comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
peccator sibi p̃ceptũ diuine uisionis p̃uaricatꝰ iniuste
concupiscendo accersiuit. duplã ds mortẽ iuste uidi¬
cando retribuit. hoc ẽ pͥmam inseparatione anime
et corporis: scdam in et̾nam cruciationẽ anune et cor¬
poris. ac ꝑ hoc pͥmam qua dicendente anima caro so¬
la mont᷑. scdam uero quando rediens incarnẽ anima.
ineadẽ et cũ eadem inqua peccauit carne torquet᷑. ut
cũ qua cõmunicauit mortẽ peccati. qđ dĩ bonitas int̾¬
dixit homini: cũ ipsa cõmunicet mortem supplicu qđ̃
parauit diuina iusticia peccatori. De hac morte. saluator
ñr dicit. Nohte timere eos qui occidunt corpꝰ: animã aut̃
ñ possunt occidere. A agis aut̃ eiun timece: qui pot
et aniiã et corpꝰ ꝑdere ingehenuã. Quod ergo ante
gehennã mali ꝑeunt: ñ ẽ diuini oꝑis sed human.
Quod aut̃ ingehennã ꝑtt̾isunt: hoc facit eli equitas.
cui nulla placet peccantis iniquitas Qui enĩ diligit
iniquitatẽ: odit animã suã. Et dicit ioħs qđ om̃is qͥ

Expanded text:
peccator sibi per contemptum divinae jussionis injuste concupiscendo arcessivit, duplam Deus mortem juste judicando retribuit; hoc est, primam in separatione animae et corporis, secundam in aeterna cruciatione animae et corporis. Ac per hoc primam, qua, discedente anima, caro sola moritur; secundam vero, quando rediens in carnem anima, in eadem et cum eadem, in qua peccavit, carne torquetur; ut cum qua communicavit mortem peccati, quod Dei bonitas interdixit homini, cum ipsa communicet mortem supplicii, quod paravit divina justitia peccatori. De hac morte Salvator noster dicit: Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere. Magis autem eum timete qui potest et animam et corpus perdere in gehennam . Quod ergo ante gehennam mali pereunt, non est divini operis, sed humani. Quod autem in gehenna perituri sunt, hoc facit Dei aequitas, cui nulla placet peccantis iniquitas. Qui enim diligit iniquitatem, odit animam suam . Et dicit Joannes: Quia omnis qui
Abbreviated transcription (Latin):
it. Sicut enĩ om̃e creatoris opꝰ sine itio ñ potu¬
it nec potest ficri. sic illa sempit̾na uoluntas eius
ñquã mutabilitati subiacet: quia initiũ existendi
dubio sic ẽut id qđ ẽ ñ eẽ ñ possit. Uera igit᷑ in¬
mutabilitas. digne uera uocat᷑ et̾uitas. In qua et̃¬
nitate incõmutabilis uoluntatis suȩ: creator ille
iã fecisse dicit̾. qđ increatura mutabili ꝓoportunt
tate faciendũ disposuit. sic rite dispositũ facit. Et idõ
quecq ꝓmisit iã facta dicimꝰ: quia de faciendis du¬

Expanded text:
it. Sicut enim omne Creatoris opus sine initio non potuit. Sicut enim omne Creatoris opus sine initio non potuit, nec potest fieri: sic illa sempiterna voluntas ejus, nunquam mutabilitati subjacet, quia initium existendi dubio sic est, ut id quod est non esse non possit. Vera igitur immutabilitas, digne vera vocatur aeternitas, in qua aeternitate incommutabilis voluntatis suae Creator ille jam fecisse dicitur, quod in creatura mutabili, prout opportune faciendum disposuit, sic rite dispositum facit. Et ideo quaecunque promisit, jam facta dicimus, quia de faciendis du
Abbreviated transcription (Latin):
In hac oparĩ patris familias inuinea oꝑant̃. in illa
aut denarii m̃cede. sine dubio pocient᷑ lstam
nc̃ ds̃ donat ut initiũ meriti boni gratis indignꝰ accipi¬
at: illã uͦ infuturo repositã seruat: qua boni meriti
p̃mium acciꝑe dignꝰ possit. qui boni meriti pͥncipi¬
um cũ eet̃ indignꝰ accepit. Dicens igit᷑ paulus qͥa
quos ds̃ iustificauit illos et glorificauit: ñ utrumq
p̃senti uitȩ deputat: sedea fide quod futurũ ẽ ue¬
lut factũ firmat: qua fide ꝓpħa de dõ dicit. qui fe¬
cit quȩ fut᷑a sunt. In illa quippe immobilitate con¬
silii sui scdm bonũ placitũ eius qđ ꝓposuit in eo in
dispensatione plenitudinis temporũ instaurare oĩa
in xp̃o quȩ incęlis et quȩ int̾ra sunt in ipso. exetnita
te dispositionis suȩ in p̃destinatione iã fecit.quȩc̃q
effectui oꝑis sui tempore congruo facienda disposu¬

Expanded text:
In hac operarii patrisfamilias in vinea operantur; in illa In hac operarii patrisfamilias in vinea operantur; in illa autem denarii mercede sine dubio potientur. Istam Deus nunc donat, ut initium meriti boni gratis indignus accipiat; illam vero in futurum repositam servat, qua boni meriti praemium accipere dignus possit, qui boni meriti principium, cum esset indignus, accepit. Dicens igitur Paulus: Quia quos Deus justificavit, illos et glorificavit , non utrumque praesenti vitae deputat, sed ea fide quod futurum est, velut factum firmat, qua fide propheta de Deo dicit: Qui fecit quae futura sunt. In illa quippe immobilitate consilii sui, secundum bonum placitum ejus, quod proposuit in eo, in dispensatione plenitudinis temporum, instaurare omnia ite dispositionis suae, in praedestinatione jam fecit, quaecunque effectu operis sui, tempore congruo facienda disposu
Abbreviated transcription (Latin):
cauit. Et quosuocauit. hos et iustificauit. Quos aut̃
ustificauit. illos et glorificauit. Ueruntam̃ cum si¬
mul iustificatos et głificatos audiuimus. ñsimul
et iistificationis et glorificationis opus p̃seiiti tempo¬
ri deputemi᷑. Iustificationis enim gr̃a inp̃senti datur.
gorificationis autem infutura uita seruatur. Istaẽ fi¬
lei illa speciei. Dicit aut̃ paulus: quia nunc ꝑfidẽ
ambulamꝰ ñ ꝑspeciem. Quod enim nunc sc̃i credunt:
tunc uidebunt. Propt̃ quod ecclesie dicitur. dudifi¬
lia et uide: quia iustus exfide uunt. Unde iustus exfi¬
de inuens. fiducialit dicit. Credo uide bona domini:
inter ra uiuentium. Iste igitur ẽ in homine ordodi¬
uine redemptionis ac remunerationis. ut nunc ius¬
ificatus credat. quod tunc glorificatus accipiat. Propt̾
quod paulas ait. Non quodiam accepti aut iam ꝑfec¬
sient mitentes semina sua. In illa glorificatione:

Expanded text:
cavit, hos et justificavit: quos autem cavit, hos et justificavit: quos autem justificavit, illos et glorificavit . Verumtamen cum simul justificatos et glorificatos audimus, non simul et justificationis et glorificationis opus praesenti tempori deputemus. Justificationis enim gratia in praesenti datur, glorificationis autem futura servatur. Ista est fidei, illa speclei . Dicit autem Paulus: Quia nunc per fidem ambulamus, non per speciem . Quod enim nunc sancti credunt, tunc videbunt. Propter quod Ecclesiae dicitur, Audi, filia, et vide; quia fides ex auditu, unde justus ex fide vivens, fiducialiter dicit: Credo videre bona Domini, in terra viventium . Iste igitur est in homine ordo divinae redemptionis ac remunerationis, ut nunc justificatus credat, quod tunc glorificatus accipiat. Propter quod Paulus ait: Non quod jam acceperim, aut jam perfecflent, mittentes semina sua; in illa vero glorificati
Abbreviated transcription (Latin):
lum quod ñ inuenit donet. fubsequit᷑ uidentem.
ut lumen quod contulit seruet. Preuenit elisũ ut sur¬
gat. subsequit᷑ eleuatumi ne cadat. Preuenit donans
homini bonam uoluntatem: subsequitur bene uolen¬
tem operando in illo bom operis facultatem. Hoc igit̃
ista misericordia dei in homine subsequitur quod
p̃uemens ipsa largit. Et idõ ñ solum errantem nis¬
tificando adiuam reuocat: sedetiam bene ambulantẽ
eustodit. et adiuuat: ut addonum glorificationis
et̾ne ꝑducat. Hec aut̃ om̃ia id ẽ et uocationis initia
et iustificationis auginenta et glorificationis p̃mia.
inp̃destinatione semꝑ deus habuit: que et iuocati¬
one. et iustificatione. et glorificatione scorum gr̃e
suȩ oꝑa futura p̃sciait. Obhoc totum dõ assignat
apłs dicet .s. Nam quos presciuit et p̃destinauit con¬
forures fieri imagons filiz sur ut sit tpse pͥmogent
imultis fiatribꝰ. Quos aut̃ p̃destinauit: hos et uo

Expanded text:
lumen quod non invenit, donet; subsequitur videntem, lumen quod non invenit, donet; subsequitur videntem, ut lumen quod contulit, servet. Praevenit elisum, ut surgat; subsequitur elevatum, ne cadat. Praevenit, donans homini bonam voluntatem; subsequitur benevolentem, operando in illo boni operis facultatem. Hoc igitur ista misericordia Dei in homine subsequitur, quod praeveniens ipsa largitur. Et ideo non solum errantem justificando ad viam revocat, sed etiam bene ambulantem custodit et 10 adjuvat, ut ad donum glorificationis aeternae perducat. Haec autem omnia, id est et vocationis nostrae initia, et justificationis augmenta, et ghabuit: quia et in vocatione, et in justificatione, et in glorificatione sanctorum, gratiae suae opera futura praescivit. Ob hoc totum Deo assignat Apostolus dicens: Nam quos praescivit et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii ejus, ut sit ipse primogenitus in multis fratrib
Abbreviated transcription (Latin):
unobis. Hanc gram ñ solũ inp̃sentis uite iustificatione.
sed etiã infuturi sesi remunatione dicit grãm ꝑmaie.
et supnos hoc ẽ suꝑ om̃ia bona cuiꝰ libet honinis meri¬
ta indi bonitate asserit abundare dicens. Set offendda
qua ds̃ inp̾senti temꝑe malis bona retͥbuit. illis ui¬
delicet quos iustificauit impios. ut deputet᷑ fides
ad iusticiã. De qua retributione dauid dicit. Q a
retribuã dño: ꝓ om̃ibꝰ quȩ retͥbuit michi: G̃ra ẽ et
ila iusta retributio: qua bonis suis meliora retribu¬
ens ds̃ glorificaturꝰ ẽ iustos. Et hoc enĩ grȩ opuserit.
quia ut hoc mereant̃ ipsa p̃ueniendo misericordit᷑
incipit. ipsa subsequendo custodit. Ista gr̃a inscͥp¬
turis etiam misericordia nominatur. Dequa dicit
dauid. Deus meus: misericordia eius p̃ueniet me. Et
aho loco. M isericordia tua subsequet᷑ me. ꝑ om̃s dies
uitȩ mee. Preuenit igit̾ impium ut fiat iustus. sub¬
sequi t̃ iustum ne fiat impuis. Preuenit cecum ut

Expanded text:
nis. Hanc gratiam non solum in praesentis vitae justificatione, sed etiam in futuri saeculi remuneratione, dicit gratiam permanere, et super nos, hoc est super omnia bona cujuslibet hominis merita in Dei bonitate asserit abundare, dicens: Ut ostendat qua Deus in praesenti tempore malis bona retribuit: illis videlicet quos justificat impios, ut deputetur fides ad justitiam. De qua retributione David dicit: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi ? Gratia est et illa justa retributio, qua bonis suis meliora retribuens, Deus glorificaturus est justos. Et hoc enim gratiae opus erit. Quia ut hoc mereantur, ipsa praeveniendo, misericorditer incipit; ipsa subsequendo, custodit. Ista gratia in Scripturis etiam misericordia nominatur. De qua dicit David: Deus meus, misericordia ejus praeveniet me . Et alio loco: Misericordia tua subsequitur me per omnes dies vitae meae . Praevenit igitur impium, ut fiat justus; subsequitur justum, ne fiat impius. Praevenit caecum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
meritũ deleat indebito beneficio: et meritũ bonũ iugi
confirmet auxilio: cui gr̃a glorificationis iuste reddat᷑
inp̃mio. Gr̃a aut̃ etiã ipsa idõ ñ iniuste dicit᷑. quia
ñ solũ donis suis ds̃ dona sua reddit: sed quia tan¬
tũ etiã ibi gr̃a diuinȩ retributionis exubuerat. ut in¬
comꝑabilit̾ atq ineffabilit̾ om̃e meritũ quãuis bone
et ex dõdate humane uoluntatis atq oꝑationis. exce¬
dat. Quãuis enĩ ñ solũ credendi in xp̃m lum̃ sed etiã
ꝓ illo paciendi uirtutẽ adõ nobis donari paulus os¬

Expanded text:
ne meritum malum deleat indebito beneficio: et meritum bonum jugi confirmet auxilio, cui gratia glorificationis justae reddatur in praemio. Gratia autem etiam ipsa ideo non injuste dicitur, quia non solum donis suis Deus dona sua reddit: sed quia tantum etiam ibi gratia divinae retributionis exuberat, ut incomparabiliter atque ineffabiliter omne meritum, quamvis bonae et ex Deo datae, humanae voluntatis atque operationis, excedat. Quamvis enim non solum credendi in Christum lumen, sed etiam pro illo patiendi virtutem a Deo nobis donari B. Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
tatus ẽ fide dans głam dõ.: plenissime sciens quia
quȩcũq ꝓmisit potens ẽ et facere. Idõ ergo in dĩꝓ¬
missis nulla ẽ difficultas.: qui a infaciendis nulla
om̃ipotenti ẽ difficultas. Et ꝓterea ibi nuiquam
de ẽ uoluntatis effectus: quia uollintas ipsa ñ aliud
inuenit eẽ quã uirtꝰ. Quid qͥd aut̃ uult potest quia
quantũ uult tantũ potest. Propterea in psalmo rec¬
te dicit̃. Om̃ĩa quecũq uoluit fecit. Et iterum. Sub¬
est enim tibi cũ uoles posse. Idõ diximꝰ tantã ibieẽ
uii tutẽ uoluntatis. quanta ẽ uoluntas ipsa uirtutis.
quia cui semꝑ sub ẽ cũ uolet posse ñ aliud ẽ in illo
uelle quã posse. Quod ergo ds̃ nulla necessitate com¬
pellit̾. ut aliquid nolens ꝓmittat. nulliꝰ utiq adũsi¬
tatis impe: dit obstaculo. quo id quod ꝓmisit aut
minus quã uult. aut tardius faciat. Pro inde potu¬
it sicut uoluit p̃destinare quosdã ad gloriã quosdã

Expanded text:
ide, dans gloriam Deo, plenissime sciens quia quaecunque promisit, potens est et facere . Ideo ergo in Dei promissis nulla est falsitas, quia in faciendis nulla omnipotenti est difficultas. Et propterea ibi nunquam deest 11 voluntatis effectus, quia voluntas ipsa non aliud invenitur esse quam virtus. Quidquid autquantum vult tantum potest. Propterea de illo solo digne dicitur: « Omnia quaecunque voluit fecit . » Et iterum: « Subest enim tibi, cum voles, posse . » Ideo diximus tantam ibi esse virtutem voluntatis, quanta et voluntas ipsa virtutis: quia cui semper subest, cum volet, posse, non aliud est in illo velle, quam posse . Quia ergo Deus nulla necessitate compellitur, ut aliquid nolens permittat, nullius utique adversitatis impeditur obstaculo, quo id quod promisit, aut minus quam vult, aut tardius faciat. Proinde potuit, sicut voluit, praedestinare quosdam ad gloriam, quosdam
Abbreviated transcription (Latin):
ti patris mei ꝑcipite regnũ qđ uobis paratũ ẽ ab ini¬
tio mundi. Sed et hoc ipsũ: opus gr̃e. Ex gr̃a enĩ dat̃
ñ solum iustificatis uita bona: sed etiam glorificatis
uinta et̾̃na. Ꝙ d paudi cenemꝰ p̃dicatione cõptũ dicentis
gr̃a dicit᷑: nisi quia illa reddit̾. hȩc donat᷑ : Sed ubi il¬
iã ds̃ reddit. opus malũ peccatoris hominis punit: quod
nulla tenꝰ fecisset homo. isi discessisset a dõ. Cũ uͦ ds ui¬
tam et̾nam donat: opus quod inchoauit iustificans
impium. ꝑficit. glorificans iustũ. Hec aut̃ utraq gr̃a
id ẽ et uita bona. et uita et̾na. in xp̃o iħu dño nr̃oẽ. De¬

Expanded text:
ti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initi Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi . Sed et hoc ipsum opus est gratiae. Ex gratia enim datur non solum justificatis vita bona, sed etiam glorificatis vita aeterna. Quod Pauli tenemus praedicatione compertum, dicentis:gratia dicitur, nisi quia illa redditur, haec donatur? Sed ubi illam Deus reddit, opus malum peccatoris hominis punit, quod nullatenus fecisset homo, nisi discessisset a Deo. Cum vero Deus vitam aeternam donat, opus suum quod inchoavit justificans impium, perficit glorificans justum. Haec autem utraque gratia, id est et vita bona et vita aeterna, in Christo Jesu D
Abbreviated transcription (Latin):
iuntatẽ dĩ: nis. inspirat. et in nobisoꝑat
uoluntas eius: Tale aliquid et inipsius redemptoris
nr̃i sermonibꝰ inuenimꝰ: dũ ueritatẽ fieri dirit ꝓope
ueritatis. Sic enĩ loqͥt̃. Om̃is qui malũ agit. odit lucẽ.
et ñ uenit ad iucemuit ñ arguant᷑ oꝑa eiꝰ. Qui aut̃
facit ueritatem uenit ad lucem: ut manifestent oꝑaeiꝰ.
faciente dat̾ nobis ut faciamꝰ. Quod eur dent̃ mepła
ad ebreos ostendit. ubi cum᷑ dõ dictũ cet aptet uosin
om̃i bonout faciatis uolintatẽ eius. continuo subdit̾.
et inipso sunt om̃ia. Ex ipso ergo ẽ et uoluntas bonaret
opatio bona. Quod doctor gentiũ his u̾bis adfirmat.
Deus ẽ enĩ: qui oꝑat inuobis et uelle ꝑficere ꝓbona
uoluntate. Propterea sicut salomon dic̃ quia p̃pat̃
uoluntas adño. sic etiã bona oꝑa nĩa paulus adño
asserit p̃pata: hoc ẽ inp̃destinatione disposita. Dicit
quippe xp̃c dicturũ se dextris ostendit. uenite benedic¬

Expanded text:
pera quae nobis inspirat et in nobis voluntas ejus? Tale aliquid et in ipsius Redemptoris nostri sermonibus invenimus, dum veritatem fieri dicit, pro opere veritatis. Sic enim loquitur: Omnis ut non arguantur opera ejus. Qui autem facit veritatem, venit ad lucem, ut manifestentur ejus opera, Deo in nobis faciente datur nobis ut faciamus. Quod evidenter in Epistola ad Hebraeos ostenditur, ubi cum de Deo dictum esset: Aptet vos in omet in ipso sunt omnia . Ex ipso ergo est, et voluntas bona et operatio bona. Quod Doctor gentium his verbis affirmat: Deus est enim qui operatur in vobis et velle et perficere pro bona voluntate . Propterea, sicut Salomon dicit, quia praeparatur voluntas a Domino; sic etiam bona opera nostra Paulus a Domino asserit praeparata, hoc est in praedestinatione disposita. Dicit quippe Christus dicturum se dextris ostendit: Venite, benedic
Abbreviated transcription (Latin):
Nolio homo in uirtutibus głari tius: qͥa alt̾um
habiturus eris iudicem. non te ipsum. In cuuiscon¬
tet intempore tribulationis tue. Descende ut
ascendas. humiliare ut exalteris. Ne exaltatus
paruus inoculis tuis. ut sis magnus in oculis di
Tanto enim eris apud dm̃ p̾ciosior. quanto fue¬
ris ante oculos tuos disspectior. In summo hono¬
re. summa tibi sit humilitas. Honoris laus ẽ. hu
onpunctio cordis exhumilitatis uirtute nascitur.
de conpunctione. confessio peccatorum. De confes¬
sione penitentia. De penitentia uera ꝓueniet de¬
lictorum indulgentia. E onpunctio cordis ẽ. humi¬
litas mentis cum lacrimis. et recordatione pecca¬
torum. et timore iudicii. Exge mino fonte
conpunctionis solent ꝓfluere lacrime.Id est
considerat: ait̃a dum desidi o et̾nȩ uitȩ suspirat.
Ende et ꝓpħa ait. Sitiuit anima mea ad dñ ui¬
uum. quando ueniam et parebo ante faciem

Expanded text:
Noli, o homo, in virtutibus tuis gloriari; quia alterum Noli, o homo, in virtutibus tuis gloriari; quia alterum habiturus es judicem, non teipsum; in cujus contet in tempore retributionis tuae. Descende ut ascendas, humiliare ut exalteris, ne exaltatus parvus in oculis tuis, ut sis magnus in oculis Domini. Tanto enim eris apud Deum pretiosior, quanto fueris ante oculos tuos despectior. In summo honore summa tibi sit humilitas. Honoris laus est, hue cordis. Compunctio cordis ex humilitatis virtute nascitur; de compunctione confessio peccatorum; de confessione poenitentia; de poenitentia vera proveniet delictorum indulgentia. Compunctio cordis est humilitas mentis, cum lacrymis, et recordatione peccatorum, et timore judicii. Ex gemino fonte compunctionis solent profluere lacrymae; id est, considerat; altera dum desiderio aeternae vitae suspirat. Unde Propheta ait: Sitivit anima mea ad Deum vivum
Abbreviated transcription (Latin):
alius sapiens. Quanto maior es. humiliate in om̃ibus.
et tremendem ũba mea: Quicumq humilis et qui¬
etus non erit. non podest ineo habitare gr̃a sp̃c sc̃i.
Deus humilis factus ẽ nr̃e salutis causa. Erubes¬
cat. homo superbus esse. Quantumt humilitade
inesinatur cor adima: tantum ꝓficit in excelso.
Qui enim humilis erit. exaltabitut in gła. Primꝰ
humilitatis gradus ẽ: ueritatis Sermonem hu¬
mulit̾ audire. memorit̃ retinere. uoluntari e ꝑ¬
ficere. Eam quippe quam ñ inuenit hunilem
ueritas fugit mentem. Quanto quis humili¬
oi erit in se ipso: tanto maior erit inconspectudĩ
Suꝑbus uero quanto gloriosior apparet int̾ homines:
tanto deiectior erit ante dm̃. Qui enm sine humili¬
tade bona oꝑa agit. inuento puluerem portat. Qͥd
supbit t̾ia et cinis. dum uento suꝑbie disꝑgitur
quod ieuiniis uel elemosinis congregare uidetur:

Expanded text:
alius sapiens: Quanto, inquit, major es, humilia te in omnibus, alius sapiens: Quanto, inquit, major es, humilia te in omnibus, et trementem verba mea . Quicunque humilis et quietus non fuerit, non potest in eo habitare gratia Spiritus sancti. Deus humilis factus est nostrae salutis causa, erubescat homo superbus esse. Quantum humilitate inclinatur cor ad ima, tantum proficit in excelso: qui enim humilis erit, exaltabitur in gloria. Primus humilitatis gradus est, veritatis sermonem humiliter audire, memoriter retinere, voluntarie ficere. Eam quippe, quam non invenit humilem veritas fugit mentem. Quantum quis humilior erit de seipso, tanto major erit in conspectu Dei. Superbus vero quanto gloriosior apparet inter homines, tanto dejectior erit ante Deum. Qui enim sine humilitate bona opera agit, in ventum 133 pulverem portat. Quid superbit terra et cinis, dum vento superbiae dispergitur, quod jejuniis et eleemosynis congregare videtur?
Abbreviated transcription (Latin):
qui ut suꝑbiam phariscorum dampnaret. dixit. Om̃is
quise ȩraltat humiliabit᷑. et qui se humiliat exaltabi¬
tur. humilitatis passibus ad celi culnuna conscendit᷑.
quo dictum ẽ. Deus suꝑbis resistit. humilibꝰ autem
dat grãm. Unde et in psalmis dicitur. Excelsus
dñs et humilia respicit: ialta longe cognoscit. Ai:¬
ta posuit ꝓ suꝑbis: humili a uero respicit ut atollat.¬
Alta idẽ superba cognoscit ut deiciat. Discamus humi¬
litatem ꝑ quã dõ ꝓpinquare pot̾umũ. sicut ipse in eũ¬
glio ait. discite ame quia mitis sum et humilis coi¬
de. et inuenietis requiem aiumabus ur̃is. ꝑ suꝑbiã
mirabilis angłorum crȩatura cecidit decelo. ꝑ humi
litatem dĩ. ftagilitas human&e nature ascendit
incelum. honesta ẽ enim int̃ homines humilitatis consue¬
tudo. sicut salomon ait. Ubi fuerit suꝑbia. ibi erit.
contumelia. Ubi aut̃ humilitas ibi et sapientia. ldem

Expanded text:
qui ut superbiam Pharisaeorum damnaret, dixit: Omnis qui ut superbiam Pharisaeorum damnaret, dixit: Omnis qui se exaltat, humiliabitur, et qui se humiliat, exaltabitur . Humilitatis passibus ad coeli culmina conscenditur; quo dictum est: Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . Unde et in psalmis dicitur: Excelsus Dominus et humilia respicit, et alta a longe cognoscit . Alta posuit pro sualta, id est, superba cognoscit, ut dejiciat. Discamus igitur humilitatem, per quam Deo propinquare poterimus, sicut ipse in Evangelio ait: Discite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris . Per superbiam mirabilislitatem Dei fragilitas humanae naturae ascendit coelum. Honesta est enim inter homines humilitatis consuetudo, sicut Salomon ait: Ubi fuerit superbia, ibi erit et contumelia; ubi autem humilitas, ibi et sapientia ; item
Abbreviated transcription (Latin):
diliõatis eum. Prorsus tribulatio patien¬
tiam oꝑatur. patientia aut̃ opus ẽ ꝑfectum. Beatus
uir qui suffert temptationem. qm̃ cum ꝓbatus fu-¬
erit accipiet coronam uite.quam reꝓmsic ds di-¬
ligentibus se. Nemo bene sapiens ẽ. qui patientiã
non habet: fortior ẽ dominator animi sui: expugna¬
tor e urbium. Inpatientia uero quȩrenda ẽ ignos¬
cendi facultas. non uindicandi oportunitas. Tales
sunt quidam. qui tempore inuiriam patient᷑ suf¬
ferunt. ut sub sequent facilius uindicare ualeant:
hiueram non habent padientiã. Patientia uera ẽ infa¬
cie forcit sustinere in uirias. Et in futuro uindictã
non querere. sed ex corde ignoscere: sine ferro uel flãmis
martires ẽẽ possumꝰ: sipatientiam ueracit in animo serua¬
mus cum ꝓximis nr̃is. laudabilius ẽ inuriam dacendo
declinare: quam respondendo suꝑare. Qui padient̃
tolerat mala: infuturo coronam merebitur sempiđiam.

Expanded text:
diligitis eum. Prorsus, tribulatio patiendiligitis eum. Prorsus, tribulatio patientiam operatur, patientia autem opus est perfectum. Beatus enim vir, qui suffert tentationem, quoniam cum probatus fuerit, accipiet coronam vitae, quam repromisit Deus diligentibus se . Nemo bene sapiens est, qui patientiam non habet. Fortior est dominator Ms., domitor animi sui expugnatore urbium . In patientia vero quaerenda est ignoscendi facultas, non vindicandi opportunitas. Tales sunt quidam, qui tempore injuriarum patienter sufferunt, ut subsequenter facilius vindicare valeant. Hi veram non habent patientiam. Patientia vera est in faciem fortiter sustinere injurias, et in futuro vindictam non quaerere, sed ex corde ignoscere. Sine ferro vel flammis martyres esse possumus, si patientiam veraciter in animo servamus cum proximis nostris. Laudabilius est injuriam tacendo declinare, quam respondendo superare. Qui patienter tolerat mala, in futuro coronam merebitur sempiternam
Abbreviated transcription (Latin):
tum enĩ remitt it̃ nobis. quantum nos remiserimꝰ
eis qui nobis quacũq malignitate nocuerint.
n pacientia De patientia.
n pacientia
enu dicit᷑ ineuangłio. possidebitis animas ur̃as.
lnomini enĩ uita humana. patientia necessaria ẽ.
Sicut itaq padient̾ sufferre debemus in urias ab a¬
lus innos delatas. uripatient̃ tribulationes quȩ
nobis euenient sufferre necesse ẽ. Sepissime in hoc
scło poni areꝓbis tribulationes patiuntur: idõ siquis¬
ubet poit bona oꝑ a tribulationes patietur. Non de¬
bet incogitatione dicere. ꝑdidi oꝑa mea bona que
faciebam. Qui enim hoc dixerit. non ꝓ amore dĩ sed
ꝓͥmercede felicitatis huius uite. aut ꝓ laude huma¬
na opus bonum fecisse cognoscitur: Probabitur enĩ
homo flagellis dĩ quo animo bene faciat. uel qui a
fortitudine sufferat temptationes sibi suꝑ uenien¬
tes. Temptat eium uos ds̃ dicit apłs. ut sciat si

Expanded text:
Sic enim remittetur nobis, ut nos remiseremus Sic enim remittetur nobis, ut nos remiseremus eis qui nobis quacunque malignitate nocuerunt. 132 CAPUT IX. De patientia. In patientia vestra, dicitur in Evangelio, possidebitis animas vestras . In omni enim vita humana patientia necessaria est. Sicut itaque patienter sufferre debemus injurias ab aliis in nos delatas, ita et patienter tribulationes quae nobis evenient, sufferre necesse est. Saepissime in hoc saeculo boni a reprobis tribulationes patiuntur. Ideo si quislibet post bona opera tribulationes patitur, non debet in cogitatione dicere: Perdidi opera mea bona quae faciebam. Qui enim hoc dixerit, non pro amore Dei, sed pro mercede felicitatis hujus vitae, aut pro laude humana opus bonum fecisse cognoscitur. Probabitur enim homo flagellis Dei, quo animo benefaciat, vel qua fortitudine sufferat tentationes sibi supervenientes. Tentat enim vos Deus, dicit Apostolus, ut sciat si
Abbreviated transcription (Latin):
sonat. his qui eam recte intellegere possunt. Igitur
ex nr̃o iudicio iudicat nos ds̃. et quodãmodo in potes¬
tate nia ẽ. quomodo iudicem a iudice dõ. Simisericor¬
dit̃ iudicamꝰ in nos delĩquentibꝰ. misericordit᷑ iudicat
ds̃ de nobis in se peccantilꝰ. Incendamꝰ exẽp̃lũ illuis
sicut doctor. gentium ait. Do nate uobis met ipsis siquis
aduersus aliquem habet querelam. sicut dñs in xp̃o¬
nobis nr̃a peccata donauit. Sic etiam nos qui in nos
peccant dimictamꝰ. Item: nulli m̃alum ꝓmalo redden¬
tes: et alio loco. Noli uinci a malo. sed uince in bono
malum. Sciendum ẽ certissime. quod unus quisq
talem in dulgentiam accepturus ẽ adõ. qualem
et ipse dederit ꝓrimo suo. Iua oratio ꝓpecca¬
tis nr̃is adaures om̃ipotentis dĩ
cito ꝑueniet. Si delinquentiũ in nos p̃ces aurib nr̃s aecep¬
iabiles erunt. Qui element peceantibꝰ ignoscere nouit.
clemen: tiam diuine pietatis certissime accipiet: tan¬

Expanded text:
sonat his, qui eam recte intelligere possunt. Igitur ex nostro judicio judicat nos Deus, et quodammodo in potestate nostra est, quomodo judicemur a judice Deo. Si misericorditer judicamus de in nos delinquentibus, misericorditer judicabit Deus de nobis in se peccantibus. Intendamus exemplum illius, sicut Doctor gentium ait: Donate in vobismetipsis, si quis adversus aliquem habet querelam. Sicut Deus nobis nostra peccata donavit: sic etiam nos his qui in nos peccant, dimittamus. Item: Nulli malum pro malo reddentes. Et alio loco: Noli vinci a malo, sed vince in bono malum . Sciendum est certissime quod unusquisque talem indulgentiam accepturus est a Deo, qualem et ipse dederit proximo suo. Illa oratio pro peccatis nostris ad aures omnipotentis Dei cito perveniet, si delinquentium in nos preces in nostabiles sunt. Qui clementer peccantibus ignoscere novit, clementiam divinae pietatis certissime accipiet.
Abbreviated transcription (Latin):
subiectis. Iterum si disciplina sola semꝑ aderit. ũtit̃
animus delinquentis in despationem. Et iudex non
misericors ẽ. qui ase ipso incipit:⁊ ie dilgent custodit.
Ne puniat̾ cum diabolo. et sic aliis p̃stet. quod sibi uo¬
num ẽẽ ꝑspicit.

Expanded text:
subjectis. Iterum, si disciplina sola semper aderit, vertitur subjectis. Iterum, si disciplina sola semper aderit, vertitur animus delinquentis in desperationem, et judex non misericors est, qui a seipso incipit, et se diligenter custodit, ne puniatur cum diabolo, et sic aliis praestet, quod sibi bonum esse perspicit.
Abbreviated transcription (Latin):
mimilitate audire quȩ monet sac̾dos. Quicquid non licet.
pastoris ẽ ꝓhibe ne fiat. Plebis ẽ audire ne faciat.
cordiam consequent᷑. Non potest peccator miscđiam a
dõ sꝑare. qui misericordiã non facit peccantibus in se.
Ergo dimittat homo demꝑale debitum ut mereatur
reciꝑe et̃nale bonũ. Si animas ñas cupimꝰ peccatorũ
sordibus emundari. miscdiam in nos peccantibꝰ non ne¬
gemus. St indie retͥbutionis ad ꝓmerendã dñi mi¬
specͥtat. qui crudelis ẽ in conseruos suos: Sicut quis cu¬
piat dm̃ sibi misereri: ita et misereatur debitoribus
suis. C eitissime indulgentiã specͥtare pot̾it. qui alus
exemplo roborauit. ubi ait. Estode ergo miscđes. sicut
suꝑ bonos et malos. & pluit suꝑ iustos & inui¬
stos. Omnis misericordia faciet locum unicuiq scđm
meritum opumi suoꝵ. Iui facit miscłiam. deo offert
sacrificium satis placabie. In iudice misericordia et dis¬

Expanded text:
est in humilitate audire quae monet sacerdos. Quidquid non licet, est in humilitate audire quae monet sacerdos. Quidquid non licet, pastoris est prohibere ne fiat: plebis est audire, ne faciat. cordiam consequentur . Non potest peccator misericordiam a Deo sperare, qui misericordiam non facit peccantibus in se; ergo dimittat homo temporale debitum, ut mereatur recipere aeternale bonum. Si animas nostras cupimus peccatorum sordibus emundari, misericordiam in nos peccantibus non negemus, ut in die retributionis ad promerendam Domisperat, qui crudelis est in conservos suos? Sicut quis cupit Deum sibi misereri, ita et misereatur debitoribus suis. Certissime indulgentiam exspectare  Ms., sexemplo roboravit, ubi ait: Estote misericordes, sicut super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Omnis misericordia faciet locum unicuique secundum meritum operum suorum. Qui facit misericordiam, Deo offert ificium salutis  Ms., satis placabile. In judice misericordia et dis
Abbreviated transcription (Latin):
diens in om̃ibus inuenire. E uius pacis oruam̃ta mirabilit̃
alio ostendit loco dicens. Beati pacificrqm̃ filii dĩ uocabu¬
tur. En filius di incipit uocari. qui pacificus esse iam
cȩpit. Non uult filius di dici: qui pacem noluerit amplec¬
ti Hegat sibi patrem dm̃qui pacificus ẽẽ condempnit
Sed hȩc par csibonis et dĩ p̃cepta seruantibꝰ custodien¬
da ẽ. Non cum iniquis et sceleratis: qui pacem int̾ se
habent inpeccatis suis. Pͥ ax xp̃i ad saludem ꝓficit sempi
da ẽ. Alala siquidẽ hominum impiorum odiohaben¬
da sunt. Non homines ipsi quamuis mali sint: quia cre
ꝓmeretur. Pax dilectionis mat̾ ẽ. Pgx indicium ẽ sc̃ĩ¬
tatis. Dequa dñs ꝑ ꝓpħam ait. Pacem iueritatem dili¬
gite. Pax plebis sanitas gła sac̃dotis. ⁊ pat̾e
leticia: itror hostium siue iusibilium siue inusibiliun
Om̃ibus uiribus pax ẽ custodienda: quia semꝑ indeo

Expanded text:
diens in omnibus invenire. Cujus pacis ornamenta mirabiliter diens in omnibus invenire. Cujus pacis ornamenta mirabiliter alio ostendit loco, dicens: Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur . En Filius Dei incipit vocari, qui pacificus esse jam coepit. Non vult Filius Dei dici, qui pacem noluerit amplecti. Negat sibi Patrem Deum, qui pacificus esse contemnit. Sed haec pax cum bonis et Dei praecepta servantibus custodienda est, non cum iniquis et sceleratis, qui pacem inter se habent in peccatis suis. Pax Christi ad salutem proficit sempitda est. Mala siquidem hominum impiorum odio habenda sunt, non homines ipsi, quamvis mali sunt, quia creapromeretur. Pax dilectionis mater est. Pax indicium est sanctitatis, de qua Deus per prophetam ait: Pacem et veritatem diligite . Pax plebis est sanitas, gloria sacerdotis, et patriae laetitia, et terror hostium sive visibilium, sive invisibilium. 131 Omnibus viribus pax est custodienda, quia semper in Deo
Abbreviated transcription (Latin):
erudit. Seu quod amundi uanicatibus abstractum homi¬
nem acdamorem dĩ ꝑducit. Labor honestus ẽ studium
lectionis. Et multum ademundationem animȩ ꝓficit.
Sicut enĩ ex carnalibꝰ escis alit᷑ caro: ita exdiuuus elo¬
quuis int̾ior homo nutrit᷑ ac pascit᷑. Sicut psalmista
ait. Quam dulcia faucibꝰ meis eloquia tua dñe. super
mel ⁊ fauum orimeo. Sed ille beatissimus ẽ: qui diuinas
scriptinas legens. u̾ba iltit inoꝑe. Om̃is plane scͥpt᷑a
scã ad nr̃am scripta ẽ saludem. ut ꝓficiamus meis ueri¬
tatis cognitionẽ. Sepius cecus offendit quam uidens.
sic ignorans legem dĩ sepius ignorant peccat. quã ille
Qui scit. Si eut cecus sine ductore. sic homo sine hoces
aluator ad patrem. rediens: quasi speciale munꝰ
discipulis pacis debit p̃cepta dicens. Pacem meam do uob̾.
pacẽ meam relinquo uobis Inpace uos dimisi in pace
uos mueniam. Proficiscens uoluit dare. quȩ desidabat. Re¬

Expanded text:
erudit, seu quod a mundi vanitatibus abstractum homierudit, seu quod a mundi vanitatibus abstractum hominem ad amorem Dei perducit. Labor honestus est lectionis studium, et multum ad emundationem animae proficit. Sicut enim ex carnalibus escis alitur caro, ita ex divinis eloquiis interior homo nutritur et pascitur, sicut Psalmista ait: Quam dulcia faucicibus meis eloquia tua, Domine! super mel et favum ori meo . Sed ille beatissimus est, qui divinas Scripturas legens, verba vertit in opera. Omnis plane Scriptura sancta ad nostram scripta est salutem, ut proficiamus in eis in veritatis cognitione. Saepius caecus offendit quam videns: sic ignorans legem Dei saepius ignoranter peccat, quam ille qui scit. Sicut caecus sine ductore, sic homo sine doctorVI. De pace. Salvator ad Patrem rediens, quasi speciale munus discipulis pacis dedit praecepta, dicens: Pacem meam do vobis, pacem relinquo vobis . In pace vos dimitto, in pace vos inveniam. Proficiscens voluit dare, quae desiderabat re
Abbreviated transcription (Latin):
am sibi cotidianis dep̃cari lacrimis. Quamͣ recte sꝑare
põsunt: si abactione prriui oꝑis cessabunt. Idõ nec ꝓpt̃
spem uenie ꝑ seuerant peccare debemꝰ: neq quia ds̃uis¬
tẽ peccata punit. ueniam desꝑare debemus. Sed utro¬
q ꝑiculo euitato: iamalo declinemus. et de pietade dñ
ueniam sꝑemus. Similit̃ et in om̃i tribulationum an¬
gustia. spe ad solatium suꝑne pietatis currendum ẽ
Quia millo solo om̃is spes et salus sine dubio consistit.
beatitudinis. In his enĩ quasi in quodã speculo ho¬
mo se ipsũ considare potest. qualis sit. uelquo tendat:
lectio assidua purificat auimam: Timorem ieutit ge¬
henne. ad gaudia suꝑna cor inftigat legentis. Qui uult.
cum deo semꝑ esse. frequent debet orare. frequent̃
et legere. Nam cũ oramus ipsi cum dõ loquim̃. Cum ue¬
ro legimus: ds nobiscti loquit᷑. Geminum confert donũ
lectio scarum scripturarum. Siue quia intellectum m̃tis

Expanded text:
am sibi quotidianis deprecari lacrymis; quam recte sperare am sibi quotidianis deprecari lacrymis; quam recte sperare possunt, si ab actione pravi operis cessabunt. Ideo nec propter spem veniae perseveranter peccare debemus, neque quia Deus juste peccata punit, veniam desperare debemus: sed utroque periculo evitato, et a malo declinemus, et de pietate Dei veniam speremus. Similiter et in omni tribulationum angustia, spe ad solatium supernae pietatis currendum est, quia in illo solo omnis spes et salus sine dubio consistit, beatitudinis. In his enim quasi in quodam speculo homo seipsum considerare potest, qualis sit, vel quo tendat. Lectio assidua purificat animam, timorem incutit gehennae, ad gaudia superna cor instigat legentis. Qui vult cum Deo semper esse, frequenter debet orare frequenter et legere. Nam cum oramus, ipsi cum Deo loquimur: cum vero legimus, Deus nobiscum loquitur. Geminum confert donum lectio sanctarum Scripturarum, sive quia intellectum mentis
Abbreviated transcription (Latin):
uero dilectio. inobseruatione mandatorum eius tota con¬
sistit. Sicut alibi ait. Siquis diligit me. sermones meos
seruat. Unde ipsa ueritas alibi ait. In hoc cognoscent om̃s
quia mei discpłi estis. si dilectione habueritis adinuicem
ltem apłs ꝓlenitudo legis dilectio. Item ioħs eugłita: hoc
anum recte ꝑximum dici. quia om̃s inbaptisio filii dĩ scĩ¬
ficamur: ut fis simus sp̃aliter incaritate ꝑfecta. Nobilior
ẽ geñatio sp̃alis quã carnalis. De qua ineuglio ipsaueri¬
ea custodiat quantũ ualeat. et sic se agnoscat caritadem
habere dĩ Quorum aliqua tuȩ ostendẽ dilectissime fili¬
aliorum iurtudes indellegere ualeas. Ne spe¬
Pria quedam p̃posuit anime nr̃e necessaria egregnis
gentium doctor dicens: spes. fides. caritas. Tria hec sunt
maior aut̃ his ẽ caritas. Nemo igitur quamius ingenti
peccatorum pondẽ p̃mat̾: debonitate diuine pietatis

Expanded text:
vero dilectio in observatione mandatorum ejus tota convero dilectio in observatione mandatorum ejus tota consistit, sicut supra dicit: « Si quis diligit me, sermones meos servat ; » unde ipsa Veritas alibi ait: « In hoc cognoscent omnes quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis ad invicem . Item Apostolus: Plenitudo legis est dilectio . Item Joannes evangelista: Hoc anum recte proximum dici, quia omnes in baptismo filii Dei sanctificamur, ut fratres simus spiritualiter in charitate perfecta. Nobilior est generatio spiritualis quam carnalis, de qua in Evangelio ipsa Veriea custodiat quantum valeat: et sic se cognoscat charitatem Dei habere. Quorum aliqua tuae ostendere, dilectissime filaliorum virtutes intelligere valeas.  quaedam proposuit animae nostrae necessaria egregius gentium doctor, dicens: Spes, fides, charitas, tria haec: major autem his est charitas . Nemo igitur, quamvis ingenti peccatorum pondere prematur, de bonitate divinae pietatis
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut enim corpꝰ sine spii mortuũ ẽ: itarifides sine
oꝑibꝰ mortua ẽ. De cuius excellentia ałtius ẽ temporis dis¬
putare. quia breuiarum quod de mandatis dĩ tibi peti¬
sti stricto sermone fieri: ꝓfundissimas de fide catholica
npreceptis uero di caritas obtinet pͥncipatum Si¬
ne cuiꝰ ꝑfectione nichil do plac̃e posse. Paulus testat̃
apłs. qui nec martyrium. nec scłi contemptum. Nec ele¬
mosinarum largitionem sine caritatis officio quicqͣm
ꝓfic̾e posse ostendit. Unde upsȩ dñs. aquodã scriba
int̾rogat᷑ quod eẽt mandatum marimum. respondit
Diligis dñm dm̃ tuũ extodo corde tuo. et ex dota anima
tuia. ⁊ extota mente tua. Addidit quoq. scdm simile ẽ hu¬
ic. Diligłs ꝓximum tuũ sicut de ipsum. In his duobus
mandatis: tota lex pendet et ꝓpħe. Quod uero ait exco¬
to corde :iertota anima. et dota mente: idẽ todo intellectu.
toia uoluntate. et exom̃i memoria dm̃ esse diligendũ. Dei

Expanded text:
sine spiritu mortuum est, ita et fides sine operibus mortua est : de cujus excellentia est alterius temporis disputare; quia breviarium, quod de mandatis Dei tibi petisti districto sermone fieri, profundissimas de fide catholica n omnibus charitas obtinet principatum, sine cujus perfectione nihil Deo placere posse Paulus apostolus testatur: qui nec martyrium, nec saeculi contemptum nec eleemosynarum largitionem sine charitatis officio quidquam proficere posse ostendit. Unde et ipse Dominus a quodam Scriba interrogatus quod esset mandatum maximum, respondit: « Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua, » addidit quoque secundum simile huic, « diliges proximum tuum sicut teipsum. In his duobus mandatis tota lex pendet et prophetae . » Quod vero ait, « ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota mente, » id est, toto intellectu, tota voluntate et ex omni memoria Deum esse diligendum, Dei
Abbreviated transcription (Latin):
gunt. ut omĩa uisibilia negligant: idũ inȩena mente
tendunt: ad omĩa tẽꝑalia pene insensibiles fiant: In his
nimirũ ut mois dilectio fortis existit: qͥa sicut mors ȩxt̾io¬
res sensus corꝑis. ab om̃i ꝓpͥo inat̾ali appetitu int̾ficit. sic
dilec tio intalibꝰ uiris om̃ia t̾rena desidia contẽpñe m̃te
alias intenta cõpellit: Huiꝰcemodi mortuis ⁊ uiuss apłs

Expanded text:
gunt Deum, ut omnia visibilia negligant, et dum mente in aeterna gunt Deum, ut omnia visibilia negligant, et dum mente in aeterna tendunt, ad omnia temporalia pene insensibiles fiant. In his nimirum ut mors dilectio fortis existit, quia sicut mors exteriores corporis sensus ab omni proprio et naturali appetitu interficit, sic dilectio in talibus viris omnia terrena desideria contemnere mentem alias intentam compellit. Hujusmodi mortuis et vivis
Abbreviated transcription (Latin):
scelere se corrupit. Cuiꝰ sccleris magnitudinẽ incul¬
cat.cũ idẽ replicat dicens: Ibi uiolata ẽ genitͥx tua
Sed qm̃ ad hoc cecitas in isrł facta ẽ ut plenitudo
gentiũ intraret : idõ intranti ecłe dr̃ Fone me ut
tiones Suꝑ cor gͦ ⁊ suꝑ brachiũ sponsȩ dilectus
ut signacłm ponit᷑. qͥa in scã anima qnͣtũ ab ea
disigat᷑. i uoluntate & ac łione demonstrat᷑ Signũ
cogitationibꝰ assidue laborat: dũ int̾iori actione eum
imitari ñ cessat: es d lecta cẽ dubitari ñdebeat De
quo signo ipse sponsus discipłis siusdicebat: In hoc
cognoscent om̃s qͥa uere discipłi mei critis: fidilec¬
tionẽ habueritis ad inuicẽ: De qͣ dilectione mox sub
bio fortis ut mors dilec tio eẽ ꝑhibet᷑: qͥa dũ ꝑdilcc tionẽ
auitiis mortificam᷑. qđ mors agit in sensibꝰ corꝑis. hoc agit
dilectio incupiditatibꝰ m̃tis Sunt enĩ ñ nulli qͥ sic dm̃ dili¬

Expanded text:
scelere se corrupit. Cujus sceleris magnitudinem inculscelere se corrupit. Cujus sceleris magnitudinem inculcat, cum idem replicat, dicens: Ibi violata est genitrix tua. Sed quoniam ad hoc caecitas in Israel facta est, ut plenitudo Gentium intraret , ideo intranti Ecclesiae dicitur: Potiones. Super cor ergo et super brachium Sponsae, dilectus ut signaculum ponitur; quia in sancta anima quantum ab ea diligatur, et voluntate et actione designatur. Sigmeditationibus assidue laborat, in exteriori actione eum imitari non cessat, quo ejus dilecta esse dubitari non debeat. De quo signo ipse Sponsus discipulis suis aiebat: In hoc cognoscent omnes quia vere mei discipuli estis, si dilectionem habueritis ad invicem . De qua dilectiobio fortis ut mors dilectio esse perhibetur; quia dum per dilectionem a vitiis mortificamur, quod mors agit in sensibus corporis, hoc agit dilectio in cupiditatibus mentis. Sunt enim nonnulli qui sic dili
Abbreviated transcription (Latin):
de deserto ascendit: qͥa inexilio huiꝰ ꝑegͥnationis posita.
adcelestia gaudia m̃te ⁊ cogitationibꝰ tendit: Unde et
puͥlus uicebat. Nrã conu̾satio incelis ẽ: Peliciis affluit:
qͥa scẽ scͥpt᷑e meditationibꝰ intendens cȩlȩsti pabulo m̃tẽ¬
assidue pascit. Suꝑ dilectũ innitit᷑: qu̾a in solrus xp̃i
auxilio confidens. eo largiente abexilio ad patͥam tͣns¬
fert᷑: Ipsa qͥppe ueritas om̃ibꝰ fidelibꝰ ait Sine me
nichil potestis facere Unde tͦ acceꝑit ut ab in fimis
ad suꝑiora. a deserto ad regnũ ascende possit: manifes¬
tat dilectus eũ subdit: Sub arbore. malo suscitam te:
lũ illud sustinuit. deqͦ eadẽ sponsa insuꝑiorib dicit.
sicut malũ int̾ ligna siluarũ. sic dilectus m̃s int̾ fi
uos S sponsã suã xp̃c sub arbore malo suscitauit
ut a somno mortis resurgeret: ncũ illo se crucisigens.
rexerant. alibi ait: Si consurrexistis cũ xp̃o. que sur¬
sũ sunt quęrite: Sedqͥa infidelitas sinagoge xpm

Expanded text:
de deserto ascendit, quia in exsilio hujus peregrinationis posita, ad coelestia gaudia mente et cogitationibus tendit. Unde et Paulus dicebat: Nostra conversatio in coelis est . Deliciis affluit, quia sanctae Scripturae meditationibus intendens, coelesti pabulo assidue mentem pascit. Super dilectum innitam transfertur. Ipsa quippe Veritas omnibus fidelibus ait: Sine me nihil potestis facere . 456 Unde vero acceperit, ut ab infimis ad superiora, a deserto ad regnum ascendere possit, manifestat dilectus cum subdit: Sub arbore malo suscitavi te, lum illud sustinuit, de quo eadem sponsa in superioribus dicit: Sicut malus inter ligna silvarum, sic dilectus meus inter fio suam Christus sub arbore malo suscitavit, ut a somno mortis resurgeret, et cum illo se crucifigens, rexerant, alibi ait: Si consurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite . Sed quia infidelitas Synagogae Christum
Abbreviated transcription (Latin):
alienospst̾nit: isic tandẽ adbeatã trã inqua cũ
taric habitans ingemitu ꝑ seuerat. quia quẽ dili¬
gebat ñĩueniens q̾rit. Sic scã queq anima du a
sponso suo absens ẽ ab eiꝰ amore ñ recedit: in eiꝰ de
sidio hanelat sẽꝑ igemit᷑: ⁊dũ illũ quẽ ualde di¬
ligit ñ inuenit: qr ab om̃i amore alieno se retͣhit.
quasi ingenarũ uerecundia. castitatẽ cordisip¬
so habitiri actu ext̾iori ostendit: Collũ tuũ sic̃¬

Expanded text:
avit, et sic tandem ad beatam terram, in qua cum emper solitarie habitans in gemitu perseverat, quia quem diligebat non inveniens, quaerit. Sic sancta quaeque anima, dum a sponso suo absens est, ab ejus amore non recedit, sed in e anhelat et gemit. Et dum illum quem valde diligit, non invenit, quia ab omni alieno amore se retrahit, quasi in genarum verecundia castitatem cordis, ipso habitu et actu exteriori ostendit. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
monile: ułarotunditate idẽ ꝑfectione. In moni-¬
existit: qͥa qͥlibet rectus ecli̾e p̃dicator sapienti¬
cisẽ: qͥcaptus u̾tit se incirculũ. adcuiꝰ eremplar
fit in auris quȩ murenula dr̃. qua designatur
p̾dicatio. que auribꝰ inheret et penetiat Noni¬
lia murenuliscollo ligant᷑. qr isapientia ⁊ religio
ascͥptͣis sc̃is p̃dicatoribꝰ uigit᷑. ꝑ murenulas enuĩ
scã seͥpt᷑a intelligit᷑. quȩ bene aureȩ ⁊ argento
isonoia p̃dicatione ꝑ mundu audit᷑. Sicut enĩ
ꝑaurũ sapientia: sic ꝑ argentũ sc̃ã p̃dicatio de.¬
mon̾tratur: His uerbis sponsi sponsa respondet:
iꝑcorꝑeas rerũ sp̾es amorẽ intimat. qͦsꝑualit̃¬

Expanded text:
monile vel a rotunditate, id est perfectione. In moniexistit, quia quilibet rectus Ecclesiae praedicator, et sapienticis est, qui captus vertit se in circulum, ad cujus exemplar fit inauris, quae murenula dicitur, qua designatur praedicatio, quae in auribus inhaeret, et eas penetrat. Murenulis, monilia collo ligantur, quia et sapientia et religio a Scripturis sanctis, praedicatoribus adjungitur. Per murenulas enim Scriptura sancta intelligitur. Quae bene aureae et argento ione per universum mundum auditur. Sicut enim per aurum sapientia, sic per argentum sancta praedicatio demonstratur. His verbis sponsi sponsa respondet, et per corporeas rerum species amorem intimat, qu
Abbreviated transcription (Latin):
sicut et pauꝑes. llon ꝓdesse possunt diuitie in
die ultionis. Nec liberabunt male utentes eis
apenis semptt̃nis. Nichil ẽ auaro scclestius. quͥa¬
qui animam suam habet uenalem ꝓcupidita¬
te diuitiarum auaritie modum ignorat. Et
cum om̃ia deuoret. nescit penitus saturari. E su¬
riens semꝑ et mops ẽ. Auarus uir inferno ẽ si¬
nlis. qui nuniquam impletur.

Expanded text:
sicut et pauperes? Non prodesse possunt divitiae in sicut et pauperes? Non prodesse possunt divitiae in die ultionis, nec liberabunt male utentes  Al., viventes eis a poenis sempiternis. Nihil est avaro scelestius, qui animam suam habet venalem pro cupiditate divitiarum. Avaritia modum ignorat, et cum omnia devoret, nescit penitus satiari  Ms., saturari. Esuriens semper et inops est. Avarus vir inferno est similis, qui nunquam impletur.
Abbreviated transcription (Latin):
num tiuũ non consideras. Si hinc lucro gaudes:
quare illa ꝑdita non plangis: plus ꝑdidisti. quam
ad quisisti. O diues. rapis ꝑpotentiam quod tibi
placet habere. et ꝑdes ꝑ iniusticiam quod deus
rapina: forte nunquã postea furtũ f ilet̃ ł rapi¬
nam. Et nescis quod ineiusmodi peccato lumen
ꝑdis cordis. quod melio ẽ om̃i lumine corporis:
Magis auare da pauꝑibus quod habes. ut inue¬
nias in celo quod dedisti in terra. Quid times
pecuniam tuam ꝑdere. et ñtimes ut totus peas:
Pro adquisitione pecume: falsum testimonium
dicis. Mentiris. rapis aliena. uiras. ꝑ iuras. quȩ lex
uetat. Nonne cum hȩc om̃ia facis. quare non ti¬
mes ut totus ardeas inęt̾numͤ sur auare plus
amas aurum quam animam: Quid enim ꝓdĩt
tibi si mundum uniu̾sum lucreris. aĩe aut̃ tuȩ
detrimentum pati a ris: et ipse dñs dicit ine¬
sidet. Numquid non diuites similit̾ moriunt

Expanded text:
num tuum non consideras. Si huic lucro gaudes, num tuum non consideras. Si huic lucro gaudes, quare illa perdita non plangis? Plus ergo perdidisti quam acquisisti. O dives, rapis per potentiam quod tibi placet habere, et perdis per injustitiam quod te rapina, nunquid postea furtum fecisset vel rapinam? Et nescit, quod in ejusmodi peccato lumen perdit cordis, quod melius est omni lumine corporis. Magis, avare, da pauperibus quod habes, ut invenias in cpecuniam tuam perdere, et non times ut totus pereas? Pro acquisitione pecuniae falsum testimonium dicis, mentiris, rapis aliena, juras, perjuras, quae lex vetat: nonne cum haec omnia facis, quare non times ut totus ardeas in aeternum? Cur, avare, plus amas aurum quam animam? Quid enim proderit tibi si mundum universum lucreris, animae autem tuae detrimentum patiaris? Et ipse Dominus in Esidet . Nunquid non divites similiter moriuntur,