꝓmissa tua. sic̃ qͥ inuenit spolia multa. q pret̾ spẽ  sine labore locuple¬
tat᷑. Qđͣ ẽ dicere. Sic̃ ille qͥ multas exuiuias p̃tiosas inuenit letatur
de ipsis spoliis. ita ego fundat suꝑ ꝓmissa beatitudinis et̃ne. letabor de
spe ipsi beatitudinis. Pmissa nãq. tua fundam̃tũ mͥ st̃ leticię. Uł sic.¬
tua q̃ custodio iugit̃. letabai in fut᷑o de et̃na baatitudine tandẽ inue¬

Expanded text:
me formidine poenarum cogere ad defectum. Et ut eorum persecutiones non formidarem, et sic deficerem, formidavit cor meum aeternas poenas, et haec formido contigit a verbis tuis. Dixisti namque, deficientes in aeternum esse damnandos; juxta illud Evangelii: « Qui amat animam suam, perdet eam . » Haec igitur formido perpetuae damnationis formidinem expulit temporalis persecutionis. Ex his autem persecutionibus quas sustinui a principibus in tantum perfectus sum quod in pressura istarum non contristabor d est super promissa tua, sicut qui invenit spolia multa. Quod est dicere: Sicuta. Quod est dicere: Sicut ille qui multas exuvias pretiosas invenit, laetatur de ipsis spoliis, ita ego fundatus super promissa beatitudinis aeternae, laetabor de spe ipsius beatitudinis. Promissa quippe tua, fundamentum sunt mihi laetitua, quae custodia jugiter, laetabor in futuro de aeterna beatitudine tandem inve
Abbreviated transcription (Latin):
iđ suꝑ iusta p̃cepta tua q̃ ndicas eẽ cõplenda. q̃ etiã cõpleui.
Quia dixerat. dilexi legẽ tuã: posset queri q̃ utilitas erit his qͥ
diligt legẽ tuã. Ad qđ sic respondet. Pax multa erit interius
diligentib legẽ tuã. Ac si dicat. Licec ext̃ius adũsitatũ solli¬
citudiẽ sustineant. tam̃ interiꝰ e eis multa pax auitiis. ne ab iliets

Expanded text:
uae judicas esse complenda, quae etiam complevi. Quia dixerat dilexi legem tuam, posset quaeri quae utilitas erit his qui diligunt legem tuam? Ad quod sic respondet: Pax multa interius erit diligentibus legem tuam. Ac si dicatur: Licet exterius adversitatum sollicitudinem sustineant, tamen interius est eis multa pax a vitiis, ne ab illicitis
Abbreviated transcription (Latin):
ui lipso ꝓmisso remunerationẽ. Qã ẽ dic̃e. łipecto remunerari:
periori. Fac̃ aut̃ apostraphã ad ipsos iniqͦs sic. Quandoqͥdẽ oinuqni
nos odio habu ⁊ adinic habeo.: logẽ dĩ dilexi. ⁊ ad huc diligo.⁊ dñs ẽ¬
ne agentes. ⁊ in uos peorandꝰ: ⁊ in me. deuocire nitendo. Desistite a
me .i. ab hoc ut me deuocare nitamini. qđ ꝓoerto frustra ẽ ⁊ uob
occisio iustȩ dapnationis. Uos inꝙ. declinate a malo ꝓposito hoc ur̃o.
ego ñ desistens a meo ꝓposito hono scrutaboi ꝑseuerant̃ cũ oꝑatione
Ut mandata tua scrucari ualeã intente : suscipe me dnẽ .i. esto
susceptor m̃s. medicꝰ scił ⁊ curatr. ut sanes me ab oĩ debilitate m̃tis.
lindo facultatẽ bene oꝑandi. Suscipe inꝗoo seđm eloqͥñ tnũ¬

Expanded text:
 ipso promisso remunerationem. Quod est dicere: Exspecto remunerari, periori. Facit autem apostropham ad ipsos iniquos sic: Quandoquidem, o iniqui, vos odio habui, et adhuc habeo, et legem Dei dilexi, et adhuc diligo, et Dne agentes, et in vos peccando, et in me devocare nitendo, desistite a me, id est ad hoc ut me ultra devocare nitamini, quod pro certo frustra est, et vobis occasio justae damnationis. Vos, inquam, declinate a malo proposito vestro, et ego non desistens a meo proposito bono, scrutabor perseveranter cum operatione Ut mandata tua scrutari valeam intense, suscipe, Domine, id est esto susceptor meus, medicus, scilicet et curator, ut sanes me ab omni debilitate mentis, dando facultatem bene operandi. Suscipe me, in
Abbreviated transcription (Latin):
data tua dilexi Uide inꝗͣ ñ qđ hoc ñ uideas. sed uide ut ꝓpt hoc
me uiuificesͦ. Et ñ solũ ꝓpt̃ hȩc merita mea oro ut meuiui¬
Ac si dicat. Sunt causȩ multȩ qͥbꝰ ea in urasti. hoc sat qł ise
honestiꝰ ⁊ iustiꝰ ꝗͣ dm̃ ex toto corde diligere. castũ. humiłe : mo¬
destũ eẽ. ⁊ cetas uirtutes habe : Alia uͦꝰ causa ẽ ꝓqua ea dedist
ut ꝑ eoe obseruantiã beatitudo paret᷑ et̃na  Hoc uͦ qd bones¬
ta tiusta st̃ inse. iđo pncipalis causa dr̃ qr in pͥmis ꝯsid̾at᷑ an¬

Expanded text:
 hoc non videas, sed vide ut propter hoc me vivifices. Et non solum propter haec mea merita oro ut me viviAc si dicat: Sunt causae multae, quibus ea injunxisti, hoc scilicejustius quam Deum ex toto corde diligere, castum, humilem, et modestum esse, et cunctas virtutes habere? Alia vero causa est pro qua ea dedisti, ut per eorum observationem beatitudo paretur aeterna. Hoc vero quod honesta et justa sunt in se ideo principalis causa dicitur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ q̃ in om̃ibꝰ creaturis multiformit̃ oꝑaris. Plus u̾ dat᷑ intelligia
es. Longe inꝙ ertt a peccatoribꝰ salꝰ. a me uͦ ñ sit longe salus. sed uui¬
tũ sit ut me uiuifices. Multi enĩ st̃ qͥ ꝑsecunt᷑ me: fugando dectt¬
tate in ciuitatẽ ꝓpt̃ te. ⁊t̾bulant me tribulationib in corpore. ut ae
cogant a mandatis tius declinare. ⁊ tañ ñ declinaui .i. ñ disc

Expanded text:
sunt, quae in omnibus creaturis tuis multiformiter operaris. Plus vero datur intelligi, cum es. Longe, inquam, erit a peccatoribus salus, a me vero non sit longe salus; sed viviustum sit, ut me vivifices. Multi enim sunt qui persequuntur me, fugando de civitate in civitatem propter te, et tribulant me tribulationibus in corpore, ut me cogant a mandatis tuis declinare; et tamen non declinavi, id
Abbreviated transcription (Latin):
data custodire. addendo merita: necossitatẽ quare qđ orauit impt¬
traret. Qđ ea intentione refert. ut auditores instruat qͣtinꝰ si ali¬
q̃ndo talẽ conelusionẽ passi fuerint. ad añm similit̾ clament ne ab
ipsis suꝑent᷑. Ia plane innuit᷑ ex ui huiꝰ int̃pretationis quȩ ẽ aspio
Acsi patent̃ dicat. Cũ ego me ab hostibꝰ conclusũ referã ad dnm clamasse.
hoc aa tuã utilitatẽ fatio auditor. qͥcũq es ab inimicis condudenđ. Cũ
suũ. y eos clamat ut eũ eripiant. I Clamaui ui toto corde: cẽt̃.
Qaita suꝑioribꝰ ad iptat᷑. Din suꝑiꝰ qđ licet fuerĩ ab inimicis cm

Expanded text:
ndata custodire, addendo merita et necessitatem, quare quod oravit impendata custodire, addendo merita et necessitatem, quare quod oravit impetraret. Quod ea intentione refert ut auditores instruat, quatenus si aliquando similem conclusionem passi fuerint, ad Dominum similiter clament, ne ab ipsis separentur. Quod plane innuitur, ex vi hujus interpretationis, quae est aspice, ac si patenter dicat: Cum ego me, ab hostibus conclusum, referam ad Dominum clamasse, hoc ad tui instructionem facio, auditor, quicunque es ab inimicis concludendus. Cum minum suum, et ad eos clamat ut eum eripiant. Clamavi in toto corde, etc. Quod ita superioribus adaptatur. Dixi superius quod licet fuerim a
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ a tribulationib inuentt᷑. qͥ timore defitiens ipsas pati fug̃. asimilita¬
dine illiꝰ militis in hertis qͥ cũ debeat inciꝑe p̃liũ fugit. ⁊ sic ab inimio
ñ inuenit᷑. Iđo uͦ iugit̃ meditor utriꝰq legis mandata. ꝙ testimonia tiu
utriꝰq legis ducentia cõpletores suos in et̃nũ. equitas st ꝑ emfafim. id et
tua ueritas. sed ad aliud positũ. ad hoc scił qđ dix̃. mandata tua medi¬
tatio mea ẽ. Eqͥtas inq testimonia tua. Ideo ig̾ oro dñe magisi migs
inhis da mͥ intellectũ spãlẽ. ⁊ sic uiuã incõpletione horũ. sał ea cõplebo
gͦ cof huic inscribit᷑ clausulȩ toti. inqua fideliũ massa quȩ ab in umics
secutionẽ ꝑatĩt. ⁊tantã ut extoto conclusa ab eis uideat᷑. asimił il
clamasse ut. eã exaudiret.  faceret iustificationes eiꝰ reqͥrere.⁊ mi¬

Expanded text:
enim a tribulationibus invenitur, qui timore deficiens ipsas pati fugit a similituenim a tribulationibus invenitur, qui timore deficiens ipsas pati fugit a similitudine militis inertis, qui, cum debeat incipere praelium, fugit, et sic ab inimicis non invenitur. Ideo vero jugiter meditor utriusque legis mandata quia testimonia tua utriusque legis, ducentia completores suos in aeternum, aequitas sunt, per emphasim, id est n aeternum et lex tua veritas; sed ad aliud positum, ad hoc scilicet quod dixit mandata tua meditatio mea est. Aequitas, inquam, testimonia tua. Ideo igitur oro, Domine, magis et magis in his da mihi intellectum spiritualem; et sic vivam in completione horum, scilicet ea compleboergo Coph huic inscribitur clausulae toti, in qua fidelium massa, quae ab inimicis persecutionem patitur, et tantam ut ex toto conclusa ab eis videatur: a similitclamasse ut se exaudiret et faceret justificationes ejus requirere et ma
Abbreviated transcription (Latin):
uiditiũ diligentiũ nom̃ tuũ. Qđ est dice. Ad eũ modũ me aspice.
ad quẽ modũ uidicas diligñtes nom̃ tuũ aspitiendos ẽe. Acsi dicat
cũ iudices ⁊ disponas dilig̾tes nom̃ tuũ aspitiendos ẽẽ. oro etiã ut
me aspitias qͥ ñ repello nom̃ tuũ qđ ẽ dñs. ut uidei dure cernicis
tobedientes. sed ulud diligo. ⁊ illud oĩ affectione: ohedientia
cõplector. Non solũ aut̃ ceo ut me aspitias scđ̾ illuminationẽ
intellectꝰ. sod etiã oro dnẽ g̃ssꝰ meos int̾iores.i. affectiones meas
gar ut nulla pars iniustitiȩ q̃mͥ anot᷑ in me remianeat. Est
me fic ut nimis affligerent. ⁊ tam̃ meditatio mea ẽ mandata tua. iđ assidue me¬
ditor ut intelligã ⁊ cõpleã utriusq legis mandata. Aliud ẽ aut̃ non oblunsci:
⁊aliud meditari. licet unũ intelligat᷑ ex altero. Cũ dicit inuener̃ me: notit
se ꝯstantẽ ⁊ idoneũ fuisse qͥ tribulationes : angustias uirilit̃ toleraret. Non

Expanded text:
dum me aspice ad quem modum judicas diligentes nomen tuum aspiciendos esse. Ac si dicat: Cum judices et disponas diligentes nomen tuum aspiciendos esse, oro etiam ut me aspicias, qui non repello nomen tuum, quod est Dominus, ut Judaei durae cervicis et inobedientes, sed ego diligo illud omni affectione et obedientia amplector. Non solum autem oro ut me aspicias secundum illuminationem intellectus, sed etiam oro, Domine, gressus meos interiores, id est affectiones meas gar ut nulla pars injustitiae, quae mihi dominetur, me, sic ut nimis affligerent et tamen meditatio mea est mandata tua, id assidue meditor ut intelligam et compleam utriusque legis mandata. Aliud autem est non oblivisci, et aliud meditari, licet unum intelligatur ex altero. Cum dicit invenerunt me, notat se constantem et idoneum fuisse, qui tribulationes et angustias viriliter toleraret. Non
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ patiu̾nt᷑ ꝓpt̃ iusticiã. qm̃ ipsoꝵ ẽ regnũ celoꝵ. Dico
uiiufica me. qđ uere faties. Hȩc aut̃ salꝰ uiuificationis:
longe erit a peccatoribꝰ criminalit̾ peccantibꝰ. Et merito.
purgas ⁊ iustificas. Id est dicere. Iđo infituro ñ saluabunt᷑¬
qm̃ hic ꝑtribulationes iustificari refutauer. Hoo aut̃ idđo dic̃ in peci¬
tores apeccatis reuocet ⁊ ad humilitatẽ inuitec. Ne uͦ ꝓpt etꝵ dapnatio

Expanded text:
 quoniam ipsorum est regnum coelorum . » Dico vivifica me, quod vere facies. Haec autem salus vivificationis longe erit a peccatoribus criminaliter peccantibus, et merito. hic purgas et justificas. Quod est dicere: Ideo in futuro non salm hic per tribulationes justificari refutaverunt. Hoc autem ideo dicit, ut peccatores a peccatis revocet, et ad humilitatem invitet. Ne vero pro
Abbreviated transcription (Latin):
tua. Qđ est dicere. In diluculo uirtutũ positꝰ. intensior fui inire¬
di scđm miscdiam tuã dñe.i. exaudi me ut des qđ oro. scił ut me
uiuifices inmandatis tuis. ⁊ hoc fac scđ̾m respectũ mĩe tue. ⁊ ñ¬

Expanded text:
tua. Quod est dicere: In diluculo virtutum positus, intensior aliis fui in metua. Quod est dicere: In diluculo virtutum positus, intensior aliis fui in meicordiam tuam, Domine, id est audi me, ut des quod oro, scilicet ut me vivifices in mandatis tuis: et hoc fac secundum respectum mise
Abbreviated transcription (Latin):
bere maturiores. Preueni inꝗqy alios inbonis oꝑibꝰ ininmaturtiate posit
Ntc̃ in ipsa in maturitate clamaui  intensa deuotione in qͦ pauci ela¬
mare solent. Istud clamaui intelligendũ ẽ fuisse in alio ⁊ pre. quã illud
clamaui qđ positũ fuit in pͥncipio psalmi. Istud enĩ intelligendũ est
fuisse in inuentite. illud uͦ postꝗͣ ꝑfectior fuit in scĩtate. Preueni in ꝗs
spẽ spei. Non solũ aut̃ alios p̃uen bene oꝑando in inmaturitate. sed etiã
oculi mei intiores .i. affectiones mee adte respitientes. ⁊ directȩ indilucul
đ in funo mane. ut meditarer gloquia tua .i. p̃cepta tua. p̃uenert̃
affectiones alio. Iđ est dicere. Preueni alios in meditatione pcep¬
ior tuoꝵ incpiendo a sũmo mane cũ cet̾i dormire soleꝗnt. ⁊ qͥescere.
Ułsic. Oculi mei .i. affectiones meę eastentes in diluculo.⁊. in ni¬
ma claritate uirtutũ. p̃uener̃ alios adte directe. ut meditarer eloqͥ

Expanded text:
bere immaturiores. Praeveni, inquam, alios in bonis operibus in immaturitate positus et tunc in ipsa immaturitate clamavi intensa devotione, in qua pauci clamare solent. Istud clamavi intelligendum est fuisse in alio tempore quam aliud clamavi quod positum fuit in principio psalmi. Istud enim intelligendum est fuisse in juventute; illud vero postquam perfectior fuit in sanctitate. Praeveni, inquam, spem spei. Non solum autem alios praeveni bene operando in immaturitate, sed etiam oculi mei interiores, id est affectiones meae o mane, 505 ut meditarer eloquia tua, id est praecepta tua, praevenerunt affectiones aliorum. Quod est dicere: Praeveni alios in meditatione praeceptorum tuorum, incipiendo a summo mane, cum caeteri dormire soleant et quiescere. Vel sic: Oculi mei, id est affectiones meae existentes in diluculo, id est in nimia claritate virtutum, praevenerunt alios, ad te directae, ut meditarer eloquia
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ serpentes. Ac si patent̃ dicat. Sic̃ serpens qđ est animalas¬
tutũ sõꝑ cap̃ inunit ne in eo ꝑcutiat᷑ ypereat sic ⁊ tu qͥcũq no¬
tẽ et̃nam cupis enadere. humilitatẽ tuã conserua q̃ cap̃ eta
p̃tenderat dicens. clamani intoto oride. xp̃ueni in matusito¬
te. etiã ne udet᷑ hoc exiactantia dixisse: humilitatẽ sehabe
in hac clausula demonstrat. cuiꝰ grã dm̃ orat. ut eã ab inimi¬
cis eripiat no scił ais confarmotur. He uͦ uidet᷑ hoc orare ei
sc ab eis eripiat᷑ neeaĩ ꝑseqͣnt᷑: concedit ut ipse ꝑsectiones ci
contingant. qͣrũ ocasione orat a torm̃tis in futio redii
niuificari. Ostendit qͦq iustã pecoatoꝵ dãpnationẽ ⁊ uusi¬
ficationes di non eaqͥsier. ⁊ multas oẽ mĩas dñi qͥb eeat oa a¬
ficari addendo qͦi merita quib hoc adipisci debeat. Hoc aut̃

Expanded text:
sicut serpentes . » Ac si patenter dicat: Sicut serpens, qui est animal astutum, semper caput munit, ne in eo percutiatur et pereat, sic et tu quicunque mortem aeternam cupis evadere, humilitatem tuam conserva, quia caput praetenderat, dicens: clamavi in toto corde, et praeveni in immaturitate, etc. Ne videretur haec ex jactantia dixisse, humilitatem se habere in hac clausula demonstrat; cujus gratia Deum orat, ut eam ab inimicis eripiat, ne scilicet eis conformetur. Ne vero videretur hoc orare ut sic ab eis eripiatur, ne eum persequantur; concedit ut ipsae persecutiones ei contingant, quarum occasione orat a tormentis in futuro redimi et vivificari. Ostendit quoque justam peccatorum damnationem, quia justificationes Dei non exquisierunt, et multas esse ficari, addendo quoque merita quibus hoc adipisci debeat. Hoc autem
Abbreviated transcription (Latin):
tas: id p̃cepta legis utriq Repetit aut̃ qđ dix̃ clamani. ut abax
sic. Clamaui inꝗs ad te respiciens. qui potes ⁊ uis ex audire om̃s dis¬
ne clamantes adte. Ac si dicat. Cũ te adhoc potentẽ⁊ uolenẽ
in spexerĩ : bona ꝯfidentia ad te clamaui dicens. saluũ me fue
dñe ab inimicis ne cis conformer. ⁊ sic saluũ me fac: ut custoa
mandata tua noua: uetera. Ac si dicat. In imici mer me di

Expanded text:
ta praecepta legis utriusque. Repetit autem quod dixit, clamavi, ut addat sic: Clamavi, inquam, ad te respiciens, qui potes et vis exaudire omnes digne clamantes ad te. Ac si dicat: Cum te ad hoc potentem et volentem inspicerem, bona confidentia ad te clamavi, dicens: Salvum me fac, Domine, ab inimicis, ne eis conformer; et sic salvum me fac, ut custodiam mandata tua, nova e
Abbreviated transcription (Latin):
litꝰ ueterẽ legẽ. q iusticia tua .i. uetꝰ ler q̃ iustissima ẽ ⁊ ate data:
ẽ iusticia in et̃nũ docens eos qͥ eã spãlit̃ intelligt̃ ⁊ cõplent. Et ideo non
sũ oblitꝰ nouã legẽ. ꝙlextiu noua ẽ ueritas. ut in scđ̾o uersu hiuiꝰ
⁊ ueritas ꝑ ibm̃ axpr̃o facta ẽ. Honsolã aut̃ contẽptꝰ sũ ab inimicis.
s enã ut mandata tua obliuiscerer. tribulatio in corpore exꝑse¬
cucionibꝰ. ⁊ angustia in anima ab eisdẽ inimicis illatȩ. inuener̃¬
ũ metũ coopando in lege tua uistificaueris. fac me ñ hoc mn adsrbe
ses doce me int̾iori illum inatiõe has iustificationes tuas ce n ex ie

Expanded text:
 lex quae justissima est et a te data est justitia in aeternum, ducens eos qui eam spiritaliter intelligunt et complent. Et ideo non sum oblitus novam legem, quia lex tua nova est veritas, ut in secundo versu hujus  per Jesum Christum facta est . » Non solum autem contemptus sum ab inimicis, sed etiam ut mandata tua obliviscerer, tribulatio in corpore ex persecutionibus, et angustia in anima ab eisdem inimicis illatae invenerum mecum cooperando in lege tua me justificaveris, fac me non hoc mihi ascribere; sed doce me interiori illuminatione has justificationes tuas esse, non ex me.
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ o dñe mirabilia st̃ testimonia tua .i. insticuta uet̃is legis ad lti
si ad litterã intueam᷑ cur quedã sacrifitia cremari ext̃ cistra iussił¬
cur etiã om̃s uid̾os ĩstitiusti circũcidi. ⁊ cet̃a multa q̃ in loge uet̃ s
cepisti. locirco gͦ necesse ẽ ut orẽ intellectũ adipisel. ut sic hȩc cei¬
monia intelligã. Ne nͦ sognis aidet᷑ inhis testimoniis scrutandis
⁊ ꝑ hoc ñ mereret᷑ intellectũ optinere. addit. Iđo ꝙ muabilu fi
testimonia tua : scrutata ẽ ea anima mea .i. ratio mea diligeri
inuestigauit hȩc testimonia. Hec aut̃ testimonia sgrutatꝰ sum ꝑ

Expanded text:
m, o Domine, mirabilia testimonia tua, id est instituta veteris legis, ad litsi ad litteram intueamur, cur quaedam sacrificia cremari extra castra jussisti, et cur omnes Judaeos instituisti circumcidi, et caetera multa, quae in lege veteri praecepisti. Idcirco ergo necesse est ut orem intellectum adipisci, ut sic haec testimonia intelligam. Ne vero segnis videretur in his testimoniis scrutandis et per hoc non mereretur intellectum obtinere, addit: Ideo quia mirabilia sunt testimonia tua, scrutata est ea anima mea, id est ratio mea diligenter investigavit haec testimonia. Haec autem testimonia scrutatus sum per
Abbreviated transcription (Latin):
gentes oculũ habent rectȩ rationis sic̃ in pͥncipio clausulȩ patet. inqͥ ipsi
fiaeles dict̃ se uidctiũ ⁊ iusticia fecisse. qͥ etiã postmodũ in hac eadẽ clau¬
sula orant ut qs̃ eis hc̃ oculũ ꝯseruet suscipiendo eos in bonũ. nea udeis
alũpniantib eis ꝯformati eccecent᷑. Aa iungt̃ qͦ causas plures qͥb adi¬
piscant᷑ qđ orant. Hȩc aut̃ om̃ia ea intentione dict̃. ut auditores adbẽ
eunde ocub̃ habendũ. ⁊ pꝰꝗͣ habuerint. ne amittant. ad orandñ inr¬
uitent.  Feci uiditiũ ⁊ iustitiã. ⁊ cet̃. Qđ ita cũ suꝑioribꝰ ad aptatur.
Diai dñe ꝙ dileri testimonia tua. ⁊ cũ ea dilexeri: feci in me uidi¬
tiũ ipsoꝵ testimonioꝵ .i. inspexi oculo rationis mȩȩ. diuidicaui
qͣm p̃cepta tua sint implenda. ł intelligenda. ⁊ facto iuditio feci uis¬

Expanded text:
e patet, in quo ipsi e patet, in quo ipsi fideles dicunt se judicium et justitiam fecisse. Qui etiam post modum in hoc eadem clausula orant ut Deus eis hunc oculum conservet, suscipiendo eos in bonum, ne Judaeis eis calumniantibus conformati excaecentur. Adjungunt quoque causas plures, quibus adipiscantur quod orant. Haec autem omnia ea intentione dicunt ut auditores ad hunc eumdem oculum habendum, et postquam habuerint, ne amittant, ad orandum invitent. Feci judicium et justitiam, etc. Quod ita cum superioribus adaptatur: Dixi, Domine, quod dilexi testimonia tua, et cum ea dilexerim, feci in me judicium ipsorum testimoniorum, id est inspexi oculo rationis meae, et dijudicavi quomodo praecepta tua sint intelligenda et observanda. Et facto judicio, feci jus
Abbreviated transcription (Latin):
re tuo carnes meas. i. ĩ mitte tunorẽ cuã castũ carnibꝰ mes.
ꝑquẽ casꝯ figasi iđ ita tͥ coniungas: subitias. ut a te neq̃ant inela
paliquas suggestiones. a simił illuis qui parieti ł ligno cuilibe Ete
sese mouere ñ potest. Hon idõ dic̃ confige timore tuo carnes meas ad
card timere ualeat. cũ timor om̃is sit in anima. sed idẽ ẽ ac si dicit
Cũ anima mea tͥ confixa sit scd̾m uĩ rationabilẽ.: ueato scđm car¬
les sensualitates dissideat : confige timore carnes mras .i. cirnales
sensualitates meas. Qđ ẽ dic̃e. Confige timore tuo animã meã sadsi
carnales sensualitates meas .i. sictͥ animã meã ꝯfige: subde. ut sad¬
nullã carnalẽ sensualitatẽ tͥ repugnet. scił ut te uisu ł r
ditu. ł qͣlibet alio anporis sensu ñ criminalit̃ offen¬
dat. ldo uͦ oro ꝯfigi timore tuo carnales sonsualit¬
cuo se in: ocuł int̃p̾tat᷑. ꝑ cuiꝰ inscriptionẽ innuit᷑ qđ fideles hic a

Expanded text:
rnes meas, id est immitte timorem tuum castum carnibus meis, per quem eas configas, id est ita tibi conjungas et subjicias, ut a te nequeant avelli per aliquas suggestiones, a similitudine illius, qui, parieti vel ligno cuilibet affixus, sese movere non potest. Non ideo dicit confige timore tuo carnes meas, quod caro timere valeat, cum timor omnis sit in anima. Sed idem est ac si sic dicat: Cum anima mea tibi confixa sit secundum vim rationabilem, ne a te secundum carnales sensualitates dissideat, confige timore tuo carnes meas, id est carnales sensualitates meas. Quod est dicere: Confige timore tuo animam meam, secundum carnales sensualitates meas, id est sic tibi animam meam conjunge et sugnet, scilicet ut te visu, vel auditu, vel quolibet alio corporis sensu criminaliter non offendat. Ideo vero oro configi timore tuo carnales sensualittuorum. AIN oculus interpretatur. Per cujus inscriptionem innu
Abbreviated transcription (Latin):
consumit. ⁊ illuminat ⁊ feruet. Et cũ ad eo utile sit eloqutũ tuũ: ual¬
de daphosii est eis rẽita ictlẽ anintere ex neglegentia. Ignitũ inꝗ elo¬
quiũ tuũ qđ ab in unicis neglegit᷑. ⁊ cũ igniti sit : seruus tuus dilexit
illud. ego uidł qͥ sũ om̃imodo tͥ obediens. ⁊ in nullo resistens tibi. ꝑ loc
aut̃ qđ illud dilexi. factꝰ sũ adolescentul .i. ualde iuuenis. uidł confor¬
mis nouo homini xp̃o ꝑ uirtutes. qͥ antea conformis erã ueri ꝑ uitia.
adolescentulꝰ inꝗ sũ ego ⁊ licet ad olescentulꝰ: qđ tam̃ minime uob̾et᷑ de¬
cere sũ ab inimicis uideis contẽptꝰ. eo qđ ueterẽ legẽ spãliter intelligã.¬

Expanded text:
consumit, et illuminat, et fervet. Et cum adeo utile sit eloquium tuum, valconsumit, et illuminat, et fervet. Et cum adeo utile sit eloquium tuum, valde damnosum eis est rem ita utilem amittere ex negligentia. Ignitum, inquam, eloquium tuum quod ab inimicis negligitur et cum ignitum sit servus tuus dilexit illud, ego videlicet qui sum omni modo tibi obediens et in nullo resultans. Per hoc autem quod illud dilexi, factmis novo homini Christo, per virtutes, qui antea conformis eram veteri per vitia. Adolescentulus, inquam, sum ego et licet adolescentulus, tamen quod minime videtur dicere, sum ab inimicis Judaeis contemptus, eo quod legem
Abbreviated transcription (Latin):
A asti inꝙ mͥ̾ uerã logẽ tuã ad intestigendũ. ⁊ oꝑe cõplendũ. Inde
uͦ cõꝓbari potest me nouã legẽ ualde cõplere. qr cũ ipsa iubeat
inimicos diligere : ego intantũ diligo eos. qđ telꝰ m̃s .i. nimuis amor
m̃s quẽ habeo erga ipsos fecit me taboscere. idͥ fec̃ me magno amo¬
re aeficere in anima ꝓ ipsis. ꝙ inimici mei iuidei obliti st̃ uerba
tua. Non dic̃. obliti qđ scierint. sed idẽ ẽ ac si dicat. beglexer̃ uer¬
ba tua. scił p̃cepta utriusq legis. A similitudine illiꝰ. qͥ illud tradit
oblimomi. qđ neglegit. Dico q tabescere me fec̃ reł m̃s idđo q momi¬
ei mei obliti st̃ uerba tua. Et uere tabescendũ est ꝓ ipsis eoqđ non
custodiant mandata tua. qm̃ ignitũ ẽ eloquiũ tuũ uehement̃.i. p̃ceptũ tuũ¬
igneũ ẽ. consumens seł .i. uilde fidelit̾ peocaminũ sordes. ⁊ illuminans
intellectũ.⁊ fatiens eos interuis caritate feruentes. ad modũ ignis. qui

Expanded text:
dasti, inquam, mihi veram legem tuam ad intelligendum et opere complendum. Inde vero comprobari potest me novam legem valde complere quia, cum ipsa jubeat inimicos diligere, ego in tantum diligo eos, quod zelus meus, id est nimius amor meus quem habeo erga ipsos, fecit me tabescere, id est magno angore deficere in anima pro ipsis, quia inimici mei Judaei obliti sunt verba tua. Non dicit obliti quod ea sciverint, sed idem est ac si dicat neglexerunt verba tua, scilicet praecepta utriusque legis: a similitudine illius qui illud tradit oblivioni quod negligit. Dico quod tabescere me fecit zelus meus, ideo quia inimici mei obliti sunt verba tua. Et vere tabescendum est pro eis, eo quod non custodiant praecepta tua, quoniam ignitum est eloquium tuum vehementer, id est igneum est, consumens scilicet valde in fidelibus peccaminum sordes, et illuminans in intellectu, et faciens eos interius charitate ferventes ad modum ignis qui
Abbreviated transcription (Latin):
doce me : ⁊ scđ̾ni scientiã ⁊ scđm oꝑationẽ. ł doce me iustifa¬
ones ẽẽ tuas.i. hoc qđ qͥsqͥs iustificat᷑ in p̃ceptis tuis. exte ña
se uistificat᷑. Uł sic ũsus iste ñ mutat᷑. ut sententia ñ matet᷑
Ut redimar a calũnis hominũ: fatiẽ tuã illumina. ⁊ at̃.
se. ostendit se de ipsoꝵ errore ualde condolusse sic. Hoc qđ di¬
sim. qđ oculi mei ext̃iores dedixer̃ .i. foras miser̃ exitꝰ aq̃r.

Expanded text:
 scientiam et secundum operationem. Vel doce me justificationes esse tuas, id est hoc quod quis justificatur in praeceptis tuis, ex te non ex se justificatur. Vel sic versus iste continuatur ut sententia non mutetur: Ut redimar a calumniis hominum, faciem tuam illumina, etc. dixisse, ostendit se de ipsorum errore valde condoluisse, sic: Hoc quod disim, quod oculi mei exteriores deduxerunt, id est foras miserunt exitus aq
Abbreviated transcription (Latin):
entione fatiunt. ut auditores ad hȩc eade omia instrunt. Iniqͦs odio
ibui. ⁊ cet̃. 2 d suꝑiorib ita ꝯuingit᷑. Dioxi ꝙ peccatores posuer̃
uos qł creat᷑ã st̃. sed scdm̃ qđ mali. ẜ ayci qm̃ a mandatis tussier¬

Expanded text:
a instruant. Iniquos odio a instruant. Iniquos odio habui, etc. Quod superioribus sic jungitur: Dixi quod peccatores posuerunt hoc quod creatura sunt, sed secundum quod mali. Et dixi quoniam a mandatis tui
Abbreviated transcription (Latin):
tis usib̾ in scribit᷑. ut sit qͣsi exhoriatio adlectorẽ. qͣmnꝰ ea q̃mn
hac clausula babent᷑. ⁊ suꝑfitietenꝰ ĩtellecta legi nouȩ uidnt᷑
adũsa. ñ st̃ ꝑfunctorie ⁊ tͣnseunt̃ audienda sed attento aud¬
tu m̃tis. ⁊ firmanto ⁊ atioĩs. Est aut̃ tale. ao si sic plane dit¬
ret. Tu qͥcũq. logñs hoc qđ dico uuqͦs odio habui : logẽ tuã
ĩcelligant᷑. Audi hoo ñ neglegent̃ sed c̃ sũma diligñtia. ⁊ ba¬
beto meis ĩuestigandis firmam̃tũ ratioĩs. Si enĩ attente fu¬
erint audita : diligñter ⁊ ratione firma ꝑ scrutata. leg
nonȩ nullatenꝰ er̃ ꝯtraria. In hac aut̃ clausula ostendt̃ fide¬
les se ĩiqͥs ⁊ odio hab̾e : legẽ di dilige. ⁊ aã hoc am̃ ad uttuẽ
⁊ susceptorẽ hab̾e. E notandũ qđ eos odio habent ĩ hoc qđ na
dĩ eos renocare. qđ ẽ ipsis impiis causa dãpnatioĩs. Orant
et̃ ut a dño suscipiant᷑ ⁊ ad uuent᷑. ⁊ ut carnes eoꝵ timore

Expanded text:
tis versibus inscribitur, ut sit quasi exhortatio ad lectorem, quatenus ea quae in hac clausula habentur, et superficietenus intellecta legi novae videntur adversa, non perfunctorie et transeunter audienda, sed attento auditu mentis et firmamento rationis. Est autem tale ac si sic plane diceret: Tu quicunque legens hoc quodintelligantur, audi haec non negligenter, sed cum summa diligentia, et habeto in eis investigandis firmamentum rationis. Si enim attente fuerint audita, et diligenter et ratione firma perscrutata, legi novae nullatenus erunt contraria. In hac clausula ostendunt fideles se iniquos odio habere, et legem Dei diligere, et ad hoc Deum adjutorem et susceptorem habere. Dei eos devocare, quod est ipsis impiis causa damnationis. Orant autem ut a Domino suscipiantur et adjuventur, et ut carnes suae timore
Abbreviated transcription (Latin):
uiȩ mȩȩ .i. om̃s cogitationes ⁊ oꝑ ationes sint in espactu tuo. di
si dicat. Cũ constans mͥ sit teuias meas om̃s amspicere. stulus¬
simũ eẽt si mdacit̾ dicerẽ me om̃a p̃cepta tua dilexisse y sir¬
uisse. Uł sic. Dilexi inꝙ ⁊ sernaui mandata tua ⁊testimona
tua. qđ inde cõpbat᷑ ꝓ oñs uie meȩ .i. cogititiones : oꝑationis¬

Expanded text:
cogitationes et operationes sint in conspectu tuo. Ac si dicat: Cum constans mihi sit te vias meas omnes conspicere, stultissimum esset si mendaciter dicerem me omnia praecepta tua dilexisse et observasse. Vel sic: Dilexi, inquam, et servavi mandata et testimonia tua, quod inde comprobatur
Abbreviated transcription (Latin):
in meliꝰ. Oro et̃ ꝓsuꝑbis udeis qͥ tͥ nolt̃ humilit̾ subici.: in suꝑbiã
obstinati calũniant᷑ me. ut ult̾uis ñ. calũniaͤnt᷑ me suꝑbi. q̃ calũ¬
nia ẽ eis occasio mortis. Qđ est dicere. desistant ab hac mortifera ca¬
lũnia. : mͥ adhereant. Im̃ orauerat suscipi inbonũ: meritũ p̃¬
tendit qͦͥ ad ipiscat᷑ qđ orat. ⁊ pꝰ repetit eandẽ ortionẽ aliis ũbis cũ
dic̃. fac cũ seruo tuo. ⁊ cet̃. Qđ sic ad aptat᷑. Fea inꝙ uditiũ : ius

Expanded text:
 etiam pro superbis Judaeis, qui tibi nolunt humiliter subjici: et in superbia obstinati calumniantur me, ut ulterius non calumnientur me superbi; quae calumnia est occasio mortis. Quod est dicere: Desistant ab hac mortifera calumnia et mihi adhaereant. Quoniam oraverat suscipi in bonum, meritum praetendit quo adipiscatur quod orat, et post repetit eamdem orationem aliis verbis, cum di
Abbreviated transcription (Latin):
id in legẽ tuã uistã. Salutare ⁊ eloqͥũ usticie idẽ defignãt. legẽ
negotio defeci. ⁊ uilegẽ tuã salutarẽ ⁊ iustã. om̃s affectiones
meas direxi. Im̃ igͥ oculi i ei defecer̃ in salutare tuũ: oro dñe
berũ arbitriũ notat. Ac si dicer&. Ego ĩqͣntũ ualeo ꝑ lib̾rm ar¬
bitriũ in lege tua bene oꝑor. Cet̾um qr ꝑme sũ in sufficiens: fac

Expanded text:
 in legem tuam justam. Salutare et eloquium justitiae idem designant, legem negotio defeci; et in legem tuam salutarem et justam omnes affectiones meas direxi. Quoniam igitur oculi mei defecerunt in salutare tuum: oro, Domine, berum arbitrium denotat. Ac si diceret: Ego inquantum valeo, per liberum arbitrium in lege tua bene operor. Caeterum quia per me sum insufficiens, fac
Abbreviated transcription (Latin):
rent. ⁊ ego tam̃ n erraui recedendo a mandatis tuis. Hoc qđ dic̃ aman
Siue ut ñ sit repetitio: ꝑ mandata noua lex accipit᷑. ⁊ ꝑlegẽ uetꝰ
lex. ut ĩ suꝑiori clausula. ꝗͦ utmq. fideles custodut. ⁊ a qua utq
eos peccatores ret̾here intendt̃. Non erraui inꝗ a mandatis tius.
sed hereditate ad qͥsiui testimonia tua .i. hereditario uire adqͥsiui
mandata tua. Qđ ẽ dice. Sic firmit̾ ad qͥsiui mͥ ꝑ auxiliũ grętue
mandata tua. diligent̃ ĩuestigando ea. qđ ea ita teneo qͣsi iure he¬
reditario. ut nullꝰ ea mͥ facile possit auferre. sic̃ hereditas haut
facile ꝑuis auferri pot̾. Idõ uͦ ñ egrini amandatis tiuis ⁊ hem¬
Exultat ualde cormeũ. exultat ĩmandatis tuis ad qͥsitis ⁊ custo¬
ditis. Cũ aut̃ ñ errauerẽ: ⁊ maudata tua adqͥsierĩ. ñ inde suꝑo¬
uii. s inclinaui .i. humiliaui cor meũ ad fatiendas .i. ad reput

Expanded text:
rent: et ego tamen non erravi, recedendo a mandatis tuis. Hoc quod dicit a rent: et ego tamen non erravi, recedendo a mandatis tuis. Hoc quod dicit a Sive, ut non sit repetitio, per mandata nova lex accipitur, et per legem vetus lex, ut in superiori clausula, quam utramque fideles custodiunt, et a qua utraque eos peccatores retrahere intendunt. Non erravi, inquam, a mandatis tuis, sed haereditate acquisivi testimonia tua, id est haereditario jure acquisivi mandata tua. Quod est dicere: Sic firmiter mihi acquisivi per auxilium gratiae tuae mandata tua, diligenter investigando ea, quod ita ea teneo quasi jure haereditario, ut nullus ea mihi facile posset auferre, sicut haereditas haud facile per jus auferri potest. Ideo vero non erravi aExsultat valde cor meum in mandatis tuis acquisitis et custoditis. Cum autem non erraverim, et mandata tua acquisiverim, non inde superbivi, sed inclinavi, id est humiliavi cor m
Abbreviated transcription (Latin):
tirie ore meo fatio : fac tͥ beneplacitas. scił fac grã tua ut eas
c̃discretione fatiã. ⁊ sic tͥ bene placeant. Alit̃ enĩ ñ placerent.
Fut ÷ bene placita sint uoluntaria oris mei. doce me uiditia
citiones ꝑ secutiones mͥ occurrerint: doce me uiditia tua eẽ . iuis
me unitfices : uoluntaria oris mei beneplacita t̃ fatias. ⁊ iuditia
tua me doceas.qr anima mea sẽꝑ ẽ in manibꝰ meis.i. ĩ ꝗͥefensionib
mus. q̃ ꝑ manꝰ denotant᷑ eoꝗd manibꝰ fian̾t cont̾ bostẽ defensio.Co
ẽdic̃e bon ꝑ misi animã meã ab inimias meis ĩ corporando su¬
pari. sed ꝑuirtutes eis uirilit̾ resistendo. eã defendi. a simił stre¬
nui nulitis qͥ arma q̃ tenet ĩ manibꝰ hostibꝰ ñ ꝑmittit. sed ea ab
hestib defendit. ⁊ boc qđ anima mea ĩ manibꝰ ineis ẽ. dõ con
tig lage tuã n su oblitꝰ. Qd e dicẽ. Lege tua obsernaui. ⁊ sic
me ab eis defendi. Diceret aliqͥs. fuerne aliqͥ qͥ cogerent te legẽ

Expanded text:
tarie ore meo facio, fac tibi beneplacitas: scilicet, fac gratia tua ut eas cum discretione faciam; et sic tibi beneplaceant, aliter enim non placerent. Et ut tibi beneplacita sint voluntaria oris mei, doce me judicia cationes persecutiones mihi occurrerint, doce me judicia tua esse, id esme vivifices, ut voluntaria oris mei beneplacita tibi facias, et judicia tua me doceas, quia anima mea semper est in manibus meis, id est in defensionibuae per manus denotantur, eo quod manibus fiat contra hostem defensio. Quod est dicere: Non permisi animam meam ab inimicis meis incorporando superari, sed per virtutes eis viriliter resistendo, eam defendi, a similitudine strenui militis, qui arma, quae tenet in manibus, hostibus non permittit, sed ab hostibus ea defendit. Et houia legem tuam non sum oblitus. Quod est dicere: Legem tuam observavi, et sic me ab eis defendi. Diceret aliquis: Fueruntne aliqui, qui cogerent te legem
Abbreviated transcription (Latin):
÷ obseruarẽ : illuminauit unicꝰ filiꝰ tuus aurilio grę fue ut ĩ difi
sufficiens eẽm eas hab̾e. Et idẽ ũbũ tuũ dñs ihẽ fuit lum secutis
meis .i. fuit illuminatio incessibꝰ meis. qͥ ꝑ semitas accipiunt᷑ iof
ꝑ semitas fiat ĩcessꝰ. Qđ ẽ ac si dicat. Non solũ illuminaũ pͥmas
affectioẽs meas anxilio grẽ suȩ.sed et̃ qd ꝑ dilectionẽ ⁊ obsera¬
tionẽ lag̃ pꝰ intensȩ. hoc fuit aurilio illummnatiois suoe. Lucna u
ñ hic accipiinit᷑ ꝓ uase lucis : ut accipi solet. sa ꝓparua luce. qd
ex hebraiea t᷑aslatione patet. uͥb abet᷑ candela pedibꝰ meis. Dr¬

Expanded text:
et observarem, illuminavit unicus Filius tuus auxiliosufficiens essem eas habere; et idem Verbum tuum, Dominus Jesus, fuit lumen semitis meis, id est fuit illuminatio incessibus meis, qui per semitas accipiuntur, eo quod per semitas fiat incessus. Quod est dicere: Non solum illuminavit primas affectiones meas auxilio gratiae suae, sed ettionem legis post incessi, hoc fuit auxilio illuminationis suae. Lucerna vero non hic accipitur pro vase lucis ut accipi solet; sed pro parva luce. Quod ex Hebraica translatione patet, ubi habetur, candela pedibus meis. D
Abbreviated transcription (Latin):
cor meũ. ⁊ hoc ad fatiendas ustificationes tuas .i. ad cõplenda
mag̃: mag̃ mandata tua. Qđ ẽ dic̃e. ldo me humili aui. ut
ꝑ hoc meritũ me inuites intensius ad cõplenda tua p̃cepta
bon enĩ suꝑbos adiuuas seã humiles. Einclinani et̃ cor meã
ꝓpt̃ retͥbutionẽ tendentẽ inet̾nu .i. ꝓpt̾ retͥbutionẽ ȩt̃nȩ utt

Expanded text:
eum, et hoc ad faciendas justificationes tuas, id est ad complenda magis et magis mandata tua. Quod est dicere: Ideo me humiliavi ut per hoc meritum me adjuves intensius ad complenda praecepta tua. Non enim superbos adjuvas, sed humiles. Et inclinavi etiam cor meum propter retributione
Abbreviated transcription (Latin):
truxer̃ qͥntũ ad ipsos legẽ tuã uetem. sp̃alẽ intellectũ ibite
do eã moralit̾ ñ obseruando ⁊ uolt̃ metrahere in errocẽ cũ
iđoq necessariũ est me intellectũ hab̾e. ut eoꝵ errorẽ possim esign
locirco et̃ debes mͥ intellectũ dare. qm̃ iđo ut ꝓmererer intellersi¬
nẽ. q̃ uia ẽ ad mortẽ. Non enĩ ut salomon asserit in maliuolã ani¬
nã introibit sapientia. neo habitabit in corpore subdito peccitis.
He: errauit int̃p̾tat᷑. Quȩ iccurco husꝰ clausulȩ cunctis uersib̾

Expanded text:
truxerunt, quantum ad ipsos, legem tuam veterem, spiritualem intellectum abjiciendo, et eam moraliter non observando, et volunt me trahere in errorem suum. Ideoque necessarium est me intellectum habere, ut eorum errorem possim effugere. Idcirco etiam debes nem, quae via est ad mortem. « Non enim ut Salomon asserit in malevolam animam introibit sapientia: nec habitabit in corpore subdito peccatis . » PHE erravit
Abbreviated transcription (Latin):
bilia peccata reputaui ex qͥbꝰ ignorantia parat᷑.
sulȩ ponit᷑. qm̃ fideliũ massa q̃ suꝑiꝰ ostend̾ se legẽ dĩ uet̾em di¬
lexisse.: obseruasse : ⁊ mandata legͥ nouȩ ꝗsisse. hoc ñ sibi assti¬
massa ut eã mag̃ ⁊ mag̃ uiuificet. ne ĩhumiliatioẽ ꝑsecutionis
defitiat. Orat qͦq. ut uoluntaria oris sili beneplacita fatit.
⁊ intendit causas qͥbꝰ qd̾ orat adipiscat᷑. Hoc aut̃ ea intentiõe fu
ut auditores instruat illud qđ boni habent ñ sibi seo dño dde¬
ad serib̾e. qͥ etiã ne ĩ ꝑsecutionibꝰ defitiant debent ut eos uiuai¬
ficet orare.Quẽna pedibꝰ meis. ⁊ oet. Qđ siccũ suꝑicrib t¬

Expanded text:
bilia peccata reputavi, ex quibus ignorantia paratur. sulae ponitur, quoniam fidelium massa, quae superius ostendit se legem veterem dilexisse et observasse, et mandata legis novae quaesisse, hoc non sibi ascrimassa, ut eam magis magisque vivificet, ne in humiliatione persecutionis deficiat. Orat quoque ut voluntaria oris sui beneplacita faciat, et praetendit causas quibus, quod orat, adipiscatur. Hoc autem ea intentione fit ut auditores instruat illud quod boni habent, non sibi sed Domino debere ascribere; quem etiam, ne in persecutionibus deficiant, debent ut eos vivificet orare. Lucerna pedibus meis, etc. Quod sic cum superi
Abbreviated transcription (Latin):
Dicit᷑ aspisita
aures claude¬
rei ut unam
earũ int̾ram
p̃mat. alterã
cauda oppilas
Quid sibi uult
hoc Incau¬
da posteriora
utiq intelli¬
gunt᷑. Ergo
p̃terita quo
iã tergũ opor¬
ut in ea que
nob̃ ꝓmit tun¬
tur intendamꝰ.
Ergo nec ex
p̃terita uita nr̃a
nec exp̃senti
delectari debe

Expanded text:
dicitur aspis ita aures claudere, ut unam earum in terram premat, alteram cauda oppilet? Quid sibi vult hoc? In cauda, posteriora utique intelliguntur; ergo praeterita, quo jam tergum oporut in ea quae nobis promittuntur intendamus. Ergo nec ex praeterita vita, nec ex praesenti delectari debe
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut mortui quoq cormi eiꝰ animantis ꝓdessẽ dicat᷑ si sucro
somonstratũ his qui huiꝰ modi inciderintꝰ ⁊assionẽ.: Aubitare po¬
antã iurtutẽ haba ut sanare hominẽ possit eriguo monĩto
qđ uidet ho iust si tam̃ cũ fide ab eo aspiciat᷑ qui utilitatem
i eo ꝑciꝑe desidãt nichil confert NU ł ipsi oeuloꝵradisula¬
tute quana uident infundere. his qͥ si delit̃ eũ uidẽ desidant.
quẽ admodũ iustꝰ lecificat cor in nocentiũ cũ uidet᷑ ita &¬
ipbi iustoꝵ cognitione terquent᷑ qr ł tacitis scõr marib. argie¬
atẽ fides. De hoc qꝗ̃ parile uisis animantis sumamꝰ exem¬
łũ Nã sic̃ ꝓdesse dirimꝰ mictũ animal cũ uidet itaos¬
et̃ ꝑcipimꝰ lupũ si aliquẽ idendũ p̃uenerit. ꝑuoceri
derȩ. I⁊ alligatꝰ statĩ necari. qͥ potuerit a serpente huiꝰ¬
mõdi p̃uidĩ. Ipse qd̃ serpens meri dicit᷑: si fuori h erpe¬
nis p̃uentꝰ aspectu. Ergosi tanta uirtꝰ ł in oculis serpen

Expanded text:
ita ut mortui quoque cornu eius animantis prodesse dicatur, si fuerit demonstratum his qui huiusmodi inciderint passionem, dubitare poantam uirtutem habet, ut sanare hominem possit momento exiguo quo uidetur: homo iustus, si tamen cum fide ab eo aspiciatur qui utilitatem ab eo percipere desiderat, nihil confert? non uel ipsi oculorum radii uirtutem quandam uidentur infundere his qui fideliter eum uidere desiderant ? Sed quemadmodum iustus laetificat cor innocentium, cum uidetur, ita inprobi iustorum cognitione torquentur, quia uel tacitis sanctorum moribus argutatem fides. De hoc quoque parile vilis animantis sumamus exemplum. Nam sicut prodesse diximus mutum animal cum videtur, ita obesse percipimus lupum, si aliquem uidendo praeuenerit; uocem dere, et allegatur statim necari qui potuerit a serpente huiusmodi praeuideri. ipse quoque serpens mori dicitur, si fuerit hominis praeuentus aspectu. ergo si tanta uirtus uel in oculis serpent
Abbreviated transcription (Latin):
ammauit sp̃ũ scõ qđ fuit refugiũ meũ .i. qđ cũ quadã securitate
pugnaui ut ñ timerẽ suc cũbere. Non dic̃ se ex toto seturũ cũ dictũ
sit : qͥ stat udeat necadeat. s dictũ ẽ ad respectũ pͥoris statꝰ. in qͦ
uehement̃ timuit. ⁊ ad respectũ alt̾ius. Sic̃ aliqͥs ex gui infirmi¬
tate aliqͣntulũ ꝯualescens diceret sibi bene ẽẽ. cũ tam nondũex
toto lib̾atꝰ ẽẽt. Eñ tantũ ex ħ p̃senti benefitio sit benedictꝰ. seo
lib̾i arbitrii. ldõ etiã glifico eũ. qr fuit lib̾ator ñs .i. q eripuit¬

Expanded text:
animavit Spiritu sancto, quod fuit refugium meum, quia cum quadam securitate pugnavi, ut non timerem ultra succumbere. Non dicit se ex toto securum, cum dictum sit: Qui stat videat ne cadat ; sed dicit hoc ad respectum prioris status, in quo vehementer timuit, et ad respectum alterius, sicut aliquis ex gravi infirmitate aliquantulum convalescens, diceret sibi bene esse, cum tamen nondum ex toto liberatus esset. Et non tantum ex hoc praesenti beneficio sit benedictus, sed liberi arbitrii. Ideo etiam glorifico eum, quia fuit liberator meus, i
Abbreviated transcription (Latin):
pugnationẽ. siue illa sit int̾ior siue ext̾ior. fit enĩ aliqñ ext̃ior im¬
yngnatio q̃ magis ẽ uehemens. ut impugnatio philosophi ⁊ subtił
beretici. aliqͣñ uꝰ ñ ad eo uehemens. ut pote illa q̃ fit ab idiotis here¬
ncis. codẽmͦ iunt̾iori. Alia suggestio magis impugnat alia. Etiã idõ¬
dr̃ ł ꝯtͣ renussiores impugnationes siue int̾iores siue ext̃iores. ut
mͥ ñ p̃ualerent. sola similitudo notanda ẽ ineo qđ poñ manꝰ ⁊ dig̃.

Expanded text:
pugnationem, sive illa sit interior, sive exterior. Fit enim aliquando exterior impugnatio, quae magis est vehemens, ut impugnatio philosophi et subtilis haeretici. Aliquando non adeo vehemens, utpote illa quae fit ab indoctis haereticis. Eodem modo interior alia suggestio magis impugnat quam ara remissiores impugnationes sive interiores, sive exteriores, ut mihi non praevaleant. Sola similitudo notanda est in eo quod ponit manus et digitos.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓꝑi corpus accep̃. Intelligendũ est enĩ. qd iã om̃ib eis dis¬
tribuerat dñs. sacram̃tum coaporis & sanguinis sui. ubi ꝙ
iudas ipse erat. sic̃ sc̃s lucas euidentissime narrat. ac sic ad
hoc uentũ est. ubi scd̃ narrationẽ ioħis. aꝑtissime dñs ꝑ buce¬
lã tinctã atꝙ porrectã suũ expͥmit tͣoitorem. fortassi ꝑ pa

Expanded text:
 accepit. Intelligendum est enim quod jam omnibus eis distribuerat Dominus sacramentum corporis et sanguinis sui, ubi et ipse Judas erat, sicut S. Lucas evidentissime narrat; ac deinde ad hoc ventum est, ubi secundum narrationem Joannis apertissime Dominus per buccellam intinctam atque porrec
Abbreviated transcription (Latin):
testis est ita hoc accipit. sic̃ ille cui uiratur intelligitꝰ.
Duplicitꝰ aut̃ reus fit. qui & di nom̃ in uanũ assiunit.
dꝓtrimnũ dolo capit. Non ẽ c̃seruandũ sacram̃tũ quo ma¬
lum incaute ꝓmittitur. ueluti si quispiã adulterȩ ppe¬
tuam cũ ea ꝑmanendi fidem polliceatur: Tolerabiliꝰ
eñ ñ implere sacram̃tũ. quam ꝑmanere in stupri
Sgͣo dñs & ñ s̃ alt̃. formani lucẽ &creans tenebras.
facitns pacem. & ereans mala. Ncq enĩ mala quę
nulli sua natura subsistunt a dño creantur s: ere¬
are se inala elns indicat. cũ res bene conditas. nob
mile ugentib in flagellũ format ut ea ipsa &.
fonoda erit. que errins auctori preposuerit. ut unde
ꝑdidt: uquar todoloris ulera ee ẽspicer& quȩ quesutt¬

Expanded text:
 ille cui juratur, intelligit. Dupliciter autem reus fit, qui et Dei nomen in vanum assumit, et proximum dolo capit. Non est observandum juramentum, cum malum incaute promittitur: veluti si quispiam adulterae perpetim cum ea permanendi fidem polliceatur. Tolerabilius est enim non implere sacramentum, quam permanere in stupri s, et non est alter formans lucem et creans tenebras, faciens pacem, et creans mala : Neque enim mala quae nulla sua natura subsistunt a Domino creantur, sed creare se mala Dominus indicat cum res bene conditas nobis male agentibus in flagellum format, ut ea ipsa, et ferienda erat, quae errans auctori praeposuerat; ut unde perdidit, quanto doloris plena esse conspicere, quae quaes