comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
spe pene delecit nos colloqͥum
illud. habitũ nuꝑ int̾ nos a¬
pud corboliũ. Sciͣtis enĩ qͦm
⁊ qm ĩrationabilit̾ ut pace
ur̃a dixerimꝰ. a nobis tẽ reces¬
sistis. Uñ factũ ẽ qd̾ sermoni
illius uͣobis in dicto nr̃o displi¬
cuit redd̾e ad liquidũ rationẽ
ꝑ ur̃a nob̾ turbatione ñ licuit.
Qmͣ si expectare placido corde
dignaremini. forsitã cognoui¬
setis ⁊ uos qd̾ nil uob̾ in de¬
cens. aut ĩportabile dictum

Expanded text:
spe pene dejecit nos colloquium spe pene dejecit nos colloquium illud habitum nuper inter nos apud Corbolium. Scitis enim quomodo et quam irrationabiliter ut pace vestra dixerimus a nobis tunc recessitis. Unde factum est quod sermonis illius, qui vobis in dicto nostro displicuit, reddere ad liquidum rationem pro vestra nobis turbatione non licuit: quam si exspectare placito corde dignaremini, forsitan cognovissetis et vos quod nil vobis indecens aut importabile dictum
Abbreviated transcription (Latin):
iustiriã.⁊ iudicare t̾ram sapi¬
ent̾. Dui ẽ qd eg̾ssi de domib
nr̃is. expositis ꝓpͥis utilitatib
nobis ds testis ẽ. laboramus.
Tristam᷑ aũ: qd̃ aut nullũ aut
exiguũ nr̃i laboris feuctũ ad¬
huc tenemꝰ. Adhuc pauꝑes
clamant pt nos: adhue t̾ra
uadit cotidie in desolatoẽm.
strũ: ista oĩa mala ꝑpetͣntur.
Nam siue amici siuie mimi¬
ci ur̃i sint. qͥ de guerra ista
ñ aliunde qm de regno ur̃o
sunt. In quo manifeste ĩmi¬
ne ia iamq uidet᷑ sermo sal¬
uatoris dicentis. Oiñe reg¬
nũ in se ip̃m diuisi̾ desolabi¬
tur. Nlinc acceclit qd̾ ip̃i diui¬
sores ⁊ desolatores uos ꝯsticue¬
ritt sͥ huiꝰ neqͥtie caput ⁊ pͥn¬
cip̃e: que p̃cipue debueraire
metuere defensorẽ. ⁊ sentire ul¬
torẽ. Nos tñ credebamꝰ uos ta¬
ctũ a d̾o ⁊ illuminatũ. tant̃a
illoꝵ neqͥtiam adi̾isse. Ader¬
rorẽ ur̃m agnouisse: ⁊ cuꝑe
oĩno ꝯsiliis samorib a laq̃oi
sto retͣhere pedem. Cetm ab hac

Expanded text:
justitiam, et judicare terram sapienter. 1. Diu est quod egressi de domibus nostris, expositis propriis utilitatibus nobis Deus est testis, laboramus. Tristamur autem quod aut nullum aut exiguum nostri laboris fructum adhuc tenemus. Adhuc pauperes clamant post nos, adhuc terra vadit quotidie in desolationem. strum ista omnia mala perpetrantur. Nam sive amici, sive inimici vestri sint qui de guerra ista non aliunde quam de regno vestro sunt. In quo manifeste imminere jamjamque videtur sermo Salvatoris dicentis: Omne regnum in se ipsum divisum desolabitur . Huc accedit quod ipsi divisores et desolatores vos constituerunt sibi hujus nequitiae caput et principem, quem praecipue debuerant metuere defensorem, et sentire ultorem. Nos autem credebamus vos tactum a Deo et illuminatum tantam illorum nequitiam advertisse, et errorem vestrum agnovisse; et cupere omnino consiliis sanioribus a laqueo isto retrahere pedem. 2. Caeterum ab hac
Abbreviated transcription (Latin):
at̾archalib
scriptis sepiꝰ uisttatus.
ingratus iam uidebor. si
ñ rescripsero Atsi saluco eum
qui me salut auit: quid am¬
plius feci: Tu enĩ me p̾ueni¬
sti in bñdictionib dulcedinis:
tu me pͥor dignatꝰ es tuis tnͣs¬
marinis eplis uisitare: tu mͥ p̾¬
mas humilitatis caritatisq
p̾ripiusti ꝑtes̾. Quitͥ cõdignũ
lam referam: Nichilmͥ deniq¬
⁊ deliqͥsti qd̃ part q̃am rependere
iuce: qui etiam de ches auro scło¬
rum mͥ imꝑtior curasti. idest
de ligno domini. Quid tñ De¬
beo ne omitt̾e qd̃ possum: qm̃
qd̾ debeo minime possũ: Affec¬
tum saltem uoluntatẽb aꝑio:
rescribendo dum taxat atq re¬
salutando. qd̃ solum intim ꝑ
tot utiq spacia t̾re & maris
licet. Ostendam aũt siunqͣm
accepero tẽpꝰ. me neqͣꝙͣ diligere
ũbo siue lingͣ. s opere ⁊ uerita¬
te. Suꝑ milites tẽpli. ponite q̃¬
so ocłos uỹos. ⁊ tante pietatis
uiscera. tã strenuis eccłie ꝓ¬
pugnatorib aꝑite. Hoc siqͥ¬

Expanded text:
Patriarchalibus scriptis saepius visitatus, ingratus jam videbor, si non rescripsero. At si saluto eum qui me salutavit, quid amplius feci? Tu enim me praevenisti in benedictionibus dulcedinis; tu me prior dignatus es tuis transmarinis epistolis visitare, tu mihi primas humilitatis charitatisque praeripuisti partes. Quid condignum jam referam? Nihil mihi denique reliquisti, quod pari queam rependere vice: qui etiam de thesauro saeculorum mihi impertire curasti, id est, de ligno Domini. Quid tamen? debeone omittere quod possum, quoniam quod debeo minime possum? Affectum saltem voluntatemque aperio, rescribendo duntaxat atque resalutando, quod solum interim per tot utique spatia terrae et maris licet. Ostendam autem, si unquam accepero tempus, me nequaquam diligere verbo sive lingua, sed opere et veritate. Super milites Templi ponite, quaeso, oculos vestros, et tantae pietatis viscera tam strenuis Ecclesiae propugnatoribus aperite. Hoc siqu
Abbreviated transcription (Latin):
bebit᷑ qͥ minime sc̃s est: Libẽ¬
ter gloriosa hoc honore carebit:
quo uel pccm̃ honorari . uł fal¬
sa induci iidet᷑ scĩtas. Alioqͥn
nulla ei ratione placebit. con¬
t᷑ eccłie ricũ p̾sumpta nouita.
mat̾ temeritatis. soror sr̃stiti¬
onis. filia leuitatis Nam si
sic iuĩdebat᷑. ꝯsulenda erat pͥ¬
us aplite sedis auc̃toritas:⁊
ñ ita p̾cipicant̾ atq ĩ ꝯsulte
paucoꝵ sequenda simplicitas
imꝑitoꝵ. Q añ quide apuda¬
liquos errorẽ cõꝑeram: s dis¬
simulabã ꝑcens deuotioni:
q̃ de simplici corde ⁊ amore u¬
ginis ueniebae. uerũ apud
sapientes atq in famosa no¬
biliq eccłia. ⁊ cuiꝰ spectalit̾
filius sũ sr̃stitione dep̾hen¬
sa: nescio an sine gͣui offensa.
rĩ. Que aũt dixi : absq p̾uidi¬
tio sane dicta sint sanius sa¬
pientis. Romane p̾sertĩ ec¬
clie auctoritati atq examini
totũ hoc sicut ⁊ cetera q̃ huiꝰ¬
mͦi st̃ uniu̾sa reseruo: ip̃iꝰ si

Expanded text:
bebitur, qui minime sanctus est? Libenbebitur, qui minime sanctus est? Libenter gloriosa hoc honore carebit, quo vel peccatum honorari, vel falsa induci videtur sanctitas. Alioquin nulla ei ratione placebit contra Ecclesiae ritum praesumpta novitas, mater temeritatis, soror superstitionis, filia levitatis. Nam si sic videbatur, consulenda erat prius apostolicae Sedis auctoritas, et non ita praecipitanter atque inconsulte paucorum sequenda simplicitas imperitorum. Et ante quidem apud aliquos errorem compereram: sed dissimulabam, parcens devotioni, quae de simplici corde et 172 amore Virginis veniebat. Verum apud sapientes, atque in famosa nobilique Ecclesia, et cujus specialiter filius sum, superstitione deprehensa; nescio an sine gravi offensa rim. Quae autem dixi, absque praejudicio sane dicta sint sanius sapientis. Romanae praesertim Ecclesiae auctoritati atque examini totum hoc, sicut et caetera quae ejusmodi sunt, universa reservo: ipsius, si
Abbreviated transcription (Latin):
ueniet in te. O si licet loqui
qd̃ ecclia sencit. ⁊ uerũ ip̃a
tñ ⁊ partã a nirgine. Alioquĩ
ubi erit p̃rogatina matris do¬
mini qua singłarit̾ credit᷑ ex¬
ultare ⁊ mun̾e ꝓlis. ⁊ in regͥ¬
tate carnis: si c̾antũdẽ dederi
⁊ matri ip̃iꝰ: Non ẽ hoc uirgi¬
nẽ honorareͥ s uginis hono¬
ri detrahere: Si gͥ añ cõceptũ
sui scĩficari minime potuit.
qm̃ ñ erat. s nec in ip̃o qui
scam fecit᷑ natiuitatẽ ñ tñ ⁊
cõceptoem. Qmobrem ⁊ si qͥb dã
uel paucis filioꝵ hoĩm datũ
est cũ scĩtate nasci ñ tñ ⁊ cõ¬
cipiͥ ut uni sane seruaret᷑ scĩ
p̾rogatiua cõceptꝰ. qui os scĩfi¬
caret. solusq absq pcc̃o ueni
de ceco uniu̾sos respicit ex adã
natos q̃d unꝰ humilit̾ de semet¬
ip̃o ac ueracit̾ confitet᷑: ĩ ini¬
qͥtatib ĩquiens cõceptus sũ.
⁊ inpeccatis concepit mema¬
ter mea. Cũ hec ita se habe¬
ant: q̃ nã iam ecit festiue
cam de pcc̃o est. aut festus ha¬

Expanded text:
eniet in te . Et si licet loqui quod Ecclesia sentit, et verum ipsa tamen et partam a virgine. Alioquin ubi erit praerogativa Matris Domini, qua singulariter creditur exsultare et munere prolis, et integritate carnis, si tantumdem dederis et matri ipsius? Non est hoc Virginem honorare, sed honori detrahere. Si igitur ante conceptum sui sanctificari minime potuit, quoniam non erat; sed nec in ipso quidsanctam fecerit nativitatem, non tamen et conceptionem. 8. Quamobrem etsi quibus vel paucis filiorum hominum datum est cum sanctitate nasci; non tamen et concipi: ut uni sane servaretur sancti praerogativa conceptus, qui omnes sanctificaret, solusque absque peccato veniede caetero universos respicit ex Adam natos, quod unus humiliter de semetipso ac veraciter confitetur: In iniquitatibus, inquiens, conceptus sum, et in peccatis concepit me mater mea . 9. Cum haec ita se habeant, quaenam jam erit festivae cam de peccato est: aut festus ha
Abbreviated transcription (Latin):
tus: qm̃ uimẽsa ꝑdiens ex
uto scĩtas. scm̃ fẽcit illũ. Qd
adhuc addendũ
his putamꝰ bonorib ͤ Uc ho¬
neretur inquiũt et cõceptꝰ.
qui honorandũ p̃iuit ꝑcum.
s qui honorat᷑. Quid si alius
parenti eiꝰ festos honores as¬
serat deferendos: Si de auis ac
⁊ ꝓ auis idipm̃ poss ꝓ simili
causa quilibet flagitare: ⁊ sic
tenderet᷑ inĩfinitũ. ⁊ festoꝵ ñ ee̾t
numetꝰ. Pat̾e ẽ. ñ exslii freq̃n¬
tia hec gaudioꝵ ⁊ numerositas
festiuitatũ. ciuies decet. ñ ex¬
ules. S ꝓfect᷑ scriptũ suꝑne
ut aiunt reuelacõis: qͣr ⁊ qͥ
ius ñ q̃ at scriptũ eque ꝓdu¬
ce̾. in quo u̾go iudeat᷑ id ipm̃
mandare ⁊ de parentib suis.

Expanded text:
uoniam immensa prodiens ex utero sanctitas sanctum fecit illum. 6. Quid adhuc addendum his putamus honoribus? Ut honoretur, inquiunt, et conceptus, qui honorandum praeivit partum: set qui honoratur. Quid si alius, parenti ejus festos honores asserat deferendos? Sed de avis et proavis idipsum posset pro simili causa quilibet flagitare: et sic tenderetur in infinitum, et festorum non esset numerus. Patriae est, non exsilii frequentia haec gaudiorum: et numerositas festivitatum cives decet, non exsules. Sed profertur scriptum supernae, ut aiunt, revelationis: quasi et quivis non queat scriptum aeque producere, in quo Virgo videatur idipsum mandare et de
Abbreviated transcription (Latin):
Ipe mͥ facile ꝑ suadeo. scriptis
talib ñ mou̾eriͥ quib nͥ ra¬
tio subpeditare nͨ certa ĩue¬
nit᷑ fan̾e auctoritas. Nam qͥd
sit natalem cõceptꝰ. ꝓptea re
Q si p̾cessit ut ee̾t: ñ tñ ut
sc̃s ẽẽt. Uñ ⁊ enĩ illa ip̃i scĩ¬
tas: qm secuturo tͥnsmicce̾t:
An ñ potiꝰ quia p̾cessit absq
scĩtate cõceptus. oportuit ni¬
mirũ scĩficari concep̃tam. ut

Expanded text:
Ipse mihi facile persuadeo scriptis talibus non moveri, quibus nec ratio suppeditare, nec certa invenitur favere auctoritas. Nam quidsit natalem conceptus, proptereEtsi praecessit ut esset, non tamen ut sanctus esset. Unde etenim illa ipsi sanctitas, quam secuturo transmitteret? An non potius quia praecessit 171 absque sanctitate conceptus, oportuit nimirum sanctificari conceptam, ut
Abbreviated transcription (Latin):
quiu̾it oĩno diligẽtiam p̾ceris¬
se. At ualde honoranda ẽ in¬
quis mat̾ dñi. Bene amones:
s honor regine uidiciũ diligit.
uirgo regia falso ñ eget hono¬
re. ueris cumulata honoꝵ ti¬
tulis in fulis dignitat. honora
sane ĩtegritate carnis: uite seĩ¬
tatẽ. Mirare fecunditatẽ ĩ il¬
gine: ꝓlem uenerare diuinã.
angłis: desid̾atam gentibͥ
mediateem salutis: restaura¬
tͥcẽ scłoꝵ. Ex alta denio ex¬
altatã suꝑ choros ãgłoꝵ ad
celestia regina. Hec mͥ de il¬
la cantat ecclaͥ ⁊ me eadem
docuit de cantare. Ego uͦ qd̾
ab illa accepi. securꝰ ⁊ teneo
⁊ crado: qd̾ ñ. scrupulosiꝰ face¬
or admiserĩ. Accepi sane ab ec¬
cłia illũ diem ꝯsũma uenerati¬
one recolendum: quo assũ pta
de scło necͣꝓ. celis quoq ĩtubit te¬
leberrimoꝵ festa gaudioꝵ.S
eam accepisse. ut scã ꝓdiret. Et
de ieremia siquidẽ lego. qd̾ pͥus
ꝙͣ de uulua exiret scĩficatꝰ sit:
⁊ de iohe baptista ñ secus sen¬

Expanded text:
quiverit omnino diligentiam praeteriisse. 2. At valde honoranda est, inquis, Mater Domini. Bene admones: sed honor Reginae judicium diligit. Virgo regia falso non eget honore, veris cumulata honorum titulis, infulis dignitatum. Honora sane integritatem carnis, vitae sanctitatem: mirare fecunditatem in Virgine, Prolem venerare divinam. Angelis, desideratam gentibus,mediatricem salutis, restauratricem saeculorum: exalta denique exaltatam super choros Angelorum ad coelestia regna. Haec mihi de illa cantat Ecclesia, et me eadem docuit decantare. Ego vero quod ab illa accepi, securus et teneo, et trado: quod non, scrupulosius, fateor, admiserim. 3. Accepi sane ab Ecclesia illum diem cum summa veneratione recolendum, quo assumpta de saeculo nequam, coelis quoque intulit celeberrimorum festa gaudiorum. Sed eam accepisse ut sancta prodiret. Et de Jeremia siquidem lego, quod, prius de vulva exiret, sanctificatus sit: et de Joanne Baptista non secus sen
Abbreviated transcription (Latin):
Nter crebra mala q̃ his dieb
ui eccłiis uident᷑ accidere occa¬
sione electionũ. dñs de celo ꝓ¬
spexit suꝑ matrem nr̃am lug¬
dunensẽ eccliam: qui decedẽ¬
ti pie memorie petro archiepõ.
uirũ oꝑtimũ falconẽ decañ
in oĩ pace substituit. Deco do¬
mine ue qui a suis cõcordit᷑
est electus. ucilit̾ ꝓ motꝰ rice ꝯ¬
secratꝰ: a uob̾ honoris sui offi¬
oiiq plenitudinẽ cõseqͣtur. Qd̾
utiq audere me facit. ñ me¬
riti ꝯscientia. s debiti. Debici
dico ñ solum quo id a meꝰ il¬
la eccłia uire metropolico exi¬
git: s qr in hoc positꝰ sum.
ut restimoniũ ꝑ̾ibeam uita¬
cripsimꝰ ad dñm ꝑꝑ. dñs
ep̃e ⁊ ego ꝓ uob̾. ꝓ ut opor¬
tere pucauimꝰ: ⁊ habetis¬

Expanded text:
nter crebra mala quae his diebus in Ecclesiis videntur accidere occasione electionum, Dominus de coelo prospexit super matrem nostram Lugdunensem Ecclesiam, qui decedenti piae memoriae Petro archiepiscopo, virum optimum, Falconem decanum, in omni pace substituit. Peto, domine, ut qui a suis concorditer est electus, utiliter promotus, rite consecratus, a vobis honoris sui officiique plenitudinem consequatur. Quod utique audere me facit non meriti conscientia, sed debiti. Debiti dico non solum quo id a me illa Ecclesia jure metropolitico exigit, sed quia in hoc positus sum, ut testimonium perhibeam veritaIPSUM FALCOnter crebra mala quae his diebus in Ecclesiis videntur accidere occasione electionum, Dominus de coelo p
Abbreviated transcription (Latin):
Nter eccłias gallie cõstacꝓ
fecdo lugdunẽsem hactenus
p̾minuisse. sicut dignitate se¬
dis. sic honestis studiis.⁊ lau¬
dabilib institutis. Ubi ⁊ enĩ
eque uiguit discipline censu¬
lioꝵ. auctoritatis pondꝰ: an¬
tiguitatis in signe: Psertim
ĩ officiis eccłiasticis haud fa¬
cile unqm repentinis uisa
est nouitatib acqͥescẽ: nͨ se a¬
liqn iuuenili passa ẽ decolo¬
rari leuitate. eccłia plena iu¬
dicii. uñ miram sacis quid ui¬
sum fuerit hoc tẽpore quibdã
urm̃. uoluisse mutare colorẽ
opcimũ. nouam inducẽdo ce¬
iebͥcatẽ: qmͣ ritus eccłie nes¬
cit: ñ ꝓbat ratio: ñ cõm̃dat
antiqua cͣclicio. Nũquid pa

Expanded text:
nter Ecclesias Galliae constat profecto Lugdunensem hactenus praeeminuisse, sicut dignitate sedis, sic honestis studiis, et laudabilibus institutis. Ubi etenim aeque viguit disciplinae censuliorum, auctoritatis pondus, antiquitatis insigne? Praesertim in officiis ecclesiasticis haud facile unquam repentinis visa est novitatibus acquiescere, nec se aliquando juvenili passa est decolorari levitate Ecclesia plena judicii. Unde miramur satis, quid visum fuerit hoc tempore quibusdam vestrum voluisse mutare colorem optimum, novam inducendo celebritatem, quam ritus Ecclesiae nescit, non probat ratio, non commendat a
Abbreviated transcription (Latin):
in alioꝵ negotiis
totiens exauditus sum:
puto in ꝓpͥo ñ cõfundar. Ego
dñe mi in causam archiep̃i me
meam cluco: ut pote m̃brũ qrͣ
nil a se clucat alienũ. quodca¬
pitis sit. Qd̃ cñ ñ dice̾m si ħo
ip̃e s assũpsiss honorẽ: ⁊ nõ
mag̃ a deo uocatꝰ tanqm a¬
aron. Nec enim ab alio esti¬
tam facile ꝯuenert̃ in eium:
tatio ulla fuerit. Q merito.
est quippe illustris. ñ minꝰ m̃¬
tis generositate qmͣ sangnis
est scientia. ẽ uite honestate.
Deniq fame eius integritas.
nec uinici quidem dentẽ ue¬
recur. Qd̃ gͣ de cali ⁊ tali mͦ
honoris plemtudine que sola
de ẽ. gandia plebis sue ꝯsu¬
eta benignitate. ĩmo debi¬
ta lib̾alirate accumulet.
Hoc irinu̾sa eccłia instan¬
tissima supplicatõe deposeit:
hoc puer ũr solica p̃sũptione
efflagitat. ad eund̃ ex ꝑsona

Expanded text:
in aliorum negotiis toties exauditus sum, puto in proprio non confundar. Ego, domine mi, causam archiepiscopi mei meam duco, utpote membrum, quod nil a se ducat alienum quod capitis sit: quod tamen non dicerem, si homo ipse sibi assumpsisset honorem, et non magis a Deo vocatus tanquam Aaron. Nec enim ab alio aestitam facile convenerunt in eum; tatio ulla fuerit. Et merito. Est quippe illustris, non minus mentis generositate, quam sanguinis; est scientia, est vitae honestate. Denique famae ejus integritas nec inimici quidem dentem veretur. Quod ergo de tali et tali modo quatur; et honoris plenitudine, quae sola deest, gaudia plebis suae consueta benignitate, imo debita liberalitate accumulet. Hoc universa Ecclesia instantissima supplicatione deposcit: hoc puer vester solita praesumptione efflagitat.
Abbreviated transcription (Latin):
aũt in noluntate. met̾nũ ñ¬
deficẽ uobis ꝓ uirib: ꝓpt̾ bo¬
nũ quod de uob̾ cõfidini. urã
aũt int̾ est facere ut ñ con¬
fundam᷑. sic cõfidentes. De
cet̾o si inueni grãm ĩ ocłis¬

Expanded text:
rospexit super matrem nostram Lugdunensem Ecclesiam, qui decedenvirum optimum, Falconem decanum, in omni pace substituit. Peto, domine, ut qui a suis concorditer est electus, utiliter promotus, rite c
Abbreviated transcription (Latin):
potiut exulcare ⁊ inutero: Qd̃
iraq uł paucis mortaliũ ꝯstat
fuisse colto̾tũ: fał cerce ñ est sus¬
picari tante uirgini ẽẽ negãt:
ꝑ qm om̃is mortalitas em̾sit
ad uitam. fuit ꝓculdubio et
uec fallit᷑ oĩno sca ecclia. scm̃
reputans ip̃m natiuitatis
diemͥ ⁊ om̃i anno cũ exulta¬
tione uniuĩse t̾re uotina cele¬
britate suscipiens. Egoputo
qd̃ ⁊ copiosior scĩficattonis be¬
nedictio in eam descẽłit: q̃
ip̃iꝰ ũ solũ scĩficaret ortũ. s ⁊
uitam ab om̃i deinceps pec¬
cato cꝰtodiret ĩmunẽ: qd̃ ne¬
mini alt̾i in natis quidem
mulier̃ credicur ẽẽ donatũ.
Decuit uimirũ reginã uirgi¬
nũ singularis p̃uilegio seĩta¬
tis. absq oĩ peccato duce̾ uitã:

Expanded text:
potuit exsultare et in utero? 5. Quod potuit exsultare et in utero? 5. Quod itaque vel paucis mortalium constat fuisse collatum, fas certe non est suspicari tantae Virgini esse negatum, per quam omnis mortalitas emersit ad vitam. Fuit procul dubio et nec fallitur omnino sancta Ecclesia, sanctum reputans ipsum Nativitatis ejus diem, et omnia anno cum exsultatione universae terrae votiva celebritate suscipiens. Ego puto, quod et copiosior sanctificationis benedictio in eam descenderit, quae ipsius non solum sanctificaret ortum, sed et vitam ab omni deinceps peccato custodiret immunem: quod nemini alteri in natis quidem mulierum creditur esse donatum. Decuit nimirum Reginam virginum singularis privilegio sanctitatis
Abbreviated transcription (Latin):
est spũ scõ replendũ. ñ est fas
quo p̃dixit. Certissime aũc spẽ
ñ canere dixerĩ. Sc̃ificatos tñ
ñ dubicauerĩ dicẽ. quos d̾s scĩ¬
ficauit.⁊ cũ eadem scĩficatõe¬
ꝓdisse ex ucõ. qm acceꝑunt
inutõ. nec reatũ quẽ in ꝯcep¬
tione tͣxerunt ualiusse ulla¬
tenꝰ hoꝵ nacali iam donatã
ppedire. seu p̃riꝑe benedicti¬
onẽ. At tñ quis dicat spũ
scõ repletũ. mon̾e adhuc fili¬
um nchominꝰ ire. ⁊ si mori
in utero contigiss. cũ hac ple¬
nitudine sp̃c penas iuiturũ
dãpnatoĩs: Dur̃ est. sime
tũ ausim hinc quippiam mea
sententia definire.S qͥcqͥd de
hoc sic. merito eccłia q̃ cetero¬
rũ ñ naciuitatẽ. s mortẽ scõ¬
rũ iudicat ⁊ p̾dicat p̾ciosom.
singulari quãdam exceptoẽ.
festis p̃fert gaudiis. uenerat᷑¬
q illius uatalem. de quo nã¬
ciance angło singłarit legit.
et Q multi ĩ natiuitate eius gau¬
scs̃. ac ꝑ inde festiuꝰ ⁊ lecus: qui

Expanded text:
est Spiritu sancto replendum, non est fas quo praedixit. Certissime autem sancnon temere dixerim. Sanctificatos tamen non dubitaverim dicere, quos Deus sanctificavitprodisse ex utero, quam acceperunt in utero: nec reatum, quem in conceptione traxerunt, valuisse ullatenus horum natali jam donatam praepedire seu praeripere benedictionem. Attamen quis dicat Spiritu sancto repletum, manere adhuc filium nihilominus irae; et, si mori in utero contigisset cum hac plenitudine spiritus, poenas luiturum damnationis? Durum est. Minime tamen ausim hinc quidpiam mea sententia definire. Sed quidquid de hoc sit, merito Ecclesia, quae caeterorum non nativitatem, sed mortem sanctorum indicat, et praedicat pretiosam, singulari quadam exceptione festis praestat gaudiis, veneraturque ipsius natalem, de quo nuntiante angelo singulariter legitur: et multi in nativitate ejus gausanctus, ac proinde festivus et laetus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
benedictionem cłi. Qd̃ enim
um ex illis feci̾tis: mͥ ĩmo xͦ¬
facietis. Nam ⁊ pauꝑes sunt.
⁊ habitant int̾ pauꝑes. Hoc
p̃cipue obsecramꝰ. ut sauinia¬
censes monachos ꝓhibeatis ab
infestinatione eoꝵ. qm̃ colũp¬
niant᷑ eos ĩiuste. ut putamꝰ.
Aut si se ꝯfidunt hab̾e iustici¬
am: udicate int̾ illos. filius
nr̃ abb̃̾ albericꝰ ⁊ si suis meriti
cõmendabilior nrĩs tñ p̃cib
uob̾ si cõmendatior sic obse¬
cramꝰ. Tenere quippe diligo
eũ. canꝙͣ mat̾ uricũ filiũ:
⁊ diliget eum. qui diligirme.
Deniq ĩ eo exꝑiar: si me cu¬
raçis. Quo enĩ longe a me po¬
sicꝰ ẽ: eo magis necessariam
ht̃ pat̾nam arãm ꝯsolatio

Expanded text:
ciique plenitudinem consequatur. Quod utique audere me facit non meetis. Nam et pauperes sunt, et habitant inter pauperes. Hoc praecipue obsecramus, ut Saviniacenses monachos prohibeatis ab infestatione eorum: quoniam calumniantur eos injuste, ut 169 putamus. Aut si se confidunt habere justitiam, judicate inter illos. Filius noster abbas Albericus, etsi suis meritis commendabilior, nostris tamen precibus vobis ut commendatior sit, obsecramus. Tenere quippe diligo eum, tanquam mater unicum filium: et diligit eum qui diligit me. Denique in eo experiar si me curatis. Quo enim longe a me positus est, eo magis necessariam habet paternam vestram consolatio
Abbreviated transcription (Latin):
uid̾int hi quorum saniori si
quorum tam̃ suꝑ hoc fretus es
consilio: an ratiõnabilit̾ ege¬
ris. uiclint inqm si liceat xp̃i¬
ano iniunctam s̃ climittere
obelientiam. ante mortẽ: cũ xͦ
factus sit obediens patri usoꝵ
ad mortem. Etiã inquis ꝑlicẽ¬
tiam. Nam quesun eam ab
ep̃o: ã accepi. Gene. Licentiam

Expanded text:
iderint hi quorum saniori, si quorum tamen, super hoc fretus es consilio, an rationabiliter egeris. Viderint, inquam, si liceat Christiano injunctam sibi dimittere obedientiam ante mortem, cum Christus factus sit obediens Patri usque ad mortem. Etiam, inquis, per licentiam: nam quaesivi eam ab episcopo, et accepi. Bene, lice
Abbreviated transcription (Latin):
quippe in orcdinatis seu uolun¬
tatib seu actionib. nouit bo¬
nitas d̾i utisemꝑ quidẽ rocte
in sui ordinis puschͣtuclinẽ:
sepe etiã pie in nrãm utilita¬
tẽ. Sclem̃tissima cieca filidᷤ
adam diuine pietatis recor¬
datio. que sua ridesinit largiri
bñficia ñ solum nͥ nullum in¬
uenit meritum: sed plerumq
etiã uͥ totum uidet congͣrium.
S ad te redeamus. Socłm gͦ do¬
os timores qui supͣdistincti sũt.
uolo tetimere & ñ timere: p̃su¬
mere. & ñ p̃sume̾ Timere ut
peniteas: ñ timere ut psuma
Sorto p̃sumere ne diffidas: ñ
qui te tam acͥcer increꝑare.
tuum factum necclũ mͥ satĩ
ꝓbatum tam audact᷑ diiu¬
clicare ñ dubitauerim. cum
id forsitan rationabilius ate
notum sit. Neq .n. tuintui
illas quibꝰ excusari posset
relinquẽs sententiã: imnum
qdꝰ fecisti irretͣctabilit̾ laudo.
qd uicll deposito iugo regimi¬
nis. sñ iugõ tam̃ eẽ noliusti:
sed amicam repetens disci¬

Expanded text:
quippe inordinatis seu volunquippe inordinatis seu voluntatibus, seu actionibus novit bonitas Dei uti, semper quidem recte in sui ordinis pulchritudinem; saepe etiam pie in nostram utilitatem. O clementissima circa filios Adam divinae pietatis recordatio! quae sua non desinit largiri beneficia, non solum ubi nullum invenit meritum, sed plerumque etiam ubi totum videt contrarium. Sed ad te redeamus. Secundum ergo duos timores qui supra distincti sunt, volo te timere, et non timere; praesumere, et non praesumere. Timere, ut poeniteas; non timere, ut praesumas: porro praesumere, ne diffidas; non qui te tam acriter increpare; tuum factum, nec mihi satis probatum, tam audacter dijudicare non dubitaverim, cum id forsitan rationabilius a te notum sit. Neque enim tu in tuis illas, quibus excusari posset relinquens sententiam, unum quod fecisti irretractabiliter laudo, quod videlicet deposito jugo regiminis, sine jugo tamen esse noluisti: sed amicam repetens disci
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tulisti. magis eligens tͥ qui¬
escere.qm̃ euis oꝑi ces xeruire:
ad quod ip̃e te assumpserat.
Si gͥ uñ deum otempsisti. ĩ de
ad maiorẽ eius głaris ꝯtemp¬
tum ñ ẽ bona głatio tua. S ca¬
ue głationem.tolle ⁊ securita¬
tem᷑. quatinus semꝑ utilita
sollicitus sis. semꝑ humiliter
pauidus : ñ illo scł timore. qͥ
sicut iam dixi ꝓuocat iram.
s illo quimitigat. Qui horri¬
bilis cumor. si qndo tͣrendo tu¬
um pulsaui̾t animum taci¬
te suggerẽs tuum obsequiũ
deo ẽẽ non posse acceptum. & qd
sit tua infructuosa peniten¬
tia. quia uiclł ũ deus ate
offensus ẽ. ꝑ te emendari ñpo¬
test:ne ad momentum quidẽ
recipias. s fident̾ resꝑonde. o dic.
Male quidem egi: s factum ẽ.
& ñ potest ñ fieri. Quis scit si
hoc michi deus expedire ꝓui¬
derit. & de malo meo ip̃e qui
bonus ẽ. bonum mͥ oꝑariuo¬
luerit Qsalum ergo puniat
quod ego feci bonum autẽ
maneat qd ip̃e ꝑuidit Hrĩs

Expanded text:
praetulisti, magis eligens tibi quipraetulisti, magis eligens tibi quiescere, quam ejus operi deservire, ad quod te ipse assumpserat. Si ergo unde Deum contempsisti, inde ad majorem ejus gloriaris contemptum, non est bona gloriatio tua. Sed cave gloriationem, tolle et securitatem: quatenus utiliter semper sollicitus sis, semper humiliter pavidus, non illo scilicet timore, qui, sicut jam dixi, provocat iram, sed illo qui mitigat. 6. Qui horribilis timor si quando terrendo tuum pulsaverit animum, tacite suggerens tuum obsequium Deo esse non posse acceptum, et quod tua sit infructuosa poenitentia, quia videlicet unde Deus a te offensus est, per te emendari non potest: ne ad momentum quidem recipias, sed fidenter responde et dic, Male quidem egi, sed factum est, et jam non potest non fieri. Quis scit si hoc mihi Deus expedire providerit, et de malo meo ipse qui bonus est, bonum mihi operari voluerit? Malum ergo puniat quod ego feci, 92 bonum autem maneat quod ipse providit. Nostris
Abbreviated transcription (Latin):
nem .s patientiam.s songa¬
nimitatẽ. Quem ñ delectet
tam inclita ꝓles: Alteriꝰ U̾
misera soboles ẽꝑtinacia am¬
mocłata tͥsticia. rancor. horror.
cõtemptus ⁊ desꝑatio. Nonhoc
gͦ qui desꝑationem s illo qͥ
genat spemtimens neñ ti¬
meres. uł parum timeres:
tuam t̾ culpam sic rememora
quod letantur cum malefe¬
cerint & exultant in rebus pes¬
simis. tu qͦ deceptus ñ solum
ꝑ qd̃ absit incorde tuo głeris.
te magnum aliquid & quod
apaucis solet fieri fecisse. dũ
qui emancipatus etiam alii
p̾etas contempnens p̃latio¬
nem rursus subclip̃lato ma¬
luerio. falsa humilitas : ue¬
ram inlucens suꝑbiam. ĩ
cor talia cogitantis. Quid nãq
suꝑbius qm spontanee. a
tãꝙͣ libere ascͥbere uolunta¬
ti. Quod uł coegit necessita¬
tis uis. uł pusillanimitatis
infirmias: Quod si nec la¬
bore uictus. nec necessirate cõ¬
pulsus. s uoles hoc fecisti:
nicħ hoc quoq suꝑbius.
Dei quippe consilio. tuum

Expanded text:
nem, sed patientiam, sed longanimitatem. Quem non delectet tam inclyta proles? Alterius vero misera soboles est pertinacia, immoderata tristitia, rancor, horror, contemptus et desperatio. Non hoc ergo qui desperationem, sed illo qui generat spem, timens ne non timeres, vel parum timeres, tuam tibi culpam sic rememoranquod laetantur cum malefecerint, et exsultant in rebus pessimis ; tu quoque deceptus, non solum uper quod absit in corde tuo glorieris, te magnum aliquid, et quod a paucis solet fieri, fecisse: dum qui emancipatus etiam aliis praeeras, contemnens praelationem rursus subdi praelato malueris. Falsa humilitas, veram inducens superbiam in cor talia cogitantis. Quid namque superbius, quam spontaneae et tanquam liberae ascribere voluntati, quod vel cogit necessitatis vis, vel pusillanimitatis infirmitas? Quod si nec labore victus, nec necessitate compulsus, sed volens hoc fecisti; nihil hoc quoque superbius. Dei quippe consilio tuum
Abbreviated transcription (Latin):
gaueris culpa. qua iamso¬
lui ñ possis. Absit. S tantũ
nolo te illud tanqm nullũ
uł paruum malum negli¬
gẽ: immo semꝑ timere sẽꝑ
penitere. semꝑ securum nẽe.
łicut sc̃pͣtum est. beatus ħo
qui semꝑ ẽ ꝑ auidꝰ. uides cerce
quẽ timorẽ tibi incuter nitor
ñ quit᷑ sit laqueus desꝑatio¬
nis: s qui sꝑem acquirat bͤa¬
titudinis. est ⁊ timor ꝑius.
humilis. fructuosus. qui
cuilibet qnͣtumlibet pccõri.

Expanded text:
gaveris culpa, quam jam sogaveris culpa, quam jam solvere non possis? Absit! sed tantum nolo te illud, tanquam nullum vel parvum malum, negligere; imo semper timere, semper poenitere, semper securum non esse, sicut scriptum est: Beatus homo qui semper est pavidus . Vides certe quem timorem tibi incutere nitor, non qui tibi sit laqueus desperationis, sed qui spem acquirat beatitudinis. Est siquhumilis, fructuosus, qui cuilibet, quantumlibet peccatori,
Abbreviated transcription (Latin):
Congͣtulor quidem tͤ quodsis
exoneratus: s uereor ne deus
ate qͣnͣtum inte ẽ exhone̾rat᷑ sit
Cuius ꝓculdubio ordinatiom
resisistis: dum ꝓmotus ab illo
tu te deicis. Quod si excusans.
pauꝑtatis p̾tendis necessita¬
tem: necessitas parit coronã.
Si difficultatẽ. si imꝑossibi¬
litatẽ: omnia possibilia sunt
credenti. S responde quod
uerius ẽ. quia scł placuit tͥ
magis quies tua. qmͣ utili¬
tas aliena. Nec mirum. Pla¬
cet fateor ⁊ michi. quod hẽc qͥ¬
es placeat tibi: si tñ ñ minĩs
Quod cumq aũt bonum ita
placet. ut si recte fieri ñ ꝑossit.
placeat tam̃ fieri eo modo qd̾
te oportuit gregem dñicum
minime seruandum susciꝑe.
aut susceptum. neqmͣꝙͣi rest̃¬
quere. iuxta illud. Alligatus
es uxori: noli querere solutio¬
nem. S ad quid nitor his raci¬
ocinatõnib: Nunquid sua¬
deo tͥ redire ad onus regimi¬
nis. cumiam᷑ p᷑ateat locus
recuꝑationis: Aut desꝑare
te intendo. qĩ qi te tali li¬

Expanded text:
Congratulor quidem tibi, quod sis exoneratus: sed vereor ne Deus a te, quantum in te est, exhonoratus sit; cujus procul dubio ordinationi resistis, dum promotus ab illo tu te dejicis. Quod si excusans paupertatis praetendis necessitatem; necessitas parit coronam: si difficultatem, si impossibilitatem; omnia possibilia sunt credenti. Sed responde quod verius est, quia scilicet placuit tibi magis quies tua, quam utilitas aliena. Nec mirum: placet fateor et mihi, quod haec quies placeat tibi, si tamen non nimis. Quodcunque autem bonum ita placet, ut si recte fieri non possit, placeat tamen fieri eo etiam modo quo go oportuit te gregem dominicum minime servandum suscipere, aut susceptum nequaquam relinquere, juxta illud: Alligatus es uxori? noli quaerere solutionem . 4. Sed ad quid nitor his ratiocinationibus? Nunquid suadeo tibi redire ad onus regiminis, cum jam non pateat locus recuperationis? aut desperare te intendo, quasi qui te tali li
Abbreviated transcription (Latin):
ir illustris
salamãtiensis qͦndã ep̃c
recliens ab urbe. ñ pigͥta¬
uit diũtẽ ad puerũ ur̃m: ⁊ aux¬
iliũ ab homũcło flagitare ñ
despexit. Quo audito: recorda¬
tus sũ ꝓphetie dicentis. Mon¬
tes ⁊ colles corã dõ humiliabũ¬
tur: ⁊ erunt p᷑ua indirecta.
⁊ asꝑa in uias planas̾. Sic uos
laucłe nostis: alta cõpͥme̾ ͥ seda¬
re tum̃tia ⁊ enormia redigere
in m̃surã. Uer̃ptam̃ cũ crade¬
gie sue hẏstoriã. in aurib me¬
is. homo seriatĩ exposuiss. lau¬
daui udicẽ: iuditiũ approba¬
ui: s dico uob̾ ꝯpassus sum
uidicato.Sic quippe totam su¬
am lacͥmosam illam orationẽ
ꝯclusit: tanqm in calce ip̃iꝰ dicet
cũ ꝓpħa. Exalcatus aũt humilia¬
tus sũ ⁊ ꝯtͣbatus: oe quia eleuãs
allisisti me. Cũq memorarer
sciebamͥ cepi tñ simul cogita¬
re diuitias miseratõmĩ u rãs
quas ĩplurimis exꝑtus sũ:⁊
dixi. Quis sete si ꝯuertat᷑ ⁊ igno¬
oat dñs ⁊ relinqͣt pꝰt se bene

Expanded text:
ir illustris, Salamanticensis quondam episcopus, rediens ab Urbe, non pigritavit divertere ad puerum vestrum, et auxilium ab homunculo flagitare non despexit. Quo audito, recordatus sum prophetiae dicentis: Montes et colles coram Deo humiliabuntur, et erunt prava in directa, et aspera in vias planas . Sic vos ludere nostis, alta comprimere, sedare tumentia, et 198 enormia redigere in mensuram. Verumtamen cum tragoediae suae historiam in auribus meis homo seriatim exposuisset, laudavi judicem, judicium approbavi; sed, dico vobis, compassus sum judicato. Sic quippe totam suam lacrymosam illam orationem conclusit, tanquam in calce ipsius diceret cum Propheta: Exaltatus autem humiliatus sum et conturbatus ; et: Quia elevans allisisti me . Cumque memorarer sciebam, coepi tamen simul cogitare divitias miserationum vestrarum, quas in plurimis expertus sum, et dixi: Quis scit si convertatur et ignoscat d
Abbreviated transcription (Latin):
nore receptꝰ ẽ: Quisnã gͦ ꝯstan¬
tie ur̃e suo ꝯsilio. uł magis suo
dolo subripuit indulta repetẽ.
ce q̃ ꝓcessere de labiis ur̃is fa¬
cẽ irrita: Ee hoc ego dix̾im. ñ
ut apli̾cũ rep̾hendã rigorem.
ce zelũ igne dĩ succensũ ꝯtra
scismaticos. qui inspũ uehe¬
m̃ti cõterat naues charsis. et
instar fynees ꝯfodiat fornicã¬
tes iuxta illud. Nonne qui o¬
derunt te dñe oderam. ⁊ sr̃ ũ¬
micos tuos cabescebã: s uͥ nĩ
est ꝑꝰ culpa ꝑ᷑ plane ñ debec ꝓ¬
ceclere penał nͨ ꝯuenit eadem
inuolui sententia. eũ qui pͦca¬
tũ cũ his qͦs magis pcc̃m de¬
seruit. Propt̾ eũ qui ut pec̃o¬
rib parcẽt sͥ ip̃i ñ peꝑcit. au¬
ferte obꝓbriũ meũ: ⁊ restituen¬
do quẽstatiustis. ur̃e ⁊̃ tã sane
ce integre opinioni ꝯsulite. Sr̃¬

Expanded text:
nore receptus est? Quisnam ergo constannore receptus est? Quisnam ergo constantiae vestrae suo consilio, vel magis suo dolo subripuit indulta repetere, et quae processere de labiis vestris, facere irrita? Et hoc ego dixerim, non ut apostolicum reprehendam rigorem, et zelum igne Dei succensum contra schismaticos, qui in spiritu vehementi conterat naves Tharsis, et instar Phinees confodiat fornicantes, juxta illud: Nonne qui oderunt te, Domine, oderam, et super inimicos tuos tabescebam? Sed ubi non est par culpa, par plane non debee 199 poena: nec convenit eadem involvi sententia eum qui peccatum, cum his quos magis peccatum deseruit. Propter eum qui, ut peccatoribus parceret, sibi ipsi non pepercit, auferte opprobrium meum, et restituendo quem statuistis, vestrae etiam tam sanae et integrae opinioni consulite. S
Abbreviated transcription (Latin):
iunci a uicto. in retͥbutione.
faciet iusticiã de uob̾: Si
hab̾em iudicẽ ad ꝙͣ uos tͣhe¬
re possem: iã nẽ ostendem uob̾.
ut ꝑturiens loqͦr. quid mere
s absit ut ad illud appelłe uos̾:
qui illic si uob̾ necessariũ.⁊ mͥ
possibile eẽt uellem magis to¬
tis uirib stare ⁊ respondere pro
uobis. Itaq recurro ad eũ cui
ĩ p̾senti datũ ẽ iudicare deu¬
niu̾sis: hoc est ad uos̾. uos ap¬
pello ad uos̾: uos iudicate int̾
me ⁊ uos. In quo q̃so puer ur
tã male meruit de ub̃a pat̾ni¬
tate: ut eum ĩuere ⁊ in signire
placẽt nota. ⁊ noĩe ꝓditoris:
Nunqͥd ñ me ur̃m uicariũ dig¬
natio ur̃a ꝯstituit. in reconci¬
liatione petͥ pisani. si forte il¬
lũ ds ꝑ me reuocare a fece scis¬
matis dignaret᷑. Si negatis:
ꝓbabo tot testib. qd̃ incuria
tunc tẽꝑis erant. Nũquid ñ
deniq post hec ixta u̾bum
dni mel. homo ĩ suo ordine ⁊ ho¬

Expanded text:
vinci a vitio in retributione. vinci a vitio in retributione. faciet justitiam de vobis? Si haberem judicem ad quem vos trahere possem, jam nunc ostenderem vobis ut parturiens loquor quid meremisti: sed absit ut ad illud appellem vos, qui illic si vobis necessarium, et mihi possibile esset vellem magis totis viribus stare, et respondere pro vobis! Itaque recurro ad eum cui in praesenti datum est judicare de universis, hoc est, ad vos. Vos appello ad vos: vos judicate inter me et vos. In quo, quaeso, puer vester tam male meruit de vestra Paternitate, ut eum inurere et insignire placeret nota et nomine proditoris? Numquid non me vestrum vicarium dignatio vestra constituit in reconciliatione Petri Pisani, si forte illum Deus per me revocare a faece schismatis dignaretur? Si negatis, probabo tot testibus, quot in curia tunc temporis fuerunt. Numquid non denique post haec, juxta verbum domini mei, homo in suo ordine et ho
Abbreviated transcription (Latin):
miãm sr̃exaltare iudicio. Cac¬
qͥeui solita illa mea p̾sũptõe.
loqui ad dum meũ cũ sim
pulius ⁊ cinis. et ministrabat
matĩam spei. p̃ci filutiã. pie¬
tati rationẽ. qd̃ adu̾tẽm hoiẽm
ñ ut assolet u̾sum ĩ furoiẽ. cũ
in dignatõe rececłe.⁊ repete̾ na¬
tale solum. moliri scandala.
tẽplare seditiones: s dedit loe
ire ⁊ induie se spm̃ mansue¬
tudinis. et declinauit adue¬
stros cluniacẽses. ⁊ ĩclinauit
se humiliũ genib. humiliũ
p̾cib ꝯmuniu. armis poten¬
tib a do. His telis statuit ad¬
u̾sum uos dimicare: ⁊ rigoris
murũ oppositũ sͥ talib ut ia¬
ctat pietatis machinis labefa¬
ctare conabitur. Confidit aũt
qd̃ respicietis in orationẽ humi¬
cet pietas. quẽ tremũt potesta¬
tes. Ego qͦ securꝰ cũ talib tẽdo
manꝰ. flecto genua. supplico. ꝓ
supplicis audacter ꝓnuntians.
debere misero. suã ꝓdesse hu¬
militatẽ cui a d̾o insolentia
sua nocuitͤ nec dec̾e uirtutẽ

Expanded text:
iam superexaltare judicio. Et acquievi solita illa mea praesumptione loqui ad dominum meum, cum sim pulvis et cinis. Et ministrabat materiam spei, preci fiduciam, pietati rationem, quod adverterem hominem, non, ut assolet, versum in furorem cum indignatione recedere, et repetere natale solum, moliri scandala, tentare seditiones: sed dedit locum irae, et induit spiritum mansuetudinis, et declinavit ad vestros Cluniacenses, et inclinavit se humilium genibus, humilium precibus communivit, armis potentibus a Deo. His telis statuit adversum vos dimicare, et rigoris murum oppositum sibi talibus, ut jactat, pietatis machinis labefactare conabitur. Confidit autem quod respicietis in orationem humicet pietas, quem tremunt potestates. Ego quoque securus cum talibus tendo manus, flecto genua, supplico pro supplici: audacter pronuntians debere misero suam prodesse humilitatem, cui adeo insolentia sua nocuit; nec decere virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
ut homo sic ablacum ꝑdat ar¬
chidiaconatũ. S uos forsitã
plus amatis reddere ⁊ ꝑdere:
qͣm gram de bñficio recinere.
Nolite q̃so uolite facere hanc
rem: quam qui audieunt õs
mirabunt᷑. nemo laudabit.
Hec uob mordatiꝰ audatiꝰe
quem uelletis audire: s ñ ad

Expanded text:
ut homo sic ablatum perdat arut homo sic ablatum perdat archidiaconatum? Sed vos forsitan plus amatis reddere, et perdere, quam gratiam de beneficio retinere. Nolite, quaeso, nolite facere hanc rem: quam qui audierint, omnes mirabuntur, nemo laudabit. Haec vobis mordacius audaciusque quam velletis audire, scripsi:
Abbreviated transcription (Latin):
tia dantis in animo accipienti:
bñfitio quidem int̾ueniente.
Hac me fateor locupletẽ. hãc
de corde pleno. dignam ꝓfcõ
offero remunationẽ meo bñ¬
fac̃tori: hanc deuotus ĩmolo
sacrificiũ laudis. fac̾tori oĩi
ꝓ salute mei bñfactoris. ad¬
ritiam: s caritas p̾ualebit. uo¬
lo uobis amicos ur̃os recine.
⁊ ñ dignamini: uolo reconcili¬
are ĩimicos ⁊ ñ patimini. Nõ
uultis habe pacem. Manib
ac pedib accersitis urãm cõ¬
turbationem. s cõfusionẽ. s
depositionem. Multiplicatis
uobis accusatores: defensores
subtͥhitis. Excitatis in uos olĩ
sopita discrimina. ꝓuatis adu̾¬
sarios: patronos offenditis. Ubi¬
ꝙ apud uos ꝓ ratione uolun¬
tas totum ꝓ imꝑio: nich̾ ex
timore dĩ. Qui de nobis ñ ri¬
dent ĩimici᷑ ñ cõquerunt᷑ a¬
mici ÷ Quomͦ deuestitis hoĩem.
nec u̾bo ꝯuentum: Quantos
hoc u̾bũ scandalizabit. qͦt ora
toto orbe. sicuc de ur̃o corde

Expanded text:
tia dantis in animo accipientis, tia dantis in animo accipientis, beneficio quidem interveniente. Hac me fateor locupletem: hanc de corde pleno dignam profecto offero remunerationem meo benefactori; hanc devotus immolo sacrificium laudis factori omnium pro salute mei benefactoris. ritiam: sed charitas praevalebit. Volo vobis amicos vestros retinere, et non dignamini: volo reconciliare inimicos, et non patimini. Non vultis habere pacem: manibus ac pedibus accersitis vestram conturbationem, sed confusionem, sed depositionem. Multiplicatis vobis accusatores: defensores subtrahitis. Excitatis iterum in vos olim sopita discrimina, provocatis adversarios, patronos offenditis. Ubique apud vos pro ratione voluntas; totum pro imperio, nihil ex timore Dei. Qui de vobis non rident inimici, non conqueruntur amici? Quomodo devestistis hominem, nec verbo conventum? Quantos hoc verbum scandalizabit? quot ora toto orbe, sicut de vestro corde,
Abbreviated transcription (Latin):
contend̾e uelun ad bñ¬
ficia quib me ob¬
untis: idem erit ac si ĩpetitꝰ
sagitis. Festucis dimicẽ: ñ ꝙ
hoc iocus uidebit᷑. illud dolus.
facta factis cõpensari oportet.
Uerum. io qͥdem multũ estad me.
Nam unde sufficem pauꝑ ⁊ mo¬
uoluntate. Equabo gͦ bñfitia
uotis: q̃ factis ñ possum. De¬
sid̾iis diues sum: affectib abim¬
do. Et certe uerꝰ bñficus: ampli¬
us ñ reqͥxit. Nam quom bñficꝰ.
qui ñ ⁊ beniuolus sit. Porro be¬
niuolꝰ nil sͥ cauiꝰ ip̃a estimat be
⁊ beniuolꝰ nominatur. et bene¬
ficus est. Deniq beniuolentia
fuictus ẽ bñfitii: nͥ quis forte
bñficiũ putet qd̃ in spe seuerit.
aut timore dimiserit.S quis
ñ uideat hoc relictũ. illud uẽ¬
ditum ͥ neutrũ datũ : O portet
aũt bñficũ. ut uere sit ẽẽ gͥtui¬
tum. Banti itaq rependi qͥe¬
qͣm gͣtius ab haccipiente nõ
potest: qm si gratum habue¬
rit. qd̃ gͣtis accepit. Q hec be¬
niuolentia ereat᷑ de beniuole¬

Expanded text:
contendere velim ad beneficia quibus me obruitis, idem erit ac si impetitus sagittis, festucis dimicem: nisi quod hoc jocus videbitur, illud dolus. Facta factis compensari oportet. Verum id quidem multum est ad me. Nam unde sufficerem pauper et movoluntate. Aequabo ergo beneficia votis, quae factis non possum. Desideriis dives sum, affectibus abundo. Et certe verus beneficus amplius non requirit. Nam quomodo beneficus, qui non et benevolus sit? Porro benevolus nil sibi charius ipsa aestimat ben benevolus nominatur, et beneficus est. Denique benevolentia fructus est beneficii: nisi quis forte beneficium putet quod in spe severit, aut timore dimiserit. Sed quis non videat hoc relictum, illud venditum, neutrum datum? Oportet autem beneficium, ut vere sit, esse gratuitum. Danti itaque rependi quidquam gratius ab accipiente non potest, quam si gratum habuerit, quod gratis accepit. Et haec benevolentia creatur de benevolen
Abbreviated transcription (Latin):
quenti. E tñ iste honoratꝰ est.
nu laica lib̾auit. Nunquid ꝓ
bono reddit᷑ malum. ⁊ odium
ꝓdilectõe: Hic q̃so hic euigilec
ocłs ꝑietatis : oe semotis pauli¬
sꝑ occupatoĩb considẽt quan¬
tum subreptũ sit eił ut calis qͣ¬
lem pudet dice. talem qͣlem tu
ip̃e nosti. faciat obꝓbriũ uicinis
sius. simicis cius. Piissime pat̾.
affectus filiał loquit᷑. Huc usq
ꝯdoluimꝰ misero ⁊ miserabili ar¬
chiep̃t. uerũ. ex hoc iam si ñ fue¬
rit em̃datũ. dolor cordis nr̃i.⁊
cõpassio ex ĩtimis medullis. co¬
ta tͥnͣsibit ad illũ ꝑ quẽ potu¬
it em̃dari.Sũt ⁊alie lesiones
p̾fati uiri: quas cũ ei alleuia¬
ueritis. uob̾ ꝓculdubio labora¬
bitis. Quicqͥd dulcissimi dni
mei nom̃ decolorat: cor meũ
terum supplicatio. itm p̾ces:
uidicem. qui ñ cunctabitur
euacuare qd̾ subreptũ est. cũ
apparebit qđ uetũ est: nͨ potit
inde ridere. qui uoluit uride:

Expanded text:
quenti: et tamen iste honoratus est,quenti: et tamen iste honoratus est,nu laica liberavit. Nunquid pro bono redditur malum, et odium pro dilectione? Hic, quaeso, hic evigilet oculus pietatis, et semotis paulisper occupationibus consideret, quantum subreptum sit ei, ut talis, qualem pudet dicere, talem qualem tu ipse nosti, faciat opprobrium vicinis suis, inimicis tuis. Piissime Pater, affectus filialis loquitur. Hucusque condoluimus misero et miserabili archiepiscopo. Verum ex hoc jam si non fuerit emendatum, dolor cordis nostri et compassio ex intimis medullis, tota transibit ad illum, per quem potuit emendari. Sunt et aliae laesiones praefati viri, quas cum ei allevia-veritis, vobis procul dubio laborabitis. Quidquid dulcissimi domini mei nomen decolorat, cor meum Iterum supplicatio, iterum precjudicem, qui non cunctabitur evacuare quod subreptum est, cum apparebit quod verum est; nec poterit inde ridere, qui voluit irridere:
Abbreviated transcription (Latin):
nitam mansuetudinẽ urãm.
noui ⁊ me notũ uob̾: ⁊ affectũ
quo ħ audeam apud uos. dul¬
cissime atq amantissime pat̾.
Itm̾ de treuensi. ut sciatis qua¬
lit̾ nuntiũ eius̾ suscipi oporte¬
at. ⁊ u̾ba q̃ portat. Dico uobis
qd̾ magnũ locũ tenet ĩ regno
illo uobis ⁊ ecclie di. ħo fideb̾
⁊ constans. ⁊ nullatenꝰ maliuo
lis ⁊ subũsorib assensũ p̃bens.
a qͥb ñ deest ei frequens ⁊ satiꝰ
ĩportuna tẽptatõ nͥ deerit ĩsul¬
tatio si quominꝰ a uob̾ eũ ex¬
audui contigit. Nuntiũ in fi¬
ne cõm̃dare uolui s satis eum
sue honestates cõmendant me¬
rita. p̾cipueq amor speciał ⁊
fidelis deuotio qua ip̃m uobis
firmit̾ in herere si ñ crede̾m.
neqͣꝙͣ ꝑ eum tam familiaria
uincit sapientiam: Nosti
pie cbãe. nosti creuensem
archiepm. Scio qr nosti. Nosti
⁊ illum scĩ maximini ñ scm̃
abbẽm: Puto qr ñ nosti. Ms
dignior honore.illo pͥori. Sic

Expanded text:
nitam mansuetudinem vestram: nitam mansuetudinem vestram: novi et me notum vobis, et affectum quo haec audeam apud vos, dulcissime atque amantissime Pater. Iterum de Treverensi, ut sciatis, qualiter nuntium ejus suscipi oporteat, et verba quae portat: dico vobis quod magnum locum tenet in regno illo, vobis et Ecclesiae Dei homo fidelis, et constans, et nullatenus msubversoribus assensum praebens, a quibus non deest ei frequens et satis importuna tentatio; nec deerit insultatio, si quo minus a vobis eum exaudiri contigerit. Nuntium in fine commendare volui: sed satis eum suae honestatis commendant merita, praecipueque amor specialis et fidelis devotio, qua ipsum vobis firmiter inhaerere, si non crederem, nequaquam per eum tam familiaria vincit sapientiam? Nosti, pie domine, nosti Treverensem archiepiscopum? scio quia nosti. Nosti et illum Sancti-Maximini non sanctum abbatem? Puto quia non nosti. Quis dignior honore illo priori? sic
Abbreviated transcription (Latin):
absq tyrannis. Iales cũ defẽ¬
sant᷑. sustentant᷑. honorant᷑. fo¬
uent᷑. mirant᷑. nimĩr ⁊scanda¬
lizant᷑ multi. qui illa in mori¬
b ⁊ uita eoꝵ certissime sciunt.
que magis ee̾nt ñ dico in ep̃ĩs.
quidem⁊me scrib̾e puduit:
nec uos decuiss audire. Esto
qd̾ nemine accusante ñ possĩt
deponi. nunqͥd tũ qͦs passim at¬
tinuit metensis̾. ut ⁊ elec̃tio fa¬
c̃ta a canonicis ad nutũ eius u¬
na cũ eccłie libertate cassetur
⁊ pͥmiceriꝰ ad ꝯsiliũ eius contͣ
illius eccłie pͥiulegia eligat᷑:
Qm iustius honestuisq si ur̃e
placuiss discretioni. homo
maiori dignꝰ honore. debito
dico: quẽ ⁊ ab hoc ⁊ a ceti̾s di¬
ocesis sue t̾minandis nego¬
tiis. qͣi suspẽctum aut m̾in̾
exꝑtum. ñ sñ mmure multo¬
rũ dm̃ tim̃tiũ exclusistis. Cre
quantũ cõꝑi om̃ino ñ expedit.
Hec scribens. p̃sũptoĩs metue¬
rem notã: si nescirẽ. cui. ⁊ nes¬
cirer qui scribam. S noui ĩge¬

Expanded text:
tyrannis. Tales cum defensantur, sustentantur, honorantur, foventur; mirantur nimirum et scandalizantur multi, qui illa in moribus et vita eorum certissime sciunt, quae magis essent, non dico in episcopiquidem et me scribere puduit, nec vos decuisset audire. Esto quod nemine accusante non possint deponi: nunquid tamen quos passim actinuit Metensis ut et electio facta a canonicis, ad nutum ejus una cum Ecclesiae libertate cassetur, et primicerius ad consilium ejus contra illius Ecclesiae privilegia eligatur ? Quam justius honestiusque, si vestrae placuisset discretioni, homo majori dignus honore debito dico, quem et ab hoc, et a caeteris dioecesis suae terminandis negotiis, quasi suspectum aut minus expertum, non sine murmure multorum Deum timentium exclusistis. Credquantum comperi, omnino non expedit. 5. Haec scribens, praesumptionis metuerem notam, si nescirem cui, et nescirer qui scribam. Sed novi inge