comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sicut illa fornace durescit & fortior redditur ig¬
ne decocta: sic passione dñi uirtus eius solidata
est. quȩ prius quasi lutea uidebatur incredulis.
Linguam uͦ suam significat p̃dicatores apł̃os:
qui adheserunt faucib xp̃idum eius manda¬
ta custodiunt. Ille enim infaucib dominiciꝰ ma¬
net. qui se diuino adiutorio in ipsius p̾dicatioẽ
custodit. S quomͦ se dicit in puluerem deduc¬
tum. cuius earo non ꝑtulit corruptionem᷑. Sed
hoc ad uotũ intelligendum. est. immanium
udeorum. qui se putabant xp̃m morte dedisse
cõmunem. in qua crederetur usq in puluerẽ
fuisse ꝑductus. Siue magis a menbris suis idẽ
abeccłia dicat se usq ad puluerẽ fuisse ꝑductã
oͥc mirabili proprietate passionis sue sac¬
menta describit. Canum gͥ natura talis
est: ut noiuis hominib nullatenus adquies¬
cat. s importunis atq assiduis latratib ar¬
ceat: quos notitia domestice conuersationis ig

Expanded text:
sicut illa fornace durescit, et fortior redditur igsicut illa fornace durescit, et fortior redditur igne decocta, sic passione Domini virtus ejus solidata est, quae prius quasi lutea videbatur incredulis. Lingua vero sua significat praedicatores apostolos, qui adhaeserunt faucibus Christi, dum ejus mandata custodierunt. Ille enim in faucibus Dominicis manet, qui divino adjutorio ipsius praedicationem custodit. Sed quomodo se dicit in pulverem deductum, cujus caro non pertulit corruptionem? Sed hoc ad votum intelligendum est immanium Judaeorum, qui se putabant Christo mortem dedisse communem, in qua crederetur usque in pulverem fuisse perductus: sive magis a membris suis, id est ab Ecclesia dicat se usque ad pulverem fuisse perductum; m obsedit me. Hic mirabili proprietate passionis suae sacramenta describit. Canum igitur natura talis est, ut ignotis hominibus nullatenus acquiescant, sed importunis atque assiduis latratibus arceant, quos notitia domesticae conversationis ign
Abbreviated transcription (Latin):
mũ continet sacramentum. Disꝑsa sunt ossa eiꝰ.
id est firmi ac fideles apłi. quando dixit eis. Ec¬
ce ego mitto uos uelut agnos in medio luporũ.
Tunc illi sicut aqua effusi sunt. Aqua enim qñ
funditur. & rigat & abluit. Sic illi orbem ter¬
rarum diuino imbre satiantes peccatorum sor
turis diunis dausa tegebatur. s impleta pas¬
sione om̃is uitas de aduentu eius promissa reue¬
lata. est. Bene autem legis mysteria comparata
sunt cere quȩ tunc splendorem reddit quando
in usum luminis calore lique facta dissoluitur.
Uentrem uͦ suum dicit eccłiam catholicã: ubi
tecta uerba p̾dicantium ueniente temporis
plenitudine patuerunt. Inde. est. & illud quod
uelum templi in passione dñi constat scissum.
Reuelata sunt enim tali facto illa quȩ teneb̾a¬
& lingua mea adhesit faucibꝰ meis. & in pulue¬
rem mortis deduxisti me. Uirtutem xp̃i
teste ñ putemus in congrue comparatam. quia

Expanded text:
mum continet sacramentum. Dispersa sunt omnia ossa ejus, mum continet sacramentum. Dispersa sunt omnia ossa ejus, id est firmi ac fideles apostoli, quando dixit eis: Ecce ego mitto vos velut agnos in medio luporum : tunc illi sicut aqua effusi sunt. Aqua enim quando funditur, et rigat et abluit: sic illi orbem terrarum divino imbre satiantes, peccatorum sorturis divinis clausa tegebatur; sed impleta passione, omnis veritas de adventu ejus promissa revelata est. Bene autem legis mysteria comparata sunt cerae, quae tunc splendorem reddit, quando in usum luminis calore liquefacta dissolvitur. Ventrem vero suum dicit Ecclesiam catholicam: ubi tecta verba praedicantium, venientu temporis plenitudine, patuerunt. Inde est et illud, quod velum templi in passione Domini constat scissum; revelata sunt enim tali facto illa quae tegebanet lingua mea adhaesit faucibus meis, et in pulverem mortis deduxerunt me. Virtutem Christi testae non putemus incongrue comparatam, quia
Abbreviated transcription (Latin):
scipulis occulte raperetur. Obsidio enĩ dicta ẽ.
quasi ostium insessio: id est. hostilis circumdatio.
&e rugiens. ⁊thaphora introducta.ẽ. acõ¬
suetudine ferarum: que auideos apexrint.
quando aliquid deglutire contendunt. In me
autem dixit contra me. cum detestabili aduna-¬
tione dicebant. crucifige crucifige. Ossuũ. Reue¬
ra suum. quod non illis sapientia aꝑuit. s cogi¬
tatio relerata reserauit. Audiant utrumq pe¬
lagiani. Quando udei nequitiã locuti sunt.
ipsi os suum aꝑuerunt. In bono autẽ legitur.
Dnĩe labia mea aꝑies: & os meum annuntiabit
laudem tuam. Quod autem dixit sicut leo
rapiens & rugiens. rapiens pertinet ad insanissi¬
mam seditionẽ. quando eum raptum traxerũt
ad tribunalia presidis audiendum. Rugiens
ad blasphem as uoces. quib damauerunt cruci-¬
sige crucifige. Qͦd utrumq feris comparatum ẽ:
quando insani popłi consilium rationabile ꝑdi

Expanded text:
scipulis occulte raperetur. Obsidio enim dicta est, scipulis occulte raperetur. Obsidio enim dicta est, quasi hostium insessio, id est hostilis circumdatio. et rugiens. Metaphora introducta est a consuetudine ferarum, quae avide os aperiunt quando aliquid deglutire contendunt. In me autem dixit contra me, cum detestabili adunatione dicebant: Crucifige, crucifige . Os suum, revera suum, quod non illis sapientia aperuit, sed cogitatio scelerata reseravit. Audiant utrumque Pelagiani, quando Judaei nequitiam locuti sunt, ipsi os suum aperuerunt. In bono autem legitur: Domine, labia mea aperies, et os meum annuntiabit laudem tuam . Quod autem dixit, sicut leo rapiens et rugiens: rapiens pertinet ad insanissimam seditionem, quando eum raptum traxerunt ad tribunal praesidis audiendum; rugiens ad blasphemas voces, quibus clamaverunt: Crucifige, crucifige. Quod utrumque feris merito comparatum est, quando insani populi consilium rationabile perd
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝑiret incredulus. s ipse sibi extitit reus:
qui sequi totiens contempsit ammonitꝰ. Ui¬
tuli multi. popłi sunt uidelicet uideorum.
qui ignorato dei uigo inconsiderata proca¬
citate lasciuiunt. simul petulantes & fatui
qui gressus suos nulla moderatione distingt̃
sed uagi ac penduli adiniqua consilia quib¬
dam saltib efferuntur. Tauros pingues. prin¬
cipes uideorum designat. qui inuicem tauri
malitiam suꝑbiamq suam erectis ceruicib in¬
flauerunt. & innocentis sanguinem truculen¬
tis cornib effuclerunt. Apte uͦ addidit pingͦs.
Tunc enim ipsum animal nimis redditur inqͥ¬
etum. quando pinguedine multa refertum. ẽ
& de mansueto ferox efficitur: cum p̃sumptioẽ
luxuriantis corporis animatur. Quod si adhuc
altius auctoritatis uerba pensemꝰ. circum dede¬
runt potest trahi ad eos: qui illum cũ gladiis
& fustib ambierunt. Obsederunt autem ad
illos qui sepulchrum eius custodierunt. ne adi¬

Expanded text:
ne periret incredulus; sed ipse sibi exstitit reus, ne periret incredulus; sed ipse sibi exstitit reus, qui sequi toties contempsit admonitus. Vituli multi, populi sunt videlicet Judaeorum, qui ignorato Dei jugo, inconsiderata procacitate lasciviunt, simul petulantes et fatui, qui gressus suos nulla moderatione distinguunt, sed vagi ac penduli ad iniqua consilia quibusdam saltibus efferuntur. Tauros pingues, principes Judaeorum designat, qui in vicem tauri malitiam superbiamque suam erectis cervicibus inflaverunt, et innocentis sanguinem truculentis cornibus effuderunt. Apte vero addidit pingues. Tunc enim ipsum animal nimis redditur inquietum, quando pinguedine multa refertum est; et de mansueto ferox efficitur, cum praesumptione luxuriantis corporis animatur. Quod si adhuc altius auctoritatis verba pensemus, circumdederunt, potest trahi ad eos qui illum cum gladiis et fustibus ambierunt: obsederunt autem, ad illos qui sepulcrum ejus custodierunt, ne a di
Abbreviated transcription (Latin):
cemodi sustinet. longinqua sibi mala cognos¬
citur sustinere. Cum uero incarne sua quis patit᷑
tunc illi proxima tribulatio copulatur. Quod
autem dicit & non ẽ. qui adiuuet. puritas pe¬
tentis & uirtus diuinitatis ostenditur. quia
si ds̃ non adiuuet: nullus. est. qui eripiat pe¬
riclitantem. Considemus gͦ si debemus aliquã¬
do ab ipso diuidi. qui nullius nisi ipsuis tantũ
possumus miseratione saluari. irtuide
nib suis semꝑ premictit. sicut eumfecisse tẽ¬
pore traditionis. euangłistarum dicta testan¬
tur. ne se fidelium uota pcipitare forsitan incõ¬
sulte p̃sumerent. uenit ad secundam partem.
ubi ꝑ allegoricas comparationes crucifixionis
sue reuelat archanum. Et nota quia futura
pro p̃teritis ponit. ut durissima corda uideorũ
quasi ꝑacta uĩtate conuinceret. Que figura
dicitur prolemsis. latine p̃occupatio. quãdo
refertur aliquid ꝑtempus p̃teritum. quod ad¬
huc creditur ẽẽ uenturum. Totum factum ẽ

Expanded text:
cemodi sustinet, longinqua sibi mala cognoscitur sustinere: cum vero in carne sua quis patitur, tunc illi proxima tribulatio copulatur. Quod autem dicit: Et non est qui adjuvet, puritas petentis, et virtus Divinitatis ostenditur: quia si Deus non adjuvet, nullus est qui eripiat periclitantem. Consideremus ergo si debemus aliquando ab ipso dividi, qui nullius, nisi ipsius tantum possumus miseratione salvari. Vers. 12nibus suis semper praemittit, sicut eum fecisse tempore traditionis, Evangelistarum dicta testantur, ne se fidelium vota praecipitare forsitan inconsulte praesumerent, venit ad secundam partem, ubi per allegoricas comparationes crucifixionis suae revelat arcanum. Et nota quia futura pro praeteritis ponit, ut durissima corda Judaeorum, quasi peracta veritate convinceret. Quae figura dicitur prolepsis, Latine praeoccupatio, quando refertur aliquid per tempus praeteritum, quod adhuc creditur esse venturum. Totum factum est,
Abbreviated transcription (Latin):
tuerunt ubera materna lactare. Incipiens gͦ etas
dicebat. ad quod aliorũ uix poterat ꝑuenire ma
ham cum se dicit iactatum̃ in dño. ostendit ab
humana iniquitate se fuisse discretum. Qͦd autẽ
sequitur ex utero matris. aderrorem ꝑtinet sẏna¬
goge. unde eum ꝑfidia uideorum constat expul¬
sum. Ceterum sine deo ñ fuit: nec ipsa concep¬
tio. Nam sicut homo inimquitatib concipitur.
sic & inipsa incarnationis origine dm̃ iħũ xp̃ĩ
diuina substantia humanitate uincta atq ad¬
unata. declaratur. sicit ab angło marie semꝑ

Expanded text:
tuerant ubera materia lactare? Incipiens ergo aetas tuerant ubera materia lactare? Incipiens ergo aetas dicebat, ad quod aliorum vix poterat pervenire matNam cum se dicit jactatum in Domino, ostendit ab humana iniquitate se fuisse discretum. Quod autem sequitur: Ex utero matris, ad errorem pertinet Synagogae, unde eum perfidia Judaeorum constat expulsum. Caeterum sine Deo non fuit nec ipsa conceptio. Nam sicut homo in iniquitatibus concipitur, sic in ipsa incarnationis origine Domini Christi, divina substantia humanitati juncta atque adunata declaratur; sicut et ab angelo Mariae semper
Abbreviated transcription (Latin):
yronia. latine irrisio. aliud quã conatur
ostendens. Uerba si quidem ista specialit̾ ȩuange¬
lii sunt. Dicebant enĩ uidei quando pendebat
in cruce. Sꝑauit in dnõ. liberet nunc si uult
eum. O celestis integritas. Nonne uidem᷑ hic
euangłium recensere quã psalmum. quando
tanta ueritate completa sunt: ut non futura
s transacta ẽẽ uideantur. Merito ne qͥd aut
originalis peccati uitio sequestratus. tam quã
sponsus processit de thalamo. Siue ilud aeci
piendum. est. qm̃ de utero matris iure se adño
dicebat abstractum. ut ostenderet natuntatem
illam dnĩca uirtute ꝑfectam. ne incredibilis ui¬
deretur uirginis partus. dum esset dñi oꝑatione
completus. Et ut declararet ꝑfectam humanita¬
tem quã assumere. atq monstrare dignatus. ẽ.
abinitio uite sue spem suam dicit in dñõ posuisse.
Uerum hic quoq in comp̃hensibilis scĩtas. & sin¬
głaris ostenditur magnitudo. Nam cui alii da¬
tum. est. diuinitatẽ agnoscere. quem adhuc po-¬

Expanded text:
ronia, Latine irrisio, aliud quam conatur ostendens. Verba siquidem ista specialiter Evangelii sunt; dicebant enim Judaei, quando pendebat in cruce: Speravit in Domino, liberet nunc, si vult, eum . O coelestis integritas! Nonne videmur hic potius Evangelium recensere quam psalmum, quando tanta veritate completa sunt, ut non futura, sed transacta esse videantur? Merito, ne quid aut originalis peccati vitio sequestratus, tanquam sponsus processit de thalamo . Inde se dicipiendum est, quoniam de utero matris jure se a Domino dicebat abstractum; ut ostenderet nativitatem illam dominica virtute perfectam: ne incredibilis videretur virginis partus, dum esset Domini operatione completus. Et ut declararet perfectam humanitatem, quam assumere atque monstrare dignatus est, ab initio vitae suae spem suam dicit in Domino posuisse. Verum hic quoque incomprehensibilis sanctitas, et singularis ostenditur magnitudo. Nam cui alii datum est Divinitatem agnoscere, quem adhuc po
Abbreviated transcription (Latin):
tur ab ipso breuiter ea que gesta sunt. Eripuit
camino. liberauit clanihelem de lacu leonum:
& alia seu quȩ fuint. seu que leguntur innume¬
ra. S cum hec tanta supplicantib siue presti¬
terit. siue prestet: tamen filio propͥo ñ peꝑcit.
s pro nobis om̃ib tradidit illum.: ut implerẽ¬
tur uidelicet scripturȩ. & salus mundi ꝑipsiuᷤ
passionẽ prouenteet. Patres autem suos quod
xp̃s dñs dicit. ex illa parte debet intelligi qua
et fr̃s suos apłos uocauit: sicut in euangłio
post resurrectionem suam dixit. Uade ad fas
meos. & dices ad eos. Ascendo ad patrem meũ

Expanded text:
tur ab ipso breviter illa quae gesta sunt. Eripuit tur ab ipso breviter illa quae gesta sunt. Eripuit camino; liberavit Danielem de lacu leonum; et alia seu quae fiunt, seu quae leguntur innumera. Sed cum haec tanta supplicantibus sive praestiterit, sive praestet, tamen Filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum , ut implerentur videlicet Scripturae, et salus mundi ipsius passione proveniret. Patres autem suos quod Christus Dominus dicit, ex illa parte debet intelligi, qua et fratres suos apostolos vocavit; sicut in Evangelio post resurrectionem suam dixit: Vade ad fratres meos, et dice
Abbreviated transcription (Latin):
ȩt̾na: non stutte petimꝰ. s conuenient̃ oranꝰ.¬
st.
Petebat gͦ mediator dei & hominum xp̃e non
insipienter sed prudent̃. & tamen non constat
auditum. quia mundi redemptio sic erat dñõ
fuisse. ne quis putaret dm̃ patrem propͥum fĩ¬
lium non amare. quia eum dissimulauit audi¬
re: de quo ipse testatus. est. Hic. est filius meus
dilectus in quo michi bene complacui. adiecit
magne dilectionis indiciũ: dicendo. Tu autẽ
in scõ. habitas laus isrł. In scõ habitas laus. incar¬
nationẽ suam declarauit. sicut & alio loco dic̃.
Custodi animã meam qm̃ sanctus sum. Laus
isrł. ꝑmodum diffinitionum dicitur. quid sit
pater. Idest laus ifrł. Dm̃ quippe uidentium
ipse reuera laus est: qui scĩs omnia gloriosa cõ¬
cedit. Et. est tercia diffinitionis species. quae
grece poiodis. latine qualitatiua dicitur. Hec
dicendo quid quale sit hoc unde agitur. quid
am quisquã putaret patris sicut dictum est:
quod se filius non profitetur auditum. tangũ¬

Expanded text:
 non stulte petimus, sed convenienter oras. Petebat ergo Mediator Dei et hominum Christus non insipienter, sed prudenter; et tamen non constat eum auditum, quia mundi redemptio sic erat Dominofuisse: ne quis putaret Deum Patrem proprium Filium non amare, quia eum dissimulavit audire, de quo ipse testatus est: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui ; adjecit magnae dilectionis indicium, dicendo: Tu autem in sancto habitas, laus Israel. In sancto habitas, incarnationem suam declaravit; sicut et in alio loco dicit: Custodi animam meam, quoniam sanctus sum . Laus Israel, per modum definitivum dicitur quid sit Pater, id est laus Israel. Deum quippe videntium ipse revera laus est, qui sanctis omnia gloriosa concedit. Et est tertia definitionis species, quae Graece ποιότης, Latine qualitativa dicitur. Haec dicendo quid, quale sit, hoc unde agitur, quid am quisquam putaret 73 Patris, sicut dictum est, quod se Filius non profitetur auditum, tangun
Abbreviated transcription (Latin):
Ie dicesseris ame. qm̃ tribulatio proxima. est.
& non. est. qui adiuuet ¶Netu morts et
ipsa prolata sunt: quia dicturus erat. Pater si
fieri potest. transeat ame calix iste. Tribulatio¬
nem uero dic̃ mortis cogitationẽ. quȩ longe
post seculis iminebat. Quam ideo denuntiat
proximã. ut assumptio uere carnis tristiciam
ostenderet passionis. siue quia illi uicinum ẽ
omẽ quod uenturum ẽ: sicut propħa dicit
Qm̃ mille anni ante occłos tuos. tamquã diẽ
esternus qui preteriuit. Siue tͥbulation̾e ꝓ
xiniam dic̃. quã erat insua carne passurirꝰ.
Nam quicumq dampna facultatum. orbi-¬
tates filiorum amissiones bonorũ uel alia huꝰ¬

Expanded text:
e discesseris a me: quoniam tribulatio proxima est, et non est qui adjuvet. Metu mortis 74 et ista prolata sunt: quia dicturus erat: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste . Tribulationem vero dicit mortis cogitationem, quae longe post saeculis imminebat. Quam ideo denuntiat proximam, ut assumptio verae carnis tristitiam ostenderet passionis: sive quia illi vicinum est omne quod venturum est, sicut propheta dicit: Quoniam mille anni ante oculos tuos, sicut dies hesternus qui praeterivit . Sive tribulationem dicit proximam, quia erat in sua carne passurus. Nam quicunque damna facultatum, orbitates filiorum, amissiones bonorum, vel alia hu
Abbreviated transcription (Latin):
Est. enim ingentium rerum ammiratione ple¬
nissimus. ut quid in hac uita contẽpnendum:
& qͥd in alia sperandum eẽt: capitis ipsius cõ¬
monitionib nosceremus. Nani cum multi
psalmorũ breuit̾ de dnĩ passione meminerint.
nemo tamen eam tanta proprietate descͥbit:
ut non tam prohetia quam hẏstoria ẽẽ uideat᷑.¬

Expanded text:
est enim ingentium rerum admiratione pleest enim ingentium rerum admiratione plenissimus; ut quid in hac vita contemnendum, et quid in alia esset sperandum, capitis ipsius commonitionibus nosceremus. Nam cum multi psalmorum breviter de Domini passione meminerint, nemo tamen eam tanta proprietate descripsit, ut non tam prophetia quam historia esse videat
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ꝑ id quod sequitur possumꝰ intelligere qͦd
precedit. Unde dubium non est. cõmemora¬
tionẽ factam resurrectionis indicare nichilo¬
minus & beatissimã passionem. Hinc aut̃ quȩ
sit uirtus & claritas p̾salmi. absolute datur
intelligi. quod eum matutine lucis nomine pre¬
notauit. quod passionem dnĩ xp̃i quam nar¬
rat. saluti generis humani constat esse concessã.
se cdamat apatre. ut dispensatam scilicet susci¬
peret passionem potentissimã humilitatẽ suã
hominũ abiectione commendans. Secundo
loco passionem sacram diuersis comparationib
prophetauit. dep̃cans ut a seuientib inimicis
suis. diuina protectione liberetur. Tercio com¬
monet laudare dnm̃ xp̃ianos. quia in resur¬
rectione sua catholicam respexit eccłiam. ut
audito tanto miraculo in saluberrima fidei
constantia ꝑmanerent: ne passione tantum
propħata. imbecilla se hominũ corda turbarẽt.
Quem psalmum paulo sollicitius audiamus.

Expanded text:
cum per id quod sequitur possumus intelligere quod cum per id quod sequitur possumus intelligere quod praecedit. Unde dubium non est commemorationem factam resurrectionis indicare nihilominus et beatissimam passionem. Hinc autem quae sit virtus et claritas psalmi, absolute datur intelligi, quod eum matutinae lucis nomine praenotavit: quoniam passionem Domini Christi, quam narrat, saluti generis humani constat esse concessam. se clamat a Patre, ut dispensatam scilicet susceperit passionem, potentissimam humilitatem suam hominum abjectione commendans. Secundo loco passionem sacram diversis comparationibus prophetavit, deprecans ita saevientibus inimicis suis divina protectione liberetur. Tertio commonet laudare Dominum Christianos, qui sua resurrectione sua catholicam respexit Ecclesiam; ut audito tanto miraculo in saluberrima fidei constantia permanerent: ne passione tantum prophetata, imbecilla se hominum corda turbarent. Quem psalmum paulo sollicitius audiamus,
Abbreviated transcription (Latin):
siue psalmus. siue dauid quid signi
susceptione matutina quod adhuc
nouum eẽ cognoscitur: explanare
debeamus. Susceptio matutina. est. tempus re-¬
surrectionis. sicut dicit in euangłio. Una sab¬
batorũ ualde diluculo uenit maria ad monu¬
m̃tum. et cetera. Susceptio eñ fuit. quando
dñs nr̃ xp̃c mortale corpus ueteris hominis
conditione deposita in magnam głam clarifi¬
catus assumpsit. cui omẽ genus flectitur celes¬
tium t̾restrium et infernorum. Natutinum
autem dictum. est. quasi mane primitiuum:
qͦd tempus innumeris locis ad resurrectionẽ
dnĩ constat aptatum. S cum in hoc psalmo
multa de sua passione constet esse locuturum.
uideamus cur eiꝰ titulus solam resurrectionẽ
cõmemorare uoluerit. Sepe significatur ꝑ
id quod sequitur. illud scilicet quod p̾cessit. ut
cum dicimus mane factum: intelligamus
noctem utiq precessisse. Similiter cum dici¬
mus manu missũ. intelligitur seruum fuisse:
& his similia. Quȩ figura dicitur sinecdoche.

Expanded text:
ve psalmus, sive David quid signifsusceptione matutina, quod adhuc novum esse cognoscitur, explanare debeamus. Susceptio matutina est tempus resurrectionis, sicut dicitur in Evangelio: Una sabbatorum valde diluculo, venit Maria ad monumentum , etc. Susceptio enim fuit, quando Dominus Christus mortale corpus veteris hominis conditione deposita, in magnam gloriam clarificatus assumpsit: cui omne genu flectitur coelestium, terrestrium, et infernorum . Matutinum autem dictum est, quasi mane primitivum, quod tempus innumeris locis ad resurrectionem Domini constat aptatum. Sed cum in hoc psalmo multa de sua passione constet esse locuturum, videamus cur ejus titulus solam resurrectionem commemorare voluerit. Saepe enim significatur per id quod sequitur, illud scilicet quod praecessit; ut cum dicimus mane factum, intelligamus noctem quoque praecessisse; similiter cum dicimus manumissum, intelligamus servum fuisse; et his similia. Quae figura dicitur synecdoche,
Abbreviated transcription (Latin):
gabatur ad głam. diabolo uero cdabatur adͥ
penam. Sic non audiri frequent̾ expedit.
quãuis nos desideria collata contristent. Ad¬
didit quoq clamasse se nocte. idest in tͥbulati.¬
one. cum etiã peccatores soleant frequenter
audiri. Subunxit. & non ad insipientiã mͥ
Subaudiendũ reputabis. Duo enim sunt
gnã pettcionum. Quando petimus honorẽ. di-¬
uitias. inimicorũ uindictam. & cet̾a huius.¬
modi: insipienter petimus. quia mundana
desideramus. Quando autẽ postulamꝰ ut a

Expanded text:
gabatur ad gloriam, diabolo vero dabatur ad gabatur ad gloriam, diabolo vero dabatur ad poenam. Sic non audire frequenter expedit, quamvis nos desideria dilata contristent. Addidit quoque clamasse se nocte, id est in tribulatione, cum etiam peccatores soleant frequenter audiri. Subjunxit: Et non ad insipientiam mihi, subaudiendum reputabis. Duo sunt enim genera petitionum: quando petimus honores, divitias, inimicorum vindictam, et caetera hujusmodi, insipienter petimus, quia mundana desideramus; quando autem
Abbreviated transcription (Latin):
telliganius ex nr̃a ꝑsona merito fuisse locutum.
qui se hostiã obtulit pro salute cunctorũ Unde
apłs dicit eum qui non nouerat peccatum. pro
nobis peccatum fecit. Nam & in ipsa lege appel¬
clamabo ꝑdiem nec exaudies. & nocte nec ad
ad insipientiã michi. Per diem clamabat hu-¬
manitas uerbi quã non circumdabant tenebͤ
pecc̃orum. Nec tamen constat auditam. cui
nulla prepedire uidebatur offensio. Audiat
hoc queri illum genus humanũ. qui peticiões
suas desiderat sine dilatione compleri. Petit
sicut dictum. est. humanitas uerbi. quȩ mere¬
batur audiri. Quã tamen ideo non constat
auditã. ut eius sacro sanguine probrosa mun.¬
di crimina lauarentur. Hoc etiam & aliis do-¬
cetur exemplis. Paulus petit ut abeo carnis
stimulus tolleretur: nec tamen auditur adño.
diabolus pͣcatur ut iob scm̃ uirum seuissima
calamitate ꝑrecelleret. & constat ei mox fuisse
concessũ. S apłm implere uotum suum ne¬

Expanded text:
telligamus ex nostra persona merito fuisse locutum, telligamus ex nostra persona merito fuisse locutum, qui se hostiam obtulit pro salute cunctorum: unde Apostolus dicit: Eum qui non noverat peccatum, pro nobis peccatum fecit . Nam et in ipsa lege pecdiem, nec exaudies; et nocte, et non ad insipientiam mihi. Per diem clamabat humanitas Verbi, quam non circumdabant tenebrae peccatorum; nec tamen constat auditam, cui nulla praepedire videbatur offensio. Audiat hoc querulum genus humanum, quod petitiones suas desiderat sine dilatione compleri. Petit, sicut dictum est, humanitas Verbi, quae merebatur audiri; quam tamen ideo non constat auditam, ut ejus sacro sanguine probrosa mundi crimina lavarentur. Hoc etiam et aliis docetur exemplis. Paulus petit ut ab eo carnis stimulus tolleretur, nec tamen auditur a Domino. Diabolus precatur ut Job sanctum virum saevissima calamitate percelleret, et constat ei mox fuisse concessum. Sed Apostolo votum suum implere ne
Abbreviated transcription (Latin):
nib impiorum tradi ñ poterat: nisi maiesta¬
tis eius potentia talia fieri ꝑmisisset. sicut in
ȩuangłio dictum. est. Non haberes in me potes¬
tatem. nisi tibi datum fuisset desuꝑ. Clamat
eciã que patitur humana susceptio. blasphe¬
mas uoces & impias murmurationes abicienꝰ.
Dicit enĩ longe ase fieri uerba. quȩ delicta par¬
turuint. Salus enim erat sc̃ẽ anime sermonẽ
delinquentiũ non habere. s uirtute patien¬
tiȩ libens sustineret: quo diuina dispensatiõe
pateretur. sic̃ ipse in euangłio dicit. Pater
si fieri potest: transeat ame calix iste. Et sub¬
iunxit. Ueruintam̃ non sicut ego uolo. sed
sicut tu. dicit etiã amenbris suis uerba delic¬
torum meorum. ille qui peccata ñ habuit. nr̃a
delicta sua dicens esse peccata. sicut & in alio
psalmo dicturus. est. Ds̃ tu scis insipientiã meã.
& delicta mea ate non sunt abscondita. Audi¬
amus gͦ uocem menbrorum ex ore capitis. et in¬

Expanded text:
nibus impiorum tradi non poterat, nisi majestanibus impiorum tradi non poterat, nisi majestatis ejus potentia talia fieri permisisset; sicut in Evangelio dictum est: Non haberes in me potestatem, nisi tibi data fuisset desuper . Clamat etiam quae patitur humana susceptio, blasphemas voces, et impias murmurationes abjiciens; dicit enim longe a se fieri verba quae delicta parturiunt. Salus enim erat sanctae animae, si sermones delinquentium non haberet; sed virtute patientiae lubens sustineret, qpateretur; sicut ipse in Evangelio dicit: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste ; et subjunxit: Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu. Dicit etiam a membris suis: Verba delictorum meorum. Ille ergo qui peccatum non habuit, nostra delicta sua dicit esse peccata; sicut et in alio psalmo ipse dicturus est: Deus, tu scis insipientiam meam, et delicta mea a te non sunt abscondita . Audiamus ergo vocem membrorum ex ore capitis, et in
Abbreviated transcription (Latin):
ut quasi nescius interroget. patrẽ. quare ab eo
fuerit derelictus. S hec & his similia ad hu¬
manitatẽ respiciunt exprimendam. Ceterũ
nec in ipsa passione absens illi credenda. est.
fuisse diuinitas. cum dicat apl̃s. Si cognouis¬
sent: numquã dnm̃ glorie crucifixissent. S
passus. est. impassibilis. ꝑ passibilem quã susce¬
pte humanitatẽ: & immortalis mortuus. est:
& qui numquã moritur resurrexit. De quo
loco pat̾ cirillus ita pulchre locutus. est. Grã
uero dei pro omĩb gustauit mortem tradens
ei proprium corpus: quamius naturaliter
ipse uita sit: & resurrectio mortuorũ. Simi¬
lit̾ & beatus ambrosius. Idem patiebatur &
non patiebatur. moriebatur & ñ moriebat᷑:
sepeliebatur & ñ sepeliebatur. resurrexit:
et ñ resurrexte. Sic & hominẽ dicimus ho¬
die pati. mori sepeliri. cum tam̃ anima eius
nullo fine claudatur. Qua propter derelictũ
se sub int̾rogatione testatur. quia reuera ma¬

Expanded text:
ut quasi nescius interroget Patrem, quare ab eo ut quasi nescius interroget Patrem, quare ab eo fuerit derelictus? Sed haec et his similia ad humanitatem respiciunt exprimendam. Caeterum nec in ipsa passione absens illi credenda est fuisse divinitas, cum dicat Apostolus: Si cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Sed passus est impassibilis per passibilem quam suscepit humanitatem; et immortalis mortuus est, et qui nunquam moritur resurrexit. De quo loco Pater Cyrillus ita pulchre locutus est : Gratia vero Dei pro omnibus gustavit mortem, tradens ei proprium corpus, quamvis naturaliter ipse vita sit et resurrectio mortuorum. Similiter et beatus Ambrosius : Idem patiebatur, et non patiebatur; moriebatur, et non moriebatur; sepeliebatur, et non sepeliebatur; resurrexit, et non resurrexit. Sic et hominem dicimus hodieque pati, mori, sepeliri, cum tamen anima ejus nullo fine claudatur. Quapropter derelictum se sub interrogatione testatur, quia revera ma
Abbreviated transcription (Latin):
atq dispensans cui futura cuncta presentia
sunt: quasi iam uicina passione ꝑmotus ex¬
clamat. ds̃ ds̃ m̃s. Hec tamen uerba accipien¬
da sunt ab humanitatis ipsius natura. Natu¬
ram autẽ esse dico uirtutem uigoremq substã¬
tie. Nam & repetitio ipsa affectum necessariȩ
orationis ostendit. ut illũ geminato nomine
carissimus filius inuocaret. quẽ sibi non mun¬
danam salutẽ s claritatẽ eterne maiestatis
nouerat utiq prestaturuim. d̾s sermo grecꝰ
est: qui latine interp̃tatur timor. Post qua
re ut arbitror maiores nr̃i dm̃ atimore ap¬
pellandũ esse uoluerunt. Unde qͥdam ait
gentilium poetarum. Primus in orbe deos fecit
timor. Nam cum dicit respice in me.: celerrimũ
sibi resurrectionis prouenire dep̃catur auxiliũ.
Sequitur. Quare me dereliquisti: Istud quare
ñ nullam afferre cognoscitur questionẽ. ut ille
sapientie magister consubstantialis & enarrator
patris. ita sit uicina carnis sue morte turbatus.

Expanded text:
atque dispensans, cui futura cuncta praesentia sunt, quasi jam vicina passione permotus exclamat: Deus, Deus meus. Haec tamen verba accipienda sunt ab humanitatis ipsius natura. Naturam autem dico esse virtutem vigoremque substantiae. Nam et repetitio ipsa affectum necessariae orationis ostendit; ut illum geminato nomine charissimus Filius invocaret, quem sibi non mundanam salutem, sed claritatem aeternae majestatis noverat utique praestaturum. Δέος sermo Graecus est, qui Latine interpretatur timor. Pro qua re, ut arbitror, majores nostri Deum a timore appellandum esse voluerunt: unde quidam ait gentilium poetarum: Primus in orbe deos fecit timor. Nam cum dicit: Respice in me, celerrimum sibi resurrectionis provenire deprecatur auxilium. Sequitur, quare me dereliquisti? Istud quare, nonnullam afferre cognoscitur quaestionem; ut ille sapientiae Magister consubstantialis  Patris, ita sit vicina carnis suae morte turbatus,
Abbreviated transcription (Latin):
Uitulos posuit quippe aut pro innocen¬
tib adultis quorum ȩtas prima ẽ. et a uigo
peccati ceruix probatur aliena. Et ideo
in tali uerbo ꝑmansit. ut actum illum
preteritȩ legis udi casset fuisse rerum
imaginẽ rerum futurarũ. siue illos p̃¬
dicatores euangłii promittat. quorum
imaginẽ in uituli figura lu eas ȩuan¬
głista suscepit. Ꝙ non mugitib aera uer¬
berarent. s orbem t̾rarum dominicȩ fidei
predicatione complerent. Siue illos ma
mas suas in hostiam suauitatis sacris al¬
tarib obtulerunt. Nam & pat̾ augusturꝰ
cũ de figuris illis euangłicis ageretur. qͦdã
loco ipsum dnm̃ uitulũ dicit: qui se
hostiam obtulit. ꝓ salute cunctorum. Qua¬
propt̾ de adolescentib siue de p̃dicatorib
siue de martyrib sentiatur. tales tam̃¬
propħa. itulos altarib adm̃ potuit pro.¬
mittere. quos xp̃ianȩ religioni nouerat
conienire.¬

Expanded text:
Vitulos quippe posuit, aut pro innocenVitulos quippe posuit, aut pro innocentibus adultis, quorum aetas prima est, et a jugo peccati cervix probatur aliena; et ideo in tali verbo permansit, ut actum illum praeteritae legis indicaret fuisse rerum imaginem futurarum. Sive illos praedicatores Evangelii promittit, quorum 175 imaginem in vituli figura Lucas Evangelista suscepit, qui non mugitibus aera verberarent, sed orbem terrarum dominicae fidei praedicatione complerent. Sive illos magmas suas in hostiam suavitatis sacris altaribus obtulerunt. Nam et Pater Augustinus, cum de figuris illis evangelicis ageretur , quodam loco ipsum Dominum vitulum dicit, qui se hostiam obtulit pro salute cunctorum. Quapropter sive de adolescentibus, sive de praedicatoribus, sive de martyribus sentiatur: tales tamta vitulos altaribus Domini potuit promittere, quos Christianae religioni noverat convenire.
Abbreviated transcription (Latin):
ceptis sacrificium iusticiȩ. idẽ. filii tus
glomam passionem. qui se sacrificium
cherrime autem diffinitum. ẽ: quid sit
sit dñi passio reuerenda. id est sacͥficiũ
iusticie. Sequit᷑. Oblationes & hor ocaus¬
ta. Istud iam ad fideles ꝑtinet xp̃iauos.¬
qui ad palestinos erant post aduentum
dnĩ credituri. significans immolanda
pecudũ mortuorum. Illa et hignis consũp¬
tibils ab sumebat. ista inceadium uttale
discruciat. Illa redigebantur protius ii
fauillas. ista temporalit̾ animas tͥboula¬
tionib exurendo. ad amena parachy sir
gaudia ecerna ꝑducunt. Sequit᷑. Cunc
unponeitt suꝑ altare tuum uitulos. Sa¬
cerdotes scilicet. quando ȩccłia catholiea
fuerit dñi passione constructa. Nam cũ
suꝑius dixerit. holocaustis autẽ. non de¬
lectaberr. querendum ẽ quare hic ite¬
rum uitulos immolandos e̾e promise¬
rit. Dictum. ẽ. enim ꝑ figuram allego¬
riã. que aliud dicit: aliud significat.

Expanded text:
ceptabis sacrificium justitiae, id est Filii tui ceptabis sacrificium justitiae, id est Filii tui gloriosissimam passionem, qui se sacrificium cherrime autem definitum est quid sit passio Domini reverenda, id est sacrificium justitiae. Sequitur, oblationes et holocausta. Istud jam ad fideles pertinet Christianos, qui erant post adventum Domini credituri: significans immolanda pecudum mortuorum. Illa enim ignis consumptibilis absumebat, ista incendium vitale discruciat; illa redigebantur protinus in favillas, ista temporaliter animas tribulationibus exurendo, ad amoeni paradisi gaudia aeterna perducunt. Sequitur, tunc imponent super altare tuum vitulos; sacerdotes scilicet, quando Ecclesia catholica fuerit Domini passione constructa. Nam cum superius dixerit, holocaustis autem non delectaberis, quaerendum est quare hic iterum vitulos immolandos esse promiserit? Dictum est per figuram allegoriam, quae aliud dicit, aliud significat.
Abbreviated transcription (Latin):
tit fieri. quod dñs dignatus fuerat polli¬
ceri. Supplicat itaq ut qm̃ synagoga
posita sub lege peccauit. ꝑ grãm xp̃i suc¬
cedens syon. hoc ẽ. catholica firmatur ec¬
cłia. Dicitur gͦ in bona uoluntate tua
fac syon: quasi ille mons tunc non esset
effectus. S considera que in eo significet᷑
eccłia. ꝑ quam mundus scilicet potinlet
ornari. O regio illa om̃ium maona t̾raꝵ.
Ociuitas magna. regisq celestis patria. &
imaginẽ portans & nomen. Quis te aude¬
at locilem dicere. que totius orbis t̾minos
scĩssina fide probaris implesse: Nam si his¬
toriȩ ielis aduertere. significat fote tem¬
pora peodosii. quando eudocia uigalis eius
religisissima feminarũ bene mentã ciui¬
legatur. ut subiuingat᷑ etiamuti¬
ua pmissio. ut est uiud. Quid recribuã
a nõro om̃ib que retribuit michi. Ca¬
liceialutaris accipiã: &e nomen añi in¬
uoc. Ita ce hic dicitur patri. Tunc ac¬

Expanded text:
tit fieri quod Dominus dignatus fuerat pollitit fieri quod Dominus dignatus fuerat polliceri. Supplicat itaque ut, quoniam Synagoga posita sub lege peccavit, per gratiam Christi succedens Sion, hoc est catholica firmetur Ecclesia. Dicitur ergo, in bona voluntate tua fac Sion, quasi ille mons tunc non esset effectus. Sed considera quia in eo significatur Ecclesia, per quam mundus scilicet potuisset ornari. O regio illa omnium patrona terrarum! O civitas magni Regis, quae coelestis patriae et imaginem portas et nomen! Quis te audeat localem dicere, quae totius orbis terminos sanctissima fide probaris implesse? Nam si historiam velis advertere, significat forte tempora Theodosii, quando Eudoxia jugalis ejus religiosissima feminarum, benemeritam civiallegatur, ut subjungatur etiam votiva promissio; ut est illud: Quid retribuam Domino pro his quae retribuit mihi? Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo . Ita et hic dicitur Patri: Tunc ac
Abbreviated transcription (Latin):
tales oblationes dõ non sꝑnere. sicut illa
cognoseitur pͥora sacͥficia respuisse. Sane
Dicit in euanglio. De corde exeunt cogita¬
tiones male. de petuxs apłs sẏmoni ait.
Cor enĩ tium non est. rectum corã dõ. Isa¬
ias quoq testatur. Induratum est. cor po¬
płi huius. Et in quarto psalmo. Usq quo
graui corde. Et in septimo. Scrutans cor¬
da & renes ds̃. hic quoq suꝑuis dixit
Cor mundum crea in me ds̃. ut cunctis
indubitant̃ appareat S esse cogitationũ
nr̃auim fontem. inde bonum malumq ue-¬
nire tractatum. Nam & particula ipsa cor-¬
poris nr̃i conoydes est. que ignis habet una-¬
ginem. ut merito tali sit positione plasma-¬
tum. unde nobis potest uenire consiliũ.
enigne fac domine in bona uoluntate
tua syon: & edificentur muri hieru¬
Salem. uinta pars que suꝑ ẽ. introit᷑.
in qua iãm calamitatũ anxietate deposi¬
ta memor promissionis diuinȩ lecus pe-¬

Expanded text:
tales oblationes Deum non spernere, sicut illa tales oblationes Deum non spernere, sicut illa cognoscitur priora sacrificia respuisse. Perqudicit enim in Evangelio: De corde exeunt cogitationes malae ; et Petrus apostolus Simoni ait: Cor enim tuum non est rectum coram Deo ; Isaias quoque testatur: Induratum est cor populi hujus ; et in quarto psalmo: Quousque gravi corde ? et in septimo: Scrutans corda et renes Deus ; hic quoque superius dixit: Cor mundum crea in me Deus, ut cunctis indubitanter appareat ibi esse cogitationum rarum fontem, inde bonum malumque venire tractatum. Nam et particula ipsa corporis nginem; ut merito tali positione sit plasmatum, unde nobis potest venire consilium.enigne fac, Domine, in bona voluntate tua Sion, ut aedificentur muri Jerusalem. Quinta pars quae superest introitur, in qua jam, calamitatum anxietate deposita, memor promissionis divinae laetus pe
Abbreviated transcription (Latin):
guis eg̃ditur. s lacrimaiũ fluenta decurrũt.
Nam sp̃s iste quando ẽ. letus nos obligat. ĩn¬
quando est. scdm dm̃ contribulatus absoluit
Dicte enim ꝑ quintam speciẽ diffinitionis.
que grece zata antelexini. latine adũbium
dr̃. quod sit acceptius sacrificiũ qͦd offert᷑
dõ. idest sp̃s contribulat᷑. Sequitur etiã
sententie huius indubitata promissio. ꝑ
quã iam non sͥ uenia petitur. s eadẽ dõ se
humiliantib pollicetur. idẽ. cor contͥtũ
q humiliatum ds non spernit. Contritũ
dicit penitentiȩ laborib uehement̾ afflic¬
tũ. humiliatum dõ scilicet. ut quod ante
fuerat elatione suꝑbum. fieret pia confes¬
sione deuotũ. Et uide quemadmodũ rerũ
ordo seruatus. ẽ. Non enĩ cor potuerat hu¬
miliari. nisi fuiss& frequenti tͥbulatione
contͥcum. Nam qd dixit ds̃ non sꝑit. iã
sc̃e promissionis auctoritas ẽ. que predica¬
tur magis quam postulatur. Constat enĩ

Expanded text:
guis egreditur, sed lacrymarum fluenta decurrunt. guis egreditur, sed lacrymarum fluenta decurrunt. Nam spiritus iste, quando est laetus, nos obligat; quando est secundum Deum contribulatus, absolvit. Dicit enim quae Graece cata ante lexin, latine adverbium dicitur, quod sit acceptius sacrificium quod offertur Deo, id est spiritus contribulatus. Sequitur etiam sententiae hujus indubitata promissio, per quam jam non sibi venia petitur, sed eam Deo se humiliantibus pollicetur: id est, cor contritum et humiliatum Deus non spernit. Contritum dicit poenitentiae laboribus vehementer afflictum. Humiliatum, Deo scilicet; ut quod ante fuerat elatione superbum, fieret pia confessione devotum. Et vide quemadmodum rerum ordo servatus est. Non enim cor potuerat humiliari, nisi fuisset frequenti tribulatione contritum. Nam quod dixit: Deus non spernit, jam sanctae promissionis auctoritas est, quae praedicatur magis quam postulatur. Constat enim
Abbreviated transcription (Latin):
tat᷑. Merito gͦ post absolutionẽ peccati &
labia sua aꝑienda esse pronuntiat. & os
suũ dicit diũ adnuntiare posse preconia.
uoniam si uolusses sacrificiũ dedissẽ.
utiq holocaustis ñ delectaberis. Neũ
se culpa int̾ueniente cognoscenᷤ. humilis
p̃cator insinuat pocuisse quippe regem fa¬
cile sacͥficia pecudum offerre. que adhuc
illo tempore pro peccatorũ expiationib
pendebantur: si holocausta dñs libenter
assumeret. Nam qd dicit holocaustis aut̃
ñ delectaberis. significat ritus sacrorũ ꝑ
immolationes pecudũ qui erant aduen¬
tu dni respuendi. Unde constat propħã
sic ad dñm tota mente transiatum. Ut
non se sacrificiis que illo tempore gere¬
hantur crederet expiandũ. s illa magis
oblatione quam dixit inferius. Sacrifi
nunc dicit illa que poscit. Istud enim
damus sacrificiũ dõ. si spm suꝑbie. confes¬
sionis humilitate mactamus. Unde non san¬

Expanded text:
tatur. Merito ergo post absolutionem peccati, et tatur. Merito ergo post absolutionem peccati, et labia sua aperienda esse pronuntiat, et os suum dicit Domini annuntiare posse praeconia.uoniam si voluisses sacrificium dedissem utique; holocaustis autem non delectaberis. Reum se culpa interveniente cognoscens humilis precator, insinuat potuisse quippe regem facile sacrificia pecudum offerre, quae adhuc illo tempore pro peccatorum expiationibus pendebantur, si holocausta Dominus libenter assumeret. Nam quod dicit, holocaustis autem non delectaberis, significat ritus sacrorum per immolationes pecudum, qui erant adventu Domini respuendi. Unde constat prophetam sic ad Dominum tota mente translatum, ut non se sacrificiis quae illo tempore gerebantur crederet expiandum, sed illa magis oblatione quam dicit inferius. Vers. 18nunc dicit illa quae poscit. Istud enim damus sacrificium Deo, spiritum superbiae confessionis humilitate mactatum, unde non san
Abbreviated transcription (Latin):
malis aliquã questionem. quare post absolu¬
tionẽ desicti dixerit laudabo iusticiã tuam.
anon magis quod optimum erat posute
laudabo pietatem tuam: pietati enim grãs
agere debet: qui p̃catus. est. indulgent᷑ ab¬
solui. S si causam prosunda ratione con¬
sideres. & u iciȩ diume fuit ut audiret
ad se clamantẽ. parceret supplicanti. susci¬
peret confit que. Siue quia aue res istae
in uidicio doi. ini semꝑ adiunctae sunt.
sicut in centesimo psalmo dicturus. ẽ. Mise¬
ricordiã & iudicium cantabo tibi. quod suo
loco euidentius explanabimꝰ. Pñe labia
mea aꝑies. & os meũ annuntiabit laudẽ
abia prophe que clausa fuerant con¬
dicione peccati. beneficio absolutionis aꝑi¬
enda pronuntiat. In reatu enĩ positis ora
clampnata sunt. sicut ysaias ait. Omi.¬
ser ego qm̃ immundus sum. Qͥ cum sim¬
homo & inimunda labia habeam. in me¬
dio quoq popłi immunda labia habers¬
chanum. unde efficaciter laus diuina cã¬

Expanded text:
lis aliquam quaestionem, quare post absolutionem 174 delicti dixerit: Laudabo justitiam tuam; et non magis quod aptum erat posuit: Laudabo pietatem tuam? Pietati enim gratias agere debet qui precatus est indulgenter absolvi. Sed si causam profunda ratione consideres, et justitiae divinae fuit, ut audiret ad se clamantem, parceret supplicanti, et susciperet confitentem. Sive quia duae res istae in judicio Domini semper adjunctae sunt; sicut in centesimo psalmo dicturus est: Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine . Quod suo loco evidmea aperies, et os meum annuntiabit laudem tuam. Labia prophetae quae clausa fuerant conditione peccati, beneficio absolutionis aperienda pronuntiat. In reatu enim positis ora damnata sunt; sicut et Isaias dicit: O miser ego, quoniam immundus sum, qhomo, et immunda labia habeam, in medio quoque populi immunda labia habencanum, unde efficaciter laus divina can
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona fuii. sicut apłs dicit. Splendor glẽ
euis. Quod autem est in sole calor. hoc sit
se abscondet acalore eius: Datur etiã aliud
exemplum in corporalium rerum. hoc est.
de anima que adimaginẽ & similitudiẽ
dĩ facta cognoscitur. Amina gͥ. ẽ. ipsa sub¬
stantia. incorporea. rationalis. inqua inest
intellectus & uita euis. ¶e gͦ est in anima
substantia. hoc intelligitur si dici fas est. iN3
tͥnitate ꝑsona patris. Qd autẽ. ẽ in anima
uirtus ae scientia. hoc intelligitur in tͥnitate
filius. qui est dei uirtus & dei sapientia. Et
quod in anima uiuificandi proprietas. hoc
uiiuificandi opus mistis locis preduicat᷑ im¬

Expanded text:
persona Filii, sicut Apostolus dicit: Splendor gloriae persona Filii, sicut Apostolus dicit: Splendor gloriae ejus , quod autem est in sole calor, hoc sit gitur, Quis se abscondet a calore ejus ? Datur etiam aliud exemplum incorporalium rerum, hoc est de anima, quae ad imaginem et similitudinem Dei facta cognoscitur. Anima igiturest ipsa substantia incorporea rationalis, in qua inest intellectus et vita ejus. Quod ergo est in anima substantia, hoc intelligatur, si dici fas est, in Trinitate persona Patris; quod autem est in anima virtus et scientia, hoc intelligatur in Trinitate Filius, qui est Dei virtus, et Dei sapientia, et quod est in anima vivificandi proprietas, hoc s, per quem vivificandi opus multis locis praedicatur im
Abbreviated transcription (Latin):
proprium.ẽ. filio. quod naturaliter apatre ge-
nitus. est : proprium ẽ spũi sancto quoda
patre & filio procedit. Que in effabili caritate
atq cooperatione eorum consubstantialis et̃¬
nitas & potestas omĩa facit. quȩ uult in cȩ¬
lo & in terra. S quamuis hec in comp̃hen¬
sibilra atq in explicabilia ita ut sunt nob̾
nuinc esse noscantur. tamen anon nullis pa¬
trib corporalium & simul ex istentiũ rerũ.
talis similitudo proponitur. Inuenimꝰ enim
in sole tres istas proprietates. Pma est ipsa
substantia corporalis. quod sol est. deinde splẽ¬
dor eiꝰ. que in ipso ꝑmanet. tercia calor quȩ
absplendore eius usq ad nos ꝑuente. Que hoc
modo si tantȩ rei potest similitudo aliqua
repperiri. arbitror estimanda. ut quod est
in sole substantia corporalis. ita intelligatur
in trinitate quodammodo ꝑsona patris: &e
qd. est. in sole splendor eus. hoc sit in tͥnitate

Expanded text:
proprium est Filio quod natuproprium est Filio quod natueratus est; proprium est Spiritui sancto, quod a Patre et Filio procedit; quae ineffabili charitate atque cooperatione eorum consubstantialis aeternitas et potestas omnia facit quae vult in coelo et in terra. Sed quamvis haec incomprehensibilia atque inexplicabilia, ita ut sunt, nobis nunc esse noscantur; tamen a nonnullis Patribus corporalium et simul existentium rerum talis similitudo proponitur. Invenimus enim in sole tres istas proprietates: psubstantia corporalis, qui sol est; deinde splendor ejus qui in ipso permanet; tertia calor, qui ab splendore ejus usque ad nos pervenit. Quae hoc modo, si tamen tantae rei potest similitudo aliqua reperiri, arbitror aestimanda, ut quod est in sole substantia corpin Trinitate quodammodo persona Patris, et quod est in sole splendor ejus, hoc sit in Trinitate
Abbreviated transcription (Latin):
satione tractauerit. Nam cum dicit red¬
de michi letitiã salutaris tui: grãm se sps̃
scĩ sine dubio amisisse cognouerat. quã
fragilitas humana ñ potest habere cũ
peccat. Seqͥtur. Spu principali confir
propħa non petebat precipuũ munus
esse subiectis uira dictare. nationes exte-¬
ras bello subigere: s tota contemplatioẽ
trauslatus curiosius expetebat in pͥnci¬
pali intellectu statui. quã in regni culius¬
ne contineri. Confirma me dixit. ne ite¬
rũ peccem. ne ate anime mutabilitate
discedã. Nec incassum putemus qͦd uir
scs & cordis uluminatione radiatꝰ tercio
spm̃ nominauie. nͥ quia indiuiduę tͥnitati
deuotus. concedi sͥ abea ueniã postulauit.
Sp̃s enim quantũ ad essentiam diuin
tatis. & pater. & filius. et sp̃s sõs. recte
unus aicttur ds̃. S pro distinctione ꝑ¬
sonarum proprium.ẽ. patri quod natu¬
ralit̾ sine inttio ante scla genuit filium.

Expanded text:
rsatione tractaverit. Nam cum dicit: Redrsatione tractaverit. Nam cum dicit: Redde mihi laetitiam salutaris tui, gratiam se Spiritus sancti sine dubio amisisse cognoverat, quam fragilitas humana non potest habere cum pecca, non putabat praecipuum munus esse, subjectis jura dictare, nationes exteras bello subigere; sed tota contemplatione translatus, curiosius expetebat in principali intellectu statui, quam in regni culmine contineri. Confirma me, dixit, ne iterum peccem, ne a te animae mutabilitate discedam. Nec incassum putemus, quod vir sanctus et cordis illuminatione radiatus, tertio spiritum nominavit, nisi quia individuae Trinitati devotus, concedi sibi ab ea veniam postulavit. Sptatis, et Pater et Filius et Spiritus sanctus recte unus dicitur Deus, sed pro distinctione personarum, proprium est Patri quod naturaliter sine initio ante saecula genuit Filium;