comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lem tu mͥͦ inꝗt muciꝰ. Staseam quẽ
ꝑ ipateticũ narras gerendus est tibi
mos adolescentib crasse qui nõ greci
cotidianã loquacitatẽ sine usu. neq ex scol
catiline. nã requirũt ex hoĩe oĩum sapientis¬
simo atq eloquẽtissimo. atqr ex eo qui nõ in
bellis s in iaximis cansis ⁊ inhor domicilio
impii ⁊ gle sit ꝯsilio linguaq pͥnceps. cuius
uestigia ꝑ sequi cupiũt. eiꝰ sententũ siscitant᷑.
humanitatis. quia nũc te uti uł maxime
deniq defuge̾ eĩ dispuitatõe id quã te duo ex¬
cellentes ĩgeniis a dolescẽtes cupiũt accedere.
obsequi studio. neq grauabor breuit̾
more. quid quaq de re sentiã dicere.
c primũ illud qm̃ anctoritatẽ tuã neglere
sceuola fas mͥ nõ ẽẽ puto. respondeo mͥ dicẽ

Expanded text:
'Quem tu mihi' inquit Mucius 'Staseam, quem 'Quem tu mihi' inquit Mucius 'Staseam, quem Peripateticum narras? Gerendus est tibi mos adulescentibus, Crasse, qui non Graeci cotidianam loquacitatem sine usu neque ex scholis cantilenam requirunt, sed ex homine omnium sapientissimo atque eloquentissimo atque ex eo, qui non in libellis, sed in maximis causis et in hoc domicilio imperi et gloriae sit consilio linguaque princeps, cuius vestigia persequi cupiunt, eius sententiam sciscitantur. humanitatis; qua nunc te uti vel maxime decet neque defugere eam disputationem, ad quam te duo excellentes ingeniis adulescentes cupiunt accedere.' obsequi studeo neque gravabor breviter meo more, quid quaque de re sentiam, dicere. Ac primum illud—quoniam auctoritatem tuam neglegere, Scaevola, fas mihi non esse puto
Abbreviated transcription (Latin):
dentiã. qui qd̾ ĩscola assendissent ex magna
hoĩum freqñtia dice̾ uiue̾nt si quis qd querẽt
qd̾ pͥmũ ferũt leontinũ fecisse gorgiã. qui ꝑ¬
manũ qui delam suscipẽ ac ꝓfiteri uidebit᷑ cũ
se ad oĩa de quib quisq audire uellet se ꝑatũ
dem̃tiaret. Postea uoͣ uulgo hoc face̾ cepũt.
Hodieq facuĩt ut nulla sit res neq tãta n
tam ĩpuisa neqr noua. de qua se nõ oĩa q̃ dici
possent ꝓfiteant᷑ ẽẽ dicturos. ¶ Qd̾site cot¬
ta arbitrae̾t ant te sulpici de his reb audi¬
re uelle adduxisse. huc grecũ aliquẽ ꝗ nos
istrus modi disputatõib delectaret. Qd uõ
nũc quid̾ facile factu est. Est eĩ apd̾.m. piso¬
nẽ adolescentẽ huic studio deditũ sũmo hõ
ingeno nrĩq cupidissimus ꝑipateticus sta¬
seas homo nob̾ sane familiaris. ⁊ ut ĩter
hoĩes ꝑitos ꝯstare uideo. in illo suo gnͣe i
oĩum pͥnceps.

Expanded text:
dentiam, qui cum in schola adsedissent, ex magna dentiam, qui cum in schola adsedissent, ex magna hominum frequentia dicere iuberent, si quis quid quaereret? Quod primum ferunt Leontinum fecisse Gorgiam, qui permagnum quiddam suscipere ac profiteri videbatur, cum se ad omnia, de quibus quisque audire vellet, esse paratum denuntiaret; postea vero vulgo hoc facere coeperunt hodieque faciunt, ut nulla sit res neque tanta neque tam improvisa neque tam nova, de qua se non omnia, quae dici possint, profiteantur esse dicturos. Quod si te, Cotta, arbitrarer aut te, Sulpici, de eis rebus audire velle, adduxissem huc Graecum aliquem, qui nos istius modi disputationibus delectaret; quod ne nunc quidem difficile factu est: est enim apud M. Pisonem adulescentem iam huic studio deditum, summo homo ingenio nostrique cupidissimus, Peripateticus Staseas, homo nobis sane familiaris et, ut inter homines peritos constare video, in illo suo genere omnium princeps.'
Abbreviated transcription (Latin):
supbi neq ĩ hũinitate faciebã. ne ꝙ tuo stu¬
dio rectissimo atq optimo nõ obsequi uellẽ
p̾sertĩ cũ te unũ ex omĩb addicendũ maxie
natũ aptũq cognossẽ. S me hercule istius
quere assecuti sumꝰ de reliquo iam nr̃a
ciris dimiserimꝰ. De hio credo reb inꝗt cras¬
sus ut incerciorib scribi solet quib sciam
Um ille. Nam qd̾ tu nõ potio⁊ ant
nescies quis nr̃m tã impudens est.
nescire aut posse postulet. Iam uo ista ꝯditi¬
one dũ mͥ liceat negare posse qd̾ nõ potõ ⁊ fa¬
teri nescire qd̾ nesciam. licet inꝗt crassus.
mus. existimes ut artẽ aliqͣ ẽẽ dicendi. Qand
mͥ uos nũc inꝗt crassus tãquã aliquo grecu¬
lo ocioso ⁊ loquaci ⁊ fortasse docto atq erudi¬
to q̃stiuncula de qua meo arbitratuloquar po¬
nitis. Qñ enĩ me ista c̾rasse aut cogitaese arbi¬
tremim. ⁊ nõ semꝑ inrisisse potiꝰ eo hõnim impͣ¬

Expanded text:
superbia neque inhumanitate faciebam neque quod tuo stusuperbia neque inhumanitate faciebam neque quod tuo studio rectissimo atque optimo non obsequi vellem, praesertim cum te unum ex omnibus ad dicendum maxime natum aptumque cognossem, sed me hercule istius querere, adsecuti sumus, de reliquo iam nostrcaris, dimiserimus.' 'De eis, credo, rebus,' inquit Crassus 'ut in cretionibus scribi solet: qvibvs sciam Tum ille 'nam quod tu non poteris aut nescies, quis nostrum tam impudens est scire aut posse postulet?' 'Iam vero ista condicione, dum mihi liceat negare posse quod non potero et fateri nescire quod nesciam, licet' inquit Crassus mus, existimesne artem aliquam esse dicendi?' 'Quid? mihi vos nunc' inquit Crassus 'tamquam alicui Graeculo otioso et loquaci et fortasse docto atque erudito quaestiunculam, de qua meo arbitratu loquar, ponitis? Quando enim me ista curasse aut cogitasse arbitramini et non semper inrisisse potius eorum hominum impu
Abbreviated transcription (Latin):
na ueniretis. uix optãdũ nobis indebatur.
Ego enĩ qui ab ĩ eunte etate ĩcensus eẽm stu¬
dio. utriusq nr̃m crassi nõ ⁊̃ amore. cũ ab co
nusquã discederẽ u̾bũ ex eo nũquã elicere potu
d̾ i ac rõne dicendi. cũ ⁊ ꝑ me ip̃m egissẽ ⁊ ꝑ
drusũ sepe temptassẽ. Quo ĩgn̾e tn antoni. ue¬
re loquor nũꝙͣ mͥ ꝑ cõtãti aut q̃renti aliquid
eiꝰ ẜmonis ordiendi fuit. Date nos̾ hãc ueni¬
am nt ea q̃ sentitis de omĩ gnͣe dicendi sħ̾¬
tiliter ꝑsequamini. Qd̾ quidẽ si ei̾t anob̾ in¬
petratũ. magnã hẽo crasse hinc palestre ⁊ tus¬
culano tuo grãm ⁊ longe achadenne isli ady¬
tio. tuñ hoc suburbanũ gyimiasiũ añpona.
inꝗt subpici rogamꝰ intoniũ ꝗ apetest
facere qd̾ requiris ⁊ consuenit ut te au
refugisse ⁊ tibi cupienti atq ĩstanti sepissiẽ
negasse. ut te paulo añ dixisti. qd̾ ego non

Expanded text:
mam veniretis, vix optandum nobis videbatur. mam veniretis, vix optandum nobis videbatur. Ego enim, qui ab ineunte aetate incensus essem studio utriusque vestrum, Crassi vero etiam amore, cum ab eo nusquam discederem, verbum ex eo numquam elicere potui de vi ac ratione dicendi, cum et per me ipsum egissem et per Drusum saepe temptassem; quo in genere tu, Antoni,—vere loquar—numquam mihi percontanti aut quaerenti aliquid eius sermonis ordiendi fuit, date nobis hanc veniam, ut ea, quae sentitis de omni genere dicendi, subtiliter persequamini; quod quidem si erit a vobis impetratum, magnam habebo, Crasse, huic palaestrae et Tusculano tuo gratiam et longe Academiae illi ac Lycio tuum hoc suburbanum gymnasium anteponam.' inquit 'Sulpici, rogemus Antonium, qui et potest facere, quod requiris, et consuevit, ut te audrefugisse et tibi cupienti atque instanti saepissime negasse, ut tute paulo ante dixisti; quod ego non
Abbreviated transcription (Latin):
quãtũ auguror comectura quãtaq ĩgema
ĩ nrĩs hõib eẽ uideo. nõ despero fore aliquem
aliqñ qui ⁊ studio actiore quã nos sumꝰ atq
funmꝰ ⁊ ocio ac facultate discendi maiore ac
maturiore ⁊ laboẽ atq industria suꝑiore. cã¬
se adandiendũ legendũ scribendũq dedent
existat tuł orator qualẽ q̃rimꝰ. qui uire ñ solũ
disertus s ⁊̃ eloqñs dici possit. qui tum̃ ĩ ea
siña aut bic est iã crassus aut siꝗs pari fu¬
eiͣt ĩgenio płaq quã hic ⁊ audiei̾t ⁊ lectita¬
re. ⁊ scͥpsei̾t paulũ huc aliꝗd potit addere.
De loco sulpicius
inspiranti ĩquit mͥ ⁊ certe. s ualde i¬
optãti utriq nrm cecidit. ut in istũ
crasse delaberemini. ⁊ lobis eñ huc ueĩenti¬
b. satis iocundũ fore indebat᷑. si cũ uos de
reb alus loq̃remini tã nos aliꝗd ex ẜmo
ne ur̃o memoria dignũ eccipere possemus.

Expanded text:
quantum auguror coniectura quantaque ingenia quantum auguror coniectura quantaque ingenia in nostris hominibus esse video, non despero fore aliquem aliquando, qui et studio acriore quam nos sumus atque fuimus et otio ac facultate discendi maiore ac maturiore et labore atque industria superie ad audiendum legendum scribendumque dederit, exsistat talis orator, qualem quaerimus, qui iure non solum disertus, sed etiam eloquens dici possit; qui tamen mea sententia aut hic est iam Crassus aut, si quis pari fuerit ingenio pluraque quam hic et audierit et lectitarit et scripserit, paulum huic aliquid poterit addere.' Hoc loco Sulpicius 'insperanti' inquit 'mihi et Cottae, sed valde optanti utrique nostrum cecidit, ut in istum sermonem, Crasse, delaberemini; nobis enim huc venientibus satis iucundum fore videbatur, si, cum vos de rebus aliis loqueremini, tamen nos aliquid ex sermone vestro memoria dignum excipere possemus;
Abbreviated transcription (Latin):
imũ ecitũ spectãtib ⁊ nũꝙͣ fallentib reb
qui oĩa ea ñ plane tene̾nt. ⁊ audirẽtur ab his
quib ñ scĩa eẽt tradenda. s exigui tp̃ris aut¬
certe falsa aut certe obscura opinio. ¶Qd
multa. Sic mͥ tũ ꝑsuaderi uidebat᷑. neqͣ nti¬
b dicẽ carmadas solebat ĩgeniũ tuũ crasse
uehement᷑ ad mirari me sibi ꝑ facilẽ ĩ. audiẽ¬
do. te ꝓpugnãtẽ indisputãdo eẽ insum.
¶Laq egco hac eadẽ
Sopinione ad ductus scͥpsi ⁊̃ illd̾ quodã
ĩ libello qui me ĩprudente ⁊ ĩuito excita
bat᷑ ⁊ ꝑuenit ĩm mus hõium diserte cogͦsse
Ine nõ nullos. eloquẽtẽ ad huc neminẽ. Qd̾
eñ statuebã disertũ qui posset satis acute.
atq dilucide apud mediotres hõies ex cõi
quadã opimiõe hõium dicere. Eloquẽtẽ uoͣ.
qui mirabiliꝰ ⁊ magnificẽtius auge̾ posset
atq ornare q̃ uellet. omĩsq õĩum reꝵ que

Expanded text:
unum exitum spectantibus et numquam fallentibus rebus unum exitum spectantibus et numquam fallentibus rebus qui omnia ea non plane tenerent, et audirentur ab eis, quibus non scientia esset tradenda, sed exigui temporis aut falsa aut certe obscura opinio. Quid multa? Sic mihi tum persuadere videbatur neque artin quibus Charmadas solebat ingenium tuum, Crasse, vehementer admirari: me sibi perfacilem in audiendo, te perpugnacem in disputando esse visum. Itaque ego hac eadem opinione adductus scripsi etiam illud quodam in libello, qui me imprudente et invito excidit et pervenit in manus hominum, disertos cognosse me non nullos, eloquentem adhuc neminem, quod eum statuebam disertum, qui posset satis acute atque dilucide apud mediocris homines ex communi quadam opinione hominum dicere, eloquentem vero, qui mirabilius et magnificentius augere posset atque ornare quae vellet, omnisque omnium rerum, quae
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ otͣ dicẽt᷑ refelle̾. Ad extrenu dep̃cari aliqͥd
⁊ ꝯquiri. quib ĩ reb omĩs oratorũ u̾saret᷑ facł¬
tas. ⁊ ꝙ ꝯsuetudo ex̾citatõq ⁊ ĩtelligendi pru¬
dentiã acueret atq eloqñdi cele̾i̾tatẽ ĩcitaret.
dedita opera neminẽ scͥptorẽ artis ne
mediocrit᷑ qd̾ disertũ fuisse dicebat. quam
repeteret. usq acorace nescio quo ⁊ i̾sia qͦs
artis illiꝰ inuẽtoe̾s ⁊ pͥncipes fuisse cõstaet᷑.
etloquẽtissimos aũt hoĩes qui ista nos di¬
dicissẽt. nec om̃mno scisse curassent ĩ miabił.¬
Quosdã noĩbat. ĩquib ⁊̃ siue ille ĩridens
sine qd̾ ita putae̾t atq ita audiss me ĩ illo
nũo qui illa nõ didicissem. Et tam̃ ut ip̃e
dicebit possem aliꝗd ĩ dicendo ꝓferebat.i
Quoꝵ ego altm illi facile assentiebar incħ
me didicisse. In alt̾o aũt me ĩludi abeo. aut
⁊̃ ip̃m errare arbitrabar. Atẽ uoͣ negabat
ẽẽ ullã. nͥ q̃ cognitis penitusq ꝑspectis ⁊ in

Expanded text:
aliquid et conqueri, quibus in rebus omnis oratorum versaretur facultas; et quod consuetudo exercitatioque intellegendi prudentiam acueret atque eloquendi celeritatem incitaret; dedita opera neminem scriptorem artis ne mediocriter quidem disertum fuisse dicebat, cum repeteret usque a Corace nescio quo et Tisia, quos artis illius inventores et principes fuisse constaret; eloquentissimos autem homines, qui ista nec didicissent nec omnino scire curassent, quosdam nominabat; in quibus etiam, sive ille inridens sive quod ita putaret atque ita audisset, me in illo numero, qui illa non didicissem et tamen, ut ipse dicebat, possem aliquid in dicendo, proferebat; quorum ego alterum illi facile adsentiebar, nihil me didicisse, in altero autem me inludi ab eo aut etiam ipsum errare arbitrabar. Artem vero negabat esse ullam, nisi quae cognitis penitusque perspectis et in
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ płiq pħ̾y face̾nt repudicaret. S existimo
inꝗt gratũ te his crasse facturũ. si ista expo¬
sueris q̃ putas addicendũ plusꝙͣ ipãm ãtẽ
posse ꝓdẽe ¶Dicã equidẽ qm̃ ĩstitui. petãq
auobis inqͥd ne has meas ĩeptias efferatis.
quaꝙͣ moderabor ipẽ nec ut quidã magist
atq artifex. s qi imus ecoratorii mĩo atq
tũ solebã ĩpensando dimitte̾ ame scenolã cũ
ita ei dicerẽ me uelle ẽẽ ineptũ. Id ẽãt pete
blandiꝰ qd̾ nisi inepte fie̾t bñ nõ poss fieri.¬

Expanded text:
sophi facerent, repudiaret. 'Sed existimo' inquit 'gratum te his, Crasse, facturum, si ista exposueris quae putas ad dicendum plus quam ipsam artem posse prodesse.' 'Dicam equidem, quoniam institui, petamque a vobis,' inquit 'ne has meas ineptias efferatis; quamquam moderabor ipse, ne ut quidam magister atque artifex, sed quasi unus ex togatorum numero atque ratum, solebam in prensando dimittere a me Scaevolam, cum ita ei dicerem, me velle esse ineptum, id erat, petere blandius, quod, nisi inepte fieret, bene non posset fieri;
Abbreviated transcription (Latin):
bellis ¶Qd̾ si tantã ium teꝵ maxinuꝵ ar¬
te sua rethorici illi doctores ꝯplectent᷑. Que¬
rebat᷑ cur deꝓbenius ⁊ deepiloggis ⁊ dehuiꝰ
moi nugio sic eni appellabat refecti eẽnt.
eoꝵ libri. de cintatib ĩstituendis. de scribẽ¬
dis legibr. de equitate. de iusticia. de fide. de
frãgendis cupiditatib. cõformãdis hoĩum
morib. litt᷑a nulla ĩ eoꝵ libris ĩueniretur.
Ip̃a uoͣ p̃cepta. sic ĩlude̾ solebat. ut ostende̾t
ñ mͦ eos exptes c̃e illiꝰ prudẽtie quĩ sibi ad¬
scisserẽt. s ne hanc quidẽ ipam dicẽdi tõnem¬

Expanded text:
libellis; quod si tantam vim rerum maximarum arlibellis; quod si tantam vim rerum maximarum arte sua rhetorici illi doctores complecterentur, quaerebat, cur de prooemiis et de epilogis et de huius modi nugis—sic enim appellabat—referti essent eorum libri, de civitatibus instituendis, de scribendis legibus, de aequitate, de iustitia, de fide, de frangendis cupiditatibus, de conformandis hominum moribus littera nulla in eorum libris inveniretur. Ipsa vero praecepta sic inludere solebat, ut ostenderet non modo eos expertis esse illius prudentiae, quam sibi asciscerent, sed ne hanc quidem ipsam dice
Abbreviated transcription (Latin):
ds armadis uo̾ insto ub̾ius eisdẽ dere¬
bñd loq̃bat᷑. nõ quo appiret suĩa suĩ. Hic
enĩ mos eãt patrius achadenne adu̾sari sẽp
om̃ĩb ĩ disputãdo. s cũ maxime tam̃ hoc sigͥfi¬
cabat eos qui rethores noĩarent᷑. ⁊ qui dicẽ¬
di p̃cepta trade̾nt nicħ̾ plane tene̾. neq pos¬
se quẽꝙͣ facultate̾ asseꝗ dicendi. nͥ qui pħoꝵ
⁊̃ is qui nuꝑ rome fuit menedemꝰ hospeo me¬
uo. Qui cũ dice̾t eẽ quĩdã prudẽtiã q̃ u̾sare¬
tur ĩpspiciendis rõnb ꝯstituendaꝵ ⁊ agẽ¬
daꝵ rer publicaꝵ. excitabat᷑ ho apromptus
li uanetate reꝵ atq copia omĩ. sems enĩ
partis illiꝰ ip̃iꝰ prudentie petẽdas ẽẽ ꝓ apƀya
docebat. neq ea q̃ statue̾nt᷑ ĩ re .p. de duo ĩ¬
mõtalib. de disciplina uinẽtutis. de iusticia.
de patia. d̾ tẽꝑ. intia. de mondo rex omĩum¬
ce t̾ãq sine quib cuutates ant ce aut bene
morate ẽẽ nõ possent. usqua ĩ eoꝵ muerurii

Expanded text:
Charmadas vero multo uberius eisdem de rebus loquebatur, non quo aperiret sententiam suam; hic enim mos erat patrius Academiae adversari semper omnibus in disputando; sed cum maxime tamen hoc significabat, eos, qui rhetores nominarentur et qui dicendi praecepta traderent, nihil plane tenere neque posse quemquam facultetiam is, qui nuper Romae fuit, Menedemus, hospes meus; qui cum diceret esse quandam prudentiam, quae versaretur in perspiciendis rationibus constituendarum et regendarum rerum publicarum, excitabatur homo promptus li varietate rerum atque copia: omnis enim partis illius ipsius prudentiae petendas esse a philosophia docebat neque ea, quae statuerentur in re publica de dis immortalibus, de disciplina iuventutis, de iustitia, de patientia, de temperantia, de modo rerum omniumceteraque, sine quibus civitates aut esse aut bene moratae esse non possent, usquam in eorum inveniri
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ contẽtoẽ int̾ hoĩes doctos ĩ u̾bis cõtroũ¬
sia poĩta.⁊ lam si ars ista definit᷑ aut paulo
inte deposuit antonius ex reb penitꝰ ꝓspec¬
tis plineo cognitis atq ab opinionis ar¬
bitrio se uictio scĩaq cõprehensis. nõ michi
uidetur ars oratoĩs eẽ ulla. Sũt enĩ uaria
⁊ ad uulgarẽ ppłarẽq sensũ accomodata oĩa
gnͣa huiꝰ forensis nr̃e dictõnis. ¶Sm autẽ¬
ea q̃ obẜnata sũt ĩusu ac rõne dicendi. hec
ab omĩb calidis ⁊ ꝑitis aĩadu̾sa ac notata
nerbis definita gnͣib illustrata ꝑtib distri¬
buta sũt id qr uideo potuisse fieri. nõ ĩtelligoo
quĩobrẽ nõ si min̾ illa subtili de fine. at hac
uulgai̾ opinione ars ẽẽ uideat᷑. s siue ẽ ars
siue artis q̃dam similitudo. nõ est ea q̃dam

Expanded text:
inter homines doctos in verbi controversia positam. Nam si ars ita definitur, ut paulo ante exposuit Antonius, ex rebus penitus perspectis planeque cognitis atque ab opinionis arbitrio seiunctis scientiaque comprehensis, non mihi videtur ars oratoris esse ulla; sunt enim varia et ad vulgarem popularemque sensum accommodata omnia genera huius forensis nea, quae observata sunt in usu ac tractatione dicendi, haec ab hominibus callidis ac peritis animadversa ac notata, verbis definita, generibus inlustrata, partibus distributa sunt—id quod video potuisse fieri—, non intellego, quam ob rem non, si minus illa subtili definitione, at hac vulgari opinione ars esse videatur. Sed sive est ars sive artis quaedam similitudo, non est ea quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ac leuit̾ grecas littͣas attigissem. tam̃ cum
ꝓconsul icilitiã ꝓficiscẽs ueissẽ athenas.
cñpłos tũ płes tũ ibi dies sũ ꝑꝑ nauigandi
difficultate̾ ꝯmoratꝰ. S cũ cotidie mecu
herem hõies dectissimos eos fore ipõs qui
abstemͦ sũt noĩati. cũ hoc nescio quomͦ ap̃
eos ĩcrebuiss. me ĩ caĩs maiorib sicuti te
solere u̾sari. pro se quisq potãt. de offõ. ⁊ de
orone oratori disputabat. ¶Hoꝵ alu ficuti
iste ip̃e .m. nesachuo hos quos nos orato¬
res uocaremꝰ ncħ ẽẽ dicebat nͥ quosdã opai¬
os lingua celei̾ ⁊ ex̾citata. Oratcẽm autẽ
nͥ qui sapiẽs eẽt ẽẽ neminẽ.Atq ipam elo¬
quẽtiã qd̾ ex bñdicẽdi scĩa ꝯstaret. una quã

Expanded text:
sem, tamen cum pro consule in Ciliciam proficiscens venissem Athenas, compluris tum ibi dies sum propter navigandi difficultatem commoratus; sed, cum cotidie mecum haberem homines doctissimos, eos fere ipsos, qui abs te modo sunt nominati, cum hoc nescio quo modo apud eos increbruisset, me in causis maioribus sicuti te solere versari, pro se quisque ut poterat de officio et de ratione oratoris disputabat. Horum alii, sicuti iste ipse Mnesarchus, hos, quos nos oratores vocaremus, nihil esse dicebat nisi quosdam operarios lingua celeri et exercitata; oratorem autem, nisi qui sapiens esset, esse neminem, atque ipsam eloquentiam, quod ex bene di
Abbreviated transcription (Latin):
utunt᷑. tam̃ utrũ sciant pinge̾ an nesciant
nõ obscurũ est. si inoratorib. Hisce ipĩs in¬
ditiorũ ꝯtionũq se natus ã si ꝓp̾e cet̾ẽ ñ ad¬
hibeant᷑ artes. tam̃ facile declarant᷑ utrũ is
qui dicat tm̃ mͦ in hoc declamatoi̾o sit opere
iactatꝰ. an ad dicendũ omib ĩgenius artib
instructus accessei̾t.
Win ridens scenola. nõ luctabor tecũ
inꝗt crasse amplius. Id em̃ ipm̃ qd̾
queres. atqr oratoiͣ ꝓpna tradẽs. Qucũ ego
p .r. rhodum uenissẽ. ⁊ cũ illo sũmo doctore
istiꝰ discipline appolonio. ea q̃ apmetio accep¬
am ꝯtullissẽ. irisit ille quidẽ ut solebat per¬
ph̾ram atq cõtẽpsit. młtaq nõ tã grauiter
dixit quã facete ¶ Tua aũt fint oro eiꝰ moĩ.
comites ac ministros oratoiͬs ẽe diceres.
Quas ego si quis sit unꝰ ꝯplexus om̃s idẽ¬
qr si ad eas facultates istã ornatissume orati¬

Expanded text:
utuntur, tamen, utrum sciant pingere an nesciant, utuntur, tamen, utrum sciant pingere an nesciant, non obscurum est; sic in orationibus hisce ipsis iudiciorum, contionum, senatus, etiam si proprie ceterae non adhibeantur artes, tamen facile declaratur, utrum is, qui dicat, tantum modo in hoc declamatorio sit opere iactatus an ad dicendum omnibus ingenuis artibus instructus accesserit.' Tum ridens Scaevola 'non luctabor tecum,' inquit 'Crasse, amplius; id enim ipsum, quod queres atque oratori propria traderes. Quae, cum ego praetor Rhodum venissem et cum summo illo doctore istius disciplinae Apollonio ea, quae a Panaetio acceperam, contulissem, inrisit ille quidem, ut solebat, philosophiam atque contempsit multaque non tam graviter dixit quam facete; tua autem fuit oratio eius modi, comites ac ministratrices oratoris esse diceres. Quas ego si quis sit unus complexus omnis, idemque si ad eas facultatem istam ornatissimae orati
Abbreviated transcription (Latin):
sticis hoiem ab agto remotissimũ nichan¬
drũ colophonin poetica quidã facultate nõ
rustiea scͥpsisse p̾clire. quidẽ cur ñ orator de
rebr is eloquẽtissime dicat quis . id c̾tam
cãm tẽpusq cognou̾it. Est enĩ funtimus
oratoi̾ pocta. mnͣs astrictior paulo. nͥboꝵ añt
licẽtia libior. multis uoͣ ornĩdi gn̾ib sccĩ. ic
pene par. In hoc quidẽ certe ꝓpe idẽ. nullis ut
t̾minus carcũscribat aut defimit uis simĩ
quo minꝰ ei liceat eadẽ illa facultate ⁊ copua.
nagari qni uelit. ⁊ lam illd qͣre sceuola ne¬
gasti te fuisse laturũ. nisi ĩmeo regno eẽt.
hercule hoc dicerẽ. sieũ quẽ fingo me ipm cẽ
abitrarei.
Qd ut solebat Gaĩ lucilliꝰ sepe dicere
Purbinus sic sentio neminẽ ẽe ĩ oratoꝵ nño
hñdũ. qui nõ sit omĩb hio artib q̃ sũt libo
digne ppolitus. Quib ipĩs si indicendo nõ
indicat ip̃e motꝰ didicerĩt ne palestrã an nesci¬
ant. Et qui aliꝗd fingũt ⁊ si tũ pictura nicħ̾

Expanded text:
otissimum Nicandrum Colophonium poetica quadam facultate, non rustica, scripsisse praeclare, quid est cur non orator de rebus eis eloquentissime dicat, quas ad certam causam tempusque cognorit? Est enim finitimus oratori poeta, numeris astrictior paulo, verborum autem licentia liberior, multis vero ornandi generibus socius ac paene par; in hoc quidem certe prope idem, nullis ut terminis circumscribat aut definiat ius suum, quo minus ei liceat eadem illa facultate et copia vagari qua velit. Nam quod illud, Scaevola, negasti te fuisse laturum, nisi in meo regno essesnumquam me hercule hoc dicerem, si eum, quem fingo, me ipsum esse arbitrarer. Sed, ut solebat C. Lucilius saepe dicere,et perurbanus, sic sentio neminem esse in oratorum numero habendum, qui non sit omnibus eis artibus, quae sunt libero dignae, perpolitus; quibus ipsis si in dicendo non indicat ipse motus, didicerintne palaestram an nesciant, et qui aliquid fingunt, etsi tum pictura nihil
Abbreviated transcription (Latin):
nulitai̾s aut sepe ⁊̃ siñ regionũ t̾restriũ
aut maritimaꝵ sentẽtia. Nlũ apd̾ ppłm de
legib iubendis aut uetandio. nũ ĩ senatu
gntõe ⁊ prudẽtia. ⁊ lum ad mouei̾ possit
or̃o ad sensus aĩoꝵ atq mot᷑ uł inflaman¬
doc uł etiĩ extinguendos qd̾ unũ ĩ orõne
dñatur siñ diligentissima ꝑuestigõne coꝵ
morib aphrs explicant᷑. ¶Atq haud
scio an minꝰ uobis hoc si ꝓbaturus cquide
nõ dubitabo qd̾ sentio dicere. Physica ista

Expanded text:
militaris usu aut saepe etiam sine regionum terrestrium militaris usu aut saepe etiam sine regionum terrestrium aut maritimarum scientia; num apud populum de legibus iubendis aut vetandis, num in senatu gnitione, et prudentia? Non admoveri possit oratio ad sensus animorum, atque motus, vel inflammandos, vel etiam exstinguendos quod unum in Oratore dominatur sine diligentissima pervestigatione earum philosophis explicantur. Atque haud scio an minus vobis hoc sim probaturus; equidem non dubitabo, quod sentio, dicere: physica ista
Abbreviated transcription (Latin):
de bello. de pace. sociis. uectigalib. de iure
ciniũ. generatĩ ĩordines ac etatis descͥpto.
quã illos quidẽ censemꝰ ĩ nũo eloquẽtium
reponẽdos scisse melĩ quĩ hypericiẽ aut.
demostenẽ. ꝑfectos iam hõĩes ĩdicendo ⁊p
politos uel nr̃os decẽ niros. qui .xii. tabu¬
las ꝑscͥpserũt. quos necc̃e est fuisse priden¬
tes añponãt hoc gn̾e ⁊ sergio galbe. ⁊ soce¬
ro tuo gno lelio quos ꝯstat dicendi głiaz
dis studiũ suũ om̃e deposuerũt. s oratorẽ
plenũ atq ꝑfectũ ẽẽ eñ qui de omĩb reb
possit copiose uarieq dice̾.
Teni sepe in his causis quas omĩs
pprias ẽẽ oratorũ ꝯfitent̾. ẽ aliꝗd q
Ano ex usu forensi q̃ solũ oratorib ꝯ¬
ceditis. Si obĩcuriore aliqua scĩa sit ꝓm̃du̾
atq sumendũ. Quero eĩ nõ possit aut ccͣ
imꝑatorẽ autqr cũ imꝑatore dici siñ rei

Expanded text:
de bello, de pace, de sociis, de vectigalibus, de iure de bello, de pace, de sociis, de vectigalibus, de iure civium generatim in ordines aetatesque discriptorum —quamquam illos quidem censemus in numero eloquentium reponendos—scisse melius quam Hyperidem aut Demosthenem, perfectos iam homines in dicendo et perpolitos, vel nostri decem viros, qui xii tabulas perscripserunt, quos necesse est fuisse prudentis, anteponant in hoc genere et Ser. Galbae et socero tuo C. Laelio, quos constat dicendi gloriadis studium suum omne posuerunt, sed oratorem plenum atque perfectum esse eum, qui de omnibus rebus possit copiose varieque dicere. Etenim saepe in eis causis, quas omnes proprias esse oratorum confitentur, est aliquid, quod non ex usu forensi, quem solum oratoribus conceditis, sed ex obscuriore aliqua scientia sit promendum atque sumendum. Quaero enim num possit aut contra imperatorem aut pro imperatore dici sine rei
Abbreviated transcription (Latin):
Senola
totũ sit ame. ⁊ lã ego q̃ sũt oratoris
cũ illis coĩa ñ mutuor ab illis. Isti q
de his reb disputãt hoꝵ ẽẽ concedũt. Itaq
cet̾os libros artilsu sue nomine hos rethori¬
cos ⁊ inscribũt ⁊ appellant. Quo enĩ cũ illis.
ĩdicendo incederĩt loci qd̾ ꝓ sepe euenit ut
de diis ĩ mortalib. de pietate. de concordr
de amicitia. de coĩ cimũ. de hõium. de gẽtiũ
iure. de equitate. de tẽꝑantia. de magͥtudine
sua ẽẽ. ħ omĩa ꝓpria. nicħ omĩno adorato¬
rẽ ꝑtinẽ. ¶Quib ecto ut de his reb i
angłis ꝯfumendi ocii causa disserãt cũ cõ¬
cessero. illd̾ tam̃ oratori tribuã ⁊ dabo. ut⁊
eadẽ quib illi tenui quodã exigui ẜ mone
disputãt. hic cũ onni iocũditate ⁊ grauita¬
disserebã. Cogebant enĩ me .o. ma̾cellus
hic nr̃ qui nũc edił curuł ẽ. ⁊ ꝓfecto nisi
ludos nũc face̾t hinc nr̃o ẜmoni int̾ eẽt.
ac iã cũ eãt adolescentulus. his studiis

Expanded text:
evola, torum sit a me, nam ego quae sunt Oratori cum illis communia, non mutuor ab illis: isti quae de his rebus disputant, Oratorum esse concedunt. itaque ceteros libros artis isti suae nomine hos rhetoricos et inscribunt, et appellant. 3. Etenim cum illi in dicendo inciderint loci quod persaepe evenit ut de Diis immortalibus, de pietate, de concordia, de amicitia, de communi civium, de hominum, de gentium iure, de aequitate, de temperantia, de magnitudinesua esse haec omnia propria, nihil omnino ad oratorem pertinere; quibus ego, ut de his rebus in angulis consumendi oti causa disserant, cum concessero, illud tamen oratori tribuam et dabo, ut eadem, de quibus illi tenui quodam exsanguique sermone disputant, hic cum omni iucunditate et gravitadisserebam; cogebat enim me M. Marcellus hic noster, qui nunc aedilis curulis est et profecto, nisi ludos nunc faceret, huic nostro sermoni interesset; ac iam tum erat adulescentulus his studiis
Abbreviated transcription (Latin):
qui audie̾nt sic affice̾ntur aĩs. ut eos affici
uelit orator qd̾ ite fiei̾ nullo mͦ posse. nisi co¬
gnoscet is qui dice̾t. q̃t modis hõium m̃tis
et quib ⁊ quo gnͣe oratõis ĩquãq parte mo¬
retrusa atq abdita. Que isti rethores ne
primorib quidẽ libris attigissẽt. Ea menede¬
mus ecẽplis magis quã irgum̃tis cona¬
bat᷑ refelle̾. Memorit eĩ msta ex oronib de¬
mostheni preclare scͥpta ꝓnũtians. docebat
illũ in aĩs nł iudiciũ uł ppłi ĩ oem ꝑte docedo
ꝑmouẽdis. ñ fuisse ignarũ quib ea reb ꝯse¬
gemo potiuss. siue id ꝙ cõstaret platonis
studiosius audiendi fuiss nõ ꝗd ille potuisset.
ferebat orone. ut oĩmodis disputae̾t. nullã
artẽ ẽẽ dicendi. Idq cũ argum̃tis docuei̾t qd̾
petendũ ⁊ adu̾sai̾os mina terrere possemꝰ. ⁊ rẽ¬

Expanded text:
qui audirent sic adficerentur animis, ut eos adfici vellet orator; quod item fieri nullo modo posse, nisi cognosset is, qui diceret, quot modis hominum mentes et quibus et quo genere orationis in quamque partem moretrusa atque abdita, quae isti rhetores ne primoribus quidem labris attigissent. Ea Menedemus exemplis magis quam argumentis conabatur refellere; memoriter enim multa ex orationibus Demostheni praeclare scripta pronuntians docebat illum in animis vel iudicum vel populi in omnem partem dicendo permovendis non fuisse ignarum, quibus ea rebus consegenio potuisset sive, id quod constaret, Platonis studiosus audiendi fuisset, non quid ille potuisset, ferebatur oratione, ut omnino disputaret nullam artem esse dicendi; idque cum argumentis docuerat, quod petendum, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
m artib atq studio sita sũt orator igno¬
ret. tãtũq ea teneat q̃ sint ĩdisceptioni¬
b atq usu forensi. Tam̃ his de reb ipĩs
sit ei dicendũ. ¶ Cũ cognom̾t ab his qui
tenẽt qui sĩt ĩ quaq re. młto oratoem i¬
meliꝰ quã ipõs illos quoꝵ easit artes esse
dicturũ. Ita si de re militari dicendũ huic
eiͣt sulpicio q̃ recta Gaio maĩo affini nr̃o.
Et cũ accepit ita ꝓnũtiabit. ut ip̃i Gaio
mario pene hic meli quã ip̃e illa scire u¬
deatur ¶ Sm de iure cuuili tecũ comum¬
cabit. te hoĩem prudẽtissimũ ⁊ pitissimũ.
in his ipĩs reb quas abste didicerat di¬
cenda arte suꝑabit. ¶ Sin q̃res ĩciderit.
inqua de nͣa de iicus hoĩum. de cupidita¬
tibr. de modo. de ꝯtinẽtia. de dolore. de mõ
gͦuerit. de ea młto dicat ornatius. ꝙͣ ille
ip̃e unde cognoi̾t ¶S si me audiet que
obscuritatẽ indisserendi subtilitatẽ in

Expanded text:
in artibus atque studiis sita sunt, orator ignoin artibus atque studiis sita sunt, orator ignoret tantumque ea teneat, quae sint in disceptationibus atque usu forensi, tamen his de rebus ipsis si sit ei dicendum, cum cognoverit ab eis, qui tenent, quae sint in quaque re, multo oratorem melius quam ipsos illos, quorum eae sint artes, esse dicturum. Ita si de re militari dicendum huic erit Sulpicio, quaeret a C. Mario adfini nostro et, cum acceperit, ita pronuntiabit, ut ipsi C. Mario paene hic melius quam ipse illa scire videatur; sin de iure civili, tecum communicabit, te hominem prudentissimum et peritissimum in eis ipsis rebus, quas abs te didicerit, dicendi arte superabit. Sin quae res inciderit, in qua de natura, de vitiis hominum, de cupiditatibus, de modo, de continentia, de dolore, de mortgnoverit, de ea multo dicat ornatius quam ille ipse, unde cognorit. Sed si me audiet, quoobscuritatem, in disserendi subtilitatem, in
Abbreviated transcription (Latin):
Nec si huic .M. antonio ꝑ hermodorũ fu¬
isse de naualiũ opere dicendũ nũquã ab
illo cãm didiciss. ip̃e ornate de alio arti¬
ficio copioseq dixiss. ¶Neq uoͣ ascle¬
pidos is quo nos medicõ amicoq usi sumꝰ.
tũ eloquẽtia ũcebat cetoͣs medicos. ĩ eo
ip̃o qd̾ orante dicebat medicine facultate
ecitebat᷑ nõ eloquẽtie.
q illud est ꝓbabiliꝰ. neq tam̃ uerũ
q facundie ac poliende oromis. diserte id
ip̃m de quo sciat posse dice̾. Quãobrẽ siquis
uniu̾sã ⁊ ꝓpria oratoi̾s uim definire. ꝯplecti¬
qr nult. is orator eiͣt mea sententia. hoc tã
graui dignꝰ noĩe. qui qͥcũq inciderĩt que
sint dictõe explicanda. prudẽt ⁊ compoĩte
⁊ ornate ⁊ memorit̾ dicet. cũ quadã acto¬
nis ⁊̃ dignitate. ¶Gin cipuam nuis ĩ¬
funtũ indetur qd̾ ita posui quacũq de re.
licet hinic quãtũ cuiq uidebit᷑ arcũcidat
atq amputet. tam̃ illd̾ tenebo. si q̃ cetiͣs

Expanded text:
nec, si huic M. Antonio pro Hermodoro fuisset de navalium opere dicendum, non, cum ab illo causam didicisset, ipse ornate de alieno artificio copioseque dixisset; neque vero Asclepiades, is quo nos medico amicoque usi sumus tum eloquentia vincebat ceteros medicos, in eo ipso, quod ornate dicebat, medicinae facultate utebatur, non eloquentiae. Atque illud est probabilisit faciundae ac poliendae orationis, diserte id ipsum, de quo sciat, posse dicere. Quam ob rem, si quis universam et propriam oratoris vim definire complectique vult, is orator erit mea sententia hoc tam gravi dignus nomine, qui, quaecumque res inciderit, quae sit dictione explicanda, prudenter et composite et ornate et memoriter dicet cum quadam actionis etiam dignitate. Sin cuipiam nimis infinitum videtur, quod ita posui "quacumque de re," licet hinc quantum cuique videbitur circumcidat atque amputet, tamen illud tenebo, si, quae ceteris
Abbreviated transcription (Latin):
maiꝰ illa q̃ ego attigi accesẜint. qualẽ illũ
ꝗ quãtũ oratorẽ futurũ.
Um antonus. ꝓbas mͥ inqt ista cras¬
se que dicis. nec dubito qu multo lo¬
cuplectior indicẽdo futũs sit. si quis
hac nr̃a uita nr̃isq eccupatoib. ¶ Deinde
illd̾ ⁊̃ uẽndũ ẽ. ne abstrahamĩ ab hac ex̾cita¬
cõne ⁊ consuetudĩe dicendi połm ⁊ forensi.

Expanded text:
aius illa, quae ego non attigi, accesserint, qualem illum et quantum oratorem futurum?' Tum Antonius 'probas mihi' inquit 'ista, Crasse, quae dicis, nec dubito quin multo locupletior in dicendo futurus sit, si quis hac nostra vita nostrisque occupationibus; deinde illud etiam verendum est ne abstrahamur ab hac exercitatione et consuetudine dicendi populari et forensi.
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ tamẽ scĩam quã adiu̾gis oratori ꝯplexus
eo. indeiꝰ ne plus ei tribum᷑ quã reo ⁊ ne¬
gitas ip̃a ꝯcedat.
Ie crassus mem̃to mqt me nõ de mea
s de ortoi̾s facultate dixisse. Quid eĩ
nos aut didicimꝰ aut scire potiumus
qui inte ad agendũ quã ad cegͦscendũ n:m¬
mus. quos ĩforo quos ĩ ambicione. quos
confecit quã possemus aliqd de reb tantis
suspicari. Quod fit tibi tm̃ ĩnobio indetur
ẽẽ quib ⁊̃ siĩgeniũ ut tuputas nõ maxi
maiꝰ illa q̃ ego ñ attigi accesẜint doctrma cer¬

Expanded text:
eam tamen scientiam, quam adiungis oratori, complexus es, videamus ne plus ei tribuamus quam res et veritas ipsa concedat.' Hic Crassus 'memento' inquit 'me non de mea, sed de oratoris facultate dixisse; quid enim nos aut didicimus aut scire potuimus, qui ante ad agendum quam ad cognoscendum venimus; quos in foro, quos in ambitione, quos confecit quam possemus aliquid de rebus tantis suspicari? Quod si tibi tantum in nobis videtur esse, quibus etiam si ingenium, ut tu putas, non maximmaius illa, quae ego non attigi, accesserint, quale
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ suptilit̾ disꝑutãdi ⁊ copiose dicendi ar¬
quis. utilib. ĩntilib. honestis. t̃pib. ꝙͣ
põt hr̃e orator. sine ullis maximaꝵ reꝑ
artib facultatẽ aut copiĩ.¶ Quire hec
tibi sint mi cicero q̃ exposmi. quasi iudi¬
cia fontiũ illoꝵ ad quos si nob̾ eisdẽ duci¬
bus alusue ꝑueneris. Tum ⁊ ip̃i melui
et młto maiora alia cognosces. Ci. ¶Ego
uoͣ ac magno quidẽ studio mi pater mł¬
tisq ex tuis p̃clarissimis munerib nul¬
lũ maiuo ex pecto:¬

Expanded text:
et subtiliter disputandi et copiose dicendi arquis, utilibus inutilibus, honestis turpibus quam potest habere orator sine illis maximarum rerum artibus facultatem aut copiam ? Qua re haec tibi sint, mi Cicero, quae exposui, quasi indicia fontium illorum; ad quos si nobis eisdem ducibus aliisve perveneris, tum et haec ipsa melius et multo maiora alia cognosces. C. Ego vero ac magno quidem studio, mi pater, multisque ex tuis praeclarissimis muneribus nullum maius exspecto
Abbreviated transcription (Latin):
potiꝰ ñ faciendũ: quãtã tetrũ facmꝰ a̾mitten¬
dũ fuit. ergo ⁊ pmissa nõ facienda. ñ nũꝙͣ.¬
ta reddenda. si gladiũ qs apt te sana m̃te
deposuerit. repetat ĩsamens. reddere pet̾cio
sit. offĩciũ nõ recdde̾. ¶ Q sis qui apd̾ te pecu¬
mã deposnert bellũ ĩferat patrie. recidas ne de
carissima ¶ Sic multa q̃ honesta natura uidẽt᷑
ẽẽ. tẽporib fuit nõ honesta. facere ꝓmissa stare
ꝯuentis. recldere deposita. cõmutata ntilitate.
duximꝰ. ĩ hisdẽ u̾sem᷑ cũ doccebimꝰ ea q̃uidẽ¬
tur ee utilia. neq sint ꝙͣ sit uͥtuti inmica. Ac
de prudentia ꝗdẽ ꝙͣ uult mutar malitia: Itẽq
de iusticia q̃ sẽꝑ est utił. disputatũ ẽ. ¶ Reliq̃
sũt due ꝑtes honestatis. quaꝵ alt̾a in aĩeecel

Expanded text:
endum fuit. Ergo et promissa non facienda non numta reddenda. Si gladium quis apud te sana mente deposuerit, repetat insaniens, reddere peccatum sit, officium non reddere. Quid? si is, qui apud te pecuniam deposuerit, bellum inferat patriae, reddasne depot esse carissima. Sic multa, quae honesta natura videntur esse, temporibus fiunt non honesta; facere promissa, stare conventis, reddere deposita commutata utilitate duximus, in eisdem versemur, cum docebimus ea, quae videantur esse utilia tneque sint, quam sint virtutis inimica. Ac de prudentia quidem, quam vult imitari malitia, itemque de iustitia, quae semper est utilis, disputatum est. Reliquae sunt duae partes honestatis, quarum altera in
Abbreviated transcription (Latin):
ximi. ut ĩ catonis orõne ẽ. maiores mĩeẽ no¬
luerũt. ¶ At enĩ ne iratus ꝗdẽ iupit᷑ plus
regło nocuisset. quã sibi nocuit ipẽ reguł. cẽte.
malũ s ne malũ ꝗdẽ eẽ maxĩa auctoritate pf
affirmãt. quoꝵ qdẽ testẽ ñ mediecrẽ. s aut sco
angrauissimũ regłum. nolite q̃so iutupare.
Quẽ eĩ locupleciorẽ q̃rimꝰ ꝙͣ pͥncipẽ ppłi romai
qui retinẽdi officu causa cruciatũ subieriti
turpit̾ pociꝰ ꝙͣ calamitose. An est ullũ magis
malũ turpitudĩe. q̃ si indeformitate corporis
ht̃ aliꝗd offensioĩs. quãta illa deprauatio ⁊ fe¬
ditas t̃pificati aĩ d inderi: Itaq neruosino q

Expanded text:
ximi, ut in Catonis oratione est, maiores nostri esse voluerunt. At enim ne iratus quidem Iuppiter plus Regulo nocuisset, quam sibi nocuit ipse Regulus. Certe, malum, sed ne malum quidem esse maxima auctoritate philosophi affirmant. Quorum quidem testeman gravissimum Regulum nolite, quaeso, vituperare. Quem enim locupletiorem quaerimus quam principem populi Romani, qui retinendi officii causa cruciatum subierit turpiter potius quam calamitose, an est ullum maius malum turpitudine? quae si in deformitate corporis habet aliquid offensionis, quanta illa depravatio et foeditas turpificati animi debet videri! It
Abbreviated transcription (Latin):
ab honestate se iũgũt. Om̃s eĩ expetimꝰ utilitatẽ
ad eãq rapim̃. nͨ face̾ alt̾ ullo mͦ possumꝰ. ⁊ la
ꝗd est qui utilia fugiat. aut quis potĩ ꝗ eã nõ
studiosissime ꝑsequat᷑. s qr nũꝙͣ possumꝰ nͥ i
laude decore. hõestate. ntilia repire. ꝓpt̾ea illa
pͥma ⁊ sũma habemꝰ. utilitatis nonĩ nõ tã splẽ¬

Expanded text:
e sejungunt. Omnes enim expetimus utilitatem, ad eamque rapimur, nec facere aliter ulla modo possumus. Nam quis est qui utilia fugiat, aut quis potius est qui ea non studiosissime prosequatur? sed quia non possumus nisi laude, decore, honestate utilia reperire, propterea illa et prima et summa habemus. Utilitatis vero nomen non tam splen
Abbreviated transcription (Latin):
irat᷑ iupit̾ plus nocere potusset quã nocuit sͥ
ip̃e regłs. ⁊ ulla gͥ us fuit religionis q̃ tãta
fregisti ne fide̾. neq dedi. neq do ĩ fideli cuiꝙ̃ añ¬
hoc ipm̃ uidet᷑ honestũ ⁊ẜuandi uirisium̃di cã
ad cruciatũ reu̾tisse. s sit nõ honestũ. quia qdͣ
ꝑiũ hostiũ actũ eẽt. ratũ eẽ ñ debuit. Addũt

Expanded text:
us nocere potuisset, quam nocuit sibi ipse Regulus Nulla igitur vis fuit religionis, quae tantam Fregistín fidem? Néque dedi neque do ínfideli cuíquam quamqhoc ipsum videtur honestum, conservandi iris iurandi causa ad cruciatum revertisse; sed fit non honestum, quia, quod per vim hostium esset actum, ratum esse non debuit. Addunt
Abbreviated transcription (Latin):
nec ei ꝗtꝙͣ fiat ĩ uirie. uite ⁊ saluti ꝯsulendum.
Quid siꝗs sapiẽs rogatꝰ sit ab eo. qui eũ heredẽ
faciat. cũ ei testam̃to sest̾ciũ miles relinquat᷑.
ut añꝙͣ bereditatẽ adeat. luce palã ĩ foro
saltet. idq se facturũ pmiserit. ꝙ alit̾ heredẽ
pmisisse nollẽ. ⁊ id arbitror fuisse grauitati
qm̃ pmisit si saltare ĩ foro turpe ducet. hone¬
stiꝰ nĩciet᷑ si exbreditate nichꝰ ceꝑit. quã si ce¬
ꝑit: nͥ forte eã peciñam ĩ reip᷑u. magnũ aliq

Expanded text:
nec ei quicquam fiat iniuriae, vitae et saluti consulendum. nec ei quicquam fiat iniuriae, vitae et saluti consulendum. Quid? si qui sapiens rogatus sit ab eo, qui eum heredem faciat, cum ei testamento sestertium milies relinquatur, ut, ante quam hereditatem adeat, luce palam in foro saltet, idque se facturum promiserit, quod aliter heredem pquoniam promisit, si saltare in foro turpe ducet, honestius mentietur, si ex hereditate nihil ceperit, quam si ceperit, nisi forte eam pecuniam in rei publicae magnum al
Abbreviated transcription (Latin):
diogenes. antipat᷑. iuiri bomi. existimat. Hec st̃
qͣsi ꝯtrou̾sie. ⁊ iura stopcoꝵ. ¶ In mãcipio uẽ¬
dendo dicenda ne uicia: ñ eã q̃ nisi dic̾is redhibe¬
at᷑ mãcipiũ uire ciuili. S ħ. mendacẽ ẽẽ ama¬
torẽ. alcatorẽ obriosũ: alteri dicenda uident᷑.
alti nõ uident᷑. ¶ Siqs aurũ uẽdẽs. oricalcu.
se putet uende̾ Indicet ne uir bonꝰ aux illd̾ eẽ.
in emat denario: ꝙ sit nulle denanoꝵ. ꝑspi¬
da sĩt. q̃ nec ii. nͨ dolo malo: ut p̃tores solẽt. fac¬
ta sint. ¶ Si quis medicam̃tũ cii piã dedent
ad aꝙͣ int̾cutẽ. pepigeritq si eo medicam̃to
sanꝰ fact̾ cẽt. neillo medicam̃to unꝙͣ post ea
uteret᷑. sico medicam̃to sanꝰ fact̾ sit. ⁊ annis.
aliquot pꝰ inciderit ĩ cundẽ morbũ. nec abeo
qui cũ pepigerat ĩpetret. ut itex eoliceat uti ꝗd
faciendũ sit. Cũ sit is in humanꝰ qui nõ cõcedat

Expanded text:
Diogenes, Antipater viri boni existimat. Haec sunt Diogenes, Antipater viri boni existimat. Haec sunt quasi controversa iura Stoicorum. In mancipio vedendo dicendane vitia, non ea, quae nisi dixeris, redhibeatur mancipium iure civili, sed haec, mendacem esse, aleatorem, furacem, ebriosum? Alteri dicenda videntur, alteri non videntur. Si quis aurum vendens orichalcum se putet vendere, indicetne ei vir bonus aurum illud esse an emat denario, quod sit mille denarium? Perspida sint, QUAE NEC VI NEC DOLO MALO, ut praetores solent, FACTA SINT. Si quis medicamentum cuipiam dederit ad aquam intercutem pepigeritque, si eo medicamento sanus factus esset, ne illo medicamento umquam postea uteretur, si eo medicamento sanus factus sit et annis aliquot post incident in eundem morbum nec ab eo, quicumpepigerat, impetret,ut iterum eo liccat uti, quid faciendum sit. Cum sit is inhumanus, qui non concedat,
Abbreviated transcription (Latin):
S ei cuiꝰ mag̃. int̾ sit. uł sua. uł rei puͤ ͤ. causa
uiuere.¶Quid si hec paria ĩutroq nullũ eĩt
certam̃: s qsi sorte. aut dimicundo uictus:
alt̾i cedat alt̾. ¶D si pat̾ fana expilet cumi¬
culos agat aderariũ. Indicet ne id magistta
arguat᷑. Nõ gͥ patria p̃stat om̃b officus. Imo
tes ¶Quid si tyranindẽ occupare. si patriar
ꝓdere conabit᷑ pat̾. silebit ne filiꝰ. Inimo uoͣ ob¬
secrabit. patrẽ ne id faciat. Si nich̾ ꝓficiet ⁊
Accusabit. muabit᷑ ĩ. ad extremũ. si ad ꝑm¬
ciẽ pat̾e respectabit: ꝑ at̾e salutẽ añ ponet
saluti patris. ¶Querit ⁊̃ si sapiẽs adulter¬
nos nũmos aceꝑit ĩprudens ꝑ bonis. Cũ
id rescierit. soliturꝰ ne sit eos. sicui debeat ꝓ
bonis: diogenes ait. Ancipat̾ negat. Cui
pociꝰ assenciar. ¶ Qui uenenũ fugiens nen¬
dat sciens. debeat ne dicere ⁊ lõ netẽe putat ⁊¬

Expanded text:
sed ei, cuius magis intersit vel sua vel rei publicae causa sed ei, cuius magis intersit vel sua vel rei publicae causa vivere. Quid, si haec paria in utroque? Nullum erit certamen, sed quasi sorte aut micando victus alteri cedet alter. Quid? si pater fana expilet, cuniculos agat ad aerarium, indicetne id magistratarguatur. Non igitur patria praestat omnibus officiis? Immo tes. Quid? si tyrannidem occupare, si patriam prodere conabitur pater, silebitne filius? Immo vero obsecrabit patrem, ne id faciat. Si nihil proficiet, accusabit, minabitur etiam, ad extremum, si ad perniciem patriae res spectabit, patriae salutem anteponet saluti patris. Quaerit etiam, si sapiens adulterinos nummos acceperit imprudens pro bonis, cum id rescierit, soluturusne sit eos, si cui debeat, pro bonis. Diogenes ait, Antipater negat, cui potius assentior. Qui vinum fugiens vendat sciens, debeatne dicere. Non necesse putat
Abbreviated transcription (Latin):
transpadanoꝵ equã ẽẽ dicebat. semꝑ aut ad¬
debat. uĩcat utilitas. Potiꝰ dece̾t ñ ẽẽ equã. qr
catonis taliũ q̃stionũ. Sit ne um boĩ ĩ ma¬
xima caritate annoue familiã ñ alere. In
utrãq ꝑtẽ disputat. s tñ adextremũ utilitate
ut putat officiũ dirigit mag̾ ꝙͣ huãitate. ¶O¬
rit si ĩ mari iactura facienda sit. eꝗ ne p̃ciosi po¬
tiꝰ iacturã faciat. an seruuli uilis Hic alio res
familiaris: alio ducet humaĩtas ¶Si tabła
de naufragio stultꝰ arripuei̾t extorq̃bit ne ea
sapiens si pot̾it. Negant. qr sit ĩiuriũ. ꝗd dñs
nauis. eripiet ne suũ: Mmime ñ plusꝙͣ si na¬
uigãtẽ ĩ alto eicere de naui uelit: qr sua sit
Quo ad eĩ ꝑuentũ ẽ eo quo sũpta naius ẽ. ñ
dnĩ est nauis: s nauigãtiũ. ¶ Quid si una
tabła sit duo naufragi. eiq sapientes. sibi
uent̃ rapiat. an alt̾ cedat alteri: Cedat uero

Expanded text:
Transpadanorum aequam esse dicebat, semper autem adTranspadanorum aequam esse dicebat, semper autem addebat: Vincat utilitas! Potius doceret non esse aequam, quia catonis talium quaestionum: sitne boni viri in maxima caritate annonae familiam non alere. In utramque partem disputat, sed tamen ad extremum utilitate, ut putat, officium dirigit magis quam humanitate. Quaerit, si in mari iactura facienda sit, equine pretiosi potius iacturam faciat an servoli vilis. Hic alio res familiaris, alio ducit humanitas. Si tabulam de naufragio stultus arripuerit, extorquebitne eam sapiens, si potuerit? Negat, quia sit iniurium. Quid? dominus navis eripietne suum? Minime, non plus quam navigantem in alto eicere de navi velit, quia sua sit. Quoad enim perventum est eo, quo sumpta navis est, non domini est navis, sed navigantium. Quid? si una tabula sit, duo naufragi, eique sapientes, sibine uterque rapiat, an alter cedat alteri? Cedat vero,
Abbreviated transcription (Latin):
expetũt᷑. quo qͦmͦ: ñ poterũt utiles eẽ cũ ĩ fa¬
nua. ¶ Nõ gͥ utił illa .l. philippi quĩti filu
sentẽtia: quas ciuitates .l. sylla peciũa ac¬
cepta. ex senatu ꝯsulto liberauisset: Ut ħ̾ rur¬
sus uectigales eẽnt. neq his peciũam eẽnt.
mus: ei senatꝰ ẽ assensus: Tiupe imꝑio: py¬
tataꝵ eĩ melior fides: ꝙͣ senatꝰ: at aucta ue¬
tignlia utile gͥ: quousq audebũt dice̾ ꝗcquã
ntile ꝙ nõ honestũ. Põt aũt ulli imꝑo. qd̾
ie ẽẽ odiũ ⁊ ĩfamia. ¶ Ego ⁊̃ cũ catone meo
sepe dissensi. Nimis iłi p̃fracte uidebat᷑. era¬
riũ uectigaliaq defendere. oĩa publicanis ⁊¬
negare. młta socus. cũ in hos bñfici eẽ debere¬
mus. cũ ilł sic agere. Ut cũ colonis nrĩs sole¬
rem. eoꝙ mag̾ qd̾ illa ordinũ ꝯĩctio ad salu¬
tẽ rei pu ꝑtinebat. ¶Male ⁊̃ curo cũ causã

Expanded text:
expetuntur quoquo modo, non poterunt utiles esse cum infaexpetuntur quoquo modo, non poterunt utiles esse cum infamia. Non igitur utilis illa L. Philippi Q. f. sententia, quas civitates L. Sulla pecunia accepta ex senatus consulto liberavisset, ut eae rursus vectigales essent neque iis pecuniam, mus. Ei senatus est assensus. Turpe imperio! piratarum enim melior fides quam senatus. At aucta vectigalia, utile igitur. Quousque audebunt dicere quicquam utile, quod non honestum? potle esse odium et infamia? Ego etiam cum Catone meo saepe dissensi; nimis mihi praefracte videbatur aerarium vectigaliaque defendere, omnia publicanis negare, multa sociis, cum in hos benefici esse deberemus, cum illis sic agere, ut cum colonis nostris soleremus, eoque magis, quod illa ordinum coniunctio ad salutem rei publicae pertinebat. Male etiam Curio, cum causam