comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nouit̃ renatum. ħ tam manifestũ testimoniũ
pauci custo diunt. Nam heri cathecuminus.
hodie pontifex. eri in anphiteatro hodie in ec¬
cła. Uesꝑe incirco mane in altario. dudũ fau¬
tor histrionũ. nunc consecrator uirginũ. Quare

Expanded text:
noviter conversum. Hoc tam manifestum testimonium pauci custodiunt. Hieron. Nam heri catechumenus, hodie pontifex est; heri in theatro, hodie in Ecclesia; vespere in circo, hodie in altari; dudum fautor histrionum, nunc consecrator virginum. Ambro
Abbreviated transcription (Latin):
pudentꝰ arrogantia rusticorum qui garruli¬
tatẽ auctoritatẽ putant. ⁊ꝑati adlites: insub¬
ditos tumidis scrmonib intonant. Non cupidũ
mui sue bñ p̃positum. Non ut opes augeat. ł¬
pͥus adomesticis exigat: filios hñtem subditos
inomni castitate. Ne initentur filios eli. qui in
uestibulo templi cum mulierib dormiebant.
insuas delicias conũtebant. Siquis enim domu¬

Expanded text:
pudentius est arrogantia rusticorum, qui garrulitatem auctoritatem putant, et parati ad lites in subjectos tumide intonant. Non cupidum, mui bene praepositum, non ut opes augeat, prius a domesticis exigat, filios habentem sin omni castitate, ne imitentur filios Heli qui in vestibulo templi cum mulieribus din suas delicias conuertebant. non neo
Abbreviated transcription (Latin):
dicat. desidat. locus enim suꝑior sine quo ppłs
regi ñ p̃ ⁊ si ita teneatur atq ãministretur ut
decet. tñ indecent̃ appetitur. Inimo sanctum oci¬
um querit caritas cognoscende u̾itatis. negociũ¬
ꝓximus caritatis. Quam sarcinam si nullus im

Expanded text:
i. Nunc autem locus superior, sine quo populus regi non potest, etsi ita teneatur et administretur ut decet, tamen indecenter appetitur. Si autem ctum quaerit caritas ueri-. tatis; negoticaritatis. Quam sarcinam si nullus inp
Abbreviated transcription (Latin):
untur. Est quoq ꝑtingens usq ad diuisionem
conpagum ⁊ medullatum ⁊ ut ħ dicatur aꝑtiꝰ:
ẽ discretor cogitacionum ⁊ uitentionum cordi.
conpaginantur. ꝑ medullas uero: se cretissime
imagis intime intentiones intelligunt᷑. has gͦ
a se inuicem sermo diuidit. cum qͣł sit cogitati¬
o ⁊ quał intentio discernit. Sepe namq bona
sunt que cogoantur s: mala intentione. sepe¬

Expanded text:
nem compagum et medullarum. Ac si diceret: Est discretor cogitationum et intentionum cordis.  invicem compaginantur. Per medullas vero secretissimas et magis intimas intentiones cordis intelligimus. Has ergo a se invicem divinus sermo dividit, cum qualis sit cogitatio et qualis intentio discernit. Saepe namque bona sunt quae cogitantur, sed mala intentione. S
Abbreviated transcription (Latin):
que erit assumptioreliquorum nisiuita ex mortiũ:
Qd autemuidei possunt assumi: ad repͥm̃dam suꝑ¬
biam quorundam gentilium forte dicentium to¬
tum gens c̃ẽ dampnatum: ꝓbat ꝓnature similitu¬
adsi dem assumpti: & massa sc̃a ẽ naturalit ut deco

Expanded text:
quae erit assumptio reliquorum, nisi vita gentium Quod autem Judaei possunt assumi ad reprimendam superbiam quorumdam gentilium forte dicentium totum genus esse damnatum, probat per naturae similituas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsꝑis: excercet adũsis. Nam ꝓͥa ipsarum infirmi¬
te exercctur humilitas. afflictione: patientia ꝯͣtͣ
ut si quis eorum deuiant. i exhorbitant. ⁊̃ hoc¬
¶AU cis faciat ꝓuenire inbonum. quia humiliorẽ
redeunt atq doctiores. Qđ sicui ħ nondum

Expanded text:
s, et exercet adversis. Nam propria ipsorum infirmitate exercetur humilitas, afflictione patientia, paterut si qui eorum deviant, et exipsum eis faciat proficere in bonum; quia humiliores redeunt atque doctiores. Horum
Abbreviated transcription (Latin):
ba sit. & dicat sibi homo fideł. Si ex fide. quomͦ gratis:
Qd eium fides meretur. cur ñ potius reddit᷑ ꝗͣ donatur:
sti. Non enun gram̃ dĩ aliquid meriti p̃cedit huma¬
ni. s ipsa grã meretur augeri. ut aucta. mereatur &
ꝑfici. comitante: ñ duce. pedissequa ñ p̃iua uolun-¬

Expanded text:
erba sit. aec dieat sibi: \'Si ex fide, quo modo gratis? quod enim fides meretur, cur non potius redditur, dei, non gratiam dei aliquid meriti praecedit humani, sed ipsa gratia meretur augeri, ut aucta mereatur et perfici, comitante non ducente, pedisequa non praeuia uolun
Abbreviated transcription (Latin):
ura. corꝑa castigetis ut ñ nature defectu cogam᷑
ulo utitur anima cum eius bonususus refertur
ficium cum se refert addm̃ ut igne amoris eiuis ac¬
censa: formam concupiscentie scłaris amittat. eiq
tamquamin commutabili forme subdita reforme

Expanded text:
vestra corpora castigetis, ut non naturae defectu cogantur o utitur anima, cum eius bonus et rectus usuanima ipsa cum se refert ad Deum. ut igne amoris eius accensa formam concupiscentiae saecularis amittat eique tamquam incommutabili formae subdita reforme
Abbreviated transcription (Latin):
sentit. dicit᷑ npeccaret: subtilit̾ quid ista discer¬
nit. s uideat quid agatur de dominica or̃one qua
dicimus dimitte nob debita nr̃a. qđ nisi fallor ñ
ẽtt op̃ dicere. si numquam ł in lapsr lingue ł inob¬
letanda cogitatione. ciusdem pec̃ci desid̃iss aliqꝗͣtu¬
lum consentiremus. Nec iacob diceret: inmultiᷤ¬
offendimus omnes. Non enim offendit nisi cui
mala concupiscentia contra iusticam appetendo
qđ ñ debuit. siue falleni siue p̃ualens: ꝑsuadet.

Expanded text:
eatur invitis: subtiliter quidem ista discernit, sed videat quid agatur de dominica oratione, ubi dicimus: Dimitte nobis debita nostra: quod, nisi fallor, non opus esset dicere, si nunquam, vel in lapsu linguae, vel in oblectanda cogitatione, ejusdem peccati desideriis aliquantulum consentiremus; sed taoffendimus omnes. non enim offendit, nisi cui mala concupiscentia contra iustitiae rationem appetendo quod non debuit, siue fallens siue praeualens persuadet.
Abbreviated transcription (Latin):
sumat q obtulit. domi potiꝰ ħ agenda. ñ in ec¬
dissensionis ⁊ uentris. mus enim oblatum: to¬
tius pplifit. q inuno pane omnes significantur.
ꝑid enim ꝗd unum sumus omnes: de uno pane
om̃s nos sum̃e oportet. Seq̃r. Quto dicam uobis:¬

Expanded text:
 agenda, non in Ecdissensionis et ventris. Munus enim oblatum totius populi sit; quia in uno pane omnes significantur. Per id enim quod unum sumus, de uno pane omnes nos sumere oportet. Quid dicam vobis
Abbreviated transcription (Latin):
in latinis codicib abħeticis contentionis studiomul¬
tamutata sunt. Qui cum ꝓpͥa auctoritate uti non
possunt. Aduictoriam u̾ba legis adult̾ant. ut sẽsũ
suum qͣsi u̾ba legis asserant: ⁊ contͣdicentib sibi. qͣsi
auctoritate resistant. Sequitur. Qui ẽ forma fut᷑i

Expanded text:
in Latinis codicibus ab haereticis contentionis studio mutata 26 sunt, qui cum propria auctoritate uti non possunt ad victoriam, verba legis adulterant, ut sensum suum quasi verbis legis asserant, et contradicentibus sibi, quasi auctoritate resistant.
Abbreviated transcription (Latin):
sub nube. que eos ab estu. ⁊ neuid̾entur ab e¬
giptiis: ꝓtegebat. ⁊om nes mare rubrum sum¬
m̃sis hostibus transierunt. immo ⁊ inmoyse .i.
ducauerunt escam eandem. quam nos. Corꝑa¬
bant autem de petra consequente eos. ad litt̃¬

Expanded text:
unt, quae eos ab aestu, et ne viderentur ab Aegyptiis protegebat; et omnes mare Rubrum, submersis hostibus, transierunt; imo et in Moyse, id est ducaverunt eamdem escam quam nos; corbant autem de petra consequente eos: ad litte
Abbreviated transcription (Latin):
de ⁊̃ qđ eum inp̃ceoenti similitudine tͥa sunt .s.
uir mulier lex. uiri:. & rursum in hac ꝓpt̾ quã
cati: ħ solum hic diu̾sum ẽ. qd̾ in illa uir mori¬
tur. ut alege uiri soluta nibat mulier cui uo
let. In hac autemñ pec̃c̃ni s: ip̃a anima morit᷑

Expanded text:
de quod in praecedenti similitudine tria sunt, scilicet vir, mulier, lex viri, et rursum in hac propter qucatorum lex. Hoc solum hic diversum est, quod in illa vir moritur, ut a lege viri soluta mulier nubat cui velit; hic autem non peccatum, sed ipsa anima moritur
Abbreviated transcription (Latin):
illusisse mortẽ ut nos redimeret. Uñ & eum uo¬
cat dñm nf̃m dicens. iħu xͥ dñi nr̃i. Augustinꝰ¬
ũbum dĩ. d̃s apd dm̃. Utquid enim p̃destinaretur
cum iam eẽt sine inicio. sine t̾mino sempit̃nus:
Illud aut̃ qđ ñdum erat: ante tempora p̃destinã¬
dum erat. ut in tempore fieret. Itaq scdm qd̾ ẽ hõ
p̃destinatus ẽ. ñ solum ut sine m̃itis ẽẽt caput
nr̃m. & ut nec origine traheret. nec uoluntate ꝑ¬
petraret peccatum. & ut ex mortali natura clari¬
ficaretur in inmortalẽ: s ut etiam eẽt filius dĩ
in uirtute. Ipsa ẽ enim ineffabilit facta hominiˢ
cipientem unigenitum dm̃ ueracit̃ & ꝓprie dice¬

Expanded text:
orum; quia resurrectio Christi generalem tribuit resurrectionem. Haec enim major videtur virtus in ChristoVerbum Dei, Deus apud Deum. Ut quid enim praedestinaretur, cum jam esset sine termino sempiternus? Illud autem quod nondum erat ante tempora, praedestinatum erat ut in tempore fieret. Itaque secundum quod est homo praedestinatus, est non solum ut sine meritis esset caput nostrum, et ut nec origine traheret nec voluntate perpetraret peccatum, et ut ex mortali natura clarificaretur in immortalem, sed etiam ut esset Filius Dei ine Maria. Ipsa est illa ineffabiliter facta hominis cipientem unigenitum Deum veraciter et proprie dice
Abbreviated transcription (Latin):
fitentes: legal es obseruantias tenendas puta
uidens ne deinceps inhunc errorem ebreoꝵ
auctoritate trahantur: uut ẽtiam suam ade¬

Expanded text:
fitentes legales observantias tenendas esse us, ne deinceps in hunc errorem Hebraeorum auctoritate trahantur, Judaeos quoque ad ae
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dominus in eĩingłio ñ dicit simplictt̃. qui re¬
cipit iustum . s. addit innomine uisti. Reciꝑe
iustum: datum ẽ innomine iusti. fructus: he¬
liam pauisse leguntur coruus ⁊ uda. S cor¬
iiis. qui ñ innomine iuisti: pauit dato. Ui¬
dua que in nomine iusti. pauit. fructu. hũc

Expanded text:
 Dominus in Evangelio, non dicit singulariter: « Qui recipit justum, » sed addit: « In nomine justi. Recipere justum, datum est; in nomine justi, fructus . » Heliam pavisse legitur corvus et vidua . Sed corvus, qui non in nomine justi, pavit « dato; » vidua, quae in nomi
Abbreviated transcription (Latin):
carnȩ principatus ⁊ potestates exemplauit. fi
mortalitatem uult intelligi Iuxta illud. caro ⁊
talitate xͦ inresurrectione seexunens. diaboli¬
cas potestates que ꝑ hanc mortalitatẽ nob̾ do¬
minabantur dr exemplasse. qm̃ in se ipso capi
lia exdiaboli potestate libanda in resurrectiõe¬

Expanded text:
carne, principatus et potestates exemplavit fidumortalitas intelligitur, juxta illud, caro et talitate Christus in resurrectione se exuens, diabolicas potestates quae per hanc mortalitatem dominabantur dicitur exemplasse, quia in seipso capitejus, id est Ecclesia ex diaboli potestate liberanda, in ulti
Abbreviated transcription (Latin):
passionem.s. pocuis apatre a quo ht̃ omnia cũ
generatur accepit. ħ gͦ ñ ẽ homini datum nisi
forte quis dicat ꝑad optionem ẽẽ datum. Set
ad optiuo do ñ floctaur bhine genu. nec ẽ in
petit. Dicit tñ apłs ꝑꝑħ didit au d̾s nomen¬
accepit. rit pꝰ crucem manifestatetur: quid
apatre dum generaretur acceꝑit. Itaq ⁊ c̃¬

Expanded text:
sed potius a Patre, a quo habet omnia, cum generaretur, accepit. Hoc ergo non homini datum; nisi forte quis dicat, per adoptionem omne datum: sed adoptivo Deo non flectitur omne genu, nec est in petit. Dicit tamen Apostolus: Dedit illi nomenaccepit ut per crucem manifestaretur, quod a Patre, dum generaretur, accepit. »
Abbreviated transcription (Latin):
hec ad romanos cet̾is difficilior. in qua & apłs uide¬
sit scripta. s causa dignitatis romanoꝵ qui tunc

Expanded text:
endum caeteris difficilior, in qua Apostolus videsit scripta, sed causa dignitatis Romanorum, qui tunc
Abbreviated transcription (Latin):
di noc̃e infantibus. Dñr enim quorundam octi
ip̃ fieri ut huic pecco inseruiant demones. Si
cinator. Non solum sibi nocet cum aliena felici¬
fascinacio malignitatis: obscurat bona. Sic
fid̃i stomaco nause̾ante: cibum sp̃e sc̃i euomu¬

Expanded text:
quod nocet infantibus. Dicuntur enim quorumdam oculi r, et potest fieri ut huic peccato inserviant daemones. Simnim non modo sibi nocet, cum aliena feliciFascinatio malignitatis obscurat bona . Sicfidei stomacho nauseante cibum Spiritus sancti evomu
Abbreviated transcription (Latin):
gitur petrum decre uisse legem pꝰ euungłium
dit. ⁊ questionem de hac re soluit. Cum enim
paulus ⁊ibatnabas iam conũsis multis gentib.
uenissent antiochiam: quidam deutõis descẽ¬
dentes. dicebant. Sme lege moysi nemo potest

Expanded text:
m dit: qui etiam quaestionem de hac re solvit. Cum enim Paulus et Barnabas jam conversis multis gentibus venissent Antiochiam, quidam de Judaea descendentes dicebant: Sine lege Moysi nemo potest
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuinciam olun uenientes: grecis se.
miscueriuit. Uñ illa ꝓuincia pꝰ gallio grecia dem̾
galatia appellata ẽ. Uñ cum greci acuti ingenii
sint: illi tam̃ galate. stulti ⁊ ad intelligentiam tar¬
diores crant. sicut ⁊ indociles galli. hii u̾bum u̾ta

Expanded text:
rovinciam olim venientes Graecis se miscuerunt. Unde illa provincia prius Gallograecia, deinde Galatia appellata est. Unde, cum Graeci acuti ingenii sint, illi tamen Galatae stulti, et ad intelligendum tardiores erant, sicut et indociles Galli. Hi verita
Abbreviated transcription (Latin):
hoc loco porphirius petrum apaulo rep̃hensũ¬
nob̾ obicit uolens ulli: maculam erroris: Ihiuie:
ꝓcatitatis inurrere. ⁊in cominune ficti domatis
accusare m̃dacium. dum int̾se eccłiarum pͥnci¬
pes dissid̾ẽt. Qđ utiq fec̾it: ñ intelligens quo sensu
se dicatur. Namut̾q recte sentit legem ñ ẽẽ tenẽdã.¬
⁊ qđ inomni gente. quicumq timnet dm̃ ⁊ oꝑatur
iusticiam: acceptus ẽ illi. S ut̃q cauta simulatiõe
dispensat. ille subtractionẽ. Iste rep̾hensionem.
ut nud̃is suꝑbia: ⁊gentib desꝑatio tolłetur. Non

Expanded text:
hoc loco impius Porphyrius Petrum a Paulo reprehensunobis objicit, volens et illi maculam erroris, et huic procacitatis incutere, et in commune ficti dogmatis accusare mendacium, dum inter se Ecclesiarum principes dissiderent. Quod utique facit non intelligens quo sensu sse dicatur. Nam uterque recte sentit legem non esse tenendam, et in omni gente quicunque timet Deum et operatur justitiam, acceptus est illi, sed uterque cauta simulatione dispensat, ille subtractionem, iste reprehensionem, ut et Judaeis superbia, et gentibus desperatio tolleretur. Non
Abbreviated transcription (Latin):
cepit ea que inlege p̃cipiuntur celebranda ut docẽt
ñ ẽẽ ꝑniciosa his qui ea uellent sic aparentib ꝑlegẽ
acceꝑant. custodire: si tam̃ in eis ñ constͥuerent spem
salutis. Est quȩ sumina sententie tue. credentes ꝙ
degentib alegis hoñe lib̃os eẽ s credentes deuidis.
bñfaciant si legis p̃cepta custodiant. ħ ẽ sisacͥficia¬

Expanded text:
cepit ea quae in lege praecipiuntur celebranda, ut doceret non esse perniciosa his qui ea vellent sicut a parentibus per legem acceperant custodire, si tamen in eis non constituerent spem salutis. Estque summa sententiae tuae, credentes quidem de gentibus a legis onere liberos esse, sed credentes de Judaeis bene fac
Abbreviated transcription (Latin):
tudinem nri hoĩg ñ deficiens a se
ip̃o sumpsit. In quo qͣmuis aut icłꝰ
incidẽt. aũ uuluꝰ descend̾et. aũ nodi
ꝯtͣrerent. aũ suspensio eleuaret af¬
fr̾ent quidem ħ ĩpetum passionis
nec tũ dolorẽ passionis inf̾rent. ut

Expanded text:
tudinem nostri hominis, non deficiens a se Deo, sumpsit: in quo, quamvis aut ictus incideret, aut vulnus descenderet, aut nodi concurrerent, aut suspensio elevaret, afferrent quidem haec impetum passionis, non tamen dolorem passionis inferrent: ut
Abbreviated transcription (Latin):
ruens passio. nͨ tifit passio. ni tñ n᷑ͣm
passõis ex̾cuit. dũ ⁊ penali mĩst̾io pẽa
deseuit ⁊ uirtꝰ corꝑis sñ sensu pene¬
ne. uim pene in se deseuientis exce
ut calcet undas. ⁊ fluctus desr̃ eat.
nͨ clause domꝰ obstacłis arceatur.
t uõ si dnici corꝑis solum ista
nata᷑ sit. ut ferat᷑ mundis.⁊ sistat
in liquidis. ⁊ structa transcurrat. ꝙͥ
ad dolend̾. Id̾ in eod̾. iuudeamꝰ an ille
passionis ordo infirmitatẽ in dño
doloris ꝑmittat intlłigi. dilatis e¬
nĩ caĩs. ex quib metum dño hesis
ascribit. res ipãs. ut geste sunt rõ¬
⁊ sathanas ⁊ scandalũ ẽ. anne timy
it qui armatis obuiꝰ ꝓ diit: ⁊ ĩ corͤ
eus ĩfirmitas fuit ad cinꝰ occursũ
ꝯst̾nata ꝑsequentiũ agmina suppi
hũit t̾rorem qui extisam aurem
solo restituit attactu ꝓduers ħ
autem manus clauum dolet et
sentit uulnus qui altĩ doiorem
uulnis ñ reliqͥt pungende rarnis

Expanded text:
ruens passio, nec non fuit passio, non tamen naturam passionis exercuit, dum et poenali ministerio poena desaeviit, et virtus corporis sine sensu poenae vim poenae in se desaevientis exceput calcet undas et fluctus desuper eat, nec clausae domus obstaculis arceatur. Atvero si dominici corporis solum ista natura sit, ut feratur in humidis, et sistat in liquidis, et structa transcurrat, quiad dolendum. Idem in eodem: Videamus an ille passionis ordo infirmitatem in Domino doloris permittat intelligi; dilatis enim causis ex quibus metum Domino haeresis ascribit, res ipsas ut gestae sunt conet Satanas et scandalum est. An ne timuit mori, qui armatis obvius prodiit, et in corpore ejus infirmitas fuit, ad cujus occursum consternata persequentium agmina supinhabuit terrorem, qui excisam aurem solo restituit attactu? Producens haec autem manus, clavum dolet, et sentit vulnus, qui alteri dolorem vulneris non reliquit? Pungendae carnis
Abbreviated transcription (Latin):
ios nasci oportebat: pp̃ mat̾ni
uteri ncc̃ĩtatem. S utrũ mox
nati ꝑfectionem stature. ⁊ mem¬
brorum usum hr̃ent: an ꝑuuli
⁊ inminori etate ꝯstituti. uti pꝰ¬
sent membroꝵ offĩciis. an ꝑ int̾¬
ualla tempoꝵ eomͦ quo nunc fit
ꝑfectionem stature ⁊ usum mẽ¬
brorum recepturi eẽnt: de aut¬
torib diffinitum ñ h̾xmus.¬
gũe ioquitur. mo ret᷑ ineri¬
peccassent: utrum tales fi o¬
lios eẽnt hĩturi. qui nec li¬
rat ꝑuulos nasci. S quamuis
exigua pars corporis sit costa
iugem fecit. unde ⁊ eius fiuos
poterat omnipotentia creatoris
mox natos grandos facere. Sed
ut hoc omittam: poterat certe
b prestitit: quoꝵ pulli qͣmuis
sint ꝑuuli. tamen mox ut na¬
scuntur. currunt. ⁊ matrem se¬
cuntur. Ccontra homini nato

Expanded text:
os nasci oportebat, propter materni uteri necessitatem; sed utrum mox nati perfectionem staturae et membrorum usum haberent, an parvuli et in minore aetate constituti uti possent membrorum officiis, an per intervalla temporum eo modo quo nunc fit perfectionem staturae et usum membrorum recepturi essent, de auctoritatibus definitum non habemus.gue loquitur. Movet peccassent, utrum tales filios essent habituri, qui nec linerat parvulos nasci: sed quamvis exigua pars corporis sit costa, viro conjugem fecit, unde et ejus filios poterat omnipotentia Creatoris mox natos grandes facere. Sed, ut hoc omittam, poterat certe bus praestitit, quorum pulli, quamvis sint parvuli, tamen, mox ut nascuntur, currunt, et matres sequuntur: contra homini nato
Abbreviated transcription (Latin):
sit̃ nͨ sꝑure. S ħ accipi pt̾ tcm̃ de fide.
q̃ u̾tꝰ ñ ẽ. Ip̃a enĩ spem ⁊ caritatẽ freꝙ̃¬
t̃ p̃cedit. ł de actu fidei. qui forte naͣ¬
lr actũ caritatis p̃cedit sic̃ actũ spei.
Qũba p̃missa diligent᷑ notata in¬
nuũt ⁊ ea ⁊̃ q̃ addit. dicens. nisi ea ĩ¬
qͥt q̃ audis c̃dideris: ad amand̾ ea q̃
audis ñ ĩfsamaris. q̃ tũ de ñ uisis ẽ.
ut añ ditimꝰ. uñ cͥsostomꝰ. fides inat̾a¬

Expanded text:
Sed hoc accipi potest dictum de fide, quae virtus non est: Ipsa enim spem et charitatem frequenter praecedit; vel de actu fidei, qui forte naturaliter actum charitatis praecedit, sicut actum spei, quod verba praemissa diligenter notata innuunt, et ea etiam quae addit dicens: Nisi ea, inquit, quae audis credideris, ad amandum ea quae audis non inflammaberis; quae tantum de non visis est, ut ante diximus. Unde Chrysost.: Fides in a
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bis s reb ip̃is presentib ẽditur.
ꝙ erit cum ꝑ spẽm maĩfestam se cõ¬
templandã scĩs p̃bebit dei sapĩa. S
seat iustus in fidẽ rerũ.

Expanded text:
bis, sed rebus ipsis praesentibus creditur, quod erit, cum per speciem manifestam se contemplandam sanctis praebebit Dei Sapientia. nseat justus in fidem rerum.
Abbreviated transcription (Latin):
dit ꝙ uidit. Cernebat enim ⁊ tange¬
bat carnẽ uiuẽtẽ ꝙͣ uid̾at morientẽ.
et cͥcebut dm in carne ipã iatentem.
Credelut gͦ mente ꝙ ñ udebat per
ħ ꝙ sensib corꝑis appebat. Si u̾o di¬
tunt᷑ credi q̃ uidentur. sic̃ dic̃ unus¬

Expanded text:
dit quod vidit. Cernebat enim et tangebat carnem viventem, quam viderat morientem, et credebat Deum in carne ipsa latentem. Credebat ergo mente quod non videbat, per hoc quod sensibus corporis apparebat. Si vero dicuntur credi quae videntur, sic
Abbreviated transcription (Latin):
nitoẽm. ⁊ eus cognitio uel p̃ tia¬
concedendum sit omnia ẽẽ in
diina essentia. uł in deo per es¬
sentiam. Ad ꝙ dicimus ꝙ dei co¬
gnitio eꝰ utiq essentia est. ⁊ eius
presentia in qua sunt omnia ip̃iꝰ
cognitio ẽ. nec tñ omnia que sũt
in eius presentia uel cognitione
in eius cẽntia ẽẽ dici debent. Si¬

Expanded text:
nitionem, et ejus cognitio sit diconcedendum sit omnia esse in divina essentia, vel in Deo per essentiam? Ad quod dicimus, quia Dei cognitio ejus utique essentia est; et ejus praesentia, in qua sunt omnia, ipsius cognitio. Nec tamen omnia quae sunt in ejus praesentia vel cognitione in ejus
Abbreviated transcription (Latin):
apud se in presentia sua q̃ ñ ht̃ ĩ
ait. Elegit᷑ nos añ mundi ꝯstitutõ¬
nem. quis sufficit hoc explicare. E¬
liguntur qui ñ sunt. necerrat qͥe
ligit. nec uane eligit. Eligit tam̃
⁊ ht electos. quos creaturus ẽ eligẽ¬
dos. quos ht̃ apud semctipsũ ñ ĩ
tebat᷑. Ecce hic aperte dicit deum̃
apud semetip̃m hr̃e electos ante
p̃sentia. cum tñ eius p̃sentia nõ
sit aliud quam eus natura. qui¬
a ip̃ius presentia: est eius noticia.
Pot̾ tamen ad electos referri cum
ait in natura sua .i. illorum. illos
quippe hũit ab et̾no apud señ in naͣ¬

Expanded text:
apud se in praescientia sua quae non habet in ait: Elegit nos ante mundi constitutionem. Quis sufficit hoc explicare? Eliguntur qui non sunt; nec erat qui elegit, nec vane elegit. Elegit tamen, et habet electos quos creaturus est eligendos, quos habuit apud semetipsum non in tebatur. Ecce hic aperte dicit Deum apud semetipsum habere electos ante praesentia; cum ejus praesentia non aliud sit quam ejus natura, quia ipsius praescientia ejus est notitia. Potest tamen ad electos referri cum ait in natura sua, id est, illorum. Illos quippe habuit ab aeterno apud se, non in na
Abbreviated transcription (Latin):
assistere. ⁊ ab intumis nũꝙͣ
recedere. ñ qͥn aliq̃n mitt̾ant᷑
s qr rarissime ad extĩora ꝑde¬
unt. neq tunc ab intunis rece¬
dunt. s dei presentie ⁊ contem¬
plationi semper assistunt . ꝙ. ⁊̃ fa¬
cumt. qui frequent̾ mittuntur
Alii uero dicunt tres ordines.
et thronos. ita creatori deo assi¬
stere. ꝙ ad ext̾iora ñ exeunt. In¬
feriores autem tres ad exteriora
mitti. Tres uero melios inter
utrosq consistere. ñ mͦ dignita¬
te. uł loco. s etiam officio. quia
preceptum diuinum a suꝑiori¬
b accipiunt. ⁊ deferunt ad infĩ¬
ores. Ideoq cum supremi me¬
diis. ⁊ medii unis. atq hii ho-¬
minibus preceptum dei nunti¬
ent: merito omnes angelos no¬
minari dicunt. et ob id forte a

Expanded text:
assistere, et ab intimis nunquam recedere; non quin aliquando mittantur, sed quia rarissime ad exteriora prodeunt; neque tunc ab intimis recedunt, sed Dei praesentiae et contemplationi semper assistunt, quod etiam faciunt qui frequenter mittunturAlii vero dicunt tres ordines set thronos, ita creatori assistere, quod ad exteriora non exeunt; inferiores autem tres ad exteriora mitti; tres vero medios inter utrosque consistere, non modo dignitate vel loco, sed etiam officio, quia praeceptum divinum a superioribus accipiunt, et deferunt ad inferiores. Ideoque cum supremi mediis, et medii imis, atque hi hominibus praeceptum Dei nuntiant, merito omnes angeli nominari debent. Et ob id forte A
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ysaias dicit per u̾ba dyonisii
deceriminant dicentis. hii sp̃c qͥ
mittuntur ꝑcipiũt hoꝵ uocabu¬
lum: quoꝵ gerunt offitiñ. unde
dñt illum angłm qui missus ẽ
ad ysaiam ut mundaret ⁊ incen¬
deret labia ꝓphe fuisse de ordine
inferioꝵ. s iteo dc̃s est fore de se¬
raphin. quia ueniebat incend̾e
⁊ consunere delicta ysate. Qd̾¬
num. ita ut quisq elec malum¬
torum hat angelum ad ad exer¬
sui ꝓfectum atq custodiam citi¬
spãut̾ delegatum. unde in eun ũ.
io ꝓhibens ait. Angeli eoꝵ sẽꝑ
uident faciem prĩs. augłos dic̃
eoꝵ ẽẽ. quib ad eustodiam depu¬
tati sunt. suꝑ quem lccum Ieꝵ
tradit. unamqͣmq animani
ab exordionatiuitatis hr̃e an¬
gelum ad sui custodiam depu-¬
tatum inquiens ita. Magna
dignitas animaꝵ ẽ ꝙ unaq̃z¬

Expanded text:
i determinant dicentes: Hi spiritus qui mittuntur, percipiunt horum vocabulum quorum gerunt officium. Unde dicunt illum angelum qui missus est ad Isaiam, ut mundaret et incenderet labia prophetae, fuisse de ordine inferiorum. Sed ideo dictus est forte de seraphin, quia veniebat incendere et consumere delicta Isaiae. DInum, ita ut quisque electorum habeat angelum ad sui profectum atque custodiam specialiter delegatum. Unde in Evangelilo prohibens ait: Angeli eorum semper vident faciem Patris. Angelos dicit eorum esse, quibus ad custodiam deputati sunt. Super quem loctradit unamquamque animam ab exordio nativitatis habere angelum ad sui custodiam deputatum, inquiens ita: Magna dignitas animarum est, ut unaq
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ quisq unum bonum ange¬
lum sibi ad custodiam deputa¬
tum. ⁊ unum malum ad ex̃ci¬
luit. ꝯmmuniterq saluti om̃iũ
studeant. ille tñ qui deputatus ẽ
alitu ad custodiam eum sp̃ãliter

Expanded text:
 habet unum bonum angelum sibi ad custodiam deputatum, unum malum ad exercistrum, et communiter saluti omnium studeant, ille tamen qui deputatus est alicui ad custodiam, eum specialiter
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiori ordine fuisse se. q̃ sunt¬
mychael int̾pẽ quisut nomina
deus. Cabriel fortitudo de spũum¬
i. Rãphael medicina dei. et nõ¬
Nec sunt ista nomina or ordi¬
dinum. s sp̃uum. ⁊ dicũt nũ.¬
quidam singłm horum unius
eorum ad que nuntianda. uł
gerenda mittuntur. sicut ⁊ de¬
monum quedam noĩa sũt que
quidã putant unius ẽẽ ꝓpria. a¬

Expanded text:
superiori ordine fuisse. Michael interpretatur quis ut Deus? Gabriel, fortitudo Dei; Raphael medicina Dei; nec sunt ista nomina ordinum, sed spirituum, et dicunt quidam singulum horum unius eorum ad quae nuntianda vel gerenda mittuntur: sicut et daemonum quaedam nomina sunt quae quidam putant esse unius propria, a
Abbreviated transcription (Latin):
cum illa fictio ueraci confessione
recessit. q̃ corde in malicta ꝑseu̾ante
poc̃orum ablutionem ñ sinebat fi̾.
Non gͦ ficte accedenti: pcc̃a dimit¬

Expanded text:
cum illa fictio veraci confessione recesserit; quae corde in malitia perseverante, peccatorum ablutionem non sinebat fieri. Non ergo ficte accedenti peccata dimit
Abbreviated transcription (Latin):
m̃m. ꝙ exp̃ssam ⁊ plenam tencat
et nuillo. mim̾o. typus ꝯm̃ctõnis¬
tate unitur. ñ illiꝰ qua ꝑ susceptõ¬
nem carnis capiti m̃bra uniunt᷑.

Expanded text:
m quod expressam et plenam tenet et in illo matrimonio typus contate unitur; non illius qua per susceptionem carnis, capiti membra uniuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
detur deus. Queris quid sit pater
et filius: rendetur deus. De singu¬
lis int̾rogatus: deum inde. De u¬
troq interrogatus: ñ deos. s dm
rnde. Non sic est ĩ homnib. Tã¬

Expanded text:
detur, Deus. Quaeris quid sit Pater et Filius? Respondetur, Deus, Deus. De singulis interrogatus, Deum responde. De utroque interrogatus, non deos, sed Deum responde. Non sic in hominibus. Tan
Abbreviated transcription (Latin):
persone unuis essentie. In hiis
locutionib scripture usus nob̾
emulandus uicetur. uͥ freq̃nter
unum deum trium personarum.
ul tres personas unuis dei. Ꝙ ido
puto sanctos coctores uitasse. ne
ita forte acciperetur in diuinis
personis: ut accipitur cum de c̾a¬
turis simile quid dicitur. Dicit᷑
enim deus. abraham. ysaac. et
iacob. et deus om̃is creature. qd̃
utiq dicitur pp̃ principium cre¬
ationis uel gratie pruulegium
et creature subiectionem uł ser¬
uitutem. Cum gͦ in t̾nitate ni¬
chil sit creatum uł suiens uł sb̾¬
iectum ñ admisit fides in trini¬
tate talem iocutionis modum.
Ita etiam econuerso ñ dicitur de
dei essentia ꝙ sit essentia. abra¬
ature ne creatoris. ⁊ creature na¬
turam confundere uideamur.

Expanded text:
personae unius essentiae. In his locutionibus Scripturae usus nobis aemulandus videtur, ubi frequenter unum Deum trium personarum, vel tres personas unius Dei. Quod ideo puto sanctos doctores vitasse, ne ita forte acciperetur in divinis personis, ut accipitur cum de creaturis simile quid dicitur. Dicitur enim Abraham, Isaac et Jacob, et Deus omnis creaturae. Quod utique dicitur propter principium creationis, vel gratiae privilegium, et creaturae subjectionem vel servitutem. Cum ergo in Trinitate nihil sit creatum vel serviens vel subjectum, non admisit fides in Trinitate talem locutionis modum. Ita etiam e converso non dicitur de Dei essentia quod ipsa sit essentia Abraeaturae; ne Creatoris et creaturae naturam confundere videamur.
Abbreviated transcription (Latin):
credatur. cum per suam omnibus
eẽ ñ desinat. Non aliuid autẽ sĩt
quam ẽ ip̃e quesua sunt. ⁊ ħ ꝓpter¬
nature intlłigentiam dicta sunt
Hiis uerbis aꝑte significat. si tñ.
intelligis heretice. quia diuina na¬
tura non aliud est ab hiis que sua
sunt ⁊que non insunt .i. omnes
treature. et sua sunt que insunt.
ut tres persone que sunt ausdem
nature ⁊ eadem natura sicut supͣ
ãbi. testimonio confirmauimus.
dicentis tres personas ẽẽ eiusdem
ẽẽntie. uel eandem ẽentiam. s nõ
ex eadem eẽntia. ne aluid intelli-¬
gatur essentia. aluid persona. Nec
tamen difficemur distinctionem
tlłigentie rõnem cum dͦ ypostasis
et cum d̃r essentia. quia ibi signi¬
ficatur qd̃ est commune tribus:¬

Expanded text:
credatur: cum per sua in omnibus credatur: cum per sua in omnibus esse non desinat; non aliud autem sint, quam quod est ipse, quae sua sunt. Et haenaturae intelligentiam dicta sunt. His verbis aperte significatur, si tamen intelligis, haeretice, quia divina natura non aliud est ab his quae sua sunt etiam quae non insunt, id est, omnes creaturae; et sua sunt quae insunt, ut tres personae, quae sunt ejusdem naturae et eadem natura; sicut supra August. testimonio firmavimus, dicentis tres personas esse ejusdem essentiae vel eamdem essentiam, sed non ex eadem essentia, ne aliud intelligatur essentia, aliud persona. Non tamen diffitemur aliquam distinctionem telligentiae rationem, cum dicitur hypostasis, et cum dicitur essentia; quia ibi significatur quod est commune tribus
Abbreviated transcription (Latin):
dnaturam re¬
atarum respiciens inqͥt. idem est¬
non idem ẽ natura ꝙ nat᷑e natura¬
res subitiens exempla de ip ⁊ res¬
sis creaturis. Iñ ostendens er¬
roris esse sub mensurã creat᷑at᷑
metiri creatorem:addit ⁊scd̃m hoc
non idem est deus ⁊ꝙ dei est. ac si di¬
ceret. Si ad instar creaturaꝵ sentis
de creatore: cogeris fati ꝙñ idem ẽ¬
Non ergo secundum corporales
modos ut in eadem serie subdit:
accipienda sunt hec que de deo
dicuntur. ubi euacuans opinio¬
nem eorum qui ita putant aliud
eẽ deum ⁊ aliuid ꝙ dei est. aliudq
naturam dei ⁊ rem nature. ut est
increaturis: aperte docet ñ auud
liquio ei simile cum alicubi erit
alibi non erit. quia id ꝙ est illic cõ
mimense uirtutis uiuens pt̃as.
q̃ nusquam ñ adsit. nec desit usꝙͣ
se omnẽ per sua ecccet ⁊sua non
aluid quam seeẽ sig̾cat. ita ut ubi
sua ut insint: ip̃e esse ꝑ sua intelli¬
gatur. N on autem corporali mo¬
do cum alicubi sit. non ⁊̃ ubiq esse

Expanded text:
naturam atarum respiciens, inquit: Non idem est natura quod res naturae, subjiciens exempla de ipsis creaturis. Inde ostendens erroris esse sub mensura creaturarum metiri Creatorem, addit: Et secundum hoc non idem est Deus et quod Dei est; ac si diceret: Si ad instar creaturarum de Creatore sentis, cogeris fateri Non ergo secundum corporales modos, ut in eadem subdit serie, accipienda sunt haec quae de Deo dicuntur; ubi evacuans opinionem eorum qui ita putant aliud Deum esse et aliud quod Dei est, aliudque naturam Dei et rem naturae, ut est in creaturis, aperte docet non aliud liquid alibi non erit: quia id, quod est illic, conimmensae virtutis vivens potestas, quae nusquam non adsit, nec desit usquam, se omnem per sua edocet, et sua non aliud quam se esse significat: ut ubi sua insint, ipse esse intelligatur. Non autem corporali modo, cum alicubi insit, non et ubique esse
Abbreviated transcription (Latin):
nec aliqͣm plemus a quoqͣm hr̃i: ꝙͣ
caritatem. alias gͥ mag̾. ⁊ alias ini¬
nus inaliquo eẽ concedunt. s ne¬
lam plenius caritate que ceteras
gignit. has q dicunt ẽẽ multas
facies quas memorat apłs dicẽs.
c̃. alii uerius dñt omnes mitutes
⁊ simul et pares ẽẽ in quocumq
sunt. ut qui in una alteri par ex¬
titerit: in omnib eidem equalis
humano qͣmuis alio ⁊ aliomo¬
do singule intlłigantur: nullo mͦ
tam̃ separantur ab inuicem. ut qͥ¬
cumq fuint equales. ũbi gr̃a. In
fortitudine: equales sint ⁊ pru¬
tentia. ⁊ iusticia. ⁊ tempantia. Sie
nim dixeris cẽ equales istos in for¬
titudine. s illum p̃stare prudenti¬
a sequitur ut ⁊ eius fortitudo: mi¬
nus prudens sit. ac ꝑ hoc nec forti¬
tudine equales sunt. quia ẽ illiꝰ
fortitudo prudentior. atꝙ ita de ce¬
tĩs iuitutib inuenies. si omnes
eadem cõsid̾atione ꝑturras. Ex
hiis clarescit omnes uirtutes nõ
minis. Cum gͦ dr̃ aliquis aliqua

Expanded text:
m plenius a quoquam haberi, quam charitatem. Alias ergo magis et alias minus in aliquo esse dicunt; sed nullam plenius charitate, quae caeteras gignit. Hasque dicunt esse multas facies quas memorat Apostolus, ditc. Alii verius dicunt omnes virtutes et similes et pares esse in quocumque sunt; ut qui in una alteri par extiterit, in omnibus eidem aequalis humano quamvis alio atque alio modo singulae intelligantur, nullo modo tamen separantur ab invicem, ut quicunque fuerint aequales, verbi gratia, in fortitudine aequales sint, et prudentia, et justitianim dixeris aequales esse istos in fortitudine, sed illum praestare prudentia, sequitur ut hujus fortitudo minus prudens sit, ac per hoc nec fortitudine aequales sunt, quia est illius fortitudo prudentior; atque ita de caeteris virtutibus invenies, si omnes eadem consideratione percurras. Ex his clarescit omnes virtutes non minis. Cum ergo dicitur aliquis aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
tum est cultui diuino ut ecc̃a. uł
ẽ.Commoda frĩtuo. ⁊ accipe ꝙ de¬
dantia in usura ꝯputat᷑. Est enim
usura ut ait. as. cũ quis plus exig̃
in pecunia. S intlłigant usa᷑m uo¬

Expanded text:
tum est cultui divino, ut ecclesia Commoda fratri tuo, et accipe quod dedantia usura computatur. Est enim usura, ut ait Augustinus, cum quis plus exigitin pecunia; sed intelligant usuram vo
Abbreviated transcription (Latin):
signandam missionem sp̃r
sancti qua uisibilit̾ mittit᷑
in corda ficelium. Nam ipse t¬
sp̃r .s. qui deus est. ac t̾cia in t̾nita¬
te ꝑsona. ut supra ostensum ẽ a pa¬
que sit ista missio siue donatio. ꝑ
quomͦ fiat consid̾andum est. Pre

Expanded text:
signandam missionem Spiritus sancti qua invisibiliter mittitur in corda fidelium. Nam ipse Ssanctus, qui Deus est, ac tertia in Trinitate persona ut supra ostensum est, a Paquae sit ista missio sive donatio, vel quomodo fiat, considerandum est. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
est. quiddam ad hoc ualde ligimꝰ de¬
necessarium. Dictum qui um et
et nos. hiis autem addendu ẽ ꝙ
qua nos diligimus deum ⁊ ꝓxim̃
que caritas cum ita est in nobis.
⁊ qui diligit ip̃am dilcc̃em qua
diligit ꝓximum. in eoip̃o deum
dilig̃. quia ipã dilcĩo deus est .i.

Expanded text:
est quiddam ad hoc valde necessarium. Dictum quidem est et nos. His autem addendum est,qua nos diligimus Deum et proximum, quae charitas cum ita est in nobis, et qui diligit ipsam dilectionem qua diligit proximum, in eo ipso Deum diligit, quia ipsa dilectio Deus est, id
Abbreviated transcription (Latin):
matͥmonii ẽ ꝯsensus ñ qui¬
lib. s ꝑ u̾ba exp̃ssus. nec de futoͣ
s de prẽsenti. Si enĩ ꝯsentiunt in
fut᷑m dicẽtes. accipiã te in uirũ
⁊ ego te inuxorem. ñ ẽ iste ꝯsentꝰ
efficax. m̾miii. Itẽ si ꝯsẽtiant m̃te

Expanded text:
Matrimonii est consensus, non quilibet, sed per verba expressus, nec de futuro, sed de praesenti. Si enim consentiunt in futurum, dicentes: Accipiam te in virum, et: Ego te in uxorem, non est iste consensus efficax Matrimonii. Item si consentiant me
Abbreviated transcription (Latin):
agit. ⁊ unus est ibi contemptus
s minor cum in uoluntate solũ
pcc̃m ꝯtinetur: Maior uero cum
uoluntati etiam operatio addi¬
tur. ⁊ ideo maius fit pcc̃m: sed
siunum tantum illa duo
pectatum sunt: cum quis uolũ¬
tate mali prius concepta de¬
iñ opus patrauerit: non ꝓ ali¬
quo reus est nisi ꝑ quo ante
opus reus erat: cum adhuc in
sola uoluntate pccm̃ consiste¬
bat. Nullus enim reus est et̾¬
aliud non est admissum actõe:
quam prius admissum erat
uoluntate. Non igitur ꝓ aliqͦ
alio iste fit dampnabilis actu
pectando: quam ante fuerat cũ
sola uoluntate dełiquebat. Ad
ħ etiam et illi rndent dicentes.
pp̃ pcc̃m quidem tm̃ illum fu¬
rem reum constitui. et q̃muis
eins uoluntas et actio unum
sinit peccatum: ꝓ alio tam̃ reus
ft̃s est actu peccando: quam priꝰ

Expanded text:
agit: et unus est ibi contemptus, agit: et unus est ibi contemptus, sed minor cum in voluntate solum peccatum continetur, major vero cum voluntati etiam operatio additur; et ideo majus fit peccatum, sed Si unum tantum illa duo peccatum sunt, cum quis voluntate mala prius concepta deinde opus patraverit, non pro aliquo reus est, nisi pro quo ante opus reus erat, cum adhuc in sola voluntate peccatum consistebat; nullus enim reus est aetealiud non est admissum actione, quam prius admissum erat voluntate. Non ergo pro aliquo alio iste fit damnabilis actu peccando, quam ante fuerat, cum sola voluntate delinquebat. Ad hoc etiam et illi respondent, dicentes propter peccatum quidem tantum illum furem reum constitui, et quamvis ejus voluntas et actio unum sint peccatum, pro alio tamen reus factus est actu peccando, quam pri
Abbreviated transcription (Latin):
la recte uoluntarium dr̃ pcc̃m:¬
ꝙ in uoluntate consistit. uolun¬
recte imputetur pcc̃m: nisi peccã¬
ti. Non ergo est cui recte impite¬
tur nisi uoluntati. hoc aut̃ depccõ
atuali ⁊ mortali: intelligendũ
est. Neq hiis u̾bis aliud uolũ
ostendere as. ut ip̃e ait in retrac¬
tationib: nisi quia uoluntas ẽ
qua peccatur. et recte uiuitur.
autem
ri solet utrum in eodem ho earũ
rem. ut siquis uoluntate furã.
uoluntatem hũĩt malam: que
percatum est.⁊ actum malum:
quiitem peccatum. hec autẽ du¬
o diu̾sa sunt . s. uoluntas et actõ.
S nũquid du̾isa sunt peccata.
an unum: Quidam dicunt u¬
num esse pcc̃m. Alii uero dicũt
diuersa esse pcc̃a. Quia tum
constet hec duo ẽẽ diuersa. aũ
diu̾sa duo pcca dicutur. aut
duo diuersa non pc̃ca: Quib
alii rendent het duo du̾sa essẽ
ñ pc̃ca. Non enim peccata sũt.
ricatio uel mobedĩa : in utroꝙ ad¬
mittitur. siue qñ nult: suie q̃n

Expanded text:
la recte voluntarium dicla recte voluntarium dic in voluntate consistit. Volunrecte imputetur peccatum, nisi peccanti. Non ergo est cui recte imputetur, nisi voluntati. Hoc autem de peccato actuali et mortali intelligendum est. Neque his verbis aliud voluit ostendere August., ut ipse ait in Retract., nisi quia voluntas est qua peccatur et qua recte vivitur. autem ri solet, utrum in eodem homine etrsa: ut si quis voluntate furatur, voluntatem habeat malam, quae peccatum est, et actum malum qui item peccatum est. Haec autem duo diversa sunt, scilicet voluntas, et actio. Sed numquid diversa sunt peccata, an unum? Quidam dicunt unum esse peccatum, alii vero dicunt diversa esse peccata, quia cum constet haec duo esse diversa, aut diversa duo peccata dicuntur, aut duo diversa non peccata. Quibus alii respondent haec duo diversa esse, non peccata. Non enim peccata sunt, ricatio vel inobedientia in utroque admittitur, sive quando vult, sive quando
Abbreviated transcription (Latin):
Uoluitas estammi motus co¬
gente nullo ad aliquid uł nõ
admittendum. uel adipiscend̃
Huiꝰ dc̃i causam aꝑiens. et ĩ¬
telligentiam pandens. in. libͦ
uolens a nolente discerneretͤ.
et sic ad illos referretur inten¬
tio: qui in paradiso fecerunt
originem mali: nullo cogente
peccando .i. lib̾a uoluntate. qͥa
et scientes contra preceptum fe¬
cerunt.⁊ ille temptator suasit
ut hoc fieret: non coegit. Nam
qui nesciens peccauerit: non in¬
congruenter nolens pecrasse di¬
ci potest. Quamius et ipse ꝙ
nesciens fecitr uolens tamen
fecit. ita nec tale peccatum sñ
uoluntate ẽe potint. s uolun¬
it. Quisquis autem suens pec¬
cat si pot̾ cogenti ad pcc̃m sine
pcc̃o resistere. nec tamen facit:
utiq uolens peccat. q potest
resistere: non cogitur cedere. Qͣ
liquet qualiter superiora acci
luntas mala pcc̃m sit mortale
constat ipãm ẽẽ uoluntarium
pcc̃m. Quid enim ut ait ãb̾. tam
in uoluntate quam ip̃a uolun¬
tas sita est:uoluntas itaq ma¬

Expanded text:
cogente nullo, ad aliquid vel non admittendum, vel adipiscendum. Hujus dicti causam aperiens, et intelligentiam pandens, in lib. Rvolens a nolente discerneretur, et sic ad illos referretur intentio, qui in paradiso fecerunt originem mali, nullo cogente, peccando, id est, libera voluntate; quia et scientes contra praeceptum fecerunt, et ille tentator suasit ut hoc fieret, non coegit. Nam qui nesciens peccavit, non incongruenter nolens peccasse dici potest; quamvis et ipse quidem nesciens fecit, volens tamen fecit. Ita nec tale peccatum sine voluntate esse potuit; sed volunit. Quisquis autem sciens peccat, si potest cogenti ad peccatum sine peccato resistere, nec tamen facit, utique volens peccat; quia qui potest resistere, non cogitur cedere, qualiquet qualiter superiora accipluntas mala peccatum sit mortale, constat ipsam esse voluntarium peccatum. Quid enim, ut ait Augustinus, tam in voluntate, quam ipsa voluntas situm est? Voluntas itaque ma
Abbreviated transcription (Latin):
pena. quamuis et illa q̃ ñ uolũ¬
a nescientib uł a coactis ꝓpetran¬
t᷑ slon mͦ omnim᷑ possunt sine
uonintate ꝯmitti: qm̃ ⁊ ille qui
peccat ignorans uoluntate utiq
facit. ꝙ cum faciend̾ ñ sit: putat
eẽ faciend̃. ⁊ ille qui ꝯcupiscente adu̾¬
sus spm̃ carne ñ ea q̃ uult fac̃. ꝯcupi¬
scit qͥd̃ nolens. ⁊ in eoñ facit ꝙ nuit.

Expanded text:
 uoluna nescientibus uel a coactis perpetrantur, non omni modo possunt sine uoluntate committi, quoniam et ille, qui peccat ignorans, uoluntate utique peccat, quod, cum faciendum non sit, putat esse faciendum, et ille, qui concupiscente aduersus spiritum carne non ea quae uult facit, concupiscit quidem nol
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fideñ ficta. Ꝙ exponens a. cor ac¬
cipit ꝓ intlłtu. ⁊ conscĩam ꝑ spe. Qͥ¬
lis inquit est caritas finis prccep¬
ti.ꝓredens de cordepuro .i. depuro
intlłcu. ut nich̾ nͥ d̾s diligatur. et
uł spem. s fides ⁊ spes caritatem p̃¬
cedẽ uidentur. hoc gͦ ea roẽ traditũ¬
intlłige:. ñ ꝙ fides et spes causa uel
tempore caritatem oĩm bonorum
mrẽm precedãt. s quia caritas sine¬
illis in aliquo eẽ ñ pt̃. s illa sñ cari¬
tate possunt ẽe qmͣus ñ sit pia fideᷤ
uł spes sñ caritate. Ideo gͥ ex fide ⁊ spe
ꝓcedere dr̃ caritas. qr nulli ꝓuenit
siueistis.

Expanded text:
 Cor accipit pro intellectu, et conscientiam pro spe. Qualis, inquit, charitas est finis praecepti procedens de corde puro, id est de puro intellectu, ut nihil nisi Deus diligatur; et et spem, sed fides et spes charitatem praecedere videntur. Hoc ergo ea ratione tradituintellige, non quod fides et spes causa vel tempore charitatem omnium bonorum matrem praecedant; sed quia charitas illis in aliquo esse non potest, sed illa sine charitate possunt esse; quamvis non sit pia fides vel spes sine charitate. Ideo ergo ex fide et spe procedere dicitur charitas, quia nulli provenit sine istis.
Abbreviated transcription (Latin):
in quib singuł tota diuinitas est.
dr̃ pͥncipium ⁊ fulius. Et etiam tͥ¬
nitas ip̃a simul ⁊ singła persona
principium dr̃ creaturarum. pat̾
gͦ principium ẽ sine principio. fi¬
lius principium de principio. Sp̃c
sanctus principium de utroq .i. de

Expanded text:
in quibus singulis tota divinitas est. r principium, et Filius, et Trinitas ipsa simul, et singula personarum principium dicitur creaturarum. Pater ergo principium est sine principio, Filius principium de principio, Spiritus sanctus principium de utroque, id est, de
Abbreviated transcription (Latin):
nec aũt̾ ꝓredit ł datur a pr̃e: qͣm
a filio. Sane intelligi pot̾ pr̃em
⁊ filium eadem rełone uł notiõe¬
dici principium spiritus sci.
Si uero queritur que sit illa
notio. quam ibi notat principi¬
um.nomen eius nõ h̾emus. sed
non est ip̃a pr̃nitas uł filiatio. ĩ¬
mo notio quedam que prĩs ⁊ filii
est. qua ab et̾no pr̃ ⁊ filius unũ
principiũ sunt sp̃c̃ sc̃i. dona¬
tor autem ut predc̃m est sp̃c dr̃
pr uł filius ex tempore. sicut
ex tempore de deo di latiue scd̾m¬

Expanded text:
nec aliter procedit vel datur a Patre quam a Filio, sane intelligi potest Patrem et Filium eadem relatione vel notione principium dici Spiritus sancti. Si vero quaeritur quae sit illa notio quam ibi notat principium, nomen ejus non habemus; sed non est ipsa paternitas vel filiatio: imo notio quaedam quae Patris est et Filii, juxta quam ab aeterno Pater et Filius unum principium est Spiritus sancti. Donator autem ut praedictum est dicitur Pater vel Filius ex tempore, sicut E TEMPOR
Abbreviated transcription (Latin):
latiue pr. idemq relatiue dr̃ prin¬
cipium. S pr ad filium dr̃. prĩ¬
cipium uero ad omnia que ab ip¬
so sunt. Et principium dẽ filius.
Cum enim diceretur ei tu quis
es: Rndit᷑. principium qui ⁊ lo¬
cipium est: Inmo creatorem
se uoluit ostendere cum se dixit
ẽẽ principium. sicut ⁊ p̃r princi¬
pium ẽ creature. qr ab ip̃o sunt
omnia. Cum uero dicimus et
patrem principium. ⁊ filium pr̃ĩ¬
cipium. ñ duo principia create᷑
dicimus. quia p̃r ⁊ filius simł
ad creaturam unum principium
est. sicut unus creator. Si aũt
quicquio in se manet ⁊ gignit.
uł oꝑat᷑ aliquid. principium ẽ
eius rei quam gignit. uł eiꝰ ꝙͣ
qr ñ eum seꝑamus ab applłone
creatoris. quia scriptun est de
illo. ꝙ oꝑetur.⁊ utiq in se manẽs
oꝑatur. Non enini in aliquid eo¬
rum que oꝑatur ip̃e mutatur. ⁊
ũtitur. unum gͦ principium ad
creatam cum patre ⁊ filio: est sp̃c
rerum creatarum .i. uno eodem q
mͦ ẽẽ principuim. ⁊ illum modũ

Expanded text:
latiue Pater idemque relatiue dicitur principium. Sed 'Pater' ad Filium dicitur, 'principium' uero ad omnia quae ab ipso sunt. Item: Et principium Filius dicitur. Cum enim diceretur ei: Tu quis es? respondit: Principium qui et locipium est? Imo creatorem se voluit ostendere, cum se dixit esse principium; sicut et Pater principium est creaturae, quia ab illo sunt omnia. Cum vero dicimus et Patrem principium, et Filium principium, non duo principia creaturae dicimus, quia Pater et Filius simul ad creaturam unum principium est, sicut unus Creator. Si autem quidquid in se manet et gignit vel operatur aliquid, principium est ejus rei quam gignit, vel ejus qquia non eum separamus ab appellatione Creatoris, quia scriptum est de illo, quod operetur; et utique in se manens operatur. Non enim in aliquid eorum quae operatur ipse, mutatur et vertitur. Unum ergo principium ad creaturam cum Patre et Filio est Spiritrerum creatarum, id est, uno eodemque modo esse principium; et illum modum