comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ro metienda: propter id quod dictum est : non
est urũm scire tempora quȩ pater posuit insua
potestate. Post hanc tamquam in die septimo
requi escet ds̃ : cum eundem diem septimum. quod
nos erimus. in seipso dõ faciet requiescere:: Deistis
porro & titibus singulis. nunc diligenter longum
est disputare. H acc tamen septima erit sabbatĩ
nrum : cuius finis nonerit uespera : sed dominicus
dies uelut octauus ae ternus: qui xp̃i resurrectione
sacratus est : aeternam non solum sps. uerum &iam
corporis requiem prȩfigurans.: Ibi ua cabimus et
ui debimus iud ebimus &amabimus. a mabimus & lau¬
dabimus: Ecce quoderit infine. sine fine
N am quis alius nr̃ est finis. nisi ꝑuenire ad regnum.
cuius nullus est finis. Videor mihi debitum
ingentis huius operis adiuuante dño reddidisse.
Quibus parum uel quibus nimium est mihi ignoscant
quibus autem satis est. non mihi sed dõ mecum grati¬
as congratulantes agant.

Expanded text:
ro metienda propter id quod dictum est: non ro metienda propter id quod dictum est: non est uestrum scire tempora, quae pater posuit in sua potestate. post hanc tamquam in die septimo requiescet deus, cum eundem diem septimum, quod nos erimus, in se ipso deo faciet requiescere. de istis porro aetatibus singulis nunc dilest disputare; haec tamen septima erit sabbatum nostrum, cuius finis non erit uespera, sed dominicus dies uelut octauus aeternus, qui Christi resurrectione sacratus est, aeternam non solum spiritus, uerum etiam corporis requiem praefigurans. Ibi uacabimus et uidebimus, uidebimus et amabimus, amabimus et laudabimus. Ecce quod erit in fine sine fine. Nam quis alius noster est finis nisi peruenire ad regnum, cuius nullus est finis? Videor mihi debitum ingentis huius operis adiuuante Domino reddidisse. Quibus parum uel quibus nimium est, mihi ignoscant; quibus autem satis est, non mihi, sed Deo mecum gratias congratulantes agant.
Abbreviated transcription (Latin):
tam dicitur : & sabbata mea dedi eis insignum in¬
terme &inter eos: utscirent quia ego dns quiscĩ¬
fico eos : Hoc ꝑfecte tunc sciemus: quando ꝑ¬
fecte uacabimus. & ꝑfecte uidebimus quia ip¬
se est ds̃: Ipse &iam numerus aetatum ueluti
dierum : si secundum eos asticulos temporis com¬
puretur : qui inscripturis uidentur expressi:
iste sabbatismus euidentius apparebit: quõ sep¬
timus inuenitur. Ut prima ȩtas tam quam
primus dies sit abadam usq ad diluuium: secun¬
da inde usq ad abraham. non ȩ qualitate temporũ
sed num ero generationum: Denas quippe habere
repperiuntur. : Hinc iam sicut matheus euange¬
lista determinat : tres actates usq ad xp̃i subsequun
tur aduentum . quȩ singulae denis & quaternis
generationibus explicantur.: Ad abraham usq
ad dauiduna : altera in de usq ad transmigratio¬
uem in babiloniam : tertia inde usq ad xp̃i carnalem
natiuitatem.: Fuint itaq omnes quinque
Sexta nunc agitur: nullo generationum nume

Expanded text:
tam dicitur: et sabbata mea dedi eis in signum inter me et inter eos, ut scirent quia ego dominus, qui sanctifico eos. hoc perfecte tunc sciemus, quando perfecte uacabimus, et perfecte uidebimus, quia ipse est deus. Ipse etiam numerus aetatum ueluti dierum si secundum eos articulos temporis computetur, qui in scripturis uidentur expressi, iste sabbatismus euidentius apparebit, quoniam septimus inuenitur; ut prima aetas tamquam primus dies sit ab Adam usque ad diluuium, secunda inde usque ad Abraham, non aequalitate temporum, sed numero generreperiuntur. Hinc iam, sicut Matthaeus euangelista detur adventum, quae singulae denis et quaternis generationibus explicantur, ab Abraham usque ad David una, altera inde usque ad transmigrationem in Babyloniam, tertia inde usque ad carnalem Christi nativitatem. Fiunt itaque omnes quinque: Sexta nunc agitur, nullo generatio
Abbreviated transcription (Latin):
rum & principes tui intempore comedunt :
infortitudine & non in confusione: Ada¬
lescentem dix̃ diabolum ꝓpt̃ stultitiam &
suꝑbiam & teneritatem & p&ulantiã: Ce¬
teraq uitia: quaehuic & ati assolent ab un¬
dare: Xpm autem filium ingenuorũ sc̃oꝵ
scilic& patri archarum ꝑtinentiũ ad li¬
beram ciuitatẽ : ex quib ẽ incarne proge¬
nitus. Principes illius ciuitatis maneman¬
ducantes idest antehoram congruam : quia
non expectant oportunam quȩ uera ẽ in
futuro scło felicitatem: festinant̃ in e¬
briari huius scłi celebritate cupientes::
Principes autem ciuitatis xpĩ tempus ñ
fallacis beatitudinis patienter expectaNT
hoc ait infortitudine & non in confusione
quia non eo fallit spes: dequa dicitapos¬
tolus: Spes autem non confundit: Dicit
& psalmus & enĩ quite expectant non con¬
fundentur: Iam uero canticũ canticoꝵ
spiritalis quȩdam sanctarũ est uoluptas
mentium : Coniugio illius regis & reginȩ

Expanded text:
rum, et principes tui in tempore comedunt, rum, et principes tui in tempore comedunt, in fortitudine, et non in confusione. Adulescentem dixit diabolum propter stultitiam et superbiam et temeritatem et petulantiam ceteraque uitia, quae huic aetati adsolent abundare; Christum autem filium ingenuorum, sanctorum scilicet patriarcharum, pertinentium ad liberam ciuitatem, ex quibus est in carne progenitus. Principes illius ciuitatis mane manducantes, id est ante horam congruam, quia non exspectant opportunam, quae uera est, in futuro saeculo felicitatem, festinanter beari huius saeculi celebritate cupientes; principes autem ciuitatis Christi tempus non fallacis beatitudinis patienter exspectant. Hoc ait: In fortitudine, et non in confusione, quia non eos fallit spes, de qua dicit apostolus: Spes autem non confundit; dicit et psalmus: Etenim qui te exspectant, non confundentur. Iam uero canticum canticorum spiritalis quaedam sanctarum est uoluptas mentium in coniugio illius regis et reginae
Abbreviated transcription (Latin):
Id enim sacrificium successit omnib illis sacri¬
ficiis ueteris testamenti quȩ immolabantur
inumbra futuri: Propterquod &iam uocem
illam inpsalmo tricesimo & nono eiusdem me¬
diatoris ꝑ proph& iam loquentis agnoscimus.
Sacrificium & oblationem. noliusti corpus
autem perfecisti mihi: Quia pro illis omnib
sacrificiis & oblationib corpus eius offer¬
tur & participantib: ministratur : Nam
istum ecclesi asten in hac sententia mandu¬
candi & bibendi quam saepe repetit: plu¬
rimumq: conmendat : non saperecarnales
epulas uoluptatis. satis illud ostendit ubi
ait : Melius ẽ ireindomum luctus : quam
ire in domum potus: Et paulo post: cor
inquit sapientium indomo luctus : & cor
insipientium indomo epularũ: Sed illud
magis commemorandum ex istimo dehocli¬
bro quod ꝑtin& ad ciuitates duas: unam dia¬
boli alteram xpĩ: & earum reges diabo lum
& xpm̃: Uae tibi terra inquit cuius rex a¬
dalescens & principestui manecomedunt:
Beata tu terra cuius rex tuus filius ingenuo¬

Expanded text:
Id enim sacrificium successit omnibus illis sacrificiis ueteris testamenti, quae immolabantur in umbra futuri; propter quod etiam uocem illam in psalmo tricensimo et nono eiusdem Mediatoris per prophetiam loquentis agnoscimus: Sacrificium et oblationem noluisti, corpus autem perfecisti mihi; quia pro illis omnibus sacrificiis et oblationibus corpus eius offertur et participantibus ministratur. Nam istum ecclesiasten in hac sententia manducandi et bibendi, quam saepe repetit plurimumque commendat, non sapere carnalis epulas uoluptatis, satis illud ostendit, ubi ait: Melius est ire in domum luctus quam ire in domum potus; et paulo post: Cor, inquit, sapientium in domo luctus et cor insipientium in domo epularum. Sed illud magis commemorandum existimo de hoc libro, quod pertinet ad ciuitates duas, unam diaboli, alteram Christi, et earum reges diabolum et Christum: Vae tibi, terra, inquit, cuius rex adulescens, et principes tui mane comedunt. Beata tu, terra, cuius rex tuus filius ingenuo
Abbreviated transcription (Latin):
sensudixit: Uenite manducate de meis pa¬
nib & bibite uinum qđ miscui uob̶ Hic
certe agnouimus dĩ sapientiã hoc ẽ uerbũ
patrico a&ernũ : in utero uirginali domũ
sibi aedificasse corpus humanũ: & huie
tamquam capiti membra ecclesiã subiun¬
xisse: martyrum uictimas immolasse :
mensam inuino & panib prȩparasse : Ubi
appar& &iam sacerdotiũ secundũ ordinẽ
melchi sedech: Insipientes & in opes sensu
uocasse : quia sicut dicit apostolus: Infir¬
ma huius mundi elegit ds̃ ut confunde¬
r& fortia: Quib tamen infirmis quod
sequitur dicit: Derelinquite insipientiã
ut uiuatis : & quȩ rite prudentiã ut habea
ecclesiastes ubi ait: nonẽ bonum homini
nisi quod manducabit &bib&: quid cre¬
dibilius dicere intellegitur quãquod
ad participationem mensȩ huius ꝑti¬
n& : quam sacerdos ipse mediator testa¬
menti noui ex hib& secundum ordinẽ
mel chi sedech de corpore & sanguinesuo.¬

Expanded text:
sensu dixit: Venite, manducate de meis pasensu dixit: Venite, manducate de meis panibus et bibite uinum quod miscui uobis. Hic certe agnoscimus Dei sapientiam, hoc est Verbum Patri coaeternum, in utero uirginali domum sibi aedificasse corpus humanum et huic, tamquam capiti membra, ecclesiam subiunxisse, martyrum uictimas immolasse, mensam in uino et panibus praeparasse, ubi apparet etiam sacerdotium secundum ordinem Melchisedech, insipientes et inopes sensu uocasse, quia, sicut dicit apostolus, infirma huius mundi elegit, ut confunderet fortia. Quibus tamen infirmis quod sequitur dicit: Derelinquite insipientiam, ut uiuatis, et quaerite prudentiam, ut habeatecclesiastes, ubi ait: Non est bonum homini, nisi quod manducabit et bibet, quid credibilius dicere intellegitur, quam quod ad participationem mensae huius pertinet, quam sacerdos ipse Mediator testamenti noui exhibet secundum ordinem Melchisedech de corpore et sanguine suo
Abbreviated transcription (Latin):
pios dicere. Abscondamus in terra uirum
iustum in iuste : absorbeamus uero eum tam¬
quam infernus uiuentem: & auferamus me
moriam eius detra: possessionem eius p̃tio¬
sam ad prehendamus : Nonita obscurũ ẽ ut
osa expositione non possit intellegi: Tale
quippe aliquid &iam dñs ipseihs̃ ꝑ euange¬
licam parobolam ostendit dixissemalos co¬
lonos: Hic estenĩ heres : uenite occidamus
eum : & nr̃a erit hereditas: Itemq illud ix
eodẽ libro quodiam ante perstrinximus cũ
ageremus desterili quȩ peperit septẽ : Non
nisi dexpõ & ecclesia: mox ut fuerit p̃nun¬
tia tum consueuit intellegi ab eis q̃uixpm̃
sapientiam dĩ essenouerunt: Sapientia
aedificauit sibi domum & suffulsit colum¬
nas septem : immo lauit suas uictimas miscu¬
it incratere uinum suum & parauit mensã
suam: Misit seruos suos conuocans cumex¬
cellenti prȩdicatione ad craterẽ dicens:
Quis est insipiens diuertat adme: & in opib

Expanded text:
pios dicere: Abscondamus in terra uirum pios dicere: Abscondamus in terra uirum iustum iniuste, absorbeamus uero eum tamquam infernus uiuentem et auferamus eius memoriam de terra, possessionem eius pretiosam adprehendamus, non ita obscurum est, uosa expositione non possit intellegi. Tale quippe aliquid etiam Dominus ipse Iesus per euangelicam parabolam ostendit dixisse malos colonos: Hic est heres, uenite, occidamus eum, et nostra erit hereditas. Itemque illud in eodem libro, quod iam ante perstrinximus, cum ageremus de sterili, quae peperit septem, non nisi de Christo et ecclesia, mox ut fuerit, pronuntiatum consueuit intellegi ab eis, qui Christum sapientiam Dei esse nouerunt: Sapientia aedificauit sibi domum et subfulsit columnas septem; immolauit suas uictimas, miscuit in cratere uinum suum et parauit mensam suam. Misit seruos suos conuocans cum excellenti praedicatione ad craterem dicens: Quis est insipiens? Diuertat ad me. Et inopibus
Abbreviated transcription (Latin):
nemus eum : Eritenim ei respectus ex sermo¬
nib illius: Haec cogitauerunt & errauerunt:
excȩcauit enĩ illos malitia ipsorum: In eccle¬
si astico aũ fides gentium futura prȩdicitur.
isto modo: Miserere nr̃i dominator ds̃om¬
nium: & immitte timorem tuum superom¬
nes gentes: ex tollemanum tuam supergen¬
tes alienas : & uideant potentiam tuam: Sic̃
coram illis scĩ ficatus es in nobis: Ita coram no¬
bis magnificeris in illis : & agnoscant tese¬
cundum quod & nos agnouimus te : quia non
pl&am: Sed aduersus contradictores non
tanta firmitate proferuntur : quȩ scripta
non sunt incanone iudȩorũ: Intrib uero il¬
lis quos salomonis eẽ constat & iudȩi canoni¬
cos habent : ut ostendatur adxpm̃ & ecclesiã
ꝑtinere quod in eis huius modi reperitur.
operosa disputatio necessaria ẽ: quȩ nos ul¬
tra quã oport& sinunc ad hib&ur extendit:
Tamen quod in pro uerbus legitur uiros im¬

Expanded text:
nemus illum; erit enim ei respectus ex sermonemus illum; erit enim ei respectus ex sermonibus illius. Haec cogitauerunt et errauerunt; excaecauit enim illos malitia ipsorum. In ecclesiastico autem fides gentium futura praedicitur isto modo: Miserere nostri, dominator Deus omnium, et inmitte timorem tuum super omnes gentes; extolle manum tuam super gentes alienas et uideant potentiam tuam. Sicut coram illis sanctificatus es in nobis, ita coram nobis magnificeris in illis, et agnoscant te secundum quod et nos agnouimus te, quia non eum uidemus inpletam. Sed aduersus contradictores non tanta firmitate proferuntur, quae scripta non sunt in canone Iudaeorum. In tribus uero illis, quos Salomonis esse constat et Iudaei canonicos habent, ut ostendatur ad Christum et ecclesiam pertinere quod in eis eius modi reperitur, operosa disputatio necessaria est, quae nos ultra quam oportet, si nunc adhibetur, extendit. Tamen quod in prouerbiis legitur, uiros in
Abbreviated transcription (Latin):
commemorantur: dicentes: Circum uenia¬
mus iustum quo in suauis ẽ nobis & contra¬
rius ẽ operibus nris. & in properat nobis
peccata legis & infamat innos peccata dis¬
ciplinenrẽ : Promittit scientiã dĩ seha¬
bere & filium dĩ senominat: factus ẽ no¬
bis intraductionẽ cogitationũ nostra¬
rum: Grauis ẽ nobis &iam aduidendũ.
quo dissimilis est aliis uita illius &immu¬
tate uiȩ eius Tam quam nugaces aestima¬
tisumus ab illo: & abstin& se auis nris qua¬
si ab inmunditiis prȩfert nouissima iusto¬
rum : & gloriatur patrẽ dm̃ sehabere ::
Vi deamus ergo si sermones illius ueri sunt:
& temptemus quȩuentura sunt illi : & sci¬
emus que erunt noussima illius Si enĩ
ẽ iustus filius dĩ suscipi& illum & libera¬
bit eum demanu contrariorũ: Contu¬
melia & tormento interrogemus eum:
ut sciamus reuerentiã illius : & ꝓbemus
patientiam ipsius. morte turpissima condẽ¬

Expanded text:
commemorantur dicentes: Circumueniacommemorantur dicentes: Circumueniamus iustum, quoniam insuauis est nobis et contrarius est operibus nostris et inproperat nobis peccata legis et infamatis in nos peccata disciplinae nostrae. Promittit scientiam Dei se habere et filium Dei se nominat. Factus est nobis in traductionem cogitationum nostrarum. Grauis est nobis etiam ad uidendum, quoniam dissimilis est aliis uita illius et inmutatae uiae eius. Tamquam nugaces aestimati sumus ab illo, et abstinet se a uiis nostris quasi ab inmunditiis; praefert nouissima iustorum et gloriatur patrem Deum se habere. Videamuet tentemus, quae futura sint illi, sciemus quae erunt novissima illius. Si enim est verus Filius Dei, suscipiet illum, et liberabit eum de manu contrariorum. Contumelia et tormento interrogemus eum, ut sciamus reverentiam illius, et probemus patientiam ipsius. Morte turpissima condem
Abbreviated transcription (Latin):
quorũ tecta sunt peccata: Post hunc reg¬
nauit eidem populo uniuerso salamoneiꝰ
filius : qui ut supra dictũ est patresuo coe¬
pit uiuente regnare : Hic bonis initus:
malos &x itus habuit: quippe secundaeres
quȩ sapientiũ animos fatigant magis huic
obfuerunt quam profuit ipsa sapientia¬
&iam nunc & de inceps memorabilis & tunc
longe lateq laudat a: Proph&asse &iam
ipsere peritur insuis libris : quitres recepti
sunt in actoritatẽ canonicam: pro uerbia¬
ecclesiastes. & canticũ canticorum: Alii uero
duo quorum unus sapientiae : alter ecclesi¬
asticus dicitur: propter eloquii non nullã
similitudinem : ut salomonis dicantur: opti¬
nuit consu&udo: Nonaut̃ esseipsius non du¬
bitant doctiores: eos tamen in autoritatem
maxime occidentalis antiquitus recepit
ecclesia : Quorũ in uno qui appellatur sa¬
pientia solomonis. passio xp̃i apertissime
ꝓph&atur ⁊ Impii quippe interfectores eiꝰ

Expanded text:
quorum tecta sunt peccata. Post hunc regquorum tecta sunt peccata. Post hunc regnauit eidem populo uniuerso Salomon filius eius, qui, ut supra dictum est, patre suo uiuente coepit regnare. Hic bonis initiis malos exitus habuit. Quippe secundae res, quae sapientium animos fatigant, magis huic obfuerunt, quam profuit ipsa sapientiatiam nunc et deinceps memorabilis, et tunc longe lateque laudata. Prophetasse etiam ipse reperitur in suis libris, qui tres recepti sunt in auctoritatem canonicam: Prouerbiaecclesiastes et canticum canticorum. Alii uero duo, quorum unus sapientia, alter ecclesiasticus dicitur, propter eloquii nonnullam similitudinem, ut Salomonis dicantur, obtinuit consuetudo; non autem esse ipsius non dubitant doctiores; eos tamen in auctoritatem maxime occidentalis antiquitus recepit ecclesia. Quorum in uno, qui appellatur sapientia Salomonis, passio Christi apertissime prophetatur. Inpii quippe interfectores eius
Abbreviated transcription (Latin):
dalum: obscurentur oculi eorũ neuideaNT.
& dorsum eorum semꝑ incurua : Et c&era.
qͣ non op tando sunt dicta sed optandi spe¬
cie ꝓph&ando p̃dicta: Quid ergo mirũ.
sihȩc manifesta non uident: quorũ ocu¬
li sunt obscurati neuideant: quid mirũ:
sicȩlestia non suscipiunt: qui ut interre¬
na sint proni: dorsum eorũ semꝑ in cur¬
uũ est᷑. His enim uerbis trans latis a corpo¬
re uitia significantur animorũ: Ista de
psalmis hocẽ deꝓph&ia regis dđ satis dic¬
ta sint ut aliquis modus sit: Ignoscant aũ
quihaec legunt & cunc ta illa nouerunt:
& dehis que fortasse firmiora me prȩt̃mi¬
sis se uel intellegunt uel & istimant: non
hierus alem filius cęlestis hierusalẽ: diui¬
no multũ testimonio prȩdicatus : quia &
delicta eius tanta pi&at&e superata sunt:
ꝑsaluberrimã poenitendi humilitatem :
ut prorsus inter eos sit dequib ipse ait
Peati quorũ remissȩ sunt iniquitates : &

Expanded text:
dalum; obscurentur oculi eorum ne uideant, dalum; obscurentur oculi eorum ne uideant, et dorsum eorum semper incurua, et cetera, quae non optando sunt dicta, sed optandi specie prophetando praedicta. Quid ergo mirum, si haec manifesta non uident, quorum oculi sunt obscurati, ne uideant? Quid mirum, si caelestia non suspiciunt, qui ut in terrena sint proni, dorsum eorum semper incuruum est? His enim uerbis translatis a corpore uitia significantur animorum. Ista de psalmis, hoc est de prophetia regis Dauid, satis dicta sint, ut aliquis modus sit. Ignoscant autem qui haec legunt et cuncta illa nouerunt, et de his, quae fortasse firmiora me praetermisisse uel intellegunt uel existimant, non Hierusalem filius coelestis Hierusalem, divino multum testimonio praedicatus, quia et delicta ejus tanta pietate superata sunt per saluberrimam poenitendi humilitut prorsus inter eos sit, de quibus ipse ait: Beati quorum remissae sunt iniquitates et
Abbreviated transcription (Latin):
dehac uita exitus alios habere quã mor¬
tis : Ideo cum dictũ ess&: ds̃ nr̃ ds̃ saluos
faciendi: continuo sub iunc tum ẽ: & cdĩ
exitus mortis : Vt ostender&ur morien¬
do saluos eẽ facturos: Sed mirando dic¬
tũ est : & dnĩ dĩ : tamquam dicer&ur
Talis est ista uita mortaliũ: ut nec ipse
dñs aliter ab illa ex ir& nisi permortem:¬
Sed ut iudȩi tam manifestis huius prophe¬
tiae testimoniis &iam rebus ad effectũ
tam clarum certumq ꝑductis omnino
non credant: profecto in eis illud imple¬
tur quod in eo psalmo qui hunc sequitur
scriptũ ẽ : Cum enĩ & illic ex ꝑsonaxpĩ
quȩ ad eius passionem ꝑtinent propheti¬
cȩ dicerentur : Cõmemoratũ ẽ quod i ne¬
uangelio patuit : dederunt in escam meã¬
fel & insiti mea potum mihi dederunt a¬
c&um: & uelut post tale conuiuium ẽpu¬
lasq: sibi huiuscemodi exhibitas mox in¬
tulit: fiat mensa eorum coram ipsis in
muscipulam & in retributionem & inscan¬

Expanded text:
de hac uita exitus alios habere quam morde hac uita exitus alios habere quam mortis. Ideo cum dictum esset: Deus noster Deus saluos faciendi, continuo subiunctum est: Et Domini exitus mortis, ut ostenderetur moriendo saluos esse facturus. Sed mirando dictum est: Et Domini; tamquam diceretur: "Talis est ista uita mortalium, ut nec ipse Dominus aliter ab illa exiret, nisi per mortemSed ut Iudaei tam manifestis huius prophetiae testimoniis etiam rebus ad effectum tam clarum certumque perductis omnino non cedant, profecto in eis illud inpletur, quod in eo psalmo, qui hunc sequitur, scriptum est. Cum enim et illic ex persona Christi, quae ad eius passionem pertinent, prophetice dicerentur, commemoratum est, quod in euangelio patuit: Dederunt in escam meafel et in siti mea potum mihi dederunt acetum. Et uelut post tale conuiuium epulasque sibi huiusce modi exhibitas mox intulit: Fiat mensa eorum coram ipsis in muscipulam et in retributionem et in scan
Abbreviated transcription (Latin):
rabili uanitate atq cęcitate: uerba quȩ po¬
suimus . Non mortem & resurrectionem.
sed somnũ & euigilationẽ significasse
contendunt: sed clamat eis &iam psalmꝰ
quintus decimus : Propt̃ hoc iocundatũ
ẽ cor meum & ex ultauit lingua mea in¬
suꝑ & caromea requiescit inspe : quõ non
derelinques animã meã in inferno nec da¬
bis scm̃ tuũ uidere corruptionẽ: Quis:
in ea spedicer& requi euisse carnẽ suam
& non derelictã animam suã in inferno:
sed cito ad eam redeunte reuiuescere ne
corrum per&ur. Sicut cadauera corrum¬
tis: Quid a pertius dicer&ur.: Ds̃ enĩ saluos
faciendi dñs ẽ ihs̃: quod interp̃tatur sal¬
uator siues alutaris: Nam ratio nominis
huius haec reddita ẽ quando prius quam
exuirgine nascer&urdictũ ẽ: Parietfiliũ
& uocabis nomen eius ilim̃: ipseenĩ saluũ
faci& populũ suum a peccatis eorũ. In
quorum peccatorũ remissionem quõ sap¬
gius eius effusus ẽ : Non utiq oportuit eũ

Expanded text:
rabili uanitate adque caecitate uerba, quae posuimus, non mortem et resurrectionem, sed somnum et euigilationem significasse contendunt. Sed clamat eis etiam psalmus quintus decimus: Propter hoc iucundatum est cor meum et exultauit lingua mea, insuper et caro mea requiescet in spe; quoniam non derelinques animam meam in inferno, nec dabis sanctum tuum uidere corruptionem. Quis in ea spe diceret requieuisse carnem suam, ut non derelicta anima sua in inferno, sed cito ad eam redeunte reuiuesceret, ne corrumperetur, sicut cadauera corrumtis. Quid apertius diceretur? Deus enim saluos faciendi Dominus est Iesus, quod interpretatur saluator siue salutaris. Nam ratio nominis huius haec reddita est, quando priusquam ex uirgine nasceretur dictum est: Pariet filium, et uocabis nomen eius Iesum. Ipse enim saluum faciet populum suum a peccatis eorum. In quorum peccatorum remissionem quoniam sanguis eius effusus est, non utique oportuit eum
Abbreviated transcription (Latin):
quae dicuntur locorum quorumq: corpora¬
lium tenebrae quamaer carens luce. Itate¬
nebrescere animam sapientiae luce priuatã:
Secundum hoc ergo dicuntur illa simplicia
quae principaliter uereq diuina sunt. quod
non aliud est in eis qualitas. aliud substantia.
nec aliorum participatione. uel diuina uel
sapientia uelbeata sunt: C&erum dictus¬
est inscripturis scĩs. sp̃s sapientiae multiplx.
eo quod multa insehabeat. sed quaehab& hoc
& est & ea omnia unus est. Neq: enim mul¬
tȩ sed una sapientia est. In qua sunt infinita
quaedam eiq infiniti thesauri rerum intelle

Expanded text:
quae dicuntur locorum quorumcumque corporalium tenebrae quam aer carens luce, ita tenebrescere animam sapientiae luce priuatam. Secundum hoc ergo dicuntur illa simplicia, quae principaliter uereque diuina sunt, quod non aliud est in eis qualitas, aliud substantia, nec aliorum participatione uel diuina uel sapientia uel beata sunt. Ceterum dictusest in scripturis sanctis Spiritus sapientiae multiplex, eo quod multa in sese habeat; sed quae habet, haec et est, et ea omnia unus est. Neque enim multae, sed una sapientia est, in qua sunt infiniti quidam eique finiti thensauri rerum intelle
Abbreviated transcription (Latin):
quendam fontem tam frigidum diebus ut ñ
bibatur: tam feruidum noctib ut non tanga¬
tur: In eprro alium fontem: in quo faces ut
in c&eris &ctingunt᷑ accessȩ: sed non ut inc&e¬
ris accenduntur &tincte: As beston arca¬
diȩ lapidem: ꝓpterea sic uocari: quod ac cen

Expanded text:
quendam fontem tam frigidum diebus, ut non bibatur, tam feruidum noctibus, ut non tangatur. In Epiro alium fontem, in quo faces, ut in ceteris, exstinguuntur accensae, sed, non ut in ceteris, accenduntur exstinctae. Asbeston Arcadiae lapidem propterea sic uocari, quod accen
Abbreviated transcription (Latin):
quod non potest uelit : In paradyso enĩ etiã¬
si non omnia poterat ante peccatum. quie.¬
quid tamen non poterat non uolebat: etideo
poterat omnia quae uolebat. Nunc uero si¬
cut in eius stirpe cognoscimus. & diuinu scrip¬
tura testatur: homo uanitati similis factus ẽ:
Quis enim enumerat: quam multa quae non
potest uelit: dum sibi ipse idem uoluntati eiꝰ  id est

Expanded text:
quod non potest uelit? In paradiso enim etiamsi non omnia poterat ante peccatum, quidquid tamen non poterat, non nolebat, et ideo poterat omnia quae uolebat; nunc uero sicut in eius stirpe cognoscimus et diurna scriptura testatur: Homo uanitati similis factus est. Quis enim enumerat, quam multa quae non potest uelit, dum sibi ipse, id est uoluntati eius ips
Abbreviated transcription (Latin):
lis flammis totum genus humanum pe¬
rire posse contendunt: restat utdicant.:
quod propterea dii eorum hebrȩam sapi¬
entiam laudauerunt: quia istum psalmũ
non legerant. In psalmo &iam quadra¬
gesimo nono deiudicio dĩ nouissimo intel¬
legitur dictum: ds̃ manifestus ueni&: ds̃
noster: & non silebit: ignis in conspectu eius
ardebit : & incir cuitu eius tempestas uali¬
da: Aduocauit çȩlum sursum & terram.
discernere populum suum: Congregate
illi iustos eius qui disponunt testamentũ
eius suꝑsacrificia. Hoc nos de dño iħu xp̃o
in tel legimus quem speramus decȩlo esse
uenturum ad uiuos & mortuos iudicandos
Manifestus enim ueni& inter iustos & in ius¬
tos iudicaturus iuste qui prius uenit octul¬
tus ab in iustis uidicandus iniuste Ipse
in quam mani festus ueni& & non sile bit:
id est inuoce iudicis euidens apparebit qui

Expanded text:
lis flammis totum genus humanum perire posse contendunt: restat ut dicant, quod propterea di eorum Hebraeam sapientiam laudauerunt, quia istum psalmum non legerant. In psalmo etiam quadragensimo nono de iudicio Dei nouissimo intellegitur dictum: Deus manifestus ueniet, Deus noster, et non silebit. Ignis in conspectu eius ardebit, et in circuitu eius tempestas ualida. Aduocabit caelum sursum et terram discernere populum suum. Congregate illi iustos eius, qui disponunt testamento eius super sacrificia. Hoc nos de Domino Iesu Christo intellegimus, quem speramus de caelo esse uenturum ad uiuos et mortuos iudicandos. Manifestus enim ueniet inter iustos et iniustos iudicaturus iuste, qui prius uenit occultus ab iniustis iudicandus iniuste. Ipse, inquam, manifestus ueniet et non silebit, id est, in uoce iudicis euidens apparebit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Nam siea scire possumus testibus. quaen
mota non sunt a sensibus nostris: siue interio¬
ribus siue etiam exterioribus unde & praesen¬
tia nuncupantur. quod ea ita dicimus esse prae
sensibus. sicut praeoculis quae presto sunt
oculis: pro fecto ea quae remota sunt asensi¬
bus nostris. quõ nostro testimonio scire
non possumus : dehis alios testes requirimus.

Expanded text:
Nam si ea sciri possunt testibus nobis, quae Nam si ea sciri possunt testibus nobis, quae remota non sunt a sensibus nostris siue interioribus siue etiam exterioribus unde et praesentia nuncupantur, quod ita ea dicimus esse prae sensibus, sicut prae oculis quae praesto sunt oculis: profecto ea, quae remota sunt a sensibus nostris, quoniam nostro testimonio scire non possumus, de his alios testes requirimus
Abbreviated transcription (Latin):
non solum ad inhaerendum fruendo. uerum eti¬
am ad perferendum in commutabile lumen.
do nec dedie indiem renouata atq sanata. fiat
tantae felicitatis capax: fide primum fuerat
imbuenda atq purganda.⁊ Inqua ut fiden¬
tius ambular& adueritatem: ipsa ueritas ds̃
dĩ filius. homine assumpto non dõ consumpto.
ean dem constituit & fundauit fidem: utad
Hic est mediator dĩ & hominum. homo xp̃sihs
Per hoc enim mediator perquod homo: per
hoc etuia Quõ sunter eum quitendit. &
illud quo tendit. uia media est: spes ẽ ꝑ ue¬
di⁊ Si autem desit aut ignore tur qua
eundum sit . quid prodest nosse quo eundũ ẽ ÷
Sola est autem aduersus omnes errores uia mu¬
nitissima : ut idem ipse sit ds̃ & homo: quo i¬
pro phictas deinde perse ipsum post ea pera¬
postolos quantum satis esse iudicauit locutꝰ.
&iam scripturam condidit. quae canonica no¬
minatur eminentissimae auctoritatis: cui fi¬
dem habemus dehis rebus quas ignorare ñ
expedit. nec pernos ipsos nosse idonei sum̃:

Expanded text:
non solum ad inhaerendum fruendo, uerum etiam ad perferendum incommutabile lumen, donec de die in diem renouata adque sanata fiat tantae felicitatis capax, fide primum fuerat inbuenda adque purganda. In qua ut fidentius ambularet ad ueritatem, ipsa ueritas, Deus Dei filius, homine adsumto, non Deo consumto, eandem constituit et fundauit fidem, ut adHic est enim mediator Dei et hominum, homo ChrisPer hoc enim mediator, per quod homo, per hoc et uia. Quoniam si inter eum qui tendit et illud quo tendit uia media est, spes est perueniendi; si autem desit aut. ignoretur qua eundum sit, quid prodest nosse quo eundum sit? Sola est autem aduersus omnes errores uia munitissima, ut idem ipse sit Deus et homo; quo iprophetas, deinde per se ipsum, postea per apostolos, quantum satis esse iudicauit, locutus etiam scripturam condidit, quae canonica nominatur, eminentissimae auctoritatis, cui fidem habemus de his rebus, quas ignorare non expedit nec per nos ipsos nosse idonei sumus.
Abbreviated transcription (Latin):
do audiendi sunt. quiputant aliter annos
illis temporibus computatos : Id est tantae
breuitatis ut unus annus noster: decem il¬
los habuisse credatur : Qua propter inqui¬
unt : cum audierit quisque uel legerit . non
gentos annos quẽq uixisse : deb& intellege¬
re non aginta: Decem quippe illi anni
unus est noster : & decem nostricentum¬
illi fuerunt: ac per hoc ut putant uiginti
trium annorum fuit adam: quando genuit
s&h: Etipse s&h uiginti agebat & sex men¬
ses : quando ex illo natus est enos. quos ap¬
pellat scriptura ducentos & quinque an¬
nos: Qũo sicut isti suspicantur quorum
expommus opinionem : unum annum qualẽ
nunc habemus Indecem partes. diuidebant.

Expanded text:
do audiendi sunt, qui putant aliter annos do audiendi sunt, qui putant aliter annos illis temporibus conputatos, id est tantae breuitatis, ut unus annus noster decem illos habuisse credatur. Quapropter, inquiunt, cum augentos annos quemque vixisse, debet intelligere nonaginta, decem quippe illi anni unus est noster, et decem nostriilli fuerunt. Ac per hoc, ut putant, uiginti trium annorum fuit Adam, quando genuit Seth, et ipse Seth uiginti agebat et sex menses, quando ex illo natus est Enos, quos appellat scriptura ducentos et quinque annos; quoniam sicut isti suspicantur, quorum exponimus opinionem, unum annum, qualem nunc habemus, in decem partes illi diuidebant
Abbreviated transcription (Latin):
bi nihil eorum inter erat: uoluis se men¬
tiri : iuda eos uero dum nobis inuident.
quodlex & prophetȩ adnos interpre¬
tando transierint: mutas se quaedam
inco dicibus suis : ut nostris minuere tur
auctoritas: Hanc opinionem uel suspi¬
cionem. accipiat quisque utputauerit :
Certum est tamen: non uixisse mathu¬
salam post diluuium: sed eodem anno
fuisse de functum : siuerum est quod denu¬
mero annorum inhebreis codicibus inue¬
nitur : De illis autem septuaginta in¬
ter pretibus quid mihi uideatur : suo loco di¬
ligentius inserendum est : cum adipsa tem¬
pora. quantum necessitas huius operis postu¬
lat commemoranda: adiuuante dño ue¬
nerimus: Prȩsenti enim sufficit quȩstioni.
secundum utrosque codices: tam longas habu¬
isse uitas illius a eui homines: ut possit ȩta¬
te unius: quideduobus quos solos tunc terra
habuit parentibus primus est natus: ad
constituendam &iam ciuitatem: multiplica¬
rigenus humanum : Neque enim ullomo¬

Expanded text:
bi nihil eorum intererat uoluisse mentiri; Iudaeos uero, dum nobis inuident, quod lex et prophetae ad nos interpretando transierint, mutasse quaedam in codicibus suis, ut nostris minueretur auctoritas. Hanc opinionem uel / suspicionem accipiat quisque ut putauerit; certum est tamen non uixisse Mathusalam post diluuium, sed eodem anno fuisse defunctum, si uerum est quod de numero annorum in Hebraeis codicibus inuenitur. De illis autem septuaginta interpretibus quid mihi uideatur, suo loco diligentius inserendum est, cum ad ipsa tempora, quantum necessitas huius operis postulat, commemoranda adiuuante Domino uenerimus. Praesenti enim sufficit quaestioni secundum utrosque codices tam longas habuisse uitas illius aeui homines, ut posset aetate unius, qui de duobus, quos solos terra tunc habuit, parentibus primus est natus, ad constituendam etiam ciuitatem multiplicari genus humanum.
Abbreviated transcription (Latin):
enim quando contingit iste conflictus.
aut dolor uincit & sensum mors adimit:¬
aut natura uincit & dolorem sanitas tollit:
Ibi autem & dolor perman& ut adfligat.
& natura perdurat ut sentiat: Quia
utrumque ideo non de ficit: ne poena de¬
ficiat: Ad hos autem fines bonorum &
malorum illos expetendos. istos cauen¬
dos : quõ periudicium transibunt ad illos
boni: adistos mali: de hoc ludicio quantũ
ds̃ donauerit : In consequenti uolumine
disputabo:¬

Expanded text:
enim quando coenim quando coaut dolor vincit, et sensum mors adimitaut natura vincit, et dolorem sanitas tollit. Ibi autem et dolor permanet, ut affligat; et natura perdurat, ut sentiat: quia utrumque ideo non deficit, ne poena deficiat. Ad hos autem fines bonorum et malorum, illos expetendos, istos cavendos, quoniam per judicium transibunt ad illos boni, ad istos mali; de hoc judicio, quantum Deus donaverit, in consequenti volumine disputabo
Abbreviated transcription (Latin):
orum autem. qui non pertinent ad istã
ciuitatem dĩ: erit econtrario miseria
sempiterna : quaemors &iam secunda di¬
citur: quia nec anima ibi uiuere dicen¬
da est : quae auita dĩ alienata erit: nec
corpus quod ae ternis doloribus subiace¬
bit: Ac perhoc ideo durior ista secun¬
da mors erit: quia finiri morte non
poterit : Sed quõ sicut miseria beati¬
tudini & mors uitae: Ita bellum paci ui¬
detur esse contrarium: merito quaeri¬
tur sicut In bonorum finibus predicata
est atque laudata: quoduel quale bel¬
lum econtrario infinibus malorum pos¬
sit intellegi: Uerum qui hoc quaerit :
attendat. quid inbello noxium pernicio¬
sumque sit : & uidebit. nihil aliud quam
rerum esse interse aduersitatem atq:
conflictum: Quodigitur bellum graui¬
us & amarius cogitari potest quam ubi
uoluntas sic aduersa est passioni & pas¬
sio uoluntati. ut nullius earum uictoria
tales inimicitiae finianturꝰ. It ubi sic
confligit cum ipsa natura corporis uis
doloris: ut neutrum alteri cedat: Hic:

Expanded text:
orum autem, qui non pertinent ad istam ciuitatem Dei, erit e contrario miseria sempiterna, quae mors etiam secunda dicitur, quia nec anima ibi uiuere dicenda est, quae a uita Dei alienata erit, nec corpus, quod aeternis doloribus subiacebit; ac per hoc ideo durior ista secunda mors erit, quia finiri morte non poterit. Sed quoniam sicut miseria beatitudini et mors uitae, ita bellum paci uidetur esse contrarium: merito quaeritur, sicut pax in bonorum finibus praedicata est adque laudata, quod uel quale bellum e contrario in finibus malorum possit intellegi. Verum qui hoc quaerit, adtendat quid in bello noxium perniciosumque sit, et uidebit nihil aliud quam rerum esse inter se aduersitatem adque conflictum. Quod igitur bellum grauius et amarius cogitari potest, quam ubi uoluntas sic aduersa est passioni et passio uoluntati, ut nullius earum uictoria tales inimicitiae finiantur, et ubi sic confligit cum ipsa natura corporis uis doloris, ut neutrum alteri cedat? Hic
Abbreviated transcription (Latin):
in regno iuda ꝑtinente adhierłm : &iam
regum succedentium tẽporib ñ defuer̃
proph&ȩ: sicut dõ placebat eos mittere ł
ad prȩnuntiandum quod opus erat. ł ad
corpienda peccata praecipiendamq uis¬
titiam : Nam & illic & si longe minus quã
in isrł : tamen ex titerunt reges. qui suis
impi& atib dm̃ grauiter offenderent:¬
plecterentur: piorum saneregum meri¬
ta ibi non parua laudantur : In isrł aut̃
reges alios magis alios minus : Omnes tam̃
reꝓbos legimus: Vtraq: igitur pars sicut
iubebat diuina ꝓuidentia ł sinebat: ua¬
riis & erigebatur prosperitatib: & ad uer¬
sitatib premebatur: & sic affligebatur p̃
solum externis. uerum & inter seciuilibus
bellis : utcertis existentib causis misericordia
dĩ uel ira patescer&: donec eius indignatione
crescente uniuersa gens illa chaldeis debel¬
lantib: non solum subuerter&ur insedib suis.
sed & iam ex maxima sui parte trans fer&ur
interras assyriorum : Prius illa pars quȩ uo¬

Expanded text:
in regno Iuda pertinente ad Hierusalem etiam regum succedentium temporibus non defuerunt prophetae; sicut Deo placebat eos mittere uel ad praenuntiandum, quod opus erat, uel ad corripienda peccata praecipiendamque iustitiam. Nam et illic, etsi longe minus quam in Israel, tamen exstiterunt reges, qui suis inpietatibus Deum grauiter offenderentplecterentur. Piorum sane regum merita ibi non parva laudantur. In Israel autem reges alios magis, alios minus, omnes tamen reprobos legimus. Utraque igitur pars, sicut jubebat divina providentia, vel sinebat, variis et erigebatur prosperitatibus, et adversitatibus premebatur: et sic affligebatur, non solum externis, verum etiam inter se civilibus bellis, ut certis existentibus causis, misericordia Dei vel ira patesceret; donec ejus indignatione crescente, universa gens illa a Chaldaeis debellantibus, non solum subverteretur in sedibus suis, sed etiam ex maxima sui parte transferretur in terras Assyriorum, prius illa pars, quae vo
Abbreviated transcription (Latin):
niendũ fuit : seducer&ur ab eo populus.
& stirpidđ tamquam regio semini red¬
der&ur : & instituit ido latriam in regno
suo: & populum dĩ secum simulacrorum
cultu obstrictum nefanda impi& ate de¬
cepit : Nec tamen omnimodo cessauit dr̃
non solum illum regem uerũ &iam succes¬
sores eius & impi&atis imitatores popu¬
lũq ipsum arguere ꝑ ꝓph& as : Nam ibi
exstiterunt & magni illi insignesq pro¬
ph&ȩ : qui&iam mirabilia multa fecer̃
helias & heliseus discipulus eius: lbienĩ
dicentiheliȩ: Dnȩꝓphetas tuos occide¬
runt altariatua suffoderunt: & egore¬
lictus sum solus & quȩrunt animam meã:

Expanded text:
niendum fuit, seduceretur ab eo populus et stirpi Dauid tamquam regio semini redderetur, et instituit. idolatriam n regno suo et populum Dei secum simulacrorum cultu obstrictum nefanda inpietate decepit. Nec tamen omni modo cessauit Deus non solum illum regem, uerum etiam successores eius et inpietatis imitatores populumque ipsum arguere per prophetas. Nam ibi exstiterunt et magni illi insignesque prophetae, qui etiam mirabilia multa fecerunt, Helias et Helisaeus discipulus eius; ibi etiam dicenti Heliae: Domine, prophetas tuos occiderunt, altaria tua suffoderunt, et ego relictus sum solus, et quaerunt animam
Abbreviated transcription (Latin):
est se facturumeẽ promisit.: Quic
misit ds̃ quiddõ ꝓmittenti credidit mundus.
qui &iam ipse ꝓmissus est crediturus esse in pos¬
sibile clamant : quando quidem nos dm̃ qui &iam
secundum platonem facit in possibilia: id facturũ
cẽ clamamus.: Non ergo utbeatae sint animae
corpus est omne fugiendum: sed corpus incorrup¬
tibile recipiendum. Etinquo conuenientius in¬
corruptibili corpore lȩtabuntur : quam in quocor¬
ruptibili gemuerunt.: Sic enim non in cis erit
illa dira cupiditas: quam posuit explatone uer¬
gilius ubi ait : rursus &incipiant in corpora uel¬
le reuesti: sic inquam cupiditatem reuestendi
ad corpora non habebunt cum corpora inquae re¬
uesti cupiunt secum habebunt: & sic habebunt ut
num quam non habeant: numquam ea prorsus uel
ad exiguum quam libet tempus ulla moste depo¬
nant

Expanded text:
urum esse promisit. Quid misit Deus, quod Deo promittenti credidit mundus, qui etiam ipse promissus est crediturus, esse inpossibile clamant, quando quidem nos Deum, qui etiam secundum Platonem facit inposnibilia, id facturum esse clamamus? Non ergo, ut beatae pint animae, corpus est omne fugiendum, sed corpus incorruptibile recipiendum. Et in quo conuenientius incorruptibili corpore laetabuntur, quam in quo corruptibili gemuerunt? Sic enim non in eis erit illa dira cupiditas, quam posuit ex Platone Vergilius, ubi ait: Rursus et incipiant in corpora uelle reuerti; sic, inquam, cupiditatem reuertendi ad corpora non habebunt, cum corpora, in quae reuerti cupiunt, secum habebunt et sic habebunt, ut numquam non habeant, numquam ea prorsus uel ad exiguum quamlibet tempus ulla morte deponant
Abbreviated transcription (Latin):
consilium meum: quod manis est uinculum adper¬
petuitatem uram quamilla quibus estis conligati
Sinon solum absurdi sed surdi non sunt qui haec audi¬
unt : nonutiq dubitant dus factis ab illo dõ qui
eos fecit secundum platonem quod in possibi le est¬
fuisse ꝓmissum: quienim dicit : uosquidem in mor¬
tales eẽ non potestis: sed mea uoluntate in mosta¬
les eritis: quid aliud dicitꝰ quam id quod fieri non
potest me faciente tamen eritis.. Ille igitur :¬
carnem in corruptibilem inmostalem spiritalem
resuscitauit : qui iuxta platonem id qđ in possibile¬
facat

Expanded text:
consilium meum, quod maius est uinculum ad perpetuitatem uestram, quam illa quSi, non solum absurdi, sed surdi non sunt qui haec audiunt, non utique dubitant diis factis, ab illo deo qui eos fecit, secundum Platonem, quod est impossibile fuisse promissum. Qui enim dicit, Vos quidem immortales esse non potestis, sed mea voluntate immortales eritis: quid aliud dicit, quam id quod fieri non potest, me faciente tamen eritis? Ille igitur carnem incorruptibilem, immortalem, spiritualem resuscitabit, qui juxta Platonem, id quod impossibilefact
Abbreviated transcription (Latin):
poscente nullo: aliquando autem destituit
hiantem: & cum in animo con¬
cupiscentia ferueat: frig& in corpore : atq
ita mirum inmodum: non solum generandi
uoluntati: uerum &iam lasciuienti libidini.
libido non seruiat: Etcum tota plerumq
menti cohibenti aduersetur : non num quã
&aduersusse ipsam diuiditur: commotoq
animo: incommouendo corpore seipsa non
pud&. merito & ipsu mem bra: quae suo quo¬
dam utita dixerim iure: non omnimodo ad
arbitrium nostrum mou&: aut non mou&.:

Expanded text:
poscente nullo, aliquando autem destituit poscente nullo, aliquando autem destituit inhiantem, et cum in animo concupiscentia ferueat, friget in corpore; adque ita mirum in modum non solum generandi uoluntati, uerum etiam lasciuiendi libidini libido non seruit, et cum tota plerumque menti cohibenti aduersetur, nonnumquam et aduersus se ipsam diuiditur commotoque animo in commouendo corpore se ipsa non pudet, merito et ipsa membra, quae suo quodam, ut ita dixerim, iure, non omni modo ad arbitrium nostrum mouet aut non mou
Abbreviated transcription (Latin):
appetitu coniuncto atq ꝑmixto. utea uo¬
luntas sequatur: qua maior incorporis uo¬
luptatibus nulla est: Ita ut momento ip¬
so temporis.: quo ad eius peruenitur ex¬
tremum : poene omnis acies : & quasi ui¬
gilia cogitationis obruatur. Quis autẽ
amicus sapientiae : scõrumq gaudiorũ :¬
con iugalem agens uitam: & sicut a pos¬
tolus monuit : sciens suum uas posside¬
re inscĩficatione ethonore: non in morbo
desiderui : sicut & gentes quae ignorant dm̃:
non mall& si posset: sine hac libidine
filios procreare: ut &iam in hoc seren¬
de prolis officio: sic eiusmenti eaquae ad
hoc opus creata sunt: quem ad modum ce¬
tera suis quequȩ operibus distributa
membra seruirent: utuoluntatis acta non
aestu libidinis incitata. Sed neq ipsi ama¬
tores huius uoluptatis. siue ad concubi¬
tus coniugales: siue ad inmunditias flagi¬
tiorum cum uoluerint commouentur.
sed aliquando in portunus ẽ illemotus.

Expanded text:
adpetitu coniuncto adque permixto, ut ea uoadpetitu coniuncto adque permixto, ut ea uoluptas sequatur, qua maior in corporis uoluptatibus nulla est; ita ut momento ipso temporis, quo ad eius peruenitur extremum, paene omnis acies et quasi uigilia cogitationis obruatur. Quis autem amicus sapientiae sanctorumque gaudiorum coniugalem agens uitam, sed, sicut apostolus monuit, sciens suum uas possidere in sanctificatione et honore, non in morbo desiderii, sicut et gentes, quae ignorant Deum, non mallet, si posset, sine hac libidine filios procreare, ut etiam in hoc serendae prolis officio sic eius menti ea, quae ad hoc opus creata sunt, quem ad modum cetera suis quaeque operibus distributa membra seruirent, nutu uoluntatis acta, non aestu libidinis incitata? Sed neque ipsi amatores huius uoluptatis siue ad concubitus coniugales siue ad inmunditias flagitiorum cum uoluerint commouentur; sed aliquando inportunus est ille motus
Abbreviated transcription (Latin):
in rationabilior. quaed am tamen ulciscendi
libido est: et nescio qua ut ita dixerim qua¬
si umbra retributionis: ut quimala faciunt.
mala patiantur. Est igitur libido ulcis¬
cendi: quae ira dicitur. Est libido haben¬
di peccuniam: quae auuritia: est libido
quo modo cumq uincendi. quae ꝑuicatiu.
Est libido gloriandi : quae lactantia nun¬
cupatur: Sunt multae uariȩq libidines:
quarum non nullae habent &iam uoca¬
bula propria.: quȩdam uero non habent
Quis enim facile dixerit . quid uocetur li¬
bido dominandi: quam tamen plurimũ
ualere intyrannorum animis: etiam ciui¬
lia bella testantur
Cum igitur sint
multarum libidines rerum: Tamen cum
libido dicitur. neq cuius rei libido sit addi¬
tur. non fere ad solet animo occurrere. ni¬
si illa: qua obscenae partes corporis exci¬
tantur: Haec autẽ sibi non solum totum
corpus. nec solum extrinsecus uerum etiã
intrinsecus uindicat : totumq commou&
hominem : animi simul affectu cum carnis

Expanded text:
inrationabilior, tamen quaedam ulciscendi libido est, ut nescio qua, ut ita dixerim, quasi umbra retributionis, ut qui male faciunt, mala patiantur. Est igitur libido ulciscendi, quae ira dicitur; est libido habendi pecuniam, quae auaritia; est libido quomodocumque uincendi, quae peruicacia; est libido gloriandi, quae iactantia nuncupatur. Sunt multae uariaeque libidines, quarum nonnullae habent etiam uocabula propria, quaedam uero non habent. Quis enim facile dixerit, quid uocetur libido dominandi, quam tamen plurimum ualere in tyrannorum animis etiam ciuilia bella testanturCum igitur sint multarum libidines rerum, tamen, cum libido dicitur neque cuius rei libido sit additur, non fere adsolet animo occurrere nisi illa, qua obscenae partes corporis excitantur. Haec autem sibi non solum totum corpus nec solum extrinsecus, uerum etiam intrinsecus uindicat totumque commouet hominem animi simul adfectu cum carnis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ad credendum. Respexit & tabuer̃ gentes. hoc
ẽ misertus ẽ & fecit populos pęnitentes : Contri¬
ti sunt montes uiolentia: hoc ẽ iuimfacientibus
miraculis. elatorũ ẽ contrita superbia. Deflu¬
xerunt colles &ernales hoc ẽ humiliati sunt ad
tempus ut erigerentur in a&ernũ: Ingressus
& ernos eius ꝓlaborib: uidi hocẽ non sine mer¬
cede &ernitatis laborẽ caritatis aspexi: Taber¬
nacula & hiopum expauescent: & tabernacu¬
la terrȩmadian: hoc ẽ gentes repentino ꝑter¬
ritȩ nuntio mirabilium tuoꝵ: &iamquȩ suN
in iure romano: erunt inpopulo xpiano: Nũ¬
quid in fluminib: iratus es dnẽ aut influmini¬
b furor tuus aut in mari imp&us tuus: Hoc¬
ideo dictum ẽ quia nonuenit nunc ut iudic&
mundũ sed ut salu&ur mundus ꝑ ipsũ : Quia
ascendens suꝑ equos tuos & equitatio tua salus :
hoc ẽ euangeliste tui portabunt te quiregur

Expanded text:
est ad credendum\'? Respexit. et tabuerunt gentes, hoc est ad credendum\'? Respexit. et tabuerunt gentes, hoc est \'misertus est et fecit populos paenitentes\'. Contriti sunt montes uiolentia, hoc est \'uim facientibus miraculis elatorum est contrita superbia\'. Defluxerunt colles aeternales, hoc est humiliati sunt ad tempus, ut erigerentur in aeternum\\ Ingressus aeternos eius pro laboribus uidi, hoc est non sine mercede aeternitatis laborem caritatis adspexi. Tabernacula Aethiopum expauescent et tabernacula terrae Madiam, hoc est \'gentes repente perterritae nuntio mirabilium tuorum etiam quae non sunt in iure Romano erunt in populo Christiano.\' Numquid in fluminibus iratus es, Domine. aut in fluminibus furor tuus aut in mari impideo dictum est, quia non venit nunc ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum . Quia ascendes super equos tuos; et equitatio tua salus: hoc est, Evangelistae tui portabunt te, qui regu