comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tũ neoccidat nesciens in nocentem. sit per
ignorantiae miseriam ut &tortum & in nocen¬
tem occidat quem ne in nocentem occeder&
torserat: Sienim secundum istorũ sapienti¬
am deleger& ex hac uita fugere quã diutius
illa sustinere tormenta. quod non com misit
commisisse se dicit: Quodamnato &occiso.
utrum nocentem an innocentem ludex occi¬
derit adhuc nescit. quemne in nocentem nes¬
ciens occider& torsit : Ac per hoc in nocen¬
tẽ & ut scir& torsit & dum nescir& occidit:
In his tenebris uitae socialis sedebit iudex ille
sapiens an non audebit : sedebit plane: Con¬
stringit enim eum &ad hoc officium pertra¬
hit humana societas quam de serere nefas du¬
cit : Hoc enim ne fas esse nonducit. quod
testes innocentes in causis torquentur alienis.
quod hi qui arguuntur ui doloris plerum que
superati & dese falsa confessi. &iam puniun¬
tur in nocentes cumiam torti fuerint in no¬
centes: Quod & sinon morte puniantur

Expanded text:
tum, ne occidat nesciens innocentem, fit per tum, ne occidat nesciens innocentem, fit per ignorantiae miseriam, ut et tortum et innocentem occidat, quem ne innocentem occideret torserat. Si enim secundum istorum sapientiam delegerit ex hac uita fugere quam diutius illa sustinere tormenta: quod non commisit, commisisse se dicit. Quo damnato et occiso, utrum nocentem an innocentem iudex occiderit, adhuc nescit, quem ne innocentem nesciens occideret torsit; ac per hoc innocentem et ut sciret torsit, et dum nesciret occidit. In his tenebris uitae socialis sedebit iudex ille sapiens an non audebit? Sedebit plane. Constringit enim eum et ad hoc officium pertrahit humana societas, quam deserere nefas ducit. Hoc enim nefas esse non ducit, quod testes innocentes in causis torquentur alienis; quod hi, qui arguuntur, ui doloris plerumque superati et de se falsa confessi etiam puniuntur innocentes, cum iam torti fuerint innocentes; quod, etsi non morte puniantur,
Abbreviated transcription (Latin):
nias : &iam siquiescant non solum turbu¬
lentae : uerum sȩpius & cruentȩ seditiones
ac bella ciuilia : aquorum eunt sunt aliquan¬
do liberȩ ciuitates apericulis numquã:
quȩ ciuitatibus in quanta lib& pace manen¬
tibus deesse non possunt: qualia putamus
esse quam misera. quamdolenda : quando
quidem hi iudicant : qui conscientias eorum
de quibus iudicant. cernere nequeunt: Vn¬
de sȩpe coguntur. tormentis innocentium
testium ad alienam causam pertinentem.
quȩrere ueritatẽ : Quid cũ insua causa quisq
torquetur. &cũ queritur utrum sit
nocens. cruciatur & innocens. luit ꝓ incerto
scelere certissimas poenas. non quia illud
cõmisisse detegitur sed quia non cõmisisse
nescitur : Ac per hoc ignorantia iudicis ple¬
rũq: ẽ calamitas in nocentis. Et quod est
into serabilius magisque plangendum
rigandumq: sifieri poss& fontibus lacrima¬
rum cum propter ea iudex torqueat accusa¬

Expanded text:
nius, etiamsi quiescant non. solum turbunius, etiamsi quiescant non. solum turbulentae, uerum saepius et cruentae seditiones ac bella ciuilia, a quorum euentis sunt aliquando liberae ciuitates, a periculis numquam? quae ciuitatibus in quantalibet pace manentibus deesse non possunt, qualia putamus esse, quam misera, quam dolenda? Quando quidem hi iudicant, qui conscientias eorum, de quibus iudicant, cernere nequeunt. Unde saepe coguntur tormentis innocentium testium ad alienam causam pertinentem quaerere ueritatem. Quid cum in sua causa quisque torquetur et, cum quaeritur utrum sit nocens, cruciatur et innocens luit pro incerto scelere certissimas poenas, non quia illud commisisse detegitur, sed quia non commisisse nescitur? Ac per hoc ignorantia iudicis plerumque est calamitas innocentis. Et quod est intolerabilius magisque plangendum rigandumque, si fieri possit, fontibus Iaci-imarum, cum propterea iudex torqueat accusa
Abbreviated transcription (Latin):
tullius : nullȩ sunt occultiores insidiae : quã
hȩ quȩ latent insimulatione officii:
aut in aliquo necessitudinis nomine : Nam eum
qui palam est aduersarius. facile cauendo
uitare possis: Hoc uero occultum intesti¬
nũ ac domesticum malum: non solum existit .
uerum &iam opprimit : ante quã prospicere
atque explorare potueris: Propter quod
&iam diuina uox illa: & inimici hominis do¬
mestici eius cummagno dolore cordis auditur:
quia & siquisque tamfortis sit ut aequo animo
perferat : uel tam uigilans ut prouido consilio
caueat quȩ aduersus eum molitur amicitia
simulata : eorũ tamen hominum perfidorũ
malo cum eos pessimos esse experitur : supse
bonus est grauiter excrucietur necesse est:
siue semper mali fuerint : & se bonos finxerint:
siue inistam malitiam exbonitate mutatisint:
Siergo domus commune perfugium : in his
malis humani generis tuta non est: quid ci¬
uitas. quae quanto maior ẽ . tanto furorib
eius litibus & ciuilibus & criminalibus ple¬

Expanded text:
Tullius: \'Nullae sunt occultiores insidiae quam hae, quae latent in simulatione officii aut in aliquo necessitudinis nomine. Nam eum, qui palam est aduersarius, facile cauendo uitare possis; hoc uero occultum intestinum ac domesticum malum non solum exsistit, uerum etiam obprimit, antequam prospicere adque explorare potueris.\' Propter quod etiam diuina uox illa: Et inimici hominis domestici eius cum magno dolore cordis auditur, quia, etsi quisque tam fortis sit, ut aequo animo perferat, uel tam uigilans, ut prouido consilio caueat, quae aduersus eum molitur amicitia simulata, eorum tamen hominum perfidorum malo, cum eos esse pessimos experitur, si ipse bonus est, grauiter excrucietur necesse est, siue semper mali fuerint et se bonos finxerint, siue in istam malitiam ex bonitate mutati sint. Si ergo domus, commune perfugium in his malis humani generis, tuta non est, quid ciuitas, quae quanto maior est, tanto forum eius litibus et ciuilibus et criminalibus ple
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ad illũ ex dĩ precepto in arcã ingressa
sunt. liberaretur adiluuii uastitate: pro¬
cul dubio figura ẽ. peregrinantis in hoc
saeculo ciuitatis dĩ. hoc ẽ ecclesiae : quae
fit salua perlignũ inquo pependit media¬
tor dĩ et hominũ homo xp̃s ihs̃., Nam et
mensura ipsa longitudinis. altitudinis. et
latitudinis eiꝰ : significant corpus huma¬
num : incuius ueritate ad homines p̃nun¬
tiatꝰ ẽ uenturus. et uenit: Humani¬
Humani
quippe corporis longitudo auertice usq
aduestigia sexies tantũ habet quã lati¬
tudo que ẽ ab uno latere ad alterũ latus.
et decies tantũ quã altitudo: cuius altitu

Expanded text:
quae ad illum ex Dei praecepto in arcam ingressa quae ad illum ex Dei praecepto in arcam ingressa sunt, liberaretur a diluuii uastitate: procul dubio figura est peregrinantis in hoc saeculo ciuitatis Dei, hoc est ecclesiae, quae fit salua per lignum, in quo pependit mediator Dei et hominum, homo Christus Iesus. Nam et mensurae ipsae/longitudinis et altitudinis et latitudinis eius significant corpus humanum, in cuius ueritate ad homines praenuntiatus est uenturus et uenit. Humani quippe corporis longitudo a uertice usque ad uestigia sexiens tantum habet quam latitudo, quae est ab uno latere ad alterum latus, et deciens tantum quam altitudo, cuius altitu
Abbreviated transcription (Latin):
tur scriptura talib uerbis: non se quodã
modo familiarius insinuabit omnige¬
neri hominum: quib uult esse consui¬
tum : ut et ꝑtereat suꝑbientes: etex¬
citet neglegente s : et exerceat quȩ ren¬
tes. etalat intellegentes. Quod non
faceret : si non seprius inclinaret : et quo¬
dammodo descenderet adiacentes.
Quodaũ etiam interitũ omniũ animaliũ
terrenorũ. uolatiliũq denuntiat : mag¬
nitudinẽ futurae cladis effatur: non ani¬
mantib rationis expertib. tamquã et i pra
peccauerint. minatur exitium. lam ue
ro quod noe homini iusto: et sicut de illo
scriptura ueridica loquitur: in sua gene¬
ratione ꝑfecto: non utiq sicut ꝑficiendi
sunt ciues ciuitatis dĩ in illa in mortali¬
tate qua ȩquabunt᷑ angelisdĩ: sed sic̃
esse possunt in hac peregrinatione per¬
fecti: imperat ds̃ ut
arcam
faciat inqua cũ suis
id est
uxore filiis et nurib: et cũ animalibus.

Expanded text:
tur scriptura talibus uerbis, non se quodam tur scriptura talibus uerbis, non se quodam modo familiarius insinuabit omni generi hominum, quibus uult esse consultum, ut et perterreat superbientes et excitet neglegentes, et exerceat quaerentes et alat intellegentes; quod non faceret, si non se prius inclinaret et quodam modo descenderet ad iacentes. Quod autem etiam interitum omnium animalium terrenorum uolatiliumque denuntiat: magnitudinem futurae cladis effatur, non animantibus rationis expertibus, tamquam et ipsa peccauerint, minatur exitium. CAro quod Noe homini iusto et, sicut de illo scriptura ueridica loquitur, in sua generatione perfecto non utique sicut perficiendi sunt ciues ciuitatis Dei in illa inmortalitate, qua aequabuntur angelis Dei, sed sicut esse possunt in hac peregrinatione perfecti imperat Deus, ut arcam faciat, in qua cum suis, id est uxore, filiis et nuribus, et cum animalibus,
Abbreviated transcription (Latin):
quandoq: morituris: tale genus mortis
faciat aliquid quod eis possit obeẽ post
mortem. : Uerũ tam̃ nullus eorũ diluuio
mortuus est : quos desemine seth propa¬
gatos: stã scriptura commemorat. Sic aũ
diuinitꝰ diluiui causa narratur
Videns
inquit dñs ds̃ quia multi plicatȩ sunt ma¬
litiȩ hominũ super terrã : et omnis quisq
cogitat
incorde suo diligenter
super
maligna : om̃s dies: et cogi¬
tauit ds quia fecit hominẽ suꝑ terrã : etre
cogitauit: et dixit ds̃ Deleam hominẽ¬
quem feci. a facie terre : ab homine usq
ad pecus : et a repentib usq ad uolatilia
celi : quia iratus sum quõ fecieos.. Ira dĩ
non perturbatio animi eius ẽ: sed iudici
um quo irrogatͥ poena peccato.
Cogitatio uero eius et recogitatio: mutan¬
darum rerum est inmutabilis ratio.
Neq enim sicut hominem: ita dm̃ cuius¬
quam facti sui poenitet: cuius ẽ de om¬
nibus omninoreb: tam fixasententu.
quam certa p̃scientia Sedsi non uta¬

Expanded text:
quandoque morituris tale genus mortis faciat aliquid, quod eis possit obesse post mortem; uerum tamen nullus eorum diluuio mortuus est, quos de semine Seth propagatos sancta scriptura commemorat. Sic autem diuinitus diluuii causa narratur: Videns, inquit, Dominus Deus, quia multiplicatae sunt malitiae hominum super terram, et omnis quisque cogitat in corde suo diligenter super maligna omnes dies, et cogitauit Deus, quia fecit hominem super terram, et cogitauit, et dixit Deus: Deleam hominequem feci a facie terrae ab homine usque ad pecus, et a repentibus usque ad volatilia coeli, quia iratus sum quoniam feci eos. Ira Dei non perturbaum quo inrogatur poena peccato. Cogitatio uero eius et recogitatio mutandarum rerum est inmutabilis ratio. Neque enim sicut hominem, ita Deum cuiusquam facti sui paenitet, cuius est de omnibus omnino rebus tam fixa sententia quam certa praescientia. Sed si non uta
Abbreviated transcription (Latin):
Iuo cirta &iam sihabuerunt seruos iusti
patres nostri: sic amministrabant domesti¬
cã pacem. ut secundum hȩc temporalia
bona filiorum sortem a seruorum conditio¬
ne distinguerent: addm̃ autem colendũ:
inquo ȩterna bona speranda sunt : omnib
domus suae membris pari dilectione con¬
sulerent: Quod naturalis ordo ita prae¬
scribit : ut nomen patrum familias hinc
exortum sit : & tam late uulgatum ut &i¬
am iniqui dominantes. hoc se gaudeant
appellari : Qui autem ueri patres fami¬
lias sunt: omnibus infamilia sua tamquã
filiis ad colendum & promerendum dm̃ con¬
sulunt desiderantes atque optantes ueni¬
re ad caelestem domum ubi necessarium
non sit officium imperandi mortalibus.
quia necessarium nonerit. consulendi

Expanded text:
uocirca etiamsi habuerunt seruos iusti patres nostri, sic administrabant domesticam pacem, ut secundum haec temporalia bona filiorum sortem a seruorum condicione distinguerent; ad Deum autem colendum, in quo aeterna bona speranda sunt, omnibus domus suae membris pari dilectione consulerent. Quod naturalis ordo ita praescribit, ut nomen patrum familias hinc exortum sit et tam late uulgatum, ut etiam inique dominantes hoc se gaudeant appellari. Qui autem ueri patres familias sunt, omnibus in familia sua tamquam filiis ad colendum et promerendum Deum consulunt, desiderantes adque optantes uenire ad caelestem domum, ubi necessarium non sit officium imperandi mortalibus, quia necessarium non erit offi
Abbreviated transcription (Latin):
illa anima: hanc colunt: aliena a se ue¬
ritate : Deinde post uerba huius quasi
oraculi sua ipse contexens: Pussimum igi

Expanded text:
illa anima, hanc colunt aliena a se veritate. Deinde post verba hujus quasi oraculi sua ipse contexens, Piissimum igi
Abbreviated transcription (Latin):
sibi extorsit sibiq imperauit: non uelle qđ¬
non potest: atq. hoc uelle quod potest.
Sicut ait terentius: quõ non potest id fi¬
eri quoduis. iduelis quod possis.: Num
ideo beatus ẽ quia patienter miser ẽ
Beata quippe uita si non amatur: non habet᷑
Porro siamatur. & habetur: Ceteris omni¬
bus rebus excellentius necesse ẽ ametur:
Quõ propter hanc amandum est. quic quid
aliud amatur. Porro sitantum amatur.
quantum amari digna ẽ : non enim beat̾
est: a quo ipsa beata uita non amatur ut
digna est fieri non potest ut eam quisic a¬
mat non aeternã uelit. Tunc igitur be¬
ata erit. quando aeterna erit: Uiuebat ita
q. homo in paradyso sicut uolebat: quam¬
diu hoc uolebat quod ds̃ iusserat: uiuebat
fruens dõ. ex quo bono erat bonus: uiuebat
sine ulla egestate. ita sem per uiuere ha¬
bens in potestate: Cibus ad erat neesurir&.
potus nesitir&: Lignum uitae neillum se

Expanded text:
sibi extorsit sibique imperauit non uelle qnon potest, adque hoc uelle quod potest, sicut ait Terentius: Quoniam non potest id fieri quod uis, Id uelis quod possis: num ideo beatus est, quia patienter miser est? Beata quippe uita si non amatur, non habetur. Porro si amatur et habetur, ceteris omnibus rebus excellentius necesse est ametur, quoniam propter hanc amandum est quidquid aliud amatur. Porro si tantum amatur, quantum amari digna est non enim beatus est, a quo ipsa beata uita non amatur ut digna est: fieri non potest, ut eam, qui sic amat, non aeternam uelit. Tunc igitur beata erit, quando aeterna erit. - CAque homo in paradiso sicut uolebat, quamdiu hoc uolebat quod Deus iusserat; uiuebat fruens Deo, ex quo bono erat bonus; uiuebat sine ulla egestate, ita semper uiuere habens in potestate. Cibus aderat ne esuriret, potus ne sitiret, lignum uitae ne illum se
Abbreviated transcription (Latin):
quisq illorũ app&at : quid ex horreat : quo in¬
uit&ur nomine : quo cogatur : unde magicȩ
artes. earũq artifices & titerunt ⁊ Maxime
aut̃ possident corda mortalium: qua potissi¬
mum possessione gloriantur: cũ se trans fi¬
gurant in angelos lucis.: Sunt ergo facta
eorum plurima: quȩ quanto magis mirabilia
confitemur : tant ocautius uitare debemus:
Sed ad hoc unde nunc agimus nob &iã ipsa ꝓfi¬
ciunt .⁊ Si enĩ hȩc in mundi dȩmones possunt
quanto potentiores sunt scĩ angeli: quanto po¬
tentior hisomnib: ds̃ quitani torũ miraculo¬
rũ effectores &iã ipsos angelos fecit. Quam
obrem sitot & tanta mirifica. quaem ec ha

Expanded text:
quisque illorum adpetat, quid exhorreat, quo inquisque illorum adpetat, quid exhorreat, quo inuitetur nomine, quo cogatur; unde magicae artes earumque artifices exstiterunt. Maxime autem possident corda mortalium, qua potissimum possessione gloriantur, cum se transfigurant in angelos lucis. Sunt ergo facta eorum plurima, quae quanto magis mirabilia confitemur, tanto cautius uitare debemus; sed ad hoc, unde nunc agimus, nobis etiam ipsa proficiunt. Si enim haec inmundi daemones possunt, quanto potentiores sunt sancti angeli, quanto potentior est his omnibus Deus, qui tantorum miraculorum effectores etiam ipsos angelos fecit! Quam ob rem si tot et tanta mirifica, quae
Abbreviated transcription (Latin):
rarum aduersabimur ueritati.. Aut ergo
in lucerna mechanicũ aliquid delapide aspło
ars humana molita est . s aut arte magica fac¬
tũ est quod homines illo mirarent᷑ intẽplo: aut
dȩmon quispiã sub nomineueneris tanta se ef¬
ficatia p̃sentauit: ut hoc ibi ꝓdigiũ &appa¬
rer& hominib: & diutius ꝑmaner&: In lici¬
untur aut̃ demones ad in habitandũ ꝑcreatu¬
ras quas non ipsi sed ds̃ condidit: delectabili
b ꝓsua diuersitate diuersis non utanimalia
cibis. sed ut sp̃s signis: quȩ cuiusq delectati¬
oni congruunt. ꝑuaria genera lapidũ. herba¬
rum lignorum: animalium carminum rituũ:
Vtaut̃ in liciantur ab hominib: prius eos ipsi astu¬
tissima alliditate seducunt: uł inspirando eorũ
cordib uirus occultũ : uł &iam fallatib amit̾iti¬
is apparendo : eorũq: paucos: discipulos suos fa¬
ciunt : plurimorumq: doctores . : Neq: enim
potuit. nisi primum ipsis docentib: disci: quid

Expanded text:
rarum aduersabimur ueritati. Aut ergo rarum aduersabimur ueritati. Aut ergo in lucerna illa mechanicum aliquid de lapide asbesto ars humana molita est aut arte magica factum est, quod homines illo mirarentur in templo, aut daemon quispiam sub nomine Veneris tanta se efficacia praesentauit, ut hoc ibi prodigium et appareret hominibus et diutius permaneret. Inliciuntur autem daemones ad inhabitandum per creaturas, quas non ipsi, sed Deus condidit, delectabilibus pro sua diuersitate diuersis, non ut animalia cibis, sed ut spiritus signis, quae cuiusque delectationi congruunt, per uaria genera lapidum herbarum, lignorum animalium, carminum rituum. Ut autem inliciantur ab hominibus, prius eos ipsi astutissima calliditate seducunt, uel inspirando eorum cordibus uirus occultum uel etiam fallacibus amicitiis apparendo, eorumque paucos discipulos suos faciunt plurimorumque doctores. Neque enim potuit, nisi primum ipsis docentibus, disci quid
Abbreviated transcription (Latin):
numina paganorũ ⁊ Sed nos sicutiã in libro
duo decimo huius operis dixi: non habe¬
mus necesse omnia credere quȩ historia con¬
tin& gentiũ : cũ & ipsi int̃se historici sicut. uar¬
ro quasi data opera & quasi & industria ꝑmul¬
ta dissentiant. Sed ea siuolumus credimus.
quȩ non aduersant᷑ libris quibus non dubita¬
mus oporterenos credere. De his aut̃ mira¬
culorum locis nob adeaquȩ futura ꝑsuadere
in credulis uolumus. satis illa sufficiunt quȩ
nos quoq: possumus &pertri: &eorũ testes
idoneos non difficile est inuenire: Deisto
aũt fano ueneris & lucerna in &tinguibili
ñ solũ innullas coartamur angustias uerũ &iã
latitudinis nob̵ camp apperit᷑. Ad dimus
enim adistam lucernã in&tinguibilem & hu¬
manarũ & magicarũ : idest ꝑ homines demo¬
nicarum artium & ipsorum ꝑse ipsos demo¬
num multa miracula: Quȩ sinegare uolu¬
erimus eidem ipsi cui credimus sacrarũ lit te¬

Expanded text:
numina paganorum. Sed nos, sicut iam in libro numina paganorum. Sed nos, sicut iam in libro duodeuicensimo huius operis dixi, non habemus necesse omnia credere, quae historia continet gentium, cum et ipsi inter se historici, sicut ait Varro, quasi data opera et quasi ex industria per multa dissentiant; sed ea, si uolumus. credimus, quae non aduersantur libris, quibus non dubitamus oportere nos credere. De his autem miraculorum locis nobis ad ea, quae futura persuadere incredulis uolumus, satis illa sufficiunt, quae nos quoque possumus experiri, et eorum testes idoneos non difficile est inuenire. De isto autem fano Veneris et lucerna inexstinguibili non solum in nullas coartamur angustias, uerum etiam latitudinis nobis campus aperitur. Addimus enim ad istam lucernam inexstinguibilem et humanarum et magicarum, id est per homines daemonicarum artium et ipsorum per se ipsos daemonum multa miracula; quae si negare uoluerimus, eidem ipsi cui credimus sacrarum litte
Abbreviated transcription (Latin):
ab infidelib: ratio poscer&ur.: Acꝑ hoc.
cum intalib operibus dc̃ deficiat ratiocor¬
dis & sermonis humani: sicut ista ñ ideo ñ
sunt: sic nĩdeo &iã illa nonerunt: qm̃ ra¬
tio deutrisq ab homine non potestred di: UI¬
ic forte respondeant: prorsus nec ista s̃
nec ista credmus: falsa de his dictã falsa
conscripta sunt : & adiciant ratiocinantes at¬
q dicentes: Sitalia credenda sunt credite
etuos qđ in eisdem litteras ẽ relatũ : fuisse
uł eẽ qđ dã ueneris fanũ : atq ibi candela¬
brum : & in eo lucernã subdiuo sic ardentẽ.
uteã nulla tẽpestas nullus imber & tingue¬
r&. Vnde sicut ille lapis. ita ista lichnos.
as bestos id est lucerna in& tinguibilis
nominata ẽ. Quod ꝓpt̃ea poterunt dice¬
re : ut respondendi nob̃ angustias ingerant:
Iuia sidixerimus ñesse credendũ scripta
illa miraculorum infirmabimus : Si autem
credendũ esse concesserimus. firmabimus

Expanded text:
ab infidelibus ratio posceretur. Ac per hoc, ab infidelibus ratio posceretur. Ac per hoc, cum in talibus operibus Dei deficiat ratio cordis et sermonis humani, sicut ista non ideo non sunt, sic non ideo etiam illa non erunt, quoniam ratio de utrisque ab homine non potest reddi. ic forte respondeant: Trorsus nec ista sunt nec ista credimus; falsa de his dicta, falsa conscripta sunt\'; et adiciant ratiocinantes adque dicentes: \'Si talia credenda sunt, credite et uos quod in easdem litteras est relatum, fuisse uel esse quoddam Veneris fanum adque ibi candelabrum et in eo lucernam sub diuo sic ardentem, ut eam nulla tempestas, nullus imber exstingueret, unde sicut ille lapis, ita ista λύχνος ἄσβεστος, \t id est lucerna inexstinguibilis, nominata est.\' Quod propterea poterunt dicere, ut respondendi nobis angustias ingerant; quia si dixerimus non esse credendum, scripta illa miraculorum infirmabimus; si autem credendum esse concesserimus, firmabimus
Abbreviated transcription (Latin):
qđ futurũ est. sidiceremus futura: no bisq
increduli responderent : siuultis utea cre¬
damus desingulis reddite rationẽ: nos non
posse confiteremur: eo qđ istis & simi libus
dĩ miris operib:: infirma mortalium ratio¬
cinatio uincer&ur: fixam tamen a¬
pud nos eẽ rationem. non sine ratione.
omnipotentem facere: unde animus hu¬
manus infirmus. rationem non potest red¬
dere: & in multisquidem reb: incer¬
tum nobis esse quid uelit: illud tam̃
ẽẽ certissimũ: nihil eorũ illiesse impos¬
sibile quȩcũq uoluerit : eiq nos crede¬
re prȩdicenti : quẽ neq in potentẽ ñeq
mentientem possumus credere. Hitam̃
fidei reprehensores & actoresq: rationis
quid ad ifta respondent: dequib ratio
reddi ab homine non potest & tam̃ sunt :¬
& ipsi rationi nature uidentur esse ẽtra¬
ria : quȩ si futura eẽ diceremus. similit᷑
a nobis. sicut eorũ quȩ futura eẽ dicimus.

Expanded text:
quod futurum est, si diceremus futura nobisque quod futurum est, si diceremus futura nobisque increduli responderent: \'Si uultis ut ea credamus, de singulis reddite rationem\': nos non posse confiteremur, eo quod istis et similibus Dei miris operibus infirma mortalium ratiocinatio uinceretur; fixam tamen aput nos esse rationem, non sine ratione Omnipotentem facere, unde animus humanus infirmus rationem non potest reddere; et in multis quidem rebus incertum nobis esse quid uelit, illud tamen esse certissimum, nihil eorum illi esse inpossibile, quaecumque uoluerit; eique nos credere praedicenti, quem neque inpotentem neque mentientem possumus credere. Hi tamen fidei reprehensores exactoresque rationis quid ad ista respondent, de quibus ratio reddi ab homine non potest, et tamen sunt, et ipsi rationi naturae uidentur esse contraria? Quae si futura esse diceremus, similiter a nobis, sicut eorum quae futura esse dicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
bus rebus quas esse mirabi les constat᷑ pos¬
sint reddere rationem: Reddant ergo de
his quȩ pauca posuimus: quȩ ꝓculdubio sicẽ
nescirent : &ea futura esse diceremus. mul¬
to minus crederent : quã qđ nunc dicentib
nobis nolunt credere aliquando uenturũ:
Quis enim eorũ nobis creder&: siquẽ ad mo¬
dum dicimus futura hominum uiua corpora
quȩ semꝑ arsura atq dolitura nec tamen ali¬
quando moritura sint: ita diceremus infutu¬
ro scło futurũ salem quẽ facer& ignis uł ut
in aqua fluescere cundemq facer& cc qua
uelut in igne crepitare: aut futurum fon¬
tem cu ius aqua in refrigerio noctis sic
ardeat . ut non possit tangi: in estib uero
diei: sic algeat. ut non possit bibi: aut fu¬
turũ lapidem uł eũ qui suo calore manũ
stringentis adurer& ut eum quiun decũq
accensus ec tingui omnino ñ poss&: &c&era
quȩ pr&ermissis aliis innumeris cõmemo¬
randa int̾im duxi. Haec ergo in illo sȩculo

Expanded text:
bus rebus, quas esse mirabiles constat, possint reddere rationem. lieddant ergo de his, quae pauca posuimus, quae procul dubio si esse nescirent et ea futura esse diceremus, multo minus crederent quam quod nunc dicentibus nobis nolunt credere aliquando uenturum. Quis enim eorum nobis crederet, si, quem ad modum dicimus futura hominum uiua corpora, quae semper arsura adque dolitura nec tamen aliquando moritura sint, ita diceremus in futuro saeculo futurum salem, quem faceret ignis uelut in aqua fluescere, eundemque faceret aqua uelut in igne crepitare; aut futurum fontem, cuius aqua in refrigerio noctis sic ardeat, ut non possit tangi, in aestibus uero diei sic algeat, ut non possit bibi; aut futurum lapidem, uel eum qui suo calore manum constringentis adureret, uel eum qui undecumque accensus exstingui omnino non posset, et cetera quae praetermissis aliis innumeris commemoranda interim duxi? Haec ergo in illo saeculo,
Abbreviated transcription (Latin):
ONTRA QUODMAONUM DĨDONUMRATIO¬
cinatores isti quorum cogitationes nouit
dñs quõ uanȩ sunt: deponderibus elemen

Expanded text:
ontra quod magnum Dei donum ratiocinatores isti, quorum cogitationes nouit Dominus quoniam uanae sunt, de ponderibus elemen
Abbreviated transcription (Latin):
ua ꝓpter: sicut scripserunt quinatu¬
ras animalium curiosius indagarunt.
salamandra in ignib uiuit: & quidam no¬
tissimi siciliȩ montes. qui tanta temporis
inceps flammis aestuant: atq integri ꝑse¬
uerant : satis idonei testes sunt: non omne
quod ard& absumi. : Et anima indicat non
omne quod delere potest: posse &iam mori:
Quid ad huc anobis rerum postuntur &empla
quibus doceamus nonesse incredibile: ut ho¬
minum corpora. sempiterno supplicio puni¬
torum: & in igne animam non amittant : &
sine d&rimento ardeant. & sine interitu
doleant. Habe bit enim tunc istam carnis
substantia qualitatem: ab illo inditam. qui
tam miras &uarias totrebus indidit. quasui¬
demus uteas qui a multe sunt non miremur:

Expanded text:
uapropter si, ut scripserunt qui naturas animalium curiosius indagarunt, salamandra in ignibus vivit; et quidam notissimi Siciliae montes, qui tanta diuturnitinceps flammis aestuant, atque integri perseverant, satis idonei testes sunt, non omne quod ardet absumi; et anima indicat, non omne quod dolere potest, posse etiam mori: quid adhuc a nobis rerum poscuntur exempla, quibus doceamus, non esse incredibile, ut hominum corpora sempiterno supplicio punitorum, et in igne animam non amittant, et sine detrimento ardeant, et sine interitu doleant? Habebit enim tunc istam carnis substantia qualitatem ab illo inditam, qui tam miras et varias tot rebus indidit, quas videmus, ut eas, quia multae sunt, non miremur
Abbreviated transcription (Latin):
scripturis scĩs caritas appellatur: sed amor
quoq secundum easdem sacras litteras
dicitur.: Nam &am arem boni apostolus
dicit esse debere: quem regendo populo
precipit eligendum .⁊ Et ipse dñs petrum
apostolum interrogans. cum dixiss& dili¬
gis me plus his: Ille respondit. Dñe tuscis
quia amote .: Et iterum dñs quaesiuit non
utrum amar&. sed utrum diliger& eum pe¬
trus: At ille respondit iterum dñe tuscis
quia amote .⁊ Tertia uero interrogatione.
& ipse ihs̃ non ait. diligis me. secl amas me:
Ubi secutus ait euangelista. Contrista¬
tus est petrus quia dixit ei tertio amas
me. Cum dñs nontertio. sed semel dixerit
amas me. Bis autem dixerit diligis me.
Vnde intellegimus. quod &iam cum dice

Expanded text:
scripturis sanctis caritas appellatur; sed amor scripturis sanctis caritas appellatur; sed amor quoque sedicitur. Nam et amatorem boni apostolus dicit esse debere, quem regendo populo praecipit eligendum, et ipse Dominus Petrum apostolum interrogans cum dixisset: Diligis me plus his? ille respondit: Domine, tu scis quia amo te; et iterum Dominus quaesiuit, non utrum amaret, sed utrum diligeret eum Petrus; at ille respondit iterum: Domine, tu scis quia amo te; tertia uero interrogatione et ipse Iesus non ait: Diligis me?\' sed: Amas me? ubi secutus ait euangelista: Contristatus est Petrus, quia dixit ei tertio: Amas me? cum Dominus non tertio, sed semel dixerit: Amas me? bis autem dixerit: Diligis me? Unde intellegimus, quod etiam cum dice
Abbreviated transcription (Latin):
Itemque cum dissentimus ab eo quod accide¬
re nolumus. talis uoluntas. metus est.
Cum autem dissentimus abeo quod nolenti¬
bus accidit. talis uoluntas tristitia est.
Ftomnino prouarietate rerum quaeap¬
petuntur. atque figiuntur sicut allicitur.
uel offenditur uoluntas hominis. ita in hos
uel illos affectus mutatur &uertitur.⁊ Qua¬
propter homo qui secundum dm̃. non secun
dum hominem uiuit: o port& ut sit amator
boni. unde fit consequens ut malum oderit:
Et quõ nemo natura. sed quisquis malus ẽ
uitio malus est: perfectum odium deb&
malis. qui secundum dm̃ uiuit : ut nec prop¬
ter uitium oderit hominem: nec am& uiti¬
um propter hominem: sed oderit uitiũ am&
hominem.⁊ Sanato enim uitio: totum quod
amare: nihil autem quod debeat odisse re¬
manebit. Nam cuius propositum ẽ ama¬
re dm̃. & non secundum hominem sed secun¬
dum dm̃ amare proximum. sicut &iam se
ipsam : proculdubio propter hunc amorẽ
dicitur uoluntatis bonȩ : quae usitatius in

Expanded text:
Itemque cum dissentimus ab eo quod accidere nolumus, talis uoluntas metus est; cum autem dissentimus ab eo quod nolentibus accidit, talis uoluntas tristitia est. Et omnino pro uarietate rerum, quae adpetuntur adque fugiuntur, sicut adlicitur uel offenditur uoluntas hominis, ita in hos uel illos adfectus mutatur et uertitur. Quapdum hominem uiuit, oportet ut sit amator boni; unde fit consequens ut malum oderit. et quoniam nemo natura, sed quisquis malus est uitio malus est, perfectum odium debet malis qui secundum deum uiuit, ut nec propter uitium oderit hominem nec amet uitium propter hominem, sed oderit uitium et amet hominem; sanato enim uitio totum quod amare, nihil autem quod debeat odisse remanebit. nam cuius propositum est amare deum et non secundum hominem, sed secundum deum amare proximum sicut etiam se ipsum, procul dubio propter hunc amorem dicitur uoluntatis bonae, quae usitatius in
Abbreviated transcription (Latin):
cumq uultis ut faciant uobis homines. haec
& uos facite illis: Credo propter ea quiu
in eo quod dixit uultis: iam uoluit intelle¬
gi bona: Non enim ait cupitis. nonta¬
men semperhis proprietatibus locutio
nr̃a frenanda ẽ : sed interdum his utendũ
est: &cum legimus eos. quorum auctori

Expanded text:
cumque uultis ut faciant uobis homines, haec cumque uultis ut faciant uobis homines, haec et uos facite illis; credo propterea, quia in eo quod dixit uultis, iam uoluit intellegi \'bona. Non enim ait \'cupitis. Non tamen semper his proprietatibus locutio nostra frenanda est, sed interdum his utendum est; et cum legimus eos, quorum auctori
Abbreviated transcription (Latin):
pathie. Istȩ autem quattuor. pathae
Haec locutio utrum scripturis scĩs con¬
gruat cumquęrerem quantum potui di¬
ligenter : illud inueni quod ait prophe¬
ta. Non est gaudere impus dicit dñs:
Tamquam impii laetari possint potius
quam gaudere demalis quia gaudium
propriȩ bonorum &piorum ẽ. Item
illud in euangelio. quacumq uultis ut fa¬
ciant uobis homines. haec &uos facite illis:
lta dictum uidetur: tamquam nemo pos¬
sit aliquid male uel tur piter uelle sed
cupere : Deniq propter consuetudinẽ
locutionis: Nonnulli interpretes addi¬
derunt bona : & ita interp̾tati sunt : quȩ¬
cumq uultis ut faciant uobis homines bo¬
na.: Cauendum enim patauerunt : nequis¬
quam in honesta uelit sibi fieri ab homini¬
bus: ut deturpioribus taceam : certe lux¬
uriosa conuiuia: inquibus se si etipse illis
faciat: hoc preceptum existim& impletu¬
rum: sed ingreco euangelio unde intatinũ
trans latum est non legiturbona. sed quae¬

Expanded text:
rcatetai; istae autem quattuor πάθη. rcatetai; istae autem quattuor πάθη. Haec locutio utrum scripturis sanctis congruat, cum quaererem quantum potui diligenter, illud inueni quod ait propheta: Non est gaudere inpiis, dicit Dominus; tamquam inpii laetari possint potius quam gaudere de malis, quia gaudium proprie bonorum et piorum est. Item illud in euangelio: Quaecumque uultis ut faciant uobis homines, haec et uos facite illis, ita dictum uidetur, tamquam nemo possit aliquid male uel turpiter uelle, sed cupere. Denique propter consuetudinem locutionis nonnulli interpretes addiderunt \'bona et ita interpretati sunt: \'Quaecumque uultis ut faciant uobis homines bona.\' Cauendum enim putauerunt, ne quisquam inhonesta uelit sibi fieri ab hominibus, ut de turpioribus taceam, certe luxuriosa conuiuia, in quibus se, si et ipse illis faciat, hoc praeceptum existimet iupleturum. Sed in Graeco euangelio, unde in Latinum translatum est, non legitur \'bona\', sed: Quae
Abbreviated transcription (Latin):
protribus perturbationibus in animo sa¬
pientis: Pro cupiditate uoluntatem : pro
laetitia gaudium: prometu cautionem:
pro aegritudine uero uel dolore: quã nos
uitandae ambi guitatis gratiu: tristitiã
maluimus dicere: negauerunt esse posse
aliquid in animo sapientis.: Uoluntas
quippe inquiunt appetit bonum quod
facit sapiens. gaudium debono adepto ẽ.
quod ubiq ad ipiscitur sapiens: cautio
deuitat malum. quod deb& sapiens de¬
uitare: Tristitia porro quia demalo
est. quod iam accidit: nullum autẽ ma¬
lum existimant posse accidere sapienti :
Nihil in eius animo proilla esse posse
dixerunt. : Sic ergo illi locuntur: utuel¬
le gaudere cauere negent nisi sapientẽ.
stultum autem non nisi cupere. laetari.
metuere. contristari: & illas tres esse con¬
stantias: Has autem quattuor pertur¬
bationes. secundum ciceronem: secunđ
autem plurimos. passiones: grece aũ
illȩ tres sicut dixi appellantur. eu¬

Expanded text:
pro tribus perturbationibus in animo sapro tribus perturbationibus in animo sapientis, pro cupiditate uoluntatem, pro laetitia gaudium, pro metu cautionem; pro aegritudine uero uel dolore, quam nos uitandae ambiguitatis gratia tristitiam maluimus dicere, negauerunt esse posse aliquid in animo sapientis. Voluntas quippe, inquiunt, adpetit bonum, quod facit sapiens: gaudium de bono adepto est, quod ubique adipiscitur sapiens; cautio deuitat malum, quod debet sapiens deuitare; tristitia porro quia de malo est, quod iam accidit, nullum autem malum existimant posse accidere sapienti, nihil in eius animo pro illa esse posse dixerunt. Sic ergo illi loquuntur, ut uelle gaudere cauere negent nisi sapientem; stultum autem non nisi cupere laetari, metuere contristari; et illas tres esse constantias, has autem quattuor perturbationes secundum Ciceronem, secundum autem plurimos passiones. Graece autem illae tres, sicut dixi, appellantur eo
Abbreviated transcription (Latin):
entiae: producit ad regnum: Hoc tamen
loquendi optinuit consuetudo: utsicu¬
piditas uel concupiscentia dicatur. nec
addatur cuius reisit: non nisi inmalo
possit intellegi: laetitia in bono est: lae¬
tamini indño et exultate iusti: & dedis¬
ti laetitiam incor meum. &ad implebis
me laetitia cum uultu tuo .: Timor in bo¬
no est apud apostolum : ubiait: Cumti¬
more et tremore uram ipsorum salum
operamini : & noli altum sapere sedtime:
& timeo autẽ nesicut serpens euame dux¬
it aftutia suu sic & urãe mentes corrũ¬
pantur a castitate: quae in xp̃o est : Detris¬
titia uero quam cicero magis aegritudi¬
nem appellat: Dolorem autem uirgilius.
ubi ait : dolent gaudentq: sed ideo malu¬
it tristitiam dicere : quae egritudo ueldo¬
lor usitatius incorporibus dicitur. scru¬
pulosior questio est: utrum inueniri pos¬
sit in bono⁊ Quas enim greci apellant
eupathias: latine autem cicero constan¬
tias nominauit: stoici tres esse uoluerunt.

Expanded text:
entiae perducit ad regnum. Hoc tamen entiae perducit ad regnum. Hoc tamen loquendi obtinuit consuetudo, ut, si cupi- ■ ditas uel concupiscentia dicatur nec addatur cuius rei sit, non nisi in malo possit intellegi. Laetitia in bono est: Laetamini in Domino et exultate iusti; et: Dedisti laetitiam in cor meum; et: Adinplebis me laetitia cum uultu tuo. Timor in bono est aput apostolum, ubi ait: Cum timore et tremore uestram ipsorum salutem operamini; et: Noli altum sapere, sed time; et: Timeo autem, ne, sicut serpens Euam seduxit astutia sua. sic et uestrae mentes corrumpantur a castitate, quae est in Christo. De tristitia uero, quam Cicero magis aegritudinem appellat, dolorem autem Vergilius, ubi ait: dolent gaudentque\', sed ideo malui tristitiam dicere, quia aegritudo uel dolor usitatius in corporibus dicitur scrupulosior quaestio est, utrum inueniri possit in bono. Drcadetac, Latine autem Cicero constantias nominauit, Stoici tres esse uoluerunt
Abbreviated transcription (Latin):
quod inpsalmo scriptum est: qui aũ dili¬
git iniquitatẽ. odit animum suum: Et
illud a postoli iohannis. Siquis dilexe¬
rit mundum non ẽ dilectio patris in eo :
Ecce uno loco dilectio: & in bono & inma¬
lo : Amorem autẽ inmalo: quia in bono
iam ostendimus. nequis quam flagit&:
legat quod scriptum ẽ Frunt enim
homines seipsos amantes : amatores pecu¬
niae: Recta itaq uoluntas est bonus
amor. & uoluntas peruersa malus amor:
Amor ergo in huians habere quod ama¬
tur. cupiditas est. Idaut̃ habens eoq fru¬
ens: laetitia est fugiens quod ei aduer¬
satur timorest: Idq. si acciderit senti¬
ens: tristitia est ⁊ Pro inde mala sunt
ista simalus amor est. bona sibonus:
Quod dicimus. descripturis probemus:
Concupiscit apostolus dissolui: etessecũ
xp̃o. & con cupiuit anima mea desidera¬
re iudicia tua ⁊uel si ac commodatius di¬
citur. : Desiderauit anima mea concupis¬
cere iudicia tua: & concu piscentia sapi¬

Expanded text:
quod in psalmo scriptum est: Qui autem diliquod in psalmo scriptum est: Qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam, et illud apostoli Iohannis: Si quis dilexerit mundum, non est dilectio Patris in illo. Ecce uno loco dilectio et in bono et in malo. Amorem autem in malo quia in bono iam ostendimus ne quisquam flagitet, legat quod scriptum est: Erunt enim homines se ipsos amantes, amatores pecuniae. Recta itaque uoluntas est bonus amor, et uoluntas peruersa malus amor. Amor ergo inhians habere quod amatur, cupiditas est, id autem habens eoque fruens laetitia; fugiens quod ei aduersatur, timor est, idque si acciderit sentiens tristitia est. Proinde mala sunt ista, si malus amor est; bona, si bonus. Quod dicimus, de scripturis probemus. Concupiscit apostolus dissolui et esse cum Christo; et: Concupiuit anima mea desiderare iudicia tua, uel si adcommodatius dicitur: Desiderauit anima mea concupiscere iudicia tua; et: Concupiscentia sapi
Abbreviated transcription (Latin):
bat dñs diligis me. nihil aliud dice¬
bat quam amas me: Petrus autem non
mutauit huius unius rei uerbum: sed eti¬
am tertio : Dñe inquit tuomnia scis.
tu scis quia a mote  Hoc propter ea
commemorandum putaui: quia non nul¬
li arbitrantur aliud esse dilectionem: si¬
ue caritatem: aliud amorem: Dicunt enĩ
dilectionem accipiendam eẽ in bono: amo¬
rem in malo ⁊ S ic autẽ nec ipsos auctores
saecularium litterarum: locutos esse cer¬
tissimum est: sed uiderint philo sophi.
utrum: uel qua ratione ista discernuent:
Amorem tamen eos in bonis rebus: eter¬
ga ipsum dm̃ magni pendere. libri eo¬
rum locuntur: Sed scripturas religio¬
nis nrae : quarum auctoritatem ceteris
omnibus literis ante ponimus . non a¬
liud dicere amorem: aliud dilectionẽ:
uel caritatem : insinua ndum fuit. Nam
&amorem in bonis dici. lam ostendimus.
sednequis ex istim& amorem quidem &
inbono & inmalo : Dilectionem autẽ. non
nisi in bono esse dicendam: illud attendat

Expanded text:
bat Dominus: Diligis me? nihil aliud dicebat quam: Amas me? Petrus autem non mutauit huius unius rei uerbum, sed etiam tertio: Domine, inquit, tu omnia scis, tu scis quia amo te. Hoc propterea commemorandum putaui, quia nonnulli arbitrantur aliud esse dilectionem siue caritatem, aliud amorem. Dicunt enim dilectionem accipiendam esse in bono, amorem in malo. Sic autem nec ipsos auctores saecularium litterarum locutos esse certissimum est. Sed uiderint philosophi utrum uel qua ratione ista discernant; amorem tamen eos in bonis rebus et erga ipsum Deum magni pendere, libri eorum satis loquuntur. Sed scripturas religionis nostrae, quarum auctoritatem ceteris omnibus litteris anteponimus, non aliud dicere amorem, aliud dilectionem uel caritatem, insinuandum fuit. Nam et amorem in bono dici iam ostendimus. Sed ne quis existimet amorem quidem et in malo et in bono, dilectionem autem non nisi in bono esse dicendam, illud adtendat
Abbreviated transcription (Latin):
ra terraenus. secundus homo decaelo caeles¬
tis:: Qualis terrenus. tales & terreni: & qualis
caelestis: tales &caelestes: Et quomodo indui¬
mus imaginem terreni. In
induamus & imagi¬
nem eius quidecaelo est.
Dequibus omnibus
a postolicis uerbis superius locuti sumus: Cor¬
pus igitur animale in quo primum hominẽ
adam factum esse dicit apostolus. sic erat factũ:
non ut mori omni¬
non moriretur nisi homo peccass&: Nam il¬
lud quod spũ uiui ficante spĩtale erit & in¬
mor tale: mori omnino non poterit: Sicut¬
& anima creata est in mortalis quae lic& pec¬
cato mortiua perhibetur: Carens quadam ui¬
ta sua hoc est dĩ spũ: quo etiam sapienter
& beate uiuere poterat: tamen propria
quadam lie& misera uita suu non desinit ui¬
uere quia in mortalis est creata: Sicut eti¬
am desertores angeli. lic& secundum quen¬
dam modum mortui sint peccando: quia fon¬
tem uitae deseruerunt qui ds̃ est : quem potan¬

Expanded text:
ra terrenus; secundus homo de caelo caelesra terrenus; secundus homo de caelo caelestis. qualis terrenus, tales et terreni; et qualis caelestis, tales et caelestes. et quomodo induimus imagininduamus et imaginem ejus qui de coelo est . De quibus omnibus apostolicis verbis superius locuti sumus. Corpus igitur animale, in quo primum hominem Adam factum esse dicit Apostolus, sic erat factum, non ut mori omninon moreretur, nisi homo peccasset. Nam ilquod spiritu vivificante spirituale erit et immortale, mori omnino non poterit. Sicut anima creata est immortalis, quae licet peccato mortua perhibeatur carens quaiam uita sua, hoc est dei Spiritu, quo etiam sapienter et beate uiuere poterat, tamen propria quadam, licet misera, uita sua non desinit uiuere, quia inmortalis est creata; sicut etiam desertores angeli, licet secundum quendam modum mortui sint peccando, quia fontem uitae deseruerunt, qui Deus est, quem potan
Abbreviated transcription (Latin):
in spirasse uel insufflasse conuenientissi me
dictus est: in corporeus incorporeum: sed im¬
mutabilis mutabilem quia non creatus crea¬
tum.: Uerum tamen ut sciant isti quide
scripturis loqui uolunt & scripturarum lo¬
cutiones non aduertunt : non hoc solum dici
exire deore dĩ quod est aequalis eiusdemq
naturae : audiant uellegant. quod dõ dicen¬
te scriptum est quõ tepidus es. & neq calidus.
neq frigidus incipiamte reicere exoremeo:
Nulla itaq causa est cur apertissime loquen¬
ti resistamus apostolo: ubi ab sp̃itali corpo¬
re corpus animale discernens: idest ab illo
in quo futuri sumus. hoc in quo nunc sumus:
ait .⁊ Seminatur corpus animale. surg&
corpus spĩtale: si est corpus animale est et
spĩ tale. sic & scriptum est: Factus est pri
adam in animam uiuentem.
nouissimus adam inspm̃ uiuificantem: sed
non primum quod spĩtale est. sed quod ani¬
male post ea spĩtale : Primus homo deter¬

Expanded text:
inspirasse uel insufflasse conuenientissime inspirasse uel insufflasse conuenientissime dictus est, incorporeus incorporeum, sed inmutabilis mutabilem, quia non creatus creatum. Verum tamen ut sciant isti, qui de scripturis loqui uolunt et scripturarum locutiones non aduertunt, non hoc solum dici exire ex ore Dei, quod est aequalis eiusdemque naturae, audiant uel legant quod Deo dicente scriptum est: Quoniam tepidus es et neque calidus neque frigidus, incipiam te reicere ex ore meo. Nulla itaque causa est, quur apertissime loquenti resistamus apostolo, ubi ab spiritali corpore corpus animale discernens, id est ab illo in quo futuri sumus hoc in quo nunc sumus, ait: Seminatur corpus animale, surget corpus spiritale; si est corpus animale, est et spiritale; sic et scriptum est: Factus est primus homo Adam in animam uiuentem, nouinon primum quod spiritale est, sed quod animale, postea spiritale. primus homo de ter
Abbreviated transcription (Latin):
carnium aquis & terra producentibus. sed
dõ flante creatam uoluit intellegi. sic tam̃
factam ut incorpere animali quod fit ani¬
ma in eo uiuente: sicut illa animalia uiue¬
rent. dequibus dixit: producat terra ani¬
mam uiuentem.⁊ Et quae itidem dixit ha¬
spm̃ scm̃. sed eorum animas tali exprimens
nomine : Sed enim dĩ flatus inquiunt. dĩ
ore exisse intellegitur: Quem sianimam
crediderimus consequens erit ut eius dem fa¬
teamur esse substantiae partemq illius sapi¬
entiae : quae dicit ego exore altissimi produi:
non quidem dixit sapientia ore dĩ efflatam
se fuisse. sed ex eius ore prodisse: Sicut aut̃
nos possumus non denr̃ã natura qua homines
sumus sed deisto aere circum fuso. inquem¬
spirando acrespiran do ducimus acred¬
dimus flatum facere cum sufflamus. Ita om¬
ni potens ds̃ non desua natura neq sub iacen¬
ti creatura: sed &iam denihilo potuit facere
flatum: quem corpori hominis inserendo

Expanded text:
carnium aquis et terra producentibus, sed carnium aquis et terra producentibus, sed Deo flante creatam uoluit intellegi, sic tamen factum, ut in corpore animali, quod fit anima in eo uiuente, sicut illa animalia uiueret, de quibus dixit: Producat terra animam uiuentem, et quae itidem dixit haue Spiritum sanctum, sed eorum animam tali exprimens nomine. Sed enim Dei flatus, inquiunt, Dei ore exisse intellegitur, quem si animam crediderimus, consequens erit, ut eiusdem fateamur esse substantiae paremque illius sapientiae, quae dicit: Ego ex ore Altissimi prodii. Non quidem dixit sapientia ore Dei efflatam se fuisse, sed ex eius ore prodisse. Sicut autem nos possumus non de nostra natura, qua homines sumus, sed de isto aere circumfuso, quespirando ac respil\'ando ducimus ac reddimus, flatum facere cum sufflamus: ita omnipotens Deus non de sua natura neque subiacenti creatura, sed etiam de nihilo potuit facere flatum, quem corpori hominis inserendo
Abbreviated transcription (Latin):
Quid enim magnum erat . non ire longius.
sed in eodem ipso libro paulo superius legere :
Producat terra animã uiuentem: quando ani¬
malia terrestria cuncta creata sunt. ⁊ De in¬
De in¬
de aliquantis inter positis. in eodem tamen ip¬
so libro quid magnum erat aduertere quod
scriptum est: &omnia quae habent spm ui¬
tae. & omnis qui erat super aridam mortuus
est : cum insinuar& omnia quae uiuebant
Etcum hoc quoque loco ubilegitur. omnia quȩ
habent spm̃ uitȩ non grecus pneuma. sed pno¬
en dixerit : cur nondicimus quid opus erat
ut adder& uiuentem: cum anima nisi uiuat es¬
se non possit. autquid opus erat ut adder&
suo more dixisse: cum animalia id est ani¬
mata corpora uell& intellegi: quibus in ess&
peranimam perspicuus istectiam corpo¬
ris sensus.: In hominis autem conditione
obliuiscimur. quem ad modum loqui scrip¬
tura consueuerit: cum suo prorsus more lo¬
cuta sit: quo in sinuar& hominem etiam rati¬
onali anima accepta quam non sicut aliarũ

Expanded text:
Quid enim magnum erat non ire longius, sed in eodem ipso libro paulo superius legere: Producat terra animam uiuentem, quando animalia terrestria cuncta creata sunt? Deinde aliquantis interpositis, in eodem tamen ipso libro quid magnum erat aduertere quod scriptum est: Et omnia, quae habent spiritum uitae, et omnis, qui erat super aridam, mortuus est, cum insinuaret omnia quae uiuebant a consueuit, et cum hoc quoque loco, ubi legitur: Omnia quae habent spiritum uitae, non Graecus πνεῡμα, sed πνοην dixerit: quur non dicimus: Quid opus erat ut adderet uiuentem, cum anima nisi uiuat esse non possit? aut quid opus erat ut adderet suo more dixisse, cum animalia, id eat animata corpora, uellet intellegi, quibus inesset per animam perspicuus iste etiam corporis sensus. In hominis autem conditione obliuiscimur, quem ad modum loqui scriptura consueuerit, cum suo prorsus more locuta sit, quo insinuaret hominem etiam rationali anima accepta, quam non sicut aliarum