comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ex hibeo. caritatem ꝓ mitto. et cu
times: In trepidus ueni. quo te
uocat humilitas: ꝑtrahit caritas.
Securus accede: talib p̃uentus ob¬
sidibus. fugisti seuum: rru̾tere ad
mansuetum. Reuocet te mea leni¬
tas: cuius seueritas effugauit.
Uide fili qmͣ te cuꝑiam duci. ñ sꝑũ
seruituns iterũ intimore. s spũ
ad oꝑtionis filioꝵ. inquo clamare
et ñ confundaris alba ꝑat̾. et cau¬
sam utiq tanti doloris mei. ñ mi¬
nis apud te. s blandim̃tis: p̃cib.
ñ t̾rorib agens. Alius forsitan
aliter temptaret. eł uere quis a¬
lius. ñ magis discuteret reatũ.
et incuteret metum. ñ apponie¬
ret uotum.⁊ ꝓponeret uidiciũ.
⁊ ñ argueret in obedientie. ñ in¬
dignaret᷑ apostasie. qd̾ de tu¬
nicis adpellicias deolerib ad deli¬
cias. qd̃ deniq ad diuitias de
pauꝑtate tnͣsieris: S ego noui
animum tuũ: qui faciluis pos¬
sit amore flecti qmͣ timore cõpelli.

Expanded text:
exhibeo, charitatem promitto: et tu exhibeo, charitatem promitto: et tu times? Intrepidus veni quo te vocat humilitas, pertrahit charitas. Securus accede, talibus praeventus obsidibus. Fugisti saevum, revertere ad mansuetum: revocet te mea lenitas, cujus severitas effugavit. Vide, fili, quam te cupiam duci, non spiritu servitutis iterum in timore, sed spiritu adoptionis filiorum, in quo clamare et tu non confundaris, Abba, Pater : causam utique tanti doloris mei non minis apud te, sed blandimentis; precibus, non terroribus agens. Alius forsitan aliter tentaret. Et vere quis alius non magis discuteret reatum, et incuteret metum; non oppoponeret votum, et proponeret judicium; non argueret inobedientiae, non indignaretur apostasiae; quod de tunicis ad pelliceas, de oleribus ad delicias, quod denique ad divitias de paupertate transieris? Sed ego novi animum tuum, qui facilius possit amore flecti, quam timore compelli.
Abbreviated transcription (Latin):
ro hanc ip̃am indiscretionem me¬
am suspectam habes. ⁊ nous me
niesz quẽ ante metuebas magis¬
trum: comitem amplectẽ securus.
Itaꝙ siue mea culꝑa recesferis ut
tu putas et ego ñ excuso. siue tu¬
a ut multi putant ⁊ si ego ñ ac¬
cuso. siue mea simulz tua qd̃
ego magis puto: ex hoc iam si re¬
dite renueris. solus ꝓfecto in excu¬
sabilis exis. Uis ab om̃i culꝑa li¬
ber ẽẽ: Reuerte̾. Si tuam agnos¬
cis: ignosco. Ignosce et tu mͥ: ubi
meam agno̾sco. Alioquin. aut
t̾ nimis indulges. qui tuam
culꝑam ⁊ agnoscis et dissimulas.
aut mͥ nimis immisericors es.
cui nec satisfacienti ignoscẽclũ
putas Iͥam si reclire recusas aliam
quere occasionem. unde falso blan¬
liaris conscientie tue: quia ñerit
ultͣ quod formidare debeas de rigore
districtionis mee. Noq enim formi¬
dandum ẽ. qd̾ futurus sim p̾senti
formidolosus: cui adhuc absenti
astrictus iuscerib. Humilitatem

Expanded text:
ro hanc ipsam indiscretionem mero hanc ipsam indiscretionem meam suspectam habes; noveris menies, et quem ante metuebas magistrum, comitem amplectere securus. Itaque sive mea culpa recesseris, ut tu putas, et ego non excuso; sive tua, ut multi putant, etsi ego non accuso; sive mea simul et tua, quod ego magis puto: ex hoc jam si redire renueris, solus profecto inexcusabilis eris. Vis ab omni culpa liber esse? revertere. Si tuam agnoscis, ignosco: ignosce et tu mihi, ubi meam agnosco. Alioquin aut tibi nimis indulges, qui tuam culpam et agnoscis, et dissimulas; aut mihi nimis immisericors es, cui nec satisfacienti ignoscendum putas. 3. Jam si redire recusas, aliam quaere occasionem unde falso blandiaris conscientiae tuae: quia non erit ultra quod formidare debeas de rigore districtionis meae. Neque enim formidandum est quod futurus sim praesenti formidolosus, cui adhuc absenti adstrictus visceribus. Humilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
rum. durus nimis inhumane
tractaui. Hinc enim et p̃sens quõ¬
dam adu̾sum me. ꝙͣtum me¬
mini murmurare solebas: hinc
⁊ nunc sicut audiui. etiam ab¬
senti derogare ñ cessas. Non tibi
imputet᷑. Possem forsitan excusa¬
re et clicerẽ. quia sic lasciui pue¬
ritie motus cohercendi erant. ac
rudibus annuis debebant᷑ asꝑa
illa discipline districtioris inicia.
scriptura attestãte que ait. ꝑ cute
filium tuum uirga: et liberabis a¬
nimam eius amorte. ꝙ rursum.
Qͣs enim diligit dominus corripite
fagellat aut᷑ omnem filium quẽ
recipit. & illud. Utiliora sũt u̾beta
amici: qmͣ oscula inimici. S fue¬
rit ut dixi mee culpe quod disces¬
sisti: ne dum de reatus ꝑ petrarõ¬
ne contenditur. emendatõ retrade¬
tur. At uero uel hinc ꝓculdubio
incipiet ẽẽ ⁊tue. si ñ parcas pera¬
tenti. indulgeas donfitenti:quia
potus quidẽ aliqnͣdo in aliquib
fuisse erga tẽ in discertus. s certe
ñ maliuolus. Quod si et infutu¬

Expanded text:
rum durus nimis inhumane rum durus nimis inhumane tractavi. Hinc enim et praesens quondam adversum me, quantum memini, murmurare solebas; 2 hinc et nunc, sicut audivi, etiam absenti derogare non cessas. Non tibi imputetur. Possem forsitan excusare et dicere, quia sic lascivi pueritiae motus coercendi erant; ac rudibus annis debebantur aspera illa disciplinae districtioris initia. Scriptura attestante, quae ait, Percute filium tuum virga, et liberabis animam ejus a morte ; et rursum: Quos enim diligit Dominus, corripit; flagellat autem omnem filium quem recipit ; et illud: Utiliora sunt verbera amici, quam oscula inimici . Sed fuerit, ut dixi, meae culpae quod discessisti: ne dum de reatus perpetratione contenditur, emendatio retardetur. At vero hinc vel procul dubio incipiet esse et tuae, si non parcas poenitenti, induigeas confitenti: quia potui quidem aliquando in aliquibus fuisse erga te indiscretus, sed certe non malevolus. Quod si et in futu
Abbreviated transcription (Latin):
gu An non ex pedit cedere ꝑ secu¬
tori. qmͣ resistere:⁊ fugere ferientẽ.
qm referire:Recte. assencio Non
ut contenderem cepi hec: s ut con¬
tentionem dirimerem. Fugere ꝑ¬
secutionem ñ est culꝑa fugientis:
s ꝑsequentis. Non contradito. O¬
mito quod factum ẽ. ñ requiro
cur. uel quomodo factum ẽ:culpas
ñ discutio. ñ retracto causas: ñ re¬
cordor iniurias. Solent enun hec
magis instigare: qmͣ mitigare dis¬
corclias. Solum quod mͥ magis ẽ
corcli. loquor ahe miserum quod
te carco. quod te ñ uideo. quod sine
te uiuo: ꝓ quo mori. mͥ uiuere ẽ.
sine quo uiuere mori. Non igit᷑
quero cur abieris: s quod iam ñ
redieris. queroe. Non causas clisces¬
sionis: s moras causor regressionis.
satisfactum ẽ. Redi inquam redr.
et letus cantabo. Mortuus fuerat
et reuixc:ꝑierat et inuentus est.
fuerit certe mee culꝑe quod dis¬
cessisti. delicato quipꝑe adolescen¬
tulo. austerus extiteram: et tene¬

Expanded text:
gi? An non expedit cedere persecugi? An non expedit cedere persecutori, quam resistere? fugere ferientem, quam referire? Recte: assentio. Non ut contenderem coepi haec, sed ut contentionem dirimerem. Fugere persecutionem non est culpa fugientis, sed persequentis. Non contradico. Omitto quod factum est, non requiro cur, vel quomodo factum est: culpas non discutio, non retracto causas, non recordor injurias. Solent enim haec magis instigare, quam mitigare discordias. Solum quod mihi magis est cordi, loquor. Me miserum, quod te careo, quod te non video, quod sine te vivo, pro quo mori, mihi vivere est; sine quo vivere, mori! Non igitur quaero cur abieris, sed quod jam non redieris queror; non causas discessionis, sed moras causor regressionis. satisfactum est. Redi, inquam, redi, et laetus cantabo: Mortuus fuerat, et revixit; perierat, et inventus est . 2. Fuerit certe meae culpae quod discessisti. Delicato quippe adolescentulo austerus exstiteram, et tene
Abbreviated transcription (Latin):
Atis et plus ꝙͣ
te dei pietas et tu¬
ani ꝑ se. et meam
ꝑte animam dig¬
fiaret inuisere. tibi scilicet inspirã¬
do salutarem compũdionem: mq
de tua salute leticiam. Sed qm̃ usq
adhuc frustratum me cerno ab ex¬
pectatione mea: iam ñ ualeo tegere
dolorem meum. ⁊ anxietatẽ repͥme¬
re:dissimulare tristiciam. Unde et
untra uris orclinem cogor reuoca¬
re lesus eum qui me lesit:spretus
requirẽ cõtemptorẽ. ⁊ inuiriã ꝑas¬
sus. in uiriatori satisfacere: roga¬
re deniq. aquo rogari debueram.
Dolor quippe nimius ñ deliberat:
et ñ uerecundat᷑. ñ consulit ratõ¬
nem. ⁊ ñ metuit dignitatis dam¬
num. legi ñ obtemꝑat. iudicio
ñ acquiescit.⁊ modum ignorat et
ordinem. id omnimo et solummo¬
do satagente animo. quo uł carcat
qd̃ se dolet habere: uel habeat qͦ de
dolet carere. It inquis: nec lesi
quempiam. nec spreui:s spretus
potius ego. ac multipharie. lesus.
tantum fugi malefactorem meũ.
Tui iniuriam feci:.si iniurias fu¬

Expanded text:
atis et plusquamte Dei pietas, et tuam per se, et meam per te animam dignaretur invisere: tibi scilicet inspirando salutarem compunctionem, mihique de tua salute laetitiam. Sed quoniam usque adhuc frustratum me cerno ab exspectatione mea, jam non valeo tegere dolorem meum, anxietatem reprimere, dissimulare tristitiam. Unde et contra juris ordinem cogor revocare, laesus, eum qui me laesit; spretus, requirere contemptorem; injuriam passus, injuriatori satisfacere; rogare denique, a quo rogari debueram. Dolor quippe nimius non deliberat, non verecundatur, non consulit rationem, non metuit dignitatis damnum; legi non obtemperat, judicio non acquiescit, modum ignorat et ordinem: id omnimodo et solummodo satagente animo, quo vel careat, quod se dolet habere; vel habeat, quo se dolet carere. At, inquis, nec laesi quempiam, nec sprevi; sed spretus potius ego, ac multifarie laesus, tantum fugi malefactorem meum. Cui injuriam feci, si injurias fu
Abbreviated transcription (Latin):
se diffinitio. ut teneant qui tu¬
lerũt. sileant qͥ amiserũt. Inter hͭ.
mortuus ẽ. ⁊ hoc quia clun̾acẽ¬
ses uolunt. Fit ꝓfessio suꝑ ꝓfessi¬
qd̾ ñ tenebit᷑. Ꝙ cum pͥmum ꝑ ac¬
tum irritũ factum sit: inscło ge¬
minatur p̃uaricatio. & fit scpͣ
modum pecrãs ꝑeccatũ. ueniet.
ueniet. qui male uidicata reiu¬
clicabit.⁊ illicite iurata cõfutabir.
quifaciet iuditium ĩniriã pati¬
entib.⁊ qui uidicabit ĩiusticia
mansuens t̾re. Ueniet ꝓ certo.
qui ꝑ ꝓpħam minat᷑ inpsalmo
dicẽs. Cũ acceꝑo tempꝰ: egoiusti¬
cias udicabo. Ad faciet de inuis¬
tis iudiciis ⁊ qui ip̃as quoq uis¬
ticias uicdicabit: Ueniet ĩ qmͣ
ueniet dies iudicii: iͥ plus
ualebunt pura corda. qmͣ astr¬
ta u̾ba ⁊ conscientia bona. qmͣ
marsupia ꝑlena: qnͣdo quidẽ
iudex ille nͨ fallit᷑ u̾bis. nͨ flec¬
titur donis. Tuum domine ihu
tribunal appealo⁊ tuo me iudi¬
cioseruo: t̾ cõmitto causam me¬

Expanded text:
sae definitio, ut teneant qui tusae definitio, ut teneant qui tulerunt, sileant qui amiserunt: inter haec mortuus est, et hoc, quia Cluniacenses volunt. Fit professio super professiquod non tenebitur; et cum primum pactum irritum factum sit, in secundo geminatur praevaricatio, et fit supra modum peccans peccatum . 7. Veniet, veniet qui male judicata rejudicabit, illicite jurata confutabit; qui faciet judicium injuriam patientibus , qui judicabit in justitia . Veniet pro certo, qui per prophetam minatur in Psalmo dicens: Cum accepero tempus, ego justitias judicabo . Quid faciet de injustis judiciis, qui ipsas quoque justitias judicabit? Veniet, inquam, veniet dies judicii: ubi plus valebunt pura corda, quam astuta verba; et conscientia bona, quam marsupia plena: quandoquidem Judex ille nec falletur verbis, nec flectetur donis. Tuum, Domine Jesu, tribunal appello: tuo me judicio servo, tibi committo causam me
Abbreviated transcription (Latin):
facta sũt ꝓ unius animule ꝑdi¬
tione. Cuius ad hec qnͣtumlibet
robustum pectus. ñ emollesceret:
Quius interior qnͣtum ius sp̃u¬
alis ocłis ñ turbaret᷑: Cui inter
talia. ad suam liceat recurrere
conscientiam: Quis deniq intã¬
ta pompa. uł ueritatẽ ualeat ag¬
noscere. uł oꝑtinere humilitatẽ
ea comꝑellat᷑ auctoritas: et ut
paꝑa ñ neget assensum. sugge¬
eit᷑ ei. infantem olim aparenti¬
b oblatum fuisse monasterio.
Non fuit qui refelleret.: nͨ enĩ
contra dictor ẽ exꝑectatus: iudica¬
tum ẽ de ꝑarte:: ab iudicatum
absentib. Iustificati sũt quũ
uiriã fecerũt: exciderũt a causa
qui passi sũt: absq sarisfactio¬
ne ab soluit᷑ reris. ⁊ firmat᷑ pͥiu¬
legio crudeli. minium clemens
sententia ab solutio nes: qͦ repor¬
tato. confirmaret᷑ fluctuanti
male suasa stabilitas.securitas
dubitanti. Q hic tenor litt̾rarũ.
hec iudicii summa. Hec totius cau¬

Expanded text:
facta sunt pro unius animulae perdifacta sunt pro unius animulae perditione! Cujus ad haec quantumlibet robustum pectus non emollesceret? cujus interior, quantumvis spiritualis, oculus non turbaretur? cui inter talia ad suam liceat recurrere conscientiam? quis denique in tanta pompa vel veritatem valeat agnoscere, vel obtinere humilitatem? 6. ca compellatur auctoritas; et ut Papa non neget assensum, suggeritur ei infantem olim a parentibus oblatum fuisse monasterio. Non fuit qui refelleret nec enim contradictor est exspectatus, judicatum est de parte, abjudicatum absentibus. Justificati sunt qui injuriam fecerunt, exciderunt a causa qui passi sunt, absque satisfactione absolvitur reus. Firmatur privilegio crudeli nimium clemens sententia absolutionis; quo reportato 4 confirmaretur fluctuanti male suasa stabilitas, securitas dubitanti. Et hic tenor litterarum, haec judicii summa, haec totius cau
Abbreviated transcription (Latin):
misodiam consequent᷑. Ut quid
uero deus cibos creauit:: si ñliceat
manducare:Ut qͥd nobis corꝑa
dedit. ⁊ si ꝓhibea sustentare: Deniq
qui sͥ neqmͣ. cui boniꝰs : Qͥs unꝙͣ
sanum sapiens. carmen suã oclio
habuit: Talib tandem allegati¬
onib male credulus ꝑuer circũ¬
uentus. seclucitur: et se cluctorẽ se¬
quit. ⁊cluniacũ ducit᷑.⁊ tondet᷑. ra¬
dit᷑. lauatͣ. exuit rusticanis. uetu¬
stis. sordidis:⁊ induit᷑ p̃ciosis. no¬
ius. ac nitidis: ⁊ ita incõuentũ sus¬
cipit᷑.s cũ quali putas honore:
Cum quotriũpho: Lumqntare¬
u̾entia. Sefertͣ ei suꝑ omnes coeta¬
neos suos: et tanꝙͣ uitor rediens
apugna. sic laudatur pectator ĩ
desideriis anime sue. Sustollitur
in altum: statu ñ mediochri collo¬
catur.⁊ itaut multis semorib p̃¬
latis sit adolescens. fauet blandi¬
tur. congratulaturꝰ ei uniu̾sa fra¬
tͥnitas: exultant omnes tanqͣ
uictores capta p̃da qndo diuidũt
spolia. O iħu bone: qmͣ multa

Expanded text:
icordiam consequentur? Utquid vero Deus cibos creavit, si non liceat manducare? utquid nobis corpora dedit, si prohibeat sustentare? Denique, qui sibi nequam, cui bonus? Quis unquam sanum sapiens, carnem suam odio habuit? 5. Talibus tandem allegationibus male credulus puer circumventus seducitur, seductorem sequitur, Cluniacum ducitur; tondetur, raditur, lavatur; exuitur rusticanis, vetustis, sordidis; induitur pretiosis, novis ac nitidis; et ita in conventum suscipitur. Sed cum quali putas honore, cum quo triumpho, cum quanta reverentia? Defertur ei super omnes coaetaneos suos, et tanquam victor rediens a pugna, sic laudatur peccator in desideriis animae suae . Sustollitur in altum, statu non mediocri collocatur, ita ut multis senioribus praelatus sit adolescens: favet, blanditur, congratulatur ei universa fraternitas; exsultant omnes, tanquam victores capta praeda, quando dividunt spolia . O Jesu bone! quam multa
Abbreviated transcription (Latin):
suasione deceptꝰ. clumiacũ sese
ꝙͣ aliqͣmdiu dissimłant: eundẽ
frẽm statuit ꝑ eplãm reuocare.
bat epłam. Erant aũt ãbo ꝑi¬
rer suib diuo sedentes. Subito au¬
tem ĩopinatꝰ imber erup̃. ⁊ is
scribe̾ ne timeas. Scͥpsit gͦ eplam
ĩ medio ymbre sn ymbre. Cum

Expanded text:
suasione deceptus, Cluniacum sese quam aliquandiu dissimulavit, eumdem fratrem statuit per epistolam revocare. bat epistolam. Erant autem ambo pariter sub dio sedentes: tem inopinatus imber erupit: et is scribe, ne timeas. » Scripsit ergo epistolam in medio imbre sine imbre. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
sancti michaelis abbĩ frat᷑¬
b̾nardꝰ eorum qui in cl̾aualle
sũt seruoꝵ dei mutilis seruus. debi¬
tum dilectõis affectũ. hic filius ũr
ꝑegrinacõem quã et si nr̃a licentia
susceꝑat nr̃o consilio deserens. ad
uos reu̾sus est. Cum enĩ cognonis¬
semus uiam illã et eũ reqͥsisse per
leuitatẽ. ⁊ uos ob illiꝰ improbita¬
tem ãnuisse. dure ut dignꝰ erat
ĩcrepatũ reu̾ti ꝑsuasimꝰ. Sue siqͥ¬
dem ꝙͣtũ toni ce̾ potiumꝰ leuitatis
⁊ ĩprobitatis penitẽtem. ac de cet̾o¬

Expanded text:
Sancti-Michaelis abbati, frateBERNARDUS, eorum, qui in Clara-Valle sunt, servorum Dei inutilis servus, debitum dilectionis affectum. Hic filius vester peregrinationem, quam, etsi vestra licentia susceperat, nostro consilio deserens, ad vos reversus est. Cum enim cognovissemus, viam illam et eum requisisse per levitatem, et vos ob illius improbitatem annuisse; dure, ut dignus erat, increpatum reverti persuasimus, suae siquidem, quantum conjicere potuimus, levitatis et improbitatis p
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ ⁊ uiuat. Q merito. Que enu
utilitas in sanguine põcoris:
Non enĩ infernus c̃ficebit᷑ deo.
neq mors laudabit eũ. s uos
qui iuiuitis bñdicitis dño. ⁊ di¬
citis. Non moriar s uiuãs⁊ nar¬
rabo opera domini. Et illud.
Impulsus. xu̾sussum ut caderẽ:
⁊ dominus suscepit me. Aelm¬

Expanded text:
vivat. Et merito. Quae enim utilitas in sanguine peccatoris? non enim infernus confitebitur Deo, neque mors laudabit eum: sed vos qui vivitis, benedictis Domino, et dicitis: Non moriar, sed vivam et narrabo opera Domini; et illud: Impulsus eversus sum ut caderem, et Dominus suscepit me
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs est. Quẽ diligit dominꝰ cor¬
ripit: flagellat aũt omẽm fi¬
liũ quẽ recipit. Fagellatiun
uidõ et em̃datũ: ⁊ aluid suspicer
quã unũ ẽẽ ex filiis : Porro cor
ur̃am.Nobilis u titulus pau¬
ꝑtatis. qͣmi ip̃e d̾s ore cõm̃dans
ꝓpħico. ego sũ ait uir uidens
pauꝑtatẽ meã. Suꝑ om̃s re¬
gios thesauros: hic uos titu¬
lus nobilitat amplius. ⁊ reddit
illustrẽ. Scio me ex script᷑a cõ¬
memorasse suꝑtꝰ: ñ ẽẽ laudan¬
dũ hoĩem in uita sua. uerum
qͦm mepossũ cohibere a laude
illiꝰ qͥ post aurũ abire ĩa de¬
siit: ⁊ sꝑare cõtẽpsit in pecu¬
me thesauris:De qͣli nimir
iuiro. sc̾ptura sic loquit᷑. Quis
ẽ hic et laudabimꝰ eũ. Fecit
enĩ mirabilia in uita sua.An

Expanded text:
t Dominus corripit, flagellat autem omnem filium quem recipit . Flagellatum video et emendatum, et aliud suspicer quam unum esse ex filiis? Porro corrm vestram. Nobilis revera titulus paupertatis, quam ipse Deus ore commendans prophetico: Ego sum, ait, vir videns paupertatem meam . Super omnes regios thesauros hic vos titulus nobilitat amplius, et reddit illustrem. 2. Scio me ex Scriptura commemorasse superius, non esse laudandum hominem in vita sua. Verum quomodo me possum cohibere a laude illius, qui post aurum abire jam desiit, et sperare contempsit in pecuniae thesauris? De quali nimirum viro Scriptura sic loquitur: Quis est hic, et laudabimus eum? fecit 40 enim mirabilia in vita
Abbreviated transcription (Latin):
ħo inuita sua. q̃ tẽptatio est sr̃
t̾ram. nͨ id̾o tñ laudandꝰ est ñ ẽ
cũ mortuꝰ pcc̃o. iuuit do̾ Uana
qͥdẽ laus ⁊ seductoria. qͥ lauda¬
tͣ pcc̃or in desideriis auime sue:
in qͦ qui me beatificat. unerrorẽ
inducit: s ñ icciro p̃dicanda.
⁊ multũ cõm̃danda ñ erit illiꝰ
uita. qui dice̾ potest: uiuo aũ

Expanded text:
tatio est super terram, nec ideo tamen laudandus non est, cum mortuus peccato vivit Deo? Vana quidem laus et seductoria, qua laudatur peccator, in desideriis animae suae, in quo qui me beatificat, in errorem inducit: sed non idcirco praedicanda, et multum commendanda non erit illius vita, qui dicere potest: Vivo autem
Abbreviated transcription (Latin):
apologiam ad q̃ndã amicũ nt̃m:
ubi aliqua disserui de cluniacẽ¬
tib. ⁊ nr̃is. idest cist̾ciensily ob¬
seruantiis. S ⁊ paucas ad diu̾sos
epłas dictaui. Aliq̃ frẽs exhis q
me corã audire loqñtẽ. suo stiło
.exceꝑunt ⁊ penes seretinent. uti¬

Expanded text:
Apologiam ad quemdam amicum nostrum, Apologiam ad quemdam amicum nostrum, ubi aliqua disserui de Cluniacensibus, et nostris, id est Cisterciensibus, observantiis. Sed et paucas ad diversos epistolas dictavi. Aliqui fratres ex his qui me coram audiere loquentem, suo stilo exceperunt, et penes se
Abbreviated transcription (Latin):
ieb dĩ strenuie sincereq ut aiunt
ꝓ ur̃a uice u̾samini. Hoc ut sem¬
ꝑ de uob̾ uere dicat᷑. semꝑ in uo¬
bis uere inueniat᷑. librũ quẽ q̃¬
sistis ad tͣnscribendũ. habetis.
O puscula nr̃a q̃ reqͥritis: ⁊ pau¬
ca sũt. ⁊ nichil ẽ ui eis om̃ino. qd̾
ur̃o studio. dignũ putẽ. Tam̃ qͥ¬
a melius iuidico mͥ. nr̃m culpa¬
ri ingeniolũ qm uoluntatẽ:⁊
ꝑiclitari apud uos potiꝰ imꝑitiã.
qm obedientiã: q̃ hoꝵ ⁊ quo uo¬
b̾ placet ut mittã. scripto uobis
ꝑ p̃sentẽ nunciũ significate. ut
quia mͦ penes me ñ sũt abhis
qui habent ea reqͥrã : ⁊ dirigam
quocũq mandaueritis. Q ut
sciatis quid petatis: scio mȩ scͥp¬
sisse libellũ qui inscribit᷑ dehu¬
militate. ⁊ quatuor omelias ĩ
laudib uiginis matris. nã
hũc habet citulũ. sr̃ illũ uidel
locũ euugłii apud lucã ũ dicit᷑.
Missus ẽ angls gabriel Mec ñ ⁊

Expanded text:
rebus Dei strenue sincereque, ut aiunt, rebus Dei strenue sincereque, ut aiunt, pro vestra vice versamini. Hoc ut semper de vobis vere dicatur, semper in vobis vere inveniatur. 5. Librum quem quaesistis ad transcribendum, habetis. Opuscula nostra quae requiritis, et pauca sunt, et nihil est in eis omnino quod vestro studio dignum putem. Tamen quia melius judico mihi, nostrum culpari ingeniolum, quam voluntatem; et periclitari apud vos potius imperitiam, quam obedientiam: quae horum, et quo vobis placet ut mittam, scripto nobis per praesentem nuntium significate; ut quae modo penes me non sunt, ab his qui habent ea requiram, et dirigam quocunque mandaveritis. Et ut sciatis quid petatis, scio me scripsisse libellum, qui inscribitur, De humilitate; et quatuor homilias in Laudibus Virginis Matris nam hunc habet titulum, super illum videlicet locum Evangelii apud Lucam, ubi dicitur, Missus est angelus Gabriel ; necnon et
Abbreviated transcription (Latin):
in idip̃m. Laudam indacit᷑ ᷤ dele¬
t̾: ⁊ m̃daces qui laudant.Alii lan¬
dant᷑ ⁊ ficti sũt. alii laudant csd̃
putant ⁊ falsi st̾: alii utroꝵq p̃co¬
niis glant᷑. ⁊ uani sũt. Solus sa¬
piens. qui cũ apło dicit. Parco au
nequis me existimet supra id qd̃
uidet in me. aut audit aliqͥd ex me.
hHec interĩ uob nimis festine et ab
hoc nimis festine exaraui potius
qm dictaui: ac fortassis loquatiꝰ
qͣm debui: s om̃ino ueratiꝰ ñ po¬
tui. ꝓut sapui. S ut inde sumat
epła finem un de sũpsit exordiũ.
nolo uos de me incerte fame nimiᷤ
credulũ ẽẽ: q̃ ut optime nostis. sepe
in sola sua solet utrobiq fassi sen¬
tentia: ⁊ de laude uidelicet et deui¬
tuꝑatione. ꝓbate si placet ⁊ estima¬
stus. ⁊ co sit ampluis amico gͣcus.
quo peo meritis moderatꝰ: ut cum
laus degͣuitate iuditii. ñ dem̃da¬
tio ꝓcessetit uulgi. ⁊ si minꝰ hono¬
ris. minꝰ quoq conferat ⁊ oneris.
Est certe qd̃ me magis qͣntulus¬

Expanded text:
 al. laudamur mendaciter, deler, et mendaces qui laudant. Alii adulantur, et ficti sunt; alii laudant quod putant, et falsi sunt; alii utrorumque praeconiis gloriantur, et vani sunt. Solus sapiens qui cum Apone quis me existimet supra id quod videt in me, aut audit aliquid ex me . 4. Haec interim vobis nimis festine, et ob hoc minus festive exaravi potius quam dictavi, ac fortassis loquacius quam debui, sed omnino veracius non potui, prout sapui. Sed ut inde sumat epistola finem, unde sumpsit exordium, nolo vos de me incertae famae nimis credulum esse: quae, ut optime nostis. saepe in sua solet utrobique falli sententia; et de laude videlicet, et de vituperatione. Probate, si placet, et aestimajustus, et eo sit amplius amico gratus, quo pro meritis moderatus: ut cum laus de gravitate judicii, non mendacio processerit vulgi, et si minus honoris, minus quoque conferat et oneris. Est certe quod me magis, quantulus
Abbreviated transcription (Latin):
liqͥdo monstͣuit. in uob̃ ad in¬
pletũ. qd̃ inscript᷑a sua pollice¬
tur d̾s. Ego occidã. ⁊ ego uuue
faciam: ꝑcutiam ⁊ ego sanabo:
et ñ est qui de manu mea pos¬
sit eruere. ꝑcussit cͣmẽ: ut aĩa
sanaret᷑. Occidit auancia: ut
ł uinificato
cato ⁊ sanato. quid sꝑandũ est
ñ ut ĩa ñ sit qui uos de manu dĩ
possit eruere: si tñ eiugłicum
illud consiliũ obseruare ñ negłi¬
gitis. erce sanꝰ fẽs es. iam nõli
peccate ne det̾ius aliqͥl tͥ con¬
tingat: Qd̃ uideł idcitoo p̃monet

Expanded text:
liquido monstravit in vobis adimliquido monstravit in vobis adimpletum quod in Scriptura sua pollicetur Deus: Ego occidam, et ego vivere faciam; percutiam, et ego sanabo, et non est qui de manu mea possit esanaretur: occidit avaritiam, ut  vivificato et sanato, quid sperandum est, nisi ut jam non sit qui vos de manu Dei possit eruere? si tamen evangelicum illud consilium observare non negligitis; Ecce sanus factus es, jam noli peccare, ne deterius aliquid tibi conti
Abbreviated transcription (Latin):
co S grãs do. qui iã harum
terũ in uob̃ głe tnͣsitorie głiosũ
ẽ oꝑatꝰ cõtemptũ: dũ de anime
ꝑicło saluberrimũ incussit me¬
tũ. O mira circa uos diuina cle¬
m̃tia. Mortẽ intentauit. ne ĩ¬
ferret. formidare uos uoluit. quã¬
qd̾ uos noluit exꝑiri. Cũ hoc
fecit. qͥd effecit nͥ ne ur̃a nob̾
cent cariora quã uos: Int̾ me¬
dullas artuũ. febris ac̾uta se¬
uiebat: ⁊ tardante sudore eruci¬
atus uehemens in dies ingͣues¬
cebat. Cumq ĩa foris m̃bris fui¬
gescentib calor molestis simꝰ
introrsũ secolligẽs. exhausta
longa media uiscera depascẽt:
pallide inttri mortis añ ocłos
tristis u̾sabat᷑ imago. Q ecce
tanꝙͣ de suꝑnis uox emissa di¬
iunitꝰ in sonuerit: ego sũ. ego sũ
q̃ dełeo. ñ te. s ĩiquitates tuas.
Iox uͥ sac̾dos dĩ ut pauꝑ more¬
retͣ. sua oĩa pauꝑib erogauit:
ceꝑunt subito de intinus desꝑa¬
ti iã sudoris mopinati fontes
o ordine salus utͣꝙ ꝓcedens:

Expanded text:
am harum rerum in vobis gloriae transitoriae gloriosum est operatus contemptum, dum de animae periculo saluberrimum incussit metum. O mira circa vos divina clementia! Mortem intentavit, ne inferret: formidare vos voluit, quam vos noluit experiri. Cum hoc fecit, quid effecit, nisi ne vestra vobis essent chariora quam vos? Inter medullas artuum febris acuta saeviebat, et tardante sudore, cruciatus vehemens in dies ingravescebat. Cumque jam foris membris frigescentibus calor molestissimus introrsum se colligens, exhausta longa inedia viscera depasceret, pallidae interim mortis ante oculos tristis versabatur imago. Et ecce tanquam de supernis vox emissa divinitus insonuerit: Ego sum, ego sum qui deleo, non te, sed iniquitates tuas ; mox ubi sacerdos Dei, ut pauper moreretur, sua omnia pauperibus erogavit, coeperunt subito de intimis desperati jam sudoris inopinati fontes o ordine salus utraque procedens,
Abbreviated transcription (Latin):
luc̾nam. q̃ poterat luc̾e̾ sr̃ cande¬
labrũ. Qut aꝑtiꝰ loqͣr. tẽptans
me fac̾e̾ monachũ. ⁊ uolens ab
scond̾e in thab̃nacło tuo in die
maloꝵ. hoĩem necessariũ mũdo.
sine qͥ ep̃i ñ possũt sua ꝑtractare
negocia: S ⁊ hoc mei mͥ necessa¬
rii p̃stiter̃t: ut nc quoq uidear
loqui turbatꝰ hõi. cuiꝰ nunquã
ñ serenꝰ.⁊ cũ om̃i iocũditate. so¬
leo recordari. uos tñ uob̾ dico pa¬

Expanded text:
lucernam, quae poterat lucere super candelucernam, quae poterat lucere super candelabrum; et, ut apertius loquar, tentans me facere monachum, et volens 39 abscondere in tabernaculo tuo in die malorum, hominem necessarium mundo, sine quo episcopi non possunt sua pertractare negotia? Sed et hoc mei mihi necessarii praestiterunt, ut nunc quoque videar loqui turbatus homini, cujus nunquam nisi serenus et cum omni jucunditate soleo recordari. Vos tamen vobis dico, pa
Abbreviated transcription (Latin):
se̾. exui tunicã meã. quomͦ in¬
duã illam: laui pedes meos qͦmͦ
inq̾nabo illos: ꝓfecto indigna¬
rent᷑. Nũc aũt duuno aut suc¬
censeant aut acqͥescãt iudicio:
q̃ fcm̃ est ut ⁊ si uelim. ñ uale¬
am ꝓfiicisci. S gͣndis inqͥunt
fuit causa: gͣuisq necessitas.
Querendꝰ gͦ fuerat: qui gnͣdib
diffiniendis eẽt idoneus. Si me ta¬
lem putãt: ego me talem ñ ẽẽ
neqͣquã puto. s scio. Demiq siue
grandia sint siue ꝑua. ad q̃ me
ita ꝑ urgent.: ego causam ñ ha¬
beo. Quero si qͥdem. Facilia st̾ an
difficialia: q̃ ad ꝓtubandũ amicũ
silentiũ. tantoꝑe impon̾e curatis
amico ͦ si facilia s absq me posfũt
fieri. Si difficisilia. ꝑ meñ possũt
effici. Hisi forte tanti estimor. ciu
gͣndia ⁊ in possibilia reseruent᷑:
tanqͣm ea ego possim. q̃ nemo aliꝰ
facere potest. Quod si ita ẽ: dñe
tũ est uiditiũ. ponẽs submodio

Expanded text:
sem, Exui tunicam meam, quomodo insem, Exui tunicam meam, quomodo induam illam? lavi pedes meos, quomodo inquinabo illos? profecto indignarentur. Nunc autem divino aut succenseant, aut acquiescant judicio, quo factum est ut etsi velim, non valeam proficisci. 2. Sed grandis, inquiunt, fuit causa, gravisque necessitas. Quaerendus ergo fuerat qui grandibus definiendis fuisset idoneus. Si me talem putant, ego me talem non esse nequaquam puto, sed scio. Denique sive grandia sint, sive parva, ad quae me ita perurgent ego causam non habeo. Quaero siquidem: Facilia sunt an difficilia, quae ad perturbandum amicum silentium tantopere imponere curatis amico? Si facilia, absque me possunt fieri; si difficilia, per me non possunt effici, nisi forte tanti aestimor, cui grandia et impossibilia reserventur, tanquam ea ego possim, quae nemo alius facere potest. Quod si ita est, Domiratum est judicium, ponens sub modio
Abbreviated transcription (Latin):
s iusticie. Nam ⁊ si tanti ñ sũ.
ut rome habeam ꝓp̾a negocia:
nulla tñ q̃ dĩ ẽẽ constirerit ame¬
t duco aliena. Qua ꝓpt̾ siuere
id m gr̃e apud nos manet qd̾
multoꝵ ht̃ opuuo: liceat il¬
lud obsecro legatis dñi archiep̃i
tem̃sis in p̃senti negocio exꝑiri.
Nil quippe eos nͥ qd̾ iustũ est ꝑfer¬
ꝑatũ cor meũ: s ñ eque ce cor¬
pus meũ. Seiuentis siquidẽ
acute febris exusta ardorib. ce ex¬
hausta sudorib. ñ ualuit sufficẽ
spui ꝓmpto. caro infirma. uolui
gͣ. s p̃uolanti uoluntati obstitit
ea qͣm dixi occasio. Que an iusta
sre. ip̃i uidicẽt amici nr̃i. qui me
oĩ exclusa excusatione obedien¬
tie retib circũclusũ: cotilie de
claustro ad ciuitates ꝑtheremo¬
liunt᷑. Simłq attendant istam
me occasionẽ ñ fallacit̾ ad inue¬
nisse s gͣuit̾ ꝑtulisse: ut uł nc̃ ex¬
ꝑiant᷑ quia ñ est cõsiliũ. contͣ cõ¬
siliũ d̾i. Quib si ego respondis¬

Expanded text:
stitiae. Nam etsi tanti non sum, ut Romae habeam propria negotia, nulla tamen quae Dei esse constiterit, a me duco aliena. Quapropter si verae id mihi gratiae apud vos manet quod multorum habet opinio, liceatlud obsecro legatis domini archiepiscopi Remensis in praesenti negotio experiri. Nil quippe eos, nisi quod justum est, perferratum cor meum; sed non aeque et corpus meum. Saevientis siquidem acutae febris exusta ardoribus et exhausta sudoribus, non valuit sufficere spiritui prompto caro infirma. Volui ergo, sed praevolanti voluntati obstitit ea quam dixi occasio. Quae an justa sit, ipsi judicent amici nostri, qui me omni exclusa excusatione, obedientiae retibus circumclusum, quotidie de claustro ad civitates pertrahere moliuntur; simulque attendant istam me occasionem non fallaciter adinvenisse, sed graviter pertulisse: ut vel nunc experiantur, quia non est consilium contra consilium Domini. Quibus si ego respondis
Abbreviated transcription (Latin):
patientẽ. ẽẽ ⁊ꝰ om̃s. Nec solũ pati¬
entẽ qui nolit uinci a malos
s ⁊ pacificũ q̃ uineat ĩ bono malũ.
Alcm. ut malos portes: altm̃. ut
qͦs sustines sanes. In patientia
tua possides aĩam tuã: s sis ⁊̃ pa¬
cificꝰ. ut ⁊ cõmissas tͥ possideas.
Que tãta głia qͣm dice̾ posse. cũ
his qͥ õdert pacẽ erã pacificus: E¬
sto gͦ patiẽs. quia es cũ mał̾: esto
pacificꝰ qͥa p̃es mal̾. ¶habeat cari¬
tas ⁊elũ. s adhibeat ꝓ tẽꝑe modũ
seui̾cas. Censura qͥdẽ mĩquã re¬
missa: int̾missa tñ plerũq plꝰ
ꝑficit. uigor iusticie semꝑ ferui¬
dꝰ. s nũꝙͣ p̃ceps. Sicut ñ om̃e
qd̾ lib licet: sic ñ om̃e qd̾ licet
statĩ ⁊ expedit. Hoc meliꝰ me ipẽ
nosti: id̾oq suꝑsedeo. Orari ꝓ me
anum ur̃am misistis ad for¬
tia: opꝰ est fortitudine. Spe

Expanded text:
e ad omnes ; nec solum patientem, qui nolit vinci a malo, sed et pacificum, qui vincat in bono malum: alterum, ut malos portes; alterum, ut et quos sustines, sanes. In patientia tua possides animam tuam : sed sis etiam pacificus, ut et commissas tibi possideas. Quae tanta gloria quam dicere posse: Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus? Esto ergo patiens, quia es cum malis: esto pacificus, quia praees malis. Habeat charitas zelum, sed adhibeat pro tempore modum severitas. Censura quidem nunquam remissa, intermissa tamen plerumque plus proficit. Vigor justitiae semper fervidus, sed nunquam praeceps. Sicut non omne quod libet, licet; sic non omne quod licet, statim etiam expedit. Haec melius me ipse nosti, ideoque supersedeo. Orari pro mManum vestram misistis ad fortia, opus est fortitudine. Spe
Abbreviated transcription (Latin):
ratio mirandũ minime ducit
si sapiens sapient̾ agit: et ille
sapiens qui in cunctis huiꝰ mũ¬
di sapientiũ littĩs ⁊ studiis lu¬
dens: omẽm qͦ studuit ⁊ poru¬
it diuinã quodã m reuocare⁊
renoͥcare scriptura. Quid enĩ:
Disꝑsisti dedisti pauꝑib: s pe

Expanded text:
ratio mirandum minime ducit, ratio mirandum minime ducit, si sapiens sapienter agit, et ille sapiens qui in cunctis hujus mundi sapientium litteris et studiis ludens, omnem quoque studuit et potuit divinam quodammodo revocare et renovare Scripturam. Quid enim? Dispersisti, d
Abbreviated transcription (Latin):
ongesatis exiit sermo quẽ
fecisti: ⁊ magiũ dedit su¬
auitatis odorem. ad qͦs cũq po¬
tuit ꝑueiure. Extincta est aua¬
uitia: cui ñ suaue redoleat: Ka¬
ritas regnat: cuidulce ñ sapi¬
at: Quando hoc cognoscũt õs
quia uere sapiens sis. qͥ sapi¬
entie hostem maximũ contri¬
iusti: Hoc certe.⁊ tuo sacerdotio
dignũ. ⁊ nõĩe. Tali ꝓfec̾to dece
ra illa tua studia fine cõpler.
uera illa ⁊ indubitata sapienti¬
a ẽ ͥ q̃ turꝑia lucra cõtempuit.:
⁊ indignũ sibi iudicat eodem
cũ ydoloꝵ seruitute cõtubernio
frui. Non magnũ fuit magistr̃.i
donieusem pauꝑem uiu̾e id pla¬
ne magnificũ. Nec enĩ tanco
nõi qͥcqͣm augere głe potuit
sublimitas dignitatis: auxit añ
plurimũ humilitas pauꝑtatis.
Pauꝑiem equo animo ferre utꝰ
pacientͥ̾e ẽ: sponce appet̾e̾ sapien¬
tie laus ẽ. Laudat᷑ deniꝙ ⁊ am
mirabilis p̃clicat᷑. qui post au¬
rũ ñ abiit. Qui uͦ abiecit. plꝰ
nichil merebit᷑: Nisi qd̾ uigil

Expanded text:
onge satis exiit sermo quem fecisti, et magnum dedit suavitatis odorem, ad quoscunque potuit pervenire. Exstincta est avaritia; cui non suave redoleat? charitas regnat; cui dulce non sapiat? quando hoc cognoscunt omnes quia vere sapiens sis, qui sapientiae hostem maximum contrivisti: hoc certe et tuo sacerdotio dignum et nomine. Tali profecto decebra illa tua studia fine compleri. Vera illa et indubitata sapientia est, quae turpia lucra contemnit, et indignum sibi judicat eodem cum idolorum servitute contubernio frui. Non magnum fuit magistrum Londoniensem pauperem vivere, id plane magnificum. Nec enim tanto nomini quidquam augere gloriae potuit sublimitas dignitatis: auxit autem plurimum humilitas paupertatis. Pauperiem aequo animo ferre, virtus sapientiae est; sponte appetere, sapientiae laus est. Laudatur denique et admirabilis praedicatur, qui post aurum non abiit; qui vero et abjecit, plus nihil merebitur? Nisi quod vigil
Abbreviated transcription (Latin):
tib cedar. corꝑał cohabitatio.
Uñ ⁊ arguit quosdã ñ ueros isrłi¬
tas: qd̾ cõmixti int̾ gentes didiceit
cer̃t oꝑa eoꝵ. ⁊ factũ sit ilłis ĩ
soandalũ. Dico gͦ. Sufficiebat tͥ
apd̃ cluniaceuses custodire inno¬
centiã: sic̃ scriptũ ẽ. Cũ uiro ĩno¬
cente innocẽs eris. Porro apd̾ ro¬

Expanded text:
tibus Cedar corporalis cohabitatio. tibus Cedar corporalis cohabitatio. Unde et arguit quosdam non veros Israelitas, quod commisti inter gentes didicerint opera eorum, et factum sit illis in scandalum . 2. Dico ergo: sufficiebat tibi apud Cluniacenses custodire innocentiam, sicut scriptum est, Cum viro innocente innocens eris . Porro apud Ro
Abbreviated transcription (Latin):
i dei malicia inualescit: ñ
Muabiles elationes ma¬
ris: S mirabilior in altis dñs.
Benigne ẜũ dissimulas. egit te¬
cũ usq adhuc diuina misera¬
tio. pater illustris. ꝓusde nã¬
ꝙ dispensatione ñ pͥus p̾fectus
es mal. qm sociatꝰ bonis: quoꝵ
cõsortio ⁊ exemplo bonus fieres:
⁊ sic postinodũ ⁊̃ int̾ malos ui¬
ue̾ uonꝰ posses. ¶ł qͥdẽ int̾ bonos
bonũ ec̃ salutẽ ht̃: int̾ malos
uͦ ⁊ laudẽ. Illud tante felicttati
ẽ qͣnte ⁊ securitatis. hoc tante
uͥtutis: qͣnͣte ⁊ difficultatis. Q¬
le uẽpe ẽ illud. tange̾ picẽ. ⁊ ñ
inqͥnari ex eaͥ in igne sine le¬
sione u̾sari. ⁊ intenebs absq
caligine: Palpabãt quondã te¬
uebras egiptii. cũ tñ de ppło dĩ
seripc᷑a dicat. Ubi cũq isrł erat.
lux erat. Erat dd̾ uerꝰ irłi̾ta. ⁊
ido̾ caute se dicebat habitare
ñ incedar. s cũ habitãtib ce¬
dar. tanꝙͣ qͥ semꝑ habitaret ĩ
lumine: licet ip̃i fuit cũ habitã¬

Expanded text:
i diei malitia invalescit, non Mirabiles elationes maris, sed mirabilior in altis Dominus. Benigne, si non dissimulas, egit tecum usque adhuc superna miseratio, pater illustris. Provida namque dispensatione, non prius praefectus es malis, quam sociatus bonis, quorum 42 consortio et exemplo bonus fieres, et sic postmodum etiam inter malos vivere bonus posses. Et quidem inter bonos bonum esse, salutem habet; inter malos vero, et laudem. Illud tantae facilitatis est, quantae et securitatis: hoc tantae virtutis, quantae et difficultatis. Quale nempe est istud, tangere picem, et non inqui ari ex ea; in igne sine laesione versari, et in tenebris absque caligine? Palpabant quondam tenebras Aegyptii, cum tamen de populo Dei Scriptura dicat: Ubicunque Israel erat, lux erat . Erat David verus Israelita, et ideo caute dicebat se habitare non in Cedar, sed cum habitantibus Cedar , tanquam qui semper habitaret in lumine, licet ipsi fuerit cum habitan
Abbreviated transcription (Latin):
Num ita ⁊ pecunia: Questuo¬
sum sane honestũq cõmertiũ:
illam q̃ p̾terit ꝓ illa dare q̃ ꝑ
manet. Sic semꝑ tͥ negociaride¬
tur: bone ⁊ om̃i laude ꝓsequẽ¬
de magister.Sr̃ est ut laudabi¬
le principiũ. condignũ cõse¬
qͣtur finẽ: et cauda hostie. capi¬
ti conuingat᷑. Senedictionẽ tuã
libent̾ accepimꝰ: p̃sertĩ esd̃ tanta
tue huiꝰ ꝑfectionis fuerit cumu¬
lata iocunditate. Latorẽ epłe̾:

Expanded text:
Num ita et pecunia? Quaestuosum sane honestumque commercium, illam quae praeterit, pro illa dare quae permanet. Sic semper tibi negotiari detur, bone et omni laude prosequende magister. Superest ut laudabile principium condignum consequatur finem, et cauda hostiae capiti conjungatur. Benedictionem tuam libenter accepimus, praesertim quod tanta tuae hujus perfectionis fuerit cumulata jucunditate. Latorem epistol
Abbreviated transcription (Latin):
Euentissimo dño ⁊ patri
suo humbaldo lugdunen
siquid potest peccatoris oratio.
Dominꝰ ep̃c meldensis cũ acce¬
pit litta̾s ur̃as: forte tũe ad nos
uisitandli gr̃a ueniebat. Cũq iã
curauit: suo sꝑans negocio ꝓfutas.
Cui cũ ñ possem negare quod uel¬
let. id solũ ur̃e reu̾entie familia¬
rit᷑ breuit̾q intimandũ putauiͥ
ihũ xͥ hoĩes seipõs amantes. et q̃
gruit dignitati nec officio.¬
tis cõsequi p̃miũ. qd̃ est reg¬
nũ celoꝵ. laudarẽ uos ⁊ iure
laudarẽ: si ñ mereuocaret illa
sentencta. neminẽ laudauis ĩ
uita sua. Si quidẽ rem laude dig¬
uã egistis: s ei laus asscribenda ẽ
a quo accepistis ⁊ uelle et ꝑficere
qd̃ mercto laudaret᷑. Dm̃ gͦ ꝑ ubᷤ.
⁊ in uob̾ oꝑantẽ glificamꝰ. Qui
tñ ad hoc in uobis uoluit głifi¬
cariͤ ut ⁊ uos reddẽt głiosum.
Qui nimirũ cũ sit mirabilis
in maiestate sua. etiam in scĩs
sius głosus apparere dignat᷑ne
solus habeat głam. Ip̃e nempe

Expanded text:
erendissimo domino et patri suo HUMBALDO Lugdunenssi quid potest peccatoris oratio. Dominus episcopus Meldensis cum accepit litteras vestras, forte tunc ad nos visitandi gratia veniebat. Cumque jam curavit, suo sperans negotio profuturas. Cui cum non possem negare quod vellet, id solum vestrae Reverentiae familiariter breviterque intimandum putavi i, homines se ipsos amantes, et quagruit dignitati, nec officio.tis consequi praemium, quod est regnum coelorum. 1. Laudarem vos, et jure laudarem, si non me revocaret illa sententia, Neminem laudaveris in vita sua ; siquidem rem laude dignam egistis: sed ei laus adscribenda est, a quo accepistis et velle, et perficere quod merito laudaretur.  in vobis operantem glorificamus, qui tantum ad hoc in vobis voluit glorificari, ut et vos redderet gloriosum. Qui nimirum cum sit mirabilis in majestate sua, etiam in sanctis suis gloriosus apparere dignatur, ne solus habeat gloriam. Ipse nempe
Abbreviated transcription (Latin):
te dd̾. pauꝑ ⁊ in ops laudabitut
nom̃ tuũ : Laudat᷑ iob qd̾ sua
patient̾ a misit: ⁊ ñ i audabitur
ep̃c qͥ ⁊ libent̾ dimisit ⁊ lib̾alit᷑
distribuit: Non expectauit mor¬
tẽ qñ iam nec dare nͨ retinere
in sua haberet potestate. qd̃ uti¬
q ml̾ti fatiunt quoꝵ uideł̾ te¬
stam̃tũ ñ nͥ in mortuis cõfirma¬
t᷑. s adhuc int̾ sp̃e uite metũ

Expanded text:
te David: Pauper et inops laudabunt nomen tuum? Laudatur Job, quod sua patienter amisit: et non laudabitur episcopus qui et libenter dimisit, et liberaliter distribuit? Non exspectavit mortem; quando jam nec dare, nec retinere in sua haberet potestate: quod utique multi faciunt, quorum videlicet testamentum nonnisi in mortuis confirmatur: sed adhuc i
Abbreviated transcription (Latin):
C quid ẽ homo o ds̃. nͥ quod ĩno¬
tiusti ei IItaq si noticia dĩ. causa
ẽ ut ħo aliq̾d sit: ignorantia fa
contẽplari ꝑspeciem uł plene am¬
plecti ꝑ amorẽ. dedit interim no¬
b ⁊ saꝑe ꝑ fidem. ⁊ q̃rere ꝑ desideriũ.
ꝑ q̃ utiq duo ad ee̾̃ deñ ẽẽ scdo re

Expanded text:
quid est homo, o Deus, nisi quod innotuisti ei? Itaque si notitia Dei causa est ut homo aliquid sit, ignorantia faccontemplari per speciem, vel plene amplecti per amorem, dedit interim nobis et sapere per fidem, et quaerere per desiderium: per quae utique duo ad esse de
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ex fide ẽ in uiditiũ plene cogniti¬
onis: ⁊ itẽ desideriũ ꝑegͥnationis
in plenitudine cõmutabit᷑ dile¬
ctionis. Si enĩ adhuc absentes in¬
iciat fides ⁊ desiderisi: p̃sentes ꝓfe¬
cto cõsummat intellectus & amor.
Sicut aũt fides lucit ad plenam
cognitionẽ: sic desiderisi ad ꝑfectã
cdilectionẽ. Q sicut drͣ nͥ credideri¬
tis ñ incelligecis: sic dici eque ñ
absurde potest si ñ deside̾u̾itis. ñ
ꝑfecte amabitis. Intellectꝰ gͥ ẽ fruc¬
tus fidei: ꝑfecta caritas desiderii.
Interĩ iustus exfide uiuit: ña bea¬
tus ex intellectu. Interĩ iustus de¬
siderat ad dm̃. sicut ceruꝰ ad fontes
aquarũi: na beatus haurit iamĩ
gaudio de fontib saluatoris: hoc
est delectat᷑ in plenituline cari¬
tatis. His gͦ fortassis qͣi duob aĩe
brachiis. intellectu uidel̾ ⁊ amore id
ẽ cognitõe ⁊ dilectione u̾itatis am¬
plectit᷑ ⁊ cõp̾hendit᷑ cũ om̃ib sc̃is.

Expanded text:
enae cognitionis, et item desiderium peregrinationis in plenitudinem commutabitur dilectionis. Si enim adhuc absentes initiat fides, et desiderium, praesentes profecto consummat intellectus et amor. Sicut autem fides ducit ad plenam cognitionem, sic desiderium ad perfectam dilectionem. Et sicut dicitur: Nisi credideritis, non intelligetis : sic dici aeque non absurde potest, Si non desideraveritis, non perfecte amabitis. Intellectus igitur est fructus fidei, perfecta charitas desiderii. Interim justus ex fide vivit ; nam beatus ex intellectu. Interim justus desiderat ad Deum sicut cervus ad fontes aquarum: nam beatus haurit jam in gaudio de fontibus Salvatoris, hoc est, delectatur in plenitudine charitatis. 3. His igitur fortassis quasi duobus animae brachiis, intellectu videlicet et amore, id est cognitione et dilectione 37 veritatis, amplectitur et comprehenditur cum omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
ces qͦs abscondit intab̾naclõ suo.ĩ¬
die maloꝵ: in umbra alarũ suarũ
sꝑantes. donec tłiseat siq̃tas. Cetm
ego infelix. panꝑ ⁊ nudꝰ. ħ̾o natꝰ ad
laborẽ. inplumis auicła. pene om̃i
tẽꝑe nidulo exulans. uento exposi¬
ta ⁊ turbini: turbatꝰ sum et motus
sum sicut eb̾us: ⁊ om̃is conscientia
m̃ã deuorata ẽ. Miseremĩ ꝓiide ⁊¬
si nil meriti: certe sic aff ec̃ti. ad¬

Expanded text:
ces, quos abscondit in tabernaculo suoces, quos abscondit in tabernaculo suo in umbra alarum suarum sperantes, donec transeat iniquitas. Caeterum ego infelix, pauper et nudus, homo natus ad laborem, implumis avicula pene omni tempore nidulo exsulans, vento exposita et turbini, turbatus sum et motus sum sicut ebrius, et omnis conscientia mea devorata est. Miseremini proinde, etsi nil meriti, certe sic affecti.
Abbreviated transcription (Latin):
curus fateor. ꝙͣ certus exꝑior.ita
tissimo patri. Guidoni. pͥ¬
ori cartusiensi ⁊ scĩs fr̃ib
adherentib ei: fr̃ beruardus de
clara ualle. modicũ id qd̃ ẽ. Pri¬
mũ qd̃ accedens ad partes illas
ñ adieci ꝑ uenire usq ad uos ui¬
dẽ facies ur̃as. rememorare ũqͥ¬
tates ⁊ necessicates meas: ⁊ si for
sitan uob̾ satis fac̾e̾ possũ: mͥ fa¬
teor ñ possum. Irascor occupati¬
onib meis: quib fcm̃ ẽ ñ ut
neglexerĩ.s ut neqͥuerĩ. Hoc
freq̃nt̾ patior ⁊ ido freq̃ñt᷑ iras¬
cor. dignꝰ utiña cui om̃nᷤ sẽs con¬
doleat. Alioqͥn. duplicit̾ miser
sum: si nͨ miserabilis sũ. Ego nͦ
fiat̾ne pietati locũ in me ostendo:
sione occasione cõtenta.Non
enĩ expecta᷑t ratio. uͥ affectio tͣ¬
hit. Lugebat samuel saul: mi¬
serans. ñ deliberans. Fundebat
lacrimas dauid filio parricide:
⁊ si ñ ꝓ futuras. pias tñ. Ita et
uos miseremi mei:ñ quia merui.
di cumultib lib̾ati seriuatis ei. feli¬

Expanded text:
curus fateor, quam certus experior: ita tiiori Cartusiensi, et sanctis fratribus adhaerentibus ei, frater BERNARDUS de Clara-Valle, modicum id quod est. Primum quod, accedens ad partes illas, non adjeci pervenire usque ad vos videre facies vestras, rememorari iniquitates et necessitates meas: etsi vobis forsitan satisfacere possum, mihi, fateor, non possum. Irascor occupationibus meis, quibus factum est, non ut neglexerim, sed ut nequiverim. Hoc frequenter patior, et ideo frequenter irascor: dignus utinam, cui omnis sanctus condoleat. Alioquin dupliciter miser sum, si nec miserabilis sum. Ego vero fraternae pietati locum in me ostendo, sione, occasione contenta. Non enim exspectatur ratio, ubi affectio trahit. Lugebat Samuel Saul, miserans, non deliberans . Fundebat lacrymas David filio parricidae, etsi non profuturas, pias tamen . Ita et vos miseremini mei, non quia merui, di tumultibus liberati, serviatis ei. Feli
Abbreviated transcription (Latin):
rũ est ut digne mͥ uidear
recõpensasse dimidiũ beni uel¬
uolentie qͣm erga nr̃am humi¬
litatẽ habere uos auit̃. Gaudeo
quidẽ de gr̃a: s tẽꝑat fateor pro
tanto fauore letitiã. qd eundem
m̃ fauorẽ ñ opus. s opinio acqͥsi¬
erit. Pudet nimirũ grandit᷑ ex¬
ultare: cũ sentio in me uenera¬
ri uł diligi. ñ qͥdem qd̃ sum. s
q̃d̃ putor Neq enĩ ego tũc dili¬
gor. qñ sic diligor: s nescio qͥd
in me ꝓ me q̃d̾ ñ sũ ego. Immo
ut uerͣuis loquar. ñ nescio: nã
certissime scio qd̃ nicħ. Nichil
enĩ ꝓculdubio ẽ: q̃quid puta¬
uł amans nichil ẽ. s qd̾ amat᷑.
Mirandũ. s magis dolendũ.
qͣm mirandũ. qd̾ id qd̾ nichil
est amari potest. Hinc plane sen¬
timꝰ. unde quo uenimꝰ: quid ꝑ¬
didimꝰ. quid inuenimꝰ. Adhe¬
rendo ei qui semꝑ ⁊ beate est:
mus. Adħendo aũt dixeriꝰ. ñ so¬
lum ꝑ cognitionẽ. s ꝑ amorẽ.
Nain quidam ex filiis adam.
głificauer̃t ant gras eger̃t: S

Expanded text:
digne mihi videar recompensasse vel dimidium benevolentiae, quam erga nostram humilitatem habere vos aiunt. Gaudeo quidem de gratia: sed temperat, fateor, pro tanto favore laetitiam, quod eumdem mihi favorem non opus, sed opinio acquisierit. Pudet nimirum granditer exsultare, cum sentio in me 36 venerari vel diligi, non quidem quod sum, sed quod putor. Neque enim ego tunc diligor, quando sic diligor: sed nescio quid in me pro me, quod non sum ego. Imo ut verius loquar, non nescio: nam certissime scio quod nihil. Nihil enim procul dubio est, quidquid putavel amans nihil est, sed quod amatur. Mirandum, sed magis dolendum quam mirandum, quod id quod nihil est, amari potest. Hinc plane sentimus unde, quo venimus; quid perdidimus, quid invenimus. Adhaerendo ei qui semper et beate est, mus. Adhaerendo autem dixerim, non solum per cognitionem, sed per amorem. Nam quidam ex filiis Adam orificaverunt, aut gra