comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unt peccata idõ dr̃. non ut idõ fiant qͥa
dicitur. Per hanc enĩ nobis uoluit salua¬
tor ostendere quantũlibet iuste in huiꝰ
uite caligine atq infirmitate uiuanius
non nobis de ẽẽ peccata. ꝓ quib dimitcen¬
dis debeamus orare: & eis qui in nos pec¬
cant ut & nobis ignoscatur ignoscere.
Non itaq ꝓpterea dñs ait. si dimiseritis
peccata hominib dimitcet uobis & pat̾
uester peccata ur̃a. ut de hac oratiõe con¬
fisi securi cotidiana scelera faceremꝰ uł po¬
tentia qua non timeremus hominũ leges.
uel astutia qua ipsos homines falleremus.
sedut ꝑ illam disceremus non putare nos
esse sine peccatis etĩa si a criminib essemuᷤ
iminimes: sicut etiã legis ueteris sacerdo¬
des hoc ipsum ds̃ de sacrificiis admonu¬
it. quȩ iussit eos primũ ꝓ suis deinde ꝓ
popłi offerre peccatis. Nam & ipsa uer¬
ba tanti magistri & dñi nr̃i: uigilanter
intuenda sunt. Non enĩ ait si dimiseritis

Expanded text:
unt peccata, ideo dicitur, non ut ideo fiant, quia unt peccata, ideo dicitur, non ut ideo fiant, quia dicitur. per hanc enim nobis uoluit saluator ostendere, quantumlibet iuste in huius uitae caligine atque infirmitate uiuamus, non nobis deesse peccata, pro quibus dimittendis debeamus orare et eis qui in nos peccant, ut et nobis ignoscatur, ignoscere. non itaque propterea dominus ait: si dimiseritis peccata hominibus, dimittit uobis pater uester peccata uestra, ut de hac oratione confisi securi cotidiana scelera faceremus uel potentia, qua non timeremus hominum leges, uel astutia, qua ipsos homsed ut per illam disceremus non putare nos esse sine peccatis, etiamsi a criminibus essemus inmunes; sicut etiam legis ueteris sacerdotes hoc ipsum Deus de sacrificiis admonuit, quae iussit eos primum pro suis, deinde pro populi offerre peccatis. Nam et ipsa uerba tanti magistri et Domini nostri uigilanter intuenda sunt. Non enim ait: Si dimiseritis
Abbreviated transcription (Latin):
diligit. xp̃m. qui iustificari recusat in xͦ.
Et quẽ admodũ. siquis p̃occupatus fue¬
rit hoc delicto. ut fr̃i suo dicat fatue id
est non eius peccatũ uolens auferre con¬
uitietur in iuste. parum est illi ad hoc
redimendũ elemosinas facere. nisi etiam
quod ibi sequitur remedium reconciliati¬
onis adiungat. ibi enĩ sequit᷑. si gͦ offers
munus tuũ ad altare & ibi recordatus fu¬
eris quia fr̃ tuus habet aliquid aduersũ
te. relinque ibi munus tiũ ante altare &
uade prius reconciliari fr̃i tuo. & tunc
ueniens offeres munus tuũ: ita parũ. ẽ.
elemosinas quantas libet facere ꝓ quocũq
scelere. & inconsuetudine scelerũ ꝑmane¬
re. Oratio uͦ cotidiana quã docuit ipse
dñs unde & dñica nominatur. delet.
quidẽ cotidiana peccata cũ cotidie dr̃
dimitte nobis debita nr̃a. atq id qͦd seqͥt᷑
non solum dicitur sed etiã fit. sicut & nos
dimitamus debitorib nr̃is: sed quia fi¬

Expanded text:
diligit Christum, qui iustificari recusat in Christo. diligit Christum, qui iustificari recusat in Christo. Et quem ad modum si quis praeoccupatus fuerit hoc delicto, ut fratri suo dicat: Fatue, id est, non eius peccatum nolens auferre conuicietur iniuste, parum est illi ad hoc redimendum elemosynas facere, nisi etiam quod ibi sequitur remedium reconciliationis adiungat ibi enim sequitur: Si ergo offeres munus tuum ad altare et ibi recordatus fueris, quia frater tuus habet aliqualtare et uade prius reconciliari fratri tuo, et tunc ueniens offers munus tuum — ita parum est elemosynas quantaslibet facere pro quocumque scelere et in consuetudine scelerum permanere. oratio uero cotidiana, quam docuit ipse Iesus — unde et dominica nominatur — delet quidem cotidiana peccata, cum cebita nostra atque id quod sequitur non solum dicitur sed etiam fit: sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; sed quia fi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iano esurienti panem tanquã xp̃iãno
darent: ꝓfecto sibi panem iustitiȩ quod ip¬
se xp̃c est non negarent. qm̃ d̾s non eui
detur sed quo animo detur attendit. Qi
ergo xp̃m diligit in xp̃iano: hoc animo
ei porrigit elemosinam quo accedit ad
bat xp̃c. Nam quid euiquã ꝓdest qͦd
baptizatur: si non iustificatur: Non
ne qui dixit nisi quis renatus fuerit ex
aqua & sp̃u non intrabit inregnũ dĩ: ip¬
se etiam dixit. nisi abundauerit iustitia
urã suꝑ scribarum & phariseoꝵ ñ intra¬
bitis in regnũ cęloꝵ: Cur illud timen¬
do multi currunt baptizari: & hoc non
timendo non multi curant iustificari.
Sicut ergo non fr̃i suo dicit fatue. qͥ cũ
hoc dicit non ipsi fraternitati sed pecca¬
do eius infensus est: alioquin reus erit ge¬
hennȩ ignis. ita econtrario qui porrigit
elemosinam xp̃iano. non xp̃iano porri¬
git qui non in eo diligit. xp̃m. Non aũ

Expanded text:
christiano esurienti panem tamquam christiano christiano esurienti panem tamquam christiano darent, profecto sibi panem iustitiae, quod ipse Christus. est, non negarent, quoniam deus non cui detur, sed quo animo detur attendit. qui ergo Christum diligit in christiano, hoc animo ei porrigit elemosynam, quo accedit ad bat Christus. numquid cuiquam prodest quod baptizatur, si non iustifne qui dixit: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non intrabit in regnum Dei, ipse etiam dixit: Nisi abundauerit iustitia uestra super scribarum et Pharisaeorum, non intrabitis in regnum caelorum? Quur illud timendo multi currunt baptizari, et hoc non timendo non multi curant iustificari? Sicut ergo non fratri suo dicit: Fatue. qui cum hoc dicit non ipse fraternitati, sed peccato eius infensus est alioquin reus erit gehennae ignis: ita e contrario, qui porrigit elemosynam Christiano, non Christiano porrigit, qui non in eo diligit Christum; non autem
Abbreviated transcription (Latin):
eis etiam isti esse credantur qui edificant
supra fundamentũ. ligna. fęnum. stipu¬
lam: eosq ex illo igne post tempus ꝓ ma¬
lis meritis imꝑtitum liberet boni meritũ
fundamenci. quid arbitrabimur dextros
quib dicet᷑. uenite benedicti patris mei
possidete paratũ uobis regnũ. nisi eos qͥ
ȩdificauerunt suꝑ fundamentũ. aurũ. ar
gentũ. lapides pretiosos : Sed in illũ ignẽ
de quo dictũ est. sic tamen quasi ꝑ ignem.
si hoc modo intelligendus. ẽ. utriq mit¬
tendi sunt: & dextri scilicet & sinstri.
ut hinc ostenderet quantũ ualeant ele¬
mosinȩ ad priora delenda non ad ꝑpetua
impune cõmittenda peccata. Tales autẽ
elemosinas non dicendi sunt facere. qui ui¬
tã nolunt a consuetudine scelerũ in meli¬
us commutare: quia & in hoc quod ait.
quando uni ex minimis meis non fecistis.
michi nonfecistis: ostendit eos non facere
etiã quando se facere existimant. Si enĩ

Expanded text:
eis etiam isti esse credantur. qui aedificant eis etiam isti esse credantur. qui aedificant super fundamentum ligna, fenum, stipulam, eosque ex illo igne post tempus pro malis meritis inpertitum liberet boni meritum fundamenti: quid arbitrabimur dextros quibus dicetur: Venite, benedicti patris mei, possidete paratum uobis regnum, nisi eos, qui aedificauerunt sugentum, lapides pretiosos? Sed in illum ignem, de quo dictum est, sic tamen quasi per ignem, si hoc modo est intelligendus, utrique mittendi sunt, et dextri scilicet, et sinistri. ut hinc ostenderet quantum ualeant elemosynae ad priora delenda, non ad perpetua impune committenda peccata. tales autem elemosynas non dicendi sunt facere qui uitam nolunt a consuetudine scelerum in melius commutare, quia et in hoc quod ait: quando uni ex minimis meis non fecistis, mihi non fecistis, ostendit eos non facere etiam quando se facere existimant. si enim
Abbreviated transcription (Latin):
lationis: qm̃ in igne inquit reuelabitur.
Eandem tribulationẽ ignem uocat: sic̃
alibi legitur. Uasa figuli ꝓbat fornax: &
homines iustos demptatio tribulationis.
Et uniuscuiusq opus quale sit: ignis
ꝓbabit. Si cuius opus ꝑmanserit. ꝑ ma¬
net eñĩ quod quisq cogitat quȩ sunt dĩ
quomͦ placeat dõ: quod suꝑ edificauit
mercedem accipiet. idest unde cogitauit
hoc sumet. Si euius autẽ opus arserit:
damnum patietur. qm̃ qͦd dilexerat non
habebit. Ipse autẽ saluus erit: quia nulla
eum tribulatio ab illius fundamenti sta¬
bilitate semouebit: sic tamen quasi ꝑ ign̾e.
Quod enĩ sine illiciente amore ñ habu¬
it: sine urente dolore non ꝑdec. Ecce qͦn¬
tum michi uidetur inuentus. ẽ. ignis qͥ
nullum eoꝵ damnet. sed unũ iudicet.
alterum damnficet: ambos ꝓbet. Si
autẽ ignem illũ loco isto uoluerimus ac-¬
cipere de quo dñs dicet sinistris discedi¬
te a me maledicti in ignem eternũ. ut in

Expanded text:
lationis — quoniam in igni, inquit, reuelabitur. lationis — quoniam in igni, inquit, reuelabitur. eandem tribulationem ignem uocat, sicut alibi legitur: uasa figuli probat fornax et homines iustos temtatio tribulationis. et uniuscuiusque opus quale sit ignis probabit. si cuius opus permanserit t - permanet enim quod quisque cogitat quae sunt Dei, quo modo placeat Deo, quod superaedificauit mercedem accipiet id est, unde cogitauit, hoc sumet; si cuius autem opus arserit, damnum patietur quoniam quod dilexerat non habebit, ipse autem saluus erit quia nulla eum tribulatio ab illius fundamenti stabilitate semouit; sic tamen quasi per ignem quod enim sine inliciente amore non habuit, sine urente dolore non perdit. Ecce, quantum mihi uidetur, inuentus est ignis, qui nullum eorum damnet, sed unum ditet, alterum damnificet, ambos probet. Si autem ignem illum loco isto uoluerimus accipere, de quo Dominus dicet sinistris: Discedite a me, maledicti. in ignem aeternum; ut in
Abbreviated transcription (Latin):
ignem. Delicias quippe huius mundi a¬
moresq terrenos. propter coniugalem qͥ¬
dem copulam non damnabilis tribulatio¬
nis ignis exuret. ad quẽ ꝑtinent ignem
& orbitates & quȩcũq calamitates quȩ
auferunt hȩc. ac ꝑ hoc ei qui edificaiit
ȩdificatio ista. ẽ. damnosa. quia non ha-¬
bebit quod suꝑ ȩdificauit. & eoꝵ amis¬
sione cruciabitur. quib fruendo utiq
letabatur: sed ꝑ hunc igneni saluus erit
merito fundamenti. quia & si utrum id
habere mallet an xp̃m. a ꝑsecutore pro¬
poneretur: illud ap̃o non p̃poneret.
Uide in apłi uerbis hominem ȩdifican¬
tem suꝑ fundamentũ aurum. argentũ.
lapides p̃tiosos. Qui sine uxore est inqͥt:
cogitat quȩ sunt di quomodo placeat
dõ. Uide alium edificantem ligna. fęnũ.
stipulam. Qui autẽ matͥmonio uinctꝰ. ẽ inqͥt:
cogitat quȩ sunt mundi. quomͦ placeat
uxori. Uniuscuiusq opus manifestabi¬
tur. Dies enĩ declarabit. dies utiq tribu¬

Expanded text:
ignem. delicias quippe huius modi aignem. delicias quippe huius modi amoresque terrenos propter coniugalem quidem copulam non damnabiles tribulationis ignis exuret. ad quem pertinent ignem et orbitates et quaecumque calamitates, quae auferunt haec. ac per hoc ei qui aedificauit erit aedificatio ista damnosa, quia non habebit quod superaedificauit, et eorum amissione cruciabitur, quibus fruendo utique laetabatur; sed per hunc ignem saluus erit merito fundamenti, quia, etsi utrum id habere mallet an Christum a persecutore proponeretur, illud Christo non praeponeretur. uide in apostoli uerbis hominem aedificantem super fundamentum aurum, argentum, lapides pretiosos: qui sine uxore est, inquit, cogitat quae sunt dei, quomodo placeat deo. uide alium aedificantem ligna, faenum, stipulam: qui autem matrimonio iunctus est, inquit, cogitat ea quae sunt mundi, quomodo placeat uxori. uniuscuiusque opus manifestabitur; dies enim declarabit — dies utique tribu
Abbreviated transcription (Latin):
nat: fundamentũ habet xp̃m. Si audẽ
p̃ponit: & si uideatur habere fidem xp̃i.
non est tamen in eo fundamentũ xp̃e. cui
talia p̃ponuntur. Quantomagis si saluta¬
ria p̃cepta contemnens. cõmittat illicita:
non p̃posuisse x p̃m sed post posuisse con¬
uincitur. quẽ post habuit imperantem
siue concedentem. dũ contra ei imperata
siue concessa. suam ꝑflagitia delegit ex¬
plere libidinem: Si quis itaq xp̃ianus
diligit meretricem eiq adherens unum
corpus efficitur: iam infundamento non
habet. xp̃m. Si quis autẽ diligit uxorem
carnaliter. si in morbo concupiscentiarũ
sicut & gentes quȩ ignorant dm̃. etĩa hoc
scđm ueniam concedit apłs immo ꝑ apo¬
stolũ xp̃c. Potest gͦ & iste infundamento¬
habere xp̃m. Si eñĩ nichil ei talis affecti¬
onis uoluptatisq p̃ponat: quãuis suꝑ e¬
dificet ligna. fenum. stipulam: xp̃c est
fundamentũ: propter hoc saluus erit ꝑ

Expanded text:
nat, fundamentum habet Christum: si autem nat, fundamentum habet Christum: si autem praeponit, etsi uideatur habere fidem Christi, non est tamen in eo fundamentum Christus, cui talia praeponuntur: quanto magis, si salutaria praecepta contemnens committat inlicita, non praeposuisse Christum, sed postposuisse conuincitur, quem posthabuit imperantem siue concedentem, dum contra eius imperata siue concessa suam per flagitia delegit explere libidinem! Si quis itaque Christianus diligit meretricem eique adhaerens unum corpus efficitur. iam in fundamento non habet Christum. Si quis autem diligit uxorem saeculum, si carnaliter, si in morbo concupiscentiarum, sicut et gentes quae ignorant Deum, etiam hoc secundum ueniam concedit apostolus, immo per apostolum habere Christum. si enim nihil ei talis affectionis uoluptatisque praeponat, quamuis superaedificet ligna, faenum, stipulam, Christus est fundamentum; propter hoc saluus erit per
Abbreviated transcription (Latin):
amat patrem aut matrem plus quã me
non . ẽ. me dignus. Et qui amat filium
aut filiam suꝑ me: non. ẽ. me dignus.¬
Uerũ qui has necessitudines sic amat car¬
malitq ipsis carere quam. xp̃o. si adhos
fuerit articulum tẽptationis ad dicdis
nem tantũ necesse est urat dolor quantl
heserat amor. Porro qui patrem. mate
filios. filias. scdm̃ xp̃m dilexerit ut ads
regnũ optinendũ eiq coherendũ illis co¬
sulat. uel hoc in eis diligat qͦd membra
sunt xp̃i: absit ut ista dilectio reperia¬
tur in lignis. feno & stipula consum̃da
beat. nunquid potest fides saluare eũ.
Inueniemus ergo quis possit saluari ꝑ ig¬
nem. si prius inuenerimus quid sit habe¬
re infundamento xp̃m. Quod ut de
ipsa similitudine quantotius aduerta¬
mus: nichil inȩdificio p̃ponitur fun¬
damento. Quisquis itaq sic habet in
corde xp̃m. ut ei terrena & temporalia
nec ea quȩ licita sunt atq concessa p̃po¬

Expanded text:
amat patrem aut matrem plus quam me, amat patrem aut matrem plus quam me, non est me dignus; et qui amat filium aut filiam super me, nonuerum qui has necessitudines sic amat carmalitque ipsis carere quam Christo, si ad hunc fuerit articulum temtationis adductus, one tantum necesse est urat dolor, quantum haeserat amor. porro qui patrem, matrem, filios, filias secundum Christum dilexerit, ut ad eius regnum obtinendum eique cohaerendum illis consulat uel hoc in eis diligat, quod membra sunt Christi: absit, ut ista dilectio reperiatur in lignis, faeno et stipula consumendabeat, numquid poterit fides saluare eum? Inueniemus ergo quis possit saluari per ignem, si prius inuenerimus quid sit habere in fundamento Christum. Quod ut de ipsa similitudine quantocius aduertamus: nihil in aedificio praeponitur fundamento; quisquis itaque sic habet in corde Christum, ut ei terrena et temporalia nec ea quae licita sunt adque concessa praepo
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iani ꝓbant utraq ȩdificia uelut iguis
& alia consumunt cũ ipsis edificatorib
si ocpm̃ in eis non inueniunt fundam̃tũ.
alia sine ipsissi inueniunt. quia licet eum
damno salui erunt ipsi: alia uͦ non consu¬
munt quia talia reperiunt quȩ maneant
ineternum. Erit etiã infine scłi tribula¬
dio temꝑe antixp̃i : qualis nunquã antea
fuit. Quã multa erunt tunc ȩdificia si¬
traq. & de aliis gaudiũ. de aliis inferat
damnum. neutros tamen ꝑdat in quib
hec inueniet. ꝓpter stabile fundam̃tũ
Qui cũq aũ non dico uxorem cuiꝰ etiã
commixtione carnis ad carnalem utit᷑
uoluptatem. sed ipsa quȩ ab eiꝰmodi de¬
lectationib aliena sunt nomina pietats
humano more carnaliter diligendo. dͦ
ante ponit. non eũ habet in fundam̃to.
& idõ ñ ꝑ ignem saluus erit. sed saluus
nonerit: quia ẽẽ cũ saluatore ñ poteri
qui de hac re aꝑtissime loquens ait. Qui

Expanded text:
Christiani, probant utraque aedificia uelut ignis Christiani, probant utraque aedificia uelut ignis et alia consumunt cum ipsis aedificatoribus, si Christum in eis non inueniunt fundamentum; alia sine ipsis. si inueniunt, quia licet cum damno salui erunt ipsi; alia uero non\' consumunt, quia talia reperiunt quae maneant in . aeternum. Erit etiam in fine saeculi tribulatio tempore Antichristi, qualis numquam antea fuit. Quam multa erunt tunc aedificia, si probet utraque et de aliis gaudium, de aliis inferat damnum, neutros tamen perdat., in quibus haec inueniet, propter stabile fundamentum! Quicumque autem, non dico uxorem, cuius etiam commixtione carnis ad carnalem utitur uoluptatem, sed ipsa quae ab eius modi delectationibus aliena sunt nomina pietatis humano more carnaliter diligendo Christo anteponit, non eum habet in fundamento et ideo non per ignem saluus erit, sed saluus non erit, quia esse cum Saluatore non poterit, qui de hac re apertissime loquens ait: Qui\'
Abbreviated transcription (Latin):
mortem donec adillũ ueniat᷑ qui post
resurrectionẽ corpoꝵ futurus. ẽ. dam¬
nationis & remunerationis ultimus dies:
si hoc tẽꝑis interuallo spiritus defun-¬
ctorũ eiusmodi ignem dicunt᷑ ꝑpeti. quẽ
non sentiant illi qui non habuerunt tales¬
mores & amores in huius corꝑis uita. ut¬
eoꝵ ligna. & fenum. & stipula consuma¬
tur: alii uͦ sentiant qui eius modi edifici¬
a secũ portauerunt. siue ibi tantũ. siue
& hic & ibi. siue idõ & hic. ut ñ ibi scłaria
quãuis a damnatione uenialia concreman¬
tẽ ignem transitorie tribulationis inue¬
niant: non redarguo. quia forsitan ue¬
rũ est. Potest quippe adistam tͥbulati¬
onem ꝑtinere etiã mors ipsa carnis quȩ
de primi peccati ꝑpetratione concepta
est: ut scđm cuiusq edificiũ dempus
quod eam sequitur ab uno quoq sentiat᷑.
Persecutiones quoq quib martyres com¬
natisunt. & quas patiuntur qui cumq

Expanded text:
mortem, donec ad illum ueniatur qui post mortem, donec ad illum ueniatur qui post resurrectionem corporis futurus est damnationis et remunerationis ultimus dies, si hoc temporis interuallo spiritus defunctorum eius modi ignem dicuntur perpeti, quem non sentiant illi qui non habuerunt tales mores in huius coreorum ligna, fenum, stipula consumatur; alii uero sentiant, qui eius modi secum aedificia portauerunt, siue ibi tantum, siue et hic et ibi, siue ideo hic ut non ibi saecularia, quamuis a damnatione uenialia. concremantem ignem transitoriae tribulationis inueniant: non redarguo, quia forsitan uerum est. Potest quippe ad istam tribulationem pertinere etiam mors ipsa carnis, quae de primi peccati perpetratione concepta est, ut secundum cuiusque aedificium tempus quod eam sequitur ab unoquoque sentiatur. Persecutiones quoque, quibus martyres coronati sunt et quas patiuntur quicumque
Abbreviated transcription (Latin):
q ꝓbabit ignis. ut si cuius opus ꝑmanse¬
rit idest non fuerit igne consumptũ. qͦd
suꝑedificauit mercedem accipiat. sicuius
autẽ opus arserit damnũ patiatur: ꝓfec¬
to non est ipse eternus ille ignis. In illum
enĩ soli sinistri nouissima & ꝑpetua dam¬
natione mitcentur: iste autẽ dextros ꝓbat.
constructũ non exurat atq consumat:
alios autẽ aliter idest ut quod suꝑedifica¬
uerunt ardeat damnũq inde patiant᷑. sal¬
biliter positũ p̃cellenti caritate tenuert.
Si autem salui fient: ꝓfecto & ad dexte¬
ram stabunt & cũ cęteris audient. ueni¬
te benedicti patris mei possidete paratũ
uobis regnũ: non adsinistram ubi illi e-¬
runt qui salui non erunt. & id̃o audient
discedite a me maledicti in ignem ȩternũ.
Nemo quippe eoꝵ ab illo igne saluabit᷑.
quia insuppliciũ ȩternũ ibunt illi om̃s.
ubi uermis eoꝵ ñ morietur & ignis ñ
extinguetur: quo cruciabunt᷑ die ac no

Expanded text:
que probabit ignis, ut, si cuius opus permanseque probabit ignis, ut, si cuius opus permanserit, id est non fuerit igne consumtum, quod superaedificauit, mercedem accipiat, si cuius autem opus arserit, damnum patiatur: profecto non est ipse aeternus ille ignis. in illum enim soli sinistri nouissima et perpetua damnatione mittentur, iste autem dextros probat. constructum, non exurat atque consumat; alios autem aliter, id est ut quod superaedificauerunt ardeat damnumque inde patiantur, salbiliter positum praecellenti caritate . tenuerunt. si autem salui fient, profecto et ad dexteram stabunt et cum ceteris audient: uenite, benedicti patris mei, possidete paratum uobis regnum, non ad sinistram, ubi illi erunt qui salui non erunt et ideo audient: discedite a me, maledicti, in ignem aeternum. nemo quippe ab illo igne saluabitur, quia in supplicium aeternum ibunt illi omnes, ubi uermis eorum non moritur et ignis non extinguitur, quo cruciabuntur die ac no
Abbreviated transcription (Latin):
tholicis quãuis male uiuentib pollicent᷑.
quia non solum inquiunt sacraniento.
sed re ipsa manducauerunt corpꝰ xp̃i in
ipso scilicet & eius corꝑe constituti. De qͦ
corꝑe ait apłs. Unus panis. unũ corpus.
multi sumus. Qui ergo.ẽ. in eius corꝑis
unitate id .ẽ. in xp̃ianoꝵ cõpage mem¬
brorũ cuius corꝑis sacramentum fideles
cõmunicantes de altari sumere consuert:
ipse uere dicendus est manducare corpus
xp̃i & bibere san guinẽ xp̃i. Ac ꝑhoc
heretici & scismatici ab huius unitate cor¬
poris separati. possunt idem ꝑciꝑe sacra¬
mentũ sed non sibi utile. unmo uero etĩa
narium. quo iudicentur grauius quã
uel tardius liberentur. Nonsunt quippe
ineo uinculo pacis: quod illo expͥmi¬
tur sacram̃to. Sed rursus etiã isti qͥ recte
quo dictum. ẽ. dies enĩ dñi declarabit
qm̃ in igne reuelabitur: & uniuscuiusq
opus quale sit ignis ꝓbabit. Si ergo utrũ¬

Expanded text:
tholicis, quamuis male uiuentibus, pollicentur, tholicis, quamuis male uiuentibus, pollicentur, quia non solo, inquiunt, sacramento, sed re ipsa manducauerunt corpus Christi, in ipso scilicet eius corpore constituti; de quo corpore ait apostolus: Unus panis, unum corpus multi sumus. Qui ergo est in eius corporis unitate, id est in Christianorum conpage membrorum, cuius corporis sacramentum fideles communicantes de altari sumere consuerunt, ipse uere dicendus est manducare corpus Christi et bibere sanguinem Christi. Ac per hoc haeretici et schismatici ab huius unitate corporis separati possunt idem percipere sacramentum, sed non sibi utile, immo uero etiam noxium, quo iudicentur grauius. quam uel tardius liberentur. Non sunt quippe in eo uinculo pacis, quod illo exprimitur sacramento. Sed rursus etiam isti, qui recte quo dictum est: dies enim declarabit, quoniam in igne reuelabitur et uniuscuiusque opus quale sit ignis probabit. si ergo utrum
Abbreviated transcription (Latin):
messationes. & his similia: quȩ predico
uobis sicut predixi. qm̃ qui talia agunt
regnum dĩ non possidebunt. Hȩc ꝓfecto
apłica falsa sententia est: si tales post qͦn¬
talibet temꝑa liberati regnũ dĩ posside¬
bunt. Sed qm̃ falsa non est: ꝓfecto reg¬
nũ dĩ non possidebunt. Et si in regni cłi
possessione nunquã erunt. eterno suppli¬
cio tenebuntur: qm̃ non est medius locꝰ
ubi non sit insupplicio. qui illo non fue¬
rit constitutus in loco. Quã obrem quod
ait dñs iftc hic est panis qui de cęlo des-¬
cendit. ut siquis ex ipso manducauerit
non moriatur. ego sum panis unuus qui
decȩlo descendi. si quis manducauerit ex
hoc pane iuuet in eternum. quomͦ sit ac¬
cipiendum merito quęrit᷑. Et ab istis
quidem quib nunc respondemus. hunc
intellectum auferunt illi quib deinde
respondendum. ẽ. Hi sunt autẽ. qͥ hanc
liberationẽ nec om̃ib habentib sacram̃¬
tũ baptismatis & corꝑis xp̃i. sed solis ca¬

Expanded text:
a; quae praedico uobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt regnum Dei non possidebunt. Haec profecto apostolica falsa sententia est, si tales post quantalibet tempora liberati regnum Dei possidebunt. Sed quoniam falsa non est, profecto regnum Dei non possidebunt. Et si in regni Dei possessione numquam erunt, aeterno supplicio tenebuntur; quoniam non est medius locus, ubi non sit in supplicio, qui illo non fuerit constitutus in regno. Quam ob rem quod ait Dominus Iesus: Hic est panis qui de caelo descendit, ut, si quis ex ipso manducauerit, non moriatur. Egode caelo descendi; si quis manducauerit ex hoc pane, uiuet in aeternum, quo modo sit accipiendum, merito quaeritur. Et ab istis quidem, quibus nunc respondemus, hunc intellectum auferunt illi, quibus deinde respondendum est; hi sunt autem, qui hanc liberationem nec omnibus habentibus sacramentum baptismatis et corporis Christi, sed solis ca
Abbreviated transcription (Latin):
Sanitatẽ loco isto immortalitatẽ rectissi¬
me accipimus. Ea namq. ẽ. plenissima
sanitas: quȩ non reficitur alimentis tanqͣ
cotidianis medicamentis. Itẽ de die iudi
cii spem prius dans bonis. deinde terres
malos: idem ꝓpħa sic loquitur. Hec dicr
dũs. Ecce ego declino in eos ut flumen
pacis: & ut torrens imundans głam genti¬
um. Filii eorũ suꝑ humeros portabuntur
& suꝑ genua consolabunt᷑. Quemadma¬
dũ si quem mater consoletur. ita ego uos on¬
solabor. & inierusalem consolabimini. fi
indebitis & gaudebit cor ur̃m. & ossa urã
ut herba exorientur: & cognoscet᷑ manis

Expanded text:
Sanitatem loco isto, immortalitatem rectissiSanitatem loco isto, immortalitatem rectissime accipimus. Ea namque est plenissima sanitas, quae non reficitur alimentis tanquam quotidianis medicamentis. Item de judicii die spem prius dans bonis, deinde terrens malos, idem propheta sic loquitur: Haec dicit Dominus, Ecce ego declino in eos ut flumen pacis, et ut torrens inundans gloriam gentium. Filii eorum super humeros portabuntur, et super genua consolabuntur. Quemadmodum si quem mater consoletur, ita ego vos consolabor; et in Jerusalem consolabimini: et videbitis, et gaudebit cor vestrum, et ossa vestra ut herba exorientur. Et cognoscetur manus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃nuntiauerint. quantũ satis esse uidebi¬
tur debemus ostendere: que sicut arbi¬
tror non tanta mora necesse erit tracta¬
ri & exponi. siistis que p̃misimus lec¬
tor curauerit adiuuari.
tui & resurgent qui erant insepulclris
& letabuntur om̃s qui sunt in terra. Ros
enim qui abste est sanitas illis est: terra uͦ
impiorũ cadet. Iotũ illud superius. adre¬
surrectionem ꝑtinet beatoꝵ. Quod autẽ
ait. terra uͦ impioꝵ cadet: bene intelligi¬
tur dictũ. corpora uero impioꝵ ruma
damnationis excipiet. Iam porro si de
bonorũ resur rectione quod dicꝰtũ est di¬
ligentius & distincꝰtius uelimus intueri:
ad primã referendũ est qͦd dictũ. ẽ. re¬
surgent mortui: ad scdam uͦ qͦd sequitur. &
resurgent qui erant insepulchris. Iamsi &
illos inquiramus scõs quos hic uiuos inua
turus est dñs: eis congrue deputabit᷑ qͦd
adiunxit. & letabuntur om̃s qui sunt in
terra: Ros enĩ qui abste est sanitas illis est.

Expanded text:
praenuntiauerint, quantum satis esse uidebipraenuntiauerint, quantum satis esse uidebitur, debemus ostendere; quae, sicut arbitror, non tanta mora necesse erit tractari et exponi, si istis. quae praemisimus, lector curauerit adiuuari. resurgent qui erant in sepulcris, et laetabuntur omnes qui sunt in terra; ros enim, qui abs te est, sanitas illis est; terra uero inpiorum cadet. Totum illud superius ad resurrectionem pertinet beatorum. Quod autem ait: Terra uero inpiorum cadet, bene intellegitur dictum: \'Corpora uero inpiorum ruina damnationis excipiet.\' Iam porro si de bonorum resurrectione quod dictum est diligentius et distinctius uelimus intueri, ad primam referendum est quod dictum est: Resurgent mortui; ad secundam uero quod sequitur: Et resurgent qui erant in sepulcris. Iam si et inturus est Dominus, eis congrue deputabitur quod adjunxit, Et laetabuntur omnes qui sunt in terra; ros enim qui abs te est, sanitas illis est.
Abbreviated transcription (Latin):
mata quod non eras. terra eris exanimis
sicut eras. quod sunt & antequã putres¬
cant om̃ia corpora mortuorũ. qͦd erunt
& illa quȩ morientur ubicũq morientur:
cũ uita carebunt quã continuo receptura
sunt. Sic eigo ibunt interrã. quia ex uius
hominib terra erunt. quẽadmodũ it in ci¬
nerem qͦd fit cinis. it inuetustatẽ quod fit
uetus: it in testam qͦd ex luto fit testa. & a
lia sexcenta sic loquimur. Quomͦ autem
sit futurũ qͦd nunc ꝓ nr̃e ratiunculȩ uiri¬
bus ut cũq conicimus: tunc erit potus
ut nosse possimus. Resurrectionẽ quippe
mortuoꝵ futuram & incarnem quando
xp̃c uenturus est uniuos iudicaturus &
mortuos: oportet si xxp̃iani ẽẽ uolumus ut
credamus. Sed non ido de hac re inanis
est fides nr̃a: si quẽ admodũ futura sit
ꝑfecte comp̃hendere non ualemus. Uerũ
iam sicut ꝓmisimus de hoc iudicio dei
nouissimo etiã ꝓphetici ueteres libri qͥd

Expanded text:
mata, quod non eras; terra eris exanimis, mata, quod non eras; terra eris exanimis, sicut eras;" quod sunt et antequam putrescant omnia corpora mortuorum; quod erunt et illa, si morientur, ubicumque moriantur, cum uita carebunt, quam continuo receptura sunt. sic ergo ibunt in terram, quia ex uiuis hominibus terra erunt, quemadmodum it in cinerem quod fit cinis, it in uetustatem quod fit ulia sexcenta sic loquimur. Quomodo autem sit futurum quod nunc pro nostrae ratiunculae viribus utcumque conjicimus, tunc erit potius, ut nosse possimus. Resurrectionem quippe mortuorum futuram esse in carne, quando Christus venturus est vivos judicaturus et mortuos, oportet, si christiani esse volumus, ut credamus. Sed non ideo de hac re inanis est fides nostra, si quemadmodum futura sit, perfecte comprehendere non valemus. Verum a promisimus, de hoc iudicio Dei nouissimo etiam prophetici ueteres libri quid
Abbreviated transcription (Latin):
Curz autẽ nobis incredibile uideatur ilła
multitudinem corporũ in aere quodammͦ
seminari. atq ibi ꝓtinis immortaliter atq
incorruptibiliter reuiiscere: cum credamꝰ
quod idem ipse apłs aꝑtissime dicit in ictu
oculi futuram esse resurrectionẽ. & in mẽ-¬
bra sine fine uictura tanta facilitate t᷑ãq
in ȩstimabili uelocitate rediturũ antiqͥs¬
simorũ cadauerũ puluerem: Nec ab
illa sententia qua homini dictũ est ter¬
ra es & interram ibis. futuros illos sc̃os
arbitremur imunes: si eorũ morien¬
tium interra non recident corꝑa. sed si¬
cut in ipso raptu morientur ita & resur¬
gent dum ferunt᷑ in aera. Interra quip¬
pe ibis. & in hoc ibis amissa uita qͦd eras
antequã sumeres uitã: id est hoc eris exa¬
minatus quod eras antequã esses anima¬
tus. Ierre quippe insufflauit ds̃ infaciẽ
flatũ uitȩ cũ factus est homo in animã
uiuam: tanquã diceretur. Terra es ani¬

Expanded text:
cur autem nobis incredibile uideatur illam cur autem nobis incredibile uideatur illam multitudinem corporum in aere quodam modo seminari atque ibi protinus immortaliter atque incorruptibiliter reuiuescere, cum credamus quod idem ipse apostolus apertissime dicit, in ictu oculi futuram resurrectionem et in membra sine fine uictura tanta facilitate tamque inaestimabili uelocitate rediturum antiquissimorum cadauerum puluerem ? nec ab illa sententia, qua homini dictum est: terra es et in terram ibis, futuros illos sanctos arbitremur immunes, si eorum morientium in terra non reccident corpora, sed sicut in ipso raptu morientur, ita et resurgent, dum feruntur in aera. in terram quippe ibis est: "in hoc ibis amissa uita quod eras, antequam sumeres uitam", id est hoc eris exanimatus quod eras, ante quam esses animatus — terrae quippe insufflauit deus in faciem flatum uitae, cum factus est homo in animam uiuam — tamquam diceretur: ,,terra es ani
Abbreviated transcription (Latin):
cus. uel si quid aliud isto locutionis gene¬
re dici solet. Quod autẽ ait & uune qͥd
detineat scitis. idest qͥd sit iumora que
causa sit dilationis enus. ut reueletur in
suo tẽpore scitis: qu̾̃ scire illos ait. apte
hoc dicere noluit: & idđo nos qui nescimꝰ
qͦd illi sciebant ꝑuenire cũ labore ad id
quod sentit apłs cupimus nec ualemus:
presertim quia & illa quȩ addidit hunc
sensum faciunt obscuriorẽ. Nam quid. ẽ.
iam enĩ mysteriũ iniquitatis oꝑat᷑. tantũ
qui modo tenet teneat. donec de medio
fiat. & tunc reuelabitur iniquus: E go
prorsus quid dixerit me fateor ignorare:
suspiciones tamen hominũ quas uel au¬
dire uel legere potui non tacebo. Quicła
putant hoc de imꝑio dictũ fuisse romano:
& ꝓpt̾ea paulũ apłm non id aꝑte scribe¬
re uoluisse. ne calumnĩa uidelicet incur
moriantur. ac ꝑ hoc & a resurrectione
non erunt alieni quã dormitione p̃ceduñ.
quãus breuissima non tamen nulla.

Expanded text:
cus, uel si quid aliud isto locutionis genecus, uel si quid aliud isto locutionis genere dici solet. Quod autem ait: Et nunc quid detineat scitis, id est, quid sit in mora, quae causa sit dilationis eius, ut reueletur in suo tempore, scitis: quoniam scire illos dixit, aperte hoc dicere noluit. Et ideo nos, qui nescimus quod illi sciebant, peruenire cum labore ad id, quod sensit apostolus, cupimus nec ualemus; praesertim quia et illa, quae addidit, hunc sensum faciunt obscuriorem. Nam quid est: Iam enim mysterium iniquitatis operatur. Tantum qui modo tenet teneat, donecfiat; et tunc reuelabitur iniquus? ego prorsus quid dixerit me fateor ignorare, suspiciones tamen hominum, quas uel audire uel legere potui, non tacebo. quidam putant hoc de imperio dictum fuisse Romano et propterea Paulum apostolum non id aperte scribere uoluisse, ne calumniam uidelicet incurmoriantur, ac per hoc et a resurrectione non erunt alieni, quam dormitione praecedunt quamuis breuissima, non tamen nulla.
Abbreviated transcription (Latin):
& iudicentur om̃s qui non crediderunt ue¬
ritati sed consenserunt inquitati. Pul¬
li dubiũ est eũ de antixp̃o ista dixisse. dieq
iudicii. Hunc eñĩ appellat diem dm̃ non
esse uenturũ: nisi ille prior uenerit quem
refugam uocat utiq a dño dõ. Quod si
de omib impiis merito dici potest: quanto
magis de isto: Sed in quo templo dĩ sit ses¬
surus incertum est: utrũ i illa riuna dem¬
pli qͦd a salomone rege constructũ. ẽ: an
uero in eccłia. Non eñ templũ alicuius
idoli aut demonis: templũ dĩ apłs cdice¬
ret. Unde non nulli non ipsum principẽ.
sed uniuersum quołamͦ corpus eiꝰ i. ẽ.
ad eũ ꝑtinentẽ hominũ multitudinem
simul cũ ipso suo principe hoc loco intel¬
ligi antixp̃m uolunt: rectiusq putant
etiã latine dici sicut ingreco est. non u
templo di sed intemplũ cłi sedeat. tãqũa
ipse sit templũ dĩ quod. ẽ. eccłia. sicut
dicimus sedet in amicũ id . ẽ. uelut ami¬

Expanded text:
ntur omnes, qui non crediderunt ueritati, sed consenserunt iniquitati. Nulli dubium est eum de Antichristo ista dixisse, diemque iudicii hunc enim appellat diem Domini non esse uenturum, nisi ille prior uenerit, quem refugam uocat, utique a Domino Deo. Quod si de omnibus inpiis merito dici potest, quanto magis de isto! Sed in quo templo Dei sit sessurus, incertum est; utrum in illa ruina templi, quod a Salomone rege constructum est, an uero in ecclesia. Non enim templum alicuius idoli aut daemonis templum Dei apostolus diceret. Unde nonnulli non ipsum principem, sed uniuersum quodam modo corpus eius, id est ad eum pertinentem hominum . multitudinem, simul cum ipso suo principe hoc loco intellegi Antichristum uolunt; rectiusque putant etiam Latine dici, sicut in Graeco est, non in templo Dei, sed in templum Dei sedeat, tamquam ipse sit templum Dei, quod est ecclesia; sicut dicimus; \'Sedet in amicum\', id est uelut ami
Abbreviated transcription (Latin):
rem maxime ꝑtinet: cum & inbonis dicit᷑
ueniet om̃is caro: quia ex om̃i genere ho¬
minũ popłs ille constabit. non eñ omnes
homines ibi erunt quando in penis plures
erunt: sed ut dicere ceperam cũ & in bo¬
nis caro & in malis membra uel cadauera
nuncupantur: profecto post resurrec¬
tionem carnis cuius fides his rerũ uoca¬
bulis om̃ino firmatur. illud quo boni &
mali suis finib diriment᷑ futurũ ẽẽ iudi¬
cium declaratur

Expanded text:
rem maxime pertinet, cum et in bonis dicitur, rem maxime pertinet, cum et in bonis dicitur, Veniet omnis caro: quia ex omni genere hominum populus iste constabit; non enim omnes homines ibi erunt, quando in poenis plures erunt: sed, ut dicere coeperam, cum et in bonis caro, et in malis membra vel cadavera nominantur; profecto post resurrectionem carnis, cujus fides his rerum vocabulis omnino firmatur, illud quo boni et mali suis finibus dirimentur, futurum esse judicium declaratur
Abbreviated transcription (Latin):
popls tuus: omĩs qui inuentus fuerit sꝙͥ
tus in libro uite. Et multi dormientira
interre aggere exurgent: hi in uitã ettr¬
nam. & hi inobꝓbrium & inconfusionẽ
ȩternam: & intelligentes fulgebunt siens
claritas firmamenti. & ex iustis multi
sicut stelle inscła. Et adhuc sententie¬
illi euangłicȩ. ẽ. locuis iste simillimus.
de resur rectione dũ taxat corpoꝵ mani¬
orũ. Nam qui illic dicti sunt ẽe inmnone¬
tis: ipsi hic dormientes iuterre aggere i
Sicut ibi qui bona fecerunt in resurrecli¬
onẽ uite. qui aũ mala egerunt in resurie¬
ctionẽ iudicii: ita & isto loco hi inuitam
et̃nam. & hi inobꝓbriũ & confusionem
sempit̾nã. Non aũ diuersum putet᷑. qͥd¬
interp̃tes qͦd est hominũ: manifestũ est.
Neq enĩ quisquã dicturus est p̾uaricat᷑¬
ces feminas millo supplicio non futuras.
sed expotiore p̃sertim de quo femina fac¬
ta est uterq sexus accipitur. Uerũ qͦd ad

Expanded text:
populus tuus omnis, qui inuepopulus tuus omnis, qui inuetur attendite. Et multi dormientium de limo terrae exsurgent: hi in vitam aeternam, et hi in opprobrium et confusionem aeternam. Et intelligentes fulgebunt sicut splendor firmamenti, et ex justis multi sicut stellae inilli evangelicae est locus iste simillimus, de resurrectione duntaxat mortuorum corporum. Nam qui illic dicti sunt esse in monumentis, ipsi hic dormientes in terrae aggere;Sicut ibi, Qui bona fecerunt, in resurrectionem vitae; qui autem mala egerunt, in resurrectionem judicii; ita et isto loco, Hi in vitam aeternam, et hi in opprobrium et in confusionem aeternam . Non autem diversum putetur, qinterpretes, quod est hominum, manifestum est. Neque enim quisquam dicturus est, praevaricatrices feminas in illo supplicio non futuras: sed ex potiore, praesertim de quo femina facta est, uterque sexus accipitur. Verum quod ad
Abbreviated transcription (Latin):
rius posito dilucescit: aliquando inscris¬
turis & mensium numero declaratur
Uidentur enĩ temꝑa indefinite hic dic¬
ta lingua latina: sed ꝑdualem numerũ
dicta sunt quẽ latini non habent. Dicut
autẽ greci: ita hunc dicunt᷑ habere &
hebrei. Sic ergo dicta sunt tẽꝑa: tanqua
dicerentur duo temꝑa. Uereri me sane fa¬
teor: ne in decem regib qͦs tanquã decẽ
homines uidetur inuenturus anti xp̃e.
forte fallamur: atq ille ita inopiuatus
adueniat. non existentib tot regib in
orbe romano. Quid si enĩ numero isto
denario uniuersitatis regnũ significatũ
est post quõd ille uenturus. ẽ. sicut mille¬
nario centenario. septenario significatns
plerũq uniuersitas: & aliis atq aliis
numeris quos nunc cõmemorare non est
necesse: Alio loco idem daNihel: & erit
inquit tempus tribulationis. qualis non
fuit ex quo nata. ẽ. gens suꝑ terram usq
ad tempus illud. Et in tẽpore illo saluabit᷑

Expanded text:
rius posito dilucescit, aliquando in scriprius posito dilucescit, aliquando in scripturis et mensum numero declaratur. Videntur enim tempora indefinite hic dicta lingua Latina; sed per dualem numerum dicta sunt, quem Latini non habent. Sicut autem Graeci, ita hunc dicuntur habere et Hebraei. Sic ergo dicta sunt tempora, tamquam dicerentur duo tempora. Vereri me sane fateor, ne in decem regibus, quos tamquam decem homines uidetur inuenturus Antichristus, forte fallamur, adque ita ne ille inopinatus adueniat, non exsistentibus tot regibus in orbe Romano. Quid si enim numero isto denario uniuersitas regum significata est. post quos ille uenturus est; sicut millenario, centenario, septenario significatur plerumque uniuersitas, et aliis adque aliis numeris, quos nunc commemorare non est necesse? Alio loco idem Daniel: Et erit, inquit, tempus tribulationis, qualis non fuit ex quo nata est gens super terram usque ad tempus illud. Et in tempore illo saluabitur
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. & potestas & magnitudo regumi qui
sub omni cęlo sunt data est scĩs altissi¬
mi. Et regnũ eius regnũ sempiternum:
& omnes principatus ipsi seruient. & ob¬
audient. Huc usq inquit finis sermoniᷤ.
Ego danihel multũ cogitationes meȩ
conturbabant me. & forma mea inmu¬
tata est suꝑ me: & uerbũ incorde meo
conseruaui. Quatuor illa regna expo¬
suerunt quidam: assyriorũ. ꝑ sarum.
macedonum. & romanorũ. Quam uͦ
conuenienter id fecerint. qui nosse desi¬
derat. legat prb̃i ieroNimmi librum in
danihelem satis erudite diligent̾q con¬
seriptũ. Antichristi tamen aduersus
ecclesiam seuissimum regnũ licet exi¬
guo spatio temꝑis sustinendũ. donec de
ultimo iudicio regnũ scĩ accipiant sem¬
piternũ. qͥ uel dormitans hȩc legit du¬
bitare non sinitur. Tempus quippe &
tẽpora & dunidiũ tẽꝑis. unũ aunum
ẽẽ & duo & dimidiũ: ac ꝑ hoc ꝑtres an¬
nos ac semissem etiã numero dierũ poste¬

Expanded text:
num et potestas et magnitudo regum, qui num et potestas et magnitudo regum, qui sub omni caelo sunt, data est sanctis Altissimi. Et regnum eius regnum sempiternum; et omnes principatus ipsi seruient et obaudient. Huc usque, inquit, finis sermonis. Ego Daniel; multum cogitationes meae conturbabant me, et forma mea inmutata est super me, et uerbum in corde meo conseruaui. Quattuor illa regna exposuerunt quidam Assyriorum, Persarum, Macedonum et Romanorum. Quam uero conuenienter id fecerint, qui nosse desiderant, legant presbyteri Hieronymi librum in Danielem satis erudite diligenterque conscriptum. Antichristi tamen aduersus ecclesiam saeuissimum regnum licet exiguo spatio temporis sustinendum, donec Dei ultimo iudicio regnum sancti accipiant sempiternum, qui uel dormitans haec legit, dubitare non sinitur. Tempus quippe et tempora et dimidium temporis unum annum esse et duo et dimidium ac per hoc tres annos et semissem etiam numero dierum poste
Abbreviated transcription (Latin):
ingentia. & uisus eius maior cęteris.
Yidebam. & cornu illud faciebat bel¬
lum cũ scĩs & preualebat ad ipsos: do¬
nec uenit uetustus dierũ. & regnũ de¬
dit scĩs altissimi. & dempus ꝑuenit. &
regnũ obtinuerunt scĩ. Hec daNihel
quesisse se dixit. Deinde quid audierit
continuo subiungens. & dixit inquit.
idest ille a quo quesierat respondit & di¬
xit. ꝑ estia quarta. quartũ regnũ erit
interra qͦd p̃ualebit om̃ib regnis: &
manducabit omnẽ terrã & conculcabit
eam. & concidet. Et decem cornua eius
decem reges surgent. & post eos surget
alius qui superabit malis om̃s qui ante
eũ fuerunt. & tres reges humiliabit. &¬
uerba aduersu altissimum loquetur.
& scõs altissimi conderet. & suspicabitur
mutare tẽpora & legem. & dabitur in ma¬
nũ eius usq ad tempiis & tẽpora. & dimi¬
dium temporis. Et iudicium sedebit: &
principatum remouebunt ad extermi-¬
nandum & ꝑdendum usq infi̾nem. & reg¬

Expanded text:
magna, et uisus eius maior ceteris. magna, et uisus eius maior ceteris. Videbam, et cornu illud faciebat bellum cum sanctis, et praeualebat ad ipsos, donec uenit uetustus dierum, et regnum dedit sanctis Altissimi; et tempus peruenit, et regnum obtinuerunt sancti. Haec Daniel quaesisse se dixit. Deinde quid audierit continuo subiungens: Et dixit, inquit id est ille, a quo quaesierat. respondit et dixit: Bestia quarta quartum regnum erit in terra, quod praeualebit omnibus regnis; et manducabit omnem terram, et conculcabit eam et con c ide t. Et decem cornua eius decem reges surgent; et post eos surget alius, qui superabit malis omnes, qui ante eum fuerunt; et tres reges humiliabit et uerba aduersus Altissimum loquetur et sanctos Altissimi conteret et suspicabitur mutare tempora et legem: et dabitur in manu eius usque ad tempus et tempora et dimidium tempus. Et iudicium sedebit, et principatum remouebunt ad exterminandum et perdendum usque in finem; et reg
Abbreviated transcription (Latin):
alius interpres. incredulis. Nec tunc cõ¬
minabitur: sed que nunc dicunt᷑ mina¬
citer: tunc efficaciter implebunt᷑. Ecce
enĩ dñs inquit ut ignis ueniet. & ut tem¬
pestas currus eius: reddere ui ira uindic
In igne enĩ dñi iudicabitur om̃is terra:
& ingladio eius omĩs caro. Multi uulne¬
rati erunt a dño. Siue igne. siue tẽpesta¬
te. siue gladio penam iudicii significat:
quando quidẽ ipsum dñm uelut ignem
dicit ẽẽ uenturum. eis ꝓfecto quib pena-¬
lis erit eius aduentus. Currus uͦ eius.
nam pluralit̾ dicti sunt: angłica mini¬
steria non inconuenient̾ accipimꝰ. Qͦ d
autẽ ait omnẽ terrã & om̃em carn̾e in
eius igne & gladio iudicari: non etiam
hic spirituales intelligamꝰ & sc̃os. sed der¬
renos atq carnales de qualib dictũ est
qui terrena sapiunt. & sapere scdm̃ car¬
nem mors est: & quales omnino carnaleᷤ
illud in quo erant oculi. & os loquens

Expanded text:
alius interpres, incredulis. Nec tunc comalius interpres, incredulis. Nec tunc comminabitur, sed quae nunc dicuntur minaciter, tunc efficaciter inplebuntur. Ecce enim Dominus, inquit, ut ignis ueniet et ut tempestas cin igne enim domini iudicabitur omnis terra, et in gladio eius omnis caro; multi uulnerati erunt a Domino. Siue igne, siue tempestate, siue gladio poenam iudicii significat: quando quidem ipsum Dominum quasi ignem dicit esse uenturum, eis profecto quibus poenalis erit eius aduentus. Currus uero eius nam pluraliter dicti sunt angelica ministeria non inconuenienter accipimus. Quod autem ait omnem terram et omnem carnem in eius igne et gladio iudicari, non etiam hic spiritales intellegamus et sanctos, sed terrenos adque carnales, de qualibus dictum est: Qui terrena sapiunt. et: Sapere secundum carnem mors est; et quales omnino caro illud in quo erant oculi et os loquens
Abbreviated transcription (Latin):
ent in ea. E cce ego faciam ierusalem ex¬
ultationem. & popłm meũ lȩtificabo. &
ex ultabo in ierłm & letabor in popło meo:
& ultra non audietur in illa uox fletus. &
annos referre conantur. Locutiones enim
tropice ꝓpriis ꝓphetico more miscentur.
ut adintellectum spũalem intentio sobria
cũ quodã utili ac salubri labore ꝑueniat.
Pigritia uͦ carnalis: uelut in eruditȩ atq
mn exercitate tarditas mentis. contenta su
rendũ. Hec de ꝓpheticis uerbis quȩ ante
istum locum scripta sunt: satis dixerim.
In hoc autẽ loco unde adilla digressi sumus.
cũ dixisset. & ossa ur̃a ut herba exorient᷑:
ut resurrectionẽ carnis quidem sed tamen
bonoꝵ se nunc commemorare monstraret.
adiunxit: & cognoscetur manus dñi colen¬
tib eum. Quidest hoc. nisi manus distin¬
guentis cultores suos. a contemptorib su¬
is: De quib sententiam contȩxens inqͥt.¬
& cõminabitur contumacib: siue ut ait

Expanded text:
ent in ea: Ecce ego faciam Jerusalem exent in ea: Ecce ego faciam Jerusalem exsultationem, et populum meum laetitiam, et exsultabo in Jerusalem, et laetabor in populo meo, et ultra non aannos referre conantur. Locutiones enim tropicae propriis prophetico more miscentur: ut ad intellectum spiritualem intentio sobria cum quodam utili ac salubri labore perveniat: pigritia vero carnalis, vel ineruditae atque inexercitatae tarditas mentis contenta littrendum. Haec de propheticis verbis, quae ante istum locum scripta sunt, satis dixerim. In hoc autem loco, unde ad illa digressi sumus, cum dixisset, Et ossa vestra ut herba exorientur, ut resurrectionem quidem carnis, sed tamen bonorum, se nunc commemorare monstraret, adjunxit, Et cognoscetur manus Domini colentibus eum. Quid est hoc, nisi manus distinguentis cultores suos a contemptoribus suis? De quibus sequentia contexens, Et comminabitur, inquit, contumacibus, sive, ut ait