comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
magnus dũ recuꝑata
terra scã repr̃iare dis¬
pane̾t acq a constancĩo
imꝑatore constant᷑iõpo¬
lĩ existons pa ͦ ͥ ᷤ dnĩce
reli quias postulasset
at dannel constãtiuopo¬
licanꝰ ancistos totham
in qua erat corond spi¬
noa dnĩ ad diidondes
reliquias huiꝰ mõi dꝑinss
tantus inde odor exiit ut
astantos inꝑadyso se cẽ
pucqrent tũt kar olus
inpanimentũ detĩe ꝑ
stratus plomis fide ora¬
uit dñm ut ad suno¬
mĩs głam passionis ⁊¬
ruͦms suo miracula
renouartt Et cum
orasset stati nos
celicus sigͫ infudit et
flores emitte̾ focit cd̃¬
coq lux cũ odore affint
celestia cẽ putarent.
ĩ mana qd̾ mõ est apᵈ
putat᷑ pẽẽ de illo m̃a¬
nia. qd̾ pluit dñs fihiis
isuł in deserto Om̃s¬
q egri qui aderont ad
odorom florũ sanaci
fuerũt Quibus gestis
ecce turba infinita
ecc̃iam iolent̾ intnͣs
clamd̃e cepit u̾e̾ hodi ͤ
dies resurrectõnis
existit nam odor de flo¬
ribus exiens tuntatẽ

Expanded text:
a terra sancta repatriare disponeret atque a Constantino imperatore Constantinopolim existens passionis dominice reliquias postulasset ac Daniel Constantinopolitanus antistes techam, in qua erat corona spinea domini ad dividendas reliquias huiusmodi aperuisset, tantus inde odor exiit, ut astantes in paradyso se esse putarent. Tunc Karolus in pavimentum ecclesie prostratus plenus fide oravit dominum, ut ad sui nominis gloriam passionis s sue miracula renovaret. Et cum orasset, statim ros celitus lignum infudit et flores emittere fecit. Tantaque lux cum odore affuit, celestia esse putarent. in manna, quod modo est apud putatur esse de illo manna, quod pluit dominus filiis Israel in deserto. Omnesque egri, qui aderant, ad odorem florum sanati fuerunt. Quibus gestis ecce turba infinita ecclesiam violenter intrans clamare cepit: 'Vere hodie dies resurreccionis existit.' Nam odor defloribus exiens civitatem
Abbreviated transcription (Latin):
extũt hodioq in regũ
⁊ imꝑatorũ romanorũ
solec custodia ꝑ mane.
hec in hiystoria franco¬
Lũ et crriita ousebii
sic scͥuta legũcur
Refert cam̃e cromica
gor fridi q̃nosdam di¬
de eandem lançeam a bo¬
sone rege ꝑuincie per
octonem pramũ dc̃i hem¬
rici filiũ ad regnũ et
imiꝑiũ fuisse tnͣssatam
Clicet aũt hystoria ⁊ cro¬
nica p̃dc̃e referant hẽi¬
ricũ rogem in acquisicõ¬
ne sacre lancee iuste
fecisse id tam̃ẽ quo ad ze¬
lũ dũcaxat xp̃iane reli¬
go uerũ ẽẽ non aũt scd̾m
scĩam iuste fecit. Pretor
em̃ naturali motus equita¬
te Ait. quod metus causa
gestũ ẽ ratũ non hẽo ut

Expanded text:
dieque in regum et imperatorum Romanorum solet custodia permanere. Hec in hystoria Francorum et cronica Eusebii sic scripta leguntur. Refert tamen cronica Gotfridi quosdam de eandem lanceam a Bosone rege Provincie per Ottonem primum dicti Heinrici filium ad regnum et imperium fuisse translatam. Licet autem hystoria et cronica predicte referant Heinricum regem in acquisicione sacre lancee iuste fecisse, id tamen quoad zelum dumtaxat christiane religo verum esse, non autem secundum scienciam iuste fecit. Pretor enim naturali motus equitate, ait, quod metus causa gestum est, ratum non habeo, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tem bello uicit ⁊ tri¬
butũ qd̾ hostibus dare
consuenat dino deputa¬
uit cultui panpmq aar¬
gic̃õnibus constituit de¬
sermre p̃missam hosto¬
ra francorũ ⁊ ꝑcimꝰ eci¬
am in onsebii cromcatõ¬
cmientur ¶ Itom octo
ꝓ̾mus filus hemrici p̃¬
dt̃i corpus sci ĩ nocon¬
cii mris A Rndolfo re¬
ge gallice francie do¬
no accepit ꝙ ad cinica¬
tem Medeburg̃ ꝑ eũ
obtuitom totius pat̾e
constructam cũ magno
adduxit honore ¶Idẽ
eciam octo corpus scĩ
mauricii ⁊ quorũdam
sociorũ eius ꝙ sõ dnno
tos eccĩe romane ⁊
quesdam opos sibi de¬
latũ excitit ꝑtinopo¬
lim tnsmisit eodem
quoq die plnmoꝵ re¬
liqmie scõrũ apłorũ¬
rdtispocͥe allace funt ¶
Item sb̾ anno dm̃i decet.¬
lxii. roliquie scõrum
mrͣm fabiam enstachii
panchalconis ypolici.
eugei minatis ualen¬
tis ⁊ corpus scẽ laur̃ẽ¬
cie uirginis ab octone
p̃dc̃o inqui delingenbg
tñsmisse ibidem religio¬

Expanded text:
tem bello vicit et tritem bello vicit et tributum, quod hostibus dare consueverat, divino deputavit cultui pauperumque largicionibus constituit deservire . Premissa in hystoria Francorum et partim eciam in Eusebii cronica continentur. Item Otto primus, filius Heinrici predicti, corpus sancti Innocencii martiris a Rudolfo, rege Gallice Francie, dono accepit, quod ad civitatem Medeburg per eum ob tuicionem totius patrie constructam cum magno adduxit honore . Idem eciam Otto corpus sancti Mauricii et quorundam sociorum eius, quod sub anno tos ecclesie Romane et quosdam episcopos sibi delatum extitit, Partinopolim transmisit. Eodem quoque die plurimorum reliquie sanctorum, apoRhatispone allate fuerunt . Item sub anno domini DCCCCLXII reliquie sanctorum martirum Fabiani, Eustachii, Panthaleonisy Ypoliti, Eugei, Minatis, Valentis et corpus sancte Laurencie virginis ab Ottone predicto in Quidelingenburg transmisse, ibidem religio
Abbreviated transcription (Latin):
cus cũ eisdis eisdem un¬
garis saromam cedib
rapinis ⁊ incondiis sõ
troncibus uellum con¬
ger̾e ꝓ tũc cũ eis tucũ
fore non crodens treugas
ꝑ ix. Amios aitore dacis
muneribus est coactus
Quibus finicis cõuocatis
proc̾ibus ⁊ ppło sb̾ anno
dñ dccct .xxxiii. eos incer
alia sic affatur huc usq
nos urõsq liberos spol¬
am ⁊ erariũ ungarorũ
ꝙ mĩstros ut spoliẽ eo¬
gor milla nobis alia
pocũia romanonce con¬
sulice uobis ip̃is ⁊ quid
sr̃ hac re sic faciondũ
eligite Theanrũ d̾ins
offitiis scĩficatũ tollã¬
ne ⁊ dabo ꝑ redempco¬
ne ur̃a Timĩcis dei aut
corce cultui dino addã
honorem ut aboño po¬
Cuiꝰ redimamꝰ ͥ qui uere
nr̃ creacor ⁊ redemptor
existit. Ad hec ppłs po¬
cibus in celã leuatis
clamanit a deo uiuo ⁊
uero desid̾eare se redi¬
am opram suam contͣ
dcãm̃ gentem regi pro¬
mittois postea rox ss̃
anno sequen ti eandem
gentem ad depopulan¬
dam saxoniam uemẽ¬

Expanded text:
cus cum eisdem Uncus cum eisdem Ungaris Saxoniam cedibus, rapinis et incendiis sub rcurrentibus bellum congerere; pro tunc cum eis tutum fore non credens treugas per IX annos inire datis muneribus est coactus. Quibus finitis convocatis proceribus et populo eos sub anno domini DCCCCXXXIIII inter alia sic affatur: Hucusque vos vestrosque liberos spoliavi et erarium Ungarorum ministros ut spoliem cogor, nulla nobis alia pecunia remanente. Consulite vobis ipsis, et quid super hac re sit faciendum, eligite. Thezaurum divinis officiis sanctificatum tollamne et dabo pro redempcione vestra inimicis dei, aut certe cultui divino addam honorem, ut ab ipso pocius redimamur, qui vere noster creator et redemptor existit? Ad hec populus vocibus in celum levatis clamavit a deo vivo et vero desiderare se redimi operam suam contra dictam gentem regi promittens . Postea rex sub anno sequenti eandem gentem ad depopulandam Saxoniam venien
Abbreviated transcription (Latin):
platũ ¶ Item quidam
rex gallite francie ka¬
rolus ꝯioĩe dc̃o henrito
ad dolan dilatandũ reg¬
mĩ suꝑ locharionses
tendente/ mamũ p̃ cõsi
mrͣis dyonisii auro ⁊
gemis melusam ꝑ lega
cccc .xxii. ã pignus ꝓpe¬
tui federis tnͣsimsit qd̾
munus dmũ rex homri¬
ctis cũ gr̃arũ actõne
suscipiẽs scis reliquiis
ꝑsterintur et eas sñma
deuocõne deosculans
uenerat᷑ ut in hystoria
firancorũ ⁊ cronica eu¬
sebii plemꝰ contmet᷑
Edem eciam hemri¬
cus ut refert dc̃a
francoꝵ hystoria alcare
seĩ uici nnoua corbea
auro ⁊ gẽmis uaris mi¬
rifice adornait ¶Pre¬
cea quancũ zelũ idom
heniricus pro conser¬
nandis ꝑicer ⁊ augen¬
dis ornãmentis eccasti¬
cis habuerit ex co p
ꝙ cũ suo ac ludowici
tertii ⁊ Curadi p̾mi¬
scdi p̃decessorũ suorũ
tomꝑibus ungari cũc
pagani ꝑc̃cis ppłi ger¬
manici oxigencibus de¬
uastare germãmam tedi¬
bus rapimnis ⁊ incondus
nõ cessarent ip̃e homri¬

Expanded text:
pasche. Item quidam rex Gallice Francie Karolus nomine dicto Heinrico ad dilatandum regnum super Lotharienses tendenti, manum preciosi martiris Dyonisii auro et gemmis inclusam, per DCCCCXXII in pignus perpetui federis transmisit, quod munus divinum rex Heinricus cum graciarum accione suscipiens sanctis reliquiis prosternitur et eas summa devocione deosculans veneratur, ut in hystoria Francorum et cronica Eusebii plenius continetur. Idem eciam Heinricus, ut refert dicta Francorum hystoria, altare sancti Viti in Nova Corbeia auro et gemmis variis mirifice adornavit. Preterea quantum zelum idem Heinricus pro conservandis pariter et augendis ornamentis ecclesiasticis habuerit, ex eo patet, quod cum suo ac Ludowici tercii et Conradi primi predecessorum suorum temporibus Ungari tunc pagani peccatis populi Germanici exigentibus devastare Germaniam cedibus, rapinis et incendiis non cessarent, ipse Heinri
Abbreviated transcription (Latin):
recondũt᷑ ut in p̃dc̃o li
spel hyscolis xxxui. caͦ
ritus p̾mus Iaudito ꝙ
Rudolplus rex burgũ¬
dionũ qui cribus ams
in ycalid regnauerat
dono acceperat a quo¬
dom comite ytalie sap̃¬
sone noĩe lanteam arte
nona ⁊ figura clabora¬
tam que mrͣ mediam
spnam habuit utrobi¬
q quasi fenestram et
in media spma cruces
exclanibus manibus
et que fuisse constanci
magm sce helene filii
dicebat᷑ ad lỹidam hãc
lanceam ut erat toci
religionis amator dem̃
regem p̃miis temptanit
quem sit omolliri nequiẽs
regnũ eius dopopulari
cedib ⁊ nicendis mi¬
nabat᷑ Quia uero mu¬
ns qd̾ pecebat᷑ illud
erat qd̾ celestibus terre¬
na comuxerat: deus
Rudolfi regis cor emo¬
lluit instoq rege iusta
iuste petenti. ꝑcimus
cradidit. quanto aũt a¬
more rex hemricus ean¬
dem sacram lanceam
dilexit id ĩ młcis reb
camen in h maxie cla¬
ruit qd̾ hmꝰ datorem
nõ solũ anri argentiq¬

Expanded text:
onduntur, ut in predicto libro speculi hystorialis XXXVI c. nricus primus audito, quod Rudolfus rex Burgundionum, qui tribus annis in Ytalia regnaverat, dono acceperat a quodam comite Ytalie Sampsone nomine lanceam arte nova et figura elaboratam, que iuxta mediam spinam habuit utrobique quasi fenestram et in media spina cruces ex clavis, manibus et que fuisse Constantini magni, sancte Helene filii, dicebatur, ad habendam hanc lanceam, ut erat tocius religionis amator, dictum regem premiis temptavit. Quem sic emolliri nequiens regnum eius depopulari cedibus et incendiis minabatur. Quia vero munus, quod petebatur, illud erat, quod celestibus terrena coniunxerat, deus Rudolfi regis cor emollivit iustoque regi iusta iuste petenti protinus tradidit. Quanto autem amore rex Heinricus eandem sacram lanceam dilexerit, id in multis rebus, tamen in hoc maxime daruit, quod huius datorem non solum auri argentiq
Abbreviated transcription (Latin):
tuit mambus panpeꝵ
in celestes th̾auros deꝑ¬
tondũ nõ descitit cõmen¬
dares uisa ẽ treb̾rime
s secretissime rusticaꝵ¬
uiore sutcicta manib
qmbabus utens pro dex¬
terã tam dui huic pio
anstitisse labori quousq
uacillante incossu nom
largicate s corͤ deficiẽs
se nccͣrio rectinaret. Siq̾s
aũt ipius in d̾mo cultu
tutũ eius merita necño
ꝙ ecc̃ias ⁊ monasteria in
germq̃nia ⁊ ⁊ẜurgñdie
ꝑ tibousꝰ consti nxerit at
reꝑau̾it scĩe uoluerit
de hus exnĩta apĩs
qm uenerabilis odilo ab¬
bas glumatensis plene
desc̾psit que in quibus¬
dam germame at xBur¬
gundie. eccãis plemus
informariss cã qut de
ip̃a premissa sũt ex trepi¬
ctrũ hystoria sñt exce

Expanded text:
uit manibus pauperum, in celestes thezauros deportandum non destitit conmendare. Visa est creberrime sed secretissime, rusticarum more succincta, manibus ambabus utens pro dextera, tamdiu huic pio institisse labori, quousque vacillante incessu non largitate sed corpore deficiens se necessario reclinaret . Si quis autem ipsius in divino cultu rtutum eius merita, necnon quot ecclesias et monasteria in Germanie et Burgundie partibus construxerit ac reparaverit, scire voluerit, de hiis ex vita ipsius, quam venerabilis Odilo abbas Cluniacensis plene descripsit, que in quibusdam Germanie ac Burgundie ecclesiis plenius informari. Sed ea que de ipsa premissa sunt, ex Francorum hyst
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ĩuictissimꝰ rex otto
.li. Ytaliam potenter pitris
adelheidem uenerabilem
regniam quondam. Locha¬
rii regis ytalie cõigen
que a beringario qui tota
sud feritate premebat
ytataliam cenebat᷑ in
tart̾e̾ eodem Bernga
fidei kacholite ac xp̃ia¬
ne religiomis hmũisse
pendio si hmꝰ libelli ꝓpo¬
sicũ frequentes bellorũ
uictorias ꝑ cosdem pñ¬
cipes habicas res rre
non sinit. ideo hos ob¬
missis ad quasdam dĩnas
ꝙeuelacõnes quibusdam
ex eis ostensas s iͤ nõ ad
miracula quedam ꝑ mĩ¬
tã quorũdam ex ces fc̃a
bremt̾ referendã q̃ dñi
ex ip̃orũ fidei mmĩcis

Expanded text:
tum invictissimus rex Otto tum invictissimus rex Otto LI Ytaliam potenter intrans, Adelheiden! venerabilem reginam quondam Lotharii regis Ytalie coniugem, que a Beringario, qui totam suzferitatepremebat Ytaliam, tenebatur in carcere, eodem Beringai katholice ac Christiane religionis habuisse pendiosi huius libelli propositum frequentes bellorum victorias per eosdem principes habitas referre non sinit, ideo hiis obmissis ad quasdam divinas revelaciones quibusdam ex eis ostensas, necnon ad miracula quedam per merita quorundam ex eis facta breviter referenda, que deum ex ipso rum fidei meritis
Abbreviated transcription (Latin):
peciit ĩstantiuis illa
uil p̃cer uestes se hr̃e
dicrus / audiuit ꝑcicula
uestiũ panperẽ posse
pudore coacta ulũ pal¬
stant̾ tonentẽ abrũ¬
ꝑe mancam uestis
p̃cõ se pmisia quam
qui putabat᷑ p amper
in suo simi abscondit
⁊ illa cũ trũcata ueste
occultsica pallio ⁊ ad
hospiciũ rediens integ̾s
uostibus induca scissas
abscondit sicq admen¬
sam uemiencem rex ue¬
stiu cõmucacõnẽ con¬
sidorans cur uestos cõ¬
mucasset quas mane
induerat requi sunt cũq
ma decasiones pre¬
tendet ip̃e priores ue¬
stes defferri precepit
Regm̃a młtũ anpxia ue¬
stes tandem elacibulo
extractas produxit. Qb
expansis rex cãs utrasq
manicas hr̃e conspexit
rem apperuit ac deiceps
regniam in magna ue¬
noratone tene̾ solebat.
Obuit aũt hec sancta re¬
giꝰ gina anno dm̃ decit. xl uii.
uii. klndas februarii. se¬
płtaq est in predc̃a ci¬
tate Nedeburgeñ ibidẽ
miraculis choruscando ¶
Post hinꝰ bt̃e regme obi¬

Expanded text:
tivis. Illa nil preter vestes se habere dicens, audivit particula vestium pauperem posse pudore coacta, illum palstanter tenentem abrumpere manicam vestis preciose permisit, quam qui putabatur pauper, in suo sinu abscondit, et illa cum truncata veste occultata pallio ad hospicium rediens integris vestibus induta scissas abscondit. Sicque ad mensam venientem rex vestium conmutacionem considerans, cur vestes conmutasset, quas mane induerat, requisivit. Cumque illa occasiones pretenderet, ipse priores vestes deferri precepit. Regina multum anxia vestes tandem e latibulo extractas produxit. Quibus expansis rex eas utrasque manicas habere conspexit rem aperuit ac deinceps reginam in magna veneracione tenere solebat. Obiit autem hec sancta regina anno domini DCCCCXLVII, VII kalendas februarii sepultaque est in predicta civitate Megdeburgense ibidem miraculis choruscando. Post huius beate regine obi
Abbreviated transcription (Latin):
orĩꝙ suorũ in dnĩsis
locis ac uariis tor mẽ¬
torũ gn̾ibus uidit pe¬
nis infernalib anan¬
t⁊ pacos que cãs torme¬
torũt snorũ cidom ka¬
rolo explicabant ibiꝰ
eciam nit̾ alia audunt
retͦ se aĩas clamantos
potentes potent̾ corgne¬
orgmalr hñtur fart¬

Expanded text:
orumque suorum in diversis locis ac variis tormentorum generibus vidit penis infernalibus mancipatos. Que causas tormentorum suorum eidem Karolo explicabant. Ibi eciam inter alia audivit retro se animas clamantes: 'Potentes potenter tormenor
Abbreviated transcription (Latin):
recuꝑaca eadem t̾ra
ꝑ constantĩo pohin redi¬
rec aurũ argencũ gẽ¬
a p̃dc̃o imꝑatore gra¬
tancer sibi exhibitas
reciꝑe rẽmut solasq
dm̃ce passionis ⁊ scõ¬
Lũ reliquas postulã¬
ant T remisso itaꝙ
ieuimo ⁊ orõne de
corona dm̃ ꝑtem que
tũc ip̃o c̾nente floruit
⁊ clamõ unũ ꝓ assiõĩs
suddiud̃ dm̃. Camisi¬
am bt̃ẽ marie uirgi¬
nis. fas çiam que
puerũ iħ̾m incuna¬
bilis texit ait brã¬
chi scĩ som symc̃onis
recepit. que omia mł¬
tis miraculis comi¬
tancibus secũ deculit
⁊ aquis gram mnbasi¬
licam sc̃e marie qũã
constrixerat rocondi
fecit. ut i speto hysto ͥ
daron rex ꝑsarũ
qui excepta india totũ
pene cenebat orien¬
teri karolo magno
Int̾ cec᷑a mun̾a ecia
marcyris kartaginẽn¬

Expanded text:
ata eadem terra per Constantinopolim rediret, aurum et argentum gemredicto imperatore gratanter sibi exhibitas recipere rennuit solasque dominice passionis et sanctorum reliquias postulavit. Premisso itaque ieiunio et oracione de corona domini partem, que tunc ipso cernente floruit, et clavum unum passionis sudarium domini, camisiam beate Marie virginis, fasciam, que puerum Ihesum in cunabulis texit, ac brachium sancti senis Symeonis recepit, que omnia multis miraculis comitantibus secum detulit et Aquisgrani in basilica sancte Marie, quam construxerat, recondi fecit, ut in speculo hystoriali aron rex Persarum, qui excepta India totum pene tenebat orientem, Karolo magno inter cetera munera eciam martiris Kartaginen
Abbreviated transcription (Latin):
eidem karolo ex p̾ce
prĩarche iõ solicam
młcas oeliquas actu¬
lit ut in francorad
hystoria contmet᷑
dem deiam karolus
basilicam p̃ dt̃am
quisgram ex amo
⁊ argento luminari¬
bus aco ex ere solido
cancellis ⁊ i amus
structuram cũ co¬
lum pnas in armore¬
as aluinde hr̃e non poss
de romana ⁊ Rauemiã
deuchi fecit sacͦrũq
uasorũ ex auro ⁊ argen¬
to uest mẽtorũ que sa¬
cerdotalũd tantam an
eadem basilica copiam
ꝑcuramt ut on sacrifici¬
as celebrandis nͨ ran¬
toribus quidem qui ul¬
timi ordims sũt priuati
habitu mĩstrare nẽce
fuisset ut in hystoria
francorũ ⁊ cromca eu¬
sebii contmet᷑ ¶ Item
imꝑacor karolus Scd̃s

Expanded text:
rolo ex parte patriarche Ierosolimitani multas reliquias attulit, ut in Francorum hystoria continetur. Idem eciam Karolus basilicam predictam Aquisgrani ex auro et argento luminaribus atque ex ere solido cancellis et ianuis structuram, cum columpnas marmoreas aliunde habere non posset, de Roma et Ravenna devehi fecit sacrorumque vasorum ex auro et argento vestimentorumque sacerdotalium tantam in eadem basilica copiam procuravit, ut in sacrificiis celebrandis nec ianitoribus quidem, qui ultimi ordinis sunt, privato habitu ministrare necesse fuisset, ut in hystoria Francorum et cronica Eusebii continetur. Item imperator Karolus secundus
Abbreviated transcription (Latin):
Ostremo ut
ex hus que
ñ pncipibus seculi
zctos xp̃iane religi¬
oms ex poscit nichil ue¬
teribus g̾mans pñti¬
pibus defuisse mõstre¬
t᷑. sciondũ est ꝙ ip̃i
⁊ corꝑa ac orꝯiamenca
ect̃ostica singłarom qnͣ

Expanded text:
ostremo ut ex hiis, que in principibus seculi zelus Christiane religionis exposcit, nichil veteribus Germanis principibus defuisse monstretur, sciendum est, quod ipsi et corpora ac ornamenta ecclesiastica singularem
Abbreviated transcription (Latin):
sid̾atis oꝑibus landabi¬
libus uecͥerũ pñcipũ
gmanorũ xp̃iane reugi¬
onis ⁊ clũ respiciẽtibus
in hoc hbello emfoe
scriptis congrue dici
pñt. ¶Aementote igit᷑
o nobilissimi gͥmanie pn̾¬
tipes operũ prõn uide¬
p̃ decessorio cosdem ꝓpt̾¬

Expanded text:
abilibus veterum principum Germanorum Christiane religionis zelum respicientibus in hoc libello cursim descriptis congrue dici possunt: Mementote igitur, o nobilissimi Germanie principes, operum patrum, videpredecessorum, eosdem p
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃is oꝑtiũs defensiom¬
bus ac abis digms be¬
neficiis honorate nus
son consuecudines que
cidem romane eccĩe cui¬
ca regnũ ⁊ imꝑũd ro¬
manorũ cõpetñt᷑ denͦ¬
ta mence recognoscite
ip̃ns q salutaribus mõi¬
tis ⁊ preceptis nos cũ
hr̃ilitatis mansuetudĩe
conformantes uidrdius
ta mente reguirite
Aliis eciam cecĩis t
monãsteriis napĩe a
p̃decessoribus seu pro¬
gẽicoribus ur̃is con¬
structis docatis uł di¬
tacis defensionũ auorũ¬
q bñft̃orũ sbsidia
oportima porrigite
nonas eccias uł mo¬
masteria ⁊ alia pra
loca ꝓut dinã gr̃a ĩ¬
spirauerit pro ang¬
mento d̾im cultus erigi

Expanded text:
ris oportunis defensionibus ac aliis dignis beneficiis honorate! Iura seu consuetudines, que eidem Romane ecclesie circa regnum et imperium Romanorum conpetunt, devota mente recognoscite! Ipsiusque salutaribus monitis et preceptis vos cum humilitatis mansuetudine conformantes eandem ta mente requirite! Aliis eciam ecclesiis et monasteriis maxime a predecessoribus seu progenitoribus vestris constructis dotatis vel ditatis defensionum aliorumque beneficiorum subsidia oportuna porrigite! Novas ecclesias vel monasteria et alia pia loca, prout divina gracia inspiraverit, pro augmento divini cultus er
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iam exigencibus pr¬
sertim in ꝑtibus oric¬
tis ꝑ ĩmuitos fidei cõ¬
stringi cerm̃tur.
contͬ coldem fortes
assurgite lr̃arũ studia
congrus auxiliis ac
p̾mlegiorũ cõcessiom¬
bus pro ext̾mĩo pram¬
doũ cũ int̾na menas
deuocõne ac sũma pi

Expanded text:
ani exigentibus, presertim in partibus orientis per inimicos fidei constringi cernuntur, contra eosdem fortes assurgite! Literarum studia congruis auxiliis ac privilegiorum concessionibus pro exterminio pravDeum cum interna mentis devocione
Abbreviated transcription (Latin):
comꝑã imꝑatoris arml¬
si fmnẽ qͦ ad postĩcatẽ
karoli magm accep ͭ
postł eiusdem karoli
construxerũt nõ foue¬
bant sed pocus dissi¬
p abãt Qnodq idem
karolus octo p̃mus
⁊ hemritus scd̾s romͣ¬
norad imꝑatores qu
maiori xp̃ĩane religi¬

Expanded text:
ora imperatoris Arnulfi finem quoad posteritatem Karoli magni accepit posteri eiusdem Karoli construxerunt, non fovebant, sed pocius dissipabant, quodque idem Karolus, Otto primus et Heinricus secundus Romanorum imperatores, qui maiori
Abbreviated transcription (French):
plures ecc̃ias ⁊ mona¬
steĩa qm cet̾i pñcipes
gmam cõstriixerũt pli¬
bus ⁊ bellorũ clarũs
uictoriis plesꝙ nacõ¬
nos oxteras sen t̃ re¬
belles regno ⁊ imꝑio
ri landabiliũ oꝑm qre¬
dc̃orũ pn̾cipũ mc̃ores

Expanded text:
plures ecclesias et monasteria quam ceteri principes Germani construxerunt, pluribus eciam bellorum claruere victoriis pluresque naciones exteras seu eciam rebelles regno et imperio si laudabilium operum predictorum principum memores
Abbreviated transcription (Latin):
de dcõrũ pn̾cipũ nõ
descondistis gen̾e sal¬
tem ꝑ mitaconẽ lau¬
religionis uos consti¬
tute filios eoraddem
ꝑ indubitato tenen¬
tos ꝙ filiacõ iita

Expanded text:
de dictorum principum non descendistis genere, saltem per imitacionem laureligionis vos constituite filios eorundem pro indubitato tenentes, quod filiacio imita
Abbreviated transcription (Latin):
xxiii. qe si audieris
Iudam machabeũ e
et abos filios suos ad zelũ
eiusdem legis a nũare cu¬
machabeo ir tat᷑ sit exti¬
tit allocutus mementote
operũ prm que fecerũt
ingn̾onibus snis ⁊ acci¬
piecis głam magnam¬

Expanded text:
XXIII q. V Si audieris Judam Machabeum et os filios suos ad zelum eiusdem legis animare cuMachabeorum II c., sic extitit allocutus: 'Mementote operum patrum, que fecerunt in generacionibus suis, et accipietis g
Abbreviated transcription (Latin):
rapinã seu furtũ fec̾it publicã inde agat penitenciã uixta scõꝵ ca¬
arũ aliͥd abstulerit: gͣuiꝰ inde indicet᷑. Quia ꝗͣuis ultio furũ ⁊ la.¬
tronũ conutes respiciat penitencia tam̃ ad epos ꝑtinet. de cad is Lnu¬
iqͥs furtũ capitalẽ cõmiserit: id quadrupedia tulerit. ł casã
aut bis furtũ fec̾it: reddat qo tulit ⁊ anĩ .i. peniteat. Siqͥs sepulchrũ¬

Expanded text:
rapinam seu furtum fecerit, publicam inde agat poenitentiam, juxta sanctorum caiarum aliquid abstulerit, gravius judicetur: quia quamvis ultio furum et raptorum ad comites respiciat, poenitentia tamen ad episcopos pertinet. CAP. is furtum capitale commiserit, id est quadrupedia tulerit, vel casaaut bis furtum fecerit, reddat quod tulit, et annum unum poeniteat. Si quis sepulcru
Abbreviated transcription (Latin):
talẽs iufticiã hab̾e uoluerit: Lex diuina cur inferior et̃ deꝑt.
Cũ inipsiꝰ ueritatis p̾sencia aracheo c̃landatũ sit aliquõ. uefrani¬
daret inquadruplũ restituera. Et qr sũmti in regibꝰ bom̃ ẽ
iustiecia colere acsua cmiq nni feruiare: n subiecta ñ filiere
uipote statiꝰ e sieri s̃ ꝗͣ eqitũ ẽ custodiri ꝗ uos ribilighe oiuo¬

Expanded text:
talem justitiam habere voluerunt, lex divina cur inferior esse debebit, quum in ipsius veritatis praesentia a Zachaeo collaudatum sit, ut, si aliquem defraudaret, in quadruplum restituerit? Et quia summum in rebus bonum est justitiam colere, ac sua cuique jura servare, et in subjectos non sinere quod potestatis est fieri, sed quod aequum est custodiri quod
Abbreviated transcription (Latin):
Aliqͥo in iuste fecerit semel ⁊bis atq t̾rio sinecesse fuerit: uocabit
illũ sua admonione ꝑsuũ minciũ canonice adem̃dacionẽ siue
cõposicionẽ: ⁊ adpenitenciã ut dõ ⁊ eccłie satiꝰ faciat quãlesit.
Siaũ besper̾it atq cõtẽserit eiꝰ: aminonicionẽ ⁊ saluberrimã
inuitacioẽ feriat illũ pastorali uirga ħ ẽ sentencia. excõmuͣ¬

Expanded text:
aliquid injuste fecerit, semel, bis atque tertio si necesse fuerit, vocabit illum sua admonitione per suum nuntium canonice ad emendationem sive compositionem, et ad poenitentiam, ut Deo eSi autem despexerit atque contempserit ejus admonitionem et saluberrimam invitationem, feriat illum pastorali virga, hoc est sententia excom
Abbreviated transcription (Latin):
licet dõni ioħis pp̃ apocrisiarͥo scẽ ortensis eccłie petro uene.¬
rabili ep̃o. ħ quatenꝰ aliqͦ mͦ diabolica semina uinrĩs partib ex¬
orta extyrpare ⁊ nefandissimaᷤᷤ machinaciones qͦꝵ dã ꝑu̾soꝵ¬
hõiũ se dare ieliminando pͣgare deb̾et. Transacto gͥtͥouano ie¬
iunio: ⁊ scĩs letanis more debito celebratiᷤᷤ: cõuenimꝰ eccłĩaͣ¬

Expanded text:
licet domini Joannis papae apocrisiario sanctae Ortensis Ecclesiae Petro venerabili episcopo. Hoc quatenus aliquo modo diabolica semina in nostris partibus exorta exstirpare, et nefandissimas machinationes quohominum sedare, et eliminando purgare debere. Transacto igitur triduano jejunio, et sacris litaniis more debito celebratis, convenimus i
Abbreviated transcription (Latin):
ñꝰ cõminꝰ adsatis fachonẽ ꝑducat᷑ p̃buerit: donec ab ex cõmunicatore
penitenciã suscipiat corporis ⁊ sanguinis dñi cõmunione pͥuatũ. se
eẽ cognoscat: ⁊delictũ scͤm canones. p̃l. tnotent᷑ exc̃municatoꝵ noĩa

Expanded text:
ne cominus ad satisfactionem perducatur, praebuerit, donec ab excommunicatore ne cominus ad satisfactionem perducatur, praebuerit, donec ab excommunicatore poenitentiam suscipiat, corporis et sanguinis Domini communione privatum se esse cognoscat, et delictum secundum canones poeniteat. C
Abbreviated transcription (Latin):
hereditatẽ hñt: ⁊ alteriꝰ xpĩ parrochia st̃: ⁊ deloco ad locũ
it̃ faciunt rapinas ⁊ dep̃daciones ꝑ agunt. placuit ut ex cõ¬
uncõsentit peccantib udifendit aliũ delinquente¬
fub maledictꝰ erit ap̃ dm̃ ⁊ hominesU
i corripiet᷑ increpacione seuerissimã. Hic̃ ⁊ qͥdã
scĩssimꝰ pat qͥt. Siqͥs errori alteriꝰ consenserit o. Ꝙ.¬
sciat se cũ illo simili mͦ culpabilẽ or. oxo.. cexox.¬
iudicandũ ⁊ ex cõmunicandũ.xxxu. xo oa.
De his qͥ int̾ annũ causam suã tͣctare neglex̾it̾ dluiiii.
beati leonis p̃decessoriᷤᷤ nr̃i sentenciã diuino iudicio reseruantes qͣb
ĩ sane qui ante audientiã cõmunicare tẽptau̾it̃ donec ꝑpeniten.¬
ciã reatũ suũ defleant ad cõmunionẽ nullo mͦ redueant᷑ excep-¬
to mortiᷤ interitu urgente. Qui uͦ ex cõmunicato scient᷑ excõmu¬
nicau̾it ⁊ am saltẽ indomo simul orau̾it: atq latebras defensioniᷤᷤ

Expanded text:
haereditatem habent, et alterius episcopi parochiani sunt, et de loco ad locum iter faciunt, rapinas et depraedationes peragunt: placuit ut excomt defendit alium delinquentem, maledictus erit apud Deum et homines, et corripietur increpatione severissima. Hinc et quidam sanctissimus Pater ait: Si quis errori alterius consenserit, sciat se cum illo simili modo culpabilem judicandum, et excommunicandum. CAP. 47.-- De illis qui intra annum causbeati Leonis praedecessoris nostri sententiam , divino judicio reservantes, quibus i sane, qui ante audientiam communicare tentaverint, donec per poenitentiam reatum suum defleant, ad communionem nullo modo reducantur, excepto mortis interitu urgente. Qui vero excommunicato scienter communicaverit, et amodo saltem in domo simul oraverit, atque latebras defensionis,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ deuotissimã ẽstantinã sciã decelestia uita atq remo̾dio lnẽ xxuiii.
sue sedulo cogitare culpã mecõmuit uehem̃t᷑ existimo si ea q̃
tica pace sediae ñ cõmonuero. Nimis me iuliani fr̃ĩs ico epĩ¬
nr̃i ꝓclamacio nuꝑ cõstristaũ: maxime cũ uille sue: indelic&.
eccłie a neqͥssimi p̃donib sint dep̃date atq noc tͣrus. incentiis
more furũ cõbuste. Et dũ ide maligni uxta nr̃i. p̃decessoeiꝰ

Expanded text:
 devotissimam dominam sciam de coelesti vita atque remedio animae suae sedulo cogitare, culpam me committere vehementer existimo, si ea, qtica pace sedulo non commonuero. Nimis me Juliani fratris et coepi maxime quum villae suae, videlicet ecclesiae, a nequissimis praedonibus sint depraedatae, atque nocturnis incendiis more furum combustae, et dum iidem maligni juxta nostri praedecessoris
Abbreviated transcription (Latin):
statuumꝰ. ut qñ ipsi fr̃s de talib se expurgart debuerĩt missa
c̃mitnicent in ħ u̾ba. Corpꝰ dnĩ sit tͥ ad ꝓbacionẽ hodie. de ilł¬
tatẽ hañt ꝓpt̾ metũ alioꝵ ut ipsi eͥminosi corrigant᷑ : ut ł in¬
uit penitenciã agant: ne et̃nalit̾ pereant. Siue setuores
ipsoꝵ colonoꝵ indigne tulerit. ⁊ aliqͣ. iundietã ex inde ex-¬
cere uoluerit᷑: aut eodẽ colonos nedistringant᷑ defend̾e p̃sũp¬

Expanded text:
statuimus ut, quando ipsi fratres de talibus se expurgare debuerint, missacommunicent in haec verba: Corpus Domini sit mihi ad probationem hodie. C. tatem habeant, propter metum aliorum, ut ipsi criminosi corrigantur, ut vel initer agant, ne aeternaliter pereant; si seniores ipsorum colonorum indigne tulerint, et aliquam vindictam inde exercere voluerint, aut eosdem colonos ne distringantur contendere praesump
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑuasores rerũ eccłiasticarũ qͥ eadẽ res cõtͣ auctoritatẽ ñ solũ reti¬
nere. uerũ ⁊ crudelit᷑ deppłari noscunt᷑.: quidã emĩ facultates
etiã eccłie. indiu̾sa cõlaboracione ⁊ reditib eaꝰ expoliant: s ⁊ pauꝑes
ĩ uicmos circũ manentes miscd̾it̃ affligunt: deuastant. ⁊oppͥmunt. ut
publicata penitencia multent᷑. Qd̾ siħ a gere noluerit ꝓferat᷑ et¬

Expanded text:
em res contra auctoritatem non solum retinere, verum et crudeliter depopulari noscuntur, quidam enim facultates etiam Ecclesiae in diversa collaboratione et redditibus eas expoliant, sed et pauperes et vicinos et circummanentes immisericorditer affligunt, devastant et opprimunt, ut publica poenitentia multentur. Quod si hoc agere noluerint, proferat
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ dnĩ trad̾e. Nemo ei uingat᷑ in cõsortio neq in aliqͦ negocio isiqͥᷤ
ei se sociau̾it ⁊ cõmunicau̾it eiꝰ oꝑib malignis: nou̾it se similis
ꝑcussũ anathemate. His exceptiᷤꝰ ꝗ ob haõ causã ei iungunt᷑. ut eũ
reuocent aberrore ⁊ ꝓuocent ad satiꝰ factionẽ nͥ forte resipuerit:
I dĩ grã inspirante ad penitenciã ⁊ remediũ cu̾sꝰ fuerit ⁊ digna¬

Expanded text:
Nemo ei jungatur in consortio, neque in aliquo negotio. Et si quis ei se sociaverit et communicaverit ejus operibus malignis, noverit se simili percussum anathemate, his exceptis qui ob hanc causam ei junguntur ut eum revocent ab errore et provocent ad satisfactionem, nisi forte resipuerit, et, Dei gratia inspirante, ad poenitentiae remedium fuerit con
Abbreviated transcription (Latin):
to.Oportet etiã ut aliis ep̃is ipsa excõmunicacio manifestet᷑.
ꝑcep̃ enĩ toletanũ c̾ciliũ inuice mox scͥpta ꝑcurrant ꝑ õs ꝓuincie¬
ep̃os qͦs cũq adire potuerit. ut ex cõmunicat᷑ audiat᷑. Seniori etiã
udistis dilectissimi quanta ⁊ quã orrida pͣuitatiᷤ ac iniquitatiᷤ
oꝑa ill̃. diabolo instigatꝰ ꝑpetrare ñ tunuerit : ⁊qͦmͦ ꝑ apos

Expanded text:
to. Oportet etiam ut aliis episcopis ipsa excommunicatio manifestetur. to. Oportet etiam ut aliis episcopis ipsa excommunicatio manifestetur. Praecipit enim Toletanum concilium, ut invicem mox scripta percurrant pos quoscunque adire potuerint, ut excommunicatus audiatur. Seniori etiam locutio. Audistis, dilectissimi, quanta et quam horrida pravitatis ac iniquitatis opera. N. a diabolo instigatus perpetrare non timu
Abbreviated transcription (Latin):
monem᷑ ne ad ꝓferendã sentenciã umiꝙͣ p̃cipites simꝰ aut temere in¬
ł nemo epõꝵ quẽlib& sine certa ⁊ manifesta peocata causa cõmu¬
nione p̾uet ecdiastica: Sub anathema autẽ sine conscienera ar
qr apathema etna ẽ. mortiᷤ dampnacio. Eñ potuerit corrigi. de ead̾ re.xiii
causis culpabiles ex cõminicare pͥsũpserit ⁊ ad grãm festinantes recipe
si parcere noluerit a cõmunione cõfr̃m usq ad pximũ sinodũ suspen¬
dant᷑ ⁊ ibi rõnẽ ꝓfacto dent ne forte mex cõmunicatores peccati ex¬
ꝓ cõmum utilitate . i instanti necessitate ut nullꝰ ep̃soꝵ gͥuite serat.
sieiꝰ prͣochianũ ꝓdep̃dacionis causa alt̃ ep̃e excomume du̾tt¬

Expanded text:
monemur ne ad proferendam sententiam unquam praecipites simus, aut temere int nemo episcoporum quemlibet sine certa et manifesta peccati causa, communione privet ecclesiastica. Sub anathema autem sine conscientia arcquia anathema aeterna est mortis damnatio, et nocausis culpabiles excommunicare praesumpserint, et ad gratiam festinantes recipere si parcere noluerint, a communione confratrum usque ad proximam synodum suspendantur, et ibi rationem profecto dent, ne fortasse in excommunicatores, peccatum ex communi utilitate et instante necessitate, ut nullus episcoporum graviter ferat, si ejus parochianum pro depraedationis causa alter episcopus
Abbreviated transcription (Latin):
quendã hominũ p̃beant: ñ utiq prudenciore animi intelleotu s
acuciore corporis sensu uelud uulturẽ qr ꝓiecto cadau̾e ex inꝓuisa
longinqͥtate aduolat: nec aqͥlam qr sublimit᷑ uolans detanto int̾¬
nexias pascendo encũ errant nec aliqͥd eoꝵ qͦ ledant᷑ attingunt cũ ea ᷤᷤ
homo uix exꝑcendo cad̾e . ididic̾it ⁊ multa innoxias ꝗͣ sint inexꝑta for¬
corporũ celeritate dicimꝰ. Ex hac enĩ p̃stancia ñ solũ auoluerib homines

Expanded text:
ique prudentiore intellectu animi, sed acutiore corporis sensu: vel vulturem, quia, projecto cadavere, ex provisa longinquitate advolat: nec aquilam, quia sublimiter volans, de tanto intenoxias pascendo circumerrant nec aliquid earum, quo laedantur, adtingunt, cum eas homo uix experiendo cauere didicerit et multa innoxia, quod sint inexperta, forcorporum celeritate dixerim. et hac enim praestantia non solum a uolucribus homines
Abbreviated transcription (Latin):
Qant aruspisces aut or iolos ł sortilegos aut eos qͥ ꝓfitent᷑ artem xel uiii.¬
aliquã aut aliqͣ eoꝵ similia ex̾centes c̃sulenꝰ fuerit: dep̃hensꝰ abho¬

Expanded text:
aut aruspices, aut ariolos, vel sortilegos, aut eos qui profitentur artem aut aruspices, aut ariolos, vel sortilegos, aut eos qui profitentur artem aliquam, aut aliquos eorum similia exercentes consulens fuerit deprehensus, ab
Abbreviated transcription (Latin):
sũ moꝑe om̃ib nob̾ ħ ẽ p̃lati ᷑ ⁊ subditiᷤ maiorib ⁊minorib sac̾dotib
⁊ plebi ne aliquẽ seducat ꝑhinꝰcemodi laborẽ fraus dolꝰ i neqͥcia hos¬
tis antiqͥ ita ut am̃dacib uelimꝰ disc̾e ueritatẽ ⁊ apestiferi morbi ᷤ
mortiꝰq auctorib queramꝰ infirmitatiᷤᷤ nr̃e remediũ s magiꝰ ad
dm̃ uiuũ ⁊ uiuificatorẽ. om̃ẽm cõfugiendo. deuoto corde ꝓꝑantes
ꝑ oraciones sacraꝰ ieiunia .⁊ elemosinaᷤ illũ dep̃cantes. ut ipse ꝓpt̃
benignitatẽ suã cõsulat seruiᷤᷤ suiᷤ eripiens nos de inimiciᷤᷤ nr̃is do.¬
ceat q nos fac̾e uoluntatẽ suã: qr ipse ẽ dñs nr̃ sp̃mq suũ bonũ¬
nobis tribuat. qͥ nos ducaᷤ inusã rec tã. inuficet noᷤ iniqͥtatẽ
suã qͣtinꝰ eiꝰ magisterio omĩ tpr uite nr̃e gratũ seruiciũ ei ex¬
hibentes pꝰ hanc uitũ ꝑ eiꝰ gr̾am mereamꝰ beatitudinẽ possid̾e sẽpi¬

Expanded text:
s modis, hoc est, praelatis et subditis, majoribus et minoribus, sacerdotibus et plebi, ne aliquem seducat per hujuscemodi illusionem fraus, dolus, et nequicia hostis antiqui, ita ut a mendacibus velimus discere veritatem, et a pestiferis morbis mortisque autoribus quaeramus inatorem omnium confugiendo devoto corde properemus, per orationes sacras, jejunia et eleemosynas illum deprecantes, ut ipse propter benignitatem suam consulat servis suis, eripiens nos de omnibus inimicis nostris, doceatque nos facere voluntatem suam: quia ipse est Dominus Deus nnobis tribuat, qui nos ducat in viam rectam, vivificetque nos in aequitate sua: quatenus ejus magisterio omni tempore vitae nostrae gratum servitium ei exhibentes, post hanc vitam per ejus gratiam mereamur beatitudinem possidere sempi
Abbreviated transcription (Latin):
solũ int̾ xͥanos ⁊ ab extremis lege ꝓhibita. ⁊ id eireo huiꝰ cͥminis reo̾
ñ solũ eccłiastice s etiã scłi dãpnant leges ñ solũ c̃spirantes s &.
cõsencientes eis antecessores uͦ nr̃i quã plurimi. ep̃oꝵ qͥcũq eoꝵ¬
insac̾dotali ordine s̃ c̃stituti aut existimat cłi honore qͦ utunt᷑ ca¬
rere p̃ceper̃ : cetos uͦ c̃munione pͥuari: ⁊ ab eccłia extorres fieri
iusser̃. ⁊ ñ solũ facientes. s eis cõsencientes. de cad̾re.Lxx.¬

Expanded text:
os, et ab exteris lege prohibita. Et idcirco huius criminis reos non solum aecclesiasticae sed etiam seculi dampnant leges; et non solum conspirantes, sed etiam consentientes eis. Antecessores vero nostri, quam plurima turba ein sacerdotali ordine sunt constituti aut existunt derici, honore quo utuntur carere preceperunt: ceteros vero communione privari et ab aecclesia extorres fieri iusserunt: et non solum facientes, sed et eis consentientes. Item sacr
Abbreviated transcription (Latin):
quas scõꝵ sortes uocant diuinacionis scienciã ꝓfitent᷑: aut
S alisatores uocatis: qr dũ eis m̃brarũ quecũq partes salierit᷑
aliqͥd sibi ex inde ꝓsꝑm seũ triste significare. De exec̾bilibꝰ regi¬

Expanded text:
qqSalisatores dicuntur, quia dum eis membrorum quecunque partes salierint, aliquid sibi exinde prosperum seu triste signare predicunt. A
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dic̾e sinerent᷑. ut in de clariꝰ apparer&. eos: ħ antea ł mimine cresioisse :¬
ł suis cultorib enunciare timuisse. Insine aũ tãꝗͣ. nichil ampliꝰ hñt᷑ qd̾
agerent etiã ibi noluisse suã ostenta re diuinitatẽ. uͥ iã ꝓdunt᷑ dui sunilaᷤᷤ¬
se diuinacionẽ: Tam̃ nec ista ipsa q̃ ab eiᷤᷤ uix raro ⁊elando ꝓferunt᷑ mou̾e
nos debent.Si cuiquã demonũ exortũ ẽ. id ꝓde cultorib sur qd̾ dic̾erat ex
cio s a testacio ueritatiᷤᷤ. Illud enĩ qd̾ solũ ab ipsis fanatieis flagitanduᷤ ẽ
suos cõtͣ dm̃ isrł ausꝰ fuisse p̃dic̾e aut doc̾e. Heqͦ qͥdã uoctissimi eoꝵ auctor es

Expanded text:
praedicere sinerentur, ut inde clarius appareret eos haec antea vel minime credidisse, vel suis cultoribus enuntiare timuisse? In fine autem tanquam nihil amplius habentes quod agerent, etiam ibi voluisse suam ostentare divinitatem, ubi jam produntur diu simulasse divinationem: tamen nec ista ipsa quae ab eis vix raro et clanculo proferuntur, movere nos debent, si cuiquam daemonum exortum est id prodere cultoribus suis, quod didicerat ex tio, sed attestatio veritatis? Illud enim quod solum ab ipsis fanaticis flagitandum estsuos contra Deum Israel ausos fuisse praedicere: aut dicere de quo Deo doctissimi eorum auctores,
Abbreviated transcription (Latin):
studio cauendũ ne n̾rͣis tpr̃ib tnqͥb u̾idemꝰ xͥ anã teligionẽ intoto
orde dilatatẽ ꝓpt̃ desidiã magistroꝵ. ⁊ inħenciã doctoꝵ paci illi
q ad huc suꝑ s̃. cõfundant ritũ euftẽ ueri dĩ: i demomiaciᷤᷤ illusionib¬
nI de puat diumaciones falsa᷑ inppło dĩ agant rusticoᷤᷤ iĩꝑttos seducentes
ita ut deserta ipsa ueritate q̃ lux ẽ mundi ⁊ inluininat õnẽ hõiẽ
uenientẽ inhc̃ mundũ. tenebrarũ harũ querat᷑. salutẽ animarũ¬

Expanded text:
nem in toto orbe dilatatam, propter desidiam magistrorum et inertiam doctorum, pauci illi qui adhuc supersunt confundant ritum culturae veri Dei, et, daemoniacis illusionibus depravati, divinationes falsas in populo Dei agant, rusticos et imperitos seducentes, ita ut deserta ipsa veritate, quae lux est mundi, et illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum tenebrarum harum, quaera
Abbreviated transcription (Latin):
eis aquã ⁊ disꝑgã eos ingentib quas ñ nouer̃ ipsi ipatres eoꝵ: &
intitã pꝰ eos gladiũ donec cõsũt᷑. Qualit̾ gͦ dispiceat dõ oĩpotenti:
pastoꝵ neglegencia.⁊ subditoꝵ error ñ solũ ꝓpħiea testimonia
interierit ⁊ qͦmͦ ochotias filiꝰ ciꝰ egrotans miserit nuncios ad cõsulen¬
dũ belt ebub dm̃ acharoi utrũ uiu̾e atq cõualestere posset de infir¬
minete sua obad̾. elias ꝓpħe adõ miss increꝑat eũ dicens. E inissist

Expanded text:
as non noverunt, ipsi et patres eorum, et mittam post eos gladium donec consumantur. Qualiter ergo displiceat Deo omnipotenti pastorum negligentia, et subditorum error, non solum prophetica testimonia interierit, et quomodo Ochozias filius ejus aegrotans miserit nuncios ad consulendum Beelzebud Deum Accaron, utrum vivere atque convalescere posset de infirmitate s
Abbreviated transcription (Latin):
enda ł etiã si fiant q̃ ꝓ̃cipiunt᷑ abeis aut cołant᷑ q̃ colunt᷑ ab
eis. Nec ꝓpt̾ suã potestatẽ ds̃ ostendit eẽ : qr ista cõstingunt: si quasi
quereret cur ea ꝑmittat causa tẽptacionis exposint ad cognoseendã
utiq coꝵ oilectionẽ hutrũ eamhabeant ergad nĩm sirũ. Cogno¬
cenda u̾ abipsis pociꝰ quã abillo qͥ seit om̃ia añꝗͣ. fiant. de uture

Expanded text:
ab eis. Nec praeter suam potestatem Deus ostendit esse quod ista contingunt, sed quasi quaereretur cur ea permittat, causam tentationis exposuit. Ad cognoscendam utique eorum dilectionem utrum eam habeant erga Deum suum. Cognoscendam vero ab ipsis potius, quam ab illo, qui scit omnia, antequam fiant. CAP. 45.--
Abbreviated transcription (Latin):
mor: multo añ cogitata p̃nũciant. q̃ hoies p̃sensꝰ t̾rem tarditatem
nierent᷑ . Aecessit etiã demonib tã ꝑlongũ tẽpꝰ q̃ eoꝵ uita ꝓtendit᷑
nos defecer̃ arbitiant᷑ instigante maxime incio curiositatiᷤ ꝓpt̾
amorẽ felicitatiᷤᷤ false atq t̾rene ⁊ excellencie tpr̃ał. Qui au̾ se
ab eis cupiditatib mundant nec eis se feriendos rapiendosq ꝑ mittunt:

Expanded text:
tarditate mirentur. Accessit etiam daemonibus per tam longum tempus, quo eorum vita protenditur, nos deferant arbitrantur instigante maxime vitio curiositatamorem felicitatis falsae, atque terrenae, et excellentiae temporalis. Qui autem se ab eis cupiditatibus mundant, nec eis se feriendos rapiendosque permittunt,
Abbreviated transcription (Latin):
intellex̃ cõtͣ scͥpturã aliũd ad oraũ quã dm̃ ⁊ putans samuelẽ adoraũ
diabolũ. Ut fructũ fallacie sue hab̾et satanas: hec enĩ itt᷑ ut ad¬
oret᷑ quasi uõ. Siem̃ uere samuel illi apparuisset: ñ utiq uir iustꝰ ꝑ¬
misisset se adonairi qͥ p̃dicau̾at dñm solũ eẽ adorandũ. Et qͦmͦ potest ho
dĩ qͥ cũ habraam inrefrigerio erat dicebat adurũ pestilencie dignũ ar¬
dore gehenne cras mecũ eris: Is duob subtilitatẽ fallacie sue p̃idit

Expanded text:
intellexit, contra Scripturam alium adoravit quam Dominum: et putans Samuelem, adoravit diabolum ut fructum fallaciae suae haberet. Satanas hoc enim nititur, ut adoretur quasi Deus. Si enim vere Samuel illi apparuisset, non utique vir justus permisisset se adorari, qui praedicaverat Dominum solum esse adorandum: et quomodo homo Dei qui cum Abraham in refrigerio erat, dicebat ad virum pestilentiae, dignum ardore gehennae: Cras mecum eris. His duobus titulis subtilit
Abbreviated transcription (Latin):
muelem iustissimũ futurũ m̃titꝰ ẽ uerũ pot̾ indi᷑. S de samueł noĩe
nis quas fallere nitit᷑. Si aũ qͥslib&. nob̾ opponit acdiẽ qͦmͦ eueniunt¬
illa q̃ illi diuini p̃dicunt futumi aut qͦmͦ poss egriᷤᷤ p̃bere medelã aut
sanis in mutȩre egritubinẽ. si aliqͥd ꝓpͥe uirtutis ac potestatiᷤ ñ hñt
quam̃ deos alienos qͦs ignoras. ⁊ seruiamꝰ eis ñ audies u̾ba ꝓpħes aut sõp

Expanded text:
muele justissimo futurum mentitus est. Verum potest videri, sed de Samuelis nomine nis, per quas fallere nititur. Si autem quislibet nobis opponit ac dicit; quilla que illi divini predicunt futura, an quo modo possunt egris prebere medelam aut sanis immittere egritudinem, si aliquid proprie virtutis ac potestatis non habent? sequamur deos alienos quos ignoras, et serviamus eis,
Abbreviated transcription (Latin):
atores. sic̃ nec agricole segetũ ł arboꝵ ł quoꝵ cũq int̾ra gignen¬
cĩ eratores dicendi s̃ quãuis noner̃ p̃bere quasdã iasibiles opor¬
tunitates. ⁊ cansas. ut illas nascant᷑. Luid aũ isti faciunt uisibi
ut. ħ illi muisibilit᷑. Ds̃ ũ solꝰ imꝰ creator ẽ qr causaᷤ ipsas.⁊ or̃oues
seminarias in seruit. Propterea qͥoã querentũ putant qͦm̃ sptura
narra phi tonisã samuelẽ ꝓpħam suscitasse ad colloqͥũ sauil tm.¬
prissimis regis siphitonica diuinacio errore magice artᷤ depu¬
tantia sut. Quib ita respond̾i pot̾ indignũ oĩto facinꝰ ẽ si

Expanded text:
 nec agricolae segetum uel arborum uel quorumque in terra gignentium creatores dicendi sunt, quamuis nouerint praebere quasdam uisibiles oportunitates et causas, ut illa nascantur. quod autem isti faciunt uisibihoc illi invisibiliter. Deus vero solus unus creator est qui causas ipsas et rationes seminarias rebus inse ruit. Praeterea quidam quaerendum putant, quomodo Scriptura narret Pithonissam Samuelem prophetam suscitasse ad colloquium Saul impiissimi regis, si Pithonica divinatio, errori magicae artis deputanda sit. Quibus ita
Abbreviated transcription (Latin):
erqͥrendũ ẽ sialiqͣ femina sit q̃ ꝑq̃dã maleficia ⁊ incantaciõ es
mtes hominũ se minutare posse dicat᷑. ut deodio ĩ amorẽ
aut deamore i nodiũ c̃u̾tat aut bona hominũ aut dãpnet
aut subripiat: ⁊ si aliq̃ ẽ q̃ se dicat cũ demonũ t᷑ba insimilitudi¬
ne mulierũ trimsformatã cenas noc tib eqͥtare suꝑp qͣsdõ bestiaᷤ¬

Expanded text:
erquirendum si aliqua femina sit quae per quaedam maleficia et incantationes mentes hominum se immutare posse dicat, id est, ut de odio in amorem, aut de amore in odium convertat, aut bona hominum aut damnet aut subripiat. Et si aliqua est quae se dicat cum daemonum turba in similitudine mulierum transformata certis noctibus equitare super quasdam bestia
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃nitatẽ suã uehem̃ciꝰ pastorali ortam᷑ inuigilare custodia atq
publice in ppło cõtͣ hꝰ rei uiros sermonẽ fac̾e eoq a tali labe sacͥlegi
idiumi intencione iudicii ⁊ p̃sentiᷤᷤ uite ꝑioło adortacione
suasoria reuocare. Quos tam̃ sicĩdare se atalib atq corrigere
nolle reꝑeris feruenti cõp̃hende te zelo uolumꝰ ⁊ qͥdẽ seruis uerbibꝰ¬
cruciatibq quib adem̃dacionẽ ꝑuenire ualeant castigare. Si nͦ
s̃ lib̾i: illusione digni districtaq s̃ penitencia dirigenoa: ut qͥ
salubria e mortiᷤᷤ ꝑiculo reuocancia audire u̾ba cõtẽpinus cruci.¬

Expanded text:
rnitatem tuam vehementius pastorali hortamur invigilare custodia, atque publice in populo contra hujus rei viros sermonem facere, eosque a tali labe sacrilegii, et divini intentione judicii, et praesentis vitae periculo adhortatione suasoria revocare. Quos tamen si emendare se a talibus atque corrigere nolle repereris, ferventi comprehendere zelo te volumus: et quidecruciatibusque quibus ad emendationem pervenire valeant, castigare. Si vero sunt liberi inclusione digni, districtaque sunt in poenitentia dirigendi, ut qui salubria et a mortis periculo revocantia audire verba contemnunt, cruci
Abbreviated transcription (Latin):
ignorare ñ possent pꝰea quã aoꝓpinquare ceper uoluer̃ ea
qͣsi p̃dic̾e ne ignari uictiq putarent᷑. de ead̾re. xł uiui¬
Sũ gͥ tã longe ante p̃dictũ eẽt atq cõscͥptũ ut alia interim
taceamꝰ dicamꝰ illud qͥ sophonias ꝓpħa dic̃. Preualeb̾ dñs ad¬
u̾sꝰ eos ⁊ ext̃minab̾ os deos genciũ t̾re :⁊ ad orabunt eũ unꝰ qͥsq
uentura certissime scirent. iõ ꝑ sua tẽpla tacuer̃: ne iam tc̃ incipi¬
ens̃ ab oĩb intelligentib deseri atq cõtẽpni: ꝗ detemploꝵ usi

Expanded text:
ignorare non possent, posteaquam adpropinquare coeperunt, uoluerunt ea quasi praedicere, ne ignari uictique putarentur. cum igitur tam longe ante praedictum esset atque conscriptum, ut alia interim taceam, illud, quod Sophonias propheta dicit: praeualebit dominus aduersus eos et exterminabit omnes deos gentium teventura certissime scirent, ideo per sua templa tacuerunt, ne jam tunc inciperent ab hominibus intelligentibus deseri atque contemni,
Abbreviated transcription (Latin):
uident᷑ resuscitati mortui diuinare. Hig̾ro enĩ grece mortusᷤ
maneia diuinacio nuncupant᷑. Ad quo ᷤᷤ suscitanoos cadaueri
sanguinis adicit᷑. Nã amare demones sangumẽ dict̃. Idõq
qͦcies ingromancia fuit eruor aque miscet᷑. ⁊ calore sangnis¬
tna ue espectione imbius demonũ euocare ⁊i magines ludifircacionĩs
tor nnd̃e ibricis abero aliqua audire. Ubi adhibito sanguine etiã infe¬

Expanded text:
rece mortuus, mancia divinatio nuncupatur ad quos suscitandos cadaveri sanguis adiicitur. Nam amare demones sanguinem dicuntur. Ideoque quoties necromantia fit, cruor aque miscetur, ut colore sanginspectione umbras daemonum evocare, et imagines ludificationis eorum videre, ibique ab eis aliqua audire. Ubi adhibito sanguine, infe