comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gilla. quȩ unicuiq parti conueni¬
unt. ad demonstranda ea q̃ in di¬
uinis scͥpturis obscure posita surs:
uel qͥd scõꝵ patrũ facta significent.
Aptio gͥ pͥmi sigilli: ad ea quȩ ante
diluuiũ facta sunt ꝑtinet. Sccłm
uͦ sigillũ: ad patͥarchas: Terciũ ad
eos qui sub lege fuerunt. Quartũ

Expanded text:
gilla, quae unicuique parti convenigilla, quae unicuique parti conveniunt, ad demonstranda ea quae in divinis Scripturis obscure posita sunt, vel quid sanctorum patrum facta significent. Apertio igitur primi sigilli ad ea quae ante diluvium facta sunt, pertinet: secundum vero sigillum ad patriarchas: tertium ad eos qui sub Leg
Abbreviated transcription (Latin):
Benedicunt nãq electi assidue dm̃.
cum u̾bis oꝑa coniungunt. Et
quatuor animalia: dicebant. am̃
a men: confirmatio sermonis est.
Quatuor animalia dicunt amen:
cũ scĩ predicatores optant assidue
ut auditores eorũ in bonis oꝑibus
magis ae magis ꝓficiant. Et .xx.¬
.iIIͬI. semores cecidert̃ & ad orauert̃:
Niginti .iiͦiͬi. seniores in hoc loco
eandẽ significationẽ hñt: quã
et .iiiͦi. anmalia. Seniores gͦ cadt̃.
et adorant: cum p̃dicatores scĩ qͣnto
ampliꝰ se et auditores suos uident
in bonis oꝑib ꝓfecisse: tantoma¬
gis se humiliant inconspectu dĩ.
sicut dieit scͥptura. Quanto ma¬
gnus es. humilia te in om̃ib: &
corã dõ inuenies gr̃am: Sequitur
sigillorũ aꝑtio: q̃ ñ nͥ ad aꝑtionem¬
nere: Nam & ea quȩ sub sigillorum
aꝑtionib facta ẽẽ dicunt᷑: ad aꝑtio¬
nẽ uet̾is ac nou testam̃ti ꝑtinent:
Et sicut om̃e corpuselectoꝵ ex .uii.
partib consistit: ita sunt & .uii. si¬

Expanded text:
benedicunt namque electi assidue Deum, cum verbis opera conjungunt. Et quatuor animalia dicebant: amen. Amen confirmatio sermonis est: quatuor igitur animalia dicunt, amen, cum sancti praedicatores optant assidue, ut auditores eorum in bonis operibus magis ac magis proficiant. Et  seniores ceciderunt et adoraverunt. Viginti quatuor seniores in hoc loco eamdem habent significationem quam et quatuor animalia: seniores ergo cadunt et adorant, cum praedicatores sancti, quanto amplius auditores suos vident in bonis operibus profecisse, tanto magis se humiliant in conspectu Dei, sicut dicit Scriptura: Quanto magnus es, humilia te in omnibus, et coram Deo invenies gratiam . Sequitur sigillorum apertio, quae n. Nam et ea quae sub sigillorum apertionibus facta esse dicuntur, ad apertionem veteris ac novi Testamenti pertinent: et sicut omne corpus electorum ex septem partibus consistit, ita sunt et septem si
Abbreviated transcription (Latin):
tes: & regnabunt suꝑ tr̃ã Si scĩ dĩ.
regnũ dĩ sunt quomodo suꝑt̾ram
idẽ. scãm eccłam regnare dicunt᷑:
Scĩ gͦ dei. regnũ deisunt: quia in
ipsis regnat ds̃ Et reges sunt: qr
se et alios optime regere nouert̃.
Qui etiã sacerdotes dicunt᷑: qͥa
semet ipsos cotidie igne caritatis.
succensi. ꝑcompunctionẽ cordis &
lacͥmas. deo offerre consueuerunt:
sicut dicit psalmista S acficrũ dõ.
sp̃s contͥbulatꝰ. Siue sacerdotes idõ
dicunt᷑ eo quod menbra sint sũmi

Expanded text:
tes, et regnabunt super terram. Si sancti Dei tes, et regnabunt super terram. Si sancti Dei regnum Dei sunt, quomodo suid est, sanctam Ecclesiam regnare dicuntur? Sancti ergo Dei regnum Dei sunt: quia in ipsis regnat Deus: et reges sunt; quia se et alios optime regere noverunt: qui etiam et sacerdotes dicuntur; quia semetipsos quotidie igne charitatis succensi, per compunctionem cordis et lacrymas Deo offerre consueverunt, sicut dicit Psalmista: Sacrificium Deo spiritus contribulatus . Sive sacerdotes Dei di
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. ũ ortificate menbra ur̃a quȩ
sunt suꝑ t̾rã: fornicationẽ. ĩmun¬
ta. Que odoram̃tis plena fuisse di¬
cunt᷑: Quid sint autẽ odoramenta:
ipse exponit. cũ subiungit. Quȩ
sunt orationes scõꝵ. Et ut hȩc odo¬
ramenta ad dm̃ ascendant: psal¬
mista p̃catur cũ dicit. Dirigatur
oratio mea sic̃ incensũ inconspec¬
tu tuo Et cantabant canticũ no¬
uũ dicentes. Popłs nouus cantat
nouũ canticum. Canticũ nouum:
cantieũ est euangłir. Dignus es
gnacła eiꝰ. Hoc quod dicit: ad hu¬
manitatẽ eiꝰ ꝑtinet. Nam scđm di¬
uinitatẽ nehil acciꝑe potuit: qͥ
omĩa semꝑ habuit. Cur autem di¬
gnus fuerit acciꝑe librũ. & solu̾e
signacła eiꝰ. subdendo manifestat.
Qm̃ occisus es. & redemisti nos
deõ insanguine tuo: ex omm tͥbu.
& lingua & popło et natione. Hie
demonstrat ex om̃ib gentib eccłã
fuisse collectã. Nam fuerunt qͥdã
heretici qui hoc negauerunt Et
fecisti nos dõ nr̃o regnũ & sacerdo¬

Expanded text:
ate membra vestra quae sunt super terram, fornicationem, immunta, quae odoramentis plena fuisse dicuntur. Quid sint autem odoramenta ipse exponit, cum subjungit: Quae sunt orationes sanctorum. Et ut haec odoramenta ad Deum ascendant, psalmista precatur, cum dicit: Dirigatur oratio mea, sicut incensum in conspectu tuo. Et cantabant canticum novum dicentes. Populus novus canticum novum cantat: canticum novum canticum est Evangelii. Dignus es, gnacula ejus . Hoc quod dicit, ad humanitatem ejus pertinet; nam secundum divinitatem nihil accipere potuit, quia omnia semper habuit. Cur autem dignus fuerit accipere librum, et solvere signacula ejus, subdendo manifestat: Quoniam occisus es, et redemisti nos Deo in sanguine tuo ex omni tribu, et populo, et natione. Hic demonstrat ex omnibus gentibus Ecclesiam fuisse collectam; nam fuerunt quidam haeretici, qui hoc negaverunt. Et fecisti nos Deo nostro regnum et sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
gnatus ẽ. quando passus est &e re¬
surrexit et in cȩlum ascendit.
libtum uet̾is testam̃ti aꝑuit: qi¬
ea quȩ ibi significabant᷑. opere
impleuit. Lostea uͦ ea que inue¬
teri destam̃to obscura erant. et
in nouo: doctorib eccłȩ ꝑ inspi¬
rationem sp̃s sc̃i aꝑuit. Que aꝑtio:
ad eosdiẽ doctores eccłȩ ꝑtinet. Quoei¬
ens enim natiuitatẽ. passionẽ. et
resurrectionẽ dm̃ ad memoriam
redueunt. & quibꝰcunq modis
hȩc ascĩs patͥb p̃figurata. & a pro¬
phetis p̃dicta sunt recolunt: quo¬
tiensq hec quȩ in euangłio obseu¬
te posita sunt inuestigare ñ desi¬
nunt: tociens eis lib̾ signatꝰ aꝑit᷑.
Cactunt uͦ coram agno: cũ ꝑ medi¬
tationẽ diuinaꝵ scripturaꝵ. consi¬
derantes immensã clementiã dei.
humiliant se inconspectu creatoriꝰ
siu. E quantose ꝑhumilitatẽ dei¬
ciunt: tanto ampliꝰ in amorẽ eius
in ardeseunt: quia humilitas quȩ
fit in conspectu dĩ. nutrit amorẽ
dĩ. Peytharas autẽ que anmalia

Expanded text:
est, quando passus est, et resurrexit, et in coelum ascendit, librum veteris Testamenti aperuit; quia quae ibi significabantur, opere implevit: postea vero ea quae in veteri Testamento obscura erant et in novo, doctoribus Ecclesiae per inspirationem Spiritus sancti aperuit. Quae apertio ad eosdem doctores Ecclesiae pertinet; quoties enim nativitatem, passionem, et resurrectionem Domini ad memoriam reducunt, et quibuscumque modis haec a sanctis patribus praefigurata, et a prophetis praedicta sunt, recolunt: quotiescumque haec quae in Evangelio obscure posita sunt, investigare non desinunt, toties eis liber signatus aperitur. Cadunt vero coram Agno, cum per meditationem divinarum Scripturarum considerantes immensam clementiam Dei, humiliant se in conspectu creatoris sui: et quanto se per humilitatem dejiciunt, tanto amplius in amorem ejus exardescunt; quia humilitas quae fit in conspectu Dei, nutrit amorem Dei. Per citharas autem quae animalia
Abbreviated transcription (Latin):
tare cradendi sunt: S ꝑ omnẽ
crratutã que int̾ra et que suibtꝰ
t̃ram c̃. solos clectos debemꝰ intel¬
ligere: qui et int̾ra oꝑib et uer¬
bis cdm̃ laudare non cessant: et
incclis cũdño positi. a laudibuᷤ
dinẽ fideliũ: ꝑpisces qͥ iaquis
comemiorantut. doctores eccłe in¬

Expanded text:
redendi sunt? Sed per omnem creaturam, quae in terra, et quae subtus terram est, solos electos debemus intelligere: qui et in terra operibus et verbis Deum laudare non desistunt, et in coelis cum Domino positi, a laudibus dinem fidelium, per pisces qui in aquis commorantur, doctores Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
cireuisse uisi sunt angłisunt qui
ne om̃s ãministratorii sunt sp̃s. in
minift̾iũ missi: ꝓpt̾ eos qui here¬
ditatẽ capiunt salutis: ꝑ mari¬
mũ autẽ numerũ. eoꝵ multitu¬
do innumerabilis designat᷑. Qui
agnũ magna uoce benedicere di¬
cunt᷑: qr ad quecũq officia angłi
explenda destinent᷑: a laudib dei
nunqͣm cessant. E sicut hic liber
inseptenario numero totꝰ consistit:
benedictiones in hoc loco ponun¬
tur: quib assiduȩ angłideum
laudare dicunt᷑ Et omnẽ crea¬
turam quȩ incęlo ẽ et quȩ interra
et quȩ subtꝰ t̾ram. et quȩ sunt in
mari et quȩ in ea sunt. om̃s au¬
diui dicentes sedenti inthrono
& agno. ꝑ creaturã quȩ in cęlo
erat angłi:ͥ ꝑ eã uero quȩ erat in¬

Expanded text:
cinxisse visi sunt, angeli sunt qui ne omnes administratorii sunt spiritus, in ministerium missi propter eos, qui haereditatem capiunt salutis ? Per maximum autem numerum eorum multitudo innumerabilis designatur qui Agnum magna voce benedicere dicuntur; quia ad quaecumque officia angeli explenda destinantur, a laudibus Dei numquam cessant: et sicut hic liber in septenario numero totus consistit,benedictiones in hoc loco ponuntur, quibus assidue Angeli Deum laudare dicuntur. Et omnem creaturam quae in coelo est, et quae in terra, et quae subtus terram, et quae sunt in mari, et quae in eo sunt, omnes audivi dicentes sedenti in throno et agno. Per creaturam quae in coelo erat, angeli: per eam vero quae erat in
Abbreviated transcription (Latin):
mum uͦ hii qui in fine mundi nas¬
cituri sunt: & cũ antixp̃o pugna
ego in patre et pat̾ in me est. & qui
uidet me uidet et patrẽ: in hoc
loco sedens inthrono patrẽ desig¬
nat. Dextera uͦ patris: filius ẽ. Ag¬
nus autẽ: hominẽ quẽ xp̃c assũp¬
sit designat. Agnus gͦ librũ de dex¬
tera sedentis suꝑ thronũ accepit:
quia homo. rp̃e a sua diuinitate
accepit. ut sacram̃ta diuinarũ
scͥpturaꝵ reseraret Et cũ aꝑuisset
semores cecid̾unt coram agno: Ha¬
bentes singul etcharas. & fialas au

Expanded text:
mum vero ii qui in fine mundi nasmum vero ii qui in fine mundi nascituri sunt, et cum Antichristo pugnatEgo in Patre, et Pater in me est et qui videt me, videt et Patrem ; in hoc loco sedens in throno Patrem designat: dextera vero Patris Filius est: Agnus autem hominem, quem Christus assumpsit, designat. Agnus ergo librum de dextera sedentis super thronum accepit; quia homo Christus a sua divinitate accepit, ut sacramenta divinarum Scripturarum reseraret. Et cum aperuisset seniores ceciderunt coram Agno habentes sing
Abbreviated transcription (Latin):
sunt .uii. sp̃s dĩ missi in omnẽ t̾rã:
ꝑthronũ. et .iiii. animalia et se¬
miores: una eccła cũ cunctis suis
ordinib designat᷑: Agnus uͦ ñ occisꝰ.
s tanquã occisus uisus ẽ: quia mortẽ
intransitu gustauit: & paulopost
resurgens.iam ñ moritur. mors illi
ultra non dñabit᷑. Qui cornua .uii.
&& occłos .uii. habuisse uisus ẽ. Qͥd
sint autẽ septẽ ocħ: ipse exponit
cũ subiungit. Qui sunt .uii. sp̃s dĩ.
missi in omnẽ t̾ram. ꝑcornua uͦ:
sepe regna designant᷑. Hidentui
gͦ mͥ aliam significationẽ habere
uua. omnes electi designant᷑: qui
regnũ dĩ uocant᷑. Quoꝵ omnem
multitudinẽ: suꝑiꝰ. in .uii. partes
diuisimꝰ. Ad pͥmũgͦ cornu: electi
qui ante diluuiũ fuerunt ꝑtinenł.
Ad scdm uͦ: hii qui post diluuiũ
usq ad legẽ fuerunt. Ad tercium
autẽ: hii qui sub lege fuerunt:
Ad quartũ. ꝓpħȩ. Ad qͥntũ. qui ex
iudeis crediderunt in xp̃m. Ad
sextum: popłs gentilis. Ad seꝑti¬

Expanded text:
sunt septem spiritus Dei, missi in omnem terram. Per thronum et quatuor animalia et seniores una Ecclesia cum cunctis suis ordinibus designatur: Agnus vero non occisus, sed tamquam occisus visus est; quia mortem in transitu gustavit, et paulo post resurgens, jam non moritur, mors illi ultra non dominabitur : qui cornua septem et oculos septem habuisse visus est. Quid sint autem septem oculi, ipse exponit cum subjungit: Qui sunt septem spiritus Dei, missi in omnem terram. Per cornua vero saepe regna designantur. Videntur ergo mihi aliam significationem habere ue cornua omnes electi designantur, qui regnum Dei vocantur, quorum omnem multitudinem superius in septem partes divisimus. Ad primum igitur cornu electi qui ante diluvium fuerunt, pertinent: ad secundum vero ii qui post diluvium usque ad Legem fuerunt: ad tertium autem ii qui sub Lege fuerunt: ad quartum prophetae: ad quintum ii qui ex Judaeis crediderunt in Christum: ad sextum populus gentilis: ad septi
Abbreviated transcription (Latin):
iuda radix dauid: aꝑire librũ et
soluere .uii. signacła eiꝰ. Uidetur
mͥ eandẽ significationẽ hab̃e seni¬
orem. quã et ioh̾em: quã etiã ange¬
lum fortẽ. Significant em̃. pacres
ueteris testamenti. Angl̾s namq:
fortis int̾rogat quis eẽt dignꝰ aꝑire
librũ: ioħs fiet eo quod nullus
dignus ẽẽt aꝑire librũ: semor
uͦ dicit. quod ꝑleonẽ. idẽ ꝑ xp̃m¬
hu desiguant᷑. qui desicd̾antes
aduentũ xp̃i. int̾rogabant quo
signat: qui fiebant eoquod tanto tẽ¬
pore tardaret: Senior autẽ eo ꝓphaᷤ
designat: qui dixerunt quono¬
do et quo tempore uenturus eẽt:
qui ex tͥbu uida & ꝓgeme dauid
ortus ẽ. Leo autem ꝓpt̃ fortitudi

Expanded text:
 radix David, aperire librum, et solvere septem signacula ejus. Videtur mihi eamdem significationem habere seniorem, quam et Joannem, quam etiam angelum fortem; significat enim Patres veteris Testamenti. Angelus namque fortis interrogat quis esset dignus aperire librum: Joannes flet, eo quod nullus dignus esset aperire librum: senior vero dicit, quod per Leonem, id est, phi designantur, qui desiderantes adventum Christi, interrogabant quo significat qui flebant, eo quod tanto tempore tardaret: senior autem prophetas designat, qui dixerunt quo modo et quo tempore venturus esset. qui ex tribu Juda, et progenie David ort
Abbreviated transcription (Latin):
do illiꝰ Archa eccłam: noe uͦ fa¬
bricator archȩ. xp̃m fabͥcatorem
eccłe figurabat. Quȩ archa exli¬
gnis leuigatis facta fiusse desẽ¬
bitur. ꝑligna leuigata quȩ & aqͣs
phibuerunt. & uitani om̃ib aĩab
intra se constitutis seruauerunt.
doctores ȩccłȩ designant᷑: qui et
doctrina et scriptis suis. aquas
diu̾sorum erroꝵ ab ingressu eccłȩ
ꝓhibent: & uitã his qui intͣ scãm¬
eccłam sunt. sua doctrina & erem¬
plis seruant. Quȩ leuigata ẽẽ cdi¬
cunt᷑ idẽ. ab om̃i asꝑitate uicioꝵ
enundata. ꝑ mansiuncłas uͦ gͦ¬
iarcha fieri iusse sunt: diuer¬
si ordines in eccła designant᷑ Aliꝰ
em̃ inconiugal ordine. aliꝰ in cõ¬
tinenti. aliꝰ in monachico. aliꝰ in
sacerdotali. dum dõ student ser¬
iure: quasi indiu̾sis mansioĩb
habitant. ꝑ bitum̃ autẽ quo li¬
tafuisse dr̃: diuina sc̃ptura de¬
signatur: Tabulȩ gͥ exquibus ar¬
cha facta ẽ. quas doctores eccłiȩ
significare diximꝰ bitumine in¬

Expanded text:
do illius . Arca Ecclesiam: Noe vero fabricator arcae Christum fabricatorem Ecclesiae figurabat. Quae arca ex lignis laevigatis facta fuisse describitur: per ligna laevigata, quae et aquas prohibuerunt, et vitam omnibus animalibus intra se constitutis servaverunt, doctores Ecclesiae designantur, qui et doctrina et scriptis suis aquas diversorum errorum ab ingressu Ecclesiae prohibent, et vitam iis qui intra Ecclesiam sunt, sua doctrina et exemplis servant: quae laevigata esse dicuntur, id est, ab omni asperitate vitiorum emundata. unt, diversi ordines in Ecclesia designantur; alius enim in conjugali ordine, alius in continenti, alius in monachico, alius in sacerdotali, dum Deo servire student, quasi in diversis mansionibus habitant. Per bitumen autem, quo lita fuisse dicitur, divina Scriptura designatur. Tabulae ergo ex quibus arca facta est, quas doctores Ecclesiae significasse diximus, bitumine in
Abbreviated transcription (Latin):
tis: patres uet̾iᷤ testam̃ti significat:
Uoce magna p̃dicauerunt: quia
xp̃m ad redẽptionẽ generis huma¬
ni. uenturũ ẽẽ predixerunt. Quis
est dignus aꝑire librũ: & soluere
signacła eiꝰ: Int̾rogatio angłi desi¬
dium scõꝵ significat: Desicłabant
enĩ sc̃ uidere xp̃m in catne & au¬
dire sermones eiꝰ: eo quod scirent
om̃ia mystĩa uet̾is testam̃ti ab eo
ẽẽ reuelanda: sicut ipse dixit dis¬
cipulis suis. Am̃ dico uob̃. quia
uidere quȩ uidetis. & ñ uid̾unt:

Expanded text:
nificat, qui voce magna praedicaverunt; quia Christum ad redemptionem generis humani venturum esse praedixerunt. Quis est dignus aperire librum et solvere signacula ejus? Interrogatio angeli desiderium sanctorum significat; desiderabant enim sancti videre Christum in carne, et audire sermones ejus; eo quod scirent omnia mysteria veteris Testamenti ab eo esse revelanda, sicut ipse dixit discipulis suis; Amen dico vobis, quia videre quae vos videtis,
Abbreviated transcription (Latin):
latitudo: et .xxx. cubitoꝵ altitu¬
do illiꝰ. ꝑ longitudinẽ gͥ archȩ
fides: ꝑlatitudinẽ haritas: ꝑ
altitudinẽ spes figurat᷑ Longi¬
tudo gͥ archȩ in.cc̃c. cubitos
extenditur: qr fides nr̃a inconfessi¬
one scẽ tͥnitatis consistit. Centenariꝰ
tos fides nr̃a p̃signata ẽ: quia eqͣm

Expanded text:
 cubitorum altitudo illius. Per longitudinem igitur arcae fides, per latitudinem charitas, per altitudinem spes figuratur. Longitudo ergo arcae in trecentos cubitos extenditur; quia fides nostra in confessione sanctae Trinitatis consistit: centenariustos fides nostra praesignata est; quia aequam
Abbreviated transcription (Latin):
perpendens eccl̃a ait. Foce¬
iste uenit saliens in montib
transiliens colles. Uis audire
quales saltus fecerit:Tales
inquam fecit dilectus meus
De celo uenit in uterũ. De
utero in presepe. De presepe.
uenit incrucem. De cruceue¬
nit in sepulchrũ. De sepul¬
chro : rediit incelum. Ipse ẽ
qui eleuatus ẽ etiam suꝑ
omnes montes et colles. io:
patres noui et uet̾is testam̃ti

Expanded text:
perpendens Ecclesia ait: « Ecce venit saliens in montibus, transiliens colles. » Vis audire quales saltus fecit? Tales, inquam, saltus dilectus meus. De coelo venit in uterum, de utero in praesepe, de praesepe venit in crucem, de cruce venit in sepulcrum, de sepulcro rediit in coelum: ipse est qui elevatus est etiam super omnes montes et colles, id est Patres Novi et Veteris Testam
Abbreviated transcription (Latin):
in post̾iore dorsi eius. sicut ca¬
prearum post̾ior pars corpo
ris candorẽ demonstrat. Et qi
multi non solum ex iudeis.
s ex philosophis gentium cre¬
didunt. ꝑ eius humilitatẽ in¬
carnationis dequib intelli¬
guntur ille agrestes amme
quondã mundiores. cet̾is supͣ¬
dictis. q̃ ꝑ ipsius doctrinã ad
unius ueri isracł consortium
aggregate sunt. talib simił
iuxta opinionẽ aliquoꝵ uoce
eccł̃e pronuntiat᷑. qͥ propt̾ in¬
nocentũ et multitudinẽ cre¬
dentium hynulo ceruoꝵ cõ¬
paratur. Hymilus ceruoꝵ idõ
dicit᷑. qr genitus ẽ ex stirpe pa¬
tͥarcharum. qͥ ceruoꝵ noĩe p̃¬
notantur. seu hynulo ceruoꝵ
propt̾ humilitatis formã. nec¬
dum adhuc potentie cornib
exaltatis. quib in scdo aduen¬
tu causaturus ẽ mundũ: de
quib dictum ẽ inpsalmo. Te̾
exaltabuntur cornua iusti.
Hynulus enĩ ceruoꝵ sine cor

Expanded text:
in posteriora dorsi ejus . » Sicut cain posteriora dorsi ejus . » Sicut caprearum posterior corporis pars candorem demonstrat; et quia multi non solum ex Judaeis, sed etiam ex philosophis gentium credidere per ejus humilitatem incarnationis, de quibus intelliguntur agrestes illae animae quondam mundiores caeteris supradictis, quae per ipsius doctrinam ad unius veri Israelis consortium aggregatae sunt. Talibus similis juxta opinionem aliquorum voce Ecclesiae pronuntiatur, qui propter innocentum et multitudinem credentium hinnulo cervorum comparatur. Hinnulus cervorum ideo dicitur, quia genitus est ex stirpe patriarcharum, qui cervorum nomine praenotantur, seu hinnulo cervorum propter humilitatis formam, necdum adhuc potentiae cornibus exaltatis, quibus in secundo adventu causaturus est mundum, de quibus dictum est in psalmo: Tunc « exsultabuntur cornua justi . » Hinnulus enim cervorum sin
Abbreviated transcription (Latin):
In his dñs non solum ihabi¬
tare. s transire dicitur. quia
ñ tm̃ diuinitate s humanitate in cõpa¬
rabił apparuit. Seu ꝑ apłos
ut dicere cepimus. suꝑius
omnem suꝑbiam sapientie
mundi extollentẽ se adu̾sus
creatorem liquefecit: et ao
nichilum redacta humiliat᷑¬
in quib ñ rechorica argum̃¬
ta. s scĩ spiritus uircus fulge¬
bat: et prostrata demonũ tur¬
ba. sub pedibus credentiũ os¬
stensus ẽ eccłe. saliens in mon¬
tib et transiliens colles ueniᷤ¬
se inmundo.⁊ inter homineᷤ
conu̾satus. Unde et mox sub¬
toẽ ẽ intelligimus. s ꝑ incarna¬
tionis myst̾ium uidelicet qr
apparuit in similitudinẽ car¬
nis peccati. in quo augm̃ta con¬
secuta ẽ celo recepta carnis na¬
milatum opinantur. qr nr̃e
salutis illustratio cecitatem
cordis auferens. inpost̾iori
scłi parte ueniendo incarne
se ostendit. qm moysi peten¬
ti in monte sina monstraue¬
rat. De quo myst̾io dauid dic̃.
Penne columbe deargentate

Expanded text:
nus non solum inhabitare, sed transilire dicitur, quia non tantum divinitate, sed humanitate incomparabilis apparuit. Seu per apostolos, ut dicere coepimus superius, omnem superbiam sapientiae mundi extollentem se adversus Creatorem liquefecit, et ad nihilum redacta humiliatn quibus non rhetorica argumenta, sed sancti Spiritus virtus fulgebat, et prostrata daemonum turba sub pedibus credentium, ostensus est Ecclesiae saliens in montibus, et transiliens colles venisse in mundum, et inter homines conversatus est. Unde et mox subidem est, intelligimus, sed per incarnationis mysterium, videlicet quia apparuit in similitudinem carnis peccati in quo augmenta consecuta est, coelo recepta carnis namilatum opinantur, quia nostrae salutis illustratio caecitatem cordis auferens in posteriore saeculi parte veniendo in carne se ostendit, quam Moysi petenti in monte Sina monstraverat. De quo mysterio David dicit: « Pennae columbae deargentatae
Abbreviated transcription (Latin):
iudeis. Ego pͥncipiũ. qui & lo¬
quor uob̃. Potest etiã saluator
sit pͥncipiũ. idest creator generi
humani & auctor salutis. fimꝰ
autẽ: quia ipse ẽ finis legis: fi¬
nis mortis. om̃isq p̃uaricatio¬
nis. Qui ẽ & qͥ erat. &. qͥ uentu¬
rus est. om̃ps. Est mͦ in mundo¬

Expanded text:
um, qui et loquor vobis . Potest etiam Salvator sit principium, id est, creator generis humani, et auctor salutis: finis autem, quia ipse est finis legis, finis mortis, omnisque praevaricationis. Qui est, et qui erat, et qui venturus est omnipotens. Est modo in mundo
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ absentis fame comparant᷑.
Dignum dilecto meo. Rapu¬
it enim sponsa u̾bum exore
sponsi: qr ille uino optimo eã
comparauit: et subiecit. Dig¬
num dilecto meo. Id ẽ tanta
ẽ sublimitas eugłice p̃dicatio¬
nis: ut ipse dilectus meus pri¬
mꝰ ꝑ incarnationẽ apparens
mundis: it̾ celeste appãruit.
Possunt ingutture illi intel¬
ligi: qui ꝑ euglicã predicatio¬
nẽ corda auditoꝵ inebrianT̃.
Unde xp̃c potatur. cum ex ea
xp̃iani qui membra ipsuis fc̃
incomparabili dulcedine sati¬
antur. Labiisq et dentib illiꝰ
ad meditandum. Ego dilecto
meo.⁊ non alteri: cui totã cu¬
ram seruitutis et dilectionis
impendo. Et adme conuersio
eius. id ẽ me solam diligit. ⁊
adiuuat me ne deficiam ĩ iua.
Cui dilecto. ex uoce eccle ꝑ psal¬
mistam dicitur. Adhesit aĩa
mea ptꝰ te: me suscepit dext̾a
tua. U eni dilecte mi. egredia

Expanded text:
tatem absentis famae, comparantur: « tatem absentis famae, comparantur: « Dignum dilecto meo. » Rapuit enim sponsa verbum ex ore sponsi, quia ille vino optimo eam comparavit, et subjecit. Dignum dilecto meo, id est tanta est sublimitas evangelicae praedicationis, ut ipse dilectus meus primus per incarnationem apparens, mundo iter coeleste aperuit: possunt in gutture illi intelligi qui per evangelicam praedicationem corda auditorum inebriant: unde Christus potatur, cum ex ea Christiani, qui membra ipsius sunt, incomparabili dulcedine satiantur. « Labiisque et dentibus illius ad ad meditandum. « Ego dilecto meo, » et non alteri cui totam curam servitutis et dilectionis impendo. « Et ad me conversio ejus, » id est, me solam diligit, et adjuvat me, ne deficiam in via. Cui dilecto ex voce Ecclesiae per Psalmistam dicitur: « Adhaesit anima mea post te, me suscepit dextera tua . » « Veni, dilecte
Abbreviated transcription (Latin):
rissima indelitiis. Pulchra di¬
citur eccl̃a fide
decora ornam̃
spiritalib uirtutib. Statura
tua assimilata ẽ palme. ⁊ ub̃a
tua botris. id ẽ rectitudo bone
oꝑationis semꝑ ad uictoriam
tendit. Uberib docꝰtores eccłe
propt̾ lac pͥme eruditionis cõ¬
parantur. ⁊ botris equantur ꝑpt̾
myst̾ia dulcissima et̾nitatis.
Dixi: ascendam inpalmã: ap¬
p̃hendam fructus eius. Apte
enĩ uictoriosissima crux pal¬
me comparatur: in qua xp̃c
ascendens. apprehendit fructꝰ
eiꝰ. Illi enim palmam ascen¬
dunt. qui in xp̃i cruce ꝑfici¬
sicut hotri uinee. io ẽ dona
illo tempore botros uinee ger¬
minauit io ẽ scõs doctores
qui maiore scientia ⁊ gr̾a.¬
ptꝰ crucem et resurrectionẽ
cłe qui renascentes in fide nu¬
triuntur intelligi. Et odores
Ntui sicut malorum. Guitur
Ntuum sicut uinum optimũ.
Nao potandum. Inguiture uox
presentis doctrme: modore
fama absentis designat᷑. Et
id̾o uino illa. ꝓpt̾ fraglantiã

Expanded text:
rissima in deliciis. » Pulchra dicitur Ecclesia, fide Decora ornamenspiritualibus virtutibus. « Statura tua assimilata est palmae, et ubera tua botris. » Id est rectitudo bonae operationis, semper ad victoriam tendit. Uberibus doctores Ecclesiae, propter lac primae eruditionis comparantur, et botris aequantur, propter mysteria dulcissimae aeternitatis. « Dixi: Ascendam in palmam, apprehendam fructus ejus. » Apte enim victoriosissima crux palmae comparatur, in quam Christus ascendens apprehendit fructum ejus. Illi enim in palmam ascendunt qui in cruce Christi proficisicut botri vineae, » id est dona vineae germinavit, id est sanctos doctores, qui majore scientia et grt crucem et resurrectionem clesiae qui renascentes in fide nutriunt, intelligi. « Et odor oris tui sicut odor malorum. Guttur tuum sicut vinum optimum ad potandum. » In gutture vox praesentis doctrinae, in odore fama absentis designatur. Et ideo vino illa propter flagrantiam
Abbreviated transcription (Latin):
tutũ famam longe lateq spar¬
gunt. O mnia ponia nona ⁊
uetera dilecte mi seruam tibi.
Poma noua et uet̾a. precep¬
ta siue ꝓmissa sunt noui testa¬
menti et uet̾is. que omnia ad
eius grãm refert eccła. Siue
patres noui testamenti ⁊ uet̾is
possunt intelligi:qr una ea¬
frẽm meum : suggentẽ ubera
mea: Uox ista est antiquoꝵ
uiroꝵ. optantium aduentũ
xp̃i in carne. ⁊ illum in syna¬
goga nasci ac nutriri: uixta
humane conditionis naturã.
N Et inueniam te foris et deos¬
culer: Intus erat dilectus. dũ
inprincipio erat u̾bum. foriᷤ.
dum u̾bum caro fac̾tum est.
Et deosculer.id ẽ facie ad fa¬
ciem uideam: ⁊os ad os lo¬
quar. De quo osculo in exor¬
dio libri satis arbitror sit dic

Expanded text:
tutum palmam longe lateque spartutum palmam longe lateque spargunt. « Omnia poma, nova et vetera, dilecte mi, servavi tibi. » Poma nova et vetera, praecepta sive promissa sunt Novi Testamenti et Veteris, quae omnia ad ejus gratiam refert Ecclesia, sive Patres Novi Testamenti et Veteris possunt intelligi, quia una earem meum sugentem ubera mea? » Vox ista est antiquorum virorum optantium adventum Christi in carne et illum in Synagoga nasci ac nutriri, juxta humanae conditionis naturam. « Ut inveniam te foris et deosculer. » Intus erat dilectus, dum « in principio erat Verbum, » foris, dum « verbum caro factum est. » « Et deosculer, » facie ad faciem videam, et ore ad os loquar. De quo osculo in exordio libri satis arbitror dic
Abbreviated transcription (Latin):
lecꝰtentur. His enim singuł
sponsa dilecti sui p̃sentiam¬
querit. Ibi dabo tibi ubera mea
id ẽ paruulorum meoꝵ pedago¬
gos. quia in his omnib profi¬
ciunt doctores scĩ. In hac sca
confessione sotiabuntur tibi
doctores mei. Et quia parati
sunt ut patiantur ꝓte:reg¬
nabunt apud te. M andrago¬
re dederunt odorem inportis
nrĩs. Mandragore duo suñ
genera: masculus et femina.
femina rubea. masculus albꝰ.
utrisq una uis ad medica
tiam in magnitudine mali:
unde ⁊ eam latini malũ t̾re
uocant. Hanc poete antropo¬
moreos appellant. quod hãt
radicem formam hominis as¬
similantẽ. Que datur uino
ad bibendum. quoꝵ corpus
ꝓpt̾ curam secandum ẽ. ut
soporati dolorẽ non senti¬
ant. Mandragore propt̾
multimoda medicaminũ
genera scõrum uirtutibꝰ cõ¬
parantur: q̃ more medicoꝵ
ad salutẽ animarũ ut auitioꝵ
infirmitatib sanent᷑: osten
tis. mandragore dant odorẽ.
cum spiritales quiq ex se uir¬

Expanded text:
lectentur. His enim singulis lectentur. His enim singulis sponsa dilecti sui poeniquaerit. « Ibi tibi dabo ubera mea, » id est parvulorum meorum paedagogos. Quia in his omnibus proficiunt sancti doctores, in hac sancta confessione sociabuntur tibi doctores mei. Et quia parati sunt ut patiantur pro te, regnabunt apud te. « Mandragorae dederunt odorem suum in portis nostris. » Mandragorae duo sunt genera, masculus et femina. Femina rubea, masculus albus: utrisque una vis ad medicamtia, in magnitudinem mali, unde et eam Latini malum terrae vocant: hanc poetae ἀνθροπόμορφον appellant, quod habeat radicem formam hominis assimilantem; quae datur in vino ad bibendum, quorum corpus propter curam secandum est, ut soporati dolorem non sentiant. Mandragorae propter multimoda medicaminum genera sanctorum virtutibus comparantur, quae more medicorum ad salutem animarum a vitiorum infirmitatibus sanentur, ostendtis mandragorae dant odorem, cum spirituales quique ex se vir
Abbreviated transcription (Latin):
inuillis: mane surgamꝰ ad
Numeas : uideamus si floruit
uinea̾. si flores frucꝰtus partu¬
Sriunt. si floruerunt mala
punica. Quia nullate nus
eccła uł ad bene oꝑandum
egrediendo procede. uł in ex¬
ercitio bone oꝑationis ꝑsisten¬
do commorari. uł saltim ad
ꝓpositum bene agendi assur
sufficit: nisi grã di adiuta. qͥ
dixit. Eoce ego uob̾cum sum oĩb¬
diebus: usq ad consũmationẽ
in agrum. qnͣdo ꝑ scõs p̃dica¬
tores uisitat mundum. Com¬
moratur inuillis ꝑ fidem: sci¬
licet inpopulis ex gentib cre¬
dentibꝰ circum quaq diffusis.
Mane consurgit ad uineas:
ut anime que ꝑ fidem iam
meruerunt colligi. inmatuͥs¬
tinis xp̃m resurrexisse cognos¬
cant. ne ultra de sui corporis
resurrectione dubitent. Uide
Si flores fructus parturiunt.
ioẽsi scĩ fideles qd̾ corde cre¬
diderunt ore ꝑnuntient. Si
floruerunt mala punica:si
illi qui in xp̃o crediderunt.
in tanta dilectione proficiuã
ut etiam pro ipso occidi de¬

Expanded text:
e surgamus ad vineas; videamus si floruit vinea, si flores fructus parturiunt, si floruerunt mala Punica. Quia nullatenus Ecclesia vel ad bene operandum egrediendo procedere, vel in exercitio bonae operationis persistendo commorari, vel saltem ad propositum bene agendi assurgsufficit, nisi gratia Dei adjuta, qui dixit: Ecce ego vobiscum sumiebus, usque ad consummationem in agrum, quando per sanctos doctores visitat mundum. Commoratur in villis, per fidem scilicet in populis ex gentibus credentibus, circumquaque diffusis. Mane consurgit ad vineas, ut animae quae per fidem jam meruerunt colligi, in matutinis Christum resurrexisse cognoscant, nec ultra de sui corporis resurrectione dubitent. Videasi flores fructus parturiunt, id est si sancti fideles quod corde crediderunt ore pronuntiant. Si floruerunt mala Punica, si illi qui in Christo crediderunt in tanta dilectione proficiunt, ut etiam pro ipso occidi de
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c iħc ¶t ostendit mͥ ciuitatem
scãm ihrłm descendentẽ de cȩlo adõ.
habentẽ claritatẽ dĩ. Notandũ qͥa
ibezecbielis ultima uisio cum hac
ioħis uisione concordat in aliqͥb
locis: idõ placuit ut de illa huic o¬
ꝑi pauca in seramꝰ: Dieit namq mon¬
tẽpli structura multa ẽ. loquutus.
Candẽ significationẽ ht̃ illic tẽplũ:
quã & hic ciuitas: Significant qͥp¬

Expanded text:
t mihi civitatem sanctam Hierusalem descendentem de coelo a Deo, habentem claritatem Dei. Notandum quia Ezechielis ultima visio cum hac Joannis visione concordat in aliquibus locis; ideo placuit ut de illa huic operi pauca inseramus. Dicit namque montempli structura multa est locutus. Eamdem ergo significationem habet illic templum, quam et hic civitas; significant en
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcussã tenentes. eorũq doctͥnã sequen¬
tes: quoscũq potuerunt ad fidem
xp̃i trahere studuetunt. Et nomi¬
na scͥpta .xii. tribuũ filiorum isrł:
ꝑ nomina .xii. tͥbuũ. patres ueteris
testamenti possumꝰ acciꝑe: qͥ a fide
scẽ tͥnitatis ñ deuiauert᷑. Possumꝰ
etiam ꝑ eadẽ nomina: uetꝰ testam̃tũ
intelligere. Nomina .xii. tͥbuum in
portis scͥpta erant: quia doctrina
apłorum ceteroꝵq p̾dicatorũ ple¬
na sunt exemplis uet̾is testamenti.
boriente portȩ tres. et abaquilone
portȩ tres. et ab austro porte tres: &
ab occasti portȩ tres. Quatuor mun¬
di plagas posuit: ut indicet pene
omnes gentes quȩ intra quatuor
plagas mundi continent᷑ ad ȩccła
conuenisse: Contra unãqͣmq uero
plagam tͣnas portas se uidisse dxx̃

Expanded text:
cussam tenetes, eorumque doctrinam sequentes, quoscumque potuerunt, ad fidem Christi trahere studuerunt. Et nomina scripta duodecim tribuum filiorum Israel. Per nomina duodecim tribuum patres veteris Testamenti possumus accipere, qui a fide sanctae Trinitatis non deviaverunt: possumus etiam et per eadem nomina vetus Testamentum intelligere. Nomina duodecim tribuum in portis scripta erant; quia doctrina apostolorum caeterorumque praedicatorum plena est exemplis veteris Testamenti. Ab oriente portae tres, et ab aquilone portae tres, et ab austro portae tres: et ab occasu portae tres. Quatuor plagas mundi posuit, ut indicet pene omnes gentes, quae inter quatuor plagas mundi continentur, ad Ecclesiam convenisse. Contra unamquamque vero plagam
Abbreviated transcription (Latin):
Hii uero qui ab australi parte uenire
dicunt᷑ iudȩos: qui autẽ ab aqͥlo¬
ual gentes designant: Iudei itaq
qui cognitionẽ dĩ habebant. & qͥbꝰ
lex data fuerat:a parte solis. idest
ab austral parte in qua sol ampliꝰ
feruet non inconuenient᷑ ad ecclã
uenire dicunt᷑. ꝑportã australẽ
ingrediebant᷑: quia cognoscentes
in uet̾ testamento multipliciter
piendam suȩ scͥpturȩ ꝑ trahebant
Gentiles uͦ ydolattiã deserentes. illq
ab renuntiantes qui dix̃. sedebo in
monte testamenti in lat̾ib a qͥloniꝰ:
ascendã suꝑ altitudinẽ nubium.

Expanded text:
 designat. Hi vero qui ab australi parte venire  designat. Hi vero qui ab australi parte venire dicuntur, Judaeos: qui autem ab aquilonari, gentes designant. Judaei itaque qui cognitionem Dei habebant, et quibus Lex data fuerat a parte solis, id est, ab australi parte, in qua sol amplius fervet; non inconvenienter ad Ecclesiam venire dicuntur. Per portam australem ingrediebantur, quia cognoscentes in veteri Testamento multipliciter piendam suae scripturae pertrahebant. Gentiles vero idololatriam deserentes, illique abrenuntiantes, qui dixit: Sedebo in monte Testamenti in lateribus aquilonis: ascendam super altitu
Abbreviated transcription (Latin):
enim uidet qius. qͥd sꝑat: Ad qđ
respondemꝰ: quia sicut uestis quȩ
exaliqua mat̾ia tingit᷑ pꝰtinctionẽ
autem matĩa abiecta colorẽ pul¬
cherrimũ in se retinet: ita & in
illa uita fide. spe. humilitate. ab¬
stinentia cȩt̾isq uirtutib absq ca¬
ritate finem accipientib: splen
sierunt in eos sine fine ꝑmanebit
Et habebat murũ magnũ et al¬
tum. Iste ẽ murus: de quo dicit
ꝓpħa. Urbs fortitudinis nr̃ȩ syon
saluator poneiur in ea murꝰ & ante¬
murale ꝑhunc gͥ mutũ xp̃c cum¬
omnib menbris sius designatur.
ita ut ꝑillũ fundam̃tũ: ꝑ reliquã iͦ
structurã. eiꝰ menbra figurent᷑ M
bensportas duodeci. In ierechiele
scͥptum ẽ. qͦd tẽplum quod e demon¬
stratũ ẽ tres portas habuerit: oruĩ¬
talem uidelicet. australẽ & aquilona¬
iem. Precepicq ds ut porta orientaliᷤᷤ
clausa semꝑ maneret: pͥncipe tan¬
figurat᷑ Quȩ clausa ante ingressũ
Porta autẽ australis uetꝰ testamen

Expanded text:
enim videt quis, quid sperat ? Ad quod respondemus quia sicut vestis, quae ex aliqua materia tingitur, post tinctionem materia abjecta colorem pulcherrimum in se retinet; ita et in illa vita fide, spe, humilitate, abstinentia, caeterisque virtutibus absque charitate finem accipientibus, splencquisierunt, in eis sine fine permanebit. Et habebat murum magnum et altum. Iste est murus, de quo dicit propheta: Urbs fortitudinis nostrae Sion, Salvator ponetur in ea murus, et antemurale . Per hunc igituomnibus membris suis designatur; ita ut per illum fundamentum, per reliquam vero structuram ejus membra figurentur. Habentem portas duodecim. In Ezechiele scriptum est quod templum, quod ei demonstratum est, tres portas habuerit, orientalem videlicet, australem, et aquilonarem. Praecipitque Deus ut porta orientalis clausa semper maneret, Principe tanfiguratur, quae clausa ante ingressum Porta autem australis vetus Testamen
Abbreviated transcription (Latin):
grederent᷑ s potiꝰ post susceptionẽ
fidĩ atq cioctrinȩ euangłirȩ. ad
portam meridianã id ẽ ad doctͥnã
uet̾is testam̃ti ꝑscrutandã se tͣnͣs¬
ferre:ut cũ inuenirent in eo. xp̃m
multis modis ẽẽ pdictum. robora¬
retur in eis fides xp̃i. ꝑ portas
autẽ duodeq̃. quas ihrłm habere
dicit᷑: duodec̃ apłi. eorũq doctͥna
designat᷑. Et inportis angulos.xii.

Expanded text:
grederentur: sed potius post susceptionem grederentur: sed potius post susceptionem fidei atque doctrinae evangelicae ad portam meridianam, id est, ad doctrinam veteris Testamenti perscrutandam se transferre; ut cum invenirent in eo Christum multis modis esse praedictum, roboraretur in eis fides Christi. Per portas autem duodecim, quas Hierusalem habere dicitur, duodecim apostoli, eorumque doctrina designat
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ factȩ sunt ammitantes : ad fidẽ
p̃i suscipiendã concurrebant. Pre¬
ceptum ẽ etiã ut ꝑiter quo quisq
intrauerat ñ regrederet᷑. s e regione
eiꝰ egredetur: uidelicet ut qͥ ingͣdie¬
batur ꝑ portã meridianã egredẽt᷑
ꝑ portã septẽtrionalẽ ⁊ qͥ in gͦdiebat᷑
ꝑ portam septẽtrionalẽ egredẽtur
ꝑ portam meridianã. Iudei quos
intelligentia uet̾is testamenti ad
fidem xp̃i suscipiendã ꝑducebat.
non debebant reu̾ti ea parte qua
uenerant: scilicet ut obseruatio¬
nes legales carnalit᷑ implerent: s
egredi pociꝰ ꝑportam aquilonalẽ.
ad euangłii uidelicet doctͥnã me¬
ditandã. et ꝑscrutandam se trans¬
ferre: ut discant sp̃aliter impłe.
quod antea carnalit̾ satagebant¬
lonalẽ ingrediebant᷑ idẽ. qui per
doctͥnam euangłii filii efficiebã¬
tur ecclȩ. non debebant reu̾ti ea par¬
te qua uenerant uidelicet ut ad ex¬
rores philosophoꝵ ꝑscrutandos re¬

Expanded text:
ejus factae sunt admirantes, ad fidem Christi suscipiendam currebant. Praeceptum est etiam, ut per iter quo quisque intraverat, non regrederetur, sed e regione ejus egrederetur; videlicet ut qui ingrediebatur per portam meortam septentrionalem: et qui ingrediebatur per portam septentrionalem, egrederetur per portam meridianam. Judaei quos intelligentia veteris Testamenti ad fidem Christi suscipiendam perducebat, non debebant reverti ea parte, qua venerant, scilicet ut observationes legales carnaliter implerent: sed egredi potius per portam aquilonarem, ad Evangelii videlicet doctrinam meditandam et perscrutandam se transferre; ut discerent spiritaliter implere, quod antea carnaliter facere satagebantilonarem ingrediebantur, id est, qui per doctrinam Etur, non debebant reverti ea parte, qua venerant; videlicet ut ad errores philosophorum perscrutandos re
Abbreviated transcription (Latin):
ualde nob̃ humiliat᷑. Ascendunt
gͥ nob̃ scĩ: cum eorũ actꝰ et merita
consicdamus: Descendunt uͦ: cum
ad considandã dĩ omnipotentiam
ocłos m̃tis nr̃e accollimus: Dicit᷑
quoq ihrłm claritatẽ dĩ habuisse.
Habebat ꝓfecto claritatẽ dĩ: ñ suã
Sepe et enim sol inaqua refulgens
suam claritatẽ aquȩ largitur:ita
ut aqua ocłos intuentiũ reu̾beret
sicuti et sol. Quẽadmodũ gͥ aqua
claritatẽ solis ht̃ s non a scipsa sed
asole: ita et sc̃ lĩ claritatem hñt s
ñ a seipsis s adõ aqͦ illuminantur.
um̃ eius. simile lapidi p̃cioso:
tamꝗͣ. lapidis iaspidis simile cͥstallo.
Ecce tres lopides posuit:quorum
lumini lumen ȩccł̃ȩ assimilauit:
unũ sine nomine: duos uͦ nomina¬
tim ex pͥmens: Possumus itaq ꝑ
lapidẽ p̾ciosum patrẽ: ꝑlaspidẽ
filiũ: ꝑ cristallũ uͦ. sp̃m scm intelli¬
gere. Primꝰ sine nomine ẽ: quia pat̾
a seipso est: Scd̃s uero et t̾ciꝰ nomi

Expanded text:
valde nobis humiliatur. Ascendunt valde nobis humiliatur. Ascendunt igitur nobis sancti, cum eorum actus et merita consideramus: descendunt vero, cum ad considerandam Dei omnipotentiam oculos mentis nostrae attollimus. Dicitur quoque claritatem Dei habuisse. Habebat profecto claritatem Dei, non suam. Saepe etenim sol in aqua fulgens, suam claritatem aquae largitur; ita ut aqua oculos intuentium reverberet, sicuti et sol: quemadmodum igitur aqua claritatem solis habet, sed non a se ipsa, sed a sole: ita et sancti habent claritatem Dei, sed non a se ipsis; sed a Deo, a quo illuminantur. Lumen ejus simile lapidi pretioso, tamquam lapidis jaspidis, simile crystallo. Ecce tres lapides posuit, quorum lumini lumen Ecclesiae assimilavit: unum sine nomine, duos vero nominatim exprimens. Possumus itaque per lapidem pretiosum Patrem, per jaspidem Filium, per crystallum Spiritum sanctum intelligere. Primus sine nomine est; quia Pater a se ip
Abbreviated transcription (Latin):
cum p̃sentis tẽporis forma eiꝰ. ĩ hac
uideatur uisione descͥbi: Ad qͦd
nos respondemꝰ: quia ȩccl̃a qͣdiu
in hac uita consistit agnosez ꝑfec¬
te non potest: Et quasi subquodã
uelamine absconsa tenet᷑. cum
ignorat᷑ quis sit reꝓbꝰ aut quis e¬
lectꝰ aut ad quẽ finem actus suo ᷤ
unusqͥsq ꝑducat: In illa aut̃ uita¬
eius forma omnib patebit: Tẽ enim
liquido omnib apparebit qͥs fuit
murus: qui porte: qui fundam̃ta:
qui lapides structurȩ:qui lapides
p̃ciosi. S querendũ nob̃ ẽ. quomͦ de
glo descendẽ dicat᷑. cum ad cȩlestẽ
habitationẽ cotictie conscendat. in
qua sine fine ꝑmansura creditur:
Scõrũ actꝰ atq merita. quam diu m̃¬
te ꝑtractamus: semꝑ augent᷑ in cor¬
dib nr̃is: E qͣnto plus considamus:
tanto ampliꝰ eorũ magnificentia no¬
bis eleuat᷑. At cum ocłos m̃tis nͣrȩ
ad magnitudinẽ dĩ om̃ipotentis
considandã attollimꝰ: magnitudo
scõiũ magnitudini dĩ comparata.

Expanded text:
forma in hac videatur visione describi? Ad quod nos respondemus quia Ecclesia, quamdiu in hac vita consistit, agnosci perfecte non potest, sed quasi sub quodam velamine absconsa tenetur; cum ignoretur quis sit reprobus, aut quis electus, aut ad quem finem actus suos unusquisque perducat: in illa autem vitaejus forma omnibus patebit, tunc enim liquido omnibus apparebit, quis fuerit murus, qui portae, qui fundamenta, qui lapides structurae, qui lapides pretiosi. Sed quaerendum nobis est quomodo de coelo descendere dicatur, cum ad coelestem habitationem quotidie conscendat, in qua sine fine permansura creditur. Sanctorum actus atque merita quamdiu mente pertractamus, semper augentur in cordibus nostris; et quanto plus ea consideramus, tanto amplius eorum magnificentia nobis elevatur: at cum oculos mentis nostrae ad magnitudinem Dei omnipotentis considerandam attollimus, magnitudo sanctorum magnitudini Dei comparata,
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ p̃dicatores cet̾is fidelib qͣnta sit
beatitudo scõrum in qͣntũ possunt
student de monstrare: ut eos adui¬
tam ȩt̾nã ꝑcipiendã accendant. Qmͣ
sponsã. & uxorẽ agni uocat. Quod
sponsa agni ȩccła itire uocet᷑. ioħs
baptista de monstrat dicens:. Qui ht̃
sponsã: sponsus ẽ. Quod autẽ et u¬
xor dicatur. scͥntura demonstrat
dicens: Propt̃ hoc relinquet homo
patrẽ et matrẽ suã. & adherebit u¬
xori suȩ: & erunt duo incarne una.
Quasi gͦ patrẽ suũ filius dĩ dereli¬
quit: cũ de illa celesti beatitudine
ad terras descendens. hominẽ assũp¬
sit. quem ꝓsponsa sua quȩ ẽ. eccla da¬
ret. Matrem reliquit: quia affectum
matris abiciens: corpus quod exea
assumpsit. ꝓ ęccła sua tradidit: Quã
sibi ita uniuit: ut ipse sit caput: &¬
ipsa corpus. Et fustulit me in mon¬
tem magnũ et altũ. Monsiste : xp̃c ẽ
De hoc monte: ꝓpħa loquit᷑ dicens:
Et erit in nouissimis dieb p̃paratuᷤ

Expanded text:
i caeteris fidelibus quanta sit beatitudo justorum, in quantum possunt, student demonstrare, ut eos ad vitam aeternam percipiendam accendant. Quam etiam sponsam uxorem Agni vocat. Quod sponsa Agni Ecclesia jure vocetur, Joannes Baptista demonstrat dicens: Qui habet sponsam, sponsus est . Quod autem et uxor dicatur, Scriptura demonstrat dicens: Propter hoc relinquet homo patrem et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una . Quasi ergo Patrem suum Filius Dei dereliquit, cum de illa coelesti beatitudine ad terras descendens, hominem assumpsit, quem pro sponsa sua, quae est Ecclesia, daret: matrem dereliquit, quia affectum matris abjiciens, corpus quod ex ea assumpsit, pro Ecclesia sua tradidit; quam sibi ita univit, ut ipse sit caput, et ipsa corpus. Et sustulit me in montem magnum et altum. Mons iste Christus est. De hoc monte Propheta loquitur dicens: Et erit in novissimis diebus praeparatus
Abbreviated transcription (Latin):
domino donante ꝑuemi¬
mus: tota ad illud tẽpꝰ
quod pꝰ resurrectionem
futurũ ẽ ꝑtinet: E ordo
poscebat. ut generali resurrectione de¬
scͥpta. głam scõrum quã post resurrec¬
tionem sine fine possidebunt descb̾et:
quȩ sub figura ciuitatis ihrłm in hac
uisione describit᷑. Et uenit unꝰ de
.uii. angłis qui habebant fialas: et
locutus ẽ. mecũ dicens: Ueni osten¬
dam dibi sponsã uxorẽ agni. Suꝑius
gelos habentes.uii. fialas sͥ fuisse
monstratos: & in sequentib unum
ex eis sͥ ciuitatẽ diaboli. damnatione¬
q eius sub specie mulieris meretͥciᷤ
ostendisse: Similit̾ & hic. unũ ex eis¬
dem .uii. angłis dicit sͥ ciuitatem dĩ
subfigura ihrłm de monstrasse: Can¬

Expanded text:
Domino donante, pervenimus, tota ad illud tempus quod post resurrectionem futurum est , pertinet. Et ordo poscebat, ut generali resurrectione descripta, gloriam sanctorum, quam post resurrectionem sine fine possidebunt, describeret; quae sub figura civitatis Hierusalem in hac visione describitur. Et venit unus de septem angelis, qui habebant phialas, et locutus est mecum dicens: Veni, et ostendam tibi sponsam uxorem Agni. Superius gelos habentes septem phialas sibi fuisse demonstratos, et in sequentibus unum ex illis civitatem diaboli damnationemque ejus sub specie mulieris meretricis sibi ostendisse: similiter et hic unum ex iisdem septem angelis dicit sibi civitatem Dei sub figura Hierusalem demonstrasse. Ea
Abbreviated transcription (Latin):
tror gehennȩ ignis designatur.
Qͥ sc̃i predicatores eos quos amore
celestis patͥȩ auiciis reuocare ne¬
queunt: eis tormenta ȩterna gͦ
impiis pͣparata sunt opponunt:
ut quos blandiciis nequeunt:
saltim t̾rorib auiciis cõpescant.
t .uii. lampacles arcdentes ante
thronũ. Qui sint .uii. lampade ᷤᷤ¬

Expanded text:
terror gehennae ignis designatur; terror gehennae ignis designatur; quia sancti praedicatores eos, quos amore coelestis patriae a vitiis revocare nequeunt, eis tormenta aeterna, quae impiis praeparata sunt, opponunt; ut quos blanditiis nequeunt, saltem terroribus a vitiis compescant. Et septem lampades ardentes ante thronum. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃ti. a laborib & curis huius
scħ inlectione & meditatione di¬
uinoꝵ libroꝵ quodãmͦ qͥescebant.
S querendũ nob̃ ẽ. cum sedes eccłiã
significet: cur in circuitu sedis hȩc
sedilia disposita eẽ dicant᷑. Nrim¬
rum quia quisqͥs pat̾familias
domũ suã tutam eẽ a latronib
&e mimicis desiclãt: hanc aut
muro. aut sepe. aut pariete circũ¬
dat. Similit̾ eccła & contͣ hereticos.
& contͣ paganos qui fidem. xp̃i in
ca deicere uolunt. uet̾is testam̃ti
libris munit᷑: quia quando ea
quȩ colit. longe ante aduentũ xp̃i
fuisse p̾dicta ꝓbat: iacła inimicoꝵ
fidem xp̃i euertere cupientium
longe a se repellit. Qui senes circũ¬
amicti stolis albis fuisse dicunt᷑
& incapitibꝰ eorum corone aureȩ.
ꝑ alba uestim̃ta uitȩ puritas: ꝑ
coronas autẽ aureas. oꝑa bona
designant᷑. Et de throno. ilest
de eccła: ꝓcesunt fulgura. & uo¬
ces. & tonitrua. ꝑfulgura mira¬
uoces predicatio: ꝑ tonitrua uero

Expanded text:
curis hujus saeculi, in lectione et meditatione divinorum librorum quodammodo quiescebant. Sed quaerendum nobis est, cum sedes Ecclesiam significet, cur in circuitu sedis haec sedilia disposita esse dicantur. Nimirum quia quisquis paterfamilias domum suam tutam a latronibus et inimicis esse desiderat, hanc aut muro, aut sepe, aut pariete circumdat. Similiter Ecclesia et contra haereticos et contra paganos, qui fidem Christi in ea dejicere volunt, veteris Testamenti libris munitur; quia quando ea quae colit, longe ante adventum Christi fuisse praedicta probat, jacula inimicorum fidem Christi evertere cupientium, longe a se repellit. Qui senes circumamicti vestimentis albis fuisse dicuntur, et in capitibus eorum coronae aureae: per alba vestimenta vitae puritas, per coronas autem aureas opera bona designantur. Et de throno id est, de Ecclesia procedunt fulgura, et voces, et tonitrua. Per fulgura miravoces praedicatio: per tonitrua vero