comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uorare querens cͥcuit. ⁊ tri pacẽ putas:
Seclet in insiclus eũ clinitib ⁊ c̃. his
itaq docuum̃tis atq exemplis : aĩati
tanto securius ita toleremus: qͣnto
inturiosius accidunt. Q siñ ao ñitum
nob̾: saltem ad purgationem aliqͣm

Expanded text:
 tu pacem putas? Sedet in insidiis cum divitibus . » His itaque documentis atque exemplis animati, tanto securius ista toleremus, quanto injuriosius accidunt. Quae si non ad meritum nobis, saltem ad purgationem aliquam
Abbreviated transcription (Latin):
tate ꝓtegas. ⁊ ancillis tuis incolum̃
ie interficiant. aut quocũq casu in¬
am uniu̾se carnis absens uob̾ ingre¬
chrum nr̃m sepius uidentes ad pre¬
ces ꝓ me clño fumpendas amplius in¬
uitͥent᷑. Nullum qͥppe locum anime
cdolenti de peccatoꝵ suoꝵ errore de¬
solate tutiorem ac salabriorem arbi¬
tror qͣm eum qui uͦ paraclito .i. con¬
solatori ꝓpͥe consecratus est. ⁊ de eriꝰ
noĩe spetialit̾ insiguitus: nͨ xͥane se¬
pulture locum rectius apd̃ Aliquos
ficieles qͣm aprio feminas xp̃o deuo¬
tas consistere censeo. q̃ de dñi ihu¬

Expanded text:
tate protegas, et ancillis tuis incolumem me interficiant, aut quocunque casu viam universae carnis absens a vobis ingrecrum nostrum saepius videntes, ad preces pro me Domino fundendas amplius invitentur. Nullum quippe locum animae dolenti de peccatorum suorum errore desolatae tutiorem ac salubriorem arbitror, quam eum qui vero Paracleto, id est consolatori proprie consecratus est, et de ejus nomine specialiter insignitus. Nec Christianae sepulturae locum rectius apud aliquos fideles, quam apud feminas Christo devotas consistere censeo. Quae de Domini
Abbreviated transcription (Latin):
nire. Et cũ me nunc freq̃ntior ac ma¬
iorꝑsecutio filioꝵ. qͣm olumm frm afli¬
geret: ad eas de estu huiꝰ tempesta¬
tis qͣsi aro quendam tͣnqͥlritatis por¬
tum recurrerem. atq ibi aliqͣntu¬
lum respirarem. ⁊ qui inmouachis
nullũ: aliquem saltem illis asseq̃rer
fructum. ac tanto romͥ fieret mag̃
salub̾rimum: qͣnto id eaꝵ infirma¬
ti mag̃ eẽt neccessarium. Nunc aũ
ita me sathanas impediure: ut ubi
caym uͥq circunferar: quẽ ut supͣ
meminz foris pugne intus tunores
incessant̃ cruciant. ĩmo tam foris
qͣm uitus timores incessant᷑ pugne
ꝑit̃ ⁊ tuuores ⁊ multo ꝑielosior ⁊ cre¬
brior ꝑsecutio filioꝵ aou̾sum me se¬
uit qͣm hostirim. Istos quippe semꝑ
p̃sentes habeo: ⁊ eoꝵ insidias iugiter
sustineo. hostiũ molentiam in corꝑi
mei ꝑicłm uideo: si a claustro ꝓce
ꝑ u̾sos deserrut filios: adħ ip̃m me
patent̃ canti pr̃is adhortaretur erẽ¬
plo ne me c̃to uicdeł opponens ꝑicło.

Expanded text:
re. Et cum me nunc frequentior ac major persecutio filiorum quam olim fratrum affligeret, ad eas de aestu hujus tempestatis quasi ad quemdam tranquillitatis portum recurrerem, atque ibi aliquantulum respirarem, et qui in monachis nullum, aliquem saltem in illis assequerer fructum. Ac tanto id mihi fieret magis saluberrimum, quanto id earum infirmitati magis esset necessarium. Nunc autem ita me Satanas impedivit, ut ubi Cain ubique circumferar : quem, ut supra memini, « foris pugnae, intus timores » incessanter cruciant, imo tam foris quam intus timores incessanter, pugnae pariter et timores. Et multo periculosior et crebrior persecutio filiorum adversum me saevit quam hostium. Istos quippe semper praesentes habeo, et eorum insidias jugiter sustineo. Hostium violentiam in corporis mei periculum video, si a claustro procedperversos deseruit filios, ad hoc ipsum me patenter tanti Patris adhortaretur exemplo, ne me certo videlicet opponens periculo
Abbreviated transcription (Latin):
ret. S ip̃e qͦ uerus paraclitus michi
maxue suꝑ ħ desolato. ueram attu¬
lit ꝯsolationem ⁊ ppͥo ꝓut clebebat
ꝓuidit oratorio. Accidit uamq ut
uxor heloysa susceꝑat: tanqͣm ad iuis
monasterii sui antiquitꝰ ꝑtinentem
monialium uͥ illa comes nr̃a pͥoratũ
habebat: muolent̃ expelle̾t. Q cũ diu̾¬
sis locis exules disꝑgent᷑: obdatam mͥ
a dũo intellexi occasionem. qͣnr̃o cõ¬
sulerem oratorio. Illuc itaq reu̾sus:
eam cũ qͥbdam aliis de ead̾ cong̾gati¬
oue ip̃i adħentib ad p̃clẽm oratoriũ
iuitaui. eoq illis adductis ip̃m orato¬
rium cum om̃ib ei ꝑtinentib ꝯcessi ⁊ do¬
naui ipãmiq pꝰmodum donationem
in breui ꝯsolatus ÷ ⁊ se eis qͦ uerum
exhibuit paraclitum. ⁊ cͥcũ adiacen¬
tes ppłos misicordes eis atq ꝓpitios
tior. Tantam ã grãm in ocłis om̃ium
tauli sorori nr̃e que cet̾is p̃erat clũs

Expanded text:
ret. Sed ipse quoque verus Paracletus mihi ret. Sed ipse quoque verus Paracletus mihi maxime super hoc desolato veram attulit consolationem, et proprio prout debebat providit oratorio. Accidit namque utuxor Heloissa susceperat, tanquam ad jus monasterii sui antiquitus pertinentem, monialium, ubi illa comes nostra prioratum habebat, violenter expelleret. Quae cum diversis locis exsules dispergerentur, oblatam mihi a Domino intellexi occasionem, qua nostro consulerem oratorio. Illuc namque reversus, eam cum quibusdam aliis de eadem congregatione ipsi adhaerentibus ad praedictum oratorium invitavi. Eoque illis adductis, ipsum oratorium cum omnibus ei pertinentibus concessi et donavi, ipsamque postmodum donationem in brevi consolatus est, et se eis quoque verum exhibuit Paracletum, et circumadja centes populos misericordes eis atque propitios tior. Tantam autem gratiam in oculis omnium illi sorori nostrae, quae caeteris praeerat, Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
apłi in me sp̃alit̃ dem̃ res ip̃a in di¬
caret. foris pugne: uitus timores.
Considerabam ⁊ plangebam qͣm un¬
utilem ⁊ miseram uitam ducerem
⁊ qͣm in fructuose tam mͥ qͣm aliis
uiu̾em. ⁊ qͣntum aña clerieis ꝓfe¬
cissem ⁊ qd̃ nẽ eis ꝑpt̾ mouachos
clunissis: nͨ in ip̃is nͨ in mouachis
aliquẽ fructum hrẽm.⁊ qͣm ineffi¬
cax in omib inceptis atq conatib
meis redde̾r: ut iam mͥ de om̃ib il¬
liro imꝑꝑari rectissime deb̾et. hic
hõ cepit edificare: ⁊ ñ potuit con¬
sũmare. Desꝑabam penitꝰ cũ recorda¬
rer q̃ fug̃ami.⁊ ꝯsid̾arem q̃ incͣrerem.
⁊ pͥores molestias qͣsi iam uullas re¬
putaus crebro aput ure iugenuscẽs
dicebam. Merito ħ patior: qͥ paracli¬
tum .i. ꝯsolatorem deserens. in deso¬
lationem c̃tam me intrusi.⁊ minas
torio nr̃o dimisso: de duuni celebra¬
tione offitii ita ut opport̾et ꝓuiclere
uix uniꝰ hõis ueccessitudini suffice¬

Expanded text:
Apostoli in me specialiter dictum res ipsa indiApostoli in me specialiter dictum res ipsa indicaret, « foris pugnae, intus timores . » Considerabam, et plangebam quam inutilem et miseram vitam ducerem, et quam infructuose tam mihi quam aliis viverem, et quantum antea clericis profecissem, et quod nunc eis propter monachos dimissis, nec in ipsis, nec in monachis aliquem fructum haberem, et quam inefficax in omnibus incoeptis atque conatibus meis redderer, ut jam mihi de omnibus illud improperari rectissime deberet: « Hic homo coepit aedificare, et non potuit consummare . » Desperabam penitus, cum recordarer quae fugeram, et considerarem quae incurrerem, et priores molestias quasi jam nullas reputans, crebro apud me ingemiscens dicebam: « Merito haec patior, qui Paracletum, id est consolatorem, deserens in desolationem certam me intrusi, et minatorio nostro dimisso, de divini celebratione officii ita ut oporteret providere vix unius hominis necessitudini suffice
Abbreviated transcription (Latin):
ex morcliuatione .s. ip̃ins monaste¬
rii nactus occõneni: ut oĩa loca mo¬
uast̾io adiacentia musus ꝓpͥos recle¬
giss ac gͣuiorib exactionib moua¬
chos ipõs qͣm tributarios uideos
exagitaret. Urgebant me mouachi
ꝓ necessitudinib coticlianis cũ ni¬
chil in cõmune habe̾nt qõ eis mi¬
nistrarem. s unꝰqͥsq de ꝓpͥis olim
marsupiis se ⁊ ꝯcubinas suas cũ fi¬
liis ł filiab sustentaret. Gairdebãt
me suꝑ ħ anxiari. ⁊ ip̃i qͦ furabant᷑
⁊ asportabant q̃ pot̾ant. uit cũ in ad¬
ministratõne ista defic̃ẽm: cõpelle¬
rer ut adisciplina cessare aut oĩno
rececłe. Enui aũ tota t̾re illuis bar¬
baries ꝑit̾ erlex ⁊ indiscipliuata
eẽt: nulli erant hominũ ad quoꝵ
confugẽ possem adiritorium eũ a
morib om̃ium parit clissid̾em. fõ¬
ris me tyrannꝰ me ⁊ sa tellites sui as¬
sidue opprimebant. intus mͥ frẽs
icessanter insidiabant᷑: ut illud

Expanded text:
ex inordinatione scilicet ipsius monasteex inordinatione scilicet ipsius monasterii nactus occasionem, ut omnia loca monasterio adjacentia in usus proprios redegisset, ac gravioribus exactionibus monachos ipsos quam tributarios Judaeos exagitaret. Urgebant me monachi pro necessitudinibus quotidianis, cum nihil in commune haberent quod eis ministrarem, sed unusquisque de propriis olim marsupiis se et concubinas suas cum filiis et filiabus sustentaret. Gaudebant me super hoc anxiari, et ipsi quoque furabantur et asportabant quae poterant, ut cum in administratrent aut a disciplina cessare, aut omnino recedere. Cum autem tota terrae illius barbaries pariter exlex et indisciplinata esset, nulli erant hominum ad quorum confugere possem adjutorium, cum a moribus omnium pariter dissiderem. Foris me tyrannus ille et satellites sui assidue opprimebant, intus mihi fratres incessanter insidiabantur, ut illud
Abbreviated transcription (Latin):
erat. ⁊ tͦpis atq indomabilis illoꝵ mo¬
nachoꝵ uita om̃ib fere notissima: et
geris t̾re illiꝰ inhumana atq incõpõita.
Sic̃ gͦ ille qui unminente sͥ gladio ꝑt̾ri¬
tus: in p̃cipitium secollidre. ⁊ ut pũc¬
to tpris mortem unã differat: aliam
iucurrit. sic ego ab uno ꝑicło in aliud
scient̾ me ꝯtuli. Ibiq ad horrisoni un¬
das occeani. cũ fugami mͥ ult̾ius t̾re
pꝰ tremitas ñ preb̾et: sepe in orõnib
meis illud reuoluebam. Afinib t̾re
ad te clamaui dũ anxiaret᷑ cormeum.¬
Qͣnͣta eiũ anxietate iua ⁊̃ qͣm regẽdã
susceꝑam indisciplinata frm ꝯg̾ga¬
tio cor meum die ac uocte cruciaret.
cũ tam aĩe inee qͣm corꝑis ꝑicła pen¬
sareui neminem iam late arbitror.
Certum quippe habebam qd̾ sieo ᷤᷤ ad
regłarem uitam qͣm ꝓfessi fuãnt ꝯ¬
pelłe temptarem me uiu̾e ñ pꝰse.
ranuus quidam in t̾ra illa potenti¬
ssimus. ita iam diu s subingau̾at

Expanded text:
erat, et turpis atque indomabilis illorum moerat, et turpis atque indomabilis illorum monachorum vita omnibus fere notissima, et gens terrae illius inhumana atque incomposita. Sicut ergo ille, qui imminente sibi gladio perterritus in praecipitium se collidit, et ut puncto temporis mortem unam differat aliam incurrit; sic ego ab uno periculo in aliud scienter me contuli, ibique ad horrisoni undas Oceani cum fugam mihi ulterius terrae postremitas non praeberet, saepe in orationibus meis illud revolvebam: « A finibus terrae ad te clamavi, dum anxiaretur cor meumnta enim anxietate illa etiam, quam regendam susceperam, indisciplinata fratrum congregatio cor meum die ac nocte cruciaret, cum tam animae meae quam corporis pericula pensarem, neminem jam latere arbitror. Certum quippe habebam, quod si eos ad regularem vitam, quam professi fuerant, compellere tentarem, me vivere non posse. rannus quidam in terra illa potentissimus ita jamdiu sibi subjugaverat,
Abbreviated transcription (Latin):
finib excessis. ad g̾s̃ tͣnsire cispone¬
bit᷑um credebam: qͣnto me minus
xͥanũ ex imposito uͥ cͥmine suspi¬
carentur. ⁊ obħ facilius ad sectam
suam inclinari posse credlerent.
um añ de abbatia ad qͣn assũꝑtꝰ¬
atq ħ extremum mͥ suꝑessẽt nacho¬
eptus qͣm insicdias istas paululum
declinare me credicdi. icidi in rͥa¬
uos atq monachos gentib longe
seuiores atq peiores. Erat qͥppe in
bͥtannia minore. in ep̃atu uenecen¬
pastore defuncto. desolata. Adꝙͣ. me
coucors frm̃ electio eñ assensu pͥn¬
cipis t̾re uocauit. Atq ħ ab abb̃e no¬
stro ⁊ frĩb facile impetrauit. Sicq
me francoꝵ inuiclia adocciclentẽ
sic̃ iherouimũ romanoꝵ expulit
ad orientem. Numqͣm enĩ hiic rei
sciat d̃s acquieuissem: nͥ ut qͦcũq
mͦ has qͣs racessant̃ sustinebam opp̃¬
siones ut dixi declinarẽ. Terra qͥppe
barbara. ⁊ t̾re lingua mͥ incognita

Expanded text:
finibus excessis, ad gentes transire disponefinibus excessis, ad gentes transire disponebiturum credebam, quanto me minus Christianum ex imposito mihi crimine suspicarentur, et ob hoc facilius ad sectam suam inclinari posse crederent. CAP. XIII. De abbatia ad quam assuc extremum mihi superesset coneptus qua insidias istas paululum declinare me credidi, incidi in Christianos atque monachos gentibus longo saeviores, atque pejores. Erat quippe in Britannia minore in episcopatu Venetenpastore defuncto desolata. Ad quam me concors fratrum electio cum assensu principis terrae vocavit, atque hoc ab abbate nostro et fratribus facile impetravit. Sicque me Francorum invidia ad Occidentem, sicut Hieronymum Romanorum expulit ad Orientem. Nunquam enim huic rei sciat Deus acquievissem, nisi ut quocunque modo has, quas incessanter sustinebam, opprsiones, ut dixi, declinarem. Terra quippe barbara, et terrae lingua mihi incognita
Abbreviated transcription (Latin):
loco me corꝑe latitante apłoꝵ ĩ eñ¬
ꝑamibulante.⁊ illius poetici figm̃ti
me uouos apłos. quib mundꝰ pluri¬
mũ credebat: excitauerunt. Quoꝵ
alt̾ regłarium canonicoꝵ uitam
ait̃ mouachoꝵ se resuscitasse głaba¬
tur. hii p̃clicando per mundum
effecerunt. ⁊ de mea tam fide qͣm ru¬
me auertent. ⁊ siqui adhue pͥstimi a¬
uioris erga me aliqͥd retinent: hoc
ip̃i modisut om̃ib metu illoꝵ dissi¬
mularent. d̃s ip̃e mͥ testis ÷. quoti¬
eus aliquẽ eccłiasticarũ ꝑsonaꝵ con¬
uentũ aduuari noueram. hoc ĩ dãp¬
nationem meam agi creclebam. Stu¬
pefactus ilico qͣsi suꝑuenientis ictũ
fuaguris expectabam: ut qͣsi heticꝰ
aut ꝓphanus in concilis traherer añ
sinagogis. Atq ut de publice ad leo¬
uemi de formica ad elefauteui ꝯꝑatõ
ducat᷑. ũ me mitiori aĩo ꝑsequebãt᷑
emuli mei. qͣm beatũ olim athaua¬
sium ħ̾etici. Sepe aũ d̃s scit in tairtã
lapsus sum desꝑatõnem. ut rͥanoꝵ

Expanded text:
loco me corpore latitante, seperambulante, et illius poetici figmentime novos apostolos, quibus mundus plurimum credebat, excitaverunt. Quorum alter regularium canonicorum vitam, alter monachorum se resuscitasse gloriabatur. Hi praedicando per mundum effecerunt, et de mea tam fide quam vime averterent, et qui adhuc pristini amoris erga me aliquid retinerent, hoc ipsi modis omnibus metu illorum dissimularent. Deus ipse mihi testis est, quoties aliquem ecclesiasticarum personarum conventum adunari noveram, hoc in damnationem meam agi credebam. Stupefactus illico quasi supervenientis ictum fulguris, exspectabam ut quasi haereticus aut profanus in conciliis traherer aut Synagogis. Atque ut de pulice ad leonem, de formica ad elephantem comparatio ducatur, non me mitiori animo persequebantur aemuli mei, quam beatum olim Athanasium haeretici. Saepe autem Deus scit in tantam lapsus sum desperationem, ut Christianorum
Abbreviated transcription (Latin):
detractionis iniuriam ad mentẽ
recluc̃em: ñ modicam huic consola¬
tionem carpebam inquiens. Ositan
ab hac suspicione lib̾ato. quomͦ huiꝰ
ꝓpetrande tͣpitudinis facultate ab¬
lata. suspitio remanet: Que ÷ tam
impudẽs ħ cͥminatio nouissima:
Adeo naniq res ista omẽm huius tͣ¬
pitucdinis suspitõnem apud om̃s re¬
mouet: ut quicũq mulieres obser¬
uare cliligentius stirdent. eis ennu¬
chos aohibeant. sic̃ de hester ⁊ cetĩs
regis assueri puellis sacra uarrat
hẏstoria. Legimus ⁊ potentem illumi
regme candacis enuichum niunier¬
sis eiꝰ garis p̃eẽ. Ad quem conu̾tendũ
⁊ baptizandum philippus apłs ab an¬
gło cdirectus est. Tales quippe semꝑ
ap̃ uerecrardas ⁊ houestas feminas
tanto amplius diguitatis ⁊ famili¬
aritatis adeptisunt. qͣuto iongiꝰ ab
hac absistebaut suspitõne. Ad qͣmqͥ
perritus remoriendam maxinũ illũ
xͥanoꝵ philosophum origenem. cũ

Expanded text:
detractionis injuriam ad mentem reducerem, non modicam hinc consolationem carpebam, inquiens: O si tantab hac suspicione liberato, quomodo hujus perpetrandae turpitudinis facultate ablata suspicio remanet? Quae etiam tam impudens haec criminatio novissima? Adeo namque res ista omnem hujus turpitudinis suspicionem apud omnes removet, ut quicunque mulieres observare diligentius student, eis eunuchos adhibeant, sicut de Esther et caeteris regis Assueri puellis sacra narrat historia . Legimus et potentem illum reginae Candacis eunuchum universis ejus gazis praeesse . Ad quem convertendum et baptizandum Philippus apostolus ab angelo directus est. Tales quippe semper apud verecundas et honestas feminas tanto amplius dignitatis et familiaritatis adepti sunt, quanto longius ab hac absistebant suspicione. Ad quam quoque penitus removendam maximum illum Christianorum philosophum Origenem, cum
Abbreviated transcription (Latin):
cerunt. Adco namq serꝰ infirmrior for¬
tioris iundiget auxilio: ut semꝑ uir̃
In cuiꝰ ⁊̃ rei signo ipãm semꝑ uelatũ
hr̃e cap̃ p̃cip̃. Uñ ñ medioc̾ter mniror
ꝯsuetuomnes has inmonast̾iis cduoũ
moleiusse. qd̃ quem admodũ uiris
abb̾es ita ⁊ fenruris abb̃isse p̃ponant᷑.
⁊ eiusdem regle ꝓfessione tam femine
qͣm uirise astringant. In qͣ tũ plera¬
q ꝯtiuent᷑ q̃ afeminis tam p̃latis qͣ.
subiectis nullatenus possiurt adim¬
pleri. In plerisq ⁊̃ locis ordine ꝑtͣba¬
to uaturali ip̃as alb̃issas atq moni¬
ales. cłicis qͦ ip̃is quiib sub est płs do¬
inuiari conspicimꝰ ⁊ tanto facilius

Expanded text:
cerunt? Adeo namque sexus infirmior forcerunt? Adeo namque sexus infirmior fortioris indiget auxilio, ut semper virIn cujus etiam rei signo ipsam semper velatum habere caput praecipit . Unde non mediocriter miror consuetudines has in monasteriis dudum inolevisse, quod quemadmodum viris abbates, ita et feminis abbatissae praeponantur, et ejusdem regulae professione tam feminae quam viri se astringant. In qua tamen pleraque continentur quae a feminis tam praelatis quam subjectis nullatenus possunt adimpleri. In plerisque etiam locis ordine perturbato naturali ipsas abbatissas atque moniales clericis quoque ipsis, quibus subest populus, dominari c
Abbreviated transcription (Latin):
rorem multerem cͥcũ ducendi. ficrt
fr̃s dñi ⁊ cephas. uide insipiens qr ñ
dixit. Numquid ũ habemius potesta¬
tem sororem nurlierem amplecte rroi
foret uit̾ eos caruale ꝯuigium. Ip̃e c̃¬
te phariseus qui intͣ se de dño Ait.
multo ꝯmodiorem qͣntũ aohũanũ in¬
ditiũ spectat. tͣpitudinis ꝯiecturam
de clũo cõciꝑe pot̾at. qͣm de nob̾ isti
atq ꝯu̾sari raclebant multo ꝓbabili¬
orem iñ suspicionem ꝯͣtͣhere. Qs ⁊̃
cdixissent isti decͣctatores ur̃i. si mal¬
chum nr̃m illũ capcinũ mouachũ
de qͦ beatus scͥbit iheronimꝰ. eod̾ ꝯtu¬
b̃uo cũ uxore iuictitantem ꝯspic̾ent:
Quͣto id cͥmini consc̾ͥberent. qd̾ eggiꝰ
ille doctor eũ rudisset marime ꝯmẽ¬
dans ait. Erat illic seuer qͥdam nõie
malchꝰ eiusd̃ loci incligena. Anꝰ qͦ in
eiꝰ ꝯtub̾uio. Studiosi ambo religiõis
⁊ sic ecͤe  li nien terentes: ut zachariã
tͣctione scõꝵ prm se ꝯͥtient. qͦs freq̃n¬

Expanded text:
i, sicut fratres Domini et Cephas? Vide insipiens quia non dixit: Nunquid non habemus potestatem sororem mulierem amplectendi, sforet inter eos carnale conjugium. » Ipse certe Pharisaeus, qui intra se de Domino ait: multo commodiorem, quantum ad humanum judicium spectat, turpitudinis conjecturam de Domino concipere poterat quam de nobis isti, atque conversari videbat, multo probabiliorem inde suspicionem contrahere. Quid etiam dixissent isti detractores nostri, si Malchum illum captivum monachum, de quo beatus scribit Hieronymus, eodem contubernio cum uxore victitantem conspicerent? Quanto id crimini ascriberent, quod egregius ille doctor cum vidisset, maxime commendans, ait: « Erat illic senex quidam nomine Malchus ejusdem loci indigena, anus quoque in ejus contubernio. Studiosi ambo religionis, et sic ecclesiae limen terentes, ut Zachariam tractione sanctorum Patrum se continent, quos frequen
Abbreviated transcription (Latin):
liis patͥb sc̃is obic̾ẽt: si in eoꝵ tp̃rib
existẽt: cum eos uidel corpore inte¬
gros tam familiari ꝯu̾satione fe¬
inuus p̃cipue iuclerent sociatos: uñ
⁊ beatus angustunis in libro de oꝑe

Expanded text:
liis Patribus sanctis objiceret, si in eorum temporibus existeret, cum eos videlicet corpore integros tam familiari conversatione feminis praecipue videret sociatos. Unde et beatus Augustinus in libro De opere
Abbreviated transcription (Latin):
tiani fuisse: ut qd̃ ille inius ꝓuide
c̾̃cditur egisse: atq inde ñ modicũ
cͥmen incurrisse: io aliena culpa in
me ag̃ẽt. ut ad simile opus me lib̾m
p̃pararet. Ac tanto minore pena: qͣn¬
to breruore ac subita. ut opp̃ssus
sompno eñ mͥ manꝰ mnic̃ent: nichil
pene fere sentissem. S qd̾ tẽ forte mi¬
nus ꝑtuli ex mulũe: uẽ ex detͣctione¬

Expanded text:
tiam fuisse, ut quod ille minus provide creditur egisse, atque inde non modicum crimen incurrisse; id aliena culpa in me ageret, ut ad simile opus me liberum praepararet, ac tanto minore poena, quanto breviore ac subita, ut oppressus somno cum mihi manus injicerent nihil poenae fere sentirem. Sed quod tunc forte minus pertuli ex
Abbreviated transcription (Latin):
iius qͣm possẽ ⁊ cleb̾em ꝯsulerem.
⁊ facile io nr̃a saltem p̃dicõne uale¬
rem: cepi sepuis ad eas reu̾ti. nt eis
qͦqͦmͦ subuenirem. In quo nͨ iuidie
mͥ mmn᷑ defuit. ⁊ qd̾ ue fac̃e sincera
karitas compellebat. solita derogã¬
tium pͣuitas impirdentissime accu¬
sabat dicens me adhuc qͣdam carna¬
lis ꝯcupiscentia oblectatione teñĩ.
qͣ pͥstine clilecte sustiñe absentiaui
rtix aut numqͣm paterer. Qni freq̃ñ¬
ter illam beati iheronuni querimo¬
niam mecum uoluens qͣ ad asellam
de fictis amicis scribens ait. Richil
mͥ obicitur nͥ sexus mens. ⁊ ħ nũqͣ.
obiceretur: nͥ cum iherosolimam pa¬
domum sc̃e paule uossem: totiꝰ ĩme
urb̃ stuiclia consonabant. om̃ium
pene iuditio dignus summo sacer¬

Expanded text:
sulerem, et facile id nostra saltem praedicatione valerem: coepi saepius ad eas reverti, ut eis quoquomodo subvenirem. In quo nec invidiae mihi murmur defuit, et quod me facere sincera charitas compellebat, solita derogantium pravitas impudentissime accusabat, dicens me adhuc quadam carnalis concupiscentiae oblectatione teneri, qui pristinae dilectae sustinere absentiam vix aut nunquam paterer. Qui frequenter illam beati Hieronymi querimoniam mecum volvens, qui ad Asellam de fictis amicis scribens , ait: « Nihil mihi objicitur nisi sexus meus, et hoc nunquam objiceretur nisi cum Hierosolymam Padomum sanctae Paulae nossem, in me Urbis studia consonabant. Omnium pene judicio dignus summo sacer
Abbreviated transcription (Latin):
ueant ⁊̃ ne pp̃ earum incuriam et insolen¬
tiam aliꝙͣ in monastiis pacianturꝰ inopiã.
ut nec sͥ in peccatũ. nec sanctimonialibus
ꝓuemiat in murmuratõis lapsũ. Sint
quoq eis in refectorio ꝯuiue quatenꝰ scĩ¬
monialib alim̃ta uberiꝰ ãministrentur.
Et q̃ forte minus hñtur eqͥori aĩo cõiterꝰ
tolerentur. Qm̃ si eax scrcietatẽ. curamq
paruidentes. lautiores sͥ ciliy pͥuatĩ domi
pparau̾int. excepta cã infirmitatis et hos¬
pitũ: ꝓcul dubio in detractõis aumur

Expanded text:
insolentiam aliquam in monasteriis patiantur inopiam, ut nec sibi in peccatum, nec sanctimonialibus proveniat in murmurationis lapsum. Sint quoque eis in refectorio convivae, quatenus sanctimonialibus alimenta uberius administrentur, et quae forte minus habentur, aequiori animo communiter tolerentur. Quoniam si earum societatem curamque parvipendentes, lautiores sibi cibos privatim domi praeparaverint, excepta causa infirmitatis aut hospitum, procul dubio in detractionis aut mur
Abbreviated transcription (Latin):
queq p̃bere. In pulm̃tis namq eiꝰ dan¬
dis nichilominꝰ sollertissime iugila¬
re debet earũ induftͥa. ut iuxta possi¬
bilitatem eis carnem. ꝑistes. legumi¬
na. et holera. ligna et cet̾a necaͣa at¬
tribuant. ut hiĩs amminculate ꝓm¬
ptiore in dei consistant seruicio. Nlam
es talia debenteis ttituere loca in qͥb
aptissime nut̾menta peccoꝵ. ⁊ horti et¬
holerũ f̃ possint. unde pulũta hãnt.
exceptis hiis que de uillis ecc̃e. et de elemo

Expanded text:
tis namque eis dandis nihilominus solertissime vigilare debet abbatissarum industria, ut juxta possibilitatem eis carnem, pisces, legumina, et olera, ligna, et caetera necessaria attribuant, ut his adminiculatae promptiores in Dei consistant servitio. Nam et talia eis debent constituere loca, in quibus aptissime nutriant pecora, et horti olerum possint fieri, unde pulmenta habeant, exceptis his quae de villis eccle
Abbreviated transcription (Latin):
quatinus hac formula uiuendr in¬
specta. et do sͥ adiutorium prebente
humiliter suscepta. ⁊ efficacit̾ im¬
pleta: cum bonoꝵ oꝑm lampadib

Expanded text:
quatenus hac formula vivendi inspecta, et Deo sibi adjutorium praebente, humiliter suscepta et efficaciter impleta, cum bonorum operum lampadib
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ mirari. qd̃ his qui sitt̃ati siuit ad
expõnes scõꝵ intelligendas. ip̃a eoꝵ
scripta ł glose ñ sufficiurt. ire alio
sem ⁊aggredi p̃sumerem: reqirisi¬
erunt. Respoirdit me ro si ueuent
exꝑiri paratum esse. Tunc iclamã
quuuit:⁊ uos assentimus. Que
tor alicuius uinsitate scripture
⁊ ꝓbemus quod uos ꝓmittitis. ex cõ¬
senserunt om̃s mobseurissima hi¬
erechielis ꝓphecia. Assumpto itaq
expositore: statim in crastino eos
at lectionem inuitam. Q inuito
iͥ consilium dantes dicebant ad
tius ui expofitione rimanda ⁊ fir¬
manda mͥ hanc in exꝑto iugiland̾.
Iudignatus autem respoiroi ñ eẽ
mee consuetudinis ꝑ risum ꝓfic̾e:
s ꝑ ingeniuui. atq adieci. uelme
penitus desiturum eẽ. uel eos pro
arbitrio meo ad lectionem acce¬
dere ñ differre. et prime ꝗ lectio¬
ni nr̃e pauci tunc int̾fuere qd̃ ri¬
diculum om̃ib urderet᷑ me adh
qui affuerunt in tm̃ lectio iłla gͣ¬

Expanded text:
nter mirari, quod his qui litterati sunt, ad nter mirari, quod his qui litterati sunt, ad expositiones sanctorum intelligendas, ipsa eorum scripta vel glossae non sufficiant, ut alio sem et aggredi praesumerem, requisierunt. Respondi me id si vellent experiri paratum esse. Tunc conclamanquiunt, et nos assentimus. Quaetor alicujus inusitatae scripturae, et probemus quod vos promittitis. Et consenserunt omnes in obscurissima Ezechielis prophetia. Assumpto itaque expositore statim in crastino eos ad lectionem invitavi. Qui invito mihi consilium dantes, dicebant ad tius in expositione rimanda et firmanda mihi hanc inexperto vigilandum. Indignatus autem respondi non esse meaeconsuetudinis per usum proficere, sed per ingenium; atque adjeci vel me penitus desiturum esse, vel eos pro arbitrio meo ad lectionem accedere non differre. Et primae quidem lectioni nostrae pauci tunc interfuere, quod ridiculum omnibus videretur me adhuc qui adfuerunt in tantum lectio illa gr
Abbreviated transcription (Latin):
tius intrientib in fructuosa reꝑie¬
batur. Aohanc itaq cum accessisẽ
ut frrictum inde colligerem. dep̃¬
heudi illam esse ficulnream. eni ma¬
ledixit dñs. seu illam net̾em q̃reũ
eui pompenim lucauus comꝑat
diceus. Stat magni nõis umbra.
Qualis fengifero q̃reus sublinus
tis diebus in umbra eius ociosus
iaciu. Paulatun uͦ me iam rarius¬
⁊ rariꝰ ad lectiones eius accedente:
quidã tẽ int̃ discipulos eiꝰ eminen¬
tes grauit̃ id ferebant. quasi tanti
magistri contemptor fierem. Pmĩ
illum qͦq adu̾sum me latenter cõ¬
morientes pͣuis suggestionibz ei me
uundiosum fecerunt. Accroit aut̃
qͣdam die ut pꝰ aliquas sententiaꝵ
collationes nos scolares iurucem io¬
caremnur. Ubi cum me quidam ani¬
mo uitemptantis int̾rogass qͥd mͥ de
diuinoꝵ lectione libroꝵ uideretur
qͥ ñdum nisi in philosophicis stu¬
dueram: Respondi. salub̾runum
anme cognoscitur: s me uehem̃¬

Expanded text:
tius intuentibus infructuosa reperietius intuentibus infructuosa reperiebatur. Ad hanc itaque cum accessissem ut fructum inde colligerem, deprehendi illam esse ficulneam cui maledixit Dominus , seu illam veterem quercum, cui Pompeium Lucanus comparat, dicens: . . . . stat magni nominis umbra, Qualis frugifero quercus sublimis tis diebus in umbra ejus otiosus jacui. Paulatim vero me jam rarius ad lectiones ejus accedente, quidam tunc inter discipulos ejus eminentes graviter id ferebant, quasi tanti magistri contemptor fierem. Proinde illum quoque adversum me latenter commoventes, pravis suggestionibus ei me invidiosum fecerunt. Accidit autem quadam die, ut post aliquas sententiarum collationes, nos scholares invicem jocaremur. Ubi cum me quidam animo intentantis interrogavisset, quid mihi de divinorum lectione librorum videretur, qui nondum nisi in physicis studueram, respondi saluberrimum animae cognoscitur, sed me veheme
Abbreviated transcription (Latin):
eis. te qͦq res ip̃a duidum edoerut.
Illud uͦ alacis ⁊ teruꝑantiꝰ loquar:¬
fortunam pugne: ñ sum suꝑatus
ab illo. qd̃ siego taceam resip̃a cla¬
mat. ⁊ ip̃ius rei fuus indicat. Dum
lucia repatriare me compulit.
elue indelicet pꝰ conuersionembe¬
rengarii patris mei ad ꝓfessionẽ
monasticam:ideui facere dispo¬
nebat. Quo completo: reuersris
sum in franciam. maxume ut de
hac autem lectione magist̃ eiris
anselmꝰ laudunensis inarunam
ex antiquitate auctoritãtem tẽ
cui magis longenus usus mũ.
qͣni iugenium uel memoria nom̃
comparauerat. Ao quẽ siqͥs de ali¬
qria questione pulsandũ accedẽt
s nullus in conspectu questionan¬
tium. Uerboꝵ usum habebae mi¬
rabilem. s sensu conteintibilem.
⁊ ratione uacrum. Cũ ignem ac¬
cenderet: domum suam suam
fumo implebat ñ luce illustra¬
bat. Arbor eius tota in foliis aspi¬
cieutibz a longe conspicua uide¬
batur. s ꝓpuiquantib et diligen¬

Expanded text:
eis, te quoque res ipsa jamdudum edocuit. eis, te quoque res ipsa jamdudum edocuit. Illud vero Ajacis et teFortunam pugnae, non sum superatus ab illo. Quod si ego tacerem, res ipsa clt ipsius rei finis indicat. Dum Lucia repatriare me compulit. Quae videlicet post conversionem Berengarii patris mei ad professionem monasticam, idem facere disponebat. Quo completo, reversus sum in Franciam, maxime ut de hac autem lectione magister ejus Anselmus Laudunensis maximam ex antiquitate auctoritatem tunc cui magis longaevus usus, quam ingenium vel memoria nomen comparaverat. Ad quem si quis de aliqua quaestione pulsandum accederet sed nullus in conspectu quaestionantium. Verborum usum habebat mirabilem, sed sensu contemptibilem, et ratione vacuum. Cum ignem accenderet, domum suam fumo implebat, non luce illustrabat. Arbor ejus tota in foliis aspicientibus a longe conspicua videbatur, sed propinquantibus, et diligen
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ conuenticulum fr̃m cũ scolis
suis ad iullam quandam ab urbe
remotam. Statimq ego meliduno
parisius redii: pacem ab illo ult̾iuis
sꝑans. S qr uit diximus locũ nr̃m
ab eniulo nr̃o fecerat occupari.
fe. scelarum mãꝵ castra posui. qͣsi esĩ
obsessurus qͥ locum occupauerat no¬
strum. Quo audito magist̃ nr̃ statĩ
ao nobem imprdent̃ rediens: sco¬
ias quas tuinc hr̃e pot̾at: et conuen¬
ticłm frm̃ ad pͥstinum reduxit mo¬
uerum cum illi ꝓdẽe iutend̾et ma¬
xime noeuit. Ine quippe antea ali¬
quos discipulos habebat. quales
ari. inqua plurimum ualere cre¬
debatur. Dostqͣm aũ magr̃ adueñ:
om̃s perritus admisit. ⁊ sic a regi¬
ime scolarum cessare compriltꝰ ÷
Nec pꝰ nuiltum tp̃s quasi iam ulte¬
ur̃i ad urbem: quos conflictus dis¬
putõnum scolares nr̃i tam eum
ip̃o qͣm eum discipulis eius habu¬
eruit. ⁊ quios fortrma euentus in
his bellis ded̾it ur̃is. ĩmo mͥ ip̃i ui

Expanded text:
et conventiculum fratrum cum scholis et conventiculum fratrum cum scholis suis ad villam quamdam ab urbe remotam. Statimque ego Meleduno Parisius redii, pacem ab illo ulterius sperans. Sed quia, ut diximus, locum nostrum ab aemulo nostro fecerat occupari, fae, scholarum nostrarum castra posui, quasi eum obsessurus, qui locum occupaverat nostrum. Quo audito, magister noster statim ad urbem impudenter rediens, scholas quas tunc habere poterat, et conventiculum fratrum ad pristinum reduxit moVerum, cum illi prodesse intenderet, maxime nocuit. Ille quippe antea aliquos habebat qualesani, in quibus plurimum valere credebatur. Postquam autem magister advenit, omnes penitus amisit, et sic a regimine scholarum cessare compulsus est. Nec post multum tempus, quasi jam ultenostri ad urbem, quos conflictus disputationum scholares nostri, tam cum ipso quam cum discipulis ejus habuerint, et quos fortuna eventus in his bellis dederit nostris, imo mihi ipsi in
Abbreviated transcription (Latin):
eauroẽ ũ essentialiter: s indiffent᷑
dic̃et. &x qñi de uinu̾salib in hoc ip̃o
p̃cipua semꝑ ÷ apuo dialeticos q̃o:
ac tanta ut eam porphixiꝰ quoq in
definire ũ p̃sumeret dicens. altissi¬
inum enuim ÷ huiusmodi negotium:
maxue nr̃am infestabant doctri¬
tiam ad nr̃as conuolarent scolas.
⁊ ip̃e qui in scolis parisiace sedis ma
gistro successerat nr̃o locum mͥ sũ
offerret: ut ibid eui cum ceteris no¬
stro se trad̾e̾t magist̾io. uͥ autea suus
ille ⁊ nr̃ magister floruerat. Paucis
itaq dieb ibi me dialectice stirdiũ¬
regente: qͣnta inuidia tabescere.
te miserie estrim dui sustinens. cai¬
scolas auferre molitus ÷ pessimis
obiectis cͥminib. qui mͥ suũ concesse
manifestiris eins me ꝑseque batur
uurdia: tanto mͥ auctoritatis am¬
plius conferebat: uirta illud poeti¬
crun. Siuuma petit liuor ꝑfliant
altissuma uenti. Non multo autẽ
hesitare. ⁊ de conuersione ip̃iꝰ uehe¬
a cirritate recessisset: transtrilit se

Expanded text:
aliter, sed indifferenter diceret. Et quoniam de universalibus in hoc ipso praecipua semper est apud dialecticos quaestio, ac tanta ut eam Porphyrius quoque in diffinire non praesumeret, dicens: Altissimum enim est hujusmodi negotium. maxime nostram infestabant doctrinam, ad nostras convolarent scholas, et ipse, qui in scholis Parisiacae sedis magistro nostro successerat, locum mihi suum offerret, ut ibidem cum caeteris ntro se traderet magisterio, ubi antea suus ille et noster magister floruerat. Paucis itaque diebus ibi me studium dialecticae regente, quanta invidia tabescere, tae miseriae aestum diu sustinens, calscholas auferre molitus est, turpissimis objectis criminibus, qui mihi suum concessermanifestius ejus me persequebatur invidia, tanto mihi auctoritatis amplius conferebat, juxta illud poeticum: Summa petit livor, perflant altissima venti. Non multo autem haesitare, et de conversione ipsius vehea civitate minime recessisset, transtulit se
Abbreviated transcription (Latin):
quanitotius scolas nr̃as traufferrem.
ut uide uidel̾. erebriores disputati¬
onis assultus nr̃a daret importun¬
tas. Non multo auteni interiecto
tp̃r er inmoderata stiroii affuctio¬
ne correptus infirmitate coactus
sum repatriare. ⁊ ꝑ annos aliquot
a francia remotus querebar ardeu¬
tius ab his quos dialetica sollicita¬
bat doctrina. E lapsis autem paucis
annis crim ex infirmitate ĩam du¬
dum conualuissem: p̃ceptor meus
ille guillhelunris parisiacensis archi¬
diaconus. habitri pristino cõmuta¬
to ad regularnm cłicoꝵ ordinem
se couu̾tit. ea ut referebant inten¬
tione ut quo religiosior crederetur
ao maioris p̃lationis gradum ꝓmo¬
ueretur sierit in proruo contigit.
conuersionis habitus aut ab ur¬
be parisius aut a consueto philoso¬
phie stridio reuocauit. s in ip̃o qͦq
monasterio ad quod se causa reli¬
gionis coutulerat: statim more
solito publicas exercuit scolas. tũ
ego ad eum reriersus ut ab ip̃o recho¬
ricam auduemi: uit̾ cetera disputa¬

Expanded text:
us scholas nostras transferrem, ut inde videlicet crebriores disputationis assultus nostra daret opportunitas. Non multo autem interjecto tempore ex immoderata studii afflictione correptus infirmitate coactus sum repatriare, et per annos aliquot a Francia quasi remotus, quaerebar ardentius ab iis, quos dialectica sollicitabat doctriua. Elapsis autem paucis annis, cum ex infirmitate jamdudum convaluissem, praeceptor meus ille Guillelmus Parisiensis archidiaconus, habitu pristino commutato ad regularium clericorum ordinem se convertit, ea, ut referebant, intentione ut quo religiosior crederetur, ad majorem praelationis gradum promoveretur, sicut in proximo contigit, n hic suae conversionis habitus aut ab urbe Parisiaca, aut a consueto philosophiae studio eum revocavit; sed in ipso quoque monasterio, ad quod se causa religionis contulerat, statim more solito publicas exercuit scholas. Tum ego ad eum reversus ut ab ipso rhetoricam audirem, inter caetera disputa
Abbreviated transcription (Latin):
strum: ⁊ sedem regiam. Presensit ħ
p̃dictus magr̃ meus. ⁊ quo longius
posset c̾olas nr̃as a se remouere co¬
natus: quib potuit modis latent̃
machinatus ÷ ut priusqͣm asris re¬
ñ uullos ibidem habebat emulos:
fretus eoꝵ auxilio uoti mei compos
extiti. ⁊ plurimoꝵ mͥ assensum ip¬
sins iuurdia manifesta conqͥsiuit.
magr̃i fama contracta paulatim
me ampluis ip̃e p̃sumens ad castrũ

Expanded text:
strum, et sedem regiam. Praesensit hoc praedictus magister meus, et quo longius posset scholas nostras a se removere conatus, quibus potuit modis latenter machinatus est, ut priusquam a suis renonnullos ibidem habebat aemulos, fretus eorum auxilio voti mei compos exstiti, et plurimorum mihi assensum ipsius invidia manifesta conquisivit. ipsius magistri fama contracta paulatim  amplius ipse praesumens, ad cas
Abbreviated transcription (Latin):
li iaui marnne disciplina hec flore¬
re consueuerat. ad unillhe liuum
scł campellensem p̃ceptore p̃cepto¬
rem meumi. in hoc tune magiste¬
rio re ⁊ fama p̃cipuũ. cum quo ali¬
quantulum moratus.: pͥmo ei acq¬
tus. post modum grauissimus ex¬
titi. Cum non nullas .s. eius sen¬
tencias refellere conarer. ⁊ ratiõa¬
ri contra eum sepiꝰ aggrederer ⁊
non numquam suꝑior in dispri¬
quiinter conscolares nr̃os p̃cipi ha¬
bebantur. canto maiori sustinebãt
idignatione: quanto post̾ior ha¬
bebar etatis ⁊ stiroi ⁊ tp̃r. hinc cala¬
mitatum meaꝵ que muie usq ꝑse¬
rierant: ceꝑunt exordia. et quo am¬
plius fama exteirdebatur nr̃a: alie¬
ua in me succensa ÷ murdia. em̃
tandem ÷ ut supra iures etatis de ĩ
genio meo p̃sumens: ad colarum

Expanded text:
bi jam maxime disciplina haec florere consueverat, ad Guillelmum scilicet Campellensem praeceptorem meum in hoc tunc magisterio re et fama praecipuum: cum quo aliquantulum moratus primo ei acceptus, postmodum gravissimus exstiti, cum nonnullas scilicet ejus sententias refellere conarer, et ratiocinari contra eum saepius aggrederer, et nonnunquam superior in dispuqui inter conscholares nostros praecipui habebantur, tanto majori sustinebant indignatione, quanto posterior habebar aetatis et studii tempore. Hinc calamitatum mearum, quae nunc usque perseverant, coeperunt exordia, et quo amplius fama extendebatur nostra, aliena in me succensa est invidia. Factum tandem est ut supra vires aetatis meae de ingenio me
Abbreviated transcription (Latin):
iecit cum de ioh̾e ac cle se illa clixisset:
urtutem continentie iuclent in ha¬
bitu anum semꝑ eẽ clebere. in oꝑe añ
ꝓ rerru ac tpr̃rm oportruritate ma¬
nifestari. sicut nirtus pacientie scõꝵ
martirum. Quo circa sierit ñ ÷ ip̃ar
meritum patientie in petro qui pas
upar meritum continentie in ioh̾e
qui nullas exꝑtus ÷ nuptias ⁊ in abra¬
ham qui filios generauit. Eẜ illius
enim celibatus ⁊ illius conubram
abraham uero in solo habitu habebat.
luo itaq tp̃r cum ⁊ let dies patͥarcharũ
subseqñs malectictum dixit qui ñ exei¬
taret sem̃ in isrł: ⁊ qui ñ poterat ũ pro¬
mebat. s tñ habebat. Ex quo aũ uenit
plenitudo tp̃ris. ut diceret᷑ qui pot ca¬
ꝑe capiat. qui habet oꝑatur. qril oꝑa¬
ri uoluerit ñ se hr̃e mentiatur. Er his
liqͥde u̾b̃ colligrͣ solas aprid dmñ meri

Expanded text:
iecit, cum de Iohanne ac de se illa dixisset, virtutem continentiae vident in habitu animi semper esse debere; in opere autem pro rerum ac temporum opportunitate manifestari, sicut virtus patientiae sanctorum martyrum. » Quocirca sicut non est impar meritum patientisic non est inpar meritum continentiae in Iohanne, qui nullas expertus est nuptias, et in Abraham, qui filios generauit. et illius enim celibatus et illius conubium Abraham uIllo itaque tempore cum et lex dies patriarcharum subsequens maledictum dixit, qui non excitaret semen in Israel ; et qui non poterat non promebat, sed tamen habebat. Ex quo autem venit plenitudo temporis ut diceretur: « Qui potest capere capiat; qui habet, operetur; qui operari noluerit, non se habere mentiatur . » Ex his liquide verbis colligitur solas apud Deum m
Abbreviated transcription (Latin):
sine illa q̃ ferm̃to conficit᷑: siue po¬
moꝵ succo aut fani decoquit᷑ in dui¬
ce. ⁊ ħ̾baꝵ potõnẽ. aut palmaꝵ fruc¬
tus exprimunt᷑ in liquorẽ. coctisq
frugib aqua pinguior colat᷑. Qc¬
quid meb̾at ⁊ statum m̃tis eu̾tit:
nitus cdenegat᷑. ⁊ cibis om̃ib ꝑicu¬
losuis eẽ coustat. Ip̃e tñ tam sp̃ita¬
liꝰᷤ uir beatus benedictus dispensa¬
tione qͣdam p̃sentis etatis uidulge̾

Expanded text:
 fermento conficitur sive pomorum suco aut favi decoquuntur in dulcem et barbaram potionem aut palmarum fructus exprimantur in liquorem coctisque frugibus aqua pinguior colatur. Quidquid inebriat et statum mentis evertit, nitus denegatur, et cibis omnibus periculosius esse constat. Ipse tamen tam spiritalis vir beatus Benedictus dispensatione quadam praesentis aetatis indulgere
Abbreviated transcription (Latin):
ria monachoꝵ et sanctimoniali¬
lim freq̃nter introeat. et cũ grauibꝰ
et religiosis personis ĩeaꝵ ꝯuentu
residens.eoꝵ ł earum uitam et con¬
u̾satõem diligent̾ excuciat. si quid
rep̃hensibile inuen̾it corrigere sata¬
gat. Sc̃monialiũ ⁊̃ ꝑudiciciã subti¬
liter inuestiget. ⁊ si aliqua ĩuenit᷑
q̃ neglecto ꝓpoĩto castitatis: clexico
aut laico impudent̾ misceat᷑ acrit̾
u̾berib coheiteat᷑. et ĩ pͥuata cͦcodia¬
A
retrudatur: nisiq. male omisit dig¬
ne peniteat. Interdicat᷑ ⁊̃ ex auctori¬
tate sacroꝵ canonum. ut nullus laicꝰ
aut clericus ĩ earum claust̾s. ⁊ secre
ad ecc̃as suas redeant. Omnib p̃t̾ea
publice et p̾uatim denunciet qͣn¬
tum sit ꝑiaculum qͥ sponsã xͥuicia
qui sponsam homirus uiolat. qͣnto
magis rers maieftatis efficitur qͥ
sponsam orini potentis d̃i corrũpit:
¶De monialibus.
piut moniales uiuant sine ꝓ¬
prio curam adhibeãt diligentẽ.
ne se possint excusare p̃tertu alicuiꝰ

Expanded text:
ria monachorum et sanctimonialium frequenter introeat, et cum gravibus et religiosis personis in earum conventu residens, eorum vel earum vitam et conversationem diligenter excutiat. Si quid reprehensibile invenerit, corrigere satagat. Sanctimonialium etiam pudicitiam subliliter investiget. Et si aliquam invenerit quae, neglecto proposito castitatis, clerico aut laico impudenter miscetur, acriter verberibus coerceatur, et in privata custodia retrudatur, ubi quod male commisit digne poeniteat. Interdicat autem ex auctoritate sanctorum canonum ut nullus laicus aut clericus in earum claustris et secread ecclesias suas redeant. Omnibus praeterea publice et privatim denuntiet quantum piaculum sit qui sponsam aui sponsam hominis violat, quanto magis reus majestatis efficitur, qui sponsam omnipotentis Dei corrumpit? De monialibus. Episcopi ut moniales vivant sine proprio curam adhibeant diligentem, ne se possint excusare praetextu alicu
Abbreviated transcription (Latin):
connacurales reductiones. que possibiles noł foraciones preter¬
dunt in farmiũ suꝑnaturaliũq speculacionu. Sed qr & hoc misu¬
amptscientia. Siauc de formes i maginũ descriptionis causasest¬
mauerit quas in honestũ dicens referri sic curpes formationes de¬
formib: & sanctissimis dispositionib: sufficitadeã dicere Que¬
modo du plex est sanctemani festationi smedus nunꝰ quide quas
eon sequens ꝓpt̃ similes ꝓuenientiũ sacmantĩ fignra rũ imagines¬

Expanded text:
em proprias et connaturales reductiones, quae possibiles nobis formationes praetendunt informium supernaturaliumque speculationum. Ac si eloquia aiunt, scientia. Si autem deformes imaginum descriptione causas aestimaverit quis dehonestari, dicens referri sic turpes formationes deiformibus et sanctissimis dispositionibus, sufficit ad eum dicere, quomodo duplex est sanctae manifestationis modus, unus quidem quasi consequens, propter similes provenientium sacrarum figura
Abbreviated transcription (Latin):
propriis fratrib acsororib nr̃is.¬
nũs etiam tenui inctu sufficere uix
possumus. absurdum indetur si alie¬
nos in deliciis nutriremꝰ. et tales ma¬
xime de quoꝵ frẽs aut sorores nr̃e pos¬
sent conu̾satõe corrumpi. Ea pp̃censu¬
imus sub districta inhibitõe cauen d̾
ut enussis omĩo scl̃arib. q̃ ad nutͥend̾
in claustris soroꝵ nr̃aꝵ hactenꝰ st̃ re¬
cepte: nulla alia ꝓrsus ad nutriend̾
de cet̾o admittãtur. e si aliqua exire¬
dum recipiatur. ꝑ se.ł ꝑalios intru

Expanded text:
propriis fratribus ac sororibus nostris etiam tenui victu sufficere vix possimus, absurdum videretur si alienos in deliciis nutriremus, et tales maxime, de quorum fratres aut sorores nostrae possent conversatione corrumpi. Eapropter censuimus sub districta inhibitione cavendum, ut, emissis omnino saecularibus, quae ad nutriendum in claustris sororum nostrarum hactenus sunt receptae, nulla alia prorsus ad nutriendum de caetero admittatur. Quod si aliqua voluedum recipiatur
Abbreviated transcription (Latin):
rem:utruisq morbi remedium di¬
uiua mͥ gra licet uolenti contulit.
illud apłi. Scientia iiflat: illuis li¬
bri quo marue głabar combꝰcione
me humiliando. Cuuis nunc rei n¬
traiq historiam uerius ex ip̃a re
qͣm erauditu cognoscẽ te uolo oroi¬
imunditiam semꝑ abborrebam.
⁊ ab accessu ⁊ freq̃ñtatione nobilũ
femiuaꝵ strroii scolaris assrouita¬
te reuocabar. uec laicarum conu̾¬
sationem multum nouesam: pͣua
dioreu nacta est occasionem quani
me facilius de sublimitatis huuiᷤ
fastigio. ꝓft̃ueret: uno suꝑbissimũ
nec accepte gr̃e memoreni diuina
piegis humiliatum s̃ uerrdicaret.

Expanded text:
rem, utriusque morbi remedium direm, utriusque morbi remedium divina mihi gratia, licet nolenti, contulit; illud Apostoli: « Scientia inflat ; » illius libri, quo maxime gloriabar, combustione me humiliando. Cujus nunc rei utramque historiam verius ex ipsa re, quam ex auditu cognoscere te volo, ordiabhorrebam, et ab excessu et frequentatione nobilium feminarum studii scholaris assiduitate revocabar, nec laicarum conversationem multum noveram, pravadiorem nacta est occasionem, qua me facilius de sublimitatis hujus fastigio prosterneret; imo superbissimum, nec acceptae gratiae memorem divina pietas humiliat
Abbreviated transcription (Latin):
frieram expulsus. annis aliquib
quiete possedi. atq ibi in ip̃o statĩ
scolarum mitio glosas illas hiere¬
chielis quas lauduni iiceꝑam con¬
summare striduri. Que qͣ. ad eo legñ¬
tib acceptabiles fuerunt. ut mne
ñ minorem gram in sacra lectione
adeptum iam crederent qͣm in phi¬
losophica uiderant. Unde utruisq
lectionis stuidio scole nr̃e uebemen¬
ter multiplicate. qͣnta mͥ de pecri¬
nia lucra. quantã gł̾am comꝑarẽt
dana tͣnquillitas rugorem ener¬
uat auimi.⁊ ꝑ caruales illece bras
facile resoluit. cũ iam me solum in
tationem formidarem frena bibi¬
diui cepi larare. qui antea iurerã
contiuentissime. Et quo amplius
ui philosophia uel sacra lectione
ꝓfeceram amplius a philosophis
⁊ diumis ĩmunditia ite recede¬
bam. C onstat quippe philosophos
nͨ dum diuinos .i. saere lectionis
exhortationib intentos: continenti¬
e decore maruue polluisse. Cumgͥ
totus ui suꝑbia atq lururia labora¬

Expanded text:
fueram expulsus, annis aliquibus fueram expulsus, annis aliquibus quiete possedi, atque ibi in ipso statim scholarum initio glossas illas Ezechielis, quas Lauduni incoeperam, consummare studui. Quae quidem adeo legentibus acceptabiles fuerunt, ut me non minorem gratiam  al. gloriam in sacra lectione adeptum jam crederent, quam in philosophica viderant. Unde utriusque lectionis studio scholae nostrae vehementer multiplicatae quanta mihi de pecunia lucra, quantam gloriam compararent,dana tranquillitas vigorem enervat animi, et per carnales illecebras facile resolvit, cum jam me solum in tationem formidarem, frena libidini coepi laxare, qui antea vixeram continentissime. Et quo amplius in philosophia vel sacra lectione profeceram, amplius a philosophis et divinis immunditia vitae recedebam. Constat quippe philosophos, nedum divinos, id est sacrae lectionis exhortationibus intentos, continentiae decore maxime polluisse. Cum igitur totus in superbia atque luxuria labora