comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ corrigunt: qui iam ad bona fallenitia nul¬
la delectatione rapiuntur. N am quos adhie
noxia alia delectant: falsum est quod cernit᷑.
quia ꝑpetrata alia depłorant. Si autẽ ut
supra dictum est uoctẽ suggestionẽ callidam
antiqui hostis accipimus᷑: illi maledicere noc
Tintelligendi sunt. qui maledicunt diei:
quia scilicet illi transactas culpas uere puniũt:
qui maligni seductoris insidias in ipsa blanda
suggestione deprehendunt. Dene autẽ subdit᷑.¬
enum qui ea quȩ mundi sunt mente calcant:
& ea quę dĩ sunt plena intentione desiderant.
leuiathan contra se suscitant: quia eius mali¬
tiam instigatione suȩ conuersationis inflamãt.
Nam qui euis uoluntati subiecti sunt. quasi
quicto ab illo prę possidentur ÷ & suꝑbus
eorum rȩx. quasi quadam securitate ꝑfruit᷑:
dum eoꝵ. cordibus in concussa potestate domi-¬
natur. Sed cum uniꝰ cuiusq spiritus ad
conditoris sui desiderium recalescit: cum tor

Expanded text:
tiae corrigunt, qui jam ad bona fallentia nultiae corrigunt, qui jam ad bona fallentia nulla delectatione rapiuntur. Nam quos adhuc noxia alia delectant, falsum est quod cernitur, quia perpetrata alia deplorant. Si autem, ut supra dictum est, suggestionem callidam antiqui hostis accipimus, illi maledicere noctem intelligendi sunt, qui diei maledicunt; quia scilicet illi transactas culpas vere puniunt, qui maligni seductoris insidias in ipsa blanda suggestione deprehendunt. Bene autem subditnes qui ea quae mundi sunt mente calcant, et ea quae Dei sunt plena intentione desiderant, Leviathan contra se suscitant, quia ejus malitiam instigatione suae conversationis inflammant. Nam qui ejus voluntati subjecti sunt, quasi quieto ab illo jure possidentur, et superbus eorum rex quasi quadam securitate perfruitur, dum eorum cordibus inconcussa potestate dominatur. Sed cum uniuscujusque spiritus ad conditoris sui desiderium recalescit, cum torp
Abbreviated transcription (Latin):
illa solitaria: nec laude digna. Aesi aꝑte exo¬
ret dicens. Culpa quam fecimus. sola remaneat:
ne dum laudatur & defenditur. in conspectii
nos udicis multiplicus error astringat. fecea¬
re quidem non debuimus: sed utinam alia
non uingentes ca que fecimus sola deseramus.
Sed int̾er hec sciendum est. quia ille culpam
suam ueracit̃ insequit᷑. qui iam ad amorem
presentis seculi nullo appetitu prosperitatis in¬
stigatur: qui huius mundi blandiñta quam
sint fraudulenta confiderat: fauoresq eius
quasi quasdam ꝑcussiones pensat. Unde &s
bene subditur. Maledicant ei qui maledi
cunt diei. Ac si aꝑte dicat. Illi huius noctis
tenebras uere penitendo feriant: qui iam lucẽ
presentis seculi despicientes calcant. Si
enim diem leticiam delectationis accipimus:
recte de huc nocte dicitur. maledicant ei qui
maledicunt dici: quia nimirũ illi ueraciter
male transacta per animaduersionẽ peniten¬

Expanded text:
illa solitaria, nec laude digna. Ac si aperte exoilla solitaria, nec laude digna. Ac si aperte exoret, dicens: Culpa, quam fecimus, sola remaneat, ne dum laudatur et defenditur, in conspectu nos nostri judicis multiplicius astringat. Peccare quidem non debuimus; sed utinam alia non jungentes, vel ea quae fecimus sola deseramus.Sed inter haec sciendum est, quia ille culpam suam veraciter insequitur, qui jam ad amorem praesentis saeculi nullo appetitu prosperitatis instigatur; qui hujus mundi blandimenta quam sint fraudulenta considerat, favoresque ejus quasi quasdam persecutiones pensat. Unde et bene subditur: CAPUT ndit. --Ac si aperte dicat: Illi hujus noctis tenebras vere poenitendo feriant, qui jam lucem prosperitatis saeculi despicientes calcant. Si enim diem laetitiam delectationis accipimus, recte de hac nocte dicitur: Maledicant ei qui maledicunt diei; quia nimirum illi veraciter mala transacta per animadversionem poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
non nulli qui non solum non flent quod faci¬
unt: sed etiam laudare & defendere non desi¬
stunt. Et nimirũ cum defenditur culpa: ge¬
minatur. Contra quod recte per quendam
aicitur. Peccasti. ne adicias iterum peccare.
Peccatum quippe peccato adicit. qui male ge¬
sta etiam defendit: & noctẽ illam solitari¬
am non relinquit: qui culpe sue tenebris etiã
patro cinia defensionas adiungit. F ine est
quod primnus homo de erroris sui nocte requi¬
situs eandem noctẽ esse solitariam noluit: quia
dum requisitione ad penitentiam uocaretur: ei
ad minicula excusationis adiunxit dicens. Mu¬
lier quam dedisti michi sociam dedit michi
de ligno. & comedi: scilicet ecessus sui ui¬
tiũ in autorẽ latent̃ retorquens. Ac si diceret.
Tu occasione delinquendi prebuisti: qui mnuli¬
erem dedisti. Hinc est quod huius erroris ra¬
mus in humano genere ex illa nunc usq radi
ce protrahitur: ut quod male agitur. adhuc
etiam defendatur. Dicatur ergo. Sit nox

Expanded text:
nonnulli, qui non solum nequaquam deflent quod faciunt, sed etiam laudare et defendere non desistunt. Et nimirum dum defenditur culpa, geminatur. Contra quod recte per quemdam dicitur: Peccasti, ne adjicias iterum . Peccatum quippe peccato adjicit, qui male gesta etiam defendit; et noctem solitariam non relinquit, qui culpae suae tenebris etiam patrocinia defensionis adjungit. Hinc est, quod primus homo de erroris sui nocte requisitus, eamdem noctem esse solitariam noluit; quia dum requisitione ad poenitentiam vocaretur, ei adminicula excusationis adjunxit, dicens: Mulier, quam dedisti mihi sociam, dedit mihi de ligno, et comedi ; scilicet excessus sui vitium in auctorem latenter intorquens, ac si diceret: Tu occasionem delinquendi praebuisti, qui mulierem dedisti. Hinc est, quod hujus erroris ramus in humano genere ex illa nunc usque radice 120 protrahitur, ut quod male agitur, adhuc etiam defendatur. Dicat ergo: Sit nox
Abbreviated transcription (Latin):
sentiendo peiora. in multis se partibus scin¬
dunt: atq a semet ipsis plertimq longus
confusionis suȩ altercatione diuidunt᷑. Oa
ergo hos quos suȩ ꝑfidie adtungunt. in
muita adhuic diuissõe dilaniant: dicatitr
recte quod amici qui ueniunt uestes rum¬
pant. Ruptis autem uestibus corpuis o¬
stenditur: quia sepe scissis sequacibu ma-¬
licia eoꝵ cogitationis aperitur: ut discor¬
dia dolos patefaciat. qͦs gͣuis pͥus cõcordiȩ
ꝑ capita spargunt. Quid per puluerem⁊
nisi terrena intelligentia: Quid per ca¬
put rasi hoc quod principale nostrum ẽ
uidebicet mens designatur: Quid ꝑ
çelum nisi preceptum suꝑnę locutionis expri-¬
mitur.s Puluierem ergo super caput suum in
celo spargere est: scłari intellectii ment̾e cor¬
rumpere: et de uerbis celestibus terrena senti¬
re. Dutina autem uerba plus discutunt ple¬
rumq. quam capiant. Super capita igit᷑
puluerem spargunt.: quia in preceptis dĩ per

Expanded text:
sentiendo pejora, in multis se partibus scinsentiendo pejora, in multis se partibus scindunt, atque a semetipsis plerumque longius confusionis suae altercatione dividuntur. Quia ergo hos quos suae perfidiae adjungunt, 93 adhuc in multa divisione dilaniant, dicatur recte quod amici qui veniunt vestes rumpant. Ruptis autem vestibus corpus ostenditur, quia saepe scissis sequacibus, malitia eorum cogitationis aperitur; ut discordia dolos patefaciat, quos gravis prius concordiae per capita spargunt. Quid per pulverem, nisi terrena intelligentia? quid per caput, nisi hoc, quod principale nostrum est, mens videlicet, designatur? Quid per coelum, nisi praeceptum supernae locutionis exprimitur? Pulverem ergo super caput in coelum spargere, est saeculari intellectu mentem corrumpere, et de verbis coelestibus terrena sentire. Divina autem verba plus discutiunt plerumque, quam capiunt. Super capita igitur pulvorem spargunt, quia in praeceptis Dei per
Abbreviated transcription (Latin):
leuant: quia uidelicet. ipsi in imo sunt:
& cum eius oꝑa respiciunt in alto sunt sita
quȩ cernunt: sed tam̃ hãc ĩ dolore positam
non cognoscunt. Ipsa quippe hic appetit
mala recipere: ut possit ad et̾nȩ remune¬
rationis premium purgata ꝑuienire. Nle¬
rumq prospera metuit: et ^ disciplina crudi¬
tionis hylarescit. E cretici igitur quia pro
magno presentia appetunt: eam in uulne¬
ribus positam non cognoscunt. Hoc namq
quod in illa cernunt: in suoꝵ cordium co¬
gnitione non intelligunt. Cum gͦ hec &
aduersitatibus proficit: ipsi suo stupori inhe-¬
rent: quia per experum̃tũ ignorant quod
uestim̃ta ȩccłiȩ cunctos fideles accipimus.
unde c& per ꝓpħam dicitur. omĩbus his
uelut ornamento uestieris: ita heretieoꝵ ue¬
stes sunt omnes. qui eis concordit᷑ inhe¬
rentes. illoꝵ erroribus inuoluuntur. Ha¬
bent uero heretici hoc proprium. quod in
eo gradu ĩ quo de ȩccłia exeunt. dui stare ñ
possunt: sed ad deteriora cotidie ruunt: &

Expanded text:
levant, quia videlicet ipsi in imo positi sunt, et cum ejus opera respiciunt, in alto sunt sita quae cernunt; sed tamen hanc in dolore positam non cognoscunt. Ipsa quippe appetit hic mala recipere, ut possit ad aeternae remunerationis praemium purgata pervenire. Plerumque prospera metuit, et disciplina eruditionis hilarescit. Haeretici igitur, quia pro magno praesentia appetunt, eam in vulneribus positam non cognoscunt. Hoc namque quod in illa cernunt, in suorum cordium cognitione non relegunt. Cum ergo haec et adversitatibus proficit, ipsi suo stupori inhaerent: quia per experimentum ignorant quae vestimenta Ecclesiae cunctos fideles accipimus; unde et per prophetam dicitur: Omnibus his velut ornamento vestieris; ita haereticorum vestes sunt omnes, qui eis concorditer inhaerentes, illorum erroribus involvuntur. Habent vero haeretici hoc proprium, quod in eo gradu in quo de Ecclesia exeunt, diu stare non possunt; sed ad deteriora quotidie ruunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
minime cognoscunt: quia triste cor mox ut
pulsauerint. reprobata resiliunt: & quȩ noᷤ
queunt: quia ipso nr̃o rigore franguntur.
Sed antiquus hostis quo in eis fortiter de¬
prehendi se conspicit: eo illa sub uirtutum i¬
magine altius abscondit. Unde subditur.¬

Expanded text:
minime cognoscunt, quia triste cor mox ut pulsaverint, reprobata resiliunt; et quae nos entes cognoscere nequeunt, quia ipso nostro rigore franguntur. Sed antiquus hostis, quo in eis fortiter deprehendi se conspicit, eo illa sub virtutum imagine altius abscondit. Unde et subditur
Abbreviated transcription (Latin):
propinquant. N ec mirũ quod qui aduit¬
santium formã exprimunt. amici nominan¬
tur: cum ipsi quoq traditori dicitur. Ami¬
ee ad quod uenisti e Et diues qui in infer¬
ni igne exuritur. ab abraam filius uocat᷑.:
quia & si per nos mali cõrrigi negligunt.
dignum tamen est. ut a nobis non ex sua
nequitia. sedex nostra benignitate nomi

Expanded text:
propinquant. Nec mirum quod qui adverpropinquant. Nec mirum quod qui adversantium formam exprimunt, amici nominantur, cum ipsi quoque traditori dicitur: Amice, ad quid venisti ? et dives, qui in inferni igne exuritur, ab Abraham filius vocatur ; quia etsi per nos mali corrigi negligunt, dignum tamen est ut a nobis non ex sua nequitia, sed ex nostra benignitate ami
Abbreviated transcription (Latin):
esse sed uideri appetunt: ex eruditionis uer¬
bis speciem bene uiuentium sumunt. Et per
calorem loquacitatis in se imaginẽ ostendunt
decoris: ut eo per decorem lingue ꝑuersa fa¬
cile ꝑsuadeant: quo feditatẽ uitȩ sensus calli¬
ditate occultant. Sed neq ipsa locoꝵ nomi¬
ua: in ordinata sunt narratione distincta.
Prius enum thema. post modũ suhi. ac dem¬
de naama ponitur: quia prius illos in ordi
natus calor accendit: nitor deinde loqua¬
citatis erigit: & tunc demũ decoros homi¬
nibus hypocrisis ostendit. Condyxerant
eum & consolarentur. Condicunt sibi he¬
retici quando praua quedam contra eccłiam
concordit̃ sentiunt: & quamuis a ue¬
ritate discrepatit sibi in falsitate concordãt
Omnes autem qui nos de et̾nitate erudiñt.
quid aluid faciunt. nisi in peregrinationis
nr̃e nos afflictione consolantur. E cre¬
tici autem quia sanctam eccłiam sua doce¬
re desiderant: ad eam quasi consolantes ap-¬

Expanded text:
esse, sed videri appetunt, ex eruditionis veresse, sed videri appetunt, ex eruditionis verbis speciem bene viventium sumunt; et per calorem loquacitatis in se imaginem ostendunt decoris, ut eo per decorem linguae perversa facile persuadeant, quo foeditatem vitae sensus callide occultant. Sed neque ipsa locorum nomina inordinata sunt narratione distincta. Prius enim Thema, postmodum Suhi, ac deinde Naama ponitur; qua prius illos inornatus calor accendit, nitor deinde loquacitatis erigit, et tunc demum decoros hominibus hypocrisis offendit. Sequitur: Coent eum et consolarentur. Condicunt sibi haeretici, quando prava quaedam contra Ecclesiam concorditer sentiunt, et in quibus a veritate discrepant, sibi in falsitate concordantOmnes autem qui nos de aeternitate erudiunt, quid aliud faciunt, nisi in peregrinationis nostrae nos afflictione consolantur? Haeretici autem, quia sanctam Ecclesiam sua docere desiderant, ad eam quasi consolantes ap
Abbreviated transcription (Latin):
student calere. Desidia quippe torporis &¬
frigoris. & rursum in quietudo immoderate
curiositatis: in temperato concordat calori.
Quia gͦ ampliris quam debent calorem sa¬
pientie ꝑcipere appetunt. ab austro uenire
referuntur. Ab hoc calore immnoderate sapi¬
entiȩ mnentes fidelirim paulus temperare cri¬
rabat: cum dicebat. Non plus sapere qu̾a
oportet sapere: sed sãpere ad sobrietatẽ. Hĩc ẽ¬
enĩ quod dauid ualles salmarum ꝑcussit:¬
quia uidelicet iedemptor noster sue distrie¬
tionis examine. in illis quȩ de illo praua senti¬
unt: stulticiam immoderati saporis extingunit
Sui aũt dicitur loquens. Calorem quippe
non ut bene uiuant: sed ut disserte loqͣntur
habere desiderant. Athena igitur & sui
idest a calore & loquacitate uenire referunt᷑
quia per hoc quod scripturarum se studiosos
exhibent: solus uerbis loquacitatis. non aũt
usceribus calent caritatis. Na ama uero
interpretatur decor. Quia enim docti non

Expanded text:
student calere. Desidia quippe torpori student calere. Desidia quippe torpori frigoris et rursum inquietudo immoderatae curiositatis, intemperato concordat calori. Quia ergo amplius quam debent, calorem sapientiae percipere appetunt, ab Austro venire referuntur. Ab hoc calore immoderatae sapientiae mentes fidelium. Paulus temperare curaverat, cum dicebat: Non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem . Hinc est quod David valles salinarum icet Redemptor noster suae distronis examine in his qui de illo prava sentiunt stultitiam immoderati saporis exstinguit. Suhi autem dicitur loquens. Calorem quippe non ut bene vivant, sed 92 ut elate loquantur, habere desiderant. A Thema igitur et Suhi, id est, a calore et loquacitate venire referuntur, quia per hoc quod Scripturarum se studiosos exhibent, solius verbis loquacitatis, non autem visceribus charitatis carent. Naama vero interpretatur decor. Quia enim docti non
Abbreviated transcription (Latin):
tione colligitur. Dicuntur enim ebyphaz.
baldach. sophar. Sicut et superuis dixi¬
mus. interpretatũ ehyphaz dicitur d̃i contẽp¬
tus. Nisi enim dominr̃i contempnerent: ne¬
quaqu̾ã de illo ꝑuersa sentirent. Baldach
refugiunt. & ꝑuerso studio esse uictores q̃¬
runt: nouȩ uitȩ conuersationẽ negligunt.
&ͥ ex sola uetustate est quod intendunt. So¬
phar uero speculam dissipans. Eł ii et enam
qui in sancta eccłia siti sunt. redemptoris
sui uera fide misteria humilit̾ contemplant᷑.
Sed dum heretici cum falsis allegationibus
uenuunt. speculam dissipant: quia eorum
mentes quas ad se attrahunt: ab intentione
rectȩ contemplationis inclinant. Bene aũt
locd de quibus uenzunt: congrua hereticoꝵ
actibris describunt᷑. Dicuntur enim thema¬
nites. suites. naamathites. Thema namq
interpretatur auster: sui loquens: naama
decor. Austrum aũt esse uentum calidum
quis nesciat: Heretici igitur quia ardentiu
appetunt sapere: quasi plisqu̾a necesse est

Expanded text:
enim, Eliphaz, Baldad, Sophar; et, sicut superius diximus, Eliphaz interpretatus dicitur, Dei contemptus. Nisi enim Deum contemnerent, nequaquam de eo perversa sentirent. Baldad arefugiunt, et perverso studio esse victores quaerunt, novae vitae conversationem negligunt; et ex sola vetustate est quod intendunt, Sophar vero speculam dissipans. Hi etenim, qui in sancta Ecclesia siti sunt, Redemptoris sui mysteria fide vera humiliter contemplantur; sed dum haeretici cum falsis allegationibus veniunt, speculam dissipant, quia eorum mentes, quos ad se attrahunt, ab intentione rectae contemplationis inclinant.  Vetloca de quibus veniunt congrua haereticorum actibus describuntur. Dicitur etenim Themanites, Suhites, Naamathites. Thema namque interpretatur Auster; Suhi, loquens; Naama, decor. Austrum autem ventum calidum esse quis nesciat? Haeretici igitur, quia ardentius appetunt sapere, quasi plusquam necesse est,
Abbreviated transcription (Latin):
nuntius quid deliquit: Sed quid ꝑsona
ꝓpħe fluctuantis: nisi per pene meritũ ue-¬
niens humani generis mutabilitas designa¬
tur:ᷤ Et quid per patrem illius÷ nisi iste
de quo nascimur mundus exprimitur: Et
quis est ille uir qui uatuitatẽ nostram pa¬
tri anticintiat ⁊ nisi antiquus hostis. qui
cum nos in cogitationibus fluctuare conside

Expanded text:
nuntius quid deliquit? Sed quid persona nuntius quid deliquit? Sed quid persona prophetae fluctuantis, nisi per poenae meritum veniens humani generis mutabilitas designatur? Et quid per patrem illius, nisi iste de quo nascimur mundus exprimitur? Et quis est ille vir qui nativitatem nostram patri annuntiat, nisi antiquus hostis, qui cum nos in cogitationibus fluctuare conside
Abbreviated transcription (Latin):
cundata. uix in mundi fine uideos quos in¬
uenerit suscipit: & extrema colligens eos qͣsi
reliquias frugum ponit. De quibus nimi¬
rum reliquzis esaias dicit. Si fuerit nu¬
merus filioꝵ isrł. quasi arena maris: reliqͥe
salue fient. Possunt tamen idcirco montes
gelboe ore ꝓpħe maledici: ut dum fructus ex¬
arescente terra non oritur. possessores terre ste¬
rilitatis dampno feriantur: quatinus ipsi ma-¬
ledictionis sententiã acciperent: qui apud se
mortem regis suscipere. iniquitate sua exi¬
scepit: qui natiuitatẽ illius. patri nuntiauit:
Hoc nimirum tanto intrinsecus maiori
misterio plenum est: quanto extrinsecus hu¬
mana ratione uacuum. Nam siquid exteriꝰ
rationabile fortasse sonuisset: nequa quam
uos ad studium interioris intellectus accen¬
deret. Eo ergo nobis plenius aliquid intus
innirit: quo foris rationabile nil ostendit.
Si enim ex matris sue utero hoc inmundo
ꝓpħa affligendus prodiit: natiuitatis eius

Expanded text:
fecundata, vix in mundi fine Judaeos, quos infecundata, vix in mundi fine Judaeos, quos invenerit, suscipiet; et extrema colligens, eos quasi reliquias frugum ponet. De quibus nimirum reliquiis Isaias dicit: Si fuerit numerus filiorum Israel sicut arena maris, reliquiae salvae fient . Possunt tamen idcirco Gelboe montes ore prophetae maledici, ut dum fructus exarescente terra non oritur, possessores terrae sterilitatis damno feriantur, quatenus ipsi maledictionis sententiam 104 acciperent, qui apud se mortem regis suscipere iniquitate sua exiscepit, qui nativitatem illius patri nuntiavit? Hoc nimirum tanto intrinsecus majori mysterio plenum est, quanto extrinsecus humana ratione vacuum. Nam si quid exterius rationabile fortasse sonuisset, nequaquam nos ad studium interioris intellectus accenderet. Eo ergo nobis plenius aliquid intus innuit, quo foris rationabile nihil ostendit. Si enim ex matris suae utero hoc in mundo propheta affligendus prodiit, nativitatis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
tate prepediri maledicit dicens. maledictꝰ
uir qui annuntiauit patri meo dicens. na¬
tus est tibi puer masculus& Quid ergo
montes gelboe saul moriente deliquerunt.
quatinus in eis nec ros. nec pluuia caderet:¬
& ab omni eos uiriditatis germine sententi¬
e sermo ficcaret Sed quia gelboe inter¬
pretatur decursus: per saul aũt unctum et
mortuum mors nostri mediatoris exprinit᷑:
non immerito per gelboe montes suꝑba ui¬
deorum corda signantur : quȩ dum in husꝰ
mundi desideriis defluunt: in xp̃i eelest unc¬
ti se morte miscuerunt. Et quia in eis un¬
ctus rer corporaliter moritur: ipsi ab omni gr̃ẽ
rore siccantur. De quibus et bene dicitur: ut
agri primiciarum esse non possint. Suꝑbe
itaq hebreoꝵ. mentes primitiuos fructus ñ
ferunt: qͥa in redemptoris aduentum ex par¬
te maxuna in ꝑfidia remanentes. primordia
fidei sequi noluerunt. Sancta namq ȩccłia
in primitiuis suis gentium multitudine fe

Expanded text:
tate praepediri, maledicit dicens: Maledictus tate praepediri, maledicit dicens: Maledictus vir qui annuntiavit patri meo, dicens: Natus est tibi puer masculus ? Quid ergo montes Gelboe, Saul moriente deliquerunt, quatenus in eis nec ros nec pluvia caderet, et ab omni eos viriditatis germine sententiae sermo siccaret? Sed quia Gelboe interpretatur decursus, per Saul autem unctum et mortuum, mors nostri Mediatoris exprimitur; non immerito per Gelboe montes superba Judaeorum corda signantur, quae dum in hujus mundi desideriis defluunt, in Christi, id est uncti, se morte miscuerunt. Et quia in eis unctus rex corporaliter moritur, ipsi ab omni gratiae rore siccantur. De quibus et bene dicitur: Ut agri primitiarum esse non possint. Superbae quippe Hebraeorum mentes primitivos fructus non ferunt, quia in Redemptoris adventu ex parte maxima in perfidia remanentes, primordia fidei sequi noluerunt. Sancta namque Ecclesia in primitiis suis multitudine gentium
Abbreviated transcription (Latin):
de est. ut qui aurum possident ad requiem
tendant: dum per semet ipsam ueritas di cat.
Difficile qui pecunias habent intrabunt in
regnum cloꝵ. Nam qui hic multiplicari
diuitiis ithiant: quȩ alterius uitȩ gaud̃ia
sperant.  Quod tamen ut redemptor nr̃
ualde rarũ. & ex solo diuino miraculo eue¬
nire posse monstraret: apud homines in¬
quid hoc impossibile est: apud deitm aũt¬
omuia possibilia sunt. Quia igitur uer¬
ba hec in suꝑficie a ratione discordant: ipsa
iam littera indicat. quod in eis sanctus uit
uixta litteram nil dicat. Sed si priis in¬
sacro eloquio alia maledicta discutimus:
hoc quod beati iob ore prolatum est. subti-¬
hus indagamus. Quid est enim quod
dauid qui retribuentibꝰ mala non reddidit
cum saul et ionathas bello occumberent. gel¬
boe montibus maledicit dicens. montes gel¬
boe nec ros nec pluuia ueniat suꝑ uos. neq
tionem suam cerneret audientium difficuil¬

Expanded text:
de est ut qui aurum possident, ad requiem de est ut qui aurum possident, ad requiem tendant, dum per semetipsam Veritas dicat: Difficile, qui pecunias habent, intrabunt in regnum coelorum . Nam qui hic multiplicandis divitiis inhiant, quae alterius vitae gaudia sperant? Quod tamen, ut Redemptor noster valde rarum, et ex solo divino miraculo evenire posse monstraret: Apud homines, inquit, hoc impossibile est, apud Deum autem possibilia omnia sunt. Quia igitur verba haec in superficie a ratione discordant, ipsa jam littera indicat, quod in eis sanctus vir juxta litteram nihil dicat. CAPUT IV sacro eloquio alia maledicta discutimus, hoc quod beati Job ore prolatum est, subtilius indagamus. Quid est enim, quod David, qui retribuentibus sibi mala non reddidit, cum Saul et Jonathas bello occumberent, Gelboe montibus maledicit, dicens: Montes Gelboe, nec ros nec pluvia veniat super vos, neque tionem suam cerneret audientium difficul
Abbreviated transcription (Latin):
quod in uulua mortuum sȩ defiderat ftus
se. & potuisse quiesceres ᷝ  nortis benefi¬
ciis sperat: dum constet. quod nequa qu̾a
cum requies uitȩ susciperet. si a reatu illũ
originalis culpe nequaquam diuine cogni-¬
tionis sacram̃ta liberassent.  Qui adhuc
cum quibus requiescere potusset. acdun¬
git dicens. Cum regibus & consulib t̾re¬
ꝗescerem: qͥ ȩdificant sibi solitudines. Ꝙ. s
ignoret quod reges terre ac conselles eo a
solitudine longe sunt. quo innumeris obse¬
quentium cuneis constipantur. U el quam
difficile hii ad requiem tendunt: qui tam du¬
ris rationum multiplicium nexibus astrin¬
guntur. criptura attestante quȩ ait. Iu¬
dicium durissimũ in his qus presunt fiet.
Unde & in euangłio ueritas dicit. Cui
multum datum est: multum queretur ab
eo. Qui adhuc quos in eadem requie soci¬
os habitisset. insinuat dicens. Aut cum
principibus qui possident aurum: & re¬
plent domos suas argento. Rarum ual¬

Expanded text:
quod in vulva se mortuum fuisse desiderat, quod in vulva se mortuum fuisse desiderat, et potuisse se quiescere ejusdem mortis beneficiis sperat, dum constet quod nequaquam eum requies vitae susciperet, si a reatu illum originalis culpae 103 nequaquam divinae cognitionis sacramenta liberassent? Qui adhuc cum quibus quiescere potuisset, adjungit dicens: Cum regibus et consulibus terrae, qui aedificant sibi solitudines. Quis ignoret quod reges terrae ac consules eo a solitudine longe sunt, quo innumeris obsequentium cuncis constipantur? Vel quam difficile hi ad requiem tendunt, qui tam duris rationum multiplicium nexibus astringuntur? Scriptura attestante, quae ait: Judicium durissimum in his qui praesunt fiet . Unde in Evangelio Veritas dicit: Cui multum datum est, multum quaeretur ab eo . Qui adhuc quos in eadem requie socios habuisset, insinuat dicens: Aut cum principibus, qui possident aurum, et replent domos suas argento. Rarum val
Abbreviated transcription (Latin):
pectat. quȩ et luce caret et sensii: et in proprio
statri non ꝑmanet: Quibus adhue uerbis
erceptus genibus ⁊ cur lactatus uberibus:ᷤ
utero statim perisset: retributionis meritũ
ex hac ipsa ꝑditione conciꝑet: N uiquid
ȩtña requie abortiui ꝑfruuntur: Quis¬
quis enĩm regenerationis unda non soluit᷑.
areatu primi uinculi ligatus tenetur. Qđ
uero apud nos ualet aqua baptismatis. hoc
egit apud ueteres uel pro paruulis sola fi¬
des. uel pro maioribus uirtus sacrificii: uel
pro his qui ex abrahe stirpe prodierant. mi-¬
sterium circumcisionis. Nam quia uius¬
quisq cum primi parentis culya concipit᷑.
ꝓpħa dicens testatur. Ecce enim in ini¬
quitatibus conceptus sum. Et quia is
quem salutis unda non diluit. originalis
culpe supplicia non amittit: aꝑte per semet¬
ipsam ueritas ꝑhibet dicens. N isi quis
renatus fuerit ex aqua et spiritu sancto:
non habebit uitam ȩt̾nam. Quid est ergo

Expanded text:
xspectat, quae et sensu caret, et in proprio xspectat, quae et sensu caret, et in proprio statu non permanet? Quibus adhuc verbis exceptus genibus? Cur lactatus uutero statim periisset, retributionis meritum ex hac ipsa perditione conciperet? Nunquid aeterna requie abortivi perfruuntur? Quisquis enim regenerationis unda non solvitur, reatu primi vinculi ligatus tenetur. Quod vero apud nos valet aqua baptismatis, hoc egit apud veteres vel pro parvulis sola fides, vel pro majoribus virtus sacrificii, vel pro his qui ex Abrahae stirpe prodierant, mysterium circumcisionis. Nam quia unusquisque cum primi parentis culpa concipitur, Propheta testatur, dicens: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum . Et quia is quem salutis unda non diluit, originalis culpae supplicia non amittit, aperte per semetipsam Veritas perhibet, dicens: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non habebit vitam aeternam . Quid est ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ceret: ꝑniciosum maledictũ intolit Si aũt
non subsistebat: ociosum. Quis quis uer
eius spiritu plenus est qui ait. omne uer¬
bum ociosum quod locuti fuerint homs¬
nes. rationem reddent de eo in die iudicii
ita ociosa admittere: sicut etiam ꝑnitiosa
formidat. Cui adhuc sententiȩ adum¬
gitur. Dies ille uertat᷑ in tenebra. ñ reqͥrta
Occupet eum caligo: & inuoluatur ama¬
ritudine. N octem illam tenebrosus tus¬
bo possideat. Sit nox illa solitaria:
nec laude digna. Expectet lucem. &
non uideat: nec ortum surgentis auro¬
re. Dies qui elapsus temporis cursu sel¬
tur. ⁊ cur uerti in tenebras dicitur: Et
cum constaret quia non subsisteret.⁊ cun
optatur ut eum umibra mortis obscurit
Uel quȩ caligo occupat: quȩ implicatio a¬
maritudinis inuoluit.  Nur quomodo
uoctem tenebrosus turho possidet: quam
nuillus statꝰ tenet. Aut quomodo opta¬
tur solitaria fieri ⁊ quȩ transeundo iam
fuerat nulla: Art lucem quomodo e¬

Expanded text:
ceret, perniciosum maledictum intulit: si autem ceret, perniciosum maledictum intulit: si autem non subsistebat, otiosum. Quisquis vero ejus spiritu plenus est, qui ait: Omne verbum otiosum, quod locuti fuerint homines, rationem reddent de eo in die judicii , ita otiosa admittere, sicut etiam perniciosa formidat. Cui adhuc sententiae adjungitur: Dies ille vertatur in tenebras, non requirat occupet eum caligo, et involvatur amaritudine. Noctem illam tenebrosus turbo possideat, sit nox illa solitaria, nec laude digna; exspectet lucem, et non videat, nec ortum surgentis aurorae. Dies qui elapsus cursu temporis scitur, cur verti in tenebras dicitur? Et cum constaret quia non subsisteret, cur optatur ut eum umbra mortis obscuret; vel quae caligo occupat, quae implicatio amaritudinis involvit; aut quis noctem tenebrosus turbo possidet, quam nullus status tenet? Aut quomodo optatur fieri solitaria, quae transeundo jam fuerat nulla? Aut lucem quomodo e
Abbreviated transcription (Latin):
gimus: facile in eis uerbis cognoscimus ali¬
ud esse quod intimant: aliud esse quod
sonant. Tanto autem quisq uoticie illius
extraneus redditur: quanto in sola eius
iob diei suo maledixisse describitur dicenꝰ.
¶ycrtat dies in qua natus sum. & nor in¬
qua dictum est conceptiis est homo. si
suꝑficies hystoriȩ attendit᷑: quid his
uerbis reprehensibilius inuenitur: Quiꝰ
autem nesciat diem in qua uatus est. ne qua¬
quam tunc stare potuisse: Modiis qͥp¬
pe est temporis. ut statum non habeat
mansionis. Qui enim per uentura ten¬
dit adesse: semper ex preteritis festinat
non esse. Cur ergo tantus uir malediceret
rei. quam nequaquã subsistere non ignora¬
ret. Sed fortasse aliquis dic̾at. quod
ex eo pondus uirtutis eius aspicitur: qͥa
tribulatione cõmotus. illi rei maledictũ
irrogat: quȩ constat quod minime sub¬
sistat. Sed hoc citius ꝑspecta ratio de¬
struit : quia si subsistebat res cui maledi¬

Expanded text:
gimus, facile in ejus verbis agnoscimus, aligimus, facile in ejus verbis agnoscimus, aliud esse quod intimant, aliud quod sonant. Tanto autem quisque notitiae illius extraneus redditur, quanto in sola ejus ibitur dicens: Pereat dies in qua natus sum, et nox inqua dictum est: Conceptus est homo, si superficie tenus attenditur, quid his verbis reprehensibilius invenitur? Quis autem nesciat, diem in quo natus est nequaquam tunc stare potuisse? Modus quippe est temporis, ut statum non habeat mansionis. Quia enim per ventura tendit ad esse, semper ex praeteritis festinat non esse. Cur ergo vir tantus malediceret rei, quam nequaquam subsistere non ignoraret? Sed fortasse aliquis dicat, quod ex eo pondus virtutis ejus aspicitur, quia tribulatione commotus, illi rei maledictum 102 irrogat quae constat quod minime subsistat. Sed hoc citius perspecta ratio destruit, quia si subsistebat res cui maledi
Abbreviated transcription (Latin):
culdubio esse melius debet ad domũ gaudii.
quam ad domũ lamenti properare. E inc
est enim quod iterum dicit. Letare uiue¬
nis in adolescentia tua. Et paulo post su¬
bicit. Adolescentia enim et uoluptas ua¬
na sunt. Quid est hoc quod prius repre¬
hendenda precipit. & post precepta repre¬
hendit: nisi quod ipsis litterȩ uerbis innu-¬
it. ut qui difficultatem exteruis patitur:
ueritatis intelligentiam consideret quam
sequatur. Quȩ nimirũ ueritatis intelli¬
gentia cum per cordis humilitatẽ querit᷑.
legendi assiduitate penetratur. Sicut e¬
nĩm ignotoꝵ hominr̃i facies cernimus. et
corda nescimus. sed si familiari eis locuti¬
one coniungunur. usu colloquii eorum etiã
cogitationes in dagamus: ita cum in sacro
eloquio sola hystoria aspicitur: nichil ali¬
ud quam facies uidetur: sed si huic as¬
siduo usu coniungunur: eus nimirum
mentẽ quasi ex collocutionis familiaritate
penetramiis. Dum enim alla ex aliis colli¬

Expanded text:
cul dubio esse melius debet ad domum gaudii, cul dubio esse melius debet ad domum gaudii, quam ad domum lamenti properare. Hinc est quod iterum dicit: Laetare, juvenis, in adolescentia tua . Et paulo post subjicit: Adolescentia enim et voluptas vana sunt . Quid est hoc quod vel prius reprehendenda praecipit, vel post praecepta reprehendit, nisi quod ipsis litterae verbis innuit, ut qui difficultatem exterius patitur, veritatis intelligentiam consideret, quam sequatur? quae nimirum veritatis intelligentia cum per cordis humilitatem quaeritur, legendi assiduitate penetratur. Sicut enim ignotorum hominum facies cernimus, et corda nescimus, sed si familiari eis locutione conjungimur, usu colloquii eorum etiam cogitationes indagamus; ita cum in sacro eloquio sola historia aspicitur, nihil aliud quam facies videtur; sed si huic assiduo usu conjungimur, ejus nimirum mentem quasi ex collocutionis familiaritate penetramus. Dum enim alia ex aliis colli
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutibus uertimts temptationum aduersa
studia. per uitentionis hostiaia quasi ad amri¬
coꝵ corda ꝑmutamꝰ. h ec nos in tribꝰ uolaminibꝰ
triplicit̃ aisseruiisse sufficiot. In ipso nãq eꝑis
huiꝰ exordio. uelut in niolẽ nasciture arboris
linguȩ radicem fiximꝰ: ut expositioni ramoᷤ post¬
modũ ꝓ ut singła expetunt loca ꝓducamus:¬
tum con¬
siderat
sensum sacre lectionis ignorat: non tam se eru¬
ditione instruit. quan ambiguitate confu¬
dit: qͥa ñ numquam sibi littere uerba con¬
tradicunt: sed dum a semetipsis per contra¬
rietatem dissidunt: lectorem ad intelligentiã
ueritatis mittunt. Quid est enim quod sa¬
lomon ait. meliꝰ ẽ enĩ comedere et bĩbere ÷
& non longe post subicit. meliꝰ t̃ enĩ ire ad
domum luctus. quam ad donũ conuiuii:
Cur luctum conuiuio pretulit: qui prius
esum potũq laudauit: Si enim per elec¬
tionem bonum est comẽdere et bibere: pro¬

Expanded text:
virtutes vertimus, tentationum adversa virtutes vertimus, tentationum adversa studia per intentionis hostiam, quasi ad amica corda permutamus. Haec nos in tribus voluminibus tripliciter disseruisse sufficiat. In ipso namque operis hujus exordio velut in molem nasciturae arboris, linguae radicem fiximus, ut expositionis ramos postmodum, prout singula expetunt loca, producamustum considerat, sensum sacrae locutionis ignorat, non tam se eruditione instruit, quam ambiguitate confundit, quia nonnunquam sibi litterae verba contradicunt; sed dum a semetipsis per cotrarietatem dissident, lectorem ad intelligentiam veritatis mittunt. Quid enim est quod Salomon ait: Melius est comedere et bibere ; et non longe post subjicit: Melius est ire ad domum luctus, quam ad domum convivii ? Cur luctum convivio praetulit, qui prius esum potumque laudavit? Si enim per electionem bonum est comedere et bibere, pro
Abbreviated transcription (Latin):
afficit: omnis strepitus praue suggestionis ob¬
guam contra nos uicia non habent. Nam cum
plene uita rectitudinis queritur: suꝑuacua
sug gestio prauitatis obturatur. Sepe autẽ
si forti nos studio contra uicioꝵ. incentiua strin¬
gimus: ipsa etiam uitta ad uisum uirtiris
umutamus. N onnullos namq tra possidet:
sed hanc dum rationi subiciunt: in sancti zeli
ministerium uertunt. Nonnullos suꝑbia e¬
rigit: sed dum diuine formidini animũ in¬
clinant: hanc ad defensionẽ iusticiȩ in uoce
libere auctoritatis immiitant. N onnullos
fortitudo cariis illecebrat: sed dum exercen¬
dis piis oꝑibus corpus subdunt: unde iniqͥ¬
tatis stimulũ passi sunt. inde pietatis lucra
mercantur. Unde bene idem beatꝰ lob post
multa certamina. hostiam pro amicis unmo
lat. Quos enim per contertionẽ dui hostes
ꝑtulit: quandoq per sacrifictum crues reddit:¬
qͥa dũ uiciosas qͣsq cogitationes subigendo in

Expanded text:
afficit, omnis strepitus pravae suggestionis obafficit, omnis strepitus pravae suggestionis obguam contra nos vitia non habent. Nam cum plene vita rectitudinis quaeritur, supervacua suggestio pravisi forti nos studio contra vitiorum incentiva stringimus, ipsa etiam vitia ad usum virtutis immutamus. Nonnullos namque ira possidet: sed hanc, dum rationi subjiciunt, in sancti zeli ministerium vertunt. Nonnullos superbia erigit; sed dum divinae formidini animum inclinant, hanc ad defensionem justitiae in vocem liberae auctoritatis immutant. Nonnullos fortitudo carnis illecebrat; sed dum exercendis piis operibus corpus subdunt, unde iniquitatis stimulum passi sunt, inde pietatis lucra mercantur. Unde et bene isdem beatus Job post multa clit. Quos enim per contentionem diu hostes pertulit, quandoque per sacrificium cives redditquia dum vitiosas quasque cogitationes subigendo in
Abbreviated transcription (Latin):
pietas per ploratum: discretio per scissionẽ
uestium: affectus operum. per puluerem¬
capitum: humilitas per sessionẽ. Aliq̃n
enim pium quid hostis insidians simulat.
ut ad crudelitatis termimũ deducat.: sicut
est cum plecti per disciplinam culpam pro
hibet: quatinus quȩ hic non reprimitur.
gehenne igne feriatur. Aliquando discre
cretionis laqueos perducit: sicut ẽ cum
impulsu eius pro infirmitate plus alim̃to¬
rum nobis. quasi discrete conce dimus. sed
indiscrete contra nas hella carnis excitamꝰ.
rum: sed per hrnc inquietudine irrogat la¬
borum: siciit est cum quIs quiescere ñ
ualet ÷ & quasi de otio uidicari timet. Ali
est cum quosdã pbasquam sunt infirmos
atq inutiles sibi met ipsis as̃serit: ut dum se
nimis indignos considerant: res in quibus
specie antiquus hostis occultat: ualde sub¬
tilit̾ manus compunctionis examinat. Qui
enu ueracit̃ intus dolet: quȩ agenda ͭ foras.
queue non agenda suit fortiter preuidet.
Si enum nos uis compunctionis in intimis

Expanded text:
pietas per ploratum, discretio per scissionem vestium, affectus operum per pulcapitum, humilitas per sessionem. Aliquando enim pium quid hostis insidians simulat, ut ad crudelitatis terminum deducat; sicut est, cum plecti per dischibet, quatenus quae hic non reprimitur gehennae igne feriatur . Aliquando discretcretionis laqueos perducit, sicut est, cum impulsu ejus pro infirmitate nobis plus alimentorum quasi discrete concedimus, sed indiscrete contra nos bella carnis excitamus.rum, sed per hunc inquietudinem irrogat laborum, sicut est cum quis quiescere non valet, et quasi de otio judicari timet. Aliqest cum quosdam plusquam sunt infirmos atque inutiles sibimetipsis asserit, ut dum se nimis indignos considerant, res in quibus tum specie antiquus hostis occultat, valde subtiliter manus compunctionis exenim veraciter intus dolet, quae agenda foras, quae non agenda sint, fortiter praevidet. Si enim nos virtus compunctionis in intimis
Abbreviated transcription (Latin):
tabilit̾ omibus presidens: Qͥ semet ipsum mu¬
tabilem in satisfactione infirmitatis ostendenᷤ.
Quietus ergo in semet ipso manens: dispo¬
suit quicquid pro ostendenda humanitate
quam susceꝑat. etiam turbulentus fecit.
bus conditis anima carius amamus: &
sicut animã nostram eos diligere dicimur.
quibus amoris nr̃i exprimere pondus co-¬
namur: potest per eiuis animã. electoꝵ ui¬
ta designari. Et cum sathan ad feriendã
redemptoris carnem ꝑmittit᷑. ab anima
separatur: quia cum corpus euis ad passi-¬
onem accipit: electos euis a iutre suȩ pote¬
statis amittit. Cumq illuis caro per cru-¬
cem moritur: hoꝵ mens contra temptam̃ta
solidatur. Dicatur ergo. Ecce in manui
tua est: ueruntam̃ anim̃a illuis serua: Ac
si aꝑte audiat. Licentiam contra eius cor-¬
puis accipe: & ab electis illuis quos apud
se ante scła presciens possidet. uis praue

Expanded text:
tabiliter omnibus praesidens, et semetipsum mutabiliter omnibus praesidens, et semetipsum mutabilem in satisfactione infirmitatis ostendens. Quietus ergo in semetipso manens, disposuit quidquid pro ostendenda humanitquam susceperat, etiam turbulentus fecit. bus conditis anima nostra charius amamus; et sicut animam nos eos diligere dicimus, quibus amoris nostri exprimere pondus conamur, potest per ejus animam electorum vita signari. Et cum Satan ad feriendam Redemptoris carnem permittitur, ab anima separatur; quia cum corpus ejus ad passionem accipit, electos ejus a jure suae potestatis amittit; cumque illius caro per crucem moritur, horum mens contra tentamenta solidatur. Dicatur ergo: Ecce in manu tua est, verumtamen animam illius serva. Ac si aperte audiat: Licentiam contra corpus ejus accipe, et ab electis illius, quos apud se ante saecula praesciens possidet, jus pravae
Abbreviated transcription (Latin):
contra se malitia ꝑmissa seuiret. Dicatur gͦ
ei. ecce in manu tua est: quia ad feriendã
carnem seuiens licentiam decepit: sed potesta¬
ti illius nesciens deseruiuit. Animã uero eiꝰ¬
seruare precipitur: non quo hanc temptare
prohibeatur: sed quia hanc superare non poᷤ¬
se conuincatur. Neq enim sicut nos qui
puri homines sumus. et irruente sepe tem¬
ptatione concutimur: ita redemptoris nostri
animna temptationis est necessitate turbata.
Hostis namq noster & si in excelsum mon¬
tem cum ꝑmissus assumpsit: si daturum se¬
ci regna mundi ꝑhibuit: si quasi in panes
diatoris dĩ & hominũ temptatione quassa¬
re non ualuit. Sic enim dignatus est hec
exteruis cuncta suscipere: ut tamen eius menꝰ
ĩteruis diuinitati suȩ inherens in concussa per¬
maneret. Qui & siquando turbatus sp̃ii
infremuisse dicitur: ipse diuinitus disponebat.
quantũ humanitus ipse turbaretur : unmu-¬

Expanded text:
contra se malitia permissa saeviret. Dicatur ergo contra se malitia permissa saeviret. Dicatur ergo ei: Ecce in manu tua est; quia ad feriendam carnem saeviens licentiam accepit, sed potestati illius nesciens deservivit.  Vet. XIservare praecipitur, non quod hanc tentare prohibetur, sed quod hanc superare non posse convincitur. Neque enim sicut nos, qui puri homines sumus, irruente saepe tentatione concutimur, ita Redemptoris nostri anima tentationis est necessitate turbata. Hostis namque noster, etsi in excelsum montem eum permissus assumpsit, si daturum se regna mundi perhibuit, si quasi in panem diatoris Dei et hominum tentatione quassare non valuit. Sic enim dignatus est haec exterius cuncta suscipere, ut tamen ejus mens interius divinitati suae inhaerens inconcussa permaneret. Qui et si quando turbatus spiritu infremuisse dicitur ; ipse divinitus disponebat quantum ipse humanitus turbaretur. Immu
Abbreviated transcription (Latin):
contra se ci extrinsecus dederat: siris seruire
lucris intrinsecus compellebat. Pilatus eñi
uel sathan qui euisdẽ pilati caput extiterat.
sub potestate illiuis super quem potestatem
acceperat tenebatur: quia & superior ipse
disposuerat. hoc quod. inferius accedens a per¬
secutore tolerabat: ut cum ex mala mente in¬
fidelium surgeret: utilitati tamen electoꝵ. om¬
nium ipsa quoq crudelitas deseruret. Pie
igitur disponebat initus: quod in semet ipsũ ne
quiter ꝑmittebat pati foras. E inc est enim
quod de illo in cena dicitur. Sciens autem
iħc quia om̃ia dedit ei pater in manus. &
quia adõ exiuit. & ad đm uadit: surgit a
cena & ponit uestim̃ta sua. Ecce in manus
ꝑsequentium iturus: sciebat quod in manui
sua etiam ipsos ꝑsecutores acceꝑat. Qui e¬
nim omnia accepisse se nouerat: constat qͥa
& ipsos a quibus tenebatur tenebat: ut ipse ĩ sẽ
ad usum pietatis intorqueret. quicquid eoꝵ

Expanded text:
contra se ei extrinsecus dederat, suis servire contra se ei extrinsecus dederat, suis servire lucris intrinsecus 86 compellebat. Pilatus enim vel Satan, qui ejusdem Pilati caput exstiterat, sub potestate illius, super quem potestatem acceperat, tenebatur; quia et superior ipse disposuerat hoc quod inferius accedens a persecutore tolerabat; ut cum ex mala mente infidelium surgeret, utilitati tamen electorum omnium ipsa quoque crudelitas deserviret. Pie igitur disponebat intus quod semetipsum pati nequiter permittebat foris. Hinc est enim quod de illo iquia omnia dedit ei Pater in manus, et quia a Deo exivit, et ad Deum vadit, surgit a coena, et ponit vestimenta sua . Ecce in manus persequentium iturus, sciebat quod in manu sua ipsos etiam persecutores acceperat. Qui enim omnia accepisse se noverat, constat quia et ipsos a quibus tenebatur tenebat; ut ipse in se ad usum pietatis intorqueret quidquid eorum
Abbreviated transcription (Latin):
Conditorẽ om̃ium sathane manuitraditum:
quis uel desipiens credat: Sed tamen edo¬
ctris ueritate quis nesciat. quod euisdem sa¬
thanȩ menbra sunt omnes. qui ei ꝑuerse ui¬
uendo uinguntur. Menbrum quippe eiꝰ
pilatus extitit: qui uisq ad mortis extremra
uenientẽ in redemptionẽ nostram dominum
non cognorit. Corpus eius sacerdotum pͥn¬
cipes extiterunt: qui redemptorẽ mundi a
mundo repellere usq ad crucem ꝑsequendo
conati sunt. Cum gͦ se pro nr̃a dominus li¬
dit: quid aliud quam ciusdem sathane ma¬
num. in se seuire ꝑmisit: ut unde ipse exte¬
rius occumberet. inde nos exteriuis interiꝰq
liberaret: Si igitur sathanȩ manus eius¬
potestas accipitur: eius manũ uxta carnem
ꝑtulit: cuius potestatẽ corporis usq ad spu¬
ta. colaphos. flagella. crucem. lanceamq
tolerauit. Unde & pilato eus uidelicet cor¬
pori. ad passionẽ ueniens dicit. Non ha¬
beres in me potestatẽ: nisi tibi data esset de¬
super. Sed tamen hanc potestatem quam

Expanded text:
Conditorem omnium Satanae manui traditum quis vel disipiens credat? sed tamen edoctus veritate, quis nesciat quod ejusdem Satanae membra sunt omnes, qui ei perverse vivendo junguntur? Membrum quippe ejus Pilatus exstitit, qui, usque ad mortis extrema, venientem in redemptionem nostram Dominum non cognovit. Corpus ejus sacerdotum principes exstiterunt, qui Redemptorem mundi a mundo repellere, usque ad crucem persequendo, conati sunt. Cum ergo se pro nostra redit, quid aliud quam ejusdem Satanae manum in se saevire permisit? Ut unde ipse exterius occumberet, inde nos interius exteriusque liberaret. Si igitur Satanae manus potestas accipitur, ejus manum juxta carnem pertulit, cujus potestatem corporis usque ad sputa, colaphos, flagella, crucem lanceamque toleravit. Unde et Pilato, ejus videlicet corpori, ad passionem veniens dicit: Non haberes in me potestatem, nisi tibi data esset desuper . Sed tamen hanc potestatem, quam
Abbreviated transcription (Latin):
stis. Ipsi enim scitis. quod in hoc positi sumuᷤ.
Alioꝵ quippe casus in propria passione me¬
tuebat: ne dum ipsũ discipuli afflictũ pro fide
uerberibus agnoscerent: fideles se profiteri
recusarent. Ounmensa caritatis uiscera. Despi¬
cit quod ipse patitur: et curat nequid praue ꝑ¬
suasionis discipuli in corde patiantur. In se con¬
tempnit uulnera corporis. & in altis uul

Expanded text:
umus . Aliorum quippe casus in propria passione metuebat, ne dum ipsum discipuli afflictum pro fide verberibus agnoscerent, fideles se profiteri recusarent. O immensae charitatis viscera; despicit quod ipse patitur, et curat ne quid pravae persuasionis discipuli in corde patiantur. In se cont
Abbreviated transcription (Latin):
stratus iaceret. Ecce stratris foris uulne¬
ribus carnis. erectus intrinsecuis munimine
ꝑmanet mentis: & subsemet ipso omne iacu¬
lum transuolare conspicit: quod in se exterius
districta manti seuiens hostis figit. Qigilan-¬
ter deprehendit iacula: modo uulneribus con¬
tra se a facie. modo uerbis quasi ex latere in¬
torta. Et bellator noster circumitallantiũ
tiȩ sue clipeuim opponit: undiq uenientibꝰ
spiculis obuiat: & per cuncta uirtutũ la¬
tera. crreuispectã contra irruentia uiilnera
mentẽ rot᷑at. Sed antiquus hostis quo ia¬
lentius uincitur: eo adhuc ad insidias arden
tius anstigat᷑. Nã qͥa uixor increpata reticuit: ꝓ¬
tinus allos qui increpando contumelias
surgerent. excitauit. Sicut enim dampna
rerum studuit crebrius nuntiando ꝑcutere:
ita nunc robustum pectus satagit uerborũ
contumeliis sepius feriendo penetrare. Seqͥt᷑.¬

Expanded text:
stratus jaceret. Ecce stratus foris vulnestratus jaceret. Ecce stratus foris vulneribus carnis, erectus intrinsecus permanet munimine mentis, et sub semetipso omne jaculum transvolare conspicit, quod ipse exterius districta manu saeviens hostis figit. Vigilanter deprehendit jacula, modo vulneribus contra se in facie, modo verbis quasi ex latere intorta. Et bellator noster circumvallantium tiae suae clypeum opponit, undique venientibus spiculis obviat, et per cuncta virtutum latera circumspectam contra irruentia vulnera mentem rotat. Sed antiquus hostis, quo ardentius vincitur, eo tius instigatur. Nam quia uxor increpata reticuit, protinus alios qui increpandi ad contumelias surgerent, excitavit. Sicut enim damna rerum studuit crebrius nuntiando percutere; ita nunc robustum pectus satagit verborum contumeliis saepius feriendo penetrare. Seq