comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lege̾ ꝑ moysen datãm in meliorem
statũ ꝑ semetipsũ spiritalit̃ conuertit.
Quos enĩ de peccatoꝵ sanguine ꝓcreatos
hostiarũ legaliũ sangitis liberare nequu¬
uit. decebat conditoris sui clementiã ut
sui sanguinis inestimabili p̾cio solus ipse
eos liberaret. Et uelut homo de creatura
sibi concessa deo sacrificiũ offerre consue¬
uit. sic dei filius carne de homine sũpta
quã deo patri ꝓ ipso offerret indittus ẽ.¬
Sic filtus itaq dei in mundũ ueniens pu¬
rã & lucida doctrinã hominibꝰ ꝓposu¬
it. & om̃ia que p̃dicta scint ꝑlustrans
ea in aliũ modũ ꝑmutatit. ita ut idola
in deũ uiuũ. & ꝓphetia insꝑitase uiã con¬
uersa sint : qm̃ sicut uerb̃u hominis in
inspiratione sꝑe eius emittit᷑. ita & unige¬
nitus dei de patre in auła uirginis mis¬
sus & de sꝑi sc̃o conceptus ẽ. Atq sic carne
assumpta ex eadẽ uirgine natus. om̃ia p̃¬
terita & futura ꝑ semetipsũ manifestauit.

Expanded text:
legem per Moysen datam in meliorem statum per semetipsum spiritaliter convertit. Quos enim de peccatorum sanguine procreatos hostiarum legalium sanguis liberare nequivit, decebat Conditoris sui clementiam, ut sui sanguinis inaestimabili pretio solus ipse eos liberaret. Et velut homo de creatura sibi concessa Deo sacrificium offerre consuevit, sic Dei Filius carne de homine sumpta, quam Deo Patri pro ipso offerret indutus est. Filius itaque Dei in mundum veniens, puram et lucidam doctrinam hominibus proposuit, et omnia quae praedicta sunt perlustrans, ea in alium modum permutavit, ita ut idola in Deum vivum, et prophetia in spiritalem viam conversa sint, quoniam sicut verbum hominis in inspiratione spiritus ejus emittitur, ita et Unigenitus Dei de Patre in aulam Virginis missus, et de Spiritu sancto conceptus est. Atque sic carne assumpta ex eadem Virgine natus, omnia praeterita et futura per semetipsum manifestavit,
Abbreviated transcription (Latin):
& reꝑationẽ int̾cłũ habebant. isti aut̃ om̃iũ
doloꝵ & iniquitatũ pleni a malis ñ cessa¬
bunt. s ãolor dolori iniquitas iniquitati
in eis accumulabit᷑. & om̃i hora homicidiũ.
& ĩuusticia ꝓ nichilo cõputabunt᷑. & quẽ ad¬
mͦdũ animalia ad mandticandũ occidunt᷑.
ita & homines ifurore alioꝵ ĩ eiscde diebꝰ
int̾ficient᷑. Cũ enĩ gentes paganoꝵ xꝑianoᷤ
ĩpace residere. & ĩ substantia locupletes ẽẽ
uiderint. crudelẽ fidutiã ĩ fortitudine sua
habentes dicent. Aꝑianos armis nr̃is inua¬
damꝰ. qm̃ sine ariis & fine. robore sunt:¬
& eos uelut oues occisionis caꝑe & occidere.
possumꝰ. Et sic de longinquuis regionibꝰ fero¬
cissimã atq ĩmundissimã gentẽ quocabunt.
cti & se ĩformeatione & ĩ immundicia atq

Expanded text:
et reparationem interdum habebant, isti autem omnium et reparationem interdum habebant, isti autem omnium dolorum et iniquitatum pleni a malis non cessabunt, sed dolor dolori, iniquitas iniquitati in eis accumulabitur et omni hora homicidium et iniusticia pro nichilo computabuntur. 105Et quemadmodum animalia ad manducandum occiduntur, ita et homines in furore aliorum in eisdem diebus interficientur. 106Cum enim gentes paganorum christianos in pace residere et in substantia locupletes esse uiderint, crudelem fiduciam in fortitudine sua habentes dicent: 107«Christianos armis nostris inuadamus, quoniam sine armis et sine robore sunt et eos uelut oues occisionis capere et occidere possumus». 108Et sic de longinquis regionibus ferocissimam atque inmundissimam gentem conuocabunt, cui et se in fornicatione et inmu
Abbreviated transcription (Latin):
nec ñ plenitudo uoluptatũ & aliax tiam¬
tatũ absq reuerentia in hominibꝰ multo¬
ciens exurgent. quia illi inquiete pacis
quiescentes & habundantia frugũ re¬
dundantes. nullo ĩcursu belloꝵ terrebun¬
tur nec penuria frugũ ꝯstringentur.
S hec sibimet tribuentes deo a quo om̃ia
bona ꝓceclunt debitũ honorẽ in his ñ
exhibebunt. Quappt̃ &̾ tanta ꝑicula p̃¬
fatã quietẽ & habundantiã subsequent᷑.
quanta prius iuisa ñ sunt. Nam cũ ho
mines in huiꝰmͦdi quiete ut p̃dictũ est.
residebunt nulla ꝑicula metuentes. alii
dies om̃iũ dolorũ aduenient. in quibus
lamentabilis uox ꝓphetaꝵ atq uox filii dĩ
adimplebit᷑. hominibꝰ p̃timore ꝯtiua
afflictionũ mortẽ defiderantibꝰ. & dicen¬
tibꝰ ut quid nati sumꝰ. & optantibꝰ ut mon¬
tes decidant suꝑ eos. Priores namiq dies
doloꝵ & calamitatũ aliquã refocilationẽ

Expanded text:
necnon plenitudo uoluptatum et aliarum uannecnon plenitudo uoluptatum et aliarum uanitatum absque reuerentia in hominibus multotiens exurgent, quia in ipsa quiete pacis quiescentes et habundantia frugum redundantes nullo incursu bellotur, nec penuria frugum constringentur. Sed haec sibimet tribuentes, Deo, a quo omnia bona procedunt, debitum honorem in his non exhibebunt. Quapropter et tanta pericula praefatam quietem et abundantiam subsequentur, quanta prius visa non sunt. Nam cum hmines in huiusmodi quiete, ut predictum est, residebunt nulla pericula metuentes, alii dies omnium dolorum aduenient, in quibus lamentabilis uox prophetarum atque uox filii Dei adimplebitur, hominibus pre timore continuarum afflictionum mortem desiderantibus et dicentibus: 103«Ut quid nati sumus?» et optantibus ut montes decidant super eos. 104Priores namque dies dolorum et calamitatum aliquam refocilationem
Abbreviated transcription (Latin):
mi diei antiuntiabunt. quia quicqͥd ꝓpħe
boni seu gr̃e p̃dixerant in ipsis cõplebit᷑.
Sapientia qͦq religiositas & sc̃ĩtas in eis con¬
firmabit᷑. qm̃ si filius dei a ꝓphetis p̃dictꝰ
tĩ fuisset. & uelut ĩ ictu oculi uenisset. ci¬
to obliuoni traderet᷑.i sic̃ & ꝑditus homo
qui quasi larent̾ ueniens citissime destru¬
p̃fata iusticia & religio ad fatigationẽ
debilitatis in eisdẽ diebus int̾du in homi¬
nibꝰ inclinabunt᷑ s uires suas citto resumẽt
int̾cłũ etiã unquitas surget & it̾um cadet.:
in t̾dũ quoq bella. fames. pestilentia ac
mortalitas grassabunt᷑. & it̃um eu anescẽt.
nec omĩa ista in uno statu ac tenore diu
tunc stabunt. s hac & illac mouebunt᷑.
ita ut nẽ appareant. nẽ aut̃ elabantur.
S & in ipsis diebus int̾ omĩa hec quẽ admͦ¬
dũ equus in libro sciuias demonstrat. pe¬
tulantia morũ atq iactantia animoꝵ

Expanded text:
mi diei annuntiabunt, quia quicquid prophete mi diei annuntiabunt, quia quicquid prophete boni seu gratie predixerant in ipsis complebitur. 95Sapientia quoque, religiositas et sanctitas in eis confirmabitur, quoniam si filius Dei a prophetis predictus non fuisset et uelut in ictu oculi uenisset, cito obliuioni traderetur, sicut et perditus homo qui quasi latenter ueniens citissime destruprefata iusticia et religio ad fatigationem debilitatis in eisdem diebus interdum in hominibus inclinabuntur, sed uires suas cito resument, interdum etiam iniquitas surget et iterum cadet, interdum quoque bella, fames, pestilentia ac mortalitas crassabuntur et iterum euanescent. 97Nec omnia ista in uno statu ac tenore diu tunc stabunt, sed hac et illac mouebuntur, ita ut nunc appareant, nunc autem elabantur. 98Sed et in ipsis diebus inter omnia hec, quemadmodum equus in libro Sciuias demonstrat, petulantia morum atque iactantia animorum
Abbreviated transcription (Latin):
tendentes. & spem eterni p̃mii expectantis.
& tant̃ plenit̾ non letabunt᷑. quia futitrũ
iudiciũ adẽẽ uidebunt. & in hoc ĩ similitudi¬
ne ꝑegrinoꝵ facient. qui ad patriã suã ten¬
dunt. plenũ gaudiũ non habentiũ cũ ad¬
huc in ꝑegrinatione sunt. Iudei aut̃ & he¬
fatigauerunt & expulerunt. Attam̃ quã
plurimi paganoꝵ xꝑianis se tunc adun¬
gent. copiã honoris & diuiciaꝵ eoꝵ uiden¬
quẽadm̃dũ in temꝑe apłoꝵ factũ est. uide¬
dicitis. hoc mors eterna erit. & quẽ uos
principẽ ur̃m nominatis. illiꝰ finẽ in maxi¬
mo horrore & ꝑiculo uidebitis. atq tunc
ad nos conuertemini diẽ illum ĩspicientes
quẽ nobis strips aurore uidelicet stelle
maris marie ostendit. Dies utiq illi for¬
tes & laudabiles in pace & stabilitate er̃t.
& smules armatis militibꝰ qui in rupe ia¬
centes hostibꝰ suis insidiant᷑. & quos ad in¬
ternetionẽ ꝑsequunt᷑. & aduentũ nouissi¬

Expanded text:
tendentes et spem eterni premii exspectantes, tendentes et spem eterni premii exspectantes, et tamen pleniter non letabuntur, quia futurum iudicium adesse uidebunt. 85Et hoc in similitudine peregrinorum facient, qui ad patriam suam tendunt, plenum gaudium non habentium, cum adhuc in peregrinatione sunt. 86Iudei autem et hefatigauerunt et expulerunt». 88Attamen quam plurimi paganorum christianis se tunc adiungent, copiam honoris et diuitiarum eorum uidenquemadmodum in tempore apostolorum factum est; Judaedicitis, hoc mors aeterna erit, et quem vos principem vestrum nominatis, illius finem cum maximo horrore et periculo videbitis, atque tunc ad nos cquem uobis stirps aurore, uidelicet stelle maris Marie, ostendit». 93Dies utique illi fortes et laudabiles in pace et stabilitate erunt et similes armatis militibus qui in rupe iacentes hostibus suis insidiantur et quos ad internitionem persecuntur. 94Et aduentum nouissi
Abbreviated transcription (Latin):
incarnatus apparuerat. s ipso ueniente
illa tota in sꝑitalẽ significationẽ mutata.
fructus et̃ne uite in p̃ceptis eugłii osten¬
dit. quẽ adm̾dũ etiã estas flores & fructꝰ
tutẽ dei erit. quia tunc omĩa in ueritate
ꝯsutent. sacerdotes scilicet & monachi uit¬
gines quoq & ꝯtinentes & reliqui ordines
in rectitudine sua stabunt. iuste & bene
uiuentes omnẽq sublimitatẽ & suꝑflui¬
tatẽ diuiciaꝵ abicientes: qm̃ sicut ꝑ tem¬
ꝑiem nubiũ & aeris necessaria utilitas
lis uite ꝑ grãm dĩ tunc ꝓpalabit᷑. Prophe¬
tia queppe ut p̃fatũ est tunc aꝑta erit.
& sapientia iocunda & robusta. & om̃s
fideles in his uelut in speculo ꝯsiderabunt
se. & tunc etiã ueri angsi hominibꝰ fami¬
liarit᷑̾ adherebunt. nouã & scãm ꝯuersatio¬
nẽ in eis uidentes. cũ nunc ꝓpt̾ fetentia pec¬
cata eoꝵ ab ipsis sepius declinent. S & tc̃
iusti gaudebunt ad terrã repromissionis

Expanded text:
incarnatus apparuerat. 78Sed ipso ueniente, incarnatus apparuerat. 78Sed ipso ueniente, illa tota in spiritalem significationem mutata, fructus eterne uite in preceptis ewangelii ostendit, quemadmodum etiam estas flores in fructututem Dei erit, quia omnia tunc in ueritate consistent: 80sacerdotes scilicet et monachi, uirgines quoque et continentes et reliqui ordines in ueritate sua stabunt, iuste et bene uiuentes omnemque sublimitatem et superfluitatem diuitiarum abicientes. 81Quoniam sicut per temperiem nubium et aeris necessarlis uite per gratiam Dei tunc propalabitur. 82Prophetia quippe, ut prefatum est, tunc aperta erit et sapientia iocunda et robusta et omnes fideles in hiis uelut in speculo considerabunt se. 83Et tunc etiam ueri angeli hominibus familiariter adherebunt, nouam et sanctam conuersationem in eis uidentes, cum nunc propter fetentia peccata eorum ab ipsis sepius declinent. 84Sed et tunc iusti gaudebunt, ad terram repromissionis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑe feminee debilitatis fructuositas terre
defecit . qm̃ elem̃ta peccatis hominũ uio¬
iata in om̃ibꝰ officiis siris destituta tunc fu¬
erunt. Principes quoq cũ reliqio ppło
uisticiã dei recte ordinabunt. & om̃ia ar
na que ad necẽ hominũ parata erant ĩ¬
terdicent. illa tantũ ferram̃ta ꝯseruantes
quibꝰ terra colit᷑. & que ad necessitatẽ usus
hominũ respiciunt. & si quis hȩc transgre¬
dietur ferro ꝓprio necabit᷑. atq in desertũ
locũ abicictur. Et ut nubes rectã & suauẽ
plutuã ad fructũ iusti germinis runc enit
tit ille tc appareat. quasi in aliũ modũ bo¬
ne conuersationis mutatus sit. Uetus nãq
lex umbra sꝑitalis uite fuit. qm̃ illa tota
ꝑ creaturã signata erat. uelut etiã inhie¬
me ont̃is fructris in t̾ra absconditus nequa¬
quã cernit᷑ quia ñdũ formatus ẽ: nec
cadẽ lex estatẽ habebat. qm̃ fiuius dei ñdũ

Expanded text:
pore femineae debilitatis fructuositas terrae pore femineae debilitatis fructuositas terrae defecit, quoniam elementa peccatis hominum violata, in omnibus officiis suis destituta tunc fuerunt. Principes quoque cum reliquo populo justitiam Dei recte ordinabunt, omniaque ma que ad necem hominum parata erant interdicent, illa tantum ferramenta conseruantes quibus terra colitur et que ad necessitatem usus hominum respiciunt. 75Et si quis ea transgredietur, ferro proprio necabitur atque in desertum locum abicietur. 76Et ut nubes rectam et suauem pluuiam ad fructum iusti germinis tunc emittut ille tunc appareat quasi in alium modum bone conuersationis mutatus sit. 77Uetus namque lex umbra spiritalis uite fuit, quoniam illa tota per creaturam signata erat, uelut etiam in hyeme omnis fructus in terra absconditus nequaquam cernitur, quia nondum formatus est, nec eadem lex estatem habebat, quoniam filius Dei nondum
Abbreviated transcription (Latin):
da facit. Uñ etiã ad nichilũ deducet᷑. I.¬
ride qͦq lignũ illi dies fuierunt. in quibꝰ
homines respectũ reparationis om̃iũ doloꝵ
habebant. & ĩ quibꝰ nulũ timorẽ futuri
iudicii nouissimi temꝑis metuebant. ari¬
dũ uͦ lignũ cũ discessio de quo patilus elec¬
tũ uas meũ loquit᷑ ante filitĩ ꝑditionis appa
rebit. tibi etiã om̃is dolor suꝑueniens cesti
& terrã cõmouebit. Celũ quippe & terra
in frituro iudicio mouebuntutr. quẽ admͦ¬
dt̃ in uiridi ligno p̾signatũ est cũ rota
firmam̃ti que plurima signa in se habet
illo occumbente splendorẽ lucis subtraxit.
sunt etiã in p̃dictis uerbis ꝓphetaꝵ ostendit᷑.
In diebꝰ itaq supͣdictis suatussime xx.¬
nubes cũ suauissimo aere terrã tangent.
ilłãq uiriditatẽ frucluositatis exsudare fa¬
cient: quia homines ad omnẽ iusticiã
tunc ꝓperabunt. quẽ adm̾dũ in p̾fato tem¬

Expanded text:
da facit, unde etiam ad nichilum deducetur. 69da facit, unde etiam ad nichilum deducetur. 69Uiride quoque lignum illi dies fuerunt, in quibus homines respectum reparationis omnium dolorum habebant et in quibus nullum timorem futuri iudicii nouissimi temporis metuebant. 70Aridum uero lignum est discessio de qua Paulus electum uas meum loquitur: 71ante rebit, ubi etiam omnis dolor superueniens celum et terram commouebit. 72Celum quippe et terra in futuro iudicio mouebuntur, quemadmodum in uiridi ligno presignatum est, cum rota firmamenti, que plurima signa in se habet, illo occumbente splendorem lucis subtraxit, sicut etiam in predictis uerbis prophetarum ostenditur. 73In diebus itaque supradictis suauissime nubes cum suauissimo aere terram tangent illamque uiriditatem fructuositatis exsudare facient, quia htunc praeparabunt, quemadmodum in praefato tem
Abbreviated transcription (Latin):
penis liberati int̾ filios dĩ cõputabuntutr.
Floriditas aut̃ uince sabaoth que de flore
uirge aaron ꝓcessit que ꝑ spumã serpen¬
tis non ĩcaluit. quando filius meus ĩcruice
passus ẽ ex aruit. quia oculi uideoꝵ ĩ umbͣ
mortis grauati fuerunt. uͥ uerba ꝓphetie
audientes ea cũ siero flore abiecerunt. quẽ
tota terra cognouit cũ in cruce exspirauit.
Et ido etiã se ipsos occiderunt. & sic tam ĩ
ueteri quã in nouo testam̃to ex aruerunt:
qm̃ uetus testam̃tũ est sic̃ hiemps que omnẽ
uiriditatẽ in se abscondit. nouũ uͦ quasi
estas que gramina & flores ꝓducit. Quaꝓpt̃
ipse ⁊̃ lamentantibꝰ se dicebat. xUiiii.¬
Si in uiridi ligno hec faciunt. in arido
quid fiet : Huius sententie ĩtellectus hoc
mͦ accipiendus ẽ. Ipse uiride lignũ fuit.
quia omnẽ uiriditatẽ uirtutũ ꝓtulit. s t̃n
cans ea que ĩ reclitudine uiridia funt. ari¬

Expanded text:
penis liberati inter filios Dei computabuntur. penis liberati inter filios Dei computabuntur. 62Floriditas autem uinee Sabaoth, que de flore uirge Aaron processit, que per spumam serpentis non incaluit, quando filius meus in cruce passus est, exaruit, quia oculi Iudeorum in umbra mortis grauati fuerunt, ubi uerba prophetie audientes ea cum uero flore abiecerunt, quem tota terra cognouit cum in cruce exspirauit. 63Et ideo etiam se ipsos occiderunt et sic tam in ueteri quam in nouo testamento exaruerunt, quoniam uetus testamentum sicut hyemps est, que omnem uiriditatem in se abscondit, nouum uero quasi estas, que gramina et flores producit. 64Quapropter ipse etiam lamentantibus se dicebat: 65Si in uiridi ligno hec faciunt, in arido quid fiet? 66Huius sententie intellectus hoc modo accipiendus est. 67Ipse uiride lignum fuit, quia omnem uiriditatem uirtutum protulit, sed tamen cans, ea que in rectitudine uiridia sunt ari
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate mea sic p̾dictũ est. xuiII.¬
In die illa erit germen dñi ĩ magnisicen¬
tia & gła. & fructus terre sublimis: &
exultatio his qui saluati fuerint de istł.
Huiꝰ sententie intellectts hoc mͦ accipien¬
dus ẽ. In die hac cũ angłi pacẽ hominibꝰ
datã canerent. fuit filius metis de uirgi¬
ne natus ab eudẽ angłis magnificatus.
a pastoribꝰ qͦq qui eũ pia deuotione que¬
rebant glorincatus. Et fructus terre cui
pax reddita erat. & cui aer suauitatẽ ad¬
ministrabat suꝑ habundans. & gaudrã
illis qui de pretita tribulatione maloꝵ
liberati erant. in filiis iacob: quia multis
tribulationibꝰ iusto uidicio prius contere¬
bant᷑. S & cũ lux uere fidei corda fideliũ
illustrabit. filiris neus ĩ ipsis magnificabit᷑.
qm̃ illũ de me exisse credent. atq glorifica
bitur. Exultatio qͦq in eis augebitur. cũ de
diabolica potestate erepti. & de tartareis

Expanded text:
uoluntate mea sic predictum est: 54uoluntate mea sic predictum est: 54In die illa erit germen Domini in magnificentia et in gloria et fructus terre sublimis et exultatio hiis qui saluati fuerint de Israhel. 55Huius sententie intellectus hoc modo accipiendus est. 56In die hac, cum angeli pacem hominibus datam canerent, fuit filius meus de uirgine natus, ab eisdem angelis magnificatus, a pastoribus quoque qui eum pia deuotione querebant glorificatus. 57Et fructus terre, cui pax reddita erat et cui aer suauitatem administrabat, superhabundans. 58Et gaudium illis qui de preterita tribulatione malorum liberati erant in filiis Iacob, quia multis tribulationibus iusto iudicio prius conterebantur. 59Sed et cum lux uere fidei corda fidelium illustrabit, filius meus in ipsis glorificabitur, quoniam illum de me exisse credent, atque magnificabbitur. 61Exultatio quoque in eis augebitur, cum de diabolica potestate erepti et de tartareis
Abbreviated transcription (Latin):
ult̾iũ facit. quia eccli̾astica p̃cepta p̃uari¬
cando qͣsi adult̾ium ꝑpetrarant. & iso
eriã afflictionẽ & despectionẽ sustinebũt.
quẽ admdũ fenrina que a iuiro suo relic¬
ta ꝯsolatione illiꝰ caret. S & tam noue &
in cognite ordinationes uisticie & pacis
tunc aduenient. ut homines inde admi¬
rent᷑ dicentes. qm̃ talia prius nec audie¬
rint nec cognouerint. & quia pax ante
diẽ uidicii ipsis data sit. dic̃ etiã pax pͥ¬
nũ aduentũ filii dei p̾cucurrit. p̃ti¬
more tam̃ suꝑ uenturi iudicii plenit̃
gaudere ñ ualentes. s omnẽ iusticiã
in catholica fide ab om̃ipotente deo que¬
rentes uideis etiã gaudentibꝰ & illũ iã
adẽẽ dicentibꝰ. quẽ uenisse mͦ negant.
Pax enĩ illa que aduentũ incarnationis
surgent. ita ut etiã omne germ̃ uisti¬
cie in filiis & ĩfiliabus hominũ tunc flo¬
rebit. uelut ꝑ ꝓphetã seruũ meum in

Expanded text:
ulterium facit, quia ecclesiastica precepta preuariulterium facit, quia ecclesiastica precepta preuaricando quasi adulterium perpetrarant, et ideo etiam afflictionem et despectionem sustinebunt, quemadmodum femina que a uiro suo relicta consolatione illius caret. 52Sed et tam noue et incognite ordinationes iusticie et pacis tunc aduenient, ut homines inde admirentur, dicentes quoniam talia prius nec audierint nec cognouerint et quia pax ante diem iudicii ipsis data sit, sicut etiam pax primum aduentum filii Dei precucurrit, pre timore tamen superuenturi iudicii pleniter gaudere non ualentes, sed omnem iusticiam in catholica fide ab omnipotente Deo querentes, Iudeis etiam gaudentibus et illum iam adesse dicentibus quem uenisse modo negant. 53Pax enim illa que aduentum incarnationis surgent, ita ut etiam omne germen iusticie in filiis et in filiabus hominum tunc florebit, uelut per prophetam seruum meum in
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiastica mandata obseruantibꝰ: in qbꝰdã
qui uerus salomon ẽ. sponsã suã uidelicet
iusticiã cũ om̃ibꝰ ornam̃tis idẽ cũ om̃tbꝰ
ecclĩasticis ordinibꝰ ornabit. ita ut orna
m̃ta ipstus palã appareant. que ꝯcubina
hoc mͦ ĩ illa obscurauerat ut aliquando
uideri ñ possent. Uñ & dies illi destruc¬
tionẽ inutiltũ dierũ demonstrabunt. &
ꝯsolatio desolationẽ euacuabit. quẽ admͦdũ
noua lex ueterẽ legẽ immutauit. & ut
tempꝰ curationis tempꝰ casus ad meliora
ꝑduxit. qm̃ si p̃dicta mala ĩ leuitate &
ĩ scandalo ꝯsuetudinis sue ĩ concussa ꝑ¬
durarent. ueritas ita obntibilaret᷑ ut tur¬
res celestis ierłm mouerent᷑. l& om̃is eccłias¬
tica institutio ꝯtaminaret᷑. ueltit homi¬
nes absq uero deo eẽnt. Nam p̃uaricato¬
res iuisticie in tali obprobrio tunc erunt.
quasi mulier que iusto ꝯtugio relicto ad¬

Expanded text:
ecclesiastica mandata obseruantibus, in quibusecclesiastica mandata obseruantibus, in quibusqui uerus Salomon est, sponsam suam, uidelicet iusticiam, cum omnibus ornamentis, id est cum omnibus ecclesiasticis ordinimenta ipsius palam appareant, quae concubina hoc modo in illa obscuraverat, ut aliquando videri non possent. Unde et dies illi destructionem inutilium dierum demonstrabunt, et consolatio desolationem evacuabit, quemadmodum nova lex veterem legem immutavit, et ut tempus curationis tempus casus ad meliora perduxit, quoniam si praedicta mala in levitate et in scandalo consuetudinis suae inconcussa perdurarent, veritas ita obnubilaretres celestis Iherusalem mouerentur et omnis ecclesiastica constitutio contaminaretur, uelut homines absque uero Deo essent. 51Nam preuaricatores iusticie in tali obprobrio tunc erunt, quasi mulier que iusto coniugio relicto ad
Abbreviated transcription (Latin):
bestias suꝑat. ita & crudelitas quoꝵdã ho¬
minũ quietẽ alloꝵ in diebus illis ꝑ diuinũ
iudiciũ ꝯsumet. qm̃ detis crudelitatẽ penaꝵ¬
ad purgationẽ iniquitatũ inimicis sius t̃e
ꝯcedet: sic̃ etiã aprincipio mundi semꝑ
fecit. Cũq homines p̃dictis afflictionibus
purgati. fuerint. tediũ prefatoꝵ p̃lioꝵ in¬
current. atq uisticiã in cunctis eccłĩasticis
ꝯstitutionibꝰ que deo placite sunt ꝑ timorẽ
dei app̃hendent. & illi plurima bona suꝑ¬
addent. & hoc tam ĩ diebꝰ pacis quã belli
& cuiꝰq laboris facient. Et tunc iusticia
recte sponsa nominabit᷑. que ĩlectũ ueri
regis relicta concubina ducet᷑. caiꝰ studrũ
fuit ut int̾dũ quedã legalia p̃cepta ꝑ si¬
mulationẽ seruaret. & int̾cłũ ꝯsuetudinẽ
praue sodalitatis sibi ꝯungeret. uñ & rex
ała abiciet. quia p̃dicti dies uelut ꝯcubi¬
na erant. hominibꝰ ĩquibꝰdã ꝯstitutionibꝰ

Expanded text:
bestias superat, ita et crudelitas quorumdam hobestias superat, ita et crudelitas quorumdam hominum quietem aliorum in diebus illis per divinum judicium consumetad purgationem iniquitatum inimicis suis tunc concedet, sicut etiam a principio mundi semper fecit. 45Cumque homines predictis afflictionibus purgati fuerint, tedium prefatorum preliorum incurrent atque iusticiam in cunctis ecclesiasticis constitutionibus que Deo placite sunt per timorem Dei apprehendent et illi plurima bona superaddent et hoc tam in diebus pacis quam belli et cuiusque laboris facient. 46Et tunc iusticia recte sponsa nominabitur, que in lectum ueri regis relicta concubina ducetur, cuius studium fuit ut interdum quedam legalia precepta per simulationem seruaret et interdum consuetudinem praue sodalitatis sibi coniungeret. 47Unde et rex illam abiciet, quia predicti dies uelut concubina erant, hominibus in quibusdam constitutionibus
Abbreviated transcription (Latin):
ppłi clerũ ita ordinabunt & ea que illi ne¬
cessaria sunt hoc mn disponent. ut nec ĩtuc
tu aut uestitu defectũ habeat: & a scłãribꝰ
huiꝰ modi obprobria deinceps ñ sustineat.
Hec aut̃ tam ĩ sꝑitali quã in scłari ppło qͣsi
in prima hora diei incipient᷑. & deinde
uelut ĩtercia in plenũ opus ꝑducent᷑ & tan¬
dẽ quẽadmdũ in sexta ex toto ꝑficient᷑. &
om̃s gradus hominũ quasi pꝰ sextã ꝯside¬
rabunt᷑ & ĩ altũ modũ quã mͦ sint dispo¬
nent᷑ ita scilicet ut quisq ordo ĩ rectitu¬
dine sua ꝯsistat. & etiã liberi ad honorẽ
libertatis sue. & famuli ad debitã seruitu¬
tem subiectionis sue redeant. xuII.
sciuias notatus ostendit. dura ⁊̃ & crude
lia bella timore dei abiecto multociens ex¬
urgent. & plurimi hominũ in occisione
cadent. & plurime ciuitates ꝑ destructionẽ
ruent. Sicut enĩ uir fortitudine sua f̾e¬
mineã molliciẽ uincit. & ut leo reliquas

Expanded text:
populi, clerum ita ordinabunt, et ea quae illi nepopuli, clerum ita ordinabunt, et ea quae illi necessaria sunt hoc modtu aut uestitu defectum habeat et a secularibus huiusmodi obprobria deinceps sustineat. 40Hec autem tam in spiritali quam in seculari populo quasi in prima hora diei incipientur et deinde uelut in tertia in plenum opus perducentur et tandem quemadmodum in sexta ex toto perficientur et omnes gradus hominum quasi post sextam considerabuntur. 41Et in alium modum quam modo sint disponentur, ita scilicet ut quisque ordo in rectitudine sua consistat et etiam liberi ad honorem libertatis sue et famuli ad debitam seruitutem subiectionis sue redeant. 42HIC Sciuliaque bella timore Dei abjecto multoties exsurgent, et plurimi hominum in occisione cadent, plurimaeque civitates per destructionem ruent. Sicut enim vir fortitudine sua femineam mollitiem vincit, et ut leo reliquas
Abbreviated transcription (Latin):
mittit. Quappt̃ ꝯsideremus qd uista udi¬
cia dei patimur. qm̃ regna mundi nobis
subiuigare uolumuis. sic̃ & nos sub ugo dĩ
ẽẽ debebamꝰ & quia uoluptatẽ cuiꝰq carna¬
lis ꝯcupiscentie ꝑfecimus. nec obhoc ullus
nos arguere audebat. Dens enĩ genti ui¬
deoꝵ p̃cepit ut sacrificia de animalibus
creatori suo offerrent. s illi uissa eiꝰ ꝯtemp¬
neutes in om̃s carnales sensus se ꝯuertebãt.
Uñ & gentes aliengenaꝵ suꝑ eos ĩducti s̃t.
Nobis aut̃ ut uiuũ & sꝑitale sacrificiũ of¬
ferremꝰ indixit. s nos illud pollutis mani¬
bus tractare ñ ꝑtimiumꝰ: & cũ diadema¬
te sceptri sui nos coronaret. suꝑ om̃ia nos
exaltauimꝰ. atq ꝯcupiscentias carnis nr̃e
om̃ibus modis compleuimꝰ. & idõ inimmici
nr̃i suꝑ nos grassant᷑. quẽ adm̃dũ prioribꝰ
p̃uaricatoribꝰ in uici eoꝵ dominati sunt.
Et tunc tam minores quã maiores utriusq

Expanded text:
ermittit. 34Quapropter consideremus quod iusta iudiermittit. 34Quapropter consideremus quod iusta iudicia Dei patimur, quoniam regna mundi nobis subiugare uoluimus, sicut et nos sub iugo Dei esse debebamus et quia uoluptatem cuiusque carnalis concupiscentinos arguere audebat. Deus enim genti Judaeorum praecepit ut sacrificia de animalibus Creatori suo offerrent; sed illi jussa ejus contemnentes, in omnes carnales sensus se convertebant. Unde et gentes alienigenarum super eos inducti sunt: nobis autem ut vivum et spiritale sacrificium offerremus indixit, sed nos illud pollutis manibus tractare non pertimuimus, et cum diademate sceptri sui nos coronaret, super omnia nos exaltavimus, atque concupiscentias carnis nostrae omnibus modis complevimus; et ideo inimici nostri super nos grassantur, quemadmodum prioribus praevaricatoribus inimici eorum dominati sunt. Et tunc tam majores quam minores utriusque
Abbreviated transcription (Latin):
suas ꝑficere conabunt᷑. S pontificales dig¬
nitates & om̃s ĩsꝑitali habitii sub eis de¬
gentes. illis cũ clausira celi primitꝰ re¬
sistere multũ laborabunt. S̾. cũ tandẽ
ꝑ senserint. qͦd nec potestate ligandi nec
soluendi. nec confirmatione oblationum
suq nec strepitu armoꝵ nec blanditiis
nec minis ipsis resistere poterunt. diuino
uidicio territi in anẽ & suꝑbã fiduciam
qtiã prius ĩ scinetipsis semꝑ habuerant de¬
ponentes & in se redeuntes corã illis humi¬
liabutit᷑. atq ululando clamabunt & di¬
icent. Quia om̃ipotentẽ dm̃ in ordine offi¬
cii nr̃i abiecimus. id circo suꝑ nos ꝯfusio
hec inducta ẽ. uidelicet ut ab illis opprima¬
mur & humiliemur quos opprimere &
humiliare debueramus. Nam illis suꝑ qͦs
principes constituti eramꝰ. & his qͥ nobis ꝑ
disciplinatũ subiciebant᷑. deus funẽ subiec¬
tionis abstraxit. & nobis eos dominari ꝑ¬

Expanded text:
suas perficere conabuntur. Sed pontificales digsuas perficere conabuntur. Sed pontificales dignitates, omnesque in spiritali habitu sub eis degentes, illis cum clausura coeli primitus resistere multum laborabunt. Sed cum tandem praesenserint quod nec potestate ligandi, nec solvendi, nec confisuarum nec strepitu armorum nec blanditiis nec minis ipsis resistere poterunt, diuino iudicio territi, inanem et superbam fiduciam quam prius in semetipsis semper habuerant deponentes et in se redeuntes, coram illis humiliabuntur atque ululando clamabunt et dicent: 32«Quia omnipotentem Deum in ordine officii nostri abiecimus, idcirco super nos confusio hec inducta est, uidelicet ut ab illis opprimamur et humiliemur quos opprimere et humiliare debueramus. 33Nam illis super quos principes constituti eramus et hiis qui nobis per disciplinatum subiciebantur Deus funem subiectionis abstraxit et nobis eos dominari p
Abbreviated transcription (Latin):
cesu scilicet celestibꝰ. terrã uͦ terrestribꝰ: atq
hoc m̃ iusta dutisio int̾ filios hominũ sit.
udelicet qͥd sꝑitales homines ea habeant.
quȩ ad ipsos respictunt. scłares aut̃ illa que
eis ꝯueniunt.: ita ut neutra pars istoꝵ aliã
ꝑ rapinã opprimat. Peus quidẽ non p̃cepit.
ut tunica & palliũ alteri filio daret᷑ & alt̃
nudus remaneret:ͥ s tussit ut isti palliũ.
illi tunica tribueret᷑. Pauiũ itaq scłãres
ꝓpt᷑ amplitudinẽ scłaris cure & ꝓpt̾ filioᷤᷤ
suos qui semꝑ crescunt & multiplicant᷑
habeant: tunica uͦ sꝑitali populo ꝯcedat᷑.
ne ĩ uichui aut in uestitu deficiat & ne
plus quã necesse sit possideat. Quappter
iudicamꝰ & eligimus ut om̃ia que p̾dicta
sunt. recte diuidant᷑ atq ubicũq palliũ
cũ tunica ĩ sꝑitalibꝰ inuenit᷑. ibi palliũ sub¬
trahat᷑ & indigentibꝰ detur.ne ꝑ ĩopiam
consumant᷑. Et sic tande ꝑ hanc uidici¬
ase sententiã: omĩa ista scđm uoluntates

Expanded text:
 terrena uero terrestribus, atque hoc modo iusta diuisio inter filios hominum sit, uidelicet quod spiritales homines ea habeant que ad ipsos respiciunt, seculares autem illa que eis conueniunt, ita ut neutra pars istorum aliam per rapinam opprimat. 26Deus quidem non precepit ut tunica et pallium alteri filio daretur et alter nudus remaneret, sed iussit ut isti pallium, illi tunica tribueretur. 27Pallium itaque seculares propter amplitudinem secularis cure et propter filios suos qui semper crescunt et multiplicantur habeant, tunica uero spiritali populo concedatur, ne in uictu aut in uestitu deficiat et ne plus quam necesse sit possideat. 28Quapropter uideamus et eligamus ut omnia que predicta sunt recte diuidantur atque ubicumque pallium cum tunica in spiritalibus inuenitur, ibi pallium subtrahatur et indigentibus deconsumantur. Et sic tandem per hanc judicialem sententiam omnia ista secundum voluntates
Abbreviated transcription (Latin):
nes in oꝑibus suis fulgorẽ tioris mei
arripuerunt. Nam edificatio uisticie
in tioe surrexit. circu̾cisio in abraħa. le¬
galis ꝓpositio in moyse. ꝓphetia uͦ in pro¬
phetis.: & ista om̃ia idolatriã cõpresser̃t
uelut dies noctẽ fugat ĩ quibꝰ oĩa tẽꝑa curr̃t:
quẽ admͦdũ oꝑa hõiũ ĩ hõibꝰ apparẽt. Cũ aut̃
om̃ia hec ad occasũ tenderẽt uelut cũ sol octi¬
dit ⁊ cũ sic ppls generando ꝓced̾e̾t plenitudinẽ
numeri illiꝰ ĩ spexi de qͦ ĩ spiratioẽ mea scͥptũ ẽ.¬

Expanded text:
nes in operibus suis fulgorem timoris mei nes in operibus suis fulgorem timoris mei arripuerunt. Nam aedificatio justitiae in Noe surrexit, circumcisio in Abraham, legalis propositio in Moyse, prophetia vero in prophetis, istaque omnia idololatriam compresserunt, velut dies noctem fugat, in quibus omnia tempora currunt, quemadmodum opera hominum in hominibus apparent. Cum autem omnia haec ad occasum tenderent, velut cum sol occidit, et cum sic populus generando procederet, plenitudinem numeri illius inspexi, de quo inspiratione mea scriptum e
Abbreviated transcription (Latin):
ta creaturas ꝓduxerat. uidicia eiꝰ dẽ potes¬
tatis mee ad effrisionẽ aquaꝵ in dilinrio
apparuerunt. qm̾ primo homine filios
generante. ꝓgenies eoꝵ de malo ĩmalu
se inmersit. Adam namiq & filii eius
ꝓpter timorẽ meũ scdm naturã homi¬
nis iuste germinauerunt. s posteri
coꝵ contra naturã homntis se nequissime
uuiolauerunt. qͦd ego diutius stistinere
nolens ꝑ diliriuũ eos suffocaui. Quaꝓpt̾
& diabolus exterritꝰ contrentrit. quia for¬
titudinẽ meã ꝑ quã homo sic dissipatus
ẽ inuincibise uidit. Et deinde alignͣtũ
ultra medictatẽ medietatis eiuisdẽ rote
que sub p̃fata linea intransuersũ ducta
ẽ. rubicitnda. ac pꝰmodũ pura & lucida
existit. qm̃ a diliiuio usq ad incarnatio¬
nẽ filii mei quẽ transacta fortitudine tem¬
port̃ in fine eoꝵ potent̾ sub suentio uo¬
luntatis mee misi. uidicia potestatis mee
in ruborẽ uisticie transierunt.: quia etiã
pꝰ diluuiũ ꝑ diuersas etates dierũ homi¬

Expanded text:
turas produxerat, judicia ejusdem potestatis meae ad effusionem aquarum in diluvio apparuerunt, quoniam, primo homine filios generante, progenies eorum de malo in malum se immersit. Adam namque et filii ejus propter timorem meum secundum naturam hominis juste germinaverunt; sed posteri eorum contra naturam hominis se nequissime violaverunt, quod ego diutius sustinere nolens per diluvium eos suffocavi. Quapropter et diabolus exterritus contremuit, quia fortitudinem meam per quam homo sic dissipatus est invincibilem vidit. Et deinde medietatis ejusdem rotae, quae sub praefata linea in transversum ducta est rubicunda, ac postmodum pura et lucida existit, quoniam a diluvio usque ad Incarnationem Filii mei, quem transacta fortitudine temporum in fine eorum potenter sub silentio voluntatis meae misi, judicia potestatis meae in ruborem justitiae transierunt, quia etiam post diluvium per diversas aetates dierum homi
Abbreviated transcription (Latin):
tandẽ omĩa ꝑfiliũ sutĩ uelut cũ pedibꝰ
leonũ ad se trabit & ex aminabit. ita
ut tota terra concutiat᷑ & firmam̃tũ
euertat᷑. & mortalis homo sic finẽ ha¬
bens racionẽ de oꝑibꝰ sitis reddat: ubi &
filiũ dei immortalem uidebit. iiII.¬

Expanded text:
tandem omnia per Filium suum velut cum pedibus tandem omnia per Filium suum velut cum pedibus leonum ad se trahet, et examinabit, ita ut tota terra concutiatur, et firmamentum evertatur, et mortalis homo sic finem habens, rationem de operibus suis reddat, ubi et Filium Dei immortalem videbit. Q
Abbreviated transcription (Latin):
quiescere fecit. cui & om̃e optis sitũ cõ¬
misit. Nam sꝑc sc̃s leni calore suo cat¬
nẽ uirginis absq om̃i incendio motꝰ
carnalis uiri tetigit. quẽ ad mͦdũ ros suꝑ
granien lenit̾ cadit. ita ut flos scilicet
filius dei incarne eiuscłẽ uirgnus for¬
mã hominis assumeret. qui etiã mul¬
ta tolerantia ꝓpt̾ hominẽ criina eiꝰ
sustinuit. Nam in circũcisione sua ꝑ
baptismũ hominẽ purgandũ designa¬
uit. & in passione ac ĩmorte sua illũ
de criminalibꝰ peccatis redimendũ. ac
in ascensione sua ipsũ celesti regno asso¬
ciandũ demonstrauit. atq his modiᷤ
numerũ beator usq ad trem̃dũ tempꝰ
uidicii complebit. Et pedes p̃dicte ina¬
ginis similitudinẽ pedũ leonis imitant᷑.
designantes qͥd deus diuintatẽ suã ho¬
minibꝰ quã du moitales sunt abscondit.
quibꝰ tam̾ in legalibꝰ p̃ceptis & in aliis
creaturis plurima bona ostendit. Que

Expanded text:
quiescere fecit cui et omne opus suum comquiescere fecit cui et omne opus suum commisit. Nam Spiritus sanctus leni calore suo carnem Virginis absque omni incendio motus carnalis viri tetigit, quemadmodum ros super gramen leniter cadit, ita ut flos scilicet Filius Dei in carne ejusdem Virginis formam hominis assumeret, qui etiam multa tolerantia propter hominem crimina ejus sustinuit. Nam in circumcisione sua per baptismum hominem purgandum designavit, et in passione ac in morte sua illum de criminalibus peccatis redimendum, ac in ascensione sua ipsum coelesti regno associandum demonstravit, atque his modis numerum beatorum usque ad tremendum tempus judicii complebit. Et pedes praedictae imaginis similitudinem pedum leonis imitantur designantes quod Deus divinitatem suam hominibus quandiu mortales sunt abscondit, quibus tamen in legalibus praeceptis, et in aliis creaturis plurima bona ostendit. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
nemo dinumerare nec comp̃hendere
pot̃. quẽ admͦdũ iniciũ & finas rote que
equase circulũ habet. ab homine discer¬
ni ñ preualet. Nullus enĩ homo illud
fintre pot̾ qͦd angłi comp̃hendere ne¬
queunt. quia eternitas ante ipsos equa¬
lit̾ tiolendo & ꝑficiendo fuit. nec ulliꝰ
rei eguit. qm̃ semꝑ plena fuit. Unde
& idẽ caput formã humani capitis
habet. quia deus hominẽ ad inaginẽ
& similitudinẽ suã fecit. & potestatẽ
oꝑandi illi dedit. quatinꝰ qͦd bonũ ẽ oꝑa¬
retur. & creatorẽ suũ laudaret. nec illiꝰ
obliuisceret᷑. Neo & eiĩ nullus similis ẽ
nec ẽẽ pot̾. s qui illi assimilari uoluit
deletus ẽ: quia hoc ẽẽ ñ debuit. Cum
aut̃ deris uirtutẽ suã potent᷑ ostendere
uolitit. m aluũ uirguns resperit. &
sicut indie septimo ab omni oꝑe suo re¬
quieuit. & hominẽ deinde oꝑari institu¬
it. ita & filiũ suũ in utero uirgiis re¬

Expanded text:
nemo dinumerare nec comprehendere nemo dinumerare nec comprehendere potest, quemadmodum initium et finis rotae quae aequalem circulum habet, ab homine discerni non praevalet. Nullus enim homo illud finire potest, quod angeli comprehendere nequeunt, quia aeternitas ante ipsos aequaliter volendo et perficiendo fuit, nec illius rei eguit quoniam semper plena fuit. Unde et idem caput formam humani capitis habet, quia Deus hominem ad imaginem et similitudinem suam fecit, et potestatem operandi illi dedit quatenus quod bonum est operaretur, Creatoremque suum laudaret, nec illius oblivisceretur. Deo etenim nullus similis est, nec esse potest; sed qui illi assimilari voluit deletus est, quia hoc esse non debuit. Cum autem Deus virtutem suam potenter ostendere voluit, in alvum Virginis respexit, et sicut in die septimo ab omni opere suo requievit, hominemque deinde operari instituit, ita et Filium suum in utero Virginis re
Abbreviated transcription (Latin):
plage uides aliã imaginẽ erectã stantẽ.¬
& formã mirabiłẽ habentẽ que contra
fortitudinẽ & inuistã estimationẽ antiqͥ
serpentis. om̃ipotentẽ dm̃ designat. in
maiestate sua inruncibilẽ & ĩ uirtutibꝰ
suis mirabile: qm̃ ꝓfunditatẽ mistĩoꝵ
eius nullus ad finẽ ꝑducere pot̾. In cuiꝰ
sũmitate ubi locus capitis euts ẽẽ deberet.
tanta claritas fulgoris radiat. ut idẽ
fulgor iusũ tuũ reꝑcutiat. quia excel¬
lentiã diuinitatis que omĩa illuminat.
nullus dũ mortali corꝑe grauat᷑ uidere
pot̃. cũ nec angłi aspectui eius semꝑ as¬
sistentes ipsũ ad finem ꝑducere ualeant.
etĩ inspicere assidue desiderantes: qm̃
deus claritas illa ẽ. que nec ẽẽ incepit.
nec finet᷑. In medio aut̃ uentris ipsiꝰ
caput hominis capillos canos barbaq
habens apparet. significans qͦd inꝑfec¬
tione oꝑũ dei antiquũ ꝯsiliũ ad salua¬
tionẽ hominis fuit. magnã dignita¬
tem rectitudinis inse ostendens. quam

Expanded text:
rectam stantem, formamque mirabilem habentem, quae contra fortitudinem injustamque aestimationem antiqui serpentis, omnipotentem Deum designat, in majestate sua invincibilem et in virtutibus suis mirabilem, quoniam profunditatem mysteriorum ejus nullus ad finem perducere potest. In cujus summitate, ubi locus capitis ejus esse deberet, tanta claritas fulgoris radiat, ut idem fulgor visum tuum repercutiat, quia excellentiam divinitatis, quae omnia illuminat, nullus dum mortali corpore gravatur videre potest, cum nec angeli aspectui ejus semper assistentes ipsum ad finem perducere valeant, eum inspicere assidue desiderantes, quoniam Deus claritas illa est, quae nec esse incoepit nec finietur. In medio autem ventris ipsius caput hominis capillos canos barbamque habens apparet, significans quod in perfectione operum Dei antiquum consilium ad salvationem hominis fuit, magnam dignitatem rectitudinis in se ostendens, quam
Abbreviated transcription (Latin):
dis & infinita miraculoꝵ erus insignia re¬
p̃sentans. Lex namq data ꝑ moysen ode¬
dientiam indefessã postulauit. sine qua
nulloiaꝰ sictit nec domus absq columpnis
quibꝰ sustentet᷑ nec homo sine corde quo re¬
gat᷑ ualeret subsistere. Obedientia & enĩ
quida ignis ẽ. & lex splendor eius ẽ. Et
sicut abtaham ad dñi p̾ceptũ donũ suã
patriãq relinques p̾mus ꝑ circũcisionẽ ĩmutatꝰ

Expanded text:
bis, et infinita miraculorum ejus insignia rebis, et infinita miraculorum ejus insignia repraesentat. Lex namque data per Moysen obedientiam indefessam postulavit, sine qua nullo modo, sicut nec domus absque columnis, quibus sustentetur, nec homo sine corde, quo regatur, valeret subsistere. Obedientia etenim quidam ignis est, et lex splendor ejus est. Et sicut Abraham ad Domini praeceptum domum suam p
Abbreviated transcription (Latin):
ut adoptionẽ filioꝵ reciperemꝰ. Huiꝰ aut̃
sententie intellectus hoc quoq mͦ accipi¬
endis ẽ. Deiis pat qui caret inicio & fine.
in plenitudine temꝑis ad et̃no p̃ordinati.
faiũ suũ ꝓ redemptione ꝑditi honrinis ad
terras misit signis & miraculis quãplu¬
rimis p̃figuratũ. Quod ꝑ  archa noe nobis
insinuare uidetur: Significat enĩ ecclĩam
in p̃senti scło temptationũ uariaꝵ inpul¬
sibus fluctuantẽ. quã filio suo nunc iire¬
staurationẽ filioꝵ enis ꝑ fidei grãm con¬
uinxit. Que etiã archa in uertice monti¬
um constituta. dei om̃ipotentis eternita¬
tẽ figurare pot̾. qui om̃s creatutas ante¬
quã fierent tales longe ante p̃itiderat.
quales inp̃senti ꝑuerba suũ distincte per
species suas apparent. Celestis etiã illa cuti¬
tas que dei filior habitacułu ẽ. oꝑe tur¬
rim elegantissimo constructã prefert.
ꝑ cuiꝰ ornatũ pulcherrimũ ab rache sũtae
fidelis obedientia significat᷑. dei filiũ no¬

Expanded text:
optionem filiorum reciperemus . » Hujus sententiae intellectus hoc modo accipiendus est: Deus Pater, qui caret initio et fine, in plenitudine temporis ab aeterno praeordinati, Filium suum pro redemptione perditi hominis ad terras misit signis et miraculis quamplurimis praefiguratum. Quod bene per arcam Noe nobis insinuare videtur. Significat enim Ecclesiam in praesenti saeculo tentationum variarum impulsibus fluctuantem, quam Filio suo nunc in restaurationem filiorum ejus per fidei gratiam conjunxit. Quae etiam in vertice montium constituta Dei omnipotentis aeternitatem figurare potest, qui omnes creaturas antequam fierent tales longe ante praeviderat, quales in praesenti per verbum suum distincte per species suas apparent. Coelestis etiam illa civitas, quae Dei filiorum habitaculum est, opere turrim elegantissimo constructam profert, per cujus ornatum pulcherrimum Abrahae summe fidelis obedientia significatur, Dei Filium no
Abbreviated transcription (Latin):
actus qui ꝑ motũ lingue serpentis in
primis hominibꝰ surrexerunt. pꝰea ꝑ
hominẽ unũ ꝯstrinxit.: qui potentibuᷤᷤ
alis utrgginee natitre officiũ luxurie ĩ
mentib hontinũ contra carnis iura ꝯ¬

Expanded text:
actus qui per motum linguae serpentis in actus qui per motum linguae serpentis in primis hominibus surrexerunt, postea per hominem unum constrinxit, qui potentibus alis virgineae naturae, officium luxuriae in mentibus hominum contra carnis jura
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ. in latitudinẽ. & in ꝓfunditatẽ uo¬
lat. qm̃ & deus omĩa celestra secreta ĩ rec¬
to itinere ꝯstituit. ita ut eoꝵ splendor nnͣ¬
quã cesset. & inueritate ipsius nũquã finẽ
habeant. sicut nec ueritas umbrã falsitatis
habet. Alis uͦ duabꝰ alumbis eiusde imagi¬
nis usq ad tałli pedu ipsius descendentibꝰ.
& se aliquantusu quasi ad uolandũ expa¬
dentibꝰ. que p̃sens scłm & futurũ ostendit᷑.
ubi ip̃senti generatio preterit. & alia suic¬
cedit. & ubi infrituro stabilitas indeficien¬
tis uite adueniet. cũ circa finẽ mundi
idipsũ manifestabit᷑. terroribꝰ & ꝓdiguis
quãplurimis eunde finẽ uelut uolando
p̃currentibꝰ. Et lumbis ingltuues gut¬
turis diabolici gustũ peccatoꝵ & carna¬
liũ desiderioꝵ ĩmittit. tibi cibi descenat̃.
& emittunt᷑. & ribi carnis ꝯcupiscentia
ĩpeccatis crescit. s dituna ꝓtectio eos de¬
fendit. & castitatẽ cũ erectione bonorũ
oꝑtĩ ipsis tribuut. Nam deus incestos

Expanded text:
 in latitudinem et in profunditatem volat, quoniam et Deus omnia coelestia secreta in recto itinere constituit, ita ut eorum splendor nunquam cesset, et in veritate ipsius nunquam finem habeant, sicut nec veritas umbram falsitatis habet. Alis vero duabus a lumbis ejusdem imaginis usque ad talum pedum ipsius descendentibus, et se aliquantulum quasi ad volandum expandentibus, praesens saeculum et futurum ostenditur, ubi in praesenti generatio praeterit et alia succedit, et ubi in futuro stabilitas indeficientis vitae adveniet, cum circa finem mundi idipsum manifestabitur, terroribus et prodigiis quamplurimis eumdem finem velut volando praecurrentibus. Et lumbis ingluvies gutturis diabolici gustum peccatorum et carnalium desideriorum immittit, ubi cibi descendunt et emittuntur, et ubi carnis concupiscentia in peccatis crescit; sed divina protectio eos defendit, et castitatem cum erectione bonorum operum ipsis tribuit. Nam Deus incestos
Abbreviated transcription (Latin):
suũ quasi cũ aratro carnalia desideria in
senetipsis euerterent. & etiã sic ꝑ exem¬
pla scõꝵ oꝑũ fructuosi fierent de die in
diem ꝓficiendo qtiẽadiꝰ dũ ipse eos p̃cessẽ¬
rat. Et hoc mͦ stillicidia suꝑ eos mutebãt
agrũq uirtutibꝰ pleitũ ex ipsis faciebat.
quẽ benedixit & fructibꝰ om̃iũ bonoꝵ sci¬
licet castitate. continentia & pacientia.¬
Per totã aut̃ occidentałe plagã uelut te¬
terrimas tenebras fumigantes aspicis. qm
ibi penalia loca sunt que diuersa genera
cormentoꝵ in se habent. quia cũ homo
ꝑ decliuuia peccatoꝵ ad occidua tendit. ce¬
citatẽ insidelitatis ꝑ nequitiã malũ uapo¬
rẽ emittentẽ sibi attrahit. & fic etiã earũ

Expanded text:
suum quasi cum aratro carnalia desideria in suum quasi cum aratro carnalia desideria in semetipsis everterent, et etiam sic per exempla sanctorum operum fructuosi fierent, de die in diem perficiendo, quemadmodum ipse eos praecesserat. Et hoc modo stillicidia super eos mittebat, agrumque virtutibus plenum ex ipsis faciebat, quem benedixit, et fructibus omnium bonorum scilicet castitate, continentia et patientia,Per totam autem occidentalem plagam velut teterrimas tenebras fumigantes aspicis, quoniam ibi poenalia loca sunt, quae diversa genera tormentorum in se habent, quia cum homo per declivia peccatorum ad occidua tendit, caecitatem infidelitatis per nequitiam malum vaporem emittentem sibi attrahit; et sic etiam ea
Abbreviated transcription (Latin):
recessit. sic̃ nec splendor solis a sole seꝑat᷑.
Ipse itaq ꝓ liberatione hominis ad terras
uenit. hominẽq redemit. quẽ nemo aliꝰ
redimere potuit. quia pat̾ eũ sic ueni¬
re disposuit uelut ꝓpheta dauid sꝑu¬
scõ inspirante dicit. xII.¬
Hescendet sicut pluiria in uiellus. & sicut
stillicidia stillantia suꝑ terrã. Huiꝰ senten¬
tie intellectus hoc mͦ accipiendtis ẽ. Ad am
inconsilio diaboli ꝑ tͣnͣsgressionẽ p̃ceptoꝵ dĩ
mortalis fuit. & ideo filitis dĩ descendit. ue¬
lut ros su auitatis in aluũ uirginis que sua¬
itis. mitis. & humilisut oius ĩ moribꝰ siuis erat.
quatinꝰ hominẽ de morte suicitaret. sic̃ &
ꝑ etersionẽ terre ꝑ aratrũ fructus in plu¬
iria suscitat᷑. Aratrũ quippe p̃ceptũ legis
ẽ. qd in humanitate sua iose filius dei ho¬
minibꝰ dedit ut in cognitione p̃cepti huiꝰ
ad uitam̃ resuscitarent᷑. & scđm exempłu

Expanded text:
recessit, sicut nec splendor solis a sole separatur. recessit, sicut nec splendor solis a sole separatur. Ipse itaque pro liberatione hominis ad terras venit, hominemque redemit, quem nemo alius redimere potuit, quia Pater eum sic venire disposuit, velut propheta David, Spisancto inspirante, dicit: Ilus, et sicut stillicidia stillantia super terram. » Hujus sententiae intellectus hoc modo accipiendus est: Adam in consilio diaboli per transgressionem praeceptorum Dei mortalis fuit, et ideo Filius Dei descendit, velut ros suavitatis, in alvum Virginis, quae suavis, mitis et humilis ut ovis in moribus suis erat, quatenus hominem de morte suscitaret, sicut et per eversionem terrae per aratrum fructus in pluvia suscitatur. Aratrum quippe praeceptum legis est, quod in humanitate sua idem Filius Dei hominibus dedit, ut in cognitione praecepti hujus ad vitam resuscitarentur, et secundum exemplum