comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quam segregabit deus hereditati sue. Est
consilium uere setretum descendens mmi¬
rum sicut pluuia in uellus. Est fons signa¬
tus cui alienus ñ communicat. Est soluisti¬
cie qui timentib dñm tm̃ oritur. Porro
ceteros aduertens propheta in sui siccita¬
te. ⁊ cecitate remanentes. iustoꝵ siquidẽ
imbris ⁊ lucis expertes. infecundos ac te¬
nebrosos. confusos ⁊ aduersos subsannrat
⁊ notat. Hec est inquiens gens que non
audiuit uocem dei sui. Nonuultis omisĩ
dicere cum dauid. Audiam quid loquatur
inme dominus deus. utiq foris fusi in
uanitates ⁊ insanias falsas. intimum op¬
tumumq ñ requiritis ueritatis auditũ
filii hominũ usquequo graui corde ut qͥd
diligitis uanitatem ⁊ queritis mendaciũ.
Surdi ad uocem ueritatis. ignorantes con¬
silium cogitantis cogitationes paris. sed
⁊ loquentis pacem in plebem suam ⁊ suꝑ
sanctos suos ⁊ in eos quiconũtuntur ad
sermonem quem loquor uobis. Ergo qui

Expanded text:
quam segregavit Deus haereditati suae: est quam segregavit Deus haereditati suae: est consilium vere secretum, descendens nimirum sicut pluvia in vellus: est fons signatus, cui alienus non communicat: est sol justitiae, qui timentibus Deum tantum oritur. 12. Porro caeteros advertens propheta in sui siccitate et caecitate remanentes, justorum siquidem imbris et lucis expertes infecundos ac tenebrosos, confusos et aversos, subsannat et notat: Haec est, inquiens, gens quae non audivit vocem Dei sui . Non vultis, o miseri, dicere cum David, Audiam quid loquatur in me Dominus Deus : utique foris fusi in vanitates et insanias falsas, intimum optimumque non requiritis veritatis auditum. Filii hominum, usquequo gravi corde? utquid diligitis vanitatem, et quaeritis mendacium? Surdi ad vocem veritatis, ignorantes consilium cogitantis cogitationes pacis, sed et loquentis pacem in plsanctos suos et eos qui convertuntur ad sermonem quem locutus sum vobis . Ergo qui
Abbreviated transcription (Latin):
testimonium. Domine quis credidit audi¬
tui nostro: Outinam saperent ⁊ intellige¬
rent. uerum nisi crediderint non intelli¬
gent. S habetis ⁊ uos oinfelices seculi
male seturi amatores. uestrum seorsum
a iustis consilium. Squama squame con¬
iungitur ⁊ non est spiraculum in uobis.
habetis inqͣm ⁊ uos o impii cõmunicatum
ad inuitem consilium. s plane aduersus
dominum ⁊ aduersus xp̃m eius. Etenm
si dicente scriptura pietas est cultus dei. ꝓ¬
fecto quisquis plus amat mundũ ꝙͣ deum
impius atq ydolatra esse conuincitur. co¬
lens ⁊ seruiens creature potius ꝙͣ creatori.
Habentibus autem ut dictum est sanctis
atq impiis. suum ad se quibusq consiliũ.
magnum proculdubio inter utrosq chaos
firmatum est. Nam quomodo iustus longe
se facit a consilio ⁊ concilio malignantium:
ita nec resurgunt omnino impii in iudicio
neꝙ peccatores in consilio iustoꝵ. Et qͥppe
iustorum consilium: pluuia uoluntaria

Expanded text:
testimonium! Domine, quis credidit auditestimonium! Domine, quis credidit auditui nostro? O utinam saperent et intelligerent! Verum nisi crediderint, non intelligent. 11. Sed habetis et vos, o infelices saeculi male 115 securi amatores, vestrum seorsum a justis consilium. Squama squamae conjungitur, et non est spiraculum in vobis. Habetis, inquam, et vos, o impii, communicatum ad invicem consilium, sed plane adversus Dominum, et adversus Christum ejus. Etenim si, dicente Scriptura, Pietas est cultus Dei, profecto quisquis plus amat mundum quam Deum, impius atque idololatra esse convincitur, colens et serviens creaturae potius quam Creatori. Habentibus autem, ut dictum est, sanctis atque impiis suum ad se quibusque consilium, magnum procul dubio inter utrosque chaos firmatum est. Nam quomodo justus longe se facit a consilio et concilio malignantium, ita nec resurgunt omnino impii in judicio, neque peccatores in consilio justorum. Est quippe justorum consilium, pluvia voluntaria,
Abbreviated transcription (Latin):
ne reuelatio non est aliud ꝙͣ infusio gr̃e
spiritalis. per quam dum facta carnis mor¬
tificantur : homo ad regnum preparatur
quod caro ⁊ sangius ñ possident. simul ac¬
cipiens in uno spiritu. ⁊ unde se p̾sumat
amatum: ⁊ unde redamet ne gratis ama¬
tus sit. Hoc itaq est illud sacrum secretũq
consilium quod a patre filius in spiritu sc̃o
accipiens. suis quos nouit per eumdem
spiritum iustificando eos cominunicat.
⁊ cominunitando iustificat. qñ id quisq
accipit in sui iustificatõem ut inciprat
⁊ ipse cognoscere sicut ⁊ cognitus est. cum
ui delicet datur ⁊ ip̃i presentire aliquid de
sua ipsius futura beatitudine: quẽ admo¬
dum ab eterno latuit in predestinante.
plenius appariturum in beatificante. de
qua tamen iam perfecta suimet ex parte
noticia intexim quidem glorietur in spe.
nundum tamen in seturitate. Qͣm mise¬
randi qui ad tam iocundum iustoꝵ consi¬
lium nullum adhuc tenent sue uocatõis

Expanded text:
ne revelatio non est aliud quam infusio gratiae ne revelatio non est aliud quam infusio gratiae spiritualis, per quam, dum facta carnis mortificantur, homo ad regnum praeparatur, quod caro et sanguis non possident; simul accipiens in uno Spiritu, et unde se praesumat amatum, et unde redamet, ne gratis amatus sit. 10. Hoc itaque est illud sacrum secretumque consilium, quod a Patre Filius in Spiritu sancto accipiens, suis, quos novit, per eumdem Spiritum, justificando eos, communicat, et communicando justificat: quando id quisque accipit in sui justificatione, ut incipiat et ipse cognoscere, sicut et cognitus est; cum videlicet datur et ipsi praesentire aliquid de sua ipsius futura beatitudine, quemadmodum ab aeterno latuit in praedestinante, plenius appariturum in beatificante. De qua tamen jam percepta suimet ex parte notitia, interim quidem glorietur in spe, nondum tamen in securitate. Quam miserandi, qui ad tam jucundum justorum consilium, nullum adhuc tenent suae vocationis
Abbreviated transcription (Latin):
salutis indicium. geminam sanguinis ⁊
spiritus effusionem: neutra sine altera
prodest. Nam nec spiritus datur nisi cre¬
dentibus in crucifixum. nec fides ualet si
non operatur ex dilectione. Dilectio autẽ:
donum spiritus est. Q uod si secundꝰ homo
xp̃m loquor factus est non solum in aĩam
uiuentem s etiam spiritum uiuificantẽ.
ex uno uidelicet moriens. ex alt̾o mortuos
suscitans. quid michi prodesse potest quod
in ip̃o moutur absq eo quod uiuificat ⁊ De¬
niq ip̃e ait. Caro non prodest quitqͣm. sp̃s
est qui uiuificat. Quid est autẽ uiuificat
nisi iustificat: Cum enim mors aĩe pcc̃m
sit: anima quippe que petcauerit ipsa mo¬
rietur. uita eius sine dubio iusticia est. qͦ¬
niam uistus ex fide uiuit. Iustus autem
quis est nisi qui amantise deo uicem repen¬
dit amoris: Quod non fit: nisi reuelante
spiritu per fidem homini. eternum dei pro¬
positum super sua salute futura. Que sa¬

Expanded text:
salutis indicium, geminam sanguinis et salutis indicium, geminam sanguinis et Spiritus effusionem, neutra sine altera prodest. Nam nec Spiritus datur nisi credentibus in Crucifixum, nec fides valet, si non operatur ex dilectione. Dilectio autem donum Spiritus est. Quod si secundus homo Christum loquor factus est non solum in animam viventem, sed etiam in spiritum vivificantem, ex uno videlicet moriens, ex altero mortuos suscitans; quid mihi prodesse potest quod in ipso moritur, absque eo quod vivificat? Denique ipse ait: Caro non prodest quidquam, Spiritus est qui vivificat . Quid est autem, vivificat, nisi, justificat? Cum enim mors animae peccatum sit, anima quippe quae peccaverit ipsa morietur ; vita ejus sine dubio justitia est, quoniam justus ex fide vivit. Justus autem quis est, nisi qui amanti se Deo vicem rependit amoris? quod non fit nisi revelante Spiritu per fidem homini aeternum Dei propositum super sua salute futura. Quae sa
Abbreviated transcription (Latin):
tes: Amauit inqͣm amauit. Habes enimdi¬
lectionis pignus: spiritum. habes ⁊ testem
fidelem ihesum ⁊ hunc crucifixum. O gemi¬
num ip̃mq firmissimum dei erga nos amo¬
ris argumentum. Xp̃s moritur ⁊ meret᷑ ͦ
amari. Spiritus afficit ⁊ facit amari. Iule
facit cur ametur. iste ut ametur. Ille mul¬
tam suam dilectionem in nobis cõmendat:
iste ⁊ dat. In illo cernimus quod amemus:
ab isto sumimus unde amemus. Caritatis
igitur ab illo occasio: ex isto affectio. Enta
confusio dei filium ingratis ocłis cernere
morientem. Quod quidem facile contingit
si desit spiritus. Nunc autem quia caritas
tes amplius meremur amari. Si enim cũ
adhuc inimici essemus reconciliati sumꝰ
deo per mortem filii eius. multomagis re¬
conciliati sumus ei in uita ipsius. Quid
enum: Qui proprio filio suo non pepercit.
s pronobis omnib tradidit illum. num
etiam omnia cum ipso daturus est nob̃:
Cum ergo genunum teneamus nostre

Expanded text:
tes? Amavit, inquam, amavit. habes enim dites? Amavit, inquam, amavit. habes enim dilectionis pignus Spiritum, habes et testem fidelem Jesum, et hunc crucifixum. O geminum, ipsumque firmissimum Dei erga nos amoris argumentum! Christus moritur, et meretur amari. Spiritus afficit, et facit amari. Ille facit cur ametur; iste, ut ametur. Ille suam multam dilectionem in nobis commendat, iste et dat. In illo cernimus quod amemus; ab isto sumimus unde amemus. Charitatis igitur ab illo occasio, ex isto affectio. Quanta confusio, Dei Filium ingratis oculis cernere morientem! quod quidem facile contingit, si desit Spiritus. Nunc autem quia charitastes amplius meremur amari. Si enim cum adhuc inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus, multo magis reconciliati salvi erimus in vita ipsius. Quid enim? qui proprio Filio suo non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum, non etiam omnia cum ipso daturus est nobis . 9. Cum ergo geminum teneamus nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
ad miseri consolationem. magnum con¬
silium quod ab eterno latuerat in sinu
eternitatis. ꝙͣ nolit uidelicet ds̃ mortẽ
peccatoris. s magis ut conuertat᷑ ⁊ uiuat.
Habes huius archam indicem sp̃m iustifi¬
cantem. eoq ip̃o testificantem spiritui tuo
quod filius dei ⁊ ipse sis. agnosce consiliũ
dei in iustificatione tui. Confitere et dic.
Consilium meum iustificatões tue. Pre¬
sens namꝙ ustificatio tui. ⁊ duum consi¬
lii reuelatio est:⁊ quedam ad futurã glori¬
am preparatio. Aut certe predestinatio ĩp̃a
potius preparatio est: iustificatio autem
magis iam appropinquatio. Deniꝙ ait.
Agire penitentiam quia appropinquabit
regnum celorum. Audi ⁊ de predestinatõe
quodipsa sit preparatio. Percipite inquit
regnum quod uobis paratum est ab iniei¬
o mundi. Nemo itaq se amari diffidat: qͥ
iam amat. Libenter dei amor nr̃m quem
preuenit subsequitur. Nam quomͦ recla¬
mare pigebit quos amauit. ⁊ necdũ aman¬

Expanded text:
ad miseri consolationem magnum conad miseri consolationem magnum consilium, quod ab aeterno latuerat in sinu aeternitatis: quod nolit videlicet Deus mortem peccatoris, sed magis ut convertatur et vivat. Habes, homo, hujus arcani indicem spiritum justificantem, eoque ipso testificantem spiritui tuo, quod filius Dei et ipse sis. Agnosce consilium Dei in justificatione tui; confitere et dic, Consilium meum justificationes tuae . Praesens namque justificatio tui, et divini est consilii revelatio, et quaedam ad futuram 114 gloriam praeparatio. Aut certe praedestinatio ipsa potius praeparatio est, justificatio autem magis jam appropinquatio. Denique ait: Agite poenitentiam, quia appropinquavit regnum coelorum , Audi et de praedestinatione, quod ipsa sit praeparatio. Percipite, inquit, regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . 8. Nemo itaque se amari diffidat, qui jam amat. Libenter Dei amor nostrum, quem praevenit, subsequitur. Nam quomodo redamare pigebit, quos amavit et necdum aman
Abbreviated transcription (Latin):
rum induitur arma lutis. ⁊ is quẽ prior
uita at propria conscientia tanꝙͣ reuera
filium gehenne deputauerat ardoribus
sempiternus. ad tantam uisitantis se ori¬
entis ex alto dignationem respirans. glori¬
ari etiam intipit preter spem in spe glorie
filiorum dei: quam iam nimirũ euicino
reuelata facie. exultans nouo in lumine
speculatur ⁊ dicit. Signatum est super
nos lumen uultus tui domine. dedisti
letitiam incorde meo. O domine qͥd est
homo quia innotuisti ei. aut filiꝰ hominis
qm̃ uisitas eum. Iam se obone pater uer¬
mis uilissimus ⁊ odio dignissimus sem¬
piterno. tamen confidit amari quoniã
se sentit amare. immo quia amari pre¬
sentit: ñ reclamare confunditur. Iam ap¬
paret in lumine tuo o inaccessibilis lux:
quid boni penes te etiam cũ malus esset
miserum maneret homuneulum. Amat
proinde ñ immerito quia amatꝰ est sine
merito. Amrat sine fine quia sine princi¬
piose tognoseit amatum. Prodit in lucẽ

Expanded text:
rum, induitur arma lucis; et is quem prior rum, induitur arma lucis; et is quem prior vita ac propria conscientia, tanquam revera filium gehennae, deputaverat ardoribus sempiternis; ad tantam visitantis se Orientis ex alto dignationem respirans, gloriari etiam incipit praeter spem in spe gloriae filiorum Dei, quam jam, nimirum e vicino revelata facie exsultans, novo in lumine speculatur, et dicit: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine; dedisti laetitiam in corde meo . O Domine, quid est homo, quia innotuisti ei? aut filius hominis, quia reputas eum? Jam se, o bone Pater, vermis vilissimus et odio dignissimus sempiterno, tamen confidit amari, quoniam se sentit amare: imo quia se amari praesentit, non redamare confunditur. Jam apparet in lumine tuo, o inaccessibilis Lux, quid boni penes te, etiam cum malus esset, miserum maneret homonculum. Amat proinde non immerito, quia amatus est sine merito: amat sine fine, quia sine principio se cognoscit amatum. Prodit in lucem
Abbreviated transcription (Latin):
compunctionis. qͣtinus ingemiscat ⁊ re¬
sipiscat. mutet uitam. domet carnẽ. amet
proximum. clamet ad deum. proponetq de
cetero uiuere deo non seculo. ex qua deinde
superni luminis gratuita uisitatione. et
subita mutatione dextere excelsi. agnostat
se merito quidem ñ iam ire s gratie filium.
quippe qui paternum erga se diuine bonita¬
tis experitur affectum. quod se utiq hac¬
tenus in tantum latuerat. ut ñ solum nesci¬
ret utrumnam dignus foret amore an odi¬
o. uerumetiam odium magis ⁊ ñ amorẽ
propria conuersatio testaretur. erant enĩ
tenebre adhuc super faciem abyssi. ñ ne
is tibi uidetur quasi de abysso profundissi¬
ma ac tenebrosissima horrende ignorantie
in aliam quoq quamdam tuahi abyssum.
e regione amenam ⁊ lucidam claritatis et̾¬
ne ⁊ Et tunc demum quasi diuidit deus
lucem atenebris. cum pectator sole illu¬
cescente iusticie. abiectis operib tenebra¬

Expanded text:
compunctionis, quatenus ingemiscat et recompunctionis, quatenus ingemiscat et resipiscat, mutet vitam, domet carnem, amet proximum, clamet ad Deum, proponatque de caetero vivere Deo, non saeculo: ex qua deinde superni luminis gratuita visitatione, et subita mutatione dexterae Excelsi, agnoscat se merito quidem non jam irae, sed gratiae filium; quippe qui paternum erga se divinae bonitatis experitur affectum; quod se utique hactenus in tantum latuerat ut non solum nesciret utrumnam dignus foret amore an odio, verum etiam odium magis, et non amorem propria conversatio testaretur: erant enim tenebrae adhuc super faciem abyssi; nonne is tibi videtur quasi de abysso profundissima et tenebrosissima horrendae ignorantiae, in aliam quamdam quoque trahi abyssum e regione amoenam et lucidam claritatis aeternae? 7. Et tunc demum quasi dividit Deus lucem a tenebris, cum peccator, sole illucescente justitiae, abjectis operibus tenebra
Abbreviated transcription (Latin):
interim ex fide est. ex quo ⁊ nr̃a fit iustifi¬
catio: Quiditem nisi consummatio est¬
in sapientia. ip̃a quam in fine speramus.
de diuina illa ⁊ deifica uisione głificatio:
Sic abyssus abyssum inuocat in uoce ca¬
tharactarum suarum: cum in terrore iu¬
diciorum suorum unmensa illa et̾nitas
⁊ eterna immensitas. cuius sapientie nõ
est numerus. cor hominis inscrutabile
mira sua bonitate ⁊ potentia educit in
ad mirabile lumen suum .uerbi gratra.
Donamus hominem in seculo: scłi adhuc
⁊ sue carnis amore retentum. ⁊ cũ t̾restͥs
hominis ymaginem portet. incubantem
terrenis. nil de celestibus cogitantẽ. quis
hunc non uideat horrendis circunfusum
tenebris. nͥ qui in eadem umbra mortis
sedet. quippe cui nullum adhuc sue salu¬
tis signum eluxerit. cui necdum in aliqͦ
interna testetur inspiratio. an bomi de se
quidpiam teneat eterna predestinatio:
at uero superna eum miseratio quandoq

Expanded text:
interim ex fide est, ex quo et nostra fit justifiinterim ex fide est, ex quo et nostra fit justificatio? Quid item nisi consummatio in sapientia est ipsa, quam in fine speramus, de divina illa et deifica visione glorificatio? Sic abyssus abyssum invocat in voce cataractarum suarum, cum in terrore judiciorum suorum immensa illa aeternitas, et aeterna immensitas, cujus sapientiae non est numerus, cor hominis pravum et inscrutabile mira sua bonitate et potentia educit in admirabile lumen suum. 6. Verbi gratia, ponamus hominem in saeculo, saeculi adhuc et suae carnis amore retentum, et, cum terrestris hominis imaginem portet, incubantem terrenis, nil de coelestibus cogitantem. Quis hunc non videat horrendis circumfusum tenebris, nisi qui in eadem mortis umbra sedet? quippe cui nullum adhuc suae salutis signum eluxerit; cui necdum in aliquo interna testetur inspiratio, an boni de se quidpiam aeterna teneat praedestinatio. At vero si superna eum miseratio dignanter
Abbreviated transcription (Latin):
no propter predestinationem: in eternum
propter beatificationem. Altera carens pͥn¬
cipio: altera nesciens finem. Siqͥdem quos
ab eterno predestinat. in eternũ beatificat
intercedente sane media uocatione una cũ
iustificatione. dumtaxat in adultis. Sic ad
ortum solis iusticie sacramentũ absconditũ
a seculis de predestinatis ⁊ beatificandis.
emergere quodamm incipit ex abysso eter¬
nitatis: dum quisq uocatus per timorem.
iustificatus per amorem. presumit se quoq
esse de numero beatorum. sciens nimirum
quia quos iustificauit illos ⁊ magnifica¬
uit. Quid enim : audit seuocari: cumti¬
more concutitur. sentit ⁊ iustificari: cum
amore perfunditur. ⁊ de magnificatione
diffidet ⁊ Iniciatur. ꝓrouehitur. desola con¬
summatione desperabit: Nempe simiciũ
sapientie timor domini. in quo dicta est
esse nostra uocatio. quid nisi prꝯuectus¬
est in sapientia amor dei. is dumtaxat qͥ

Expanded text:
no propter praedestinationem, in aeternum no propter praedestinationem, in aeternum propter beatificationem. Altera carens principio, altera nesciens finem. Siquidem quos ab aeterno praedestinat, in aeternum beatificat, intercedente sane media vocatione una cum justificatione, duntaxat in adultis. Sic ad ortum Solis justitiae sacramentum absconditum a saeculis de praedestinatis et beatificandis, emergere quodammodo incipit ex abysso 113 aeternitatis, dum quisque vocatus per timorem, justificatus per amorem, praesumit se quoque esse de numero beatorum, sciens nimirum quia quos justificavit, illos et magnificavit . Quid enim? audit se vocari, cum timore concutitur; sentit et justificari, cum amore perfunditur: et de magnificatione diffidet! Initiatur, provehitur: et de sola consummatione desperabit! Nempe si initium sapientiae timor Domini, in quo dicta est esse nostra vocatio; quid nisi provectus in sapientia est amor Dei, is duntaxat qui
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ predestinauit. Nam quos p̃destinauit:
hos ⁊ uocauit. Quis enim sane nͥ uocatus
ad dei accedet consilium : Quos autem uo¬
cauit hos ⁊ iustificauit. Oritur quippe
sol ñ is qui cotidie oriei cernitur super
bonos ⁊ malos: siquidem solis ad consiliũ
uocatis prophetita pronunciatõe ꝓmitti¬
tur. uobis inquit qui timetis deum orie
bris filiis diffidentie euadit in nouam
hanc lucem. lucis filius de potestate tene¬
brarum: si tamen iam fidenter deo dicere
potest. Particeps ego sum omniũ timen¬
tium te. uides quia precedit timor ut
sequatur iustificatio⁊ forsan ergo timo¬
re uocamur. amore iustificamur. Deniq
iustus ex fide uiuit. illa protuldubio que
operatur ex dilectione. Audiat itaq in
siui uocatione petcator quod timeat. ⁊ sic
accedens ad solem iusticie. uideat illumi¬
uatus quod diligat. Quidnam illud est:
Misericordia autem domini ab eterno et
usꝙ in eternum super timentes eum: Ab et̃

Expanded text:
et praedestinavit. Nam quos praedestinavit, et praedestinavit. Nam quos praedestinavit, hos et vocavit. Quis enim sane nisi vocatus, ad Dei accedat consilium? Quos autem vocavit, hos et justificavit. Oritur quippe Sol, non is qui quotidie oriri cernitur super bonos et malos, siquidem solis ad consilium vocatis prophetica pronuntiatione promittitur: Vobis, inquit, qui timetis Deum, oriebris filiis diffidentiae, evadit in novam hanc lucem lucis filius de potestate tenebrarum, si tamen jam fidenter Deo dicere potest: Particeps ego sum omnium timentium te . Vides quia praecedit timor, ut sequatur justificatio? Forsitan ergo timore vocamur, amore justificamur. Denique justus ex fide vivit , illa procul dubio quae operatur ex dilectione. 5. Audiat itaque in sui vocatione peccator quod timeat: et sic accedens ad Solem justitiae, videat illuminatus quod diligat. Quidnam est illud? Misericousque in eternum super ti
Abbreviated transcription (Latin):
nouit sensum domini. aut qͥ consiliarius
eius fuit÷ Non equidem nullus. s rarus.
Soli sane qui ueraciter dicere possunt.
Unigenitus qui est in sinu patris ipse e
mat in populis idem unigenitus tanqͣm
magni consilii angelus. Qui habet aures
audiendi audiat. Et qm̃ dignos ñ inuenit
sensus quib patris committat archanũ.
texit parabolas turbis. ut audientes non
audiant. ⁊ uidentes ñ intelligant. Cetm̃
amici seorsum audiunt. uobis datum est
nosse nisterium regni dei. Quib ⁊ loqͥt᷑.
Nolite timere pusillus grex. quia compla¬
cuit patri ur̃o dare uobis regnum. Qui
sunt hui : utiq quos presciuit ⁊ predesti¬
nauit conformes fieri ymaginus filii sui.
ut sit ip̃e primogenitus in multis fr̃ĩb.
magnum secretum ꝙ in notuit consiliũ.
Nouit dñs qui sunt enis. S quod notum
erat dei manifestum est hominibus. Nec
alios sane dignatur tanti participatione
misterii. nisi eos ip̃os quos suos p̃sciuit

Expanded text:
novit sensum Domini? aut quia consiliarius novit sensum Domini? aut quia consiliarius ejus fuit? Non equidem nullus, sed rarus: soli sane qui veraciter dicere possunt, Unigenitus qui est in sinu Patris, ipse emat in populis idem Unigenitus, tanquam magni consilii angelus: Qui habet aures audiendi, audiat. Et quoniam dignos non invenit sensus, quibus Patris committat arcanum, texit parabolas turbis, ut audientes non audiant et videntes non intelligant. Caeterum amici seorsum andiunt: Vobis datum est nosse mysterium regni Dei ; quibus et loquitur: Nolite timere, pusillus grex, quia complacuit Patri vestro dare vobis regnum . Qui sunt hi? Utique quos praescivit et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus. Magnum secretumque innotuit consilium. Novit Dominus qui sunt ejus: sed quod notum erat Dei, manifestatum est hominibus. Nec alios sane dignatur tanti participatione mysterii, nisi eos ipsos quos suos praescivit
Abbreviated transcription (Latin):
locuta est. Amitus itaq mundi excludit᷑
aconsilio amicorum dei. quia ñ spiritum
huius mundi acceperunt. s spiritum qui
a deo est: ut sciant que a deo donata sunt
sibi. Confiteor tibi pater qm̃ abscõdisti
hec a sapientibus ⁊ prudentib. et reue¬
lasti ea paruulis. Ita pater quia sic pla¬
citum fuit coram te. non quia sic meri¬
tum uel ab ip̃is. Omnes enim peccaue¬
runt ⁊ egent gloria tua. Ut gratismit¬
tas spiritum filũ tui clamantem in cordi¬
bus filiorum adoptionis abba pat̾. Hoc
quippe spiritu qui aguntur: hii filii sunt
nec paterno prorsus arcendi consilio. ha¬
bent nempe in se manentem spiritum.
qui scrutatur etiam profunda dei. Deniq
quid ignorent quos unctio docet de om¬
nibus:Ue uobis filii huius seculi a ur̃a
insipiente prudentia. ignorantes sp̃m̃
salutarem. nec participantes consiliũ
quod solus soli pater eructuat filio: ex¬
cepto cui filius uoluerit reuelare. Qͥs cog¬

Expanded text:
locutus est . Amicus itaque mundi excluditur locutus est . Amicus itaque mundi excluditur a consilio amicorum Dei, qui non spiritum hujus mundi acceperunt, sed spiritum qui ex Deo est, ut sciant quae a Deo donata sunt sibi. Confiteor tibi, Pater, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Ita, Pater, quia sic fuit placitum coram te , non quia sic meritum vel ab ipsis. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria tua: ut gratis mittas Spiritum Filii tui clamantem in cordibus filiorum adoptionis, Abba, Pater. Hoc quippe spiritu qui aguntur, hi filii sunt, nec paterno prorsus arcendi consilio. Habent nempe in se manentem spiritum, qui scrutatur etiam profunda Dei. Denique quid ignorent, quos unctio docet de omnibus? 4. Vae vobis, filii hujus saecun, a vestra insipiente prudentia, ignorantes spiritum salutarem nec participantes consilio, quod solus soli Pater aructat Filio, excepto cui voluerit Filius revelare! Quis cog
Abbreviated transcription (Latin):
Quid istude Nec oculus uidit. nͨ auris audi¬
uit. nec in cor hominis ascendit. Qui ho¬
mo est ⁊ secundum hominẽ ambulat. qui
uidelicet ut manifestius dicam carni adh
acquiescit ⁊ sanguini. quid illud sit penitꝰ
nescit: quia caro ⁊ sanguis ñ reuelabunt
que solus reuelat deus per spiritũ suum
Animalis ergo homo ad hoc secretum neqͣ¬
qͣm admittitur : si quidem ñ percipit ea q̃
sunt spiritus dei. Beati qui audiunt.
uos autem dixi amicos quia omĩa q̃cũq
audiui a patre meo nota fetiuobis. Oscu¬
lum neqͣm quod solos tuos sic soles beare
amicos: ut dei facias inumicos. conseq̃nt̃
⁊ indignos consilio beatoꝵ. Plane enĩ qui
amitus uult esse tuus: inmicꝰ dei consti¬
tuitur. s uod si seruus nescit qͥd faciat
dominus eius. qͣntominꝰ inimicꝰ: Porro
autem amicus sponsi stat: ⁊ gaudio gau¬
det propter uocem sponsi. unde ⁊ loqui¬
tur. Anima mea liquefacta est. uox dilecti

Expanded text:
Quid istud? Nec oculus vidit, nec auris audiQuid istud? Nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit. Qui homo est, et secundum hominem ambulat, qui videlicet, ut manifestius dicam, carni adhuc acquiescit et sanguini, quid illud sit, penitus nescit; quia caro et sanguis non revelabunt quae solus revelat Deus per Spiritum suum. Animalis ergo homo ad hoc secretum 112 nequaquam admittitur: siquidem non percipit ea quae sunt spiritus Dei . Beati qui audiunt: Vos autem dixi amicos, quia omnia quaecunque audivi a Patre meo, nota feci vobis . O saeculum nequam, quod solos tuos sic soles beare amicos, ut Dei facias inimicos, consequenter et indignos consilio beatorum! Plane enim qui amicus vult esse tuus, inimicus Dei constituitur. Quod si servus nescit quid faciat Dominus ejus, quanto minus inimicus? Porro autem amicus sponsi stat, et gaudio gaudet propter vocem sponsi: unde et loquitur, Anima mea liquefacta est, ut dilectus
Abbreviated transcription (Latin):
in temundus habere ñ poterit: ⁊ te qͥppe
ip̃m in breui non habiturus. Nam breues
dies hominis sunt. Mundus quidem cũ
suis concupiscentiis transit: s te prius
emittit qͣm ip̃e pertransit. Quid te sine
fine delectat amor mox finiendus: Nos
uero te: non tua diligimus. Tua sunt:
a quo sunt. Tu tue promissionis memor
tu nobis copiam dutius non negaris.
amantibus te siceriter: ⁊ amaturis ꝑ¬
hempniter. Pure siquidem nos amantes
in uita nostra: in morte quoq ñ erimus
separati. Nam ea quein te uel potiꝰ tibi
appetimus: non huius corporis sunt. fͤi
huius temporis tm̃. ideoq nec cũ corpore
deficiunt: nec cum tempore p̃tereunt.
Quinimmo posito corpore plꝰ delectant:
post tempora durant. Nil simile habent
tum supra enumeratis eoꝵ ue similibꝰ.
que utiq insunt tibi ñ ex tempore sed ex
mundo. Quid horum enim uel ñ preuenit
mortem uel non inuenit: At uero ista op¬
tima pars est que ñ auferetur in eternũ.

Expanded text:
in te mundus habere non poterit, et te quippe in te mundus habere non poterit, et te quippe ipsum in brevi non habiturus, nam breves dies hominis sunt. Mundus quidem cum suis concupiscentiis transit; sed te prius emittit, quam ipse pertransit. Quid te sine fine delectat amor mox finiendus? Nos vero te, non tua diligimus: tua sint, a quo sunt. Tu tuae promissionis memor, tui nobis copiam diutius non negaris, amantibus te sinceriter, et amaturis perenniter. Pure siquidem nos amantes in vita nostra, in morte quoque non erimus separati. Nam ea quae in te, vel potius tibi appetimus, non hujus corporis sunt, nec hujus temporis tantum: ideoque nec cum corpore deficiunt, nec cum tempore praetereunt; quinimo posito corpore plus delectant, post tempora durant. Nil simile habent cum supra enumeratis eorumve similibus, quae utique insunt tibi, non ex Patre, sed ex mundo. Quid horum enim vel non praevenit mortem, vel non invenit? 3. At vero ista optima pars est, quae non auferetur in aeternum.
Abbreviated transcription (Latin):
filii spieitus testimonium perhibet sp̃ui
nostro quod filii dei sumus ⁊ nos: cũ susci¬
tans ex operibus mortius largit᷑ oꝑa uite.
Non ex foluis. ñ ex floribus. s ex fructu ar¬
bor bona malaue dinoscitur. Demq a frue¬
tibus ait cognoscetis eos. Opera ergo ⁊ non
uerba discernunt inter filios dei et filios
diffidentie. Operibus proinde besiderium
⁊ aperi tuum: ⁊ experire nostrum. Deside¬
ramus presentiam tuam. q̃rimus optatã
imino promissam exigimus. Cur tanto:
sulin ea sane expetimus de carne ⁊ sangui¬
ne. Aut proficere ex tecupimus: aut pro¬
desse tibi. Generositas sanguinis. ꝓceritas
corporis. forma elegans. iuuenilis decor
predia. palatia. immensa supellex. infu¬
leq dignitatum. adde ⁊ mundi sapien¬
tiam. de mundo sunt hec: ⁊ mundus qd̾
suum est diligit. S quousq÷ Non solum
enim ñ semper. ut pote qui non semꝑ erit:
uerum nec diu quidem. Dui siquidẽ ista

Expanded text:
Filii spiritus testimonium perhibet spiritui Filii spiritus testimonium perhibet spiritui nostro, quod filii Dei sumus et nos, cum suscitans ex operibus mortuis largitur opera vitae. Non ex foliis, non ex floribus, sed ex fructu arbor bona malave dignoscitur. Denique a fructibus, ait, cognoscetis eos . Opera ergo, et non verba discernunt inter filios Dei et filios diffidentiae. Operibus proinde desiderium et aperi tuum, et experire nostrum. 2. Desideramus praesentiam tuam, quaerimus optatam, immo promissam exigimus. Cur tanto? Nil in ea sane expetimus de carne et sanguine. Aut proficere ex te cupimus, aut prodesse tibi. Generositas sanguinis, proceritas corporis, forma elegans, juvenilis decor, praedia, palatia, immensa supellex, infulaeque dignitatum adde et mundi sapientiam: de mundo sunt haec; et mundus quod suum est diligit. Sed quousque? Non solum enim non semper, utpote qui non semper erit, verum nec diu quidem. Diu siquidem ista
Abbreviated transcription (Latin):
uestre glorie commendamus ñ tanꝙͣ
de ceteris. s uere preceteris unum. idq
tam seture qͣm seturi sumus desua erga
uos fideli deuotione. sincera dilectione.
uoluntate subdita atq obedientissima
honoretur qm̃ uas est in honorem. Senti¬
at quod in uobis est ñ frustra se honorifi¬
care ministerium suum. ñ frust᷑ pollere
hiis moribus quib honoretur deus. orne¬
tur ecclesia. qui deniq deceant domini sa¬
home dilecto filio suo. S. quod. cix¬
filio. Quid opus est uerbis : feruens
spiritus ⁊ uehemens desiderium aperiri
sola lingua non sufficit. Loquantur nobis
affectum tuum ⁊ reliqua membra.p̾sens
melius ⁊ innotesces nobis ⁊ nos cognosces.
Iamdudum ab inuicem tenem᷑ alterutr̃
debitores. ego fidelis cure: tu humilis obe¬
dientie. Probet utrumq si placet: opus ñ
calamus. uolo te ⁊ tibi usurpare.⁊ in me
probare illam unigeniti uocem. Opera q̃
dedit michi pater ut faciam. ip̃a testimoni¬
um perhibent deme. Sic reuera. sic unici

Expanded text:
vestrae commendamus, non tanquam de caeteris, sed vere prae caeteris unum: idque tam secure, quam securi sumus de sua erga vos fideli devotione, sincera dilectione, voluntate subdita atque obedientissima. Honoretur, quoniam vas est in honorem. Sentiat, quod in vobis est, non frustra se honorificare ministerium suum: non frustra pollere his moribus quibus honoretur Deus, ornetur Ecclesia, qui denique deceant Domini saHOMAE dilecto filio, BERNARDUS, quod filio. 1. Quid opus est verbis? Fervens spiritus et vehemens desiderium aperiri sola lingua non sufficit. Loquantur nobis affectum tuum et reliqua membra. Praesens melius et innotesces nobis, et nos cognosces. Jamdudum ab invicem tenemur alterutrum debitores, ego fidelis curae, tu humilis obedientiae. Probet utrumque, si placet, opus, non calamus. Volo te et tibi usurpare, et in me probare illam Unigeniti vocem: Opera quae dedit mihi Pater ut faciam, ipsa testimonium perhibent de me . Sic revera, sic unici
Abbreviated transcription (Latin):
simarum gratiarum actione. ꝓ experta
beniuolentia iterum audeo petere quod
iterandis gratiis secundo me faciat debi¬
torem. quatinus uidelicet molismensi
ecclesie. ipsam eccdesiam proqua se ur̃am
serenitatem quoquo modo obnubilasse
dolebat: eadem libertate tenere conteda¬
tis. qua predecessoꝵ uestrorum temporib
eam certum est tenuisse. Ad eundem.
impetratio preces finiat. ⁊ totiens exau¬
ditus rursum accedere precator impor¬
tunus non uerear. Magna quidem pre¬
sumptio. s non meretur indignationẽ.
q̃m de caritate non de temeritate descen¬
dit. Meminit nisi fallor ur̃a paternitas
quod dudum trecis querelas uniuersas
quas pro ecclesia senoina aduersum molis¬
menses monachos ante habueratis: pro
amore dei ⁊ nostro penitus omisistis
Et ecce idem monachi conqueruntur
quod nescio quas nouas ⁊ ut ip̃i auunt
indebitas uobis consuetudines in p̾dc̃a
ecclesia uendicetis. Obsecro ergo ⁊ ip̃as di¬

Expanded text:
simarum gratiarum actione pro experta simarum gratiarum actione pro experta benevolentia, iterum audeo petere quod iterandis gratiis secundo me faciat debitorem: quatenus videlicet Molismensi Ecclesiae ipsam ecclesiam, pro qua se vestram Serenitatem quoquo modo obnubilasse dolebat, eadem libertate tenere concedatis, qua praedecessorum vestrorum temporibus eam certum est tenuisse. Valete. EPIimpetratio preces finiat, et toties exauditus, rursum accedere precator importunus non verear. Magna quidem praesumptio; sed non meretur indignationem, quoniam de charitate, non de temeritate descendit. Meminit, nisi fallor, 53 vestra Paternitas, quod dudum Trecis querelas universas, quas pro Ecclesia Senoina adversus Molismenses monachos ante habueratis, pro amore Dei et nostro penitus omisistis. Et ecce iidem monachi conqueruntur, quod nescio quas novas, et, ut ipsi aiunt, indebitas vobis consuetudines in praedicta Ecclesia vindicetis. Obsecro ergo et ipsas di
Abbreviated transcription (Latin):
circueunt. uestre lingue in omnibus
audiuntur conciliis. ueste manꝰ omne
alienum diripiunt patrimoniũ. Tamen
si ita oportet ut emancipati a subiectione
pontificum pari cum suctessoribus apłoꝵ
gloria. pari cathedra. husdemq sollemp¬
nium indumentorum insignibus attol¬
lamini.cur non ⁊ sacros ordines celebͣtis.
⁊ benedictiones datis in populis: Qͣm mul¬
ta moueor dicere aduersus impudentissi¬
mam presumptionem. s frenat impetũ
quod auribus occupatis scribere me reco¬
lens. longiori lectione uereor sieri onerosꝰ
archiepiscopo.⁊ quia res tam manifesta
est ut multitudo reprehendentium uide¬
atur impudentiam obdurasse. Qd̃ ⁊ si hec
ipsacernuntur gratas excedere cõpendii
metas. uobis o domine donate. qui me
⁊ in hoc propriam prodere coegistis u¬
periciam. dum morem modũq sollemp¬
nem inscribendo seruare nescierim. Ad¬
benigna susceptio. prebet ampliora
sperandi fiduciam. Premissa itaq deuotis¬

Expanded text:
circumeunt, vestrae linguae in omnibus circumeunt, vestrae linguae in omnibus audiuntur conciliis, vestrae manus omne alienum diripiunt patrimonium. Tamen, si ita oportet, ut emancipati a subjectione pontificum, pari cum successoribus apostolorum gloria, pari cathedra, iisdemque solemnium indumentorum insignibus attollamini, cur non et sacros Ordines celebratis, et benedictiones datis in populis? Quam multa moveor dicere adversus impudentissimam praesumptionem? sed frenat impetum, quod auribus occupatis scribere me recolens, longiori lectione vereor fieri onerosus archiepiscopo: et quia res tam manifesta est, ut multitudo reprehendentium videatur 477 impudentiam obdurasse. Quod si et haec ipsa cernuntur gratas excedere compendii metas, vobis, o domine, donate, qui me et in hoc propriam prodere coegistis imperitiam, dum morem modumque solemnem in scribendo servare nescierim.benigna susceptio praebet ampliora sperandi fiduciam. Praemissa itaque devotis
Abbreviated transcription (Latin):
sandaliis. Sane si attenditur rerum dig¬
nitas: hanc monachi abhorret professio
Si ministerium: solis liquet congruere
pontificibus. Profecto esse desiderant qd̃
uideri gestiunt. meritoq si queunt esse
subiecti quibus iam ip̃o se comparant desi¬
dexio. Quid si ⁊ nomen eis conferre pri¬
uilegiorum esset. posset auctoritas: Qn¬
to putas auro redimerent ut appellarent᷑
pontifices: Quo ista o monachi ⁊ ubi timor
mentis. ubi rubor frontis: Quis unqͣm
probatorum monachorum tale aliquid
aut uerbo docuit. aut reliquit exemplo
Duo decim humilitatis gradus magister
uester edisserit proprusq distinguit
descriptionibus. In quo queso illorum
docetur aut continetur ut hoc fastu de¬
lectari monachus. has querere debeat
dignitates: Labor ⁊ latebre ⁊ uolun¬
taria paupertas: hec sunt monachorum
insignra. Hec uitam solent nobilitare
monasticam.uestri autem oculi om̃e
sublime uident. uestri pedes om̃e forum

Expanded text:
sandaliis . Sane si attenditur rerum digsandaliis . Sane si attenditur rerum dignitas, hanc monachi abhorret professio: si ministerium, solis liquet congruere pontificibus. Profecto esse desiderant, quod videri gestiunt; meritoque nequeunt esse subjecti, quibus jam ipso se comparant desiderio. Quid si et nomen eis conferre privilegiorum posset auctoritas? quanto putas auro redimerent, ut appellarentur pontifices? Quo ista, o monachi? Ubi timor mentis? ubi rubor frontis? Quis unquam probatorum monachorum tale aliquid aut verbo docuit, aut reliquit exemplo? Duodecim humilitatis gradus Magister vester edisserit, propriisque distinguit descriptionibus : in quo, quaeso, illorum docetur aut continetur, ut hoc fastu delectari monachus, has quaerere debeat dignitates? 37. Labor, et latebrae, et voluntaria paupertas, haec sunt monachorum insignia; haec vitam solent nobilitare monasticam. Vestri autem oculi omne sublime vident, vestri pedes omne forum
Abbreviated transcription (Latin):
conceditur misericordia. Quid ergo uos
o monachi saterdotum grauat austoritas:
metuitis infestationem: Sed si quid pati¬
mini propter iusticiam: beati. Seculari¬
tatem contempnitis: S secularior ne¬
mo pilato cui dominus astitit iudicandꝰ
Non haberes inquit in me potestatem: nsi
tibi esset datum desuper. Iam tunc per se
loquebatur ⁊ in se experiebatur quod post
per apostolos ilamauit inecclesus. Non est
potestas nisi a deo.⁊ qui resistit potestati
dei ordinationi resistit. Ite nunc ergo re¬
sistere xp̃i uicario: cum nec suo adu̾sario
xp̃s restiterit. Aut dicitesi audetis sui
presulis deum ordinationem nestire: cũ
roniani presidis potestatem xp̃s super se
quoq fateatur celitus fuisse ordinatam.
uerum aperte indicant quidam horum
quid cogitent : dum multo labore ac p̾cio
apostolicis adeptis pruulegiis per ip̃a sibi
uendicant insignia pontificalia. utentes
⁊ ip̃i more pontificum mitra. anulo. atq

Expanded text:
conceditur misericordia . Quid igitur vos, conceditur misericordia . Quid igitur vos, o monachi, sacerdotum gravat auctoritas? Metuitis infestationem? Sed si quid patimini propter justitiam, beati. Saecularitatem contemnitis? Sed saecularior nemo Pilato, cui Dominus astitit judicandus. Non haberes, inquit, in me potestatem, nisi tibi data esset desuper . Jam tunc per se loquebatur et in se experiebatur quod post per apostolos clamavit in Ecclesiis, Non est potestas nisi a Deo et, Qui resistit potestati, Dei ordinationi resistit. . 36. Ite nunc ergo, resistite Christi Vicario, cum nec suo adversario Christus restiterit: aut dicite, si audetis, sui Praesulis Deum ordinationem nescire, cum Romani Praesidis potestatem Christus super se quoque fateatur fuisse coelitus ordinatam. Verum aperte indicant quidam horum quid cogitent, dum multo labore ac pretio apostolicis adeptis privilegiis, per ipsa sibi vindicant insignia pontificalia, utentes et ipsi more pontificum, mitra, annulo, atque
Abbreviated transcription (Latin):
si mei quandoq pontificis a propriis cer¬
uicibus excutere iugum temptauero:
quod sathane mox tyrannidi me ipsum
subicio. Aduertens nimirum cruenta
bestia illa que circuit querens quem deuo¬
ret elongatam custodiam. heu statim
insilit in presumptorem. Merito enim
non cunctatur presidere superbo: qui se
iure regem gloriatur super om̃s filios
superbie. Quis dabit michi centũ in mei
custodiam deputari pastores: Qͣnto płes
sentio curam gerere mei: tantũ securior
exeo in pascua.Stupenda insania. Aĩaꝵ
non cunttor turbas michi custodiendas
colligere.⁊ unum super propͥam grauor
habere custodem ⁊ Et quidem subiecti me
de reddenda pro se ratione solluitant.
Qui autem presunt michi: ip̃i potiꝰ pau¬
lo dicente peruigilant. tanquam ꝓ me¬
rationem reddituri. Illi ⁊ si honorant:
onerant. hu non tam premunt: qͣm pro¬
tegunt. Scio me legisse. Iudicium duris¬
simum hiis qui presunt: exiguo autem

Expanded text:
si mei quandoque pontificis a propriis cersi mei quandoque pontificis a propriis cervicibus excutere jugum tentavero, quod Satanae mox tyrannidi me ipsum subjicio. Advertens nimirum cruenta illa bestia, quae circuit quaerens quem devoret, elongatam custodiam; heu! statim insilit in praesumptorem. Merito enim non cunctatur praesidere superbo, qui se jure regem gloriatur super omnes filios superbiae. Quis dabit mihi centum in mei custodiam deputari pastores? Quanto plures sentio mei curam gerere, tanto securior exeo in pascua. Stupenda insania! Animarum non cunctor turbas mihi custodiendas colligere, et unum super propriam gravor habere custodem! Et quidem subjecti me de reddenda pro se ratione sollicitant: qui autem praesunt mihi, ipsi potius, Paulo dicente, pervigilant, tanquam rationem pro me reddituri . Illi etsi honorant, onerant: hi non tam premunt, quam protegunt. Scio me legisse: Judicium durissimum his qui praesunt; exiguo autem
Abbreviated transcription (Latin):
sic homines: minimus uocabit᷑ in regno
celorum. Proinde tu docens ⁊ renuens obe¬
dire: non minimum s maximũ xp̃i man¬
datum ⁊ docere ⁊ soluere conuinteris. Itaq
doctor ⁊ solutor mandati minimus tu uo¬
candus es in regno celorum. Si ergo tui
putas iniuriam prioratus. minorem sũ¬
mis uideri sacerdotibus. num magis in¬
dignum estimandum est minimum uoca¬
ri in regno celorum: Si multum superbꝰ
es: plus minimus qͣm minor uocari con¬
fundere. Minor quippe uilitas est mino¬
rem uideri: qͣm minimum. Longe autẽ
prestantius solis subdi episcopis: qͣm uni¬
uersitati. S non propter me uiqͥt facio:
s quero ecclesie libertatem. O libertas
omni ut ita loquar seruitute seruilior
Pacienter ab huiusmodi libertate abstine¬
am: que me pessime addicat superbie ser¬
uituti. Plus timeo dentes lupi: qͣm uir¬
gam pastoris. Certus sum enim ego mo¬
nachus.⁊ monathorum qualiscũq abbas.

Expanded text:
sic homines, minimus vocabitur in regno sic homines, minimus vocabitur in regno coelorum . Proinde tu docens et renuens obedire, non minimum, sed maximum Christi mandatum et docere, et solvere convinceris. Itaque doctor et solutor mandati, minimus tu vocandus es in regno coelorum. Si ergo tui putas injuriam prioratus, minorem summis videri sacerdotibus, non magis indignum aestimandum est, minimum vocari in 476 regno coelorum? Si multum superbus es, plus minimus, quam minor vocari confundere. Minor quippe vilitas est minorem videri, quam minimum: longe autem praestantius, solis subdi episcopis, quam universitati. 35. Sed non propter me, inquit, facio, sed quaero ecclesiae libertatem. O libertas omni, ut ita loquar, servitute servilior! Patienter ab hujusmodi libertate abstineam, quae me pessimae addicat superbiae servituti. Plus timeo dentes lupi, quam virgam pastoris. Certus sum enim ego monachus, et monachorum qualiscunque abbas,
Abbreviated transcription (Latin):
dum te superbiendo segregas quoꝵ ag¬
gregeris consortio. patenter adu̾timus.
⁊ si tu uel impudenter contempnis: uel
imprudenter dissimulas. Reputari pro¬
festo inter illos te noueris de quib scrip¬
tum est. Alligant onera grauia ⁊ impor
bi indignius consortium uidicas delica¬
torum magistrorum quos ueritas incre¬
pat.an obedientium monachorum quos
amicos suos cominemorat : Ait siquidẽ.
uos amici mei estis si feceritis que ego
precipio uobis.uides ergo quale est
iubere quod ip̃e non feceris. aut nolle
fatere quod docueris: Deinde ut taceã
illud de regula ubi a sancto benedicto tibi
precipitur. ut que doces discipulis esse
contraria in tius factis indices ñ agenda.
ut item pretermittam qd̾ aꝑte diffinit.
tercium humilitatis esse gradum. ut qͥs
pro dei amore omni obedientia se subdat
maiori: in regula ueritatis attende qd̃
legitur. Qui soluerit inquit unum de
hũs minimis mandatis meis. ⁊ docũit

Expanded text:
dum te superbiendo segregas, quorum agdum te superbiendo segregas, quorum aggregeris consortio patenter advertimus: et si tu vel impudenter contemnis, vel imprudenter dissimulas, reputari profecto inter illos te noveris, de quibus scriptum est: Alligant onera gravia et imporbi indignius consortium judicas, delicatorum magistrorum, quos Veritas increpat, an obedientium monachorum, quos amicos suos commemorat? Ait siquidem: Vos amici mei estis, si feceritis quae praecipio vobis . Vides igitur quale est jubere quod ipse non feceris; aut nolle facere, quod docueris. 34. Deinde ut taceam illud de Regula, ubi a sancto Benedicto tibi praecipitur, ut quae doces discipulis esse contraria, in tuis factis indices non agenda; ut item praetermittam, quod aperte definit tertium humilitatis esse gradum, ut quis pro Dei amore omni obedientia se subdat majori ; in regula Veritatis attende quos legitur: Qui solverit, inquit, unum de his minimis meis mandatis et docuerit
Abbreviated transcription (Latin):
Iue siquidẽ dedit uitã: ne ꝑdẽt obedĩam.
qua isti ut careant: totum fere suum
suorumq uictum expendunt. Quid hoc
est presumptionis o monachi ⁊ Neq enĩ
quia prelati monachis: ideo ñ monachi.
Nempe monachum facit professio. prela¬
tum netessitas. Ut autem ñ p̃iudicet
necessitas professioni: accedat non succe¬
dat prelatio monachatui . Alioquin quo¬
modo illud implebitur principem te con¬
stituerunt. esto inter illos tanqͣm unus
ex illis. Quomodo tanqͣm unus ex illis.
manens inter humiles superbus. inter
subditos rebellis. immitis inter mansue¬
tos : Ut te putemus tanqͣm unum ex
illis. uideamus tam exhibere paratum
qͣm exigere obedientiam. uideamus tã
libenter prepositis obtemperare subiet¬
tum qͣm imperare subiectis. Qd̾ si semꝑ
uis obedientes habere. ⁊ nunqͣm esse : ꝑ¬
bas te non esse tanqͣm unum ex illis du
unus esse renuis ex obedientibus: A qͥb

Expanded text:
Ille siquidem dedit vitam, ne perderet obedientiam: Ille siquidem dedit vitam, ne perderet obedientiam: qua isti ut careant, totum fere suum suorumque victum expendunt. Quid hoc est praesumptionis, o monachi? Neque enim quia praelati monachis, ideo non monachi. Nempe monachum facit professio, praelatum necessitas. Ut autem non praejudicet necessitas professioni, accedat, non succedat praelatio monachatui. Alioquin quomodo illud implebitur: Principem te constituerunt? esto inter illos tanquam unus ex illis? . Quomodo tanquam unus ex illis, manens inter humiles superbus, inter subditos rebellis, immitis inter mansuetos? Ut te putemus tanquam unum ex illis, videamus tam exhibere paratum, quam exigere obedientiam: videamus tam libenter praepositis obtemperare subjectum, quam imperare subjectis. Quod si semper vis obedientes habere, et nunquam esse, probas te non esse tanquam unum ex illis, dum unus esse renuis ex obedientibus: a quibus