comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽs filius ms̃ beraclius diaco¬
nus mͥ retulit qd cupiditatis
& homo pannonius .i. trenum animal ñ ti¬
muens adiatici maris syrres ⁊ egei atq ioni¬
i subire discranina. ⁊ nͥ te pius fr̃m retinu¬
iss affectus: uoluntatem oꝑe ꝯ plesses. ha¬
beo itaq grãm ⁊ inacceptum refero. Inamici
enimñ res quent᷑ s uoluntaᷤᷤ. q altenim⁊ ab ini¬
micis sepe p̃betur. alteru sola cantas tͥbuit.
Simłq obsecͦ ne in becillitatem corpis quans u¬
stines de peccõ tͥ estimes euenisse. qd̾ quid ⁊ apłi
suspicantes de eoquinatus erat cecꝰ ex uttero in t̾ro¬
gantesq dominũ saluatorem iste peceauit an
parente̾ eiꝰ ut sic nasceret᷑: audiunt. neq h ueq
parentes eiꝰ. s ut manifestentur oꝑa dĩ in illo.
Quanto enim cernimusetnicos atq udeos. ħeti¬
coᷤ atq diuersorum doginatum homines uo¬
lutan inceno libidinum. made sanguine. fen¬
tate lupos. rapinis miluos iuncere. ⁊ nicb̾ominꝰ

Expanded text:
s filius meus Heraclius diaconus mihi retulit, quod cupiditate et homo Pannonius, id est terrenum animal, non timueris Adriatici maris aestus et Aegei atque Ionii subire discrimina et, nisi te pius fratrum retinuisset affectus, uoluntatem opere conplesses. habeo itaque gratiam et in acceptum refero; in amicis enim non res quaeritur, sed uoluntas, quia alterum ab inimicis saepe praebetur, alterum sola caritas tribuit. simulque obsecro, ne inbecillitaem corporis, quam sustines, de peccato tibi aestimes euenisse quod quidem et apostoli suspicantes de eo, qui natus erat caecus ex utero, interrogantesque dominum saluatorem: iste peccauit an parenteseius, utsicnasceretur, audiunt: neque hic neque parentes eius; sed ut manifestarentur opera dei in ipso. quantos enim cernimus ethnicos, Iudaeos, hereticos et diuersorum dogmatum homines uolutari in caeno libidinum, madere sanguine, feritate lupos, rapinis miluos uincere et nihilominus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ castigat omnem filium quem recip̃. ñ erud̃
pat̃ nͥ quẽ amat. ñ corrig̃ magist̃ discipłm nͥe¬
um quem ardentioris cernit ingenii. Medi¬
patiar ut futura mͥ gła reseruet᷑. ñ enimuinddica¬
bit dñs bis inidipsum. lob uir sc̃s ⁊ immaculatꝰ
⁊ iustus ingeneratione sua cur tanta ꝑpessus sit
ipsius uolum ine ꝯtinet᷑. &. ne uetere replicandoh¬
dit. Beatus antonius cum a scõ atbanasio alexã¬
accersitus. ⁊ iss ad eum didimꝰ uireruditissimꝰ cap¬
tꝰ ocħs: int̃ ceteras sermocinatioẽs quas de scͥptu¬
ris scĩs habebant cum eiꝰ admiraret᷑ ingeniũ ⁊ a¬
cum̃ animi cõm̃daret sciscitãs ait. Num tͥstis es
Qd̾ ocłis carnis careas : cum ille pudore reticeret:
scdo ĩtioq int̾rogãs. tand̾ elicuit ut merorẽ ami¬
mi simpliciter fateret᷑. cui antonius. Miror ait
prudentem uirum eiꝰ rei dolere dãpno quam formi¬
plȩrib fuĩt irretitꝰ ⁊ illo comitatus hucueneris.

Expanded text:
 castigat omnem filium quem recipit . Non erudit pater, nisi quem amat. Non corripit magister discipulum, nisi eum quem ardentioris cernit ingenii. Medipatiar, ut futura mihi gloria reservetur; Non enim vindicabit Dominus bis in idipsum . Job vir sanctus et immaculatus, et justus in generatione sua cur tanta perpessus sit ipsius volumine continetur. 2. Et ne veteres replicando hidit. Beatus Antonius cum a sancto Athanasio, Alexanaccitus et isset ad eum Didymus, uir eruditissimus, captus oculis, inter ceteras sermocinationes, quas de scripturis sanctis habebant, cum eius admiraretur . ingenium et acumen animi conlaudaret, sciscitans ait: \'num tristis es, quod oculis carnis careas?\' cum ille pudore reticeret, secundo tertioque interrogans tandem elicuit, ut maerorem animi simpliciter fateretur. cui Antonius: \'miror,\' ait, \'prudentem uirum eius rei dolere damno, quam formiplexibus fuerit inretitus et illo comitatus huc ueneris,
Abbreviated transcription (Latin):
solus uideanserras se.: simulas nefanda de ser¬
iuis dĩ. nesciens qd̾ iniquitatem in altum loqͣriᷤᷤ
⁊ ponas incelum os tuum. Nec mirum si ate qͣ¬
lescumq serui domini blasphement᷑ cumpa¬
trẽ familias beelzebubuocauer̃ patres
tui no ꝑi.si ẽ discipulus suꝑmagistium nec
sermito uus suꝑ dominum suum. Si illi inui¬
ri diligno ħ facuint tanta fecerunt. tu
inme arido ligono quid facturus es: tale qͥd
⁊ inmalachia plebs scandaurata credentium
de ore tuoloquitur: dixer̃. uanus ẽ qui seruit
dõ.ꝙ. quid plus qr custodiuimꝰ mandata eius.
ꝙ. qm̃ imꝰ supplicantes aute faciem dnĩ omĩ¬
potentis: ꝙ nẽ nos beatoᷤ dicimꝰ alienoᷤ reedi¬
ficantur om̃s qui faciunt inqua aduersatis
dõ ⁊ saluifactis. quib pꝰea diem iuditii dñsꝰ
multo añ p̃nuntians ait. ꝙ conũtimini⁊ ui
debitis quid sit int̾ ustum ⁊ iniuistũ. int̃ ser¬

Expanded text:
solus uidearis errare, simulas nefanda de sersolus uidearis errare, simulas nefanda de seruis dei nesciens, quod iniquitatem in altum loquaris et ponas in caelum os tuum. nec mirum, si a te qualescumque serui domini blasphementur, cum patrem familias Beelzebul uocauerint patres tui. non est discipulus super magistrum nec seruus super domin u m. si illi in uiridi ligno tanta fecerunt, tu in me, ligno arido, quid facturus es ? tale quid et in Malachia plebs scandalizata credentium de choro tuo loquitur: dixerunt: uanus est, qui seruit d.e o. et quid plus? quia custodiuimus mandata eius et quoniam iuimus supplicantes ante faciem domini omnipotentis. et nunc nos beatos dicimus alienos. reaedificantur omnes, qui faciunt iniqua. aduersati sunt deo et salui facti sunt. quibus postea diem iudicii dominumulto ante praenuntians ait: et conuertimini et u i debitis, quid sit inter iustum et iniustum et inter . ser
Abbreviated transcription (Latin):
ceps es. qd̾ scłi felicitate fruerent᷑ ⁊ dicerent. qͦ¬
m cogneuit ds̃ ⁊ siẽ scientia in excelso. ecce istipec¬
catores ⁊ habundantes in scło obtinuer̃ diuitiã.
pene lapso pede ⁊ fluctuanti uestigio causabat᷑
dicens. G sine causa iustificauicormeũ ⁊ laui in¬
t̃ in nocentes manꝰmeas. p̃ miserat eium qr e
suꝑbia. cͥcumdati s̃ iniquitate ⁊ impietate su¬
a. egredietur sicut adipe iniquitã eoꝵ. transi¬
erunt in affectũ cordiꝰ. Cogitauer̃ ⁊ loquuti st̃
mala. iniquitatẽ in excelsoloquuti s̃. posuer̃
notꝰ fũs cuntate ⁊ transgredierꝰ ad aliam ñ indi¬
ns. ꝓpterea elatus esinsuꝑbiam.⁊ uestim̃tũ tuũ
fera lururia ⁊ quasi exaruma pingui ⁊ qͦdã ad ipe
enictans uerba mortifera ñ te respicis ẽẽ moritu¬
rum. nec umquã pꝰ expletam libidinẽ penitẽ¬
tia remordenꝰ. transistimn affectucordis. ⁊ netͥ

Expanded text:
ceps es —, quod saeculi felicitate fruerentur et dicerent: quceps es —, quod saeculi felicitate fruerentur et dicerent: quomodo cognouit deus et si est scientia in excelso? ecce isti peccat ores et abundantes in saeculo obtinuerunt diuitias, paene lapso pede et fluctuanti uestigio causabatur dicens: ergo sine causa iustificaui cor meum et laui inter innocentes manus meas. praemiserat enim: quia superbia, circumdati sunt iniquitate et impietate sua. Egredietur sicut ex adipe iniquitas eorum: transierunt in affectum cordis. Cogitaverunt, et locuti sunt mala, iniquitatem in excelso al. excelsum notus fueris ciuitate et transgredieris ad aliam, non indiris. propterea elatus es in superbiam et uestimentum tuum est facta luxuria et quasi ex aruina pingui et quodam adipe eructans uerba mortifera non te -respicis esse moriturum nec umquam post expletam libidinem paenitentia remorderis. transisti in affectum cordis et, ne tibi
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ qͦ isrł sepe ad se dĩuaticinio destinato ut
agerent aliq̃ñ penitentiã audire ꝯtempser̃.
ire suȩ quamillaturꝰ ẽ dñs causas iustissimaᷤ
mea suꝑbe calcanda clementia : tñ ⁊ pꝰfactum qr¬
malo penitentiam peccõri quã mortẽ. ñ enimsa¬
ni opꝰ habent medico s malehabentes: iacenti ma¬
num porrigo ⁊ conspersuminsanguine suo ut ꝓͥis
fletib lauetur crortor. qd̾ sinec penitentiã uulta¬
gere. ⁊ fracto nauigio tabulam ꝑquam saluan po¬
terat ñ retentat: cogor dicere. suꝑ tͥb⁊.iiiiͬ. impie
cens eẽ ꝓpena dum suȩ peccator relinquit᷑ uolun¬
tati. Inde ẽ qd̾ peccata patrum im̃tiam ⁊ quartam
gnãtionem restituit dumñuult statĩ

Expanded text:
 et Israhel saepe ad se dei uaticinio destinato, ut agerent aliquando paenitentiam, audire contempserunt, irae suae, quam inlaturus est, dominus causas iustissimas mea . superbe calcanda clementia? tamen et post factum, qmalo poenitentiam peccatoris, quam mortem: Non enim sani opus habent medico, sed male habentes , jacenti manum porrigo, et conspersum in sanguine suo, ut propriis fletibus lavetur, exhortor. Quod si nec sic poenitentiam vult agere, et fracto navigio tabulam, per quam salvari poterat, non retentat, cogor dicere: Super tribus ese pro poena, dum suae peccator relinquitur uoluntati. inde est, quod peccata patrum in tertiam et quartam generationem restituit, dum non uult stati
Abbreviated transcription (Latin):
quib ñ uiuant in eis. Hȩc dicimus ñ qͦ legem
uxta manicheum ⁊ inarcionem destruamꝰ quã
suum natum exmuliere factum sublege ut
eos qͥ sub legeerant redimeret ut adoptionem
filiorum reciperemꝰ: & nequaquam sub peda¬
gogo s subabulto ⁊ domino herede uiuamus.
Sequitur in epła. tua. si ideo petium em̃da.¬
uit ꝙ pat̾nas traditiones obseruaret. ꝙ si facẽ
uell nec mendaciter nec in congriȩ faceret.
seiur sabbatum. qͥ abstineat acibis qͦs ds̃ creauit
ad utendum cum graꝵ acciõẽ quiquara decima
die mĩsis pͥmi agnum mactet aduesꝑam. ꝙ cũ
h feceriᷤ imino ñ fecenᷤ scio enu texͥanum ⁊ rẽ¬
sacͥlegamñee factuiuĩ uelis noł tuam sententiã
reꝓbab̾: ⁊ tt̃ scies oꝑe. difficilius eẽ confirmare su¬
a. quam alienarep̃hendẽ. Ac ne forte tͥ ñ crecdere¬
mꝰ. immoñ intelligeremꝰ qd̾ diceres. frequent̾n
in longum sermo ꝓtractꝰcaret intelligentia.&.

Expanded text:
quibus non uiuant in eis. haec dicimus, non quo legem quibus non uiuant in eis. haec dicimus, non quo legem iuxta Manicheum et Marcionem destruamus, quasuum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos, qui sub lege erant, redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus et nequaquam sub paedagogo, sed sub adulto et domino et herede uiuamus. Sequitur in epistula tua: non ideo Petrum emendauit, quod paternas traditiones obseruaret, quod si facere uellet, nec mendaciter nec incongrue faceret. seruet sabbata, qui abstineat a cibis, quos deus creauit ad utendum cum gratiarum actione, qui quarta decima die mensis primi agnum mactet ad uesperam, et, cum hoc feceris, immo non feceris — scio enim te Chrsacrilegam non esse facturum -, uelis nolis tuam sententiam reprobabis et tunc disces opere difficilius esse confirmare sua quam aliena reprehendere. ac ne forsitan tibi non crederemus, immo non intellegeremus, quid diceres — frequenter enim in longum sermo protractus caret intellegentia et,
Abbreviated transcription (Latin):
inuiisrł ⁊ddomiuida testam̃tũ nouum ñ scd̾
testam̃tum ꝙ disposuipatͥb eoꝵ in die qua ap
p̃hendi manum eorum ut educerem eos det̾ra
egipti. Obserua quid dicat. ꝙ ñ ppło gentilium
cum qͦ ante ñ fecerat testamentum s ppło uidõꝵ
cuilegem dederat ꝑ moysen testam̃tum nouũ
cũgłii repinittat. ut nequaquã uiuant in uetu¬
state littere s innouitate sp̃s. saulus aut suꝑ
cuius nẽ nomine questio uentilat̃ crebraᷤᷤ huiꝰ¬
scemodi ponit sententiã. cquib breuitatiᷤ stu¬
dio pauca subnectam. ecceego paulus dico uob̾¬
euacuati estis axͦ qui ꝑ legem iustificamini a
grã excidistis. & infra. Si spũ ducimini iam ñ
estis sub lege. ex quo apparet qui sublege ẽ ñ dis¬
pensatiuȩ ut nrĩ uoluere maiores s uere ut
tu intelligis eum sp̃m sc̃m ñ hab̾e. qualia aut̃
sint p̃cepta legalia. deo docentediscamus. Ego
inquit dedi eis p̃cepta ñ bona: ⁊ iustificationes ĩ

Expanded text:
ui Iuda testamentum nouum non secundum testamentum. quod disposui patribus eorum in die. quando adprehendi manum eorum, ut educerem eos de terra Aegypti. obserua, quid dicat, quod non populo gentilium. cum quo ante non fecerat testamentum, sed populo Iudaeorum, cui legem dederat per Moysen, testamentum nouum euangelii repromittat, ut nequaquam uiuant in uetustate litterae sed in nouitate spiritus. Paulus autem, super cuius nomine nunc quaestio uentilatur, crebras huisce modi ponit sententias, e quibus breuitatis studio pauca subnectam: ecce ego Paulus dico uobeuacuati estis a Christo, qui in lege iustificamini; a gratia excidistis, et infra: si spiritu ducimini, iam non estis sub lege. ex quo apparet, qui sub lege est non dispensatiue, ut nostri uoluere maiores, sed uere, ut tu intellegis, eum spiritum sanctum non habere. qualia autem sint praecepta legalia, deo docente discamus: ego, inquit, dedi eis praecepta non bona et iustificationes, in
Abbreviated transcription (Latin):
ores nullus loqui audebit: x. ꝙ. cq alius occupa¬
uent. alius deeo scbendi licentiam ñ habebit. qͥn
potius humanitati tuȩ ẽ in qͦueniam tͥ tribuis.
indulgere ⁊ cetens ego enim ñ tam uetera abole¬
re conatus sũ quȩ linguȩ mee hõib em̃data de
greco in latinum transtuli quã ea testimonia
ut scirent nrĩ quid hebrea uĩtas contineret. Sicui
legere ñ placet. nemo compellit inuitũ. Sibat
uinum uetꝰ cum suauitate ⁊ nrã musta ꝯtẽpnat.
quȩ inerplanatioẽ pͥorum eclita s̃ut sicubulla ñ
intelligunt᷑ ex nrs manifestiora fiant. ꝙ autẽ¬

Expanded text:
iores nullus loqui audebit et. quodcumque alius occupaiores nullus loqui audebit et. quodcumque alius occupauerit, alius de eo scribendi licentiam non habebit. quin potius humanitatis tuae est, in quo ueniam tibi tribuis, indulgere et ceteris. ego enim non tantum uetera abolere conatus sum, quae linguae meae hominibus emendata de Graeco in Latinum transtuli, quam ea testimoniaut scirent nostri, quid Hebraea ueritas contineret. si cui legere non placet, nemo compellit inuitum. bibat uinum uetus cum suauitate et nostra musta contemnat, quae in explanatione priorum edita sunt, ut, sicubi illa non intell
Abbreviated transcription (Latin):
uoluisse disserere ꝙ illos latere ñ potuit: maxi¬
mȩ inexplanatione psalmoꝵ qͦs ap̃grecoᷤ int̾¬
p̃tatis̃ multĩ uoluminib. pͥmus origene. scbs
eusebius cesanensis. t̃tius theodorꝰ eracleotes.
quartꝰ astenus scitopolitanꝰ. quintꝰ apollina¬
N̾ laodicenꝰ. sextus didimus alexandunꝰ. fe¬
rant᷑ ⁊ cliuersorum in paucoᷤ psalmõ opuscła.
s nẽ de in tegro psalmoꝵ corꝑe dicimꝰ. ap̃lati¬
nos autem bylanus pictauensis ⁊ eusebius
uercellensis epĩ. origenem ⁊ eusebiũ trãstuler᷑.
quorumpͥorẽ ⁊ nr̃ ambrosiꝰ inquib dã sequu¬
tꝰẽ. Respondeat inͥ prudentiatua. qr̃ tu pꝰ
tantoᷤ ⁊ tales int̃p̃tes inexplanatiõe psalmoꝵ
diuersa sensens. Si enim obscuns̃ psalmi.
teq̃: ineis falli potuisse credendum ẽ. Si
manifesti: illõ mneiꝰ falli potuisse ñ eredit᷑. Ac ꝑħ¬
utͦq mͦ suꝑfluaent int̾p̃tatio tua .. hac lege p̾ pͥ¬

Expanded text:
uoluisse disserere, quod illos latere non potuit, maxiuoluisse disserere, quod illos latere non potuit, maxime in explanatione psalmorum, quos apud Graecos interpretati sunt multis uoluminibus primus Origenes, secundus Eusebius Caesarienartus Asterius Scythopolitanus, quintus Apollinaris Laodicenus, sextus Didymus Alexandrinus. Feruntur et diversorum in paucos Psalmos opuscula. Sed nunc de integro Psalmorum corpore dicimus. Apud Latinos autem Hilarius Pictaviensis, et Eusebius Vercellensis Episcopi, Origenem et Eusebium transtulerunt, quorum priorem et noster Ambrosius in quibusdam secutus est. respondeat mihi prudentia tua, quare post tantos et tales interpretes in explanatione psalmorum diuersa senseris. si enim obscuri sunt psalmi, quoque in eis falli potuise credendum est; si manifesti, illos in eis 15 falli potuisse non creditur. ac ue modo superflua erit interpretatio tua et hac lege post pr
Abbreviated transcription (Latin):
tioẽ ab origene ad ditum ẽ ⁊ ibi greca transtulimꝰ
ħ dcipõ hebraico ꝙ intelligebamꝰ exp̃ssimꝰ. sensu
legas ñ pumout ab eis editis̃ s ab origene em̃datõ
siue corraptõ ꝑ obelos: asterisco̾ ⁊ rͥan hoĩs int̾p¬
tatuunculamñ sequar: p̃sertim eum ea q̃ addita
s̃ex hominiꝰuidĩ atq blasphemi pꝰ passionem rͥ
editione transtulit. uis amator eẽ uerus. lxx. in
de de uoluminib ut ueterum te fautorẽ probẽ.
qd si feceris: omnes eccłaꝵ biblioteca dãpnare co¬
geris. Uixenim unus aut alt̾ inueniet᷑ lb ꝗi sta
ñ habeat. sorro ꝙ dicis ñ debuisse me int̾p̃tan
p᷑uetereꝰ ⁊ nououter᷑ silogismo aut obscura fuer̾
teqͦ ineis falli potuisse credendum ẽ. simanife¬
sta illos ineis falli ñ potusse ꝑspicuumẽ. tuotͥ
sermone respondeo. Omnes ueteres tractatorẽ
scura tu qͦmͦ pꝰ eos ausus es disserere qd̾ illiex pla¬
nare ñ potuer̃: Si manifesta. suꝑfluum ẽ te

Expanded text:
tione ab Origene additum est: Et ibi Graeca transtulimus: hic de ipso Hebraico, quod intelligebamus, expressimus: sensuulegas, non puros ut ab eis editi sunt, sed ab Origene emendatos, sive corruptos per obelos et asteriscos; et Christs, praesertim cum ea, quae addita sunt, ex hominis Iudaei atque blasphemi post passionem Christi editione transtulerit. uis amator esse uerus septuagide de uoluminibus, ut ueterum te fautorem probes. quod si feceris, omnes ecclesiarum bibliothecas condemnare cogeris. uix enim unus aut alter inuenietur liber, qui ista non habeat. Porro, quod dicis non debuisse me interpretari post ueteres et nouo uteris syllogismo: \'aut obscura fuerunte quoque in eis falli potuisse credendum est, si manifesta, illos in eis falli non potuisse perspicuum est,\' tuo tibi sermone respondeo. omnes ueteres tractatores,scura, tu quomodo post eos ausus es disserere, quod illi explanare non potuerunt? si manifesta, superfluum est te
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ eos aut hebreas litteras ignorare: aut adirri¬
dendoᷤ cucurbitanõ uoluisse intra. Peto infine
tare ũ cogas. ⁊ nirsum Seuita ꝑiclitan. Tuqͥ uue¬
nis es⁊ inpontificali cultnine ꝯstitutꝰ doceto ppłoᷤ.
inouis a fuee frugib romana tecta locupleta.
m suffic̃ tum auditore ⁊ lectore pauꝑcło iangło

Expanded text:
est eos aut Hebraeas litteras ignorare, aut ad irriest eos aut Hebraeas litteras ignorare, aut ad irridendos cucurbitarios voluisse mentiri. Peto in finetare non cogas, et rursum de vita periclitari. Tu qui juvenis es, et in Pontificali culmine constitutus, doceto populos, et novis Africae frugibus Romana tecta locupletato. Mihi suflicit cum auditore et lectore pauperculo in
Abbreviated transcription (Latin):
ĩnnullis te qͦ falli potuisse. Dicis me iniona pħa
ũ ꝑdidisse. ⁊ quid sit illud ꝙ male int̾p̃tatꝰ sum
subtrabis. auferens mͥoccasionẽ defensioĩs inex.
ne quicqͥd dixens me respõdente soluat᷑. nͥ forte
ut aute annos płimo̾ cucurbita uenit in medium
asserente illis temꝑib cornelio ⁊ asilio pollione ine
intano ione ꝓhȩ plenius respondunꝰ: Hoc tantũ
quã uulgo sirii cyceiam uocant. Ẽ aut̃ genꝰ uir¬
gulti lata habent folia. in modũ pãpini. Cumq
plantatum fuit citoconsurgit in arbusculã absq
ullis calamoꝵ ⁊ hastiliũ admincli̾ quib ⁊cucur¬
bitȩ ⁊ hedẽ indigent. suo truinco se sustinẽs. Hoc
gͦ uerbum de uerbo edisserẽs. siciocion trãsferre
uoluissẽ nullus intelligeret. sicucurbitã adicerẽ
qd̾ inhebraico ñ habet᷑. hederam posurut ct̃is in¬
litia ł imꝑitia ħ dixer̃ eẽ inuoluminib hebreoꝵ
qd ingrecis ⁊ latinꝰ codicib continet᷑. manifestũ

Expanded text:
nnullis te quoque falli potuisse. 22. Dicis me in Jonam Prophetam um perdidisse. et quid sit illud, quod male interpretatus sim, subtrahis auferens mihi occasionem defensionis meae, ne, quicquid dixeris, me respondente soluatur, nisi forte ut ante annos plurimos cucurbita uenit in medium adserente illius temporis Cornelio et Asinio Pollione me \mentario Ionae prophetae plenius respondimus hoc tantum quam uulgo Syri \'ciceiam\' uocant; est autem genus uirgulti lata habens folia in modum pampini, cumque plantatum fuerit, cito consurgit in arbusculam absque ullis calamorum et hastilium adminiculis, quibus et cucurbitae et hederae indigent, suo trunco se sustinens. hoc ergo uerbum de uerbo edisserens si \'ciceion\' transferre uoluissem, nullus intellegeret, si \'cucurbitam\', id dicerem, quod in Hebraico non habetur; \'hederam\' posui, ut ceteris initia, hoc dixerunt esse in voluminibus Hebraeorum, quod in Graecis et Latinis codicibus continetur, manifestum
Abbreviated transcription (Latin):
tate ĩ domant: quã si deseruent tantũ faciat
neceẽ ẽ dolorẽ quantũ manens fecerat gaudiũ.
uenuntñ ex amico intimo factꝰ inimicꝰ querat s̃
potiꝰ qd fingat astutꝰ. ñ inueniat ꝙ ꝓdat iratus
ħ autem unusquisq facile assequit᷑. ñ occultan
quos lib futurdᷤ liben sccunq uersentur aliena.
aut oĩo ñ credit᷑. aut certe integra salute sola fa¬
ma uerat᷑: cũ autemmalũ ꝑpetratur: hostiꝰ ẽ in¬
timꝰ etiam sinulliꝰ intimi loqͣcitate aut lite uul¬
git᷑. quaꝑꝑ quiꝰ prudentiũ ñ uideat etiã tu qͣm
tolerabiliter ferã amicissimi quondã ⁊ familia¬
quib ñminꝰ quam dextiis ec̃ diabolũ dimicat᷑:
uenumtñ illũ maluerm aliqͥ m̾iitiorẽ quã te
istom̾ annatiorẽ. ħ magnũ ⁊ instȩ miracłm ẽ ex

Expanded text:
Deus in eo : quam si deseruerit, tantum faciat Deus in eo : quam si deseruerit, tantum faciat necesse est dolorem, quantum manens fecerat gaudium. Verumtamen ex amico intimo factus inimicus, quaerat sibi potius quod fingat astutus; non inveniat quod prodat iratus. HOC AUTEM unusquisque facile assequitur, non occultandquoslibet futuros, liberi securique versentur, aliena aut omnino non creditur, aut certe integra salute, sola fama vexatur. Quod autem malum perpetratur, hostis est intimus, etiam si nullius intimi loquacitate aut lite vulgetur. Quapropter quis prudentium non videat, etiam tu quam tolerabiliter feras amicissimi quondam et familiaquibus non minus quam dextris contra diabolum dimicatur. Verumtamen illum maluerim aliquo modo mitiorem, quam te ist
Abbreviated transcription (Latin):
autem ꝑtinet ad offensionemtuam. ciunte ĩdi¬
gnatum sensero nicħaliud quamueniam dep̃¬
cabor. nec omino arbitrabor te succensere potu¬
isse nͥ aut hoc dicerem qd̾ dicere ñ debui aut ñ
sic dicerem ut debui. q nec miroriminus nõ scire
inuicẽ quam scim̃ a conunctissimĩ ⁊ familiaris¬
siminnis. in quoꝵ ego cantatem fateor facile me
totum ꝓicio p̃sertm fatigatum scãdał scłi in ea
sine ulla sollititudine requiesco. Dm̃ quippe illic
cẽ sentio inquẽ me securim ꝓitio ⁊ in qͥ securꝰ re¬
quiesco. nec in hac mea secuntate crastinũ illud
humane fragilitatiꝰᷤ incertum. de qͦ suꝑiꝰ gemui
oĩo formido. Cum enun hominẽ huinana xp̃i¬
ana cantate flagrantem eaq inͥ fidelẽ amicũ
faciũ cẽ sentio. quicquid ei consilioꝵ meoꝵ cogi¬
tationũq cominitto. ñ hoĩ cominitto: s illi ĩ qͦ
man⁊ ut tał sit. Ds̃ euim canta ẽ ⁊ qͥmam⁊ ĩcari

Expanded text:
autem pertinet 735 ad offensionem tuam, cum te indiautem pertinet 735 ad offensionem tuam, cum te indignatum sensero, nihil aliud quam veniam deprecabor. 10. « Nec omnino arbitrabor al. arbitror  te succensere potuisse, nisi aut hoc dicerem quod non debui, aut sic dicerem, ut debui, quia nec miror minus nos scire inuicem, quam scimur a coniunctissimis et familiarissimis nostris. in quorum ego caritatem, fateor, facile me totum proicio praesertim fatigatum scandalis saeculi et in ea sine ulla sollicitudine requiesco. deum quippe illic esse sentio, in quem me securus proicio et in quo securas requiesco. nec in hac mea securitate crastinum illud humanae fragilitatis incertum, de quo superius gemui, omnino formido. cum enim hominem Christiana caritate flagrantem eaque mihi fidelem amicum factam esse sentio, quicquid ei consiliorum meorum cogitationumque committo, non homini committo, sed illi, in quo manet, ut talis sit. deus enim ca
Abbreviated transcription (Latin):
expostulare̾. Rogo te si ficn pot̾ ut internos
queramus ⁊ disseramus aliquid qͦ sine amari¬
tudine discordiȩ corda nrã pascant᷑. fiat. Si
autem ũ pꝰsum dicere quid mͥ em̃dandum ui
his ÷ nix̃ uitȩ salutiq parcamꝰ. Muiꝰceite asse¬
quat᷑ illa quȩ inflat. diunñ offendat᷑ illa. q̃ e
dificat. egome longe cẽ sentio ab illa ꝑfectio¬
ne de qua scͥptum ẽ. Siquis inuerbo ñ offẽdit
ħ ꝑfectus ẽ uir. s planc indĩmiscdĩa puto
me p̾se facile abste petere ueniam: siquid offẽ¬
di. qd mͥ aꝑire debe̾. ut cum te audiero lucre¬
nis frẽm tuum. Neq enim quia b ꝓpt̾ longu qͥ¬
tatẽ t̾raꝵ ñ potes facere int̾ me : te ꝓpterea de¬
bes sinere errart me. ꝓrsus qd̾ ad ipsã rẽ qͣs
nosse uolumꝰ attinet si quid uen me tenere ł scio
łeredo ł puto in qͦtu aliter sentis quantũ dat
dominus sine tua iniuria conabor asserere. Qd

Expanded text:
expostulares. rogo te, si fieri potest, ut inter nos expostulares. rogo te, si fieri potest, ut inter nos quaeramus et disseramus aliquid, quo sine amaritudine discordiae corda nostra pascantur, fiat; si autem non possum dicere, quid mihi emendandum uihis, et nostrae vitae salutique parcamus. MINUS CERTE assequatur illa quae inflat, dum non offendatur illa quae aedificat. Ego me longe esse sentio ab illa perfectione, de qua scriptum est: Si quis in verbo non offendit, hic perfectus est vir . Sed plane in Dei misericordia puto me posse facile abs te petere veniam, si quid offendi quod mihi aperire debes; ut cum te audiero, lucreris fratrem tuum . Neque enim quia hoc propter longinquitatem terrarum non potes facere inter me et te, propterea debes sinere errare me. Prorsus quod ad ipsas res, quas nosse volumus, attinet, si quid veri me tenere vel scio, vel credo, vel puto, in quo tu aliter sentis, quantum dat Dominus sine toa injuria, conabor asserere. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
n ⁊ ineloquio domini habitantib uob̾ accidere
potuit : rere temptatio ẽ uita humana suꝑñã.¬
Simͥ quiuos aliqn simul inueruire ñ pꝰsum. For¬
te ut moueor ut doleo ut timeo ꝓciderem ad pe¬
des urõs. flerem quantũ ualerẽ rogarẽ quan.¬
tum amarem. nunc unumquemq urm ꝑseip
quam intheatro uite hꝰ cum magͦ siuꝑicło spec¬
rant. ne de uob̾ ea conscubendo spargatis que
qm̃ concordante dełe ñ pot̾its. concordare noli¬
tis. aut quȩ concordes legere tumeati. neiteꝵ
litigetiᷤᷤ. yenum dico cantatituę nicħ memag
quam hoc exemplũ tremiuss e cũ quedã ad me
inepłatua legerem tuȩ indignationis indicia.
ñ tamilla de entello x. deboue lasso uͥm byla
nt̾ iocan quam iracunde minari uisus es qͣm
illud qd seno te scͥpsisse satis apparet . Uñ supra
eloquutus sum plus fortasse quam debui. s ñ
plus quam timui: ubi aisti ne forte lesus uiste

Expanded text:
s et in eloquio domini habitantibus uobis accidere s et in eloquio domini habitantibus uobis accidere potuit. uere temptatio est uita humana sui, qui uos alicubi simul inuenire non possum! forte, ut moueor, ut doleo, ut timeo, prociderem ad pedes uestros, flerem, quantum ualerem, rogarem, quantum amarem, nunc unumquemque uestrum pro se ipsquam in theatro uitae huius cum magno sui periculo spectant, ne de uobis ea conscribendo spargatis, quae quoniam concordantes deleie non poteritis, concordare nolitis aut quae concordes legere timeatis, ne iterum litigetis. Uerum dico caritati tuae nihil me magis quam hoc exemplum tremuisse, cum quaedam ad me in epistula tua legerem tuae indignationis indicia, non tam illa de Entello et de boue lasso, ubi mihi hilariter iocari quam iracunde minari uisus es, quam illud, quod serio te scripsisse satis apparet — unde supra locutus sum plus fortasse; quam debui, sed non plus, quam timui —, ubi aisti: ne forte laesus iuste
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pꝰse quam uolumꝰ quanta pꝰsumꝰ tolerantia
sustinemus. Unde rocurro ad illa uerba eplẽ
tuȩ dulcissima scĩq desidii plenissima ⁊ ea
facio uiciss immea. ytinam merciriñ cõple¬
xus tuos ⁊ collatione mutua ł doceremꝰ aliqͣ
cerem. In his autem uerb̾ ñ iamtius tm̃s eti¬
ammeis uͥ delector ⁊ reficior. &. ipso quamui
pendente ⁊ ñ attingente utnusq nim desidi¬
o ñ pania ex parte consolor. ibirursus acerri¬
mis dolorum stimulis fodior dum cogito ĩ
largum ꝓlixumq concesserat ut coniunctis.¬
ini⁊ familianssimi mella scͥpturaꝵ sc̃aꝵ pan¬
ter lamberetiᷤ tantȩ a maritudinis irrepsiese
dandam cum eo temꝑe qͦ ab icctis iam saitiniꝰ
scłarib iamȩxpediti dominũ sequebamini
.x. in ea t̾ra uiuebati simul inqua dominꝰ hu.¬
manis pedib ambulans pacemineam inquit
do uob̾ pacemineam relinqͦ uob̾ uins etate mani¬

Expanded text:
non posse, quam uolumus, quanta possumus tolerantia non posse, quam uolumus, quanta possumus tolerantia sustinemus! unde recurro ad illa uerba epistulae tuae dulcissima sanctique desiderii plenissima et ea facio uicissim mea: \'Utinam mereremur complexus tuos et conlatione mutua uel doceremus aliqua cerem. In his autem uerbis non iam tuis tantum sed etiam meis ubi delector et reficior et ipso quamuis pendente et non adtingente utriusque nostrum desiderio non parua ex parte consolor, ibi rursus acerrimis dolorum stimulis fodior, dum cogito intlargum prolixumque concesserat, ut coniunctissimi et familiarissimi mella scripturarum sanctarum pariter lamberetis, tantae amaritudinis inrepsisse dandam, cum eo tempore, quo abiectis iam sarcinis saecularibus iam expediti dominum sequebamini et in ea terra uiuebatis simul, in qua dominus humanis pedibus ambulans: Pacem meam, inquit, do uobis, pacem meam relinquo uobis, uiris aetate maturi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓiciat secura dilectio: Quis deniq amicꝰ ñ
formidetur quasi futurꝰ mimicꝰ si potuit in¬
exorm : O misera ⁊ miseranda ꝯditio. oinfi¬
da inuoluntatib amicoꝵ scientia p̃sentiũ. uͥ
nulla ẽ p̃scientia futuroꝵ . S quid adħ alteri
de altero gem̃dum putẽ. quando necipse ꝗdẽ
sibi homo ẽ notus in posterum : Nouit enĩut¬
cumq uix forte nunc quał sit: quał aũt po¬
stea sit futunis ignorat. hec porio ñ tantũ sci¬
abolus beatus aliqñ cum adhucangłs bonu̾
eẽt sciens futuram inquitatẽ suã ⁊ sempĩnũ
supplicium: omino ñ uideo. de qua re sitam
eam nosse opꝰ ẽ uellem audirequid sentiã. uis
quid faciant t̾rx acmarta quȩ nõ corꝑalit᷑ di¬
imnunt. Si lec epła mea quamlegis ego eẽm.
iammn diceres qd quesuui. Nc̃ uero quando re¬
scbes. qnmittes quatido ꝑueniz. qn accipiã:
x. tam̃ utinam qñc̾q fiat. qd̾ tamcito fieri

Expanded text:
proiciat secura dilectio? quis denique amicus non proiciat secura dilectio? quis denique amicus non formidetur quasi futurus inimicus, si potuit inexoriri ? o misera et miseranda da in voluntatibus amicorum scientia praesentium, ubi nulla est praescientia futurorum. Sed quid hoc alteri de altero gemendum putem, quando ne ipse quidem sibi homo est notus in posterum? Novit enim utcumque, vix forte, nunc qualis sit; qualis autem postea sit futurus, ignorat. 7. « Haec porro non tantum sciabolus beatus aliquando, cum adhuc angelus bonus esset, sciens futuram iniquitatem suam et sempiternum supplicium, omnino non uideo. de qua re, si tamen eam nosse opus est, uellem audire, quid sentias. uide, quid faciant terrae ac maria, quae nos corporaliter dirimunt. si haec epistula mea, quam legis, ego essem, iam mihi diceres, quod quaesiui; nunc uero quando rescribes? quando mittes? quando perueniet? quando accipiam? et tamen utinam quandoque fiat, quod tam cito fieri
Abbreviated transcription (Latin):
re aut studiosis diligentius quam ppłi audi¬
unt instiuendis ꝓpter eccłasticas occupationẽ
omino ñ pꝰsum. Nescio quȩ scͥpta maledica su¬
ꝑ tuo nomine ad affricam ꝑuenisse nescimꝰ.
Accepimꝰ tam̃ qd̾ dignatus es mittere illis repõ¬
dens maledictis. qͣ ꝑlecto fateor multũ dolui.
int̃ tam carã familiare̾q ꝑ soãs cuncti pene ee¬
cłus noti̾simo amicicie uincło copłatas tantũ
malum extitisse discordiȩ. x tu quid̃ quãtũ
tͥ moderens quantumq teneaᷤᷤ aculeo indigna¬
tionis tuȩ nereddas maledietum ꝓmaledicto.
sas cum legissẽ contabui dolore ⁊ obrigui ti¬
more. quid de me illa facerent quȩ inte ille
scͥpsit si inmanus meã forte uenissent: ue
mundo abscandał. ecce fit ecce prorsꝰ implet̃
qd̾uentas ait. qm̃ habundauit iniquitas re¬
frgescet cartã multoꝵ. quȩ sibienim iã fuda
pectora tuto refundant᷑ : incꝰ sensus tota se

Expanded text:
re autem studiosis diligentius, quam populi audire autem studiosis diligentius, quam populi audiunt, instruendis propter ecclesiasticas occupationes omnino non possum. Nescio qua scripta maledica super tuo nomine ad Africam peruenisse nescimus. accepimus tamen, quod dignatus es mittere illis respondens maledictis. quo perlecto, fateor, multum dolui inter tam caras familiaresque personas cunctis paene ecclesiis notissimo amicitiae uinculo copulatas tantum malum extitisse discordiae. et tu quidem quantum tibi modereris quantumque teneas aculeos indignationis tuae, ne reddas maledictum pro maledicto, sas cum legissem, contabui dolore, et obrigui timore, quid de me illa facerent, quae in te scripsit, si in manus meas forte uenissent. uae mundo ab scandalis! ecce fit, ecce prorsus impletur, quod ueritas ait: Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet caritas multorum. quae sibi enim iam fida pectora tuto refundantur? in cuius sensus tota se
Abbreviated transcription (Latin):
colloquia. litterȩ pꝰsent eẽ crebriorẽ. Nẽ uͦ tanto
locorum int̾uallo absumus a sensib mĩs ut de
illis uerb̾a płĩ ad galathas iuuenem me ad tuã
sc̃itatem scͥpsissẽmeminenm ⁊ ecce iã senex nõ¬
dumrescͥpta meiuerm. faciliusq ab te exẽpla
ria epłe meȩ ꝑueneant nescio qua occasione
ꝓueniente. quam ipsa epła mecurante. hõ
enim qui eamtuncacceꝑat nec ad te ꝑtulit:
nec adme retulit. cante aut̃ mͥ in literiᷤ tuiᷤ
quȩ in manꝰ nras uenire potuer̾ apparent res.
ut nicħ studiorum meorum inallẽ sipꝰsẽ quã
iuherere latentuo. qd̃ ego quia ñ pꝰsum: ali¬
quem nr̃orum in domino filiorum erudiẽdũ
nob̾ ad te mittere cogito: sieuiam dehaere tua
rescͥpta meruero. Nlamneq inme tantũ scien¬
tiȩ scͥpturarũ diuinaꝵ ẽ aut eẽ iam poterit:
quantumiẽe tͥ uideo. X siquid in hacre ha¬
beo facultatiᷤᷤ urcumq impendo ppło dĩ. uaca¬

Expanded text:
conloquia, litterae possent esse crebriores! nunc uero tanto conloquia, litterae possent esse crebriores! nunc uero tanto locorum interuallo absumus a sensibus nostris, ut de illis uerbis apostoli ad Galatas iuuenem me ad tuam sanctitatem scripsisse meminerim et ecce iam senei nondum rescripta meruerim faciliusque ad te exemplaria epistulae meae peruenerint nescio qua occasione praeueniente quam ipsa epistula me curante. homo enim, qui eam tunc acceperat, nec ad te pertulit nec ad me retulit. tantae mihi autem in litteris tuis, quae in manus nostras uenire potuerunt, apparent litterae, ut nihil studiorum meorum mallem, si possem, quam inhaerere lateri tuo. quod ego quia non possum, aliquem nostrorum in domino filiorum erudiendum nobis ad te mittere cogito; si etiam de hac re tua rescripta meruero. nam neque in me tantum scientiae scripturarum diuinarum est aut esse iam poterit, quantum inesse tibi uideo, et, si quid in hac re habeo facultatis, utcumque inpendo populo dei. uaca
Abbreviated transcription (Latin):
quamcũ ei pairit᷑ ñ sanat᷑. Hoc ẽ enim qd̾ acu¬
tȩ uidit quidix̃ utiliores eẽ plerumq inimi¬
cosuirgantes: quam amicos obuirgare metu¬
entes. Illi enim dum urant̃ dicunt aliqñ ue
ra quȩ corrigamꝰ. isti autem minorẽ quã o¬
portet exbibent iustitię lib̾tatẽ. dum amiciti¬
e timent exasꝑare dulcedinẽ. qua ꝓpt̃ siboᷤ
ut tͥ uicłis lassus senectute forte corꝑi̾ ñ uigo¬
re animi tñ in area dominica fructuoso labo¬
re desudans ecce sum siquid ꝑ ꝑam. dixi fortiꝰ
fige pedẽ. ñ mͥ eẽ deb molestum pondꝰ etatiᷤᷤ
tue : dummꝰ conterat᷑ palea culpe meȩ. s¬
inde illud qd̾ in extremo epłe tuȩ posuisti cũ
magni desidii suspino ł lego ł recolo. Uti¬
naminquis mererem̃ complexꝰ tuos ⁊ colla¬
tione inutua ł doceremꝰ aliqua ł disceremꝰ:
ego autem dico. utinam saltem ꝓpinquis t̾ra
rum locis habitaremꝰ. ut siñ pꝰsent miscen urã

Expanded text:
quam, dum ei parcitur, non sanatur. hoc est enim, quod acuquam, dum ei parcitur, non sanatur. hoc est enim, quod acute uidit, qui dixit utiliores esse plerumque inimicos iurgantes quam amicos obiurgare metuentes. illi enim, dum rixantur, dicunt aliquando 20 uera, quae corrigamus; isti autem minorem, quam oportet, exhibent iustitiae libertatem, dum amicitiae timent exasperare dulcedinem. 1 quapropter etsi bos, ut tibi uideris, lassus senectute forte corporis, non uigore animi tamen, in area dominica fructuoso labore desudans, ecce sum: si quid perperam dixi, fortius fige pedem. non mihi esse debet molestum pondus aetatis tuae, dum conteratur palea culpae meae. Proinde illud, quod in extremo epistulae tuae posuisti, cum magni desiderii suspirio uel lego uel recolo. utinam, inquis, mereremur complexus tuos et conlatione mutua uel doceremus aliqua uel disceremus! ego autem dico: utinam saltem propinquis terrum locis habitaremus, ut, si non possunt misceri nostra
Abbreviated transcription (Latin):
dimuta m. ueme iucissim ledenclo malũ
ꝓmalo recdclas. ledes autemme simͥtacuerꝰ
errorem meum: quem forte inueneriᷤᷤ infactiᷤ ł
ab sit amorib &. ascõ ꝓposito tuo ut hoc faciaᷤᷤ
uoluntate ledendiculpansinme aliquid dẽte
maledico qd m̃te uendica scis ñ eẽ culpandũ.
Ac ꝑ hoc aut beniuolo corde arguaᷤ etiam sicaret
amicissimam iep̃hensionẽ gratissima accipi¬
am etiam sirephendi ñ meruit qđ̾ rectȩ defen¬
di pot̃. aut agnoscam simulz beniuolentiã tu¬
ã ⁊ culpammeã ⁊ quantum dominꝰ donat in ali¬
o gratꝰ inalio em̃datus inueniar. quidgͦ fortas¬
se dura s certe salubria uerbatua. tanquã cestꝰ
entelli ꝑtimescam. Cedebat᷑ ille ñcurabatur
u iõ uincebat᷑ ñsanabatur. ego autem simedi¬
cinalem correcͥtionem tuã tranquillus acceꝑo.¬
ñ dolebo.Siuͦ infumitã ł humanał mea etiã
cumueracit᷑ arguor ñ pot̃ nͥ aliquantulũ cõ¬
tnstan: melius tumor capitis dolz cũ curatus

Expanded text:
i nec me uicissim laedendo malum pro malo reddas. laedes autem me; si mihi tacueris errorem I meum, quem forte inueneris in factis uel m me — quod absit a moribus et sancto proposito tuo, ut hoc facias uoluntate laedendi culpans in me aliquid dente maledico. quod mente ueridica scis non esse culpandum — ac per hoc aut beniuolo corde argues, etiam si caret amicissimam reprehensionem gratissime accipiam, etiam si reprehendi non meruit, quod recte defendi potest, aut agnoscam simul et beniuolentiam tuam et culpam meam et, quantum dominus donat, in alio gratus, in alio emendatus inueniar. Quid ergo fortasse dura, sed certe salubria uerba tua tamquam caestus Entelli pertimescam? caedebatur ille, non curabatur, et ideo uincebatur, non sanabatur. ego autem, si medicinalem correptionem tuam tranquillus accepero, non dolebo. si uero infirmitas uel humana uel mea, etiam cum ueraciter arguor, non potest nisi aliquantulum contristari, melius tumor capitis dolet, cum curatur,
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. queso gͥ te ⁊ iterum atq itenim obsec᷑ ut igno¬
stas disputatiunculȩ meȩ ⁊ ꝙ modum meum e¬
gressus sum. tͥ imputes quicoegistiut rescͥberẽ
egosumuia ⁊ uĩtas ⁊uita. Nec pot̾ fieri ut uita¬
tis cultor mdatio colla submittam. neq mͥ imꝑi¬
torum plebeculam concitẽ qui te uenerant᷑ ute
ep̃m. ⁊ ineccłia declamantem sacerdotu honore
suscipiunt. me aut̃ etatisultimȩ ⁊ pene decre¬
pitum acmonasteni ⁊ runs secreta sectantẽ par¬
upendunt : queras tͥ quos doceas siue rep̃ben¬
das. adnos enim tantiꝰ mans atq t̾rarum spati
si forsitan litteras scͥpseris ante eas italia ac ro¬
ma suscipient quam ad me cuimittenbȩ sdefe¬
gulas p̃notataᷤ⁊ pꝰea aliam trans lationẽ absq
his signis ediłim: pace tua direrim uidis mͥ ñ in¬
telligere ꝙ quesisti. llla enimint̾p̃tatio .lxx. int̃¬

Expanded text:
itur et te iterum atque iterum deprecor, ut ignoscas disputatiunculae meae et, quod modum meum egressus sum, tibi inputes, qui coegisti, ut rescriberEgo sum uia et uita et ueritas, nec potest fieri, ut ueritatis cultor mendacio colla submittam, neque mihi inperitorum plebeculam concites, qui te uenerantur ut episcopum et in ecclesia declamantem sacerdotii honore suscipiunt, me autem aetatis ultimae et paene decrepitum ac monasterii et ruris secreta sectantem parui pendunt, et quaeras tibi, quos doceas siue reprehendas. ad nos enim tantis maris atque terrarum a te si forsitan litteras scripseris, ante eas Italia ac Roma suscipiet, quam ad me, cui mittendae sunt, defegulas praenotatas et postea aliam translationem absque his signis ediderim, pace tua dixerim, uideris mihi non intellegere, quod quaesisti. illa enim interpretatio septuagint
Abbreviated transcription (Latin):
lent sic̃ a parrntib ꝑ legem acceꝑant custodire:
Rursum obsec᷑ te ut pacetua meum dolorẽ au¬
dias. Iudeorum paulus cermoniaᷤ obsertiabat
uelint sicut aparentib acceꝑant custodire. S¬
go econtrano loquar ⁊ reclamante mundo lib̾a
uoce ꝓnuntiem ceruoniã iudeoꝵ ⁊ ꝑintiosas
cẽ ⁊ mortiferas xͥaniᷤ : .x quic̃q eaᷤ obseruauerit
siue exiudeis siue exgentib eum inbaratrũ dia¬
boli deuolutum. finis enim legis x adustitiã
omĩ credenti ent finis adiustitiã. si uideus ex ci¬

Expanded text:
lent, sicut a parentibus per Legem acceperant, custodire. lent, sicut a parentibus per Legem acceperant, custodire. » Rursum obsecro te, ut pace tua meum dolorem audias. Judaeorum Paulus cerimonias observabat,uelint, sicut a parentibus acceperint, custodire. ego e contrario loquar et reclamante mundo libera uoce pronuntiem caeremonias Iudaeorum et perniciosas esse et mortiferas Christianis et, quicumque eas obseruauerit siue ex Iudaeis siue ex gentibus, eum in barathrum diaboli deuolutum. finis enim legis Christus est omni credenti erit finis ad iustitiam, si Iudaeus exci
Abbreviated transcription (Latin):
Usq bodie ꝑ totã orientĩ synagoga int̾uideos
xp̃m filium dĩnatum de maria uirgine ⁊eũ dict̃
ẽẽ qui sub pontio pilato passꝰ ẽ . resurrex̃ inquẽ
q. nos credimus. S dumuolunt q. uidi eẽ ⁊ xp̃ia¬
ni. nec iudei sunt necrͥani. Orogͦ te ut quinrõ
uulnusculo medendum putas qd acuforatum
immo punctum dr̃. h sententie medeariᷤuul¬
ner qd lancea ⁊ ut ita dicam phalarice mole ꝑcꝰ¬
sumẽ. Neq enim eiꝰd ẽ cͥminis i explanatione
scͥpturarum diuersas maiorum ponere sẽcenti
as & hesim sceleratissimam nirrum ineccłam
intͦducere. Sinautem ħ nob̾incumbit nece̾sitas
⁊̃ iudeos cum legitinĩ suis suscipiamꝰ. ⁊ licebit
deos facient. quisenim ħ xͥanorum patient̃ au¬
diat ꝙ intua epła continet᷑. iudeus erat paulu̾
xͥanus autem factꝰ ñ iudeorum sacrainta relique¬
rat q̃ conuenient̃ ille ppłs ⁊ legituno temꝑe qͦ o¬

Expanded text:
usque hodie per totas orientis synagogas inter Iudaeos usque hodie per totas orientis synagogas inter Iudaeos Filium Dei, natum de Maria virgine, et eum dicunt esse qui sub Pontio Pilato et passus est et resurrexit, in quem et nos credimus. Sed dum volunt et Judaeini, nec Iudaei sunt nec Christiani. oro ergo te, ut, qui nostro uulnusculo medendum putas, quod acu foratum, immo punctum dicitur, huius sententiae medearis uulneri, quod lancea et, ut ita dicam, phalaricae mole percussum est. neque enim eiusdem est criminis in explanatione scripturarum diuersas maiorum sententias ponere et heresim sceleratissimam rursum in ecclesiam introducere. sin autem haec nobis incumbit necessitas, ut Iudaeos cum legitimis suis suscipiamus, et licebit Iudaeos facient. Quis enim hoc Christianorum patienter audiat, quod in tua epistula continetur: Iudaeus erat Paulus, Christianus autem factus non Iudaeorum sacramenta reliquerat, quae conuenienter ille populus et legitime tem
Abbreviated transcription (Latin):
spem salutis. qm̃ ꝑ dominumiħm salus ipsa
que illis sacram̃tis significabat᷑̃ aduenerat. co¬
nus sermonis tui quem disputatione lõgissima
ꝓtraxisti hic sensus ẽ. ut petrus ñ errauit ĩ eo
qd̾ his quieriudcis crediderant putauerat le¬
gẽ eẽ seruandam. s in eo arecti linea deuiant.
ꝙ gentes cogeret uidauart. Cogeret aut ñ locẽ¬
tis imꝑio s conueisationis exemplo:& paulus ñ
contraua sit locutus his quȩ ipse gesserat. s qr̃
petius cos qui exgentib eraut iudartare ꝯpel¬
iudei si legis mandata custodiant. hẽ si sacͥfi¬
cia offerant q̃ obtulit paulus sifilios cͥcumcidñt.
si sabbatum seruent. ut paulꝰ intimotbeo ꝙ
om̃s obseruauere uidĩ. Si ħueraim ẽ incheunti
hebyonis hesim labimur qui credentes in
xp̃m ꝑꝑ ħ solum apatͥb anathematirati sũt
ꝙ legis cermonias xͥ eugłio miscuer᷑ ⁊ sicno¬
ua confessi sunt ut uetera ñ amitterent. qͥs
dicam de hebionitis qui rͥanos eẽ se simulãt:

Expanded text:
s, quoniam per dominum Iesum salus ipsa, quae illis sacramentis significabatur, aduenerat. totius sermonis tui, quem disputatione longissima protraxisti, hic sensus est, ut Petrus non errauerit in eo, quod his, qui ex Iudaeis crediderant, putauerit legem esse seruandam, sed in eo a recti linea deuiarit, quod gentes cogeret iudaizare, cogeret autem non docentis imperio, sed conuersationis exemplo, et Paulus non contraria sit locutus his, quae ipse gesserat, sed quare Petrus eos, qui ex gentibus erant, iudaizare conpelIudaei, si legis mandata custodiant, hoc est si sacrificia offerant, quae obtulit Paulus, si filios circumcidant, si sabbatum seruent, ut Paulus in Timotheo et omnes obseruauere Iudaei. si hoc uerum est, in Cerinthi et Hebionis haeresin delabimur, qui cr hoc solum a parentibus anathematizati sunt, quod legis caeremonias Christi euangelio miscuerunt et sic noua confessi sunt, ut uetera non amitterent. quid dicam de Hebionitis, qui Christianos esse se simulant?
Abbreviated transcription (Latin):
exiudeis eredidant. Simulastig̾ uideum ut᷑
uideos lucfacere᷑⁊ hancipsam simulationem
tiuisti. Orta enim seditione cum occidend̾ cẽs
raptꝰ es atͥbuno⁊ ab eo missus cesaream sub
custodia militum diligenti ne te uidĩ quasi
simulatorẽ ae destructorẽ legis eccident. atq
te qua audatia paulus in altero rep̃hendat
ꝙ ipse cominisit: ego unmo alii añ me expo¬
suerunt causã quam putauer̃ ñ offitiosum
m̃daeium defendentes sicur tu scͥbi s docẽ¬
porphyrii imprudentiam coherterent qui
paulum ⁊ petrum puenli dic̃ int̾se pugna¬
se certamine. imimo exar sise paulũ minui¬
diam iuititũ petͥ. ⁊ eascͥpsisse iactanter ł que ñ
fecent. ł si fecit ꝓcaciter fecent. id inalio repͤhen¬
dens ꝙ ipse commisent. Int̾p̃tati s illiut potue
turꝰ quiuetenim sẽtentiã reꝓbasti sc̾bis ad mel
eplatua. sieq enim ame docendꝰ es qͥm̃ intelli

Expanded text:
ex Judaeis crediderant. Simulasti ergo Judaeum ut ex Judaeis crediderant. Simulasti ergo Judaeum ut Judaeos lucrifaceres; et hanc ipsam simulationem n evadere non potuisti. Orta enim seditione cum occidendus esses, raptus es a tribuno, et ab eo missus Caesaream, sub custodia militum diligenti, ne te Judaei quasi simulatorem ac destructorem Legis occiderent; atque te, qua audacia Paulus in altero reprehendat, quod ipse commi- sit ? ego, immo alii ante me exposuerunt causam, quam putauerant, non officiosum mendacium defendentes, sicut tu scribis, sed docenPorphyrii inpudentiam cohercerent, qui Paulum et Petrum puerili dicit inter se pugnasse certamine, immo exarsisse Paulum inuidia uirtutum Petri et ea scripsisse iactanter, uel quae non fecerit uel, si fecit, procaciter fecerit id in alio reprehendens, quod ipse commiserit. interpretati sunt illi, ut potuturus, qui ueterum sententiam reprobasti. Scribis ad me in epistula tua: neque enim a me doce
Abbreviated transcription (Latin):
euglio illius ꝯꝓbato direiunt ei. Uide fr̃ qͥtmili¬
asunt inuidea qui crediderꝰ xͦ ⁊ hi om̃s emulato¬
sionem doctas amoy se eoꝵ qͥ ꝑgentes sunt iuideox
dicens ñ deb̾e eos cͥcumeide filios suos neq scdmn¬
consuetudinem ingredi. quidgꝰ ẽ s utiq oport
conuenire multitudinẽ audier enim te supue¬
nisse. Hgͦ fac qd tͥ dicimus. Sunt nobus. pne
cum ipsis.⁊ impende in eo ut rabant capita.⁊ sciet̃
om̃s qr quȩ de teaudier᷑ faisa s̃ s ambula. ipse
eustodiens legem. Tc̃ paulus assumptisiuns po¬
stera die punficatus cumillis intrauit intẽplũ
adnuntians expletionem dieium punficatiois
donec offerretur ꝓunoqͦ eorum oblatio. Opari
le ⁊in hoc te mirsus introgo cur ca pͥ raseris curau¬
dipedalia ȩrertuerꝰde cenmoniis iudtoꝵ curop¬
tułis sacͥfitia ⁊ scłm legem hostie ꝓ te fuernt ĩ¬
molatȩ. utiq respondeb̾ nescandalirarent᷑ ꝗ

Expanded text:
euangelio illius conprobato dixerunt ei: uides, frater, quot milieuangelio illius conprobato dixerunt ei: uides, frater, quot milia sunt insionem 146 doceas a Moyse eorum qui per gentes sunt Judaeorum, dicens non debere circumcidere filios suos, neque sngredi. Quid ergo est? utique oportet convenire multitudinem; audierunt enim te supervenisse. Hoc ergo fac quod tibi dicimus: sunt nobis viri cum ipsis: et impende in eos, ut radant capita et sciant omnes quia quae de te audierunt falsa sunt, sed ambulas et ipse custodiens Legem. Tunc Paulus, assumptis viris, postera die purificatus, cum illis intravit in templum, annuntians expletionem dierum purificationis, donec offerretur pro unoquoque eorum oblatio » . O Paule, et in hoc te rursus interrogo; cur caput raseris, cur nudipedalia exercueris de cerimoniis Judaeorum, cur obtuleris sacrificia, et secundum Legem hostiae pro te fuerint immolatae? Utique respondebis: Ne scandalizarentur qui
Abbreviated transcription (Latin):
Surge petre occide ⁊ manduca: i. omĩa anima¬
lia quadrupedum ⁊ serpentium t̾re ⁊ uolatiliũ
cg̨li. q̃ dicto ostenditur nullum hominẽ sed̃m
tune cõmune dixĩs. iuit itaq cesaream nngressus
ad cornelium aꝑiens ossuum dix̃. inuentate c̃ꝑi¬

Expanded text:
surge, Petre, occide et manduca, id est. omnia animasurge, Petre, occide et manduca, id est. omnia animalia quadrupedum et serpentium terrae et uolatilium caeli. quo dicto ostenditur nullum hominem secundum u nc commune dixeris. iuit itaque Caesaream et ingressus ad Cornelium aperiens os suum dixit: in ueritate c