comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
du. cog . ho .i. tempus gr̃e de quo ageba
do p̃statur credentib grã ad salutem
qͣm ip̃o presente xp̃o. si quis enim peccat.
usꝙ quo ẽ hodie pot̃ reuerti nemo ergo
desperet dum iuuit adhortamini dico. ut
tis enĩ ꝙ diabolus fallit eum quiobdu
tis hortari uos. ⁊ sĩ ẽẽ duri qr qd̾ ñ eramꝰ¬

Expanded text:
ur hodie, id est tempus gratiae de quo agebat do patratur credentibus gratiae ad salutem quam ipso praesente Christo. Si quis enim peccat, usquequo est hodie potest reverti. Nemo ergo desperet dum vivit. Adhortamini dico, ut tis enim quod diabolus fallit eum qui obdurtis hortari vos et non esse duri, quia non eram
Abbreviated transcription (Latin):
iuice sibi subici in
hac cã debent. ut u¬
na sit illoꝵ uolun¬
tas in lege nature.
iõ alt̾ alteri reddat.
potestatem

Expanded text:
icem sibi subjici in hac causa dicit, ut na sit illorum voluptas in lege naturae. eo alter alteri reddat, potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
.c. ad aliam. s mlrͣ.
in hoc pares st̾ uir
alii tradere. iuitẽ.
di daretur occ̃o. in.¬
aliis uero p̃est uir:
tollit᷑ uiro s uitisi. Debent ergo sibi ꝯiu¬
gati ad illicitos ꝯcubitꝰ euttandos mu¬
tuam quodãmodo seruitute̾. ut ⁊ si alt̾i
eoꝵ perpetua ꝯtinentia placeat. nisi ex
alt̾ius ꝯ sensu ñ possit. ⁊ ad hoc uxor ñ ħt¬

Expanded text:
 ad aliam, sed mulier. In hoc pares sunt viralii tradere. Augustidi daretur occaaliis vero praeest vir. tollitur viro, sed vitium. Debent ergo sibi conjugati ad illicitos concubitus evitandos mutuam quodammodo servitutem; ut etsi alteri eorum perpetua continentia placeat, nisi ex alterius consensu, non possit. Sed ad hoc, uxor n
Abbreviated transcription (Latin):
uit.e .i. quoꝵ minsterio uirtus di appa¬
rebit dũ bonos eligent malos foras mĩt¬
tent. itunc gła hus ⁊ tror illis erit dñi
ignis erit in mundo qui precedet eum
rantũ spatium aeris occuꝑanis qͣntum
occupauit aqua in dilinuo. qui ardebit
tr̃am ⁊ trassitudine aeris ⁊ purgabit
electos. dñi iħudico ⁊ dantis .i. inferenti

Expanded text:
id est quorum ministerio virtus Dei apparebit, dum bonos eligent, malos foras mittent; et tunc gloria his et terror illis erit. Domiignis erit in mundo qui praecedet eum tantum spatium aeris occupans, quantum occupavit aqua in diluvio: qui ardebit terram et crassitudinem ejus et purgabit electos. Domini Jesu, dico, dantis, id est inferentis
Abbreviated transcription (Latin):
senti iudicat d̾s. ꝙ si attendatur iuditi¬
um futurum ubi manifeste oĩb pat
iusticia clum reddet singłis ẜ merita.
tendit. ñ iniustum dicit eẽ bonos purga¬
ri. malos sordescere sicut utriq ex in¬
ta sua meruere. smnule huic deriud di¬

Expanded text:
aesenti judicat Deus, si attendatur judicium futurum, ubi manifeste omnibus patet justitia Dei, dum reddet singulis secundum merita, tendit, non injustum dicit esse bonos purgari, malos sordescere, sicut utrique ex vita sua meruere. Simile huic dicit Da
Abbreviated transcription (Latin):
U latione passi sunt proreg
malos affligere honos ⁊ prosperati bo¬
nos uero facitadu̾sa ꝑati ꝙ głamur
iudicat ls lũ suos periitat affsig̾i:
malos prosperari. usdent enĩ uos demal
in melius proficere. sllos ex prosperis de¬
teriores ẽẽ. ⁊ ita eis estis exemplũ ne fati¬
gentur cum torripiuntur ado qui fla¬
geslat omñe filium qũe recipit. apud q̃
est iustum ut incipiat a domo euis uidi¬
cium. uñ petrus ait tꝑc est ut incipiat
iuditium a domo dei secis ut. di ha. iwł.¬

Expanded text:
ulationem passi sunt pro regmalos affligere bonos et prosperari; bonos vero facit adversa pati. Quasi judicat Deus, dum suos permittit affligi et malos prosperari. Vident enim vos ex malis in melius proficere, illos ex prosperis deteriores esse; et ita estis eis exemplum ne fatigentur, dum corripiuntur a Deo qui flagellat omnem filium quem recipit apud quem est justum ut incipiat a domo ejus judicium. Unde Petrus ait: Tempus est ut incipiat judicium a domo Dei ibid, ut digni
Abbreviated transcription (Latin):
bris suis accepit in hominib idem ip̃e
utiq in m̃bris suis. ip̃e ergo xp̃e ⁊ dedit
decelo ⁊ accepit in terra. dedit qr deus
est in ecc̃a i que accipit hoo ẽ in hõĩb
accipere. nec moueat ꝙ aie dona si donũ.
donum deiẽ de quo dr̃s ait samaritane¬
ñ enim singuli quiq habent om̃ia. s

Expanded text:
s suis, accepit in hominibus idem ipse utique in membris suis. Ipse ergo Christus et dedit de coelo, et accepit in terra, dedit quia Deuest in Ecclesia, in qua accipit. Hoc est in hominibus accipere. Nec moveat quod ait dona non donum, donum Dei est: de quo Domin enim singuli quique habent omnia, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Ipõs itaq appellauit captiuitatem qr
captu tenebantur sub diabolo. sic mili¬
tia cum dicitur intlłx qui militatt. eau¬
dem captuntatem axp̃o caꝑtiuatã dicit
ut sit captiuitas felix. possunt enĩ hõies
ad bonum capi. uñ prim dcm̃ est. ex hoc ĩa
eris homines capiens. captiuati ergo dñt¬
linguuis. in ps̃o tñ ita legitur. accepisti d̾o

Expanded text:
omines appellavit captivitatem, quia captivi tenebantur sub diabolo, sicut militia cum dicitur, intelliguntur qui militant. Eamdem captivitatem a Christo captivam dicit, ut sit captivitas felix. Possunt enim homines ad bonum capi. Unde Petro dictum est: Ex hoc jam eris homines capiens . Captivati ergo dicuntlinguis. In Psalmo tamen ita legitur: Accepisti do
Abbreviated transcription (Latin):
bo. hic ponit primam p̃ordinonem q̃ est
gratis erit sic̃ ⁊ prima p̃ordinatio gratuita
est qr m̃tta q̃ prececlunt futura uitam. ex
gr̃ã sunt ⁊ di dona sunt coronat erã i nob̾
deus dona suai ñ que ex nob̃ sunt m̾tta ⁊ hoc
est aid atoitagratis hoc faciet. sic̃ gratis uos
destinando. elegit ergo p̃destinans nos ⁊ sis
pelagianus sittati insultans ait p̃stiebat
libere noluntatis arbitrium. ⁊ iõ eos s sua
prescĩa quales futuros et̃ presciuit elegit.
elegit inquit anteqͣm eẽnti predestinans
fllios quos futuros scõs ꝑrestirat. ñ fecitꝰ.
nec se facͥturum. s ip̃os factitros eẽ prenidit.

Expanded text:
ro, hic ponit primam praeordinationem quae est gratis erit, sicut et prima praeordinatio gratuita est, quia merita quae praecedunt futuram vitam ex gratia sunt, et dona Dei sunt. Coronat enim in nobis Deus dona sua, non quae ex nobis sint merito. Et hoc est quod ait: Ita gratis hoc faciet, sicut gratis nosdestinando? Elegit ergo praedestinans nos: et siPelagianus veritati resultans ait: Praesciebat liberae voluntatis arbitrium; et ideo eos in sua praescientia quales futuros esse praescivit elegit. Elegit, inquit, antequam essent, praedestinans filios quos futuros sanctos praescivit: nec fecit, nec se facturum, sed ipsos facturos esse praevidit.
Abbreviated transcription (Latin):
deiustitia in p̾senti. de gła in fitturo. deus
em̃ ante mundi ꝯstitutionẽ cura nulluᷤ
grẽ aliquos a perditis separaret. ⁊iustos
q̃ erit om pertc̃o. a qua consũmatione õm
incipit. ostendens primo effc̃m euis. ⁊ uten̾
p̃terito profutim. ⁊ pro rei certitutline¬
nos nr̃is meritis maledcõꝯ .i. infitturo ex¬
altabit. dando immort alitatẽ. uñ subdit.
⁊ perfr̃a que tota erit ⁊ sp̃ualis ⁊̃ in torporibꝰ

Expanded text:
justitia, et de gloria in futuro. Deus enim ante mundi constitutionem, cum nullus tempore gratiae aliquos a perditis separaret, et justos quae erit omnium perfectio, a qua consummatione omnium incipit, ostendens effectum ejus, et utens praeterito pro futuro pro rei certitudinnos, nostris meritis maledictos, id est in futuro exaltabit, dando immortalitatem. Unde subdit: et perfecta, quae tota erit spiritualis etiam in corporibus,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃missa salutationẽ
incipit a gr̃aꝵ actio
hõ ad̾o. unum quid̃
benedc̃onis uerbũ
est. s pro ꝯgruen¬
tia persone uaried
intelligi sic̃ ⁊ facere
nutu solo impassibi¬
lit̃ facit. homo uero
conatu ⁊ labore. ita.
d̾s benedicitur ab ho¬
dona impertit. si me

Expanded text:
missa salutatione incipit a gratiarum actionhomo a Deo: unum quidem benedictionis verbum est, sed pro congruentia personae varie debet intelligi, sicut et facere nutu solo impossibiliter facit, homo vero conatu et labore; ita Deus benedicitur ab hodona impertit, non me
Abbreviated transcription (Latin):
ñ est cdiligendus. ⁊
oĩs homo in qͣntum
honto ẽ diligendus
est pp deum d̾s ue
ropͥp seip̃m ⁊ si deus
amplius diligendꝰ
ẽ: amplius quisq
desi d diligere ꝙͣ se¬
ip̃m item amplius
alius hõ diligenduꝰ¬

Expanded text:
gendus; et omnis homo, inquantum homo est, diligendus est propter Deum, Deus vero propter seipsum, etsi Deus amplius diligendus est: amplius quisque Deum debet diligere quam seipsum, item amplius alius homo diligendu
Abbreviated transcription (Latin):
.i. nolite soci ẽẽ
.s nolite serui fi
libertate amissa
tum hus unifideli¬
b qui prelicarit
carnales obseru̾a¬
tiad suar susce¬
pifas iugũ legis
nolite ultra du
lo debetis cõieare

Expanded text:
 nolite socii esse est nolite servi fieri libertate amissa, cum his infidelibus qui praedicant carnalos observantias, si jam suscepistis jugum legis, nolite ultra duclo debetis communicare
Abbreviated transcription (Latin):
.q stultiestis qui
me climasistis slo
taꝙ hic libere lo
qui trepidat. sen¬
sum perclit. in uer¬
bis errat. Sequitur

Expanded text:
 Stulti estis qui me dimisistis. Nota quod haec libere loqqui trepidat, sensum perdit, in verbis errat. Cor
Abbreviated transcription (Latin):
detines in inustitia. ⁊ qs̃ ꝑ di oꝑa cognom¬
sicut declit sigura daret ⁊ cor. ab ip̃o ꝯdo¬
lo faber adoraretur quomodo ergo est ho
quis ẽ deustuus qui fetitte quisest deus
fabri q fent alum᷑ ergo sipcolurccor

Expanded text:
detines in injustitia; et quod per Dei opera cognovdetines in injustitia; et quod per Dei opera cognovsicut dedit figuram, daret et cor, ab ipso idolo faber adoraretur. Quomodo ergo homo Quis est Deus tuus qui fecit te? Quis est Deus fabri? Qui fecit illum. Ergo si idolum cor
Abbreviated transcription (Latin):
na quotiens ira dei legitur. si perturbatio aĩ
eius est intelligenda. ł uiditiũ quoirrogatur
i̾ra dico processura sẽ.ꝯ. im ⁊ muil
ꝑ intidelitate ponitur .i. a pietate religiois
extraneus ficũt ydolatra iniquus uero dr̃
.c. qr accusat eos qr indioauit eis treatore ⁊
saluatore ex ip̃a enim cel fabrica irat᷑ ille
deus ostenditue quiso tam pulera astre⁊
didit ut ex eis qͣntus ⁊ qͣm admirabilig
creator eoꝵ est possit agnosti ⁊ solus adorari
res igitur facit apłs gentilem ꝑ lege na¬
ture her qua potuit comp̃hendebetabri¬
ta mundi testante actorem dm̃ solũ di¬
ligendum. s iniustitia ⁊ impietas mers
appares cłu hec uidentes dissimulanta
ueritate ñ fatentes unũ deum. Uñ subdit
lentes morati nuuste in sua uoliratate¬
dedo cognttione detinent. cu sponte se eisof
ubi tenent. ueritate enĩ tenent s inri¬
quitate uuenisti erã dm̃ otu gentiłis.¬
ꝑhe. ⁊ colis ydolũ inuenisti ueritate ap̃cam

Expanded text:
na. Quoties ira Dei legitur, non perturbatio animi ejus est intelligenda, sed judicium quo irrogaturira, dico, processura super omnem pro infideli hic ponitur, id est a pietate religionis alienus, sicut idololatra. Iniquus vero dicitur . Quod accusat eos quia indicavit eis Creatorem vel Salvatorem. Ex ipsa enim coeli fabrica iratus illis Deus ostenditur, qui ideo tam pulchra astra condidit, ut ex his quantus et quam admirabilis Creator eorum est possit agnosci, et solus adorari. Reum igitur facit Apostolus gentilem per legem naturae, per quam potuit deprehendere fabrica mundi testificante auctorem Deum solum diligendum; sed injustitia et impietas in eis apparet, dum haec videntes dissimulant a veritate, non fatentes unum Deum. Unde subditlentes morari injuste in sua voluptateDeo cognitionem detinent, cum sponte se eis ofubi tenent. Veritatem enim tenent, sed in iniquitate. Invenisti enim Deum, o tu gentilishe, et colis idolum; invenisti veritatem, et ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
enda oblatio ꝑro. pec .icessat obla¬
tio legalis. Labentes ita finito
grandi sermo¬
ne de pontifice

Expanded text:
enda oblatio pro peccato, id est cessat oblatio legalis. Habentes itaque. Finito grandi sermone de pontifice
Abbreviated transcription (Latin):
bam s sẽscriban
qr leges elle supra
in quarũ s com¬
pletione nullus
sufficeret nͥ ope¬
gre. ecce in hisũ
mat uictutib.
dem̃ subdit de scĩ¬

Expanded text:
bam, sed superscribam, quia leges illae super in quarum scpletione nullus sufficeret, nisi opeae. Ecce in his mat virtutibus, deinde subdit de sancti
Abbreviated transcription (Latin):
cernere ineffabilem trinitatis irtta¬
tur. tñ ad głam perueniunt. qr ñ ꝑit
unus de pusisus pro quib mortuuᷤ
quantulamcum in hac uita de retan
phetia p̃ponatur. ut illa si perturbate
cogeret. ut młres taceant in ecc̃a. ut
oĩa honeste ⁊ ẜ ordines fiant. Coħcet
ergo ⁊ ad patititũ ordine reuocat i¬
guietos tanto ad secłitionẽ faciliores
qͣnto sibi uidebantur spu excellere. cũ
superbiendo cuncta turbarent.⁊ est.¬

Expanded text:
cernere ineffabilem Trinitatis unitatur, tamen ad gloriam perveniunt, quia non perit unus de pusillis, pro quibus mortuus quantulacunque in hac vita de re tanphetia praeponatur, ut illa non perturbate cogeret, ut mulieres taceant in Ecclesia, ut omnia honeste et secundum ordinem fiant. Coercet et ad pacificum ordinem reuocans inquietos tanto ad seditionem faciliores, quanto sibi uidebantur spiritu excellere, cum superbiendo cuncta turbarent. s
Abbreviated transcription (Latin):
tionis remotion̾e. Situt ergo xp̃o fudit
sangumem ut lauaret matulam ecc̃e.
⁊ extendit se intruce ut extolleret rugã
uandis uxorib ⁊ u̾bo uite eas rnstrue¬
rõsunt.⁊ młr portio corporis uiri est.¬
⁊ bene clixi ut diligant uxores sit̃ et

Expanded text:
tionis remotionem. Sicut Christus fudit sanguinem, ut lavaret maculam Ecclesiae, et extendit se in cruce, ut tolleret rugam, vandis uxoribus, et verbo vitae eas instruero sunt, et mulier portio corporis viri est. Bene dixi, ut diligant uxores sicut su
Abbreviated transcription (Latin):
actioriem bonam¬
munda ẽ amacła
⁊per spem tensaẽ¬
ad superiora ꝓm̃
uestis eiusminon¬
tetanqͣm nix de¬
albata effuisiti q̃¬
sig̃ieabat ecc̃am
mundatam q̃ per

Expanded text:
actionem bonammunda est a macula, et per spem tensaad superiora. Proinde vestis ejus in monte tanquam nix dalbata effulsit, qnificabat Ecclesiam mundatam, quae per
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ metemus in frutꝰtib ⁊ qͣntum aui¬
ditas inquirentis se clilatau̾it: tantum
se aperiet ad p̃mium manus retributen¬
tis. qr sic recipiet quisq qũo fatit. qr qui
fortis erit ad seminandum fortis eritad

Expanded text:
tantum metemus in fructibus; et quantum aviditas inquirentis se dilataverit, tantum se aperiet ad praemium manus retribuentis, quia sic recipiet quisque, quomodo facit, quia qui fortis erit ad seminandum, fortis erit ad
Abbreviated transcription (Latin):
semper natus ⁊ semper equalis. s̃i itaz mneqͣ¬
lem genuit. uł equalitat̾e iam nato ad¬
didit. s gignendo eam dedit quaeqͣlem
ñ imparem genuit. ñ igitur immerito
m̾a dei. hoc p̃p formam serm pp̃ qriam ĩ¬

Expanded text:
ualis. Non itaque inaequalem genuit, vel aequalitatem jam nato addidit, sed gignendo eam dedit, quia aequalem, non imparem genuit. Non igitur immerito mam Dei, hoc propter formam servi.
Abbreviated transcription (Latin):
apparuit. qd̃ dicit ut h̃o: tale ẽ quale ẽ et
lllud. qͣ urngeniti a pr̃e ueritate eni expri¬
mit. ħĩtus aũ iste s̃ĩ est ex primo genereñ
mutauit. Nec ex scdo. si enim mautautt ho
deum ⁊ mutatus est abillo. net extercioñ
enĩ sic assumptus ẽ homo ut nec ip̾e muta¬
ret deum. nec ab ip̃o mutaretur. s potius
ex .iuͦii. sic enim assumꝑtus ẽ ut cõmittare¬
ꝙͣ uestis cum ab hoĩe incluitur. nõie ergo
ħitus satis sigicauit quabr̃ dixerit in si ho¬
est cũ inditꝰ est i hoĩe qũa sibi uniens qͦ
ñ mutat qd̾ uestitur Seqũ ad comm̃datio¬

Expanded text:
ut homo, tale est, quale et illud, quasi Unigeniti a Patre. Veritatem enim exprimit. Habitus autem iste non est ex primo genere. mutavit, nec ex secundo. Non enim mutavit homo Deum, et mutatus est ab illo, nec ex tertio. Non enim sic assumptus est homo, ut nec ipse mutaret Deum, nec ab ipso mutaretur; sed potius ex quarto. Sic enim assumptus est, ut commutaretius, quam vestis cum ab homine induitur. Nomine ergo habitus satis significavit qualiter dixit, in siest, cum indutus est hominem, quem sibi uniens quonon mutat, quod vestitur ad commendatio
Abbreviated transcription (Latin):
homine̾ mittat que de stulto fatit sapi
entem. q̃ dam uerosic accedunt ut mu¬
tent ⁊ mittentur ut eibus qui amitten
spẽm suam in corpris uertitur ⁊ exilitatẽ
atq langorẽ in robur atq ualentiam cõ¬
genus rarissime reperitur. quartũ genus¬
est cũ ea q̃ accelunt mmutantur siasua na¬
tura s quod̾amodo formantur ⁊ aliã spẽm
⁊ form̾a accipiunt. ut ẽ uestis q̃ deiecta ⁊ de
posita ñ ht eam formã qũa sumit inclita
induta enim sũbris accepit form̾a quam
ñ habebat exuta qd̃ genus congrut cõpa¬
ratiomi huit deus enĩ filius semetip̃m exi¬

Expanded text:
hominem mutat, quem de stulto sapientem facit. Quaedam vero sic accidunt ut mutent et mutentur, ut cibus qui amittens suam speciem in corpus vertitur, et exilitatem atque languorem in robur atque valentiam comgenus rarissime invenitur. Quartum genus cum ea quae accidunt mutantur non a sua natura, sed quodammodo formantur, et aliam speciem et formam accipiunt, ut est vestis quae dejecta atque deposita non habet eam formam quam sumInduta enim membris accipit formam quam non habebat exuta; quod genus congruit huic comparationi. Deus enim Filius semetipsum exi
Abbreviated transcription (Latin):
quo ñ generatione
carnau ꝓpagandꝰ
ẽ ppłs dei. s regen̾a¬
tione sp̃uali colli¬
.i. hoc solum restat
dei seruicio si operi
carnis. qd utiq fa¬
cit qui hñs uxoreri
reddit ñ exigit dẽbi¬
tatẽ ꝓpriam duxit
uxore plangens po
tius quua ssiuxore ẽẽ
si potuit ꝙͣ gaudens
qr duxit ⁊ maxime
qr pari ꝯsensu conti¬
atiora sane duigia¬
auclent TA iudicanda sunt q̃
sũ filiis procreatis¬
ꝯtinentia pariꝯ sensu seruare

Expanded text:
quo non generatione carnali propagandus est populus Dei, sed regeneratione spirituali colliest hoc solum restat Dei servitio, non operi carnis: Quod utique facit, qui habet uxorem; reddit, non exigit debitatem propriam ducit uore esse non potuit, quam gaudens quia duxit, et maxime quia pari consensu contiatiora sane conjugia indicanda sunt, quae sive filiis procreatiscontinentiam pari consensu servare
Abbreviated transcription (Latin):
ut̃i eadem patiq̃ ⁊ nos patimu. adeo oꝑat᷑
lt spes .n. qua speramus nos passuros. sit
qr eciua gła labori nrõ retribuetur. Non¬
enĩ hic exponit tri¬
bulones suas. ut cũ
se ad magrĩ sui ꝯpe¬
ratione parua pa¬
ticognou̾int. acce¬
pta consołone do
de sua gła głantir
nos uero de tri q̃ .ẜ.¬

Expanded text:
ti eadem quae et nos patimur. Adeo operatur, ut spes nostra, qua speramus vos passuros, sit ria labori nostro retribuetur. Nonhic exponit tribulationes suas, ut cum se ad magistri sui comparationem parva pati cognoverint, accepta consolatione dolde sua gloria gloriantur, nos vero de tri
Abbreviated transcription (Latin):
tribulatio¬
mur. apori¬
amur s ñ
destitium᷑
persecutio¬
ne patum᷑
s ñ derelin¬
quimur.
humilia
tificatione

Expanded text:
tribulatiomur. Aporiamur, sed non destituimur. Persecutionem patimur, sed non derelinquimur. Humiliamtificationem
Abbreviated transcription (Latin):
uitan ꝯseqͣmur.
nũ quid innobis.
s in quã delectami¬
.iu mortẽ eternam¬
Ułita ut legatur
passine. ope. q. ergo

Expanded text:
nsequemur, num quid in nobis, sed vita, qua delectamivobis, mortem aeternaml ita, ut legatur passivae, operatur ergo,
Abbreviated transcription (Latin):
uere s adimplere. Ut ergo ħ sic̃ uidentur
ñ eẽ contraria ꝑateat: sciendũ est hec ẽẽ
dicͨta ẜ diuersas legis acceꝑtiones cũ enĩ
dr̃ dedi eis p̃cepta ñ bona ⁊ iustificationes
ñ bonas in quio ñ uiuant. intłłndum est
hoc de p̾ceptis legaliũ cerimonialium que
lium sine gr̃a. hoe modo ⁊ alia accipiendas
q̃ clicta sunt in hac parte. q̃ aũ econtrario
udentur accipienda sunt delege ẜ sꝑũalẽ¬

Expanded text:
sed adimplere . Ut haec ergo sicut videntur non esse contraria pateat, sciendum est haec esse dicta secundum diversas legis acceptiones. Cum enim dicitur, dedi eis praecepta non bona, et justificationes non bonas in quibus non vivent, intelligendum est hoc de praeceptis legalium caeremoniarum, quae m. Hoc modo, et alia accipienda sunt quae dicta sunt in hac parte. Quae autem e contrario dicuntur, accipienda sunt de lege se
Abbreviated transcription (Latin):
s habundarent pcc̾a diabolo inuertentele¬
dantius cognosceretur delictũ. Si ei̾̃ lex ñ
fuiss pc̃cm lateret. s per legem gn̾a ꝑcc̃oꝵ¬
⁊ p̃naritõis crrm̃ homo agnouit ut qui in
sordib erat puaricanido magis sordesteret.
boni demonstrataem̃ fuerat hõi telitas lan¬
gorao sui ut uideret ñ modo doctorẽ sibi ne
dessarium ẽẽ. uerum ⁊̃ aldiutorem p̃terea da¬
ta fuit lex ut mecliocris pedagogum hret
⁊ perfc̃s signũ ⁊durus sentiret flagellũ
⁊ qͦr hic de sege magnus serius occureit:
indentiũ est qͣb modis lex accipiat᷑ ⁊ cui
de causis data sit suminatim dñdum ẽ. Lex
ergo aliqñ dicitur tota scriptura uet̾is .t.
cum sp̃uali intllntia. aliqũ obseruantia
alicuius mandati. sicut in eadem lege se¬
pe clicitur. ħ est lex pasche ħ est lexlepre.

Expanded text:
sed abundarent peccata diabolo invertente lesed abundarent peccata diabolo invertente ledantius cognosceretur delictum. Si enim lex non fuisset, peccatum lateret; sed per legem genera pecationis crimen homo agnovit, ut qui in sordibus erat praevaricando, magis sordesceret, id boni. Demonstranda enim fuerat homini feditas languoris sui, ut videret non modo doctorem sibi esse necessarium, verum etiam adjutorem. Praeterea data fuit lex, ut mediocris paedagogum haberet, et perfectus signum, et durus sentiret flagellum. Et quia hic de lege magnus sermo occurrit, videndum est quibus modis lex accipiatur, et cde causis data sit, summatim dicendum est. Lex ergo aliquando dicitur tota scriptura Veteris Tescum spirituali intelligentia, aliquando observantia alicujus mandati, sicut in eadem lege saepe dicitur: Haec est lex Paschae, haec est lex leprae,
Abbreviated transcription (Latin):
concupia ex prohibitione ardentior est sẽa
⁊ peccartib contra legem p̃uaricationi
crim̃ accessit. consilium asi dei quolege de¬
dit iudeos nescisse satis sigicauit isto ũbo
quid ꝓuent data lege ñ cruid fecerit lex da¬
ta enm erat lex in adintoriũ humanena¬
ture. it q ip̃i nature quodam modo inserta
sunt iusticie semina adderetur lex cuius aus¬
toritate ⁊ magisterio ingeniũ nectuele ꝓ¬
ficeret ad fructum iusticie facienedu. situt
ei natuitas int̾it nisi nutrmata habeat
quib fota atolescat itarnaturale iusticie
ingenum isihãt qd̃ respitiat ⁊ ueneretur
ñ tãcile proficit s egrotat ⁊ superuenientib ce¬
dit pcc̃is ꝯsuetudine eñ delinq̃ndi p̾mitirr
ne trescat in fructũ. ⁊ per hoc extinguituꝵ
ꝓuident᷑ ergo ⁊ ad bonu data ẽlex s ppłs ue¬
terẽ usumi seqris rultiplicauit pcc̃a ip̃o
eñ usu plus cepit peccare qͣm ante peccaue¬
rat⁊ sic fc̃m est ut dacta ĩege ñ minuerent᷑

Expanded text:
centia ex prohibitione ardentior facta est, et peccantibus contra legem praevaricationis crimen accessit. Consilium autem Dei quo legem dedit, Judaeos nescisse, satis significavit isto verbo, quid provenerit data lege, nunquid fecerit lex? Data erat lex in adjutorium naturae, ut quia ipsi naturae quodammodo sunt inserta justitiae semina, adderetur lex, cujus auctoritate et magisterio ingenium naturale ficeret ad fructum justitiae faciendum. Sicut enim nativitas interit, nisi nutrimenta habeat, quibus fota adolescat; ita et naturale justitiae ingenium, nisi habeat quod respiciat et veneretur, non facile proficit, sed aegrotat, et supervenientibus cedit peccatis. Consuetudine enim delinquendi premitur, ne crescat in fructuenter ergo, et ad bonum data est lex, sed populus veterem usum sequens multiplicavit peccata. Ipso enim usu plus coepit peccare quam ante peccaverat; et sic factum est ut data lege non minuerentur,
Abbreviated transcription (Latin):
eloquia dei eredentur cet̾is ydola colentib
ideo ⁊̃ qr de hoc ppło nasciturus eratdi fili
⁊ io data fuit ei lex per qũa illuo intłtret. et
dei filium uenturum expettaretcum lex
erant enĩ iillo ppło tria genera hõm .s. du

Expanded text:
eloquia Dei crederentur, caeteris idola colentibus. Ideo etiam quia de hoc populo nasciturus erat Dei Filius, et ideo data fuit ei lex, per quam illud intelligeret, et Dei Filium venturum exspectaret. Cum lex Erant enim in illo populo tria genera hominu
Abbreviated transcription (Latin):
iusticie atcreuit. legem aũ hic accipimus
ẜ legalia legalia uero dm̃s q̃in lege insti¬
tuta sunt ⁊ cũ lege t̾minata. lex au data
ẽ ad domancsũ suꝓbum. ⁊ ad tlagelland̾
cdureũ ⁊ ad in fruencłã intipientẽ. ⁊ ad oftensio

Expanded text:
iae nil accrevit. Legem autem hic accipimus secundum legalia. Legalia vero dicimus, quae in lege instituta sunt, et cum lege terminata. Lex autem data est ad domandum superbum, ad flagellandum durum, ad instituendum insipientem, ad ostens
Abbreviated transcription (Latin):
moysi subm i. latent̾ intrauit post cubp̃a
origniaiem ⁊ astualem uł post naturalem
mor legis tanqͣm pedagogus adfidẽ ⁊ gr̃am
perducẽret. Oportebat ergo ut superbis ⁊ de
libeetate sui arbitru p̃sumeritib lex daret᷑.
qua p̃uaricata suam infirmitatẽ ⁊ legis in¬
sufficientiam pcc̃m ñ ꝯsum̃tis intlłntes hũi¬
liarentur. ⁊ ad subueniente tirererent grãm
natis enim in pct̃is ⁊ uirib sius multum as¬
signantib datur lex ac̾o ad domand̾a suꝑer¬
bĩam qua clicebant ñ dcest qui mpleat. s
deest qui iubeat. hoꝵ ergo superbia uolens
domare deus legem dedit qͣi diceus hõib ec¬
ce do uobis p̃cepta ne putets decẽ iubentẽ
ñ dee qͥ iubeat s deẽ qͥ impleat qͥa ħ̃omitt̃o
q̃ sanaret hac ergo dispensatione lex data
est ut crescente ꝑcc̃o humiliarentur super¬
ui. ⁊ humiliatiꝯfiterentur ⁊ ꝯfessi saluaren¬
tur. s̃ crudelit̾ hoc fecit d̾s s ꝯsilo medici¬
ne aliqñ enim ho uidetur sibi sanus ⁊ egro

Expanded text:
st latenter intravit, post culpam originalem et actualem, vel post naturalem mor legis, tanquam paedagogus, ad fidem gratiamque perduceret. Oportebat ergo ut superbis, et de libertate sui arbitrii praesumentibus lex daretur, qua praevaricata suam infirmitatem, et legis insufficientiam peccatum non consumentis intelligentes humiliarentur, et ad subvenientem currerent gratiam. Natis enim in peccatis, et viribus suis multum assignantibus, datur lex a Deo ad domandam superbiam, qua dicebant: Non deest qui impleat, sed deest qui jubeat. Eorum igitur superbiam domare volens Deus, legem dedit, quasi dicens hominibus: Ecce do vobis praecepta, ne putetis deesse jubentem, non deesse qui jubeat; sed deest qui impleat, quia homo e sanaret. Hac ergo dispensatione lex data est ut crescente peccato humiliarentur superbi, et humiliati confiterentur, et confessi sanarentur. Non crudeliter hoc fecit Deus, sed consilio medicinae. Aliquando enim homo videtur 28 sibi sanus, et aeg
Abbreviated transcription (Latin):
uari. hoc ergo in seq̃nti exeplo apertius
Docet xp̃ianum alege fc̃oꝵ exutum ñ
adult᷑ est. nec prodest erxp̃ianum dici
⁊ hoc osterdit positũ exemplũ exec̃ndo
si aũ mo. ẜ i. e. so ẽ a. le ui siłe silexstatũ

Expanded text:
vari. Hoc ergo sequenti exemplo apertius docet Christianum a lege factorum exutum, non adulter est, non prodest ei Christianum dici, et hoc ostendit positum exemplum exsequendo: Si
Abbreviated transcription (Latin):
hic de lege natural litteris scripta sine
consuetudine hõm coprobata ait sub
qua erant udei ⁊ greci ⁊ latim. hec en̾i
lex gn̾alis est. postea uero sp̃alem legẽ
ꝓponit per quam ĩ mstt probare aꝑtiꝰ
assertionẽ suam gradatim eni uutt eiꝰ

Expanded text:
hoc de lege naturali litteris inscripta, sive consuetudine hominum comprobata ait, sub qua erant Judaei, Graeci, Latini. Haec enim lex generalis est; postea vero specialem legem proponit, per quam etiam vult probare apertius assertionem suam. Gradatim enim vult eis
Abbreviated transcription (Latin):
ut humane treature imiretur. Des¬
cendit quidem cliuinitas ⁊ locauter
s per exinanitionem. ⁊ qr dixerat hu¬
manitas ascendit. ⁊ diuinitas desden¬
dit. ne ĩo iuderentur duo: subd̃. qui

Expanded text:
ut humanae naturae uniretur. Descendit quidem divinitas non localiter, sed per inexanitionem: et quia dixerat humanitas ascendit, et deitas descendit, ne ideo viderentur duo, subdit: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
obedĩam cũ illam
ꝯdẽpnat ꝑ obedien¬
tiam. tc̃ ilłam destru¬
ens qñ eos qui resis¬
tunt perclucit ad
fidem ⁊ ħ est digna
ultio ut pertidra ab

Expanded text:
obedientiam, cum illam condemnat per obedientiam. Tunc illam destruit quando illos qui resistunt, perducit ad fidem. Et haec est digna ultio, ut perfidia ab
Abbreviated transcription (Latin):
batur. qd modo purgat ostendens señle¬
uiter s ex consilio fecisse. ñ mentitum eẽ
qr ñ erat in intentione sua tũ illud dix̃
ał fatere. ñ enĩ est iudicandus m̾daxqͥ¬
dicit fłm qd̃ putat ẽẽ uerum q qͣrtum
in se est sĩ fallit s fallitur. econtra m̃tit᷑¬
le ẽ liber am̃datio quiore nesciens locim

Expanded text:
batur, quod modo purgat, ostendens se non leviter, sed ex consilio fecisse, nec mentitum esse, quia non erat in intentione sua cum illud dixit aliter facere. Non est dicit falsum quod putat verum, quia quantum in ipso est non fallit ipse sed fallitur ». « Econtra mentNec est liber a mendacio qui ore nesciens verum
Abbreviated transcription (Latin):
perfitienlam pur¬
gation̾e. um̃ peten
ait. simitiũ a nobiᷤᷤ¬
est quis finis erit
sustinetis dico id̾o
regnum dei ꝓquo¬

Expanded text:
perficiendam purgationem. Unde Petrus ait: Si initium a nobis, quis finis erit Sustinetis, dico, ideo regno Dei
Abbreviated transcription (Latin):
bis quid eñi iustiꝰ
qͣm ut qui in hoc¬
scło bonos depri¬
munt ⁊ persecuti¬
onib affligunt ĩ
futuro ead patian¬
tur que faciunt.
illiaũ sint in reqͥe̾
qui magña tribu¬

Expanded text:
bis. Quid enim justius quam ut qui in saeculo bonos deprimunt et persecutionibus affligunt, in futuro patiantur eadem quae faciunt? Illi autem sint in requie, qui magnam trib
Abbreviated transcription (Latin):
ge añ ꝓposuit usita abillo loco. ei aũ et
agit cont᷑ eos qui m̃tto p̾cedentiũ oꝑni
legis uł quorul dicebant sibi datam ẽẽ
dnim gr̾a est gratis datur. quid ẽ gra¬
tis datur᷑ ncħ bomi fecisti ⁊ datur tibite¬
tuissio pcc̃oꝵ atcenduntur opera tua ⁊ in¬
uentuntur oĩa mala. malis oꝑib quid
debetur nisi dampnatio. bonis quid de¬
ham ex fide iustus ẽ. s ei qui oꝑaturisla
carnalia legis opera uł aliqua bona. ut
gra̾m fidei ⁊ iustificõnis mereatur. s ⁊n̾¬
li qui sĩ fatit ħ carnalia legis opera. s
tm̃ crelit in xp̃m ut gertilis facit. uł
ñ apud deu̾. s habet głam abraham ap̃
dm̃ ⁊ iõ ex fide iustus ẽ clico ꝙ exfideiu¬

Expanded text:
ge ante proposuit. Vel ita ab illo loco: Ei autem, et agit contra illos qui merito praecedentium operum legis vel quorumlibet dicebant sibi datam esse enim gratia est, gratis datur. Quid est gratis datur? Nihil boni fecisti, et datur tibi remissio peccatorum. Attenduntur opera tua, et inveniuntur omnia mala. Malis operibus quid debetur, nisi damnatio? bonis quid deham ex fide est justus, sed ei qui operatur illa carnalia legis opera, vel aliqua bona ut gratiam fidei et justificationis mereatur, si li qui non facit haec carnalia legis opera, sed tantum credit in Christum, ut gentilis facit; Amnon apud Deum: sed habet gloriam Abraham apud Deum, et ideo ex fide justus est. Dico quod ex fide
Abbreviated transcription (Latin):
dere est meũ creden¬
do amare tredendo di¬
ligere. tredendo men̾ ire. ⁊ eius m̃bris ircor¬
porari. Hec ẽ fĩdes qu̾a a nobis exigit d̾s. ⁊ ñ
inuenit quio exigat nisi donauerit qd̾ in
inueniat. per hanc fidem iustificatur im¬
pus .i. fit de impio ꝑius ut derũ ip̃a fĩdes ĩ¬
tipiat per diłconem operari ea quiꝑpe fola
bona opera dicenda sunt q̃ frunt ꝑ diłco¬
nem dei. hoc asi noce est antetedat fides. utc̃
deus remunerat ex nosis sint fmmo ex
grã dei sunt. nã deus per grãm dedit ꝑcc̃orib
fidem peo qũa iustificareñtur. ut ꝑ fidem iu¬
ste uiuerent .i. b̃n operarentur. ꝙ ergo bene
buendũ est qui ꝑ grãm nos istificauitña
si debitã ante grãm m̾cedem uellet redde:
pena redderet pcc̃orib debitam. s̃ ergotibi
blandiaris de m̾itis cũ tibi reddi m̃cede̾m s. de
bitũ operis audis. tanꝙͣ ñ sit in oꝑere gra re¬
tribuentis ficut in fide ẽ gra iustificationis

Expanded text:
dere in eum? credendo amare, credendo diligere, credendo in eum ire, et ejus membris incorporari. Haec est fides quam a nobis exigit Deus, et non invenit quid exigat, nisi donaverit quod inveniat. Per hanc fidem justificatur impius, id est de impio fit pius, ut deinde ipsa fides incipiat per dilectionem operari. Ea quippe sola bona opera dicenda sunt, quae fiunt per dilectionem Dei. Haec autem necesse est antecedat fides, ut innquam opera quae Deus remunerat ex nobis sint, imo ex gratia Dei sunt. Nam Deus per gratiam dedit peccatoribus fidem per quam justificarentur, ut per fidem juste viverent, id est bene operarentur.buendum est, qui per gratiam nos justificavit. Nam si debitam ante gratiam mercedem vellet reddere, poenam redderet peccatoribus debitam. Non ergo tibi blandiaris de meritis, cum tibi reddi mercedem secundum debitum operis audis, tanquam non sit in opere gratia retribuentis, sicut in fide est gratia justificantis
Abbreviated transcription (Latin):
icem scribit apłs co
rinthus. quoꝵ qui¬
dam ꝑer p̃cedentem
eplami ⁊ si primo contristati pꝰ¬
ca tũ emendati fu̾ant. ⁊ multa
corinthioꝵ oorrectis per primi̾a
epłam. cã reliquoꝵ scesoit hanc
epłam sccłam repellens pseudo¬
apłos. ostendendo deceꝑtionem
predioõis eoꝵ ⁊ se multis modis
docens eos ñ debere egre ferre. cũ
ip̃e pro alioꝵ salute ꝑielis cotidre
⁊morti subiateat. ẽ igitur inten¬
tio ciꝰ in hac epła intorrectos corrige ⁊ cortec¬
tos ad ittibiora ꝑrouocare ⁊ ꝑseudo tum su¬
comĩtlatione comprimere. Modus trac¬
tandi talis est. more solito salutationem
p̃mitut. delũ de boras per grãm collatis
grãs d̾o agit. loq̃ns perfestis postad passio¬
ꝑsendo apłos reprim̃do redargo deregẽs
uersictias eoꝵ. ⁊ se multis modis coram¬
dat. tand̾ susoitur moralis ammonitis
cũ iteratione beuedcõnis. p̃mittens aũ
sauitationẽ ⁊tra psendo superbiam. pau¬
lũ ⁊ otra eorudem p̃sumption̾e apłmse

Expanded text:
olam scribit Apostolus Corinthiis, quorum quidam per praecedentem Epistolam, etsi primo contristati, postea tamen emendati fuerant, et multa Corinthiorum per primacausa reliquorum scribit hanc Epistolam secundam, repellens pseudoapostolos ostendendo deceptionem praedicationis eorum, et se multis modis docens eos non debere aegre ferre, cum ipse pro aliorum salute periculis quotidie et morti subjaceat. Est ergo intentio ejus in hac Epistola incorrectos corrigere, et correctos ad ulteriora provocare, et pseudo sui commendatione deprimere. Modus tractandi talis est: More solito salutationem praemittit; deinde de bonis per gratiam collatis gratias Deo agit, loquens perfectis; post astolos deprimendo redarguit, detegens versutias eorum, et se multis modis commendat; tandem subditur moralis admonitio cum iteratione benedictionis. Praemittens autem salutationem, contra pseudosuperbiam Paulum, et contra eorumdem praesumptionem Apostolum se
Abbreviated transcription (Latin):
gentibi illud sacra¬
mentũ est xp̃iincar¬
natio per quam sal¬
uantur ge. ita est in
uobis ut sit spesgłe.
głam sñ lege quẽ .i.¬

Expanded text:
est illud sacramentum est Christi incarnatio per quam salvantur gentes. Ita est in vobis, ut sit spes glorgloriam sine lege. Quem, i
Abbreviated transcription (Latin):
euloꝵ.⁊certo ꝯtra
perfidos. adiuuan¬
troz me signis uir¬
tutum perq̃ uita.
inficelitatis cõpri.¬
mitur. ut qui uer¬
bis otracłat uirtu¬
bori meo adiungit
deus miratula ad

Expanded text:
est certo contra perfidos adjuvantibus me signis virtutum, per quae vita infidelitatis comprimitur, ut qui verbis contradicunt, virtubori meo adjungit Deus miracula ad
Abbreviated transcription (Latin):
it ne iuderetur euangł uenditor ⁊ ne
ũbi dei cursum apd̃ imꝑitos in malam.
suspitionẽ deciders impeliret noluit
accrpere qd̃ ei iuire cłmco debebatur. nec
ło qr noluit utiq m̾titus est. si eiũ dixit
ñ sibi deberi. s deberi ostendit ⁊ debito
se usum ñ eẽ nec oso uti rielle se ꝓfessuꝰ
ẽ. eo ip̃o fcs infirmis infirmus. ñ eseergo
fallax ⁊ uersipellis simulatio. s oĩb ꝯgru¬
it euis misericors cõpassio. portatq infrr¬
mitatẽ eoꝵ in cõpassionis sssitudine ñ fai¬
ministrat egroto. ñ cum febres hre m̃ti¬
tur. s cum aiõ ꝯdolentis cogitat qũo uel
let sibi seruiri si egrotaret. De ergo ui¬
deis dixit tanꝙͣ uideũ ⁊ gentib tanꝙͣ

Expanded text:
it ne videretur Evangelii venditor, et ne verbi Dei cursum apud imperitos in malam suspicionem decidens impediret. Noluit accipere quod ei jure Dominico debebatur: nec ideo quia noluit utique mentitus est. Non enim dixit non sibi deberi, sed deberi ostendit, et debito se usum non esse, nec omnino uti velle professus est, eo ipso factus infirmis infirmus. Non est ergo fallax et versipellis simulatio, sed omnibus congruit ejus misericors compassio, portatque infirmitatem eorum in compassionis similitudine, non falministrat aegroto, non cum febres se habere mentitur, sed cum animo condolentis cogitat, quomodo sibi vellet serviri, si aegrotaret. Se ergo Jud
Abbreviated transcription (Latin):
uteũ ⁊ hoc simulate fec̾it qd̾ si absur¬
dissimũ atq falsissimum ẽ: ergo ⁊ illa m
quib indeoꝵ consuetuclini ꝯgruebat
libertate prudenti. ñ nct̾trate seruliteł
dispensatione fallati agebat cur enim
oleastro inserto ueritate seruauit ⁊ na¬
turalib ramis nestio qd̃ dispensatoriũ
simulationis uelam̃ ostendit ⁊ ita ⁊̃ cũ

Expanded text:
utrum et hoc simulate fecerit, quod si absurdissimuquibus Judaeorum consuetudini congruebat, libertate prudenti, non necessitate servili, vel dispensatione fallaci agebat. Cur enim oleastro inserto veritatem servavit, et naturalibus ramis nescio quod dispensatorium simulationis velamen obtendit? Ita
Abbreviated transcription (Latin):
so dicit tanqͣm qr ñ uere uidens erat. sic̃
tione. ut qui ministrat egro sit qͣi egerꝰ
ne cũ se febres hr̃e mn̾titur. s cum aĩo ꝯ¬
dolentis cogitat qu̾o sexurei sibi uent si
rudesi situt quidam putant. libere enm
hoc fecit sicut ait. crrcuncisus quis uo¬
catus est. ñ addutat p̾pntiuꝰ .i. ritũ gen¬
tilisi .i. si sic uiuat qͣ p̾putium adduxe¬
rit. ⁊ alibi ait. circuncisio tua p̃putiũ
fc̃a est. S̾ igitur hanc sñiam suam fe¬
cit illa que ñ uttlłntib ⁊ parũ atten¬
dentib fiuxisse putatꝰ est udens enĩ
erat ⁊ circuntisus uocatus ẽ. uoluit
adducere pputiũ .i. uoluit tta uiuere
at si circuntisus si eẽt. hec eni iam in
potestate habebat. ⁊ sub lege seruilit᷑
sĩ erat. uere ergo ñ fic̾te utiudeus qd̃
erat uixit. sic̃ neo fallatit̾ gentiłe se
finxit. s licite oĩb tibis quos ⁊̃ damp¬
uant uidei permisit uti sui oĩs creatu¬
ra dei ñ simulate s uere bonaerat. sic̃

Expanded text:
o dicit tanquam, quia non vere Judaeus erat, sicut tione: ut qui ministrat aegroto, sit quasi aeger; non cum se febres habere mentitur, sed cum animo condolentis cogitat quomodo serviri sibi velit si Judaeum, sicut quidam putant. Libere enim illa fecit, sicut ait: Circumcisus quis vocatus est, non adducat praeputium , id est non sic vivat quasi praeputium adduxerit. Et alibi ait: Circumcisio tua praeputium facta est . Secundum igitur hanc sententiam suamcit illa, quae non intellegentibus et parum adtendentibus finxisse putatus est; iudaeus enim erat et circumcisus uocatus; noluit adducere, id est noluit ita uiuere, ac si circumcisus non esset. hoc enim iam in potestus quod erat, vixit, sicut nec fallaciter gentilem se finxit; sed licite omnibus cibis quos etiam damnant Judaei permisit uti, cui omnis creatura Dei non simulate, sed vere bona erat. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
stadio. in illo spectaculo. ibienim unus
qui siłr laborauerunt. hic ali ñ estsit
quotqͦt eñ currunt si per seueranter
currunt accipunit. ⁊ qui prior uen̾it
expectat ut coronetur cũ posteriori. A¬
gonẽ quippe istum s̃ cupiditas s cari¬
tas facit. õs currentes amant se. et ip̃e

Expanded text:
stadio, in illo spetaculo. Ibi enim unus qui similiter laboraverunt; hic autem non est sic. Quotquot enim currunt, si perseveranter currunt, accipiunt: et qui prior venerit, exspectat ut coronetur cum posteriori. Agonem quippe istum non cupiditas, sed charitas facit. Omnes currentes amant se, et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
s de adolescentula
sic̃ abraham post
morte sare de ce¬
thura q̃ iuuenis
erat potuit gen̾are. qr utuidã iuerit
eus etatem. Ad hoc ergo dicit abrahe fu¬
isse corpus iam emortuum. qm̃ si ex fe¬
qui luce uirtutũ ⁊ muttitudĩe comparan¬
.i littus. hoc ditit qͣntum ad malos quim
stabilitate ⁊ nũo comparantur harene.
mare ẽ gentilitas. ora maris ritus gen¬
tilitatis. cin propinqui fc̃ sunt aliqui
uider ñ tam̃ in gentilitate oĩo fu̾rit.

Expanded text:
 de adolescentula, sicut Abraham post mortem Sarae de Cethura quae juvenis erat potuit generare, quia vividam invenit ejus aetatem. Ad hoc ergo dicit Abrahae fuisse jam corpus emortuum, quia non ex omni fequi luce virtutum et multitudine comparanris. Hoc dicit quantum ad malos, qui instabilitate et numero comparantur arenae. Mare est gentilitas; ora maris, ritus gentilitatis. Tibi propinqui facti sunt aliqui Judaei, non tamen in gentilitate omnino fuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
iudeis. ego sum xp̃o uobis promissus. tc̃
confluent ad eum om̃s iudei. ⁊ reedifi¬
eabunt templum a romanis destrustũ
sedebreq ibi dicens se ẽẽ deum. uelita.
ñtuilli ñ ip̃m printipem tm̃ s uniuersũ
corpus eius .i. ad eum pertinentem ho¬
minur multitudinem simul cum ip̃o
printipe suo hoc loco intelligiuolurnt.
rectius clici putatut sicut ⁊ in greco est ñ
suis sit templum dei qd̃ est ecẽa sicit di¬
citur. sedet in anricum. u ut amitus. sede¬
at dico ostendens se tanqͣm sit deus. n̾a
sicut in xp̃o om̃is plenitudo clunita¬
tis habitauit: ita in antrxp̃o plenitu
bit. qr in ip̃o erit caꝑut om̃ium ma
filios superbie.

Expanded text:
udaeis: Ego sum Christus promissus. Tunc confluent ad eum omnes Judaei, et reaedificabunt templum a Romanis destructum, sedebitque ibi dicens se esse Deum. Vel ita: Nonnulli non ipsum principem tantum, sed universum corpus ejus, id est ad eum pertinentem hominum multitudinem simul cum ipso principe suo, hoc loco intelligi volunt: rectiusque dici putant, sicut et in Graeco est non in suis sit templum Dei quod est Ecclesia, sicut dicitur, sedet in amicum, id est ut amicus. Sedeat dico, ostendens se tanquam ipse sit Deus. Nam sicut in Christo omnis plenitudo divinitatis habitavit, ita in Antichristo plenitudt, quia in ipso erit caput omnium malfilios superbiae .
Abbreviated transcription (Latin):
.i. nolo qd uosigno
cultũ dei indicium.
mysteriũ ne putetiᷤᷤ
uos hoc uro ingento
sit illud mysterrũ
qd̃ ñ uult eos ignora
parte ñ eium om̃s
exdecati surit conti¬
git dico .do. ple.g.ii.¬

Expanded text:
 nolo quod vos ignorcultum Dei judicium, mysterium, ne putetis vos hoc vestro ingenio sit illud mysterium quod non vult eos ignorarparte. Non enim omnes excaecati sunt. Contigit dico, donec plenit
Abbreviated transcription (Latin):
magnificentia sal¬
uatoris secirus est
in tuto ẽ. illi aũ cõmendat salute suam
ut hic pro sslo patiens salute inueniat.
penes silum cũ ceperit indicare ut purriens
infideles istũ dignũ eterna uita pron̾tiet

Expanded text:
magnificentia Savatoris securus est, in tuto est. Illi autem commendat salutem suam, ut hic pro illo patiens, salutem inveniat penes illum cum coeperit judicare, ut puniens infideles istum dignum aeterna vita pronuntiet
Abbreviated transcription (Latin):
rexit. constaritiam
sione ẽẽ. p̃ est em
uñ erubescatur de
ea qr si h̃o uisus est
rutt d̾s. ⁊ sicrucifi¬
xus est resurrexit
tũ a mortuis ⁊ mł¬
tis uidentib susci
imbetillitas ibi ap¬
paret potentia n
bor est. s colla mͥ m

Expanded text:
ejus. Constantiam essione. Non est enim unde erubescatur in ea; quia si homo visus est ruit Deus: etsi crucifixus est, resurrexit tamen a mortuis, et multis videntibus, suscipimbeparet potentia. Neque, bor est, sed collabora m
Abbreviated transcription (Latin):
cidas in suppliti. s
neamittas tantegͣ¬
tie b̃nfitium timor
erũ castus est tũ ca¬
uet aĩa ned̾s illam
desectus deserat. et
timere debes. si. ed̃s
ulitatẽ frasti sunt

Expanded text:
cidas in supplicium, sed ne amittas tantae gratiae beneficium, 53 timor enim castus est, cum cavet anima, ne Deus illam desertus deserar. Et timere debes: Si enim ulitatem fracti sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tibi b̃nficium ꝯfert.
tu situt ⁊ illi exẽr a
scã raclice ⁊ senties
seueritatẽ der S ed
cideris si ñ ꝑmanse¬
ris in bono. s ⁊ al.i.
pitiendi dico siñ per¬
manserint qd̾ uti
pot᷑ fieri po. ẽ.e. d̾s at
tens ẽ inserere ⁊ ue¬

Expanded text:
tibi beneficium confert. tu, sicut et illi, excideris a sancta radice, et senties Dei severitatem. Sed cideris, si non permanseris in bono: sed, et illpiciendi. Dico si non permanserint, quod utique potest fieri. Potens est Deus inserere
Abbreviated transcription (Latin):
qd docet u̾bis: os¬
dendat feĩs ut hu
qui ꝓphani sunt
⁊ inimici fidei e¬
rubescant uiden¬
tes qr q̃ docet uer
occidit oues qͣnt̃
in se est. ⁊siille
uimunt malierũ
pastores ñ parcũt
ouib qui ñ mo¬
do languentes ⁊
errantes ñ turãt
gues nedant qͣn¬
tur in xp̃is est.
⁊ si slle uiuunt de

Expanded text:
d docet verbis, ostendat factis, ut hi qui profani sunt et inimici Dei, erubescant, videntes quia quae docet vera occidit oves quantum in se est, et si illae vivunt mali enim pastores non parcunt ovibus, qui non modo languentes et errantes non curant, ngues necant quantum in ipsis est; et si illae vivunt, de
Abbreviated transcription (Latin):
plum p̃bendo. Attendens enĩ ouis preposi¬
tũ suu̾ male uiuentẽ. oculos a reglis
diũ declinantem ⁊ in horm̃e int̾er¬
dentem. incipit dr̃e apud se. Si p̾posit
r̃s sic uiuit ego quisum qui n fncia
qd̾ ille facit: Oĩs ergo qui male iiuit s
conspectu eoꝵ quib p̃positus est. qͣntũ
in ip̃o est occtoit eos. ideo seruo dei emi¬
uenti in m̃bris sũmi pastoris uł ponti¬

Expanded text:
plum praebendo. Attendens enim ovis praepositum suum male viventem, oculos a regulis Dei declinantem et in hominem intendentem, incipit dicere apud se: Si praepositus meus sic vivit, ego quis sum qui non faciam quod ille facit? Omnis ergo qui male vivit in conspectu eorum quibus praepositus est, quantum in ipso est, occidit eos. Ideo servo Dei eminenti in membris summi pastoris
Abbreviated transcription (Latin):
te passione. innot¬
te enĩ passus .u ad
patiencdũ captus ⁊
detentus ad luce re
git uñ om̃ib ded̾
ut in unitateper
fregit: spontaneã
suam passione̾ os¬
tendit fregitau̾in

Expanded text:
te passione, in nocte enim passus, id est ad patiendum captus et detentus ad lucem regit, unum omnibus dedit, ut in unitate fregit, spontaneam suam passionem ostendit. Fregit autem in
Abbreviated transcription (Latin):
n̾a dum mortalis fuit differens nom̃ hu̾it
qr antełi ministrabant ei postꝙͣ immorta¬
lis mãgis differens qr honorabilioratq p̃¬
esariorillis per om̃ia extitit. iõq addit p̃ illis.
ualde differens a noĩe angłoꝵ hoc est noit̃
qd̃ est super om̃e nom̃ .s. deus sine filiꝰ qd re¬
uera dignius ẽ illo quo illi cłir arigłi .i. tĩ¬

Expanded text:
Nam dum mortalis fuit differens nomen habuit, quia angeli ministrabant ei, postquam immortalis magis differens, quia honorabilior atque praeclarior illis per omnia exstitit. Ideoque addit, prae illis, valde differens a nomine angelorum, hoc est nomen quod est super omne nomen, scilicet Deus, sive Filius, quod revera dignius est illo quo illi dicuntur angeli, i