comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in noxii : ꝑ impacientiam & murmurationis audatiam.
uerberib uel ex comunicationibus. Qui enĩ iustus &
sine culpa patitur xꝑ̃m imitatur: qui uero in flagel
lis corrigitur: latronẽ illum sequit᷑. qui in cruce xp̃m
cognouit. & post crucem paradisum cũ xꝑo intra¬
uit. Ille uero qui nec inĩflagella desistit aculpis:
sinistrum imitat᷑ latronẽ. qui ꝓpt̾ peccata in crucẽ
ascendit. & post erucem in cartarum ruit. ¶ Dixit scã sin¬
cletice. Quamuis concidat᷑ corpus infirmitatib. & ua¬
lidis inflammetur febribus: non deficias intormentis¬
p̃ssurarum: sedmagis gaude quod uisitauerit te ds̃. et
dic Castigans castigauit me dñs: et morti ñ tradidit

Expanded text:
innoxii, per impatientiam et murmurationis audaciam innoxii, per impatientiam et murmurationis audaciam verberibus vel excommunicationibus. Qui enim justus et sine culpa patitur, Christum imitatur; qui vero in flaglis corrigitur, latronem, qui in cruce Christum cognovit, et post crucem paradisum cum Christo intravit. Qui nec inter flagella desistit a culpis, sinistrum imitatur latronem, qui propascendit, et post crucem in tartarum ruit. Dixit sancta Syncletice: Quamvis concidatur corpus infirmitatibus, et validis inflammetur febribus, non deficias in pressuris, sed magis gaude, quia visitavit te Dominus et dices, Castigans castigavit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ iustitiam: Beati enim ait dñs. qui ꝑsetutionem pa¬
ciuntut ꝓpt̾ iustitiam: qm̃ ipsorum est regnũ cȩlorum:
eos cruciatus expectat ęternus : non confundantur
electi. quib pro breuib tribulationib gaudium ȩt̃nũ.
& regnum cȩlorum parit̃ tribuenur. hinc petrus ait:
Si quid paciamini ꝓpt̃ iustitiam: beati eritis Non solũ
inquit nichil uob̃ nocet. qui bonum facientibus ma¬
la irrogat: sed etiam cum uos ꝓpt̾ bona quȩ ex secrat᷑
hostis in sequit᷑: causam uob̃ maioris beatitudinis
prestat: quia pacientiȩ ur̃ȩ iures exercet: Ipse iterum
dicit. Melius est enim ut bene. facientes. si uelit uo¬
luntas dĩ paciamini: quam malefacientes Hȩc sentẽtia
illorum monachorum stulticiam arguit: quicum procus¬
pis. arguuntur a frĩb uel etiam ex comunicantur. pa¬
cienter tolerãt: siuero sine culpa. uel uerborũ contume¬
lias. uel aduersa queq paciunt᷑. aprepositis: mox ad
iracundiam prorumpunt: & qui antea uidebantur

Expanded text:
r justitiam. Beati enim ait Dominus qui persecutionem patiuntur propter justitiam, quoniam ipsorum est regnum coelorum . eos cruciatus exspectat aeternus. Non confundantur electi, quibus pro brevibus tribulationibus gaudium aeternum, pariter coelorum tribuetur et regnum. Hinc Petrus ait: Si quid patimini propter justitinquit nihil vobis nocet, qui bonum facientibus mala irrogat, sed et cum vos propter bona quae exsecratur hpraestat, cum patientiae vestrae vires exercet. Ipse iterum dicit: Melius est enim bene facientes si velit voluntas Dei pati quam male facientes . Haec sententia illorum monachorum stultitiam arguit, qui cum pro culpis arguuntur a fratribus, vel etiam excommunicantur, patienter non tolerant. Si vero sine culpa, vel verborum contumelias, vel adversa quaeque patiuntur a praepositis, mox ad iracundiam prorumpunt: et qui antea videbantur
Abbreviated transcription (Latin):
si aurum: ꝑignem ꝓbatior eris. Quod siuistus es. et hec
pateris: De magnis ad maiora promoueris. ¶Int̾rogauit
quidam fr̃ senem: dicens. Dic mͥ unã rem. quam custo¬
diam: & uiuam ꝑeam: Et dixit ei senex: Sipotueris
contumeliam pati& sustinere: magnum ẽ hoc. de suꝑ
om̃s uirtutes Sui enim contemptum & inuiriam. et
dampnum pacienter feit: potest saluus esse:

Expanded text:
 per ignem probatior eris . Quod si justus es et haec pateris, de magnis ad majora promoveris. Interrogavit quidam frater senem, dicens: Dic mihi unam rem quam custodiam, et vivam per eam. Et dixit ei senex. Si potueris contumeliam pati et sustinere, magnum est hoc, et super omnes virtutes. Qui contemptum et injuriam et damnum patienter fert, potest s
Abbreviated transcription (Latin):
nus quisq frĩ suo de cordib urĩs ne dicas in lingua
ignoseo: & corde differas. Conscientiam enim tuã.
ds inspic̃. Si uis ergo ut tibi ds omĩa debita dimittat:
dimite & tu omĩa. debitori tuo. Hanc enĩ regulam
ponis: hoc pacto & placito cũ dõ obligaris. cũ dicis.
ante quã apud te penitentiam agat: & be ͤfacias his.
quitibi malefaciunt. ¶Dixit abba antoniꝰ: quia
lucrabimus dm̃. Si aũt scandalizamus frẽm: in
xp̃m peccamus. ¶ Dicebat abba yperituis. Fripe
ꝓximos a peccatis quantũ tibi uirtus ẽ sine imꝑio: qm̃¬
conuertentes. ds non repellit a se Uerbum aũt malitie
& nequitiȩ non habitet in corde tuo aduersus fratrẽ
tuum: ut possis dicere. Dimitte nob̾ debita nr̃a: sicut
& nos dimittimus debitorib nrĩt. De hoc capitulo.

Expanded text:
nusquisque fratri suo de cordibus vestris . Nec dicas in lingua, nusquisque fratri suo de cordibus vestris . Nec dicas in lingua, Ignosco, et corde differas. Conscientiam enim tuam Deus inspicit. Vis ergo ut tibi Deus omnia debita dimittat? Dimitte et tu omnia debitori tuo. Hanc ergo regulam ponis, hoc pacto et placito cum Deo obligaris, cum dicis: antequam apud te poenitentiam agat, et benefacias iis qui tibi malefaciunt. Dixit abbas Antonius: Quia lucrabimur Deum; si autem scandalizemus fratrem, in Christum peccamus. Dicebat abbas Hyperitius: Eripe proximum a peccatis, quanta tibi virtus est, sine improconvertentes non repellit a se. Verbum autem malitiae et nequitiae non habitet in corde tuo adversus fratrem tuum, ut possis dicere: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . 14. Duo
Abbreviated transcription (Latin):
& ds̃ donauit uob̃: ita & uos Ac si diceret. Sic̃ ds
undam: ita & uos ñ aliqua. s omĩa decordib
ur̃ĩs. debetis frĩb donare commis sa: quia ustis¬
simũ ẽ apud dm̃. ut uixta iñsurã pietatis eiꝰ qua.
nra nob̾ donauit delicta. donemus nos fr̃ibus omĩa quȩ in
nob commiserunt peccata: ut lib̾e dõ dicere ualeamus Di¬
mitte nob̃ debita nr̃a: sicut & nos dimitumus debitorib
nr̃is. Ac ꝑ hoc om̃s culpas quȩ in nob̾ cõmittuntur. pa¬
rati simus ignoscere: si nob̃ desideramiis ignosci: Nemo
contra se teneat non remittendo: ne contra illum tene¬
atur non ignoscendo: Ait enim dñs de seruo nequam:
qui uoluit conseruo suo remutere culpam. Iratus dñs eiꝰ
tradidit eum tortorib. donec redderet uniuersum de-¬
bitũ. Cuuis exemplum cauere nos ammonet: dicens
Sic & pat̃ m̃s cęlestis faciet uob̃: siñ remiseritis u¬

Expanded text:
et Dominus donavit vobis, ita et vos. Ac si diceret, Sicut et et Dominus donavit vobis, ita et vos. Ac si diceret, Sicut et undam, ita et vos non aliqua, sed omnia de cordibus vestris debetis fratribus donare commissa: quia justissimum est apud Deum ut juxta mensuram pietatis ejus, qua nostra donavit nobis delicta, donemus nos fratribus omnia quae in nobis commiserunt peccata; ut libere Deo dicere valeamus, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris , ac per hoc omnes culpas quae in nobis committuntur, parati simus ignoscere, si nobis desideramus ignosci. Nemo contra se teneat non remittendo, ne contra illum teneatur, non ignoscendo. Ait namque Dominus de servo nequam, qui noluit conservo suo remittere culpam: Iratus dominus ejus, tradidit eum tortoribus, quoadusque redderet universum debitum . Cujus exemplum cavere nos admSic et Pater meus coelestis faciet vobis: si non remiseritis, u
Abbreviated transcription (Latin):
tenendũ: sꝑũalĩ tam̃ semꝑ a nob̃ ẽ complendũ. Spũ¬
aliter nãq templũ nr̃m. interior homo ñr ẽ: altare uͦ
fides nr̃a ẽ. munus ꝓpħia. doctrina. oratio. ẏmnus et
psalmus ẽ Quod si presens fuerit fr̃ qͥ aliquid habet
aduersum nos: poterimiis eum ñ simulato. sed sincero
animo lenire: atq ad gr̃ãm ueniam postulando re¬
uocare: si tam̃ hoc coram dõ ñ pigro motu corporis.
sed celerrimo dilectionis affectu fecerimus De hoc
capitulo. sic & paulus apłs ait: Supportantes inui
cem: & donantes nob̾metipsis siquis aduersus ali¬
quem habet querelam: sicut & ds̃ donauit uobis.
Hortatur aut̃ nos apls ut simus supportantes in¬
ꝓ amore fratno: quia qui frẽm sicut semetipsum
diligit: pacienter ꝓ illo om̃ia portat & sustinet. Ca¬
nantes uob̃ metipsis: siquis aduersus aliquẽ habet
querelam. Habet enĩ aliquis aduersus alterum que¬
relam: quando eñ quis ledit. etiã sine causa. Sic̃

Expanded text:
endum. Spiritualiter autem templum nostrum interior homo noster est: Altare, fides nostra est; munus, prophetia, doctrina, oratio, hymnus et psalmus est. Quia si praesens fuerit frater qui aliquid habet adversum nos, poterimus eum non simulato, sed sincero animo lenire, atque ad gratiam veniam postulando, revocare: si tamen hoc coram Deo non pigro motu corporis, sed celerrimo dilectionis affectu fecerimus. De hoc capitulo sic et apostolus Paulus ait: Supportantes inviet donantes vobismetipsis, si quis adversus aliquem habet querelam, sicut et Dominus donavit nobis . Hortatur autem nos Apostolus ut simus supportantes inpro amore fraterno: quia qui fratrem sicut semetipsum diligit, patienter pro illo omnia portat et sustinet. Cha vobismetipsis, si quis adversum aliquem habet querelam . Habet aliquis adversus alterum querelam, quando eum quis laedit, etiam sine causa. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
lendum. sed multomagis ẽ gaudendũ nob̃ & exultandũ:
quia & apłi ibant gaudentes a conspettu concilii. qm̃di
gni habiti sunt: pro nomine iħ̃u contumelias pati: Non
solum enĩ nonnocet quibene facientib mala irrogat:
sed etiam causa maioris beatitudinis prestat: iurta
illud eugłicũ:. Beati qui ꝑsecutionem paciunt᷑ ꝓp̃t u
stitiam : qm̃ ipsorum ẽ regnum celorũ: Hinc alibi pau¬
lus ait. Ob quam causam hȩc patior: sed non confun¬

Expanded text:
lendum, sed multo magis est gaudendum nobis et exsultandum: lendum, sed multo magis est gaudendum nobis et exsultandum: Quia et apostoli ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati . Non solum nihil bonis nocet, qui bonum facientibus mala irrogat; sed etiam causam majoris beatitudinis illis praestat, juxta illud evangelicum: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam, quoniam ipsorum est regnum coelorum . Hinc et alibi Paulus ait: Ob quam causam etiam haec patior, sed non confun
Abbreviated transcription (Latin):
gla eterna. & uita manet ꝑpetua: Beatus iob de hac ad¬
nuntiatione uirtutum. sub figura redemptoris nr̃i ait
xͥ ñ operuit: quia sc̃a eccłia redẽptionis suȩ mysteriũ.
incunctis iam mundi partib p̃dicauit. Ipse enĩ san¬
guis redemptionis qui sumitur: clamor nr̃i redemp¬
toris ẽ. Ergo ut sacram̃tũ dnĩcȩ passionis in nob̃ non
sit otiosũ. debemus imitari quod sumimus: & pre¬
dicare cęteris. quod ueneram᷑. hinc iterũ beatus iob
enĩ latendi clamor eius in nob inuenit: si hoc quod mens
credit. lingua tacet. Sed ne in nob̾ clamor eius laceat:
restat ut unus quisq uixta modulũ suũ. uiuificationis
De eo quod donatum sit sanctis pati pro xꝑ̃o. lxuiiii
Notandum quia & fides qua xp̃m credimus. & passi¬
ones quas pro illo patimur: a dõ patre. prexp̃o nobis
donantur: Non enim aliis. sed amatoribus xꝑ̃i proxp̃opa¬
ti conceditur. Unde & non nob̃ in passionib proxꝑ̃o do¬

Expanded text:
gloria aeterna et vita manet perpetua. Beatus Job de hac angloria aeterna et vita manet perpetua. Beatus Job de hac annuntiatione virtutum, sub figura Redemptoris nostri ait: ia redemptionis suae mysterium in cunctis jam mundi partibus praedicavit. Ipse enim sanguis redemptionis qui sumitur, clamor nostri Redemptoris est. Ergo ut sacramentum Dominicae passionis in nobis non sit otiosum, debemus imitari quae sumimus, et praedicare caeteris quae veneramur. Hinc iterum beatus Job enim latendi clamor eius in nobis invenit, si hoc, quod mens credit, / lingua tacet. Sed ne in nobis clamor eius lateat, rAPUT LXX. De eo quod donatum sit sanctis pati pro Christo. Sic Notandum quod et fides qua in Christum credimus, et passiones quas pro illo patimur, a Deo Patre pro Christo nobis donantur. Non enim aliis, sed amatoribus Christi, pro Christo pati conceditur. Unde et non nobis in passionibus pro Christo do
Abbreviated transcription (Latin):
sequentes. adipisci: adipiscentes uera eius uisione
frui. hinc ꝓpħa ait. Uirtutem oꝑm suorum dñs ad nun¬
tiabit popłosuo: ut det illis hereditatẽ gentuĩ. Ae si
aꝑte dicat. Idcirco fortitudinem suȩ oꝑationis insinuat:
ut eos qui eam audierint. donis sꝑũalib ditescere faciat:¬
Insꝑũalib enĩ donis ditescere ẽ: digne dõ cotidie am¬
bulare: & de die indiem inuirtutib scĩs ꝓficere: donec
adusionem om̃ipotentis ualeat ꝑuenire: uit dicat᷑ cum
cȩteris scĩs de illo. ibunt de uirtute in uirtutem: & iude¬
bitur dĩ dcorum in syon. Ille uidelicet uidebitur a nob̾
insyon. idest inspeculatione suꝑna: qui nos uocauit
in regnũ suũ & głam. Uocauit prius ꝑfidem: postea
riero uocabit ꝑspetiem: quando eum facie ad faciem¬
uidebimus. & illam desiderabilẽ uocem audiemus di
centis. Uenite bene dicti patris meiꝰ ꝑcipite regnum. ql
uob̾ paratum ẽ aborigine mundi: in quo regno. et

Expanded text:
sequentes adipisci, adipiscentes vero ejus visione sequentes adipisci, adipiscentes vero ejus visione perfrui. Hinc Propheta ait: Virtutem operum suorum annuntiabit populo suo, ut det illis haereditatem gentium . Ac si aperte dicat: Idcirco fortitudinem suae operationis insinuat, ut eam qui audierint, donis spiritualibus ditescant. In spiritualibus enim donis proficere, est digne in Deo ambulare, et de die in diem in virtutibus sanctis proficere, donec ad visionem Omnipotentis valeat pervenire, ut dicatur cum caeteris sanctis de illo: Ibunt de virtute in virtutem, et videbitur Deus deorum in Sion . Ille videlicet videbitur a nobis in Sion, id est in speculatione superna, qui nos vocavit in suum regnum et gloriam. Vocavit prius per fidem, postea vero vocavit , et illam desiderabilem audiemus vocem dicentis: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum, quod vobis paratum est ab origine mundi . In quo regno et
Abbreviated transcription (Latin):
accipiat. Solus aũt pot̃ in cruce xͥ glari. qui tollit eã
& sequit saluatorem: qui crucifigit carnem suã cum uiti¬
is & concupiscenciis: qui mortuus ẽ mundo: & non cõ¬
templatur ea quȩ uidentur: sed quȩ ñ uident᷑ et̾na sũt:
etrus apłsait:. Ut uirtutes annuntiens eius. qui
detenebris uos uocauit. in admirabile lumen
suum. Sicut em̃ hi qui de egyptia seruitute libe¬
rati sunt ꝑmoysen. earm̃ triumphale post transitũ
maris rubri. & demersũ pharaonis exercitum dnõ
cantarunt. ÷ ita & nos oportet post acceptam ĩ bap¬
tismo remissionẽ peceatorum. dignas beneficiis cȩ¬
lestib re pendere grãs: & enus semꝑ annuntiare iur¬
tutes Si autem iurtutes suas omt̃ꝑs ds taceret:
nullus agnosceret. nullus amaret: Uirtutes uero
suas adnuntiat: ñ ut laudib sius ipse ꝓficiat
sed ut hi quieũ in sua laude cognouerint. ad ꝑ
laudes suas indicat. ut ualeamus eñ audi entis
cognoscire: cognoscentes. amare: amantes. sequi:

Expanded text:
acho. Solus ergo potest in cruce Christi gloriari: qui tollit eam, et sequitur Salvatorem: Qui crucifigit carnem suam cum vitiis et concupiscentiis, qui mortuus est mundo, et non contemplatur ea quae videntur, sedPetrus apostolus ait: Ut virtutes annuntietis ejus qui de tenebris vos vocavit in admirabile lumen suum . Sicut enim ii qui de Aegyptia servitute liberati sunt per Moysen, carmen triumphale post transitum maris Rubri, et demersum Pharaonis exercitum, Domino cantaverunt ; ita et nos oportet post acceptam in baptismo remissionem peccatorum, dignas beneficiis coelestibus rependere gratias, et ejus semper annuntiare virtutes. Si virtutes suas omnipotens Deus taceret, nullus agnosceret, nullus amaret. Virtutes ergo suas annuntiat, non ut laudibus suis ipse proficiat, sed ut ii qui hunc in sua laude cognoverunt, ad pelaudes suas indicat, ut valeamus eum audientes cognoscere, cognoscentes amare, amantes sequi,
Abbreviated transcription (Latin):
na aliqua: sed in fide crucis xꝑ̃i. ꝑ quem sibi omĩa
sperat peecata dimitti: In uicẽ uerosibi mortui esse de¬
bent. ⁊ mundus monacho: & monachuis mundo. Nichil
concupiscere debet monachus de his quȩ sunt mundi: nec

Expanded text:
na aliqua, sed in fide crucis Christi, per quem sibi omnia na aliqua, sed in fide crucis Christi, per quem sibi omnia sperat dimitti peccata. Mutuo ergo sibi mortui esse debent, et mundus monacho, et monachus mundo. Et nihil concupiscere debet monachus eorum quae sunt mundi, nec
Abbreviated transcription (Latin):
dñicȩ passionis affixerit ligno: ita ut dicere possit
cum paulo. ego ꝑ legem legi mortuus sum. ut deo ui¬
uam . xꝑ̃o confixus sũ cruci: iste poterit lucrifacere
xp̃m. xp̃c enĩ: & ueritas & caritas. & sapientia. & uisti¬
tia. & scĩficatio dicitur. Qui enĩ hȩc omĩa sibi bene ui¬
uendo ad quirit: xꝑ̃m proculdubio lucrifacit uel
certe. qui frẽm suum qui xꝑ̃i ẽ menbrũ predicando.
& bonum exemplum ostendendo lucͣtur. xꝑ̃m lucͥ¬
facit: Beatus augustinꝰ ait. Si quid forte ꝑuersum
irderis. satage corrigere: & emendare non cesses: Fac
quicquid potes : ꝓꝑsona quam poͬtas Noli qui escere
xp̃m hominem factum. passũ. & mortuum. & amor¬
tius resurrexisse. & in cȩlos ascẽdisse. sp̃tis om̃ibus quȩ
sunt mundi recto cursui eum fuerit secutus: ut ipsũ
xp̃m adp̃hendat. a quo ẽ comphensus: iste feliciter
gͦ inꝓͥa iustitia głari debet monachus. uel indoctii¬

Expanded text:
Dominicae passionis affixerit ligno, ita ut dicere possit Dominicae passionis affixerit ligno, ita ut dicere possit cum Paulo: Ego per legem legi mortuus sum, ut Deo vivam, Christo confixus cruci , iste poterit lucrifacere enim et Veritas, et Charitas, et Sapientia, et Justitia, et Sanctificatio dicitur. Qui enim haec omnia sibi bene vivendo acquirit, Christum procul dubio lucrifacit, vel certe qui fratrem suum, qui Christi est membrum, praedicando et bonum exemplum ostendendo lucratur, Christum lucrifacit. Beatus enim Augustinus ait: Si quid forte perversum videris, satage corrigere, et emendare non cesses. Fac quidquid potes pro persona quam portas. Noli quiescere Christum hominem factum, passum, et mortuum, et a mortuis resurrexisse, et in coelos ascendisse, et spretis omnibus quae sunt mundi recto cursu eum fuerit secutus, ut ipsum Christum apprehendat, a quo est comprehensus, iste feliciter in propria justitia gloriari debet monachus, vel in doctri
Abbreviated transcription (Latin):
pars sortis sc̃oꝵ in lumine. & illustratur alumine: qn
hereditas designari sicut scriptum ẽ.: sorte diuisit eis
terram infuniculo distributionis: dicamus quia sic̃
omĩs electorum popłs pars & funi culus hereditatis
dni ẽ. scriptura dicente. pars aũt dñi popłs eius. ia¬
cob funiculus hereditatis euis: ita pars & hereditas
sortis scõrum ipse dñs ẽ. qui dixit ad aaron Ego pars
agentes dõ patri. oremus ut dignos nos faciat in par¬
tem sortis scorum in lumine: ide. ut & pars & sors
inhereditas dñi esse meream᷑. & ipsum dñm saluato¬
rem nr̃m insorte & hereditate sc̃orũ sẽpit̃na feliciter
possideamꝰ : & inlumine. idẽ. in ipso & ꝑ ipsũ illumi¬
nati. in ȩt̃num felices ꝑmaneamus: Quomodo ho
chus mortificauerit m̃bra sua. que sunt
suꝑ terram. & tollens crucẽ suam secutus fuerit. xꝑ̃m:
& mortiuis mundo. tropheum mortificationis suȩ.

Expanded text:
pars sortis sanctorum in lumine; et illustratur a lumine, qupars sortis sanctorum in lumine; et illustratur a lumine, quhaereditas significari, sicut scriptum est: Sorte divisit eis terram in funiculo distributionis . Dicamus quia sicut omnis electorum populus, pars et funiculus haereditatis Domini est, Scriptura dicente: Pars autem Domini populus ejus: Jacob funiculus haereditatis ejus . Ita pars et haereditas sortis sanctorum ipse Dominus est, qui dixit ad Aaron: Ego pars tes: Gratias agentes Deo Patri, oremus ut dignos nos faciat in partem sortis sanctorum in lumine , id est, ut pars et sors et haereditas Domini esse mereamur, et ipsum Dominum Salvatorem nostrum in sorte et haereditate sempiterna feliciter possideamus, et in lumine, id est in ipso et per ipsum illuminati, in aeternum felices permaneamus. CAPUT LXVIII.  quis monachus mortificaverit membra sua quae sunt uper terram, et tollens crucem suam secutus fuerit Christum , et mortuus mundo, et tropaeum mortificationis suae
Abbreviated transcription (Latin):
redes. & hereditas eius. illeq nostra.
inc aplł ait: Qm̃ estis filii dĩ: misit ds sꝑm̃ filii
sui incorda nr̃a: clamantẽ abba pater. Nun¬
quam enĩ auderemus dicere. pat̃ nr̃ qui es in
cęlis: nisi de conscientia sꝑ̃c habitantis innob̾. Ut enum
probaremus ad optati esse adõ in filios: sp̃m suum
dedit nob̃: qui signũ patris ostendat esse in filiis: ut
audeamus dicere abba. quod ẽ pat̃: quodui deis dicere
dudum ñ fuerat concessũ. Itaq iam ñ sumus serur: s
fuii. Quod si filii: & heredes ꝑdm̃: idest si filii sumꝰ.
consequent nob̃ debenur hereditas patris: ut quomͦ
sp̃m filii dĩ ac cipientes facti sumus filii: ita in lib̾tatẽ
de seruitute mutati. heredes simus dĩ patris: cohere
gregatio ẽ ad unata. & in una societate iuncta om̃iũ
electorum: sic̃ & alibi dicit: Uos aut dñs multiplicet.
subauditur in numero electorum suoꝵ: ut sitis sc̃ĩ
& immaculati. ingremio scilicet congregati scõrũ fit gͦ

Expanded text:
illeque nostra. Hinc Paulus ait: Quoniam estis filii Dei, misit Spiritum Filii sui in corda vestra, clamantem Abba Pater . Nunquam enim auderemus dicere, Pater noster qui es in coelis, nisi de conscientia spiritus habitantis in nobis. Ut enim probaremur adoptati esse a Deo in filios, Spiritum suum dedit nobis, qui signum Patris ostendat esse in filiis, ut audeamus dicere: Abba, quod est Pater, quod Judaeis dicere dudum non fuerat concessum: Itaque jam non sumus servi, sed filii. Quod si filii, et haeredes per Deum , id est, si filii sumus, consequenter nobis debetur haereditas Patris; ut quomodo Spiritum Filii Dei accipientes, facti sumus filii, ita in libertatem de servitute mutati, haeredes simus Dei Patris, cohaeregregatio est adunata, et in una societate juncta, omnium electorum, sicut et alibi dicit: Vos autem Dominus multiplicet , subauditur, in numero electorum suorum, ut sitis sancti et immaculati, in gremio scilicet congregati sanctorum. Fit ergo
Abbreviated transcription (Latin):
rogauit quidã fr̃ abbatem penienẽ: dicens. Quid est
mo habet: quam ut quis animam suã ꝓ amico po¬
nat. Quom̃ fit hoc : Respondit hoc senex. Siquis
audit uerbũ malũ aꝑrimo suo: & cũ possit ipse si¬
milia respondere: pugnat tam̃ in corde suo portare la¬
borem: & uim sibi facit. ne forte respondeat illi ma¬
lũ. ut contristet illũ: iste talis animã suam ponit pro
amico suo ¶ Contigit aliquando abbatẽ. pãbo it̃
cũ fr̃ib in partes ȩgypti facere: & uidens quos dam
scłares sedentes. dixit eis Surgite. salutate. & oscula¬
mini monachos. ut benedicamini. Frequenter enĩ cũ
mines uirtutes inconspectu conditoris uicaria o¬
pe se subleuãt. Nam quia una uirtus sine alia
uel nulla ẽ om̃ino. uel minima: uicissim se sua con¬
iunctione fulciunt᷑. Nulla bona sunt cȩtera. si occulti
iudicis oculis castitatis testimonio ñ apꝓbent᷑: uel si

Expanded text:
rogavit quidam frater abbatem Poemenem, dicens: Quid est rogavit quidam frater abbatem Poemenem, dicens: Quid est mo habet, quam ut quis animam suam pro amico ponat . Quomodo fit hoc? Respondit senex: Si quis audit verbum malum a proximo suo, et cum possit ipse similia respondere, pugnat tamen in corde suo portare laborem, et vim sibi facit ne forte respondeat illi malum ut contristet illum, iste talis animam suam ponit pro amico suo. Contigit aliquando abbatem Pabo iter cum fratribus in partes Aegypti facere, et videns quosdam saeculares sedentes, dicit eis: Surgite, et salutate et osculamini monachos, ut benedicamini. Frequenter enim cum riuntur. Omnes virtutes in conspectu Conditoris vicaria ope se sublevant, ut quia una virtus sine alia, vel nulla est omnino, vel minima vicissim se sua conjunctione fulciant. Nulla bona sunt caetera, si occulti judicis oculis castitatis testimonio non approbentur, si vel
Abbreviated transcription (Latin):
effici debeamꝰ : idẽ. ioħ̃s in engłio testatur. Quot qͦt
aut̃ receperunt eũ inquietis: dedit eis potestatem filios
dĩ fieri. his qui credunt in noĩe euis ꝑ fidem gͦ & dile¬
ctionẽ: filii dĩ efficim̃. Magna beni uolentia: magna
miscdia Unicus natus ẽ. & noluit manere unus: sed
creauerat. misit inbunc mundũ: ut ñ esset unus. s
frẽs haberet ad optatos. Nonenĩ nos nati sumꝰ de dõ.
quomͦ ille unigenitus: sed ad optati ꝑ grãm eiꝰ sumus Nã¬
ex munere diuino prius potestatem adoptionis accepi¬
mus: postea uero ut filii dĩ esse mererem. consecuti sumꝰ
uimus. & credimus caritati: quã habet dr̃ in nobis:
Cognouimꝰ. quia iħs ẽ. filius dĩ: & quia pat̾ misit eũ
saluatorẽ mundi: & credimus caritati. quã habet deus
in nob: quia uidelicet cũ haberet unicũ. noluit esse u
derent uitã ȩternam:. ¶ Dixit abbaᷤᷤ pastor. quia inter¬

Expanded text:
effici debeamus, idem Joannes testatur. Quotquot effici debeamus, idem Joannes testatur. Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri iis qui credunt in nomine ejus . Per fidem ergo et dilectionem filii Dei efficimur. Magna benevolentia, magna misericordia: Unicus natus est, et noluit manere unus. Sed em cuncta creaverat, misit in hunc mundum, ut non esset unus, sed fratres haberet adoptatos. Non enim nos nati sumus de Deo quo modo ille Unigenitus, sed adoptati per gratiam ejus sumus. Ex munere enim divino prius potestatem adoptionis accepimus, postea ut filii Dei esse mereremur, consecuti sumus. vimus, et credimus charitati, quam habet Deus in nobis . Cognovimus quia Jesus est Filius Dei, et quia Pater misit eum Salvatorem mundi: et credimus charitati, quam habet Deus in nobis. Quia videlicet cum haberet Unicum, noluit esse underent vitam aeternam. Dixit abbas Pastor, quia inter
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ nr̃ ignis consumens c̃. ¶Dixit quidam senex.
nobiscũ: sic debemus fletũ ex compunctione ha¬
ns̃ dicit in eugłio: B eati pacifici: q̃m filii dei
uocabuntur. In pace ꝑfectio est: ubi nichil
repignat. Et idõ filii dĩ pacifici sunt: qm̃ in eis nich̾
resistit dõ Pacifici enĩ insemetipsis sunt: qui om̃s
animi siui motus componentes. fuint regnũ dĩ. Si¬
gͥ filii dĩ sumiis. pacifici esse debemus Pacificos nãq
esse oporteit dĩ filios & humiles: m̃te mites: corde su¬
plices: sermone puros: animo innocentes: affec̾tu cõ¬
apłs ait: Uidete qualẽ caritatẽ dedit nob̾ pat̃: ut fili
Idĩ nominemur. & simus Magna ẽ erga nos gratia
conditoris nr̃i: qua nobis donauit. ut eum amare no
uerimus & possimus: &ita amare ut patrem filii. cũ
& hoc magnũ esset. si sic illũ amare possemus. qͦmͦ fi¬
deles serui amant dnõs suos Qualit̃ aut̃ filii dĩ

Expanded text:
Deus noster ignis consumens est . Dixit senex: Deus noster ignis consumens est . Dixit senex: ircumferimus, sic debemus fletum ex compunctione ha. Hinc Dominus ait: Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur . In pace perfectio est, ubi nihil repugnat. Et ideo filii Dei pacifici sunt, quoniam nihil in eis resistit Deo. Pacifici autem in semetipsis sunt, qui omnes animi sui motus componentes, fiunt regnum Dei. Si filii Dei sumus, penim oportet esse Dei filios et humiles, mente mites, corde simplices, sermone puros, animo innocentes, affectu conapostolus ait: Videte qualem charitatem dedit nobis Pater, ut filii Dei nominemur et simus . Magna est gratia conditoris nostri quam nobis donavit, ut eum amare et noverimus et possimus: et ita amare, ut patrem filii, cum et hoc magnum esset, si sic amare illum possemus quomodo fideles servi amant dominos suos. Qualiter autem filii Dei
Abbreviated transcription (Latin):
que maiestas interne insionis dĩ: & ampluis plangit. qͥa
bonis ꝑheninib de ẽ. quam flebat prius: cũ mala ȩt̃na
metuebat: Sicq fit: ut ꝑfecta compunctio formidinis¬
tradat animũ compunctiomi dilecꝰtionis. Itriguum
quippe suꝑius accipit anima: cum sese in lacrimis cȩle¬
stis regni desiderio affligit: Itriguum uero inferuis ac¬
cipit: ciun inferni supplicia flendo ꝑtimescit. ¶ Dice¬
bant de abbate arsenio: quia. toto tempore uitȩ su¬
e sedens adopus manuũ. pannũ habebat in sinũ
ꝓpt̃ lacrimas. quȩ crebro currebant exoculis eius:
¶Dixit sc̃ã sincleticȩ Labor & certam̃ magnũ in pri¬
mis. qui conuertunt᷑ addũm: postea autem in enar¬
rabile habent gaudiũ Sic̃ enĩ qui ignẽ accendere
uolunt. prius fumantur: & sic obtinent quod uolũt:
ita oportet nos diinum ignẽ cũ lacrimis atq labo¬
ribus. in nob̃ ipsis accende Scriptum ẽ enĩ: qui a

Expanded text:
quae majestas internae visionis Dei, et amplius plangit, quia a quae majestas internae visionis Dei, et amplius plangit, quia a bonis perennibus deest, quam prius, cum mala aeterna metuebat; sicque fit, ut trahat animum compunctioni dilectionis. Irriguum quippe superius accipit anima, cum sese in lacrymis coelestis regni desiderio affligit. Irriguum vero inferius accipit, cum inferni supplicia flendo pertimescit. Dicebant de abbate Arsenio quod toto tempore vitae suae sedens ad opus manuum, pannum habebat in sinu propter lacrymas, quae crebro currebant ex oculis ejus. Dixit sancta Syncletice: Labor est et certamen magnum, in primis qui convertuntur ad Dominum, postea autem inenarrabile gaudium habent. Sicut enim qui ignem accendere volunt, primum infumantur, et sic obtinent quod volunt, ita oportet nos divinum ignem cum lacrymis atque laboribus in nobis ipsis accendere. Scriptum est enim quia
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ cessasset ab ipsa meditatione: tunc ingre diebatur
patri suo Da mͥ benedictionem Terram au¬
stralem & arentem dedistimichi: iunge. & ir¬
Criguam. Et dedit ei pat̾ suus irriguum suꝑtꝰ: & irri¬
guũ inferius. hoc significat: quod a creatore. & patre
nr̃o dõ. cum magno gemitu querendaẽ a nobis grã¬
lacrimarũ. St̃ ñ nulli qui iam alia dni ꝑcepert̃ dona:
timore compungitur: post amore: Prius sese in
lacrimis afficit: quia dum malorum suorũ reco¬
lit: ꝓ his ꝑpeti supplicia ȩterna ꝑtimescit. At uero
cum longa meroris anxietudine fuerit formido
consũpta: quedam iam dep̃sumptione uenie se¬
curitas nascitur. & in amore cȩlestium gaudiorũ
animus inflammatur: & qui prius flebat. ne
duceret᷑ ad suppliciũ. postmodum flere amarissime in¬
cipit: quia differtͤ a regno. Contemplatur & enĩmens.
qui sint illi angłici chori: quȩ societas sc̃orum sꝑ̃uũ:

Expanded text:
autem cessasset a meditando, tunc ingrediebatur autem cessasset a meditando, tunc ingrediebatur patri suo: Da mihi benedictionem. Terram australem et arentem dedisti mihi, junge et irriguam. Et dedit ei pater suus irriguum superius, et irriguum inferius ; hoc significans quod a Creatore et Patre nostro Deo, cum magno gemitu quaerenda est a nobis laamque nonnulli qui jam alia Domini perceperunt dona, timore compungitur, post amore. Prius enim sese in lacrymis afficit, quia dum malorum suorum recolit, pro his perpeti supplicia aeterna pertimescit. At vero cum longa moeroconsumpta, quaedam jam de praesumptione veniae securitas nascitur, in amoreque coelestium gaudiorum animus inflammatur; et qui prius flebat ne duceretur ad supplicium, postmodum flere amarissime incipit, quia differtur a regno. Contemplatur etenim mens, qui sint illi angelorum chori, quae societas sanctorum spirituum,
Abbreviated transcription (Latin):
& libido. uno nomine uo cat᷑ fornicatio: que si pͥ¬
mum aufertͤ a cordis cogitatione: ñ prumpit ĩ oꝑe.
Ueriintam̃ sidelectatione. uel consensu fuerit lactata. :¬
ita crescit ut coluber: & mortifero suo se lactantem
occidit ueneno Ergo uicia ñlactentur: s mortificent᷑
a nob. ne mortificem᷑ ab illis: crucifigant᷑ a nobis.
crucifixa sunt. & caro quasi incruce pendens nichil
concupiscit: ut quid nob̃ quis legem ꝓponat. quȩ
data ẽ aduicia cohercenda: Simuilq illud notãdũ.
quod eos dixerit. xp̃i esse. qui carnẽ cũ uiciis & con¬
cupiscentiis crucifixerint: contra illos qui solam fidẽ
sufficeri arbitrant᷑. ¶ Fuit quidam senex magnus
uestimentum monachi. quando accipit habitũ sꝑũalẽ.
Cuidam alteri seni data ẽ. grã uidendi que fidebant:
& dicebat. Uidi aliquando incenobio frem meditantem¬
incella: & ecce demon ueniens stabat foris cellam:
dumq fr̃ ille meditaret᷑. ñ p̃ualebat ingredi: Cum

Expanded text:
icatio, quae si primum auferatur a cordis cogitatione, prorumpit in opus. Verumtamen si delectatione vel consensu fuerit lactata, ita crescit in colubrum, ut mortifero suum lactantem occidat veneno. Ergo non lactetur, sed mortificetur a nobis, ne mortificemur ab illa. Crucifigatur a nobis, crucifixa sunt, et caro quasi in cruce pendens nihil concupiscit, ut quid nobis legem, quae data est ad vitia coercenda? Simul illud notandum quod eos dixerit Christi esse, qui carnem suam cum vitiis et concupiscentiis crucifixerint, contra illos qui solam fidem sufficere arbitrantur. Fuit quidam senex magnus vestimentum monachi, quando accipit habitum spiritualem. Cuidam seni data est gratia videndi quae fiebant, et dicebat: Quiain cella, et ecce daemon veniens stabat extra cellam; et dum frater ille meditaretur, non praevalebat ingredi: cum
Abbreviated transcription (Latin):
scđm uoluntatem eius uiuat: quia quanto quisq uo¬
luntatis dĩ habuerit cognitionẽ: tanto & maiestatis erꝰ.
habebit timorem: & cordis erga eũ tenebit dilectionẽ:
& sic dõ digne poterit ambulare. sicq illi placere: et
in omĩ oꝑe bono fruetificare. Ille aũt digne dõ ambu¬
lat: qui fidem quam in baptismate ꝑ dñi ꝑcepit grãm.
cotidie oꝑib dignis accumulat: qui m̃bra sua quȩ sũt
suꝑ terram mortificat. ut dõ spũalit uiuat: & ei cuise

Expanded text:
m voluntatem ejus vivat. Quia quantum quisque voluntatis Dei habuerit cognitionem, tantum et majestatis ejus habebit timorem, et cordis erga eum tenebit dilectionem, et in tantum digne Deo poterit ambulare, et in tantum illi placere, et in omni opere bono fructificare. Ille ergo digne Deo ambulat, qui fidem quam in baptismate per Domini accepit gratiam, quotidie operibus bonis accumulat, qui membra sua quae sunt super terram mortificat, ut Deo spiritualiter vivat, et ei cui se
Abbreviated transcription (Latin):
diuine uirtutis suȩ. quȩ ad uitam & pietatem do¬
nata sunt ꝑcognitionẽ eiꝰ. qͥ uocauit nos ꝓpriagła et
uirtute. Ac si diceret: Ad impleatur uob̃ grã in eo ut
donatasunt ꝑeius grãm. quȩ ad iutam obtinendã &
pietatem conseruandam sufficiant: quia quanto quis
ꝑfectius dñm cognoscit: tanto altius promissorũ euis
magnitudint̃ sentit: hinc & paulus ait: Ad cognoscen¬
dum illum: & iurtutem resurrectionis euis. Cognitio
enim mysterii incarnationis eius. passionis & resur¬
restionis. ꝑfectio uite ẽ. & thesaurus sapientie. ꝑ cog¬
nitionẽ enim dñi nͥrĩ iħu xp̃i & saluatoris nr̃i. omnia diui
nitatis eius misteria quibus saluamur agnoscimus. Tri¬
pliciter aũt ad cognitionem xp̃i uenire scriptura teste
didicimus: Primo. ut credamus eum. filiumesse di pa¬
tris omĩpotentis: & cum patre & spũ scõ. unũ esse dm̃
intrinitate. Scdõ. ut diligamus eum ex toto corde. tota
anima. tota uirtute: quia ut ioħs ait. omnis qui diligit.

Expanded text:
divinae virtutis suae ad vitam et pietatem donata sunt per cognitionem ejus qui vocavit nos propria gloria et virtute . Ac si diceret: Adimpleatur vobis gratia in eo, ut donata sunt per ejus gratiam, quae ad vitam obtinendam et pietatem conservandam sufficiant. Quia quanto quis perfectius Dominum cognoscit, tanto altius promissorum ejus magnitudinem sentit. Hinc et Paulus ait: Ad agnoscendum illum et virtutem resurrectionis ejus . Cognitio enim mysterii incarnationis ejus, passionis et resurrectionis, perfectio vitae est et thesaurus sapientiae. Per cognitionem ennitatis ejus mysteria quibus salvamur, agnoscimus. Tripliciter enim ad agnitionem Christi venire, Scriptura teste, didicimus. Primum ut credamus eum Filium esse Dei Patris omnipotentis, et cum Patre et Spiritu sancto unum esse Deum in Trinitate. Secundo, ut diligamus eum ex toto corde, tota anima, tota virtute , quia ut Joannes ait: Omnis qui diligit,
Abbreviated transcription (Latin):
qui execratus fuerit peccatũ. & malitiã.: & dm̃
solũ benignũ. & pium dilȩxerit redemptorem: & castoᷤ
iugiter ac sc̃s habuerit cogitatus Beatus qui ab oĩ
fuerit in mundi istiꝰ actib implicatus: s ex integro
lib̾ in dño. abom̃ib mundiistius negotiis uanissimis ẽ¬
lib̾atus Beatus qui semꝑ recordatus fuerit. de die illa
trem̃da: & festinauerit lacrimarũ fontib ablui: et a-¬
nimȩ suȩ uulnera ꝑcurare. Beatus qui fuerit effectus
tamquã nubes ad ꝓferendã pluuiã lactimarũ: ꝑ qͦs
possit extinguere flammas uitiorũ. Beatus qui am
Beatus qui in bonis oꝑib cotidie ꝑscãm creuerit di¬
sciplinã: habens in dño sp̃em ceitam: ut uideat eũ
in claritate sua. & regno & gła Beatus qui meminerit
p̃ceptoꝵ dnĩ. & mandata eus sollicite custodierit: ut
oꝑetur. & uiuat in eis. Beatus qui posuerit custodiã
uerbo malitiȩ: M ultis etiam aliis modis beati efficiũt᷑

Expanded text:
qui exsecratus fuerit peccatum et malitiam, et Deum solum benignum, et pium dilexerit Redemptorem, et castos jugiter et sanctos habuerit cogitatus. Beatus qui ab omnifuerit in mundi istius actibus implicatus: sed ex integro liber in Domino, ab omnibus mundi istius negotiis vanissimis liberatus. Beatus qui semper recordatus fuerit de die illa tremenda, et festinaverit lacrymarum fontibus ablui, et animae suae vulnera semper curare. Beatus qui fuerit effectus tanquam nubes, ad proferendam pluviam lacrymarum, per quas possit exstinguere flammas omnium vitiorum: Beatus qui ambBeatus qui in bonis operibus quotidie per sanctam creverit disciplinam, habens in Domino spem certam, ut videat eum in claritate sua, et regno, et gloria. Beatus qui meminerit praecepti Domini et mandata ejus sollicite custodierit, ut operetur et vivat in eis. Beatus qui posuerit custodiam verba malitiae . Multis enim modis beati efficiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
Cum aut̃ se diabolus uideret uinci a sene: uenit. & ostñ¬
culos suos Et dixit ei diabolus Ego sum xꝑ̃c. Quare
clausisti oculos tuos: Et respondens senex dixit ei Ego
xpp̃m hic nolo uidere: s in iia uita Audiens aũt hȩc

Expanded text:
Cum autem diabolus se videret vinci a sene, venit, et ostenCum autem diabolus se videret vinci a sene, venit, et ostenculos suos. Et dixit ei diabolus: Ego sum Christus, quare clausisti oculos tuos? Et respondens senex, dixit ei: Ego Christum hic nolo videre, sed in illa vita. Audiens haec
Abbreviated transcription (Latin):
Tribus enĩ modis temptatio agituir. suggestione ui¬
delicet. delectatione. consensu Suggestione enĩ temp¬
tam̃ hostis: delectatione aut̃ uel etiam consensu. nr̃ȩ fra¬
gilitatis. Quod hoste suggerente delectari. aut consẽ¬
tire peccato nolumus. temptatio nob̃ adiuctoriam
prouenit : qua coronam uitȩ mereamur acciꝑe: Iob
temptatus ẽ multi plicit᷑: sed quia nec possessiones.
nec salutem corporis. diuino amori preposuit: tempta¬
ri quidẽ suggestione hostili potuit: sed consentire. uł
etiam delectari saltim inpeccato nullatenus uolebat. S¬
Dixit abba antonius. abbati pastori. Hoc ẽ magnum
opus hominis. ut culpam suã suꝑ se ipsum unus qͥsq
ponat. coram dõ: & expectet temptationem. usq ad
ultimum uite sue tempis: Dicebat quidam senex:
fert a nob̾ ꝓtectionem suam: & ꝑimus Narra uerunt de
quodam sene. quia sedens incella sua. & sustinens tempta-¬
tiones. uidebat dȩ mones manifeste : & contem pnebat eos

Expanded text:
Tribus enim modis tentatio agitur: Suggestione, delectatione, consensu. Suggestione hostis, delectatione autem vel etiam consensu nostrae fragilitatis. Quod si hoste suggerente delectari aut consentire peccato nolumus, tentatio ipsa nobis ad victoriam provenit, qua coronam vitae mereamur accipere. Tentatus est Job multipliciter, sed quia nec possessiones, nec salutem corporis, divino amori praeposuerat, tentari quidem suggestione hostili potuit, sed consentire vel saltem delectari peccato, nullatenus valebat. Dixit abbas Antonius abbati Pastori: Hoc est magnum opus hominis, ut culpam suam super seipsum unusquisque ponat coram Domino, et exspectet tentationem usque ad ultimum vitae suae tempus. Dicebat quidam senex: fert a nobis protectionem suam, et perimus. Narraverunt de quodam sene quia sedens in cella, et sustinens tentationes, videbat daemones manifeste et contemnebat eos.
Abbreviated transcription (Latin):
uiste. & piȩ uiuamus in hoc scło Tamquã lapis ergo
uiuus ȩdificatur axꝑ̃o in domo dĩ eius: quicumq
donante & adiuuante ipso. bonis indefessus insiste¬
re curat oꝑib. In templo enĩ scõ & uiuo: ñ possunt
lapides poni. nͥ uiui & scĩ. Ergo omĩ labore studen
dumẽ. ut simus illi lapides de quib scriptũ ẽ. la¬
pides scĩ uoluunt᷑ suꝑ terram: & cũ fuerimꝰ uiui la¬

Expanded text:
s in hoc saeculo . Tanquam lapis ergo vivus aedificatur a Christo in domo ejus, quicunque, donante et adjuvante ipso, bonis indefessus insistere curat operibus. In templo ergo vivo et sancto non possunt lapides poni, nisi vivi et sancti. Ergo omni ldum est, ut fiamus illi lapides, de quibus scriptum est, lapides sancti volvuntur super terram, cum fuerimus vivi la
Abbreviated transcription (Latin):
in pariete portantur alii abaliis: ita portant᷑ fide¬
les aprecedentib in ȩccłia uistis: portant & ipsi per
doctrinam. & toͦ lerantiã sequentes: & hoc ordine a¬
lii abaliis portantur iusti usq ad ultimum iustũ:
qui cũ ab aliis portetur. quem portare debeat ipse. ñ
habebit sequentẽ. Qui aũt om̃e edificiũ portat. et
lapides
apłs appellat electos: ut conatũ in sinuet
bonȩ actionis eorum. Mortui namq idest materia les
lapides. ubicumq astructore positi fuerint. in sensibi¬
lit̾ manent: aut etiam lapsi: decidunt: Non gͦ nos
beatus petrus talium lapidum insensibilitatem uult
imitari: sed tanquã lapides uiuos. fundam̃to xͥ suꝑ¬

Expanded text:
in pariete portantur, alii ab aliis; ita portantur fidein pariete portantur, alii ab aliis; ita portantur fideles a praecedentibus in Ecclesia justis. Portant et ipsi per doctrinam et tolerantiam sequentes, et hoc ordine alii ab aliis portantur justi usque ad ultimum justum. Qui cum a prioribus portetur, quem portare debeat, ipse non habebit sequentem. Qui autem omne aedificium portat, et lapides Apostolus appellat electos, ut conatum insinuet bonae actionis eorum. Mortui namque, id est materiales lapides, ubicunque a structore positi fuerint, insensibiliter manent, aut etiam lapsi decidunt. Non ergo nos beatus Petrus talium lapidum insensibilitatem vult imitari, sed tanquam lapides vivos fundamento
Abbreviated transcription (Latin):
uiuii. suꝑ edificamini domos sꝑũales. Super¬
edificari illos dicit: quia sine dño iħu xp̃o lapide
scilicet uiuo. nulla edificatio sꝑũialis stare potest. Fun¬
dam̃tũ enim nemo pot̾ ponere aliud pret̃ ipsũ cuius
participatione fideles. lapides uiui efficiuntur: qui
ꝑinfidelitatem mortui fuerant. duri scilicet & insensibi¬
les: quib merito diceretur. Auferam auob̃ cor lapideũ.
& dabo uob̾ cor carneum: docibile scilicet ad eugłicã
recipiendam doctrinã: ut tanquã lapides uiui ad spi-¬
rituale ȩdificiũ aptentur: qui ꝑ discretionẽ eruditi
docꝰtoris. amputatis actibus & cogitationib suꝑfluis
uelut ictu quadrant᷑ securis Lapis & eñi quadrus. in
quocumq latere uersus fuerit: eque stat Iustus ergo¬
qui ꝓsꝑitatib ñ eleuatur: aduersitatib ñ frangitur:
uituꝑationib ñ deicitur: suasionib ad malũ ñ trabit᷑:
lapis quadratus ẽ. Sicut enim ordines lapidum.

Expanded text:
vivi superaedificamini domos spirituales . Supervivi superaedificamini domos spirituales . Superaedificari illos dicit, quia sine Domino Jesu Christo, lapide scilicet vivo, nulla aedificatio spiritualis stare potest. Fundamentum enim aliud nemo potest ponere, praeter illum . Cujus participatione fideles lapides vivi efficiuntur, qui per infidelitatem lapides mortui fuerant, duri scilicet et insensibiles, quibus merito diceretur: Auferam a vobis cor lapideum, et dabo vobis cor carneum , docibile scilicet ad evangelicam recipiendam doctrinam, ut tanquam lapides vivi ad spirituale aedificium aptentur, qui per discretionem eruditi doctoris, amputatis actibus et cogitationibus superfluis, velut ictu quadrantur securis. Lapis etenim quadrus in quodcunque latus versus fuerit, aeque stat Gregitatibus non elevatur, adversitatibus non frangitur, vituperationibus non dejicitur, suasionibus ad malum non trahitur, lapis quadrus est. Sicut enim ordine lapides
Abbreviated transcription (Latin):
bant in medio discipulorum suoꝵ. ut & illis exẽplũ
preberent humilitatis: & sibimet premiũ ad quir̾ent
humiliationis. Uidendum tam̃ quomͦ hoc in loco la¬
udabiliter dicat. facti sumus paruuli: cũ alio loco dic̃.
utinam ñ efficiamur paruuili. Quomͦ uoluntarię facti
sunt pariuili: nolentes esse paruuli: Sed quales pariui¬
los nos cupiat esse paulus: ipse exponens. ait: Malitia par
festat. dicens. Utinam non efficiamur paruuli fluctu¬
antes: & circumferamur om̃i uento doctrine. Ergo bo¬
ni duob modis efficiuntur pariuili. idẽ. habendo. &
non habendo: habendo scilicet humilitatem. puritatẽ.
& in nocentiã: ñ haben do malitiã. dolũ. & in uidiam.
Apłi eñĩ. pariuli facti sunt. ñ habendo malitiam¬
tatem. puritatem. & in nocentiã: insuꝑ habendo ub̾tatẽ
doctrinȩ. de qua tanquam nutrix suos fouebant fi¬
lios: quibus unus ex ipsis dicebat: Tanquam par
etrus apł̃s in ȩpła sua ait: Et ipsi tãquã lapides

Expanded text:
orum suorum, ut et illis exemplum praeberet humilitatis, et sibimet praemium acquireret humiliationis. Videndum tamen quomodo hoc in loco laudabiliter dicat, facti sumus parvuli, cum alio loco dicat: utinam non efficiamur parvuli ; quomodo voluntarie facti sunt parvuli nolentes esse parvuli. Sed quales nos parvulos cupiat esse Paulus, ipse exponens ait: Malitia parve subdendo manifestat, dicens: Utinam non efficiamur parvuli, fluctuantes, et non circumferamur omni vento doctrinae . Ergo bene duobus modis efficimur parvuli, id est, habendo et non habendo. Habendo humilitatem, puritatem et innocentiam; non habendo malitiam, dolum et invidiam. Aptatem, puritatem et innocentiam, insuper et habendo ubertatem doctrinae, de qua tanquam nutrix, Paulus suos fovebat filios, quibus et dicebat: Tanquam parvetrus in Epistola sua ait: Et ipsi tanquam lapides
Abbreviated transcription (Latin):
scłm ꝑigñe. głificabit scõs suos. ipse cum ipsis głos
& głificatus apparens. ac laritate potentiȩ suȩ clarificãs
illos: sicut patri. idẽ dñs ait: Et claritatẽ quam dedisti
michi. dedi eis & alibi: Fulgebunt inquit iusti. sicut
sol. in regno patris mei. Qua głosa & ꝑpetua gła głifica¬
ti: in uidicio cum xꝑ̃o apparebunt electi. Ueniet certe
ueniet in iudicium apparere in scĩs suis głificatus: qͥ
iniquis apparuit inpassione sua despectus Et qͥ ante
pylatũ & pontifices iudoꝵ inpͥmo aduentu apparuit
humilis. & pufillus: in scđo głosus. magnus. & excelsꝰ
apparebit ds̃: & ãmirabilis fieri in omĩb qui credide¬
sua humanitate: ad mirabilis in conceptione: ad mira¬
bilis innatiuitate. ad mirabilis in resurrectione: admi-¬
rabilis & inascensione. Ipse ad huc mirabilis apparebit
inom̃ib. qui sicut credendũ ẽ. crediderunt in ultimi
quo & ysaias ait: Et uocabit᷑ nom̃ eiꝰ ad mirabilis.

Expanded text:
 ignem glorificabit sanctos suos, ipse cum illis gloriosus, et glorificatus apparens, a claritate potentiae suae clarificans illos: sicut et idem Patri Dominus ait: Et claritatem quam dedisti mihi, dedi eis . Et alibi: Fulgebunt inquit justi sicut sol, in regno Patris mei . Qua gloriosa et perpetua gloria glorificati, in judicio cum Christo apparebunt electi. Veniet ergo, veniet in judicio apparere in sanctis suis glorificatus, qui iniquis apparuit in passione sua despectus. Et qui ante Pilatum et pontifices Judaeorum in primo adventu apparuit humilis et pusillus, in secundo gloriosus, magnus et excelsus apparebit Deus, et admirabilis fieri in omnibus qui credidesua humanitate: admirabilis in conceptione, admirabilis in nativitate, admirabilis in resurrectione, admirabilis et in ascensione. Ipse adhuc et mirabilis apparebit in omnibus, qui ut credendum est crediderunt, in ultimi quo et Isaias ait: Et vocabitur nomen ejus admirabilis,