comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pot̃ eẽ indifferenᷤᷤ. s aut bonum ẽ aut malũ ẽ.
tudicis bonum. ego assero malum: ⁊ malum
ñ solumhis qui ergentib s ⁊ his qui ex iudaico
ppło credider̃. in h̾ nifallor loco duni aliubuitas
ad aliud deuolucriᷤ. dumnenim metuis porphiri¬
um blasphemantẽ inhebionis incurniᷤ laq̃os.
his qui credunt ex iudeis obseruandam legẽ eẽ
decernẽs & qr ꝑicsosum intelligiᷤᷤ eẽ q dicis. rar¬
sumillud suꝑflius uerb̾ temꝑare conari sine ulla
salutis neces sitate sic̃ udei celebranda putabãt.
aut fallaci simulatione qd inpetͦ rep̃hencdat.
Petrus gͥ simulauit legiꝰ custodiam iste aut̃ re¬
phensor petͥ audacter obseruauit legitima. Se¬
quitur enim in cpła tua. Nam siꝓpterea illa sa¬
cram̃ta celebrauit qr simulaũ se uideũ ut ni¬
dõs lucͥfaceret curñ ⁊̃ sacͥficauit cum gentibus
qi ihis qui sine lege crant tanquam sine lege fa.¬

Expanded text:
potest esse indifferens, sed aut bonum est aut malum est. potest esse indifferens, sed aut bonum est aut malum est. tu dicis bonum, ego adsero malum et malum non solum his, qui ex gentibus, sed et his, qui ex Iudaico populo crediderunt. in hoc, ni fallor, loco, dum aliud uitas, ad aliud deuolueris. dum enim metuis Porphyrium blasphemantem, in Hebionis incurris laqueos his, qui credunt ex Iudaeis, obseruandam legem esse decernens. et quia periculosum intellegis esse, quod dicis, rursum illud superfluis uerbis temperare conaris: sine ulla salutis necessitate, sicut Iudaei celebrandas putabant, aut fallaci simulatione, quod in Petro reprehenderat. Petrus igitur simulauit legis custodiam, iste autem reprehensor Petri audacter obseruauit legitima. sequitur enim in epistula tua: nam si propterea illa sacramenta celebrauit, qu\'ia simulauit se Iudaeum, ut illos lucrifaceret, cur non etiam sacrificauit cum gentibus, quia et his, qui sine lege erant, tamquam sine lege fa
Abbreviated transcription (Latin):
hos atq b̾moi errores ⁊ uitia. dic̃ se dampnare:¬
ut stercora arbitrat᷑ ut xp̃m lucͥfaceret. didici
rursum tedocente discamus q̃ bona eoꝵ teniũt.
obseruatioẽs inquis legis quas more pato celebra¬
bant sicut ab ip̃o paulo celebratȩ s̃ sine ulla sa¬
lutis necessitate. quid uelis dicere sine ulla salu¬
tis necess itate. ñ satisintelligo. Si enim salutem
ñ afferunt curobseruant᷑: Si autem obseruan¬
das utiq salutem afferunt. maxine q̃ scruata
martires faciunt. si. enim obseruarent᷑: nͥ affer¬
rent salutem. Neq enimindifferentias int̾
bonum ⁊ malum sic̃ philo sopbi disputant. Bo¬
num ẽ continentia. malum luxuna in t̾utrũq
indifferens: ambulare. digere̾ aliustercora..
capitinanb purgam̃ta ꝓicere. sputa reumati
iacere. ħ nec bonum nec malum ẽ. Siue enim.
fecens siue ñ feceris: nec iustitiam babeb̾nec in¬
iustitiam. Obseruare autem legis cenmoniã ñ

Expanded text:
hos atque huius modi errores et uitia dicit se damna et stercora arbitratum, ut Christum lucrifaceret. Didicimrursum te docente discamus, quae bona eorum tenuerit. obseruationes, inquies, legis, quas more patrio celebrabant, sicut ab ipso Paulo celebratae sunt sine ulla salutis necessitate. quid uelis dicere \'sine ulla salutis necessitate\', non satis intellego. si enim salutem non adferunt, cur obseruantur ? si autem obseruanda sunt, utique salutem adferunt, maxime quae seruata martyres faciunt; non enim obseruarentur, nisi adferrent salutem. neque enim mdillerentia sunt inter bonum et malum, sicut philosophi disputant: \'bonum est continentia, malum luxuria, inter utrumque indifferens ambulare, digerere alui stercora, capitis naribus purgamenta proicere, sputis rheumata iacere\'. hoc nec bonum nec malum est — siue enim feceris siue non feceris, nec iustitiam habebis nec iniustitiam —, obseruare autem legis caerimonias non
Abbreviated transcription (Latin):
lib quem scͥpsi de optimo gnẽ int̾p̃tandi ⁊ om̃s
p̃posuimꝰ explicant. adillasq prudentem lec¬
torem mittendum puto. x. sime ut dicis inuo¬
ui testam̃ti eindatione suscipis. exponisq cau¬
sam cur suscipias qi płum linguȩ grecȩ habẽ¬
tes scientiã de meo pꝰsint oꝑ e uidicare: eãd̾ iute¬
gritatẽ debueras ⁊̃ inueteri crede testam̃to qd̾
ñ nrã confiuximꝰ s ut ap̃ hebreos inuenimꝰ. di¬
uina transtulimꝰ. Sicubi dubitas: hebreoᷤ int̃
erint autm̃tiri uoluerĩt: cota frequentia ui¬
deoꝵ in mea inip̃tatione reticebit: niuiꝰ inue¬
nin potent qui hebreȩ liuguȩ babeat notiõẽ
aut om̃s mmuitabunt᷑ illos udeos quoᷤ dicis in

Expanded text:
si de Optimo genere interpretandi, et omnes praeposuimus, explicant; ad illasque prudentem lectorem remittendum puto. Et si me, ut dicis in Novi Testamenti emendatione suscipis, exponisque causam cur suscipias; quia plurimi linguae graecae habentes scientiam, de meo possint opere judicare: eamdem integritatem debueras etiam in Veteri credere Testamento, quod non nostra confinximus, sed ut apud Hebraeos invenimus, divina transtulimus. Sicubi dubitas, Hebraeos inteerint, aut mentiri voluerint? Tota frequentia Judaeorum in mea interpretatione reticebit, nullusque invenire poterit, qui hebraeae linguae habeat notionem; aut omnes imitabuntur illos Judaeos, quos dicis in
Abbreviated transcription (Latin):
qr̃ seꝑatun ⁊ ñ publice : ne forte fidelib ex nuõ
iudeoꝵ quilegemputabant eẽ seruandã ⁊ sic cre¬
dendum in domino saluatore. fidĩ scandalũ
nasceretur. G̃ ⁊ eotꝑe cumpetiusueniss: antio¬
chiam lic ħ apłorum acta ñ scbant. s affirnã¬
ti paulo credendum sit: in faciem illipaulꝰ se
restitisse scͥbit. quiarep̃hensibił erat. Pnꝰ enĩ
quamuenirent quidã aiacobo cuingentib
edebat. Cum autem ueniss. subtrabebat se
⁊ segregabat: timens eos qui exoͥcumcisione e¬
rant. ⁊ consenser̃ cumillo etĩ iudĩ. ita ut ⁊ bar¬
nabas adduceretur ab his in illã simulatiõẽ.
mͦ cogis gentes iudaizare. ⁊ ctã. Nulligͦ du¬

Expanded text:
 et non in publico? Ne forte fidelibus ex numero Judaeorum, qui Legem putabant esse servandam, et sic credendum in Domino Salvatore, fidei scandulum nasceretur. Ergo et eo tempore cum Petrus venisset Antiochiam licet hoc Apostolorum Acta non scribant, sed affirmanti Paulo credendum sit, in faciem illi Paulus restitisse se scribit, quia reprehensibilis erat. Prius enim quam venirent quidam a Jacobo, cum Gentibus edebat; cum autem venissent, subtraet segregabat, timens eos qui ex circumcisione erant. Et consenserunt cum illo caeteri Judaei, ita ut et Barnabas adduceretur ab his in illam simulationem. « omodo cogis gentes iudaizare? Cur ergo
Abbreviated transcription (Latin):
dono aureum mei oboł ditare comendã: lecẽ
quisquam mag̃ te idoncus quio pꝰ illud em̃det.
Neq enim ame docendus es quomͦ intelligatur
qd̾ idem dic̃. factus sumiudeis tanquamiuds̃
ut uideos lucͥfacerem. ⁊ cetera q̃ ibi dicunt᷑ cõ
passione miscłiȩ ñ simulatione fallaciȩ. fit
enim tanquam egrotus quiministrat egroto.¬
ñ cum se febres hab̾e mentit᷑. s cum animo cõ¬
dolentis cogitat quemad modum sͥ serum uel¬
l supse egrotaret. Nam utiq uideus erat. xͥa

Expanded text:
dono aureum meis obolis ditare contendam, nec est dono aureum meis obolis ditare contendam, nec est quisquam te magis idoneus, qui opus illud emendet. Neque enim a me docendus es, quomodo intellegatur, quod idem dicit: factus sumludaeistamquamludaeus, ut Iudaeos lucrifacerem, et ceterordiae, non simulatione fallaciae. Fit enim tanquam aegrotus qui ministrat aegro: non cum se febres habere mentitur, sed cum animo condolentis cogitat quomodo sibi serviri vellet si ipse aegrotaret. » U
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis: quȩ tandem de scͥptunillis sententia
ꝓferretur. cꝰ ponde contennose falsitati subru¬
atur imꝓbitaᷤᷤ : Statim enim ut ꝓtułis si aliter
sapit qui contranitit᷑ die illud qd̾ platũ crit
honesto aliqͦ offitio scͥptorem fuisse m̃titum.
U bi enim ħ ñpotent: sipotent in ea narratione
quam erorsus apłs ait. quȩ autem scͥbo uob̾ecte
coram dõ qr ñmentior credi affirmariq m̃titus
eo loco uͥ dix̃ de petͦ ⁊ bainaba cum uiderem qi
ñ recte ingrediebantur aduentatẽ eũgłii :Si
enim recte illi ingrediebant᷑. ĩste m̃titus ẽ. Si au¬
tem ibim̃titus ẽ ubi uerum dix̃ : An ibi uerũ di
sensum lectoris aliꝗd occurrerit offitioso m̃daci¬
odeputabiturꝰ: Non enim decẽ poterunt cau¬
se cur existimetur ñ solum potuisse uerum̃
debuisse m̃tiri. si huic regule ꝯceditur locꝰ. si
opus ẽ hanc causam multis uerbagere p̃sertun

Expanded text:
ritatis? quae tandem de scripturis illis sententia ritatis? quae tandem de scripturis illis sententia proferetur, cuius pondere contentiosae falsitatis obteratur inprobitas? statim enim ut protuleris, si aliter sapit, qui contra nititur, dicet illud, quod prolatum erit, honesto aliquo officio scriptorem fuisse mentitum. ubi enim hoc non poterit, si potuit in ea narratione quam exorsus apostolus ait: quae autem scribo uobis, ecce coram deo, quia non mentior, credi adfirmarique mentitus eo loco, ubi dixit de Petro et Barnaba: cum uiderem, quia non recte ingrediuntur ad ueritatem euangelii? si enim recte illi ingrediebantur, iste mentitus est; si autem ibi mentitus? est, ubi uerum dixit? an ibi uerum dixum uero contra sensum lectoris aliquid occurrerit, officioso mendacio deputabitur? non enim deesse poterunt causae, cur existimetur non solum potuisse, uerum etiam debuisse mentiri, si huic regulae conceditur locus. non opus est hanc causam multis uerbis agere praesertim
Abbreviated transcription (Latin):
pis tunuidimꝰ: hmͦ nec ipse tenosti. namtuqͦq
ñ iudes cam. Si autemtͥ ñ ob aliud notus es nͥqr no¬
sti animum tuum. ⁊ nõ eum ñ medioerit᷑ noui¬
mꝰ inlittenꝰ tuis in quib benedicimꝰ dñm ꝙ tͥ:¬
nob̾ omnibq frĩb quitua legunt tetalem ded
lib̾ quidem tuus int̾cetera ñ diuẽ qd uenit ĩmanꝰ
nrãs ⁊ quȩ sit eiusinscͥptio nescimus adhuc. N u
ħ codex ipse ut assol in liminan pagina p̃tende¬
lat. Spitaphium tamen appellan dicebat fr̃ap̃
quem inuentus ẽ. qd̾ ei noment᷑ placuisse ut ui¬
deret̃ cird̾cmnus: si corum tantum ł uitaᷤ ł scͥpta
ibi legissemus qui iam defuncti ẽent. Cum uero
multoꝵ ⁊ eo tempore qͦ scͥbebatur ⁊ nẽ usq uiuen¬
tiũ ibiꝯmeinorent᷑ opꝰscula: miram̃ curhunc ei
titulum ł imposuens. ł imposuisse credariᷤ: ta¬
m̃ utilit̃ a te consc̾ptum eund̃ librum. satis appio
Sienum ad scͥpturas scãs ad missa fuerit uelut
offitiosa m̃dacia. quidineis remanebit aucto¬

Expanded text:
is non vidimus: hoc modo nec ipse te nosti; nam tu quoque non vides eam. Si autem tibi non ob aliud notus es, nisi quia nosti animum tuum; et nos eum non mediocriter novimus in litteris tuis, in quibus benedicimus Domnobis omnibusque fratribus, qui tua legunt, te talem dedit. Liber quidam tuus inter cetera non diu est ut uenit in manus nostras. quae sit eius inscriptio, nescimus adhuc; non enim hoc codex ipse, ut adsolet, in liminari pagina praetendebat. \'epitaphium\' tamen appellari dicebat frater, apud quem inuentus est. quod ei nomen tibi placuisse ut inderetur, crederemus, si eorum tantum uel uitas uel scripta ibi legissemus, qui iam defuncti essent; cum uero multorum et eo tempore, quo scribebatur, et nunc usque uiuentium ibi commemorentur opuscula, miramur, cur hunc ei titulum uel inposueris uel inposuisse credaris. sane utiliter a te conscriptum eundem librum satis adprobasi enim ad scripturas sanctas admissa fuerint uelut officiosa mendacia, quid in eis remanebit aucto
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit᷑ qd̾ tot int̾p̃tes illius lingue ꝑtu̾simo̾ fu¬
gent. Omitto enim.lxx. de qͦrum ł ꝯsilii ł sp̃s
maiori c̃cordia quã suinus h eẽt ñ audeo ĩ aliqͣm
paitẽ certamferre sententiã nͥ ꝙ eis p̃eminẽtẽ
auctoritatẽ in b̾munere sine ꝯtͦuersia tͥbuen¬
dã existimo. illime plꝰ mouent qͥ cumpostiorẽ
int̾p̃tarent᷑. ⁊ uerborum locutionũq hebreaꝵ
uiã atq regłas mordatiꝰ ut fert᷑ cenerent. ñso¬
lũ int̾ se ñ ꝯsenser̃ s etiam reliquer᷑ multa q̃ tã

Expanded text:
inuenitur, quod tot interpretes illius linguae peritissimos fuinuenitur, quod tot interpretes illius linguae peritissimos fugerit. omitto enim LXX, de quorum uel consilii uel smaiore concordia, quam si unus homo esset, non audeo in aliquam partem certam ferre sententiam, nisi quod eis praeminentem auctoritatem in hoc munere sine controuersia tribuendam existimo: illi me plus mouent, qui, cum posteriores interpretarentur et uerborum locutionumque Hebraearum uiam atque regulas mordacius, ut fertur, tenerent, non solum inter se non consenserunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tał ẽ ut ipse tͥ ꝑcum fiam ꝯm̃datior quã ille
ꝑme. Hactenus fortaᷤse scb̾e debuerã siẽe uel¬
lem epłarum sollempniũ more ꝯtemptꝰ.S
seat animꝰ inloquelas ꝯmunicãdã tecũ de stu¬
multã utilitateᷤ ⁊ iuatica quedã demõstratia
se itineriꝰ ⁊̃ ꝑtuam cantatem ñ mediocͥt᷑ mini¬
strare dignat᷑. Petimꝰ gͥ: nob̾cum petit omĩs
affricanarum eccłarum studiosa socictaᷤᷤ ut ĩ¬
t̃p̃tandis eorum libriᷤ qͥ grece scͥptura nrãs quã
optime tractauer̃ curam atq oꝑamimpẽdẽ ñ
grauenꝰ. Potes enim efficere ut no quoq babe¬
intius litteriꝰsonã. deuercẽdi aut̃ insiguã. la¬
tinã scis luten canoruel laborare te noilẽ nisi
comͦ qͦ iob int̾p̃tatꝰ es ut signi adhibiti qͥd inter
hanc tuã ⁊. lxxͣ. quor ẽ graui̾sima auctoritã in¬
t̃p̃tationeindistet appareat. Sati aut̃ neq̃o mira¬
ri si aliqͥdadhucinhebraiciᷤ litĩs ⁊ exemplanb

Expanded text:
t, ut ipse tibi per eum fiam commendatior, quam ille per me. Hactenus fortasse scribere debuerim, si esse vellem epistolarum solemnium more contentus; sed scatet animus in loquelas communicandas tecum de stumultas utilitates et uiatica quaedam demonstrati a se itineris etiam per tuam caritatem non mediocriter ministrare dignatur. Petimus ergo et nobiscum petit omnis Africanarum ecclesiarum studiosa societas, ut interpretandis eorum libris, qui Graece scripturas nostras quam optime tractauerunt, curam atque operam inpendere non graueris. potes enim efficere, ut nos quoque habein tuis litteris sonas. de uertendis autem in linguam latinam sanctis litteris canonicis laborare te nollem, nisi eo modo, quo Iob interpretatus es, ut signis adhibitis, quid inter hanc tuam et LXX, quorum est grauissima auctoritas, interpretationem distet, appareat. satis autem nequeo mirari, si aliquid adhuc in hebraeis exemplaribus
Abbreviated transcription (Latin):
b legis. Sot̃ gͦ ⁊ex eius ꝑsoãdici qui uixta eun¬
d apłin in iustitia quȩ ex lege ẽ sine ieprehensi¬
oue uersatus sit. lic: mͥ uideatur mag̃ se iacta¬
re uideus quamuera dicere ad exemplumilliꝰ
pharscidicentiᷤᷤ. ds̃ grãs ago tͥ quia ñ sum sicut
ceter homines. raptores. inuisti. adulten. sic̃
⁊ hͥpublicanus. oro te ñne tͥ uidet᷑ eaquȩ ille
depublicano dixat dicere iste de frẽ. ħ ẽ qͥ ꝯme
tris sermo ñ congiuit. N enim confirmauit ue¬
ra eẽ quȩ dixerat filius. s irascentẽ alia rõe
cõpescuit. fili tu mecum es semꝑ. Nunquib
stringeriᷤᷤ mecũ es dum mͥ⁊ incaptiuitatib e¬
iidiiᷤ. mecum es: ñ qr mea p̃cepta ꝯ pleueris.

Expanded text:
et ex eius persona dici, qui iuxta eundem apostolum in iustitia, quae ex lege est, sine reprehensione uersatus sit, licet mihi uideatur magis se iactare Iudaeus quam uera dicere ad exemplum illius pharisaei: deus, gratias ago tibi, quia non sum sicut ceteri homines, raptores, iniusti, adulteri, et sicut hic publicanus. oro te, nonne tibi uidetur ea, quae ille de publicano dixerat, dicere iste de fratre: hic, qui comedtris sermo non congruit; non enim confirmauit uera esse, quae dixerat filius, sed irascentem alia ratione conpescuit: fili, tu mecum es semper. numquid stringeris; mecum es, dum mihi et in captiuitatibus erudiris; mecum es, non quia mea praecepta conpleueris,
Abbreviated transcription (Latin):
omino beatisimo .&. mento uene¬
rando frĩ ⁊ consacerdoti p̃sidio:
ta tla quemad modum etiam tuilli ꝓ iea
causa se̾be debea misi eremplana ltteraꝵ
icarim ad ipsum .x. ad me ipsuis. quibus
lecciᷤ ꝓtua scã prucdentia facile uidebꝰ auio dr̃
meum quẽ seruandũ putaui. ⁊ motum eiꝰ qͣ
qucm ũ fiustra timui. Aut si ego qd ñ deꝰ¬
iꝓsumpotiꝰ fratna dilectione initte scrnont̃
qͥ arieetꝰ petam ut ignoscat suneam culpã
ipse cognouero.

Expanded text:
OMINO BEATISSIMO ET MERITO VENERANDO FRATRI ET CONSACERDOTI PRAESIDIO Aitas tua, quem ad modum etiam tu illi pro mea causa scribere debeas, misi exemplaria litterarum et mearum ad ipsum et ad me ipsius, quibus lectis pro tua sancta prudentia . facile uideas et modum meum, quem seruandum putaui, et motum eius, quem ipsum potius fraterna dilectione mitte sermonem, quo correctus petam ut ignoscat, si meam culpam ipse cognovero.
Abbreviated transcription (Latin):
quib ñ sit neces sana penitentia. Uñ uehem̃¬
t̃ admiror t̃tullianuum ineo libro quẽ de pu¬
dicitia aduersum penitentiam scrpsit ⁊ sẽ¬
tentiam ueterẽ noua opinionediss oluit ħ
uoliusse sentire qd̾ publicani ⁊ peccatore qͥ
cum dño uescebant᷑ ethnici fuĩnt dicente scͥp¬
tura. ñ erit uectigal pendens ex isrł. quasi
& ille quicum phariseo intemplo orans o¬
culos ad celum ñ audebat ergere ñ ex isrł fu¬
ethnicum templum ingͦssum aut dnm̃cũ etb¬
nicis habuisse conuiuiũ cum idmaximecauer
ne legem soluere uideret᷑ ⁊ pͥmumuenit ad oue

Expanded text:
quibus non sit necessaria paenitentia. unde uehemequibus non sit necessaria paenitentia. unde uehementer admiror Tertullianum in eo libro, quem de pudicitia aduersum paenitentiam scripsit et sententiam ueterem noua opinione dissoluit, hoc uoluisse sentire, quod publicani et peccatores, qui cum domino uescebantur, ethnici fuerint dicente scriptura: non erit uectigal pendens ex Israhel; quaet ille, qui cum pharisaeo in templo orans oculos ad caelum non audebat erigere, non ex Israhel fuethnicum templum ingressum aut dominum cum ethnicis habuisse conuiuium, cum id maxime cauerit, ne legem soluere uideretur, et primum uenerit ad oues
Abbreviated transcription (Latin):
ecce homo uorar ⁊ ium potator. aunicꝰ publica¬
noꝵ ⁊ peccõrum. Nam ante rep̃benderãt q̃r
curaret insabb̃is. Dñs gͦ ut hanc eoꝵ accusatiõẽ
clem̃tiȩ rõe suꝑaret: tres parabola posuit. ex
quib una ẽ nonaguitauouẽ ouium in mõtib
relictaꝵ ⁊ uniꝰ ꝑdite. quȩ pastoriᷤ humeisꝰ ẽ redu¬
cta. Alia draginȩ quã mulier accenso lumine
requisiuit. & inuenta ea uicinã ad letitiã cõ¬
uocauit dicens. Congratulaminimͥ qunueni
draginamquã ꝑdiderã. Tertia uͦ duoꝵ filioꝵ
de qua ut disputarem pauca iuss isti .R. de oueqͥ¬
dem ac dragina lie: ad unum ꝑtineat intellectũ.
ñ ẽ istiꝰ temꝑis disputatio. Hoc tantũ dixisse
sufficiat ob id has ꝑabolaᷤᷤ cẽ ꝓpositaᷤᷤ ut qͦmͦ ibi
ininuentione pecori & draginȩ letitia ẽ angłoꝵ
⁊ cca manentiũ uicinaꝵ: sic inpublicanoꝵ pec¬
catoꝵq penitentia omĩum deb̾ eẽ letitia.

Expanded text:
ecce homo uorax et uini potator, amicus publicaecce homo uorax et uini potator, amicus publicanorum et peccatorum. nam et ante reprehenderant, quare curaret in sabbatis dominus. ergo, ut hanc eorum accusationem clementiae ratione superaret, tres parabolas posuit, e quibus una est nonaginta nouem ouium in montibus relictarum et unius perditae, quae pastoris umeris est reuecta, alia dragmae, quam mulier accenso lumine perquisiuit et inuenta ea uicinas ad laetitiam conuocauit dicens: congratulamini -mihi, quia inueni dragmam, quam perdideram, tertia uero duorum filiorum, de qua ut disputarem pauca, iussisti. Et de oue quidem ac dragma, licet ad unum pertineant intellectum, non est istius temporis disputatio; hoc tantum dixisse sufficiat ob id has parabolas esse propositas, ut, quomodo ibi in inuentione pecons et dragmae laetitia est angelorum et circum manentium uicinarum, sic in publicanorum peccatorumque paenitentia omnium debere esse laetitiam,
Abbreviated transcription (Latin):
eas inligno. quȩ aut̃ maior pot̃ ẽẽ clementia.
m̃sium fastidia sustineret. partus expectaret
aduentũ. inuolueret᷑ panniᷤ. subiceret᷑ parẽtib
ꝑsingłas adoleret etates. ⁊ pꝰ contumelias uocũ.
alapas ⁊ flagella crucis ꝓ nob̾ fieret maledictũ
utnos amaledicto legis absolueret. patͥ factꝰ
obediens usq ad mortẽ. & idoꝑe compleret ꝙ
ante ex ꝑsoã mediatori fuerat dep̃cat᷑ dicens.
unũ suit : õ quia ad ħ uenerat ut qd̃ erat impꝰ¬
sibile legi quia nemi ex ea uistificabat᷑ inesfabili
miscdia uinceret publicauos ⁊ peccatore adpeni¬
tentiam ꝓuocabat. conuimiũ qͦ. eorum expetẽs
ut inconuiio docerent᷑ sic̃ manifestum ẽe ei ꝗ¬
eũgłia sollicitamente ꝑlegerit. quatinus ⁊ cib
eiꝰ ⁊ potꝰ .x. deambulatio ⁊ uniuersa quȩ gessit sa¬
lutem hominũ ꝓcurarent. ħ uidentes scͥbe ꝙ.
phansei aduersus legem cum facere dicebant.

Expanded text:
eas in ligno. quae autem potest maior esse clementia, eas in ligno. quae autem potest maior esse clementia, em mensum fastidia sustineret, partus expectaret aduentum, inuolueretur pannis, subiceretur parentibus, per singulas adoleret aetates et post contumelias uocum, alapas et flagella crucis quoque pro nobis fieret maledictum, ut nos a maledicto legis absolueret patri factus oboediens usque ad mortem, et id opere conpleret, quod ante ex persona mediatoris fuerat deprecatus dicenunum sint? ergo, quia ad hoc uenerat, ut, quod erat inpossibile legis, quia nemo ex ea iustificabatur, ineffabili misericordia uinceret, publicanos et peccatores ad paenitentiam prouocabat conuiuium quoque eorum expetens, ut et inter conuiuia docerentur, sicuti manifestum esse euangelia sollicita mente perlegerit, quomodo et cibus eius et potus et deambulatio et uniuersa, quae gessit, salutem hominum procurarint. hoc uidentes scribae et pharisaei aduersum legem eum facere dicebant:
Abbreviated transcription (Latin):
ib̾u ⁊ cum discipuł eius. qd̾ uidentes phansci dice¬
bant discipłis euis. qr̃ cum publicauiꝰ⁊ peccõribus
mãducat magister ur̃ : qui audiens dix̃. sinecc̃ẽ
habent sanimedicum. s malebabentẽ. E unteᷤ
in eadem uerba consentit. Igitur ut diximꝰ om̃is
ex lege questionascebat᷑. lex quippe iustitie te¬
nax clementiamũ habebat. sS quic̃q ad ult̾ ho¬
micida fraudator ⁊ utbreuit dicam mortalicͥmi¬
ne tenebat᷑. nulla uenia. penitẽtiȩ larabat᷑ a cͥ
simul inutiles facti erant ñ erat qui faceret boñ
ñ erat usq ad unũ. uͥ autẽ habundauit peccatũ
suꝑ habundauit grã .&. misit dis̃ filium suũ fac¬
tum exmuliere qui destructo medio panete. fcc̃
utrumq unũ ⁊ austertatem legi eugłii grã tẽ¬
ati dõ sumꝰ. habentes ꝓpitiatorium dñmiħ mn.
qui donauit nob̾ delicta nrã. ⁊ deleuit ꝙ erat ey¬
rographummortis contͣ nos affigens illud eruci.
& pͥncipatus⁊ potestates fec̃ ostentui trium phãs

Expanded text:
d uidentes pharisaei dicebant discipulis eius: quare cum publicanis et peccatoribus manducat magister \'uester? qui audiens dixit: non necesse habent sani medicum, sed male habentes. euntes tores. Marcus quoque in eadem uerba consentit. igitur, ut diximus, omnis ex lege quaestio na- I scebatur. lex quippe iusti tenax clementiam non habebat, sed, quicumque adulter, homicida, fraudator et, ut breuiter dicam, mortali crimine tenebatur, nulla uenia paenitentiae laxabatur a crsimul inutiles facti sunt; non erat, qui faceret bonum, non erat usque ad unum. ubi autem abundauit peccatum, superabundauit gratia et misit deus filium suum factum ex muliere, qui destructo medio pariete fecit utrumque unum et austeritatem legis euangelii gratia temati deo sumus, habentes propitiatorium dominum Iesum, qui donauit nobis delicta nostra et deleuit, quod erat chirographum mortis contra nos, adfigens illud cruci, et principatus et potestates fecit ostentui triumphans
Abbreviated transcription (Latin):
te habe me excusatum. hic qui uiga boum cõ¬
parat quinq & legis onere dep̃ssus. t̾renoꝵ sen¬
sium uoluptate ꝑfruitur. Hic quiurore due¬
ta ur adnuptias ñ pot̾ ⁊ çeffectus caro. nequa ꝗͣ
unum eẽ uult cum spũ. In huius ꝑsoã ⁊̃ illius
ꝑabolȩ oꝑani congniunt. inqua pͥma t̃tia sex

Expanded text:
te, habe me excusatum; hic, qui iuga bouum conte, habe me excusatum; hic, qui iuga bouum conparat quinque et legis onere depressus terrenorum sensuum uoluptate perfruitur; hic, qui uxore ducta ire ad nuptias non potest et effectus caro nequaquam unum esse cum spiritu; in huius personam etiam illius parabolae operarii congruunt, in qua prima, tertia, se
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. Erat autem filius illius senior mnagro. Huc¬
usq de ꝑ scã filii iuniori disputatũ ẽ quẽ se¬
cundum p̃sentem ꝑ abolam inpublicaniꝰ: peo¬
catorib qui ad nõ ad pęnitentiam ꝓuocant᷑
debenius acciꝑe. Scdiministicos aut̃ intellectꝰ
de futura qͦ uocatione gentium ꝓħari. Nẽ¬
autem ad semorem filium sermo trãs gredit᷑.
quem multi simplicit̃ ad om̃ium scõr ꝑsonã.
multi ꝓͥe adiudeos refer̃.ꝙ. de scĩs quid̃ ñ dif¬
ficilis intp̃tatio ẽ in eo ꝙ dr̃. nũquã mãdatũ¬
tuũ p̃terimi. lic illud uideat᷑ obsiste qd̾ re¬
uersioni frĩs inuideat. Inuidĩs autem cum
liuor infrĩs salute conueniat hec repugnat
qd̾ nunquã sedicat eiꝰ preteris se mandatũ.
de quib quid nob̾ uideat᷑: suis loci̾ conabi¬
in explanare. Erat aũt̃ filius illius senior in
agro int̾renis oꝑib labore de sutãs. longe
agrum emi ⁊ necẽẽ habeo exire ⁊ uidẽ illum rogo

Expanded text:
28. « Erat autem filius illius senior in agro. » Hucusque de persona filii junioris disputatum est, quem secundum praesentem parabolam, in publicanis et peccatoribus, qui a domino ad paenitentiam prouocabantur, debemus accipere, secundum mysticos autem intellectus de futura quoque uocatione gentium prophetari. nunc ad seniorem filium sermo transgreditur, quem multi simpliciter ad omnium sanctorum personam, multi proprie ad Iudaeos referunt. et de sanctis quidem non difficilis inttuum praeteriui, licet illud uideatur obsistere, quod reuersioni fratris inuideat. in Iudaeos autem cum liuor in fratris salute conueniat, hoc repugnat, quod numquam se dicat eius praeterisse mandatum; de quibus quid nobis uideatur, suis locis conabimur explanare. erat autem filius illius senior in agro, in terrenis operibus labore desudans, longeagrum emi et necesse habeo exire et uidere illum; rogo
Abbreviated transcription (Latin):
autem hͥ fame ꝑeo : Mercennariꝰ scđm alium
intellectũ eos animaduertimꝰ ex iudĩs qui obp̃¬
sentia tantum bona legis p̃cepta custodiunt.
Hu iusti ẽ ⁊ misencordes ñ ob ipsamiustitiã ⁊ ob
ipsum miscdiȩ bonum s ut adõ t̾renȩ felicitatiᷤ
⁊ longe uite p̃mium consequant᷑. qui aũt ista
desid̾at mĩto compellituradobsequiũ p̃cepto
rũ ne corump̃uaricatioe quȩ ussas careat cõcu¬
pitis. Porro ubi metus ẽ ñ ẽ dilectio. ꝑfecta ꝗꝑ
dilectio foras mittit timorẽ. Namquidiligit᷑.
ñ ideo inꝑata custodit quia aut timore penaꝵ

Expanded text:
autem hic fame pereo! mercennarios secundum alium autem hic fame pereo! mercennarios secundum alium intellectum eos aduertimus ex Iudaeis, qui ob praesentia tantum bona legis praecepta custodiunt, id est iusti sunt et misericordes, non ob ipsam iustitiam et ob ipsum misericordiae bonum, sed ut a deo terrenae fertilitatis et longae uitae praemium consequantur. qui autem ista desideratrum, ne eorum praevaricatione quae jussa sunt, careat concupitis. Porro ubi metus est, non est dilectio. Perfecta quippe dilectio foras mittit timorem. Nam qui diligit, non ideo imperata custodi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ quem xp̃c moetuus ẽ: ñ ne tͥ uidet subaliᷤ
uerb dic̃: nelega pbixlosophoᷤ. oratorẽ. pottã. nec
ineorum lectione requiescaᷤ. nec nob̾blandiam̃ si
ncis que s̃ scͥpta ñcredimus eum aliorũ conscien¬
tia uulncret᷑ ⁊ putemur ꝓbare q̃ dũ legimꝰ ñ reꝓ¬
bamꝰ. alioquin qualecrit ut estimemꝰ apłm eius
qui uescebatur iny dolio conscientiã cõꝓbasse .R
cum dirisse ꝑfectum queni sciret de ydolothy¬
tis manducare : ab sit ut deore r̾ano son uipit̃¬
matoria bucolicorum uerba cantare. tenere uir¬
gilium⁊ id qd̾ inpuerᷤꝰᷤ necessitatiꝰ ẽ crim̃ in se fa¬
cẽ uoluptatiꝰ. Cauendum gͥ sicaptiuã uelimus¬
hab̾e urorẽ ne midolio recumbamꝰ. aut sicerte
fueninꝰ eius amore decepti mundemꝰ eam ⁊ om̃i
sordium errore purgemus ne scanclalũ patiat᷑¬
inydolorum laude composita audient ꝑsona¬
re. In se autem conuersus dix̃. quanti mercen¬
narii in domo patͥs mei habundant pane ego

Expanded text:
quem Christus mortuus est? nonne tibi uidetur sub aliis uerbis dicere, ne legas philosophos, oratores, poetas, ne in eorum lectione requiescas? nec nobis blandiamur, si his, quae sunt scripta, non credimus, cum aliorum conscientia uulneretur et putemur probare, quae, dum legimus, non reprobamus. alioquin quale erit, ut aestimemus apostolum eius, qui uescebatur in idolio, scientiam conprobasse et eum dixisse perfectum, quem sciret de idolothytis manducare? absit, ut de ore Christiano sonetmatoria bucolicorum uersuum uerba cantare, tenere Vergilium et id, quod in pueris necessitatis est, crimen in se facere uoluntatis. cauendum habere uxorem, ne in idolio recumbamus; aut si certe fuerimus ejus amore decepti, mundemus eam, et omni sordium errore purgemus, ne scandalum patiatin idolorum laudes conposita audierit personare. In se autem conuersus dixit: quanti mercennarii patris mei abundant pane, ego
Abbreviated transcription (Latin):
confusio. &. ibi dissipauit sub̃am suã uiuendo
lururiose. luxuria inunica dõ inimica uirtu¬
tib ꝑdit omnem substantiã patͥs. &. ad p̃sẽs
uoluntatem deliniens. futurã cogitare ñ si¬
nit pauꝑtatẽ. Cumq ꝯsummass omnia:
facta ẽ fames ualida ꝑregionem illam. A
patre acceꝑat facultates ut inuisibilia eiꝰ ꝑ ea
quȩ eraut iusibilia cognosceret. ⁊ expulc̾ tubi¬
ne ereaturaꝵ consequenter intelligeret cͤatorẽ.
qͥ ueritatẽ in iniustitia detinens ⁊ ꝓdõ ydola co¬
lens nt̾ȩ bona unuiersa consumpsit. & c̃sũptis
omĩb cep̃ egere untutib Selicto fonte u̾ͥtutum.
Facta ẽ fames ualida ꝑregionemillã. dĩs locꝰ quem
patre incolimꝰ ab sente famispenunȩ &. egestatiꝰẽ.
o quam pꝰ sessun sumus mundo corde iuuentes.¬

Expanded text:
\'confusio\'. Et ibi dissipauit substantiam suam uiuens \'confusio\'. Et ibi dissipauit substantiam suam uiuens luxuriose. luxuria inimica deo, inimica uirtutibus perdit omnem substantiam patris et ad praesens uoluptate deleniens futuram cogitari non sinit paupertatem. Cumque consumpsisset omnia, facta est fames ualida per regionem illam. a patre acceperat facultates, ut inuisibilia eius per ea, quae sunt uisibilia, cognosceret et ex pulchritudine creaturarum consequenter intellegQui veritatem in injustitia detinens, et pro Deo idola colens, naturae bona universa consumpsit: et consumptis omnibus, coepit egere virtutibus, derelicto fonte virtutum. Facta est fames valida per regionem illam. Omnis locus quem patre incolimus absente, famis, penuriae et egestatis est. o, quam possessuri sumus mundo corde at
Abbreviated transcription (Latin):
. apatre discedit: Sciendum gͥ ñ locorum spa¬
tiis s affectu aut ẽẽ nos cum deo. aut ab eo disce¬
d̃e. qͦmͦ enim ad discipłos loquitur ecce ego uo¬
b̾cum sum om̃ib dieb usq ad cõsummationẽ
scłi. ita ad eos qui sui iacrantiã p̃fer᷑ ⁊ eẽ cũ do¬
mino ñ merent᷑ dic̃. discedite ame ñ nouiuõ ꝗ
oꝑamini iniquitatẽ. Recessit gͦ iunior filius
cum uniuersa sub̾a a patre ⁊ ꝑegre ꝓfectus ẽ.ꝙ.
cayn egres sꝰ afacie domini habitauit int̾rana.¬
id qd interp̃tatur fluctuatio. quic̃q adõ rece¬
dit. statim scłi fluctib quatit᷑ ⁊ mouent᷑ pedes
eiꝰ. Nam pꝰ quam motis̃ bomine̾ aboriente ⁊ a
uerdo lumine recesscr᷑. tẽ adueisꝰ d̃m impietatiᷤᷤ
suȩ edificauere turrẽ. tc̃ dogmatum suꝑbias
confinrer̃ uolcutes cuntositate ñ licita in ipsiꝰ
cȩli alta penetrare. &. uocatuse locꝰ ille babel .i.

Expanded text:
et a patre discedit? sciendum igitur non locorum spaet a patre discedit? sciendum igitur non locorum spatiis, sed affectu aut esse nos cum deo aut ab eo abscedere. quomodo enim ad discipulos loquitur: ecce ego uobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi, ita ad eos, qui sui iactantiam praeferunt et esse cum domino non merentur, dicit: discedite a me, non noui uos, qui operamini iniquitatem.cum universa substantia a patre, et peregre profectus est. Et Cain egressus a facie Domini habitavit in terra Naid, quod interpretatur, fluctuatio. Quicumque a Deo recedit, statim saeculi fluctibus quatinam postquam moti sunt homines ab oriente et a uero lumine recesserunt, tunc aduersum deum inpietatis suae aedificauere turrem, tunc dogmatum superbias confinxerunt uolentes curiositate non licita in ipsius caeli alta penetrare. et uocatus est locus ille Babel, id est
Abbreviated transcription (Latin):
s ubstantia dĩ ẽ omne ꝙ uiuimꝰ sapimꝰ cogita¬
inꝰ inuerba ꝓitimpimꝰ. hoc ds̃ equalit̃ uni¬
uersis ⁊ incõmune largitus ẽ eugłista dicen¬
te. erat lux uera quȩ illuminat omnẽ ho¬
minem uenientem in hũc mundũ. Iste ẽ
dext̃ ocłs qui abscandał obseruandus ẽ. Hec
lucerna corꝑis. ħ talentum ꝙ ñ ẽ insudario
colligaudum.i. delicatȩ otioseq tractãdũ.
nec intra de fodiendum t̾renis scilie cogitõib
obscurandum. qui diuisit eis sub̃am. signifi¬
cantius in greco legitur. Ay n a n re y
arbitrium dedit mentis ꝓͥe uoluntatem. ⁊ ut ui¬
ueret unusquisq ñ ex imꝑio dĩ s ob sequio suo.
.i. ñ ex necessitate s ex uoliuitate ut uirtus hab̾
locum ut accteris animantib distaret dum ad
om̃ib adolescentior filius ꝑegre ꝓfectus ẽ inre¬
eo locꝰ sit p̃dicat᷑. quomͦ filius ꝑegrȩ ꝓficiscitur.

Expanded text:
tantia dei est omne, quod uiuimus, sapimus, cogitatantia dei est omne, quod uiuimus, sapimus, cogitamus, in uerba prorumpimus. hoc deus aequaliter uniuersis et in commune largitus est euangelista dicente: erat lux uera, quae inluminat omnem hominem uenientem in mundum. iste est dexter oculus, qui ab scandalis obseruandus est; haec lucerna corporis; hoc talentum, quod non est in sudario conligandum, id est delicate otioseque tractandum, nec in terra defodiendum, terrenis scilicet cogitationibus obscurandum. Qui diuisit eis substantiam. significantius in Graeco legitur δlειλεν αύτοις arbitrium, dedit mentis propriae uoluntatem, ut uiueret unusquisque non ex imperio dei, sed ex obsequio suo, id est non ex necessitate, sed ex uoluntate, ut uirtus haberet locum, ut a ceteris animantibus distaremus, dum ad omnibus adulescentior filius p eregre profectus est in reeo locus sit, praedicatur, quomodo filius peregre proficiscitur
Abbreviated transcription (Latin):
nas blasphemias feminas suas iddoginati de¬
fendebat q̃ xp̃ianos nollet reciꝑe penitentes.
frustra argum̃tatus ẽ publicanos iudeo ñ fu¬
isse ut in ꝑsona corum gentilium tm̃ ppłs pꝰ¬
sit intelligi. ltaq nelongum faciam. ipsa e¬
ĩgłi uerba ꝓponam. ⁊ inmodũ comintari.
quid mͥ uideatur ad singła queq subnectam.
Homo quidam habuit duos filioᷤ. hominẽ dm̃
dici multis testimoni is approbat᷑ ut ibi. du¬
or hominũ testimoniũ uerũ ẽ. ego de me te¬
stimonium dico ⁊ pat̾ qui me misit. in alia
ꝑabola pastor in alia pat̾ familias nuncupa¬
t᷑. in alia uineam locat. inalia inuitat ad
nuptiaᷤ. ⁊ diuersis similitudinib rẽ sig̃rat
eand̾. ut iudeorum suꝑbiam reꝓb ⁊ in cõe
omĩium peccõrum siue gentilium siue isr ł
pęnitentiam ꝓbr. qd̾ aut̃ ait duos filios:
omne pene scͥpturȩ duoꝵ uocatione ppłoꝵ
plenȩ sunt sacramentis. & dix̃ ille adolescẽ¬
tior. pat̾ damͥ portionem sub̾e quȩ me ꝯtĩgit.¬

Expanded text:
nas et blasphemas feminas suas, id dogmatis defendebat, quo Christianos nollet recipire poenitentes, frustra argumentatus est, Publicanos Judaeos non fuisse, ut in persona eorum Gentilium tantum populus possit intelligi. Itaque ne longum faciam, ipsa Evangelii verba proponam; et in modum commentarii, quid mihi videatur, ad singula quaeque subnectam. 4. Homo quidam habebat duos filios . Hominem Deum dici, multis testimoniis approbatur, ut ibi: « Duorum hominum testimonium verum est. Ego de me testimonium dico, et Pater qui me misit » . In alia parabola Pastor, in alia paterfamilias nuncupatur, in alia vineam locat, in alia invitat ad nuptias, et diversis similitudinibus rem significat eandem, ut Iudaeorum superbiam reprobet et in commune omnium peccatorum, siue gentilium siue Israhel, paenitentiam probet. quod autem ait \'duos filios\', omnes paene scripturae de duorum uocatione populorum plenae sunt sacramentis. Et dixit illi adulescentior
Abbreviated transcription (Latin):
qͥppe subquo ꝓħare orsus ẽusq ad sedechi ã
qui extremus regnauit. &. qui cetꝰ in babilo¬
nẽ ductꝰ ẽ. fuisse rege̾ .xi. ⁊ duodecimũ godo¬
liã quem constuerat rer babilonĩ siuꝑ tram.

Expanded text:
quippe, sub quo prophetare orsus est, usque ad Sedechiam, quippe, sub quo prophetare orsus est, usque ad Sedechiam, qui extremus regnauit et qui caecus in Babylonem ductus est. fuisse reges undecim et duodecimum Godoliam, quem constituerat re
Abbreviated transcription (Latin):
grecoꝵ inscͥptuns ad pͥine eruiditꝰ serapbym
uututes quasdã inclis eẽ exposuit. quȩ ante
tbunal di existentes laudent eiuin⁊ in cliuerte
minisfia mittant maximeq ab eoꝰ qͥ puntitioe
indigent. & ob pristina peccata aliqua er por¬
ta ẽ fumo: signum ẽ templi uidaici destruecde
Nam supliminare sublatũ ilo tpr̃ pdicant
qñ uelum templi sciesum ẽ itt uniuersa domꝰ
isrł eirori nube confusa qñ iosepbus refert
sacerdotes ex abditĩ templi itutũ glestium
audisse uocem transeamus exhĩ sedib .M.
uir quidam aqͦ ego plura didiciꝰse me gaudeo
ꝗͥ bebreum sermonẽ ita elimauent u̾tint᷑
sc̾bas eorum chaloeus estimet᷑. is lõge alia uia
uigresse᷑. Ait enĩ nullum ꝓħaꝵ extray sarã
uidisse seraphyn cͥca dũmstantia. x ne ipsa
quidem serapbin alibi lectitan. dehic̃ ꝯsum.¬
matiois: captiuitatiꝰ ierłm q̃ subnabucho do¬
nosor facta ẽ signum eẽ p̃missum. Ab oria

Expanded text:
 in scripturis adprime eruditus, seraphim uirtutes quasdam in caelis esse exposuit, quae ante tribunal dei adsistentes laudent eum et in diuersa ministeria mittantur maximeque ad eos, qui purgatione indigent et ob pristina peccata aliqua ex parta est fumo, signum est templi Iudaici destruendi nam superliminare sublatum illo tempore praedicant, quando uelum templi scissum est et uniuersa domus Israhel erroris nube confusa, quando Iosephus refert sacerdotes ex adytis templi uirtutum caelestium audisse uocem: \'transeamus ex his sedibus\'. Est uero quidam, a quo ego perplurima didicisse me gaudeo et qui Hebraeum sermonem ita elimarit, ut inter scribas eorum Chaldaeus aestimetur. is longe alia uia ingressus est. ait enim nullum prophetarum extra Esaiam uidisse seraphim circa deum stantia et ne ipsa quidem seraphim alibi lectitari, dein consummationis et captiuitatis Hierusalem, quae sub Nabuchodonosor facta est, signum esse praemissum. ab Ozia
Abbreviated transcription (Latin):
loqui. quam obrem obtestor beatitudinẽ tuam
ꝑ cnicifixum ⁊ mũdi salutẽ ꝑ omousyan tͥnitatẽ:
ut mͥ epłis tius siue tacendaꝵ siue dicendax ypo¬
staseon det᷑ auctoritas .R. ne forte obscunta in qͦ
dego loci fallat baiulo lititrarum: ad euagrium
pb̃rm quemoptime nosti dignare scͥpta trãsmit¬
tere. Simuletiam cui ap̃ antiochiã debeã cõmu¬
nicare significe̾. qi campensẽ cum tharsensib
heticis copulantur. Nlicħ aliud ambiunt quam
ut auctoritate cõmunioniurẽ fulti tres ⁊ posta¬
sis cum antiqͦ sensu p̃dicent. Itẽ epła eiꝰd ic¬

Expanded text:
loqui. Quam ob rem obtestor beatitudinem tuam loqui. Quam ob rem obtestor beatitudinem tuam per crucifixum, mundi salutem, per homousiam trinitatem, ut mihi epistulis tuis siue tacendarum siue dicendarum hypostaseon detur auctoritas. et ne forte obscuritas, in quo dego, loci fallat baiulos litterarum, ad Euagrium presbyterum, quem optime nosti, dignare scripta transmittere. simul etiam, cui apud Antiochiam debeam communicare, significes, quia Campenses, cum Tarsensibus hereticis copulantur, nihil aliud ambiunt, quam ut auctoritate communionis uestrae fulti tres hypostases cum antiquo sensu praedicent. XVI. AD
Abbreviated transcription (Latin):
rere. &. sita ẽ curabarno parietib separam̃ ꝑfidi¬
a copulati: lungat᷑ cum beatitudine tua ursinꝰ
cum ambrosio sotictur auxentius. Ab sit h aro¬
mana fide saclegium tantũ religiosa corda nõ¬
ꝑsoãs subsistente̾. ꝑfectas. equales. coȩt̾nã. cacean¬
tur treᷤ hypostasi᷑ si plac ⁊ una teneat᷑. si bonȩ su¬
spitioniᷤ ẽ cumin eod̾ sensu uerba dissentiunt.
Sufficiat nob̾ memorata credulitaᷤ. aut si rectũ
putatiᷤᷤ trẽ hy postasi  cum int̾p̃tatiõĩb suiᷤ deb̃e
noᷤ dicẽ. ñ negamꝰ. S mͥ credite. uenenũ subinel¬
le latz. Transfigurabit se angłs sathanȩ ĩagłm
luciᷤ. Bene int̾p̃tant᷑ hypostasim &. cumid qd̾ ip¬
siexponunt hab̾e me dicunt. ħeticus uidicor. ꝗͥ
tam anxiȩ unum uerbum tenent: qͥd sub ambi¬
guo scimone latitant: Si siccredunt ut in t̃p̃tan¬
t᷑. ñ dampno qđ retinent. Sisic credo ut illi senti¬
re se simulant. ꝑmittant mͥ meis uerb̾ suũ sensũ

Expanded text:
rere. et si ita est, cur ab Arrio parietibus -separamur perfidia copulati? iungatur cum beatitudine tua Ursinus, cum Ambrosio societur Auxentius. absit hoc a Romana fide: sacrilegium tantum religiosa populopersonas subsistentes perfectas, aequales, coaeternas; taceantur tres hypostases, si placet, et una teneatur. non bonae suspicionis est, cum in eodem sensu uerba dissentiunt. sufficiat nobis memorata credulitas putatis tres hupostases cum interpretationibus suis debere nos dicere, non negamus. Sed mihi credite, uenenum sub melle latet. transfigurauit se angelus satanae in angelum lucis: bene interpretantur hypostasin, et cum id, quod ipsi exponunt, habere me dicam, hereticus iudicor. quid tam anxie unum uerbum tenent? quid sub ambiguo sermone latitant? si sic credunt, ut interrpretantur, non damno, quod retinent; si sic credo, ut ipsi sentire se simulant, permittant mihi meis uerbis suum sensum
Abbreviated transcription (Latin):
sib nouellum a mehomine romano nom̃ erigͥ.
gist̃ gentium paulus hec dociuit: Int̾rogamꝰ¬
quid trẽ hypostasi᷑ pꝰse arbitient᷑ intelligi. c̃res
ꝑsoãs subsistentẽ auint. Respõdemꝰ nosita credẽ.
N susfic̃ sensus. ipsum nom̃ efflagitant. qi nescio
quid uenem in sillab̾ latet. Clamamus siqͥs tre̾
tes ꝑsoãs ñ confitet᷑: anathema sit . &. qr uocabu¬
uob̾cum parit᷑ cauterio uniomiꝰ inurim̃. Discer¬
nite obsecꝰ si placz. ñ timebo tre hypostasĩ dice̾¬
si iubetiᷤᷤ. Condat᷑ noua pꝰ nicenam fidẽ.x. simili¬
b uerb̾ cum arrianis conficeam̃ orthodoxi. do¬
ta scłarium litteraꝵ scola nicħ aliud hypostasy
nͥ usiam nouit.x. quisquã rogo ore saclego tres
subsistentiã p̃dicabit: una ẽ dĩ sola natura quȩ
uere ẽ. ad id enim ꝙ subsistit ñ hĩ aliunde s suũ
ẽ. cetera quȩ creata s̃ etiam siuident᷑ ee ñ s̃. qi ali¬

Expanded text:
sibus, nouellum a me, homine Romano, nomen exigisibus, nouellum a me, homine Romano, nomen exigigister gentium Paulus haec docuit? interrogamquid tres hypostases posse arbitrentur intellegi: \'tres personas subsistentes\' aiunt. respondemus nos ita credere: non sufficit sensus, ipsum nomen efflagitant, quia nescio quid ueneni in syllabis latet. clamamus: \'si quis tes personas, non confitetur, anathema sit\' et, quia uocabuuobiscum pariter cauterio unionis inurimur. Decernite, obsecro: si placSi jubetis, condatur nova post Nicaenam fides, et similibus verbis, cum Arianis confiteamur orthodoxi. Tota saecularium litterarum schola nihil aliud hypostasim, nisi usian novit. Et quisquam, rogo, ore sacsubstantias praedicabit? una est dei sola natura, quae uere est — ad id enim, quod subsistit, non habet aliunde, sed suum est —, cetera, quae creata sunt, etiamsi
Abbreviated transcription (Latin):
dium ouis flagito. facessat iniuria. romani
culminis recedat ambitio. cum successore pisca¬
nͥ xp̃m sequens beatitudimi tuȩ idẽ cathedrȩ
petͥ communione ꝯsotior suꝑ illam petrã edi-¬
ficatam eccłam scio. quic̃q extra hanc domũ
agnum comedit: ꝓphanus ẽ. Siquis in noe
archa ñ fuĩt : ꝑibit regnante diluuio .&. qi
ego ꝓ facinorib meis ad eam solitudinẽ cõmigͣ¬
ui quȩ syriam iuncto barbane fine det̾minat.
nec p̾sum sc̃m dnĩ tot int̾iacentib spaciis ascĩ¬
monia tua semꝑ expetere: idõ ħ collegaᷤ tuos
egyptios confessores sequor. &. sub honerani
nauib parua nauicula delitesco. N noui ui¬
talem. milesium respuo. ignoro paulinũ. qͥcq
tecum ñ colligit spargit. ħ ẽ qui xͥ ñ ẽ. antixͥ ẽ.¬
Nc̃ gͥ ꝓdolor pͦ nicenam fidem. pꝰ alexandri¬
num iuncto parter occidente decretũ tuum
hypostaseon abarrianorum p̾sule ⁊acanpen-

Expanded text:
dium ouis flagito. facessat inuidia, Romani dium ouis flagito. facessat inuidia, Romani culminis recedat ambitio: cum successore piscamum nisi Christum sequens beatitudini tuae, id est cathedrae Petri, communione consocior. super illam petram aedificatam ecclesiam scio. quicumque extra hanc domum agftum comederit, profanus est. si quis in Noe arca non fuerit, periet regnante diluuio. et quia pro facinoribus meis ad eam solitudiliem conmigraui, quae Syriam iuncto barbariae fine determinat, nec possum sanctum domini tot interiacentibus spatiis a sanctimonia tua semper expetere, ideo hic collegas tuos Aegyptios confessores sequor et sub onerariis nauibus parua nauicula delitesco. non noui Vitalem, Meletium respuo, ignoro Paulinum. quicumque tecum non colligit, spargit, hoc est, qui Christi non e : Post Nicaenam fidem, post Alexandrinum, juncto pariter Occidente, decretum, trium hypostaseon
Abbreviated transcription (Latin):
ut int̾ lacꝰ contritos qui aquamnhabent diffici¬
le ubi fons signatꝰ .&. ortus ille conclusꝰ sit pꝰsit in¬
telligi. iõ mͥ cathedram petri x. fidẽ apłi co ore
laubatã censui consulendam inde nc̃ mec animȩ
gitudo t̾rarum me ap̃ciosȩ margantȩ potuit in¬
quisitione ꝓhib̾e. ubicumq fuerit corpꝰ: illuc cõ¬
gregabuntur &. aquilȩ. Afligato asobole mala
patͥmonio. ap̃ uos solos incormipta patrũ seruat᷑
auctoritaᷤ. Ibi cespite t̾ra fecundo dnĩci seminis
puritate centenos fuictus refert. hobrata sulciᷤᷤ
frum̃ta lolium auenãq degenerãt. Nẽ in occi¬
dente sol iustitiȩ oritur. inoriente aũt lucifer il¬
le qui cecid̾at suꝑ sida posuit tronum suũ. uos
estis lux mundi uos salt̾rȩ. uosuasa aurea rar¬
gentea. hͥ textacea uasa ł lignea uirgam ferre¬
am &. ȩt̃num oꝑiunt᷑ incendium. quamquã gͥ
tui me t̾reat magnitudo: tñ inuitat humani¬
tas. a sacerdote uictima salutem apastore p̃si¬

Expanded text:
ut inter lacus contritos, qui aquam non habent , difficile, ubi fons signatus, et hortus ille conclusus sit , possit intelligi: ideo mihi cathedram Petri et fidem Apostolico ore laudatam censui consulendam: inde nunc meae animae gitudo terrarum, me a pretiosae margaritae potuit inquisitione prohibere. Ubicumque fuerit corpus, illic congregabuntur aquilae . Profligato a sobole mala patrimonio, apud vos solos incorrupta patrum servatur haereditas. Ibi cespite terra fecundo, Dpuritatem centeno fructu refert; hic obruta sulcis frumenta in lolium anenasque degenerant. nunc in occidente sol iustitiae I oritur; in oriente autem lucifer ille, qui ceciderat, super sidera posuit thronum suum. uos estis lux mundi, uos sal terrae, uos uasa aurea et argentea; hic testacea uasa uel lignea uirgam ferream et aeternum opperiuntur incendium. Quamquam igitur tui me terreat magnitudo, tamen inuitat humanitas. a sacerdote uictima salutem, a pastore praesi
Abbreviated transcription (Latin):
de xͦ ꝓbat. ꝙ insinagogi iudeoꝵ celeberrime le¬
gebatur. uñ&e. ppłis notior erat. hos uersꝰ ec̃ assũp¬
tos qd̾ ille qͥ repmutebatur de gnẽ d̃d uenerit sal¬
uaturꝰ isrł dicente od. lapidem quem rephauer̃
edificantẽ: ħfactus ẽ in caput anguli. Adnõ fa¬
ctum ẽ. ħ ẽ mirabił in oculis nrĩs. hec ẽ dies¬

Expanded text:
etat et in synagogis Iudaeorum celeberrime leetat et in synagogis Iudaeorum celeberrime legebatur, unde et populis notior erat, hos uersus esse adsumptos, quod ille, qui repromittebatur de genere Dauid, uenerit saluaturus Israhel dicente Dauid: lapidem, quem reprobauerunt aedificantes, hic factus est in caput anguli. a domino factus est hoc et est mirabilis in oculis n