comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
faciat sc̃itatis. Nichil gͦ mͥ et
signis istis. qͣndoqͥdem mee il¬
la famȩ magis qͣm uitȩ noue¬
rim exhiberi: nec ad meã fieri
cõmendationẽ. s ad ꝯmonitio¬
nem potius alioꝵ. Satis ni fal¬
limur huiꝰ uiri mirabit᷑ animũ.
quisquis hec diligenti conside.¬
ratione pensauerit: nͨ p̃stantiꝰ
reputabit estimator quisq fide¬
lis signa atq ꝓdigia mirabilit̃
oꝑari. qͣm ꝑpetrata talit̾ inter¬
pretari. Sibi quoq ñ minꝰ u¬
tile iudicabit imitandos eius
affectꝰ. qͣm mirandos actus: ꝙ
morũ insignia. qͣm oꝑum sig¬
na.cognoscere.S ad hec quis
idoneus: In huius si qͥd̾e pecto¬
re uiri đi pari federe puritas
suauitasq consederant. satis
qͥdem utraq mirabilis: s mi¬
rabilior utriusq complexus.
Inde numirum tã singłariter ĩ
unũ hominẽ totius orbis uo¬
ta parit̃ concurrebant. quod
puritatẽ suauitas amabilem
faceret. suauitatẽ puritas accep¬

Expanded text:
faciat sanctitatis Nihil ergo mihi et faciat sanctitatis Nihil ergo mihi et signis istis: quandoquidem meae illa famae magis, quam vitae noverim exhiberi; nec ad meam fieri commendationem. sed ad commonitionem potius aliorum. » Satis, ni fallimur, hujus viri mirabitur animum quisquis hoc diligenti consideratione pensaverit, nec praestantius reputabit aestimator quisque fidelis, signa atque prodigia mirabiliter operari, quam perpetrata taliter interpretari. Sibi quoque non minus utile judicabit imitandos ejus affectus, quam mirandos actus, et morum insignia, quam operum signa cognoscere. Sed ad haec quis idoneus? 21. In hujus siquidem pectore Viri Dei, pari foedere puritas suavitasque consederant: satis quidem utraque mirabilis; sed mirabilior utriusque complexus. Inde nimirum tam singulariter in unum hominem totius Orbis vota pariter concurrebant, quod puritatem suavitas amabilem faceret, suavitatem puritas accep
Abbreviated transcription (Latin):
legisse signoꝵ. Si quid̾e facta
sunt aliquando signa ꝑ scõs¬
homines et ꝑfectos: facta sunt
et ꝑ fictos. Ego mͥ nec ꝑfectioĩs
conscius sũ. nec fictionis. Scio
que miracłis illustrent᷑. confido
aũt nͨ ad eoꝵ sortem me ꝑtin̾e.
qͥ uirtutes multas ĩ nomĩe dñi
oꝑantur. et a dño ignorantur.
hec & huiꝰmodi crebriꝰ secreti¬
isq cũ uiris spiritalib confe¬
rebat. Nouissime uͦ oportu nũ
sibimec uisus exitũ repperisse.
scio inquid huiꝰmodi signa ñ
ad sc̃itatem unius. s ad mul¬
toꝵ spectare salutem: et d̾m
ĩ homine ꝑ que talia oꝑecur.
ñ tam ꝑfectionẽ considerare
qͣm opinionem. ut ĩ eo com¬
mendet hominib que illi cre¬
ditur messe uirtutem. Neq e¬
nĩ pro eis fiunt hec ꝑ quos fi¬
unt: s ꝓ eis magis qui uidert
illa uł sciunt. Nec eo fine ꝑ eos
ista dñs oꝑatur ut ipso ꝓbet
ceteris sanctiores: s ut cẽteros
magis amatores ⁊ emulatores

Expanded text:
legisse signorum. Siquidem facta legisse signorum. Siquidem facta sunt aliquando signa per sancthomines et periectos: facta sunt et per fictos. Ego mihi nec perfectionis conscius sum, nec fictionis. Scio quae miraculis illustrentur: confido autem nec ad eorum sortem me pertinere, qui virtutes multas in nomine Domini operantur, et a Domino ignorantur. » Haec et hujusmodi crebrius, secretiusque cum viris spiritualibus conferebat. Novissime vero opportunum sibimet visus exitum reperisse: « Scio, inquit, hujusmodi signa non ad sanctitatem unius, sed ad multorum spectare salutem; et Deum in homine, per quem talia operetur, non tam perfectionem considerare, quam opinionem: ut in eo commendet hominibus, quae illi creditur inesse, virtutem. Neque enim pro eis fiunt haec, per quos fiunt; sed pro eis magis qui vident illa, vel sciunt. Nec eo fine per eos ista Dominus operatur, ut ipsos probet caeteris sanctiores, sed ut caeteros magis amatores et aemulatores
Abbreviated transcription (Latin):
ide pergitur ad eccłiam. eo ip̃o
qui conualuerat p̾eunte: con¬
clamatur in laudes di. eodem
parit̃ concinente: ruit undiq
fides: infidelis quisq confundi¬
t᷑: exultat pietas. ⁊ impietas con¬
tabescit. Porro uir di cellam uͥ
manebat ingressus. diligenter
om̃s obseruari aditus. obserari
ianuas iubet: ne quis pateat ĩ¬
troitus ppło concurrenti. Cum¬
aũt ꝑ totum ab eadem ꝓuin¬
cia reditum. uiri sc̃i mag ma¬
gisq signa crebrescerent. et
multiplicarent᷑ in dies: ñ pre¬
dereundum. qͥdnam ipse int̾
hec animi gereret. qui a xp̃o
humilitatem cordis. ⁊ mansue¬
tudinem didicisset. Disputans
enĩ secũ ĩ cogitationib suis. ⁊
ex ipsa demũ locutꝰ abundan¬
tia cordis sui: domesticis sibi
religiosis quibusdam fr̃ibus
aiebat. Plurimũ miror. qͥdnã
sibi hec miracła uelint: aut
quid uisum sit do. talia actita¬
re per talem. Nil mͥ uideor in
sacris paginis suꝑ hoc gen̾e

Expanded text:
Inde pergitur ad ecclesiam, eo ipso Inde pergitur ad ecclesiam, eo ipso qui convaluerat praeeunte: conclamatur in laudes Dei, eodem pariter concinente, ruit undique fides, infidelis quisque confunditur, exsultat pietas et impietas contabescit. Porro Vir Dei cellam ubi manebat ingressus, diligenter omnes observari aditus, obserari januas jubet, ne quis pateat introitus populo concurrenti. per totum ab eadem provincia reditum Viri sancti magis magisque signa crebrescerent, et multiplicarentur in dies, non praetereundum quidnam ipse inter haec animi gereret, qui a Christo humilitatem cordis et mansuetudinem didicisset. Disputans enim secum in cogitationibus suis, et ex ipsa demum locutus abundantia cordis sui, domesticis sibi religiosis quibusdam fratribus aiebat: « Plurimum miror quidnam sibi haec miracula velint, aut quid visum sit Deo talia actitare per talem. Nil mihi videor in sacris paginis super 1125 hoc genere
Abbreviated transcription (Latin):
miserum ⁊ data bñdictione
egrediens. sic̃ postea confessus
est. loquebatur ĩ corde suo fide¬
lis seruus ad dñm tã fiducia¬
lit̾ qͣm fidelit̾ dicens. Quid ex¬
pectas dñe ds̃: Generatio hec
signa querit. Alioqum minꝰ
apud eos nr̃is ꝓficimꝰ uerbis:
nisi abs te fuerint confirma¬
ta sequentib signis. Ead̾e ho¬
ra exiliit paraliticꝰ de grabato:
⁊ accurrens secutus ⁊ consecui¬
tus ẽ eum. sacra uestigia de¬
uotione qua debuit amplexa¬
tus. Cui subito ꝓcedenti obui¬
ans̃. ex concanonicis unꝰ: expa¬
uit ⁊ exclamauit: siquidem
fantasma putabat. Quando
eñi de lectulo eũ crederet sur¬
gere potuisse: E gressam ma¬
gis a corpore eiꝰ animam fan¬
tastice sibi apparuisse arbitra¬
tus aufugit: s ipsa demũ tã
ei qͣm ceteris rei ueritas fidem
fecit. Egreditur exinde sermo
int̃ fr̃es. currit᷑ ad spectacłm
tã iocundum: ipse etiã inter
pͥmos accurrit ep̃e ⁊ legatus.

Expanded text:
miserum, et data benedictione miserum, et data benedictione egrediens, sicut postea confessus est, loquebatur in corde suo fidelis Servus ad Dominum tam fiducialiter, quam fideliter, dicens: Quid exspectas, Domine Deus? Generatio haec signa quaerit. Alioquin minus apud eos nostris proficimus verbis, nisi abs te fuerint confirmata sequentibus signis. » Eadem hora exiliit paralyticus de grabato, et accurrens secutus et consecutus est eum, sacra vestigia devotione qua debuit amplexatus: cui subito procedenti obvians ex concanonicis unus expavit et exclamavit, siquidem phantasma putabat. Quando enim de lectulo eum crederet surgere potuisse? Egressam magis a corpore ejus animam phantastice sibi apparuisse arbitratus aufugit. Sed ipsa demum tam ei, quam caeteris, rei veritas fidem fecit. Egreditur exinde sermo inter fratres, curritur ad spectaculum tam jucundum: ipse etiam inter primos accurrit episcopus et legatus.
Abbreviated transcription (Latin):
etis uera esse que a nobis. falsa
que ab hereticis suadentur. si
infirmi ur̃i gustatis panib
istis. adepti fuerint sospitatem.
Timens aũt uenerabilis episco¬
pus carnotensium magnus il¬
le gaufridꝰ. siquidem p̃sens erat.
⁊ proximꝰ uiro di. sibona inqͥt
fide sumpserint sanabuntur.
Cui pater sc̃s de dñi uirtute
nil hesitans. ñ hoc ego dixerim
ait. s uere qui gustauerint sa¬
nabuntur : ut ꝑinde ueros nos
et ueraces di nuncios esse cog¬
noscant. Tam ingens multitu¬
do languentium gustato eod̾e
pane conualuit. ut ꝑ totam ꝓ¬
uinciam uerbũ hoc diuulga¬
retur: et uir sc̃s ꝑ uicina loca
regrediens. ob concursus in¬
dolerabiles declinauerit. et ti¬
paralitici cuiꝰdam clerici cu¬
ratio fuit. Hunc in domo re¬
gularium cdericoꝵ sc̃i satͦnini
quoꝵ unꝰ ipse erat ad petitio¬
nem abbatis ⁊ fratru circa no¬
ctis crepuscłm uisitans homo
d̾̃i: moribundum iuenit ho¬
ritũ uideret᷑. Consolatꝰ itaq

Expanded text:
etis vera esse quae a nobis, falsa etis vera esse quae a nobis, falsa quae ab haereticis suadentur, si infirmi vestri gustatis panibus istis adepti fuerint sospitatem. » Timens autem venerabilis episcopus Carnotensium magnus ille Gaufridus siquidem praesens erat, et proximus Viro Dei; « Si bona, » inquit, « fide sumpserint, sanabuntur. » Cui Pater sanctus de Domini virtute nil haesitans: Non hoc ego dixerim, » ait, « sed vere qui gustaverint, sanabuntur: ut proinde veros nos et veraces Dei nuntios esse cognoscant. » Tam ingens multitudo languentium gustato eodem pane convaluit, ut per totam provinciam verbum hoc divulgaretur, et Vir sanctus per vicina loca regrediens ob concursus intolerabiles declinaverit, et tiparalytici cujusdam clerici curatio fuit. Hunc in domo regularium clericorum sancti Saturnini, quorum unus ipse erat, ad petitionem Abbatis et fratrum circa noctis crepusculum, visitans Homo Dei, moribundum invenit hotrahere videretur. Consolatus itaque
Abbreviated transcription (Latin):
uitate tholosa ꝑ aliquot dies
et in ceteris locis que miser il¬
le frequentasset ampluis. et
grauius infecisset : multos ĩ
fide simplices instruens. nu¬
tantes roborans. errantes re-¬
uocans. subuersos reparans.
subu̾sores ⁊ obstinatos aucto¬
ritate sua premens ⁊ oppͥmeis.
ut ñ dico resistere: s ne assiste¬
re qͥdem o apparere p̃sume¬
rent. Ceterũ ⁊ si tunc fugit
hereticus ille ⁊ latuit. ita tam̃
circunsepte: ut uix alicubi
postea tutus. tandem captꝰ et
cathenatꝰ episcopo traderetur.
In quo itinere plurimis etiam
signis in seruo suo głificatus ẽ
deus: alioꝵ corda ab errorib
impiis reuocans. alioꝵ corꝑa
a langorib uariis sanans. Est
locus in regione eadem sarla¬
tum nom̃ est illi: ubi sermo¬
ne completo plurimos ab be¬
nedicendum panes. sic̃ ubiq
fiebat. dei famulo offe̾bant.
Quos ille eleuata manu ⁊ sig¬
no crucis edito. ĩ dei nominẽ
benedicens: in hoc inquit sci¬

Expanded text:
vitate Tolosa per aliquot dies, vitate Tolosa per aliquot dies, et in caeteris locis, quae miser ille frequentasset amplius, et gravius infecisset; multos in fide simplices instruens, nutantes roborans, errantes revocans, subversos reparans, subversores et obstinatos auctoritate sua premens et opprimens, ut non dico resistere, sed ne assistere quidem et apparere praesumerent. Caeterum etsi tunc fugit haereticus ille et latuit, ita tamen circumseptae, ut vix alicubi postea tutus, tandem captus et catenatus episcopo traderetur 1124. In quo itinere plurimis etiam signis in Servo suo glorificatus est Deus, aliorum corda ab erroribus impiis revocans, aliorum corpora a languoribus variis sanans. 18. Est locus in regione eadem, cui Sarlatum nomen est, ubi sermone completo plurimos ad benedicendum panes, sicut ubique fiebat, Dei Famulo offerebant. Quos ille elevata manu et signo Crucis edito in Dei nomine benedicens: « In hoc, » inquit, sci
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotib. sacerdotes sine de¬
bita reuerentia: sine xp̃o deni
xp̃i uita int̾cludebat᷑: dum
baptismi grã negabat᷑. Ride¬
bant᷑ orationes. oblationesq
pro mortuis: sc̃oꝵ inuocatio¬
nes. sacerdotũ excõmunicatio¬
nes. fidelium peregrinatio¬
nes. basilicarum edificatio¬
nes. dierũ sollemnium uacatio¬
nes. crismatis ⁊ olei consecratio¬
nes: et om̃s deniq institutio¬
nes. eccłiȩ spernebant᷑. Hac ne¬
cessitate uir sc̃s iter arripuit.
ab ȩccłia regionis illiꝰ sepiꝰ ĩa
ante rogatus: ⁊ tunc demum
a reu̾entissimo alberico ostien¬
si ep̃o. ⁊ legato sedis apłice per¬
suasus parit̃ et deductꝰ. Ueni¬
ens aũt cũ incredibili deuotio¬
ne. susceptꝰ est a ppło t̾rȩ: ac si
de celo angłs aduenisset. Nec
moram facere potuit apud eos
quod irruentium turbas ne¬
erat frequentia dieb ac nocti¬
b aduentantium. bñdictõnẽ
expetentium. flagitantium
opem. Predicauit tamen ĩ ci¬

Expanded text:
sacerdotibus, sacerdotes sine desacerdotibus, sacerdotes sine debita reverentia, sine Christo denique i vita intercludebatur, dum Baptismi gratia negabatur. Ridebantur orationes oblationesque pro mortuis, sanctorum invocationes, sacerdotum excommunicationes, fidelium peregrinationes, basilicarum aedificationes, dierum solemnium vacationes, chrismatis et olei consecrationes, et omnes denique institutiones ecclesiasticae spernebantur. » 17. Hac necessitate Vir sanctus iter arripuit, ab ecclesia regionis illius saepius jam ante rogatus, et tunc demum a reverendissimo Alberico Ostiensi episcopo et legato Sedis apostolicae persuasus pariter et deductus. Veniens autem cum incredibili devotione susceptus est a populo terrae, ac si de coelo angelus advenisset. Nec moram facere potuit apud eos, quod irruentium turbas reerat frequentia diebus ac noctibus adventantium, benedictionem expetentium, flagitantium opem. Praedicavit tamen in ci
Abbreviated transcription (Latin):
an eidem damnationi consen¬
tiat int̾rogatur: consentiens et
publice refutans quȩ pꝰ scrip¬
serat ⁊ affirmauerat. indulgen¬
tiam ipse consequit᷑: maxime
qd̾ ab inicio cautus fuisset ea
lege eandem ingredi discepta¬
tionem. ut ꝓmitteret sine ul¬
la sese obstinatione ꝓ ȩccłiȩ sc̃ȩ
arbitrio correpturũ libere suã
sanis henricus quid̾a olim mo¬
nachus. tunc apostata uilis:
pessime uitȩ: ꝑniciose doctri¬
nȩ. uerbis ꝑsuasibilib gentis
illius occupauerat leuitatem:
et ut predixit apłs de quibd̃a
in hẏpoctisi loquens menda¬
cium fictis uerbis de eis ne¬
gociabat᷑. Erat aũt hostis ec¬
clesiȩ manifestus: irreu̾enter
eccłasticis derogans sacramen¬
tis parit̃ ⁊ ministris. Nec medi¬
ocrit̃ in ea iam malignitate
ꝓfecerat. Sicut enim de eo seri¬
bens pater uenerabilis ad pͥn¬
cipem tholasanũ int̾ cetera a¬
it. passim inueniebant᷑ iam
eccłiȩ sine plebib. plebes sñ

Expanded text:
an eidem damnationi consenan eidem damnationi consentiat, interrogatur. Consentiens, et publice refutans quae prius scripserat et affirmaverat, indulgentiam ipse consequitur, maxime quod ab initio cautus fuisset ea lege eamdem ingredi disceptationem, ut promitteret sine ulla sese obstinatione, pro Ecclesiae sanctae arbitrio, correcturum libere suam sanis Henricus quidam, olim monachus, tunc apostata vilis, pessimae vitae, perniciosae doctrinae, verbis persuasibilibus gentis illius occupaverat levitatem, et, ut praedixit Apostolus de quibusdam, in hypocrisi loquens mendacium , fictis verbis de eis negotiabatur. Erat autem hostis Ecclesiae manifestus, irreverenter ecclesiasticis derogans Sacramentis pariter et ministris. Nec mediocriter in ea jam malignitate profecerat. Sic enim de eo scribens Pater venerabilis ad principem Tolosanum, inter caetera ait: « Passim inveniebantur jam Ecclesiae sine plebibus, plebes sine
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ aduersꝰ hunc gislebertũ
ȩccłiȩ sc̃e suo tempore singula¬
ris atleta bernardꝰ: pͥmo qͥdem
totum qd̾ ille u̾boꝵ cauillatio¬
nib occultare nitẽbatur elici¬
ens: deinde uͦ tam suis racioti¬
niis qͣm scõꝵ testimoniis bidu¬
ana disputatione redarguens.
Considerans sane ñ nullos ex
his qͥ p̃sidebant iã qͥdem animad¬
uertẽtes blasphemiam ĩ doctri¬
na. adhuc tam̃ auercentes h̃it¬
riam a ꝑsona. accensus ẽ relo:
& domesticam sͥ eccłiam seorsũ
conuocat gallicanã. Commu¬
ni deniq consilio a patribus
decem ꝑunciaꝵ. aliis autẽ
ep̃is ⁊ abbatib płimis. dictan¬
te uiroᷤ nouis dogiatib op¬
ponit᷑ simbolum nouum.
Cui etiam subscribunt᷑ no¬
mina singłoꝵ. ut eoꝵ uideli¬
cet om̃ium sicut irrep̃tehensi¬
bilis uita: sic irrep̃hensibilis
zelus ceteris innotescat. Ita de¬
mum apłico iudicio & aucto¬
ritate uniu̾salis eccłiȩ error
ille damnatur. ep̃c gislebertꝰ

Expanded text:
minus adversus hunc Gillebertum minus adversus hunc Gillebertum Ecclesiae sanctae suo tempore singularis athleta Bernardus: primo quidem totum quod ille verborum cavillationibus occultare nitebatur, eliciens; deinde vero tam suis ratiociniis, quam sanctorum testimoniis biduana disputatione redarguens. Considerans sane nonnullos ex his qui praesidebant, jam quidem animadvertentes blasphemiam in doctrina, adhuc tamen avertentes injuriam a persona; accensus est zelo, et domesticam sibi Ecclesiam seorsum convocat Gallicanam. Communi denique consilio, a patribus decem provinciarum, aliis autem episcopis et abbatibus plurimis, dictante Viro Dei, novis dogmatibus opponitur symbolum novum. Cui etiam subscribuntur nomina singulorum, ut eorum videlicet omnium sicut irreprehensibilis fides, sic irreprehensibilis zelus caeteris innotescat. Ita demum apostolico judicio et auctoritate universalis Ecclesiae error ille damnatur; episcopus Gillebertus
Abbreviated transcription (Latin):
ta incendio. scriptorem silentio
condemnauit. fuit idem gis¬
lebertꝰ quẽ cognominauerur
porratam pictauoꝵ episcopus.
in sacris litteris plurimum
exercitatꝰ: sed sublimiora se
etiam ipse scrutatus. ad insi¬
pientiam sibi. Siquidem de
sanctȩ tͥnitatis unitate ⁊ diui¬
nitatis simplicitate. ñ simpli¬
citer sentiens. nec fidelit̾ seͥbens.
discipłis suis panes ꝓponebat
absconditos. furtiuas ꝓpinabat
aquas: nec facile quid saperet.
immo qͣntũ desiperet. ꝑsonis
autenticis fatebatur. Timebat
enĩ qd apud senonas petru ei
dixisse ferunt: tua res agitur
paries cũ ꝓximꝰ ardet. Nouissi¬
me tam̃ cũ iã fidelium super ħ
inualesceret scandalum. cres¬
ceret murmur. uocatꝰ ad me¬
dium ẽ. & librum tradere ius¬
sus in quo blasphemias euo¬
muerat. graues quidem: s uer¬
boꝵ quodam inuolucro circun¬
septas. Igitur in concilio qd in
urbe remoꝵ papa uenerabił
eugenius celebrauit. egit co¬

Expanded text:
ta incendio, scriptorem silentio ta incendio, scriptorem silentio condemnavit. 15. Fuit item Gillebertus, quem cognominavere Porretanum, Pictavorum episcopus, in sacris Litteris plurimum exercitatus, sed sublimiora se etiam ipse scrutatus ad insipientiam sibi. Siquidem de sanctae Trinitatis unitate et Divinitatis simplicitate non simpliciter sentiens, nec fideliter scribens, discipulis suis panes proponebat absconditos, furtivas propinabat aquas, nec facile quid saperet, imo quantum desiperet, personis authenticis fatebatur. Timebat enim quod apud Senonas Petrum ei dixisse ferunt: Tunc tua res agitur, paries cum proximus ardet. 1123 Novissime tamen cum jam fidelium super hoc invalesceret scandalum, cresceret murmur, vocatus ad medium est, et librum tradere jussus, in quo blasphemias evomuerat, graves quidem, sed verborum quodam involucro circumseptas. Igitur in Concilio, quod in urbe Remorum papa venerabilis Eugenius celebravit, egit co
Abbreviated transcription (Latin):
at ille nec uolens resipiscere.
nec ualens resistere sapientie
⁊ sp̃ui qͥ loquebat᷑: ut tempꝰ
redimeret ad sedem apłicam
appellauit. S ⁊ postea. ab e¬
gregio illo catholicȩ fidei ad¬
uocato monitꝰ. ut uł iam sci¬
ens ĩ ꝑsonam suam nichil a¬
gendum. responderet tã lib̾e
quam secure audiendꝰ tantũ
⁊ ferendꝰ in om̃i patientia. ñ
sententia aliqua feriendus:
hoc quoq om̃imodis recus a¬
uit. Nam ⁊ confessus ẽ pꝰtea
sius ut aiunt: qd̾ ea hora ma¬
xima qͥdem ex parte memo¬
ria eiꝰ turbata fu̾it. ratio cali¬
gauerit. ⁊ interior fugit senꝰ.¬
Nichilominꝰ tam̃ ȩccłia que con¬
uenerat dimisit hominem. mul¬
tauit abhominationẽ: a perso¬
na abstinens. s dogmata praua
condemnans. Quando uͦ petrus
ille refugium inueniret in sede
petri: tam longe dissidens a fi¬
de petri : Et ip̃m gͦ auctorem
cadem sententia cũ errorib su¬
is apłicus p̃sul in uoluens: scͥp¬

Expanded text:
At ille nec volens resipiscere, At ille nec volens resipiscere, nec valens resistere sapientiae et spiritui qui loquebatur; ut tempus redimeret, Sedem apostolicam appellavit Sed et postea ab egregio illo catholicae fidei advocato monitus, ut vel jam sciens in personam suam nihil agendum, responderet tam libere, quam secure, audiendus tantum et ferendus in omni patientia, non sententia aliqua feriendus; hoc quoque omnimodis recusavit. Nam et confessus est postea suis, ut aiunt, quod ea hora, maxima quidem ex parte memoria ejus turbata fuerit, ratio caligaverit, et interior fugerit sensuNihilominus tamen Ecclesia quae convenerat, dimisit hominem, mulctavit abominationem, a persona abstinens, sed dogmata prava condemnans. Quando vero Petrus ille refugium inveniret in Sede Petri, tam longe dissidens a fide Petri? Et ipsum ergo auctorem eadem sententia cum erroribus suis apostolicus Praesul involvens, scrip
Abbreviated transcription (Latin):
concilium: clareuallensem
causat᷑ abbatẽ suis ĩ occulto
detrahere libris. Addit ꝙͦ ꝑatũ
se esse ĩ publico sua defend̾e
scripta: rogans ut predictus
abbas dicturꝰ si quid haberet
ad concilium uocaret᷑. factũ
est ut postulauit : s uocatus
abbas uenire penitꝰ recusauit.
suũ hoc ñ esse renuncians.
Postea tam̃ magnoꝵ uirorũ
monitł flexus. ne uidelicet ex
ip̃ius absentia scandału ppło.
ce cornua crescerent aduersa¬
rio:. demũi pergere acqͥeuit.
tristis quidem nec sñ lac̾mis.
annuens. sicut in epistola ad
papam innocentium ip̃e testa¬
tur. ubi pleniꝰ lucidiꝰq negoti¬
um omne ꝓsequit᷑. Affuit di¬
es: & eccłia copiosa conuenit.
Ubi a di famulo petͥ illius in
medium scripta plata sunt:
& erroris capitula designata.
Demũ illi optio data ẽ: aut sua
esse negandi. aut errorẽ humi¬
lit corrigendi. aut respondendi
si posset obiciendis sͥ rationib.
parit᷑ & scõꝵ testimoniis patrũ.

Expanded text:
concilium, Clarae-Vallensem concilium, Clarae-Vallensem causatur Abbatem suis in occulto detrahere libris. Addit quoque paratum se esse in publico sua defendere scripta, rogans ut praedictus Abbas dicturus, si quid haberet, ad Concilium vocaretur. Factum est ut postulavit. Sed vocatus Abbas venire penitus recusavit, suum hoc non esse renuntians. Postea tamen magnorum virorum monitis flexus, ne videlicet ex ipsius absentia et scandalum populo, et cornua crescerent adversario, demum pergere acquievit, tristis quidem, nec sine lacrymis annuens, sicut in epistola ad papam Innocentium ipse testatur, in qua plenius lucidiusque negotium omne prosequitur. 14. Adfuit dies, et ecclesia copiosa convenit: ubi a Dei Famulo Petri illius in medium scripta prolata sunt, et erroris capitula designata. Demum illi optio data est, aut sua esse negandi; aut errorem humiliter corrigendi; aut respondendi, si posset, objiciendis sibi rationibus pariter et sanctorum testimoniis Patrum.
Abbreviated transcription (Latin):
nifice egerit᷑ seriuis fidelis ꝙ
prudens: breuĩt intimand̾u.
fuit in dieb illis petrus aba¬
elardꝰ magister insignis. et
celeberrimus ĩ opinione sci¬
entie: s de fide ꝑfide dogmna¬
tirans. Cuiꝰ cũ blasphemiis
plena grauissimis uolitare
undiq scripta cepissent: ꝓ¬
fanas nouitates uocum et
sensuum. uiri eruditi atq
fideles. ad d̾i hominem retu¬
leĩt. Qui nimirum solita
bonitate ⁊ benignitate desi¬
derans errorem corrigi. ho
minen ñ confundi: secreta
illum ammonitione conue¬
nit. Cum quo etiam tã mo¬
deste tamq rationabilit̾ egit:
ut ille quoq cũpunctꝰ. ad ip¬
sius arbitrium correcturum
se ꝓmitceret uniuersa. Cet̾m
cum recessisset ab eo petrus
idem. consiliis stimulatꝰ mni¬
quis. ⁊ ingenii sui uirib plu¬
rimoq exercitio disputandi.
infelicit̾ fidens: resiliit a ꝑ¬
posito saniori. Expetens deni¬
q senonensem metropolita¬
nũ. qd̾ in eiꝰ eccłia celebran¬
dum foret ĩ ꝓximo grande

Expanded text:
nifice egerit servis fidelis et prudens, breviter intimandum. 13. Fuit in diebus illis Petrus Abaelardus magister insignis, et celeberrimus in opinione scientiae, sed de fide perfide dogmatizans. Cujus cum blasphemiis plena gravissimis volitare undique scripta coepissent, profanas novitates vocum et sensuum viri eruditi atque fideles ad Dei Hominem retulerunt. Qui nimirum solita bonitate et benignitate desiderans errorem corrigi, non hominem confundi, secreta illum admonitione convenit. Cum quo etiam tam modeste, tamque rationabiliter egit, ut ille quoque compunctus ad ipsius arbitrium correcturum se promitteret universa. Caeterum cum recessisset ab eo, Petrus idem consiliis stimulatus iniquis, et ingenii sui viribus, plurimoque exercitio disputandi infeliciter fidens, resiliit a proposito saniori. Expetens denique Senonensem Metropolitanum, quod in ejus ecclesia celebrandum foret in proximo grande
Abbreviated transcription (Latin):
posteros memorandum
tholicoꝵ morib corrigendis.
in scismaticoꝵ furorib cornpri¬
mendis. in hereticoꝵ errorib
confutandis. Siquide preter¬
eos quos docuit. sobrie ⁊ iuste &
pie uiuere in scło. quantos etiã
perfectꝰ ualedicere scło ꝑsuasit:
uel ex hoc liquet. quod ñ cessa¬
uit qͣndui uixit deserta scłi.
scłi desertorib implens. Cuius
ministerio uderetur ꝓpheticũ
illud etiam corporaliter exhibe¬
ri. Posuit desertum in stanna
aquarum. & terrã sine aqua in
exitus aquaꝵ: & collocauit illic
esurientes. ⁊ constituer̃t ciuitatẽ

Expanded text:
posteros memorandum,tholicorum moribus corrigendis, in schismaticorum furoribus comprimendis, in haereticorum erroribus confutandis. Siquidem praeeos quos docuit sobrie, et juste, et pie vivere in saeculo; quantos etiam perfectius valedicere saeculo persuasit, vel ex hoc liquet, quod non cessavit, quamdiu vixit, deserta saeculi, saeculi desertoribus implere. Cujus ministerio videtur propheticum illud etiam corporaliter exhiberi: Posuit desertum in stagna aquarum, et terram sine aqua in exitus aquarum. Et collocavit illic esurientes, et con
Abbreviated transcription (Latin):
to raptꝰ ĩ quend̾a mentis exces¬
sũ. ac ueluti iã carne solutus.
uidere sͥ uisus ẽ corpꝰ suũ eod̾e
qͦ iacebat ĩ loco ex anime: iam
circundatũ multitudĩe sacerdo¬
tũ aꝑtos tenentiũi libroᷤᷤ. & cele¬
brantium exequias ex more sol¬
lemnes. Hec mora in uultu ha¬
bituq predicti patͥs sc̃ĩ reu̾en¬
da qued̾a ꝑsona ꝓdiens ex al¬
tari manu illi̾s innuit ut
tacerent: uoce parit̾ ꝓhibers
ne mortuum reputarent cu¬
uis uitam clareuallensi abbi
donauerat ds. Confestim de¬
niq ad se rediens sanum se
repperit: et qd̃ uiderat fr̃ib
indicauit. Qui quid ut a fi¬
delib uiris nuꝑ accepimus.
hodieq suꝑstes.⁊ in partib
aquitanie degens: beneficiũ
qd̾ accepit sedule confitetur.
ipsius preconio cuiꝰ merito ui¬
uens. Si quis hoc minꝰ mirat¬
animaduertat de beato nicho¬
lao ex innumeris quib est de¬
coratꝰ miracłis. in natalis eius
annua cõmemoratione tanqͣm

Expanded text:
to raptus in quemdam mentis excesto raptus in quemdam mentis excessum, ac veluti jam carne solutus, videre sibi visus est corpus suum eodem quo jacebat in loco exanime, jam circumdatum multitudine sacerdotum, apertos tenentium libros, et celebrantium exsequias ex more solemnes. 1131 Nec mora, in vultu habituque praedicti Patris sancti reverenda quaedam persona prodiens ex altari, manu illis innuit ut tacerent, voce pariter prohibens ne mortuum reputarent, cujus vitam Clarae-Vallensi Abbati donaverat Deus. Confestim denique ad se rediens, sanum se reperit, et quod viderat fratribus indicavit. Qui quidem, ut a fidelibus viris nuper accepimus, hodieque superstes et in partibus Aquitaniae degens, beneficium quod accepit sedulo confitetur, ipsius praeconio, cujus merito vivens. Si quis hoc minus miratanimadvertat de beato Nicolao ex innumeris quibus est decoratus miraculis, in natalis ejus annua commemoratione tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
inde qd̾ uellet: dari sͥ petiit den¬
tem unum. frustra uͦ aliqͣndi¬
u fr̃s qui cũ eo uenerant labo¬
rantes: concessũ sͥ tͣhere penitꝰ
ñ ualebant. fractis eñĩ cultellis
auob aut trib quos applicu¬
erant: nichilominꝰ adhuc dens
deniq oratione. reu̾ent̃ accedens
incredibili facilitate duob tu¬
lit digitis: qd̾ ferreis aute mo¬
ueri ñ poterat instrumentis.
ratres aũt iherosolimita¬
ni templi fidelis militiȩ
ꝑfessores. c̃ nouam habere eo
tempore domũ ĩ urbe cepissent.
red̾eunte p̃dicto patre specia¬
liq patrono suo tunicam eius
ꝓ eximia benedictione serua¬
bant. Apd̾̃ quos eodem anno sa¬
cerdos qͥdam gͣuissima febre cor¬
reptꝰ desꝑabilit̾ egrotabat. Ut aũ
om̃ino deficiens deuenisse uisꝰ
ẽ ad extrema: portari sese ĩ orato¬
rium. ⁊ p̃dictam beati uiri sup¬
poni sͥ tunicã fecit. in sola positꝰ
expectatione exitꝰ mortis. Cũ subi¬

Expanded text:
inde quod vellet, dari petiit deninde quod vellet, dari petiit dentem unum. Frustra vero aliquandiu fratres qui cum eo venerant laborantes, concessum sibi trahere penitus non valebant. Fractis enim cultellis duobus aut tribus quos applicuerant, nihilominus adhuc dens denique oratione reverenter accedens, incredibili facilitate duobus tulit digitis, quod ferreis ante moveri non poterat instrumentis. 2. Fratres autem Jerosolymitani Templi, fidelis militiae professores, cum novam habere eo tempore domum in Urbe coepissent, redeunte praedicto Patre specialique patrono suo, tunicam ejus pro eximia benedictione servabant; apud quos eodem anno sacerdos quidam gravissima febre correptus desperabiliter aegrotabat. Ut autem omnino deficiens devenisse visus est ad extrema, portari sese in oratorium, et praedictam beati Viri tunicam supponi sibi fecit, in sola positus exspectatione exitus mortis: cum subi
Abbreviated transcription (Latin):
mone suꝑ cantica
canticoꝵ uicesimo
quarto seruus do¬
mini bernarilus clareuallen¬
sis gratulatur. et gr̃as agit.
illi. t̃cio qͥdem reditum ab ur¬
be suum clementior e celo res¬
pex̃ ocłs. ⁊ serenior tand̾e uultꝰ
arrisit. quod qͥeuisset rabies
leonina: accepisset finem mali¬
cia. recepisset eccłia pacem. Tan¬
ta uͦ exultatione ecłia illum gal¬
licana recepit: ut ñ minorem
uideret᷑ de suo reditu exhibere
qͣm de pace redddita nunciare
leticiam Unde etiam mirari ip̃e
sepiusq causari. qd dum sibi
pꝰt tam graues frequentias ho¬
minum ⁊ tumultꝰ uelut ab
exordio ualefaciendum scło iu¬
dicaret: ⁊ tanqͣm de nouo ad¬
oriendum sacrȩ ꝓpositum con¬
uersationis. tunc potissimũ ubi¬
orib exciꝑetur gaudus. obseqͥ¬
is coleretur. Rediens aũt pater
hunc sui reputans fructũ esse
laboris. Int̾ quȩ beati cesarii den¬
tem. qͦnammͦ receꝑit. memoran¬
dum. Cũ eñi integrũ ei p̃dicti
mr̃is caput exhiberet᷑. ut tolłet

Expanded text:
mone super Cantica canticorum vicesimo quarto servus Domini Bernardus Clarae-Vallensis gratulatur, et gratias agit illi; tertio quidem reditum ab Urbe suum clementior e coelo respexit oculus, et serenior tandem vultus arrisit, quod quievisset rabies Leonina, accepisset finem malitia, recepisset Ecclesia pacem. Tanta vero exsultatione Ecclesia illum Gallicana recepit, ut non minorem videretur de suo reditu exhibere, quam de pace reddita nuntiare laetitiam. Unde etiam mirari ipse saepiusque causari, quod dum sibi post tam graves frequentias hominum et tumultus, velut ab exordio valefaciendum saeculo judicaret, et tanquam de novo adoriendum sacrae propositum conversationis; tunc potissimum uberioribus exciperetur gaudiis, obsequiis coleretur. Rediens autem Pater hunc sibi reputans fructum esse laboris. Inter quae beati Caesarii dentem quonam modo receperit, memorandum. Cum enim integrum ei praedicti martyris caput exhiberetur, ut tolleret
Abbreviated transcription (Latin):
uendicare sufficeret. O mu¬
nus ꝑfectum. o holocaustu
pingue.o obsequium gratu
mente et manu. Quam bonꝰ
odor deo in oracionib ociosi:
quam bonus hominib in
sudorib occupati. P huuis

Expanded text:
ndicare sufficeret. O munus perfectum! o holocaustum pingue! o obsequium gratum mente et manu! Quam bonus odor Deo in orationibus otiosi! quam bonus hominibus in sudoribus occupati! 5. Pro hujus
Abbreviated transcription (Latin):
quis renunciau̾it om̃ib quȩ
possidet non potest meus esse
discipłs. Heu heu uidemus ad¬
dictum est ludouico quem no¬
minatis pium qui precipue
ditauit eccłias. Legimꝰ eñi in
hẏstoria eiꝰ qd audierit uocem
dicentem sͥ. uenenum ecclesiȩ
inquit diuites uolunt fieri ĩ
hoc scłos incidunt ĩ cemptati¬
onem ⁊ in laqueum diaboli.
Euadunt gͦ qui uolunt fieri
pauꝑes. ⁊ secure decantant.qr
laqueus ꝯtritꝰ est ⁊ nos libera¬
ti sumꝰ. Agnoscite uocem ioꝯ¬
dam qui laqueum hunc tran¬
silistis. fr̃s nr̃os loquim᷑ qui
adhuc int̾ uos solo tam̃ corꝑe
detinent᷑. Neq eñi ociosus fuit
uł ad clerum sermo dñi. ut
magis in excus abiles sinc qui
adhuc in ꝑditione ꝑsistunt im¬
mo facilius trahat ceteros fu¬
niculus tͥplex qui difficile rũ¬
pitur. cum u̾bo ⁊ signis eciã
ꝓximoꝵ accedat exemplum.
ꝓtrahunt epłam ut uidecis
ubertas materiȩ.⁊ desidium
feruens. quo uos om̃s habere

Expanded text:
quis renuntiaverit omnibus quae quis renuntiaverit omnibus quae possidet, non potest meus esse discipulus . Heu! heu! videmus vedictum est Ludovico, quem nominatis Pium, qui praecipue ditavit ecclesias. Legimus enim in historia ejus, quod audierit vocem dicentem sibi: « Venenum Ecclesiae inquit, divites volunt fieri in hoc saeculo, incidunt in tentationem et laqueum diaboli . Evadant ergo, qui volunt fieri pauperes, et secure decantent, quia Laqueus contritus est, et nos liberati sumus . Agnoscite vocem jucundam, qui laqueum hunc transilistis: fratres vestros loquimur, qui adhuc inter vos solo tantum corpore detinentur. Neque enim otiosus fuit, videlicet ad clerum, sermo Domini, ut magis inexcusabiles sint, qui adhuc in perditione persistunt: imo facilius trahat caeteros funiculus triplex, qui difficile rumpitur; cum verbo et signis, etiam proximorum accedat exemplum. Protrahunt epistolam, ut videtis, ubertas materiae et desiderium fervens, quo vos omnes habere
Abbreviated transcription (Latin):
non intrabitis in regnũ celoꝵ.
Laici sunt. de mundo st̃. licite
cogitant. que sunt mundi. Apłi
dictum ẽ. uos de mundo ñ estis.
s ego uos elegi de mundo. quoꝵ
uos hodie occupatis loca. quoꝵ
stipendiis uiuitis. quoꝵ potes¬
tatem tenetis. quoꝵ auctori¬
tate pelletis. quoꝵ uobis uen¬
dicatis honorem. cum quib
ut pace ur̃a dix̾imꝰ. ꝯmunia
uobis sunt omnia. pret̃ conu̾¬
⁊ opinionem. Si in terra gregẽ
pasci uiderit. quis mirat᷑: Pasto¬
rem aũt similit̃ incuruari. de¬
orsum. similit̃ inhiare t̃renis.
⁊ que inferiꝰ sunt querere. ñ qͥd
non ridicłm est ⁊ abusio mag¬
na᷑ At nunc erubesce sydonait
rata est plaga cleri huiꝰ. aplan¬
ta pedis usq ad u̾ticem ñ ẽ in eo
sanitas. Ditata ẽ eccłia t̾rems
possessionib. s uirtutib spoli¬
ata. Neq eñi eis longa ẽẽ potu¬
it cohabitatio. ex quo pauꝑ
factus ꝓpt̾ nos rex głe. ita pau¬
ꝑtatem elegit. ut diceret. nisi

Expanded text:
non intrabitis in regnum coelorum . non intrabitis in regnum coelorum . Laici de mundo sunt: licite cogitant quae mundi sunt. Apostolis dictum est: Vos de mundo non estis, sed ego vos elegi de mundo : quorum vos hodie occupatis loca, quorum stipendiis vivitis, quorum potestatem tenetis, quorum auctoritate polletis, quorum vobis vindicatis honorem; cum quibus, ut pace vestra dixerimus, communia vobis 1176 sunt omnia, praeter conveet opinionem. Si in terra pasci gregem viderit, quis miratur? Pastorem autem similiter incurvari deorsum, similiter inhiare terrenis, et quae inferius sunt quaerere, nunquid non ridiculum est, et abusio magna? At nunc erubesce, Sidon, arata est plaga cleri hujus: a planta pedis usque ad verticem non est in eo sanitas. Ditata est Ecclesia terrenis possessionibus, sed virtutibus spoliata. Neque enim longa eis esse potuit cohabitatio, ex quo pauper factus propter nos Rex gloriae ita paupertatem elegit ut diceret: Nisi
Abbreviated transcription (Latin):
gehenna sufficeret. ꝙ unde hoc
nobis pecc̃orib utiq pessimis
om̃ium quos tua ordinante
patientia tellus inuita cͤgitur
sustinere. unde hoc nobis ut
sub tante sc̃itatis patrocimo res¬
piremus: Ouere inestimabił
cumulus miseratioĩs. o incom¬
prebensibilis diuinȩ pietatis
abysus. accumulauit gr̃ȩ suȩ
inunera suꝑ uirum quem ele¬
git. ut ad eum colligat undiꝙ
desꝑatissimos peccõres in quo
⁊ sydone facte essent uirtutes
quȩ in uõbis facte st̃ his dieb
egissent penitentiam in cinere
⁊ cilicio: Ad signum unũ ali¬
durȩ ceruicis homĩum tria mi¬
lia. cum in porta templi men¬
dicantem claudum exore petri
prolata uox uirtutis ambulare
fecisset. Quantos in breui ciuitas
coloniensis uidit erectos: ꝙ mul¬
ti quid̾e de ppło ad qd̾ uocaban¬
tur conu̾si sunt. ⁊ oblatam sibi
a summo pontifice indulgentiã
⁊ indictam penitentiã deuotissi¬
me susceperunt. s certe nͥ abun¬

Expanded text:
gehenna sufficeret. Et unde hoc gehenna sufficeret. Et unde hoc nobis, peccatoribus utique pessimis omnium, quos tua ordinante patientia, tellus invita cogitur sustinere? unde hoc nobis, ut sub tantae sanctitatis patrocinio respiremus? O vere inaestimabilis cumulus miserationis! o incomprehensibilis divinae pietatis abyssus! Accumulavit gratiae suae munera super Virum quem elegit, ut ad eum colligat undique desperatissimos peccatores, in quo et Sidone factae essent virtutes, quae in vobis factae sunt his diebus, egissent poenitentiam in cinere et cilicio? Ad signum unum alidurae cervicis, hominum tria millia, cum in porta templi mendicantem claudum de ore Petri prolata vox virtutis ambulare fecisset . Quantos in brevi civitas Coloniensis vidit erectos? Et multi quidem de populo, ad quod vocabantur, conversi sunt, et oblatam sibi a summo Pontifice indulgentiam, et indictam poenitentiam devotissime susceperunt. 22. Sed certe, nisi abun
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecturus. Ep̃c. Per om̃ia
benedicta miseratio dñi qui
nouissime huic generationi
unum saltem ex antiquis sc̃is
reseruauit. ut camqͣm lu¬
cerna ardentissima temꝑis
huius tenebras. uita. doctri¬
na. miracłis illustraret. feli¬
ces uoᷤᷤ qui sub pennis eius
sperastis. ⁊ saciamini ab ube¬
rib. consolationis eiꝰ. Felix con¬
gregatio que tanto patre le¬
tatur. cuius nos miseri scłares
cẽnui saltem noticia głam᷑.¬
suis clericis ȩccłiȩ
coloniensis sa¬
lutem dicunt
fratres ⁊ amici eoꝵ : euerardus.
Gerardus. ⁊ Gaufridꝰ. monacbi
qualescumꝙ. philippus leodi¬
censis. uolomarꝰ constantien¬
sis. ⁊ ceceri tyrones spiritalis
miliciȩ quos uir sc̃s eripit de
medio babilonis. Ante om̃ia
decet nos ex ipsis medullis cor¬
dium tibi grãs agere dñe ds
noster. Multiplicasti eñi super
nos miscd̾iam tuam ⁊ magni¬
om̃ium iniqͥtatum nr̃arũ qͥb
digne puniendis ne ipsa qͥdem

Expanded text:
profecturus. EPISCOPUS. Per omnia profecturus. EPISCOPUS. Per omnia benedicta miseratio Domini, qui novissimae huic generationi unum saltem ex antiquis sanctis reservavit, ut tanquam lucerna ardentissima temporis hujus tenebras vita, doctrina, miraculis consecraret. Felices vos, qui sub pennis ejus speratis, et satiamini ab uberibus consolationis ejus! felix congregatio, quae tanto Patre laetatur; cujus nos miseri saeculares tenui saltem notitia glsuis clericis ecclesiae Coloniensis, salutem dicunt fratres et amici eorum, Everhardus, Gerardus, et Gaufridus monachi qualescunque; Philippus Leodicensis, Volmarus Constanstiensis, et caeteri tirones spiritualis militiae, quos Vir sanctus eripuit de medio Babylonis. 21. Ante omnia decet nos ex ipsis medullis cordium tibi gratias agere, Domine Deus noster. Multiplicasti enim super nos misericordiam tuam, et magniomnium iniquitatum nostrarum, quibus digne puniendis nec ipsa quidem
Abbreviated transcription (Latin):
espere in hospitio duo ceci
iluminati st̃ corã nob.
Mane qͥnta feria coram
nob̾ cecus uisum recepit. S
eundum ẽ nob̾. ⁊ qui hec de¬
portaturꝰ est mincius iam
commoneres. nam mnͥ faceor
prorsus a memoria excid̾at.
Sagutariꝰ quid̾a seriuens
ducis conradi. cũ nobis dux
occurrisset detrahebat u̾bo
crucis. ⁊ sc̃m dñi blasphe¬
mabat. dicens qr non plus
iste signa facit qͣm ego ubig̃¬
ad imponendam manum in¬
firmis pater sustitit. arcessit
homo ⁊ uidit cui derogabiat:
statimq cecidit exanimis. et
diu iacuit sñ sensu. Alexan¬
der. Ego proximꝰ illi eram
qñ cecidit. ⁊ equus qͥdem im¬
mobilis stabat. iniquus aũt
ille impulsus subito uirtute
diuina cecidit retro. Obstupu¬
imus om̃s ⁊ aduocauimꝰ pa¬
trem. nec priuis miser ille sur¬
rexit. qͣm descendens. ⁊ orans
erigeret eum. Sic in se ipso
cognita uutiite. cui priuis de¬
trahebat incredulus. sequen¬
ti die signatus ẽ ad p̃ceptũ
patris nr̃i. in exercitum dñi

Expanded text:
espere in hospitiis 1175 duo caeci illuminati sunt coram nobis. Mane sexta feria coram nobis caecus visum recepit. 20. Sed eundum est nobis; et qui haec deportaturus est, nuntius jam commoneres: nam mihi, fateor, prorsus memoria exciderant. Sagittarius quidam serviens ducis Conradi, cum nobis Dux occurrisset, detrahebat verbo crucis, et sanctum Dominum blasphemabat, dicens: « Quia non plus ille signa facit quam ego. » Ubi ead imponendam manum infirmis Pater substitit, accessit homo, et vidit cui derogaverat: statim cecidit exanimis, et diu jacuit sine sensu. ALEXANDER. Ego illi proximus eram quando cecidit, et equus quidem immobilis stabat. Iniquus autem ille impulsus, subito virtute divina cecidit retro. Obstupuimus omnes, et advocavimus Patrem: nec prius ille miser surrexit, quam descendens et orans erigeret eum. Sic in seipso cognita virtute, cui prius detrahebat, incredulus, sequenti die signatus est ad praeceptum Patris nostri, in exercitum Domini
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ ut facerem. mag̃ ac magis
auctꝰ omitt̾e. affectꝰ retrahere:
⁊ sacroꝵ funib desid̾ioꝵ sedula
intentione p̃iactis. uicino iam
littori herere firmiꝰ. ⁊ commodiꝰ
applicare. Deniq cũ uen̾abilis
antistes sedis lingonicȩ godefri¬
dꝰ. de qͥbrdam eũ sollicitaret a¬
gendis. ⁊ minꝰ appon̾e animum
miraret᷑: ne mireris inqͥt. ego
enĩ iã ñ sũ de hoc mundo.

Expanded text:
gis actus omittere, affectus retrahere, et sacrorum funibus desideriorum sedula intentione praejactis, vicino jam littori haerere firmius, et commodius applicare. Denique cum venerabilis antistes sedis Lingonicae Godefridus de quibusdam eum sollicitaret agendis, et minus apponere animum miraretur: « Ne mireris, inquit, ego enim jam non sum de hoc mundo.
Abbreviated transcription (Latin):
mecensium reꝯciliatõe
⁊ ꝓuincie illi pace reddita. ab¬
bas sc̃s ad monasterium re¬
diit: gͣui ad mod̾u iamiãq
deficientis incõmodo corporis
occupatꝰ. in tanta animi sua¬
uitate ⁊ dulcedine sp̃e cotidie
ꝓpinquabat ad exitum: ac si
in portu nauigans paulatim
uela depon̾et. Euident̃ qͦ fr̃ib
aiebat. Hec sunt u̾ba que loq̃¬
bar ad uos cũ p̃cerita hieme¬
egrotarem ñ uob̃ esse qd̾ adhuc
timeretis: estate prima mmini¬
nere me mͥ credere huiꝰ corporis
dissolutionem. At qͣm euident̃
ꝓpͥo didicimꝰ exꝑimento qd̾ de
scĩs apłis euangłia sacra testam¬
passionem: erat u̾bum abscon¬
dicũ ab eis. ⁊ capere ñ ualebant.
Nnnirũ qd̾ tam uehem̃t horre¬
bat animus. munꝰ facile ꝑsuade¬
bat᷑ ut crederet: p̃sertim eum:
ip̃e ꝯpatiens filiis eiꝰmodi u̾ba
suppͥmeret. Cȩt̾m factꝰ q̾d̾amͦ cla

Expanded text:
Metensium reconciliatione, et provinciae illi pace reddita, Abbas sanctus ad monasterium rediit, gravi admodum, jamjamque deficientis incommodo corporis occupatus, in tanta animi suavitate et dulcedine spiritus quotidie propinquabat ad exitum, ac si in portu navigans paulatim vela deponeret. Evidenter quoque fratribus aiebat: « Haec sunt verba quae loquebar ad vos, cum paegrotarem, non vobis esse quod adhuc timeretis: aestate proxima imminere me mihi credere hujus corporis dissolutionem. » At quam evidenter proprio didicimus experimento, quod de sanctis Apostolis Evangelia sacra testanpassionem, erat verbum absconditum ab eis, et capere non valebant. Nimirum quod tam vehementer horrebat animus, minus facile persuadebatur ut crederet, praesertim cum et ipse compatiens filiis ejusmodi verba supprimeret. Caeterum factis quodammodo cla
Abbreviated transcription (Latin):
magis. Atq utinã tam efficacit̃
ꝑsuaserit: ꝗͣ affectuose suasit.
odum aũt egͥtudinis eiꝰ
si quis nosse desid̾at: extat
ep̃ła quam ad unicũ qͦndam
paucissimis dieb ante sacram
a nob̾ ꝓfectionẽ suam. ip̃e dic̃¬
tauit. Qũa minirũ huic nr̃e
narrationi duximꝰ inse̾ndam:
quod uidelicet ⁊ si aliena qͦq de
ip̃o. ampliꝰ tũ nos ipsius de se
uerba delectent. Epistola ad¬

Expanded text:
magis . Atque utinam tam efficaciter magis . Atque utinam tam efficaciter persuaserit quam affectuose suasit. Modum autem aegritudinis ejus si quis nosse desiderat, exstat epistola, quam ad amicum quemdam paucissimis diebus ante sacram a nobis profectionem suam ipse dictavit: quam nimirum huic nostrae narrationi duximus inserendam, quod videlicet etsi aliena quoque de ipso, amplius tamen nos ipsius de se verba delectent. 10.
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ admodũ tabescentes. ⁊ ares¬
centes p̃timore ⁊ expectatõne su¬
ꝑuenientis desolatioĩs gͣussi¬
me ⁊ lamentabilis orbitatis:
dulcissimis eos ꝯsolatõnib refo¬
uebat. & monens eos in tuto di¬
uine clementiȩ sinu spei fideiq
sue anchoram ꝑ inconuulsibiłe
karitatem firmmꝰ radicare: se qͦ
pmittebat nec pꝰt mortẽ eis ali¬
nost̃ queat exprim̾e sermo. ro¬
gans obsecransq ꝑ multas lacͥ¬
mas. timorẽ di ⁊ sacre puritatis
ac totius ꝑfectionis amorẽ: nr̃is
impͥm̾e animis conabat᷑. S et
monebat. ⁊ cũ lacͥmis obtestaba¬
t᷑. ut si quid forte uirtutis aut
exemplo nob aliqũ ꝯmendasset.
aut uerbo: idemularem᷑. id fir¬
init̃ teneremꝰ: ⁊ ꝑficeremꝰ in eo:
aliis qͥdem u̾bis s eod̾e sp̃u ilłd
apłicũ loquens. Rogamꝰ uos et
obsec̾mꝰ in dño iħu. ut qͦmadmno¬
d̾u accepistis a nob̃ qͦmͦ uos opor¬
teat ambulare ⁊ plac̾e d̾o ꝑ om̃ia
sic̃ ⁊ ambulatis: ut abundetis

Expanded text:
liter admodum tabescentes et arescentes prae timore et exspectatione supervenientis desolationis gravissimae et lamentabilis orbitatis dulcissimis eos consolationibus refovebat: et monens eos in tuto divinae clementiae sinu spei fideique suae anchoram per inconvulsibilem charitatem firmius radicare, se quoque promittebat nec post mortem alinoster queat exprimere sermo, rogans obsecransque per multas lacrymas, timorem Dei, et sacrae puritatis, ac totius perfectionis amorem nostris imprimere animis conabatur. Sed et monebat, et cum lacrymis obtestabatur, ut si quid forte virtutis, aut exemplo nobis aliquando commendasset aut verbo, id aemularemur, id firmiter teneremus, et proficeremus in eo; aliis quidem verbis, sed eodem spiritu illud apostolicum loquens: Rogamus vos et obsecramus in Domino Jesu, ut quemadmodum accepistis a nobis quomodo vos oporteat ambulare et placere Deo per omnia, sic et ambuletis, ut abundetis
Abbreviated transcription (Latin):
uscepimꝰ karitatẽ
ur̃am ĩ caritate ⁊
ñ in uoluptate. Qͤ
eñi uoluptas. ubi
totum libi uendicat amaritu¬
doͫ Nisi qd̾ solum nichil come¬
dere ut cumq delectabile ẽ. Somitꝰ
recessit ame: ne uł bñficio so¬
piti sensus dolor unqͣm rece¬
dat. Defectꝰ stomachi. fere totũ
qd̾ patior est. Frequent̃ in die ⁊
in nocte exigit confortari me¬
dico. admodum qualiꝯq liqͦre:
nã ad solidum om̃e inexorabili¬
ter indignat᷑. Hoc parũ quod
dignat᷑ ad mittere ñ sñ graui
molestia sumit: s tunet gͣuio¬
rem si sese uacuum om̃ino di¬
miserit. Qd̃ si pluscłm quid
int̃dum admitt̾e acquiescat:
id gͣuissimĩi. Pedes o crura in¬
tumuerunt : quẽadmod̾u y¬
dropicis ꝯting̾e solet. o ĩ his
om̃ib nequid lateat amicum
de statu amici sollicitum: scd̾m
int̾iorem hominẽ ut minus
sapiens dico. sp̃c promptꝰ est
in carne infirma. Orate salua¬
torem qͥ ñ uult mortẽ pecc̃oris:
ut tempestiuum iã exitum ñ

Expanded text:
Suscepimus charitatem tram in charitate, et non in voluptate. Quae enim voluptas, ubi totum sibi vindicat amaritudo? nisi quod solum nihil comedere utcunque delectabile est. Somnus recessit a me, ne vel beneficio sopiti sensus dolor unquam recedat. Defectus stomachi fere totum quod patior est. Frequenter et in die, et in nocte exigit confortari modico admodum qualicunque liquore: nam ad solidum omne inexorabiliter indignatur. Hoc parum quod dignatur admittere, non sine gravi molestia sumit: sed timet graviorem, si se vacuum omnino dimiserit. Quod si plusculum quid interdum admittere acquiescat, id gravissimum. Pedes et crura intumuerunt, quemadmodum hydropicis contingere solet. Et in his omnibus, ne quid lateat amicum de statu amici sollicitum, secundum interiorem hominem ut minus sapiens dico spiritus promptus est in carne infirma. Orate Salvatorem, qui non vult mortem peccatoris, ut tempestivum jam exitum non