comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
monte sancto suo. Nemo dulcius.
Uoce mea inquid dauid ad dinñ¬
mĩn clamaui et exaudiuit me. de
monte sancto suo. Esto ititur in
ualle hudlitatis uti in monte sac̾to
audire merearis. Si sic cantas.
Ut ab aliis laudem queras. uocẽ tuã
uendis. et facis eam non tuã. sed
tua uocem tuam. habeto ⁊ a nimũ
frangis nocẽ. frangas ⁊ uolũtatẽ
seruas consonantiã. uocũ. Serua
et concordiam mor. ut ꝑ exẽolũ.
concordes ꝓximo. ꝑ uoluntãtem.
deo. ꝑ obedientiam mir̃o. hec
spenies sonorũ. qͥ fuint
pulsu. flatu. et, cantu. Ad citha¬
ram ꝑtinet pulsus. Ad organũ
flatus. ad uocem cantus. Assigna¬
u pt̃ hec consonantia sonorum.
concordie morũ. si reseratur ad
pulsũ cithare. msia nuũ operatio
ad fiatũ organi mẽtis deuotio.
ad tantũ nõcis sermonuis exortatio.
nu bous oꝑatioiis ut concor¬
des ꝓxio ꝑ exemxlũ morti fica¬
te carnis. Imple organũ cordis
Flatu .i. spiritu scẽ insꝑirationis.

Expanded text:
monte sancto suo, nemo dulcius qmonte sancto suo, nemo dulcius qsuam. Voce mea, inquit David, ad Dominum clamavi, et exaudivit me de monte sancto suo . Esto igitur in valle humilitatis, ut in monte sancto exaudiri merearis. ut ab aliis laudem quaeras; vocem tuam vendis, et facis cam non tuam, sed  vocem tuam, habeto et animum. Frangis vocem, frange et voluntatem. Servas consonantiam vocum, serva et concordiam morum; ut per exemplum concordes proximo, per volDeo, per obedientiam magistro. species sonorum, quae fiunt pulsu, flatu et cantu. Ad citharam pertinet pulsus, ad organum flatus, et ad vocem cantus. Assignari potest haec consonantia sonorum, concordiae morum: si referatur ad pulsum citharae, manuum operatio; ad flatum organi, mentis devotio; ad cantum vocis sermonis exhortatio. nu bonae operationis, ut concordes proximo per exemplum mortificatae carnis. Imple organum cordis flatu, id est, Spiritu sanctae inspirationis,
Abbreviated transcription (Latin):
Unde beatus gregorius. Uox inquir
ꝓsalmo die cũ ꝑ intentionẽ cordis
agitur ꝑ hanc omĩxotenti dno
ad cor iter paratur. ut mẽte mẽ¬
ti. uel ꝓphĩe imistiã uel grã cõpũt¬
tionis infundatur. Item idem in
eodem. Dũ inquid ꝑ ꝑsalmodiam
comxuc̾tio insundit᷑. uia nobis in
corde fiti per quam ad ihm̃ in sine
ꝑuenitur. Sũt̃ ecl alii uocr disso¬
luti qui uocis sue modulatione
gliantur nec nn gaudent de dono
grẽ sed etꝭ alios asꝑnũt. tumẽtes
elatione. Aliud cantant quã libi
habeant. et aluid iorsitan itm
Sicturr. si suit illud idem itm̃ cãtaturi
cãta est lenitas uocis. forsitan et
mentis. gantant. forsitan ut
placeant. populo matris ꝙͣ deo
Qui sic cantant nõ cantant, in¬
choro cũ maria sorore moisi. sed
in xalatio cũ herodiade ut platrãt
discombentibus. uel herodi ¶mies
aucẽ. ne sicut delectantur altitu-¬
dine uocis delectentur melatione
mentis. Nemo tũ alcuis cantat
eo. quẽ dñt audire consuenit. de

Expanded text:
Unde beatus Gregorius. « Vox, inquit, psalmodiae cum per intentionem cordis agitur, per hanc omnipotenti Deo ad cor iter paratur, ut intentae menti, vel prophetiae mysteria vel gratia compunctionis infundatur. » Idem in eodem: « Dum, inquit, per psalmodiam compunctio effunditur, via nobis in corde fit, per quam ad Jesum in fine pervenitur. » Sunt etiam alii voce dissoluti, qui vocis suae modulatione gloriantur, nec tantum gaudent de dono gratiae, sed etiam alios spernunt tumentes elatione, aliud cantant quam libri habeant, et aliud forsitan iterum dicturi, si sint illud idem iterum cantaturi. Tanta est levitas vocis, forsitan et mentis. Cantant forsitan, ut placeant populo magis quam Deo. Qui sic cantant, non cantant cum Maria sorore Moysi, sed in palatio cum Herodiade, ut placeant discumbentibus vel Herodi. Timeo autem, ne sicut delectantur altitudine vocis, delectentur etiam elatione mentis. Nemo tamen altius cantat eo, quem Dominus exaudire consuevit de
Abbreviated transcription (Latin):
cham. laudat mariam. Illam
ne desistat abona oꝑationẽ Istã
ut xseueret in contẽplatione
Puilc̃ ordo recte uiuentud. ut ĩ
caxitulo turbato frati nõ respõ/¬
deat insi ħ scit et quod debet ⁊
quod decet. In hiie tribus ꝑsois
de signari porest forma ꝑsecte¬
re religionis. In martha minis¬
trantũ. In maria claustraliũ.
In xpõ prelatorum. In capło
itaq in quo discren preualet
auccoritas prelati. nemo insi
iussus loquatur. insi clamet ali¬
que. uel de ordine querat uel
culxam huidliter confitea tur.
In hiis siquidem seruandis
medicus et ꝑ secta medicina
seuerꝰ uig̃ nõ crudelis et rat̃o/¬
nabilis Siscixlm̃a Si end̃ ali¬
quis e mendatoriam undictã
ferrerensauerit. nec cñi fir̃s
clamosus et imxudens cõtex̃/¬
Non eni ut ait beatus augustinus
Hoc fit crudeliter sed misericordit᷑
ne contagione pestifera plurunos
narũ locis uerid̾ecꝭ d o̾mibus
motis nr̃is nichil fiat. quod cuuꝰ pͣ

Expanded text:
tham, laudat Mariam. Illam, tham, laudat Mariam. Illam, ne desistat a bona operatione; istam, ut perseveret in contemplatione. Pulcher ordo recte viventium, ut in capitulo turbato fratri non respondeat, nisi qui scit quid debet et quid deceat. In his tribus personis designari potest forma perfectae religionis. In Martha ministrantium, in Maria claustralium, in Christo praelatorum. In capitulo itaque, in quo discreti praevalet auctoritas praelati, nemo nisi jussus loquatur, nisi vel proclamet aliquem, vel de ordine quaerat, vel culpam suam humiliter confiteatur. In his siquidem servandis medicus et perfecta medicina, severus magister non crudelis, et rationabilis disciplina. Si enim aliquis emendatoriam vindictam ferre recusaverit, nec tantum fratres clamosus et impudens contemp« Non enim, ut ait beatus Augustinus, hoc fit crudeliter, sed misericorditer, ne contagione pestifera plurimos narum locis, verum etiam in omnibus motibus nihil fiat, quod cujusquam
Abbreviated transcription (Latin):
deilmes cor meũ in u̾ba malicie.
sed iusticie. Iustus end dprimis
qui nouit/ cogitationes hominũ
Ibscondit se adam in paradiso
post/ nilxami sed abscondi non
pocerat. qr muidus fuit Etilĩs
enĩ dei onimpotentis nuda ⁊
aꝑta sunt ommia. Solent
eni qũ ex nimia simplicitat
prelatorũ uel ex peruersitate
suoditorid. in caxitulo lices aĩ¬
ti plicari. qr ibi de est seueritas
discixline oruotur iurgia. cresade
rixe loquũtur de exterioribus ne¬
gotiis in domo confessionis Id¬
durunt ouer et boues in capło
ut ubi haberi debet srrmo de
animabus. habeatur iira de
ouibus. Commouentur. int̾
bancur discreti. habent iracũdi
lond. puirse remxtus loquendi
Conqueritur martha respondit
maria qr non est qui respondeat
martha compestit᷑ ner marie
silentiũ custoditur. lego q̃stum
marthe. Sed non leyo respon¬
sionẽ marie. lego tñ xx̃m pro
hoc ad illam respondisse. In res¬
ponfione siquidem xp̃ĩ porume
doceu prelati. Hortat᷑ eno mar¬

Expanded text:
declines cor meum in verba malitiae , sed justitiae. Justus enim in initio qui novit cogitationes hominum? Abscondit se Adam in paradiso post culpam, sed abscondi non potuit, qui nudus fuit . Oculis enim omnipotentis Dei nuda et aperta sunt omnia . Solent etiam ex nimia simplicitate praelatorum, vel perversitate subditorum, in capitulo lites multiplicari, quia ubi deest severitas disciplinae, oriuntur jurgia, crescunt rixae. Loquuntur de exterioribus negotiis in domo confessionis, adducunt oves et boves in capitulum, ut ubi haberi deberet sermo de animabus, habeatur cura de bobus. Commoventur inter turbantur discreti, habent iracundi locum, perversi tempus loquendi. Conqueritur Martha, respondet Maria, quia non est qui respondeat Martha compescitur, nec Mariae silentium custoditur. Lego questum Marthae, sed non lego responsionem Mariae; lego tamen Christum pro hac ad illam respondisse. In responsione siquidem Christi doceri possunt praelati. Hortatur enim Mar
Abbreviated transcription (Latin):
conspectũ cõuenimus ibidẽ dete¬
riores non sinus. Sut eñ hdã
qui mente uagti actonii octis ha¬
bitu dissolũti plana parietũ ꝑsp̾i¬
cie ntes. ꝑlustrant. aliud cantant
et. aliud conitant. In choro sũt cor¬
pore. sed in foro mẽte. nũt ntus
sunt/. mic foris exeut̾ nec tnñ ĩtꝰ¬

Expanded text:
conspectum Dei convenimus, ne ibidem deteriores simus. Sunt enim quidam, qui mente vagi, attoniti oculis, habitu dissoluti, plana parietum prospicientes perlustrant, aliud cantant, et aliud cogitant. In choro sunt corpore, sed in foro mente; nunc intus sunt, nunc foras exeunt; nec tant
Abbreviated transcription (Latin):
puersi sratres fatere officinas
parentũ domos/ eccłiãs iicinas.
natando circiure. Sed cũ sathaꝵ
afacie dñ exiiti brõ tos ⁊ substalie
eius molestas᷑ fuit qr quidã frẽs
puersi et cũ ꝑmanent d̾ clalistus
et c exeunt bene uiuentibus
intus et exterus molesti funt
tur. hec est domꝰ uicina ꝑadi¬
Io. De domo etend confessiois.
fit transitus. ad beatitudinem
eterne pacis. Tres sut itaq do¬
mꝰ in quibus hospitam: eg si
dientie apud filud ꝑ passionem
redempti. In demo indulgẽtie.
nũtiantibus pcco. afsinis est
egypto. Sida domꝰ proficiẽtibus
in beno proxima est deserto.
Tertia delectantitus ĩ domino
coniuc̾ta est paradiso. Estouz
hudlis ut fis in paradiso subli¬
sublinne Moli queso esse i capitło
sicut sathan in celo. uel sicut ada
in paradifo. Unꝰ eñ desperat ulĩ
excusat. Tanto aucẽ sathã den̾or
quãto desperatior An nestis aᵗ¬

Expanded text:
perversi fratres facere, officinas, perversi fratres facere, officinas, parentum domos, vicinas ecclesias vagando circuire. Sed cum Satanas a facie Domini exiit, beato Job, et substantiae ejus molestus fuit; quia quidam fratres perversi et cum remanent in claustris, et cum exeunt, bene viventibus intus et exterius molesti fiunt. tur. Haec est domus vicina paradiso. De domo etenim confessionis fit transitus ad beatitudinem aeternae pacis. Tres sunt itaque domus, in quibus hospitamur egresdientiae, apud Filium per passionem redempti; in domo indulgentiae,nuntiantibus peccato affinis est Aegypto. Secunda domus, proficientibus in bono proxima est deserto. Tertia delectantibus in Domino conjuncta est paradiso. Esto igitur humilis, ut sis in paradiso sublimis. Noli quaeso, esse in capitulo, sicut Satan in coelo, vel sicut Adam in paradiso. Unus enim desperat, alter excusat. Tanto autem Satan deterior, quanto desperatior. An nescis
Abbreviated transcription (Latin):
eadem espentia Et ideo scdm
diu̾sitatem ꝑ sonarũ diuirsã
sugulis asfignant᷑ offitia.
Con sidera tur eni in patre pie¬
tas miserationis. in silio ageces
redemxtionis. in spũ sancto
siquidem pater pietate mi su
filiũ suid ut redimeret pro¬
misit. et spm sancĩd in quo
pctã dimictẽt Widesne quo¬
modo pertinet ad patrẽ potestas
mitientis: Ad filuõ hũi sitas
obedientise Ad spm sunctũ
remissio penitentis: Est ug̾
capłm officina spiritus saucti
in qua filii dei congrettantur
ut ei reconclientur nłoli esse
fracer qͣi suthan nũ falios Sci
Iniꝰ filios dei sathan ess dicit᷑
qui frẽt suos conturbat. qui
fratrib detrahit et eisd̃ maliuolꝰ
nsidiatur S athan adu̾sarius
interpretatur. et sathan est
qui migro contradicit. et frĩbus
aduersatur Ad quẽ dicitur unde
uenis. De eo queritur. unde uemi¬
at. que nuꝙͣ est stabilis scd sẽꝵ
instabilitatem uagus amat᷑ unde
et suõditur. Circuui terra et
xambulaui eam. ioc enĩ solẽt

Expanded text:
, una essentia, et ideo secundum diversitatem personarum, diversa singulis assignantur officia. Consideratur etenim in Patre pietas miserationis, in Filio affectus redemptionis, in Spiritui sancto siquidem Pater pietate misit Filium ut redimeret, promisit etiam Spiritum sanctum in quo peccata dimitteret. Videsne quomodo pertinet ad Patrem potestas mittentis, ad Filium humilitas obedientis, ad Spiritum sanctum remissio poenitentis? Est igitur capitulum officina Spiritus sancti, in qua filii Dei congregantur, ut ei reconcilientur. Noli esse frater quasi Satan inter filios Dei . Inter filios Dei Satan dicitur, qui fratres suos conturbat; qui fratribus detrahit, et eisdem malevolus insidiatur. Satan, adversarius interpretatur. Et Satan est, qui magistro contradicit, et fratribus adversatur. Ad quem dicit: Unde venis? De eo quaeritur unde veniat, qui nunquam est stabilis, sed semper instabilitatem amat. Unde et subditur: Circuivi terram, et perambulavi eam ; hoc enim solent
Abbreviated transcription (Latin):
cibos mẽse et habitacula seruo¬
rũ idesti mtellectus diuersos
scrixture. et cong̃ gationes
religio sorid. Widet ordinem
mimstrantiũ idest statuta recie
uiuẽniũ. considerati etꝭ uestes
martirũ ꝓcilis ⁊ confegrorũ
carnes. has purpureas rubore
proprni sanguie. Illas uero
nigras. excercitio laboris. scu
pallidas mortificatione carnis
Bidet punc̾nas qui cũ cibo p̃a¬
catiemis. prexinãt unud com¬
putnonis Actenditi etꝭ holo¬

Expanded text:
 et habitacula servorum, id est intellectus diversos Scripturae, et congregationes religiosorum, videt ordinem ministrantium, id est statuta recte viventium. Considerat etiam vestes, martyrum scilicet et confessorum carnes, has purpureas rubore proprii sanguinis, illas vero nigras exercitio laboris, seu pallidas mortificatione carnis. Videt princernas, qui cum cibo praedicationis propinant vinum compunctionis. Accendit et
Abbreviated transcription (Latin):
ad. a. pe.s. altissimo. De sc̃dõ
dicitur de ligno sc̃ie boni et
mali non cõmedas De tͤtio dicit᷑
et retulit trignita argenieos et
guo. De scdã. Infudore nultus
tui uesteris pane tuo. De tercia
laques se suspendit ⁊ irexuit
meduis. Hiis tribus tres claustra
diro uolunt Alii uero qui famili¬
ares magistris loculos portant
crutiant Quid. Moret ne dunitas
potestas et samiliaritas. Erca¬
ius in tanta dignitate angelus
ut lucifer uocarẽtur nõ attendens
dignitarem creationis casurus
sedein que sunt elanoius Sit
quidã rlaustralud dĩd generis

Expanded text:
 similis Altissimo . De secundo dicitur, de ligno boni et mali ne comedas . De tertio dicitur, et retulit tringinta argenteos, et . De secunda: In sudore vultus tui vesceris pane tuo . De tertia: Laqueo se suspendit, et crepuit medius . His tribus tres claustraldire volunt, alii autem, qui familiares magistris loculos portant, cruciant. Quid? nocetne dignitas, potestas et familiaritas? Creatus in tanta dignitate angelus ut Lucifer vocaretur, non attendens dignitatem Creatoris, casurus sedem quaesivit elationis. Sic quidam claustralium dum generis
Abbreviated transcription (Latin):
tenetur. Audita fama sulomo
minũ conuerntur conuersus
igne caritatis accenditur. Et
ingressa ihr̃lm. cũ intixit dili¬
gere. pacẽ locutus estr ei uinusa
que habebat in corde suo ꝑ con¬
sssionẽ. et ille docet omniã u̾bu
que proxosuerat si peniteat
habere remissionẽ Ridet reyiã
sabba saxĩam ueri sa lomonis
quã ostenditi nobis ꝑ hũdlitatẽ
silii. Uidet denũ eccłit̃ quã coti¬

Expanded text:
tenetur, audita fama Salomonminum convertitur; conversus, igne charitatis accenditur. Et ingressa Jerusalem cum incipit diligere pacem, locuta est ei universa, quae habebat in corde suo per confessionem, et ille docet omnia verba, quae proposuerat, si poeniteat, habere remissionem. Videt regina Saba sapientiam veri Salomonis, quam ostendit nobis per humilitatem filii; videt d
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑis et honorari uolu̾t de ymagit̾
sanctitatis. Quid est igituo cũ tales
al altare arcedunt. qui nichil insi
temporalia querũt Et que maior
est grauioi abusio in claustro. uł
in sals pocest esse. quã ꝙ ad sacrisi¬
ciũ dinc̃i corporis accedas. sine
reuerentia et deuotione. Possũt
ea que diximꝰ aĩum legentis
struere. si caueantur que noxia sũt
si teneantur utilia. Ut xrelati sũs¬
in habitu. mediotres in uictu in
claustro assidui. ad curiã rari. ut
non sunt. carnales. sed claustrales.
suit intenti psalinis. nõ causis.
in claustro. non sit rumor. sed let¬
tio. in caxillõ nõ lices. Nd cõsessio.
sit in choro siuera simplicitas.
circa altare reuerente hon estas.
Ex hiis igitur obseruãtie mãdatis
pendet sima totiꝰ religionis¬

Expanded text:
operis, et honorari volunt de imagine operis, et honorari volunt de imagine sanctitatis. Quid est igitur cum tales ad altare accedunt, qui nihil aliud nisi temporalia quaerunt? et quae major aut gravior abusio in claustro vel in saeculo potest esse, quam quod ad sacrificium Dominici corporis accedas sine reverentia ac sine devotione? Possunt ea, quae diximus, animum legentis instruere, si caveantur quae noxia sunt, si teneantur utilia, ut praelati subin habitu, mediocritas in victu, in claustro assidui, ad curiam rari; ut non sint curiales, sed claustrales; sint intenti psalmis, non causis; in claustro non sit rumor, sed lectio; in capitulo non lites, sed confessio; sit in choro severa simplicitas, circa altare reverentiae honestas. Ex his igitur observantiae mandatis pendet summa totius religionis
Abbreviated transcription (Latin):
gine pĩterũ. mutatus est color.¬
Uoptimꝰ. detoris et scdtatis ĩ fedi¬
tatem iutiorũ. Qrui suĩ iitur isti
lapides sanctuarii dispersi d caxi¬
te omdũ platrarũ. nisi ut quidã
saxiens dicit. sacerdotes xxd.
sc̃i. et deo consetrata societas.
nec nõ et iurgind̃ et sc̃imonia¬
lud. in mrͣositas. qͥ semx axpare̾
ques mãg neccesse est foris cõspici
nũꝙͣ extra neis et scli acnionis
occuxari. Sied quod ttrauiꝰ It
ider disꝑsi de plorant᷑ qua si laxi¬
des sanctuarii in caxite odum pla¬
esse incontemplatione dei sey
debuerant. ꝑ uitã reprobam. forie
passim uagantur. Ecce iã pene
nulla est sclaris mir accio. quad
nulla muddi negotia. in qͥb nũstu al¬
taris se non occuxenti. nulla rerio
improbitas qua monasticus ordo. se
nou imixlicet. pene ulła illecebus
sectant᷑. et nõ solũ in xlateie. Nd
incaxite oñiũ plate arũ Sisꝑgndtur
habitu. culmẽ honoris ⁊ laudit
querunt/. In capite ergo platraꝵ¬

Expanded text:
atus est color decoris et sanctitatis in foeditatem vitiorum. Qui sunt isti lapides sanctuarii dispersi in capite omnium platearum, nisi, ut quidam sapiens dicit, sacerdotes Christi sancta et Deo consecrata societas, nec non et virginum et sanctimonialium numerositas, qui semper apparere quam necesse est foris conspici, nunquam extraneis et saeculi actionibus occupari. Sed quod gravius est, ideo dispersi deplorantur, quasi lapides sanctuarii in capite omnium plaesse in contemplatione Dei semper debuerant, per vitam reprobam foris passim vacant. Ecce jam pene nulla est saecularis vitae actio, quam non nulla mundi negotia, in quibus ministri altaris se non occupent; nulla rerum improbitas, qua monachicus ordo se non implicet; pene nulla illecebrae sectantur, et non solum in plateis, sed in capite platearum disperguntur, habitu culmen honoris vel laudis quaerunt. In capite ergo platea
Abbreviated transcription (Latin):
dca quelib̾et exortationum genera
que ad accendendam caritatẽ uale¬
na aregritate decerxta scrixtura¬
rum. quasi frondibus sũt excisa
ramorũ. moraliter utitur mare
nũdum. nauis hurꝰ sc̃li uita.
naufraggiũ uauis inte periculum.
etressio. renutiationẽ nũdi. p

Expanded text:
dicta quaelibet exhortationum, dicta quaelibet exhortationum, quae ad accendendam charitatem valentia, integritate decerpta Scripturarum, quasi frondibus, sunt excisa ramorum. » Moraliter igitur mare, mundum, navis hujus saeculi vitam, naufragium vitae periculum, egressio
Abbreviated transcription (Latin):
Onasti nos
Frater amã¬
tissime qua¬
tenus. ali¬
qua reme¬
dia temp¬
tationum
scilicet sꝑuãlis delectanonit ser¬
quere̾m ac propmarem. Quesi¬
n fater et iueni. In solundi¬
ne etend ueterit testamenti
pautat ⁊. dices salutiferas rex¬
peri. E x terra uero ienuãgeli
bene tlta. quosdam boui saxo¬
rs Suctus attuli. ex libris autẽ
expofitorum. ⁊ aliorum quoruddo
sapientum. quasi ex apricolarũ
erns quosdam plores collemanen
inuinuini congesia lotũ. suauem
reddant. ddorem. Ex Radicibus
itaq idest ex sentenciit uetene
restamenti aliquod remediũ fa¬
uando peraipere. fortiores uero
ex frnctu enuanclii tanꝙͣ ex
opere bono reficiantur. Telicati
utem dui̾his expositionum flo¬
r ibus meditando delectentuor
Dit paulus axłt aoud miletã
nsulam egressiis de mari co¬
letgit multindinẽ sar nrẽ torud
Ut Iotiis qui setum de maris periclo
enaserant. int nẽ prexter srigus
accenderet. Aude beda sux actus
apłorũ. Sarmenta inquĩt sunt

Expanded text:
ogasti nos, frater amatissime, quatenus aliqua remedia tentationum, videlicet spiritualis delectationis ferquaererem ac propinarem. Quaesivi, frater, et inveni. In solitudine etenim Veteris Testamenti pauculas radices salutiferas reperi. Ex terra vero Evangelii bene culta, quosdam fructus boni saporis attuli. Ex libris autem expositorum et aliorum quorumdam sapientum, quasi ex agricolarum hortis, quosdam flores collegi, ut in unum congesta locum, suavem reddant odorem. Ex radicibus itaque, id est ex sententiis Veteris Testamenti, aliquod remedium saunt percipere. Fortiores vero ex fructibus Evangelii tanquam ex opere bono reficiantur. Delicati autem diversis expositionum floribus meditando delectentur. Sic Paulus apostolus, apud Miletam insulam egressus de mari, collegit multitudinem sarmentorum, ut sociis qui secum de maris periculo evaserant, ignem propter frigus accenderet . Unde Beda super Actus apostolorum: « Sarmenta, inquit, sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑplaret qͥr oxustuili huiꝰ spacũ
i quatuor libellos releuande niẽns
uracia ftiundi. qr ut ait beatus au¬
iruscinus. Ita libri termino resicit᷑
lectoris intercio. sic̾ labor matoris
hospicio. Primꝯ quidem quod no e¬
ceat claustralibus uel mundo
remõtiare uolentibus continet
Seds̃ uero claustri materialis or¬
diuationes in quo tenetur homo
exterior. docet/. Tertius claustr ũ¬
amme ordiuat. Quartus claust
non manufacti habitationem
hic ortatur cum fracribus exhi¬
bendam  a¬

Expanded text:
opusculi hujus spatium in quatuor libellos relevandae mentis gratia scindi, quia, ut ait beatus Augustinus: « Ita libri termino reficitur lectoris intentio, sicut labor viatoris hospitio. » Primus quidem quid noceat claustralibus vel mundo renuntiare volentibus, continet. Secundus vero claustri materialis ordinationem, in quo tenetur homo exterior, docet. Tertius animae claustrum ordinat. Quartus claustri non manufacti habitationem hic hortatur cum fratribus exhibendam.
Abbreviated transcription (Latin):
amplũ. quia sut plures qui car¬
nis concuxistentias deflent. ꝙͣ qͥ
puritate celestis de sideoni gaudent
Erat eneũ. quia multi sur qui
dicũt. mẽte seruimus legi dei
carne autem legi pctĩ. Brat ãte
sunt qui remdtiant omibz que
possident ut ad hostiũ porticus
axoropinquẽt/. ꝑporticus siquidẽ
templi est fut suxuis dixinur
renuõtiatio mundi. In hac porticu
due eriguntur columxne una cas¬
titatis altera sobrietatis. ut qui
niu̾do remõtiant. sobue et caste

Expanded text:
amplum, quia plures sunt, qui carnis concupiscentias deflent, quam qui puritate coelesti desiderii gaudent. Erat etiam aeneum, quia multi sunt, qui dicunt: Mente servimus legi Dei, carne autem legi peccati . Erat ante sunt, qui renuntient omnibus, quae possident, ut ad ostium porticus appropinquent. Porticus siquidem templi est, ut superius diximus, renuntiatio mundi. In hac porticu duae eriguntur columnae, una castitatis, altera sobrietatis, ut qui mundo renuntiant, sobrie et caste
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectam etatr̃ ꝑuemie. fluxa no¬
decẽ luteres. ud ablur das hostiaꝵ
carnes.  icut enõ sacerdotes la¬
uasantur in mari eneo. sit in
lirribus hostiarũ caro. Ut que ꝗf¬
ferebantur et qui ofserebãt iũbi
essent. In mari eneo manꝰ et
xedes sac̾docũ nũdabantur a pul¬
uere. In luteribus uero hestiarũ
carnes exxrimebantur a sangniẽ
Duas comxuẽtionis ẜpõs intelliga
debemꝰ. timoris mdelicet et amo¬
ris. In uus siquideni lauantur
carnis deleccationes ic hostie lote
in luiẽ comxuẽtionis. Sexpresse
manu recte operationĩs. de feridt᷑
a sac̾dore. ut accendantur suꝑ cõtric
E
contricuoni cordis dicitur
esse simile. quia ii contucnone cordis
desidria carnis flãma tribulatõis
incenduutur. Hoc autẽ altare oneĩ
magnitudiuẽ sui . sp̃e metalli.
positione loci. Aliquid designat. E¬

Expanded text:
fectam aetatem perveneris, fluxa vodecem luteres ad abluendas hostiarum carnes . Sicut enim sacerdotes lavabantur in mari aeneo, sic in luteribus hostiarum caro, ut quae offerebantur, et qui offerebant mundi essent. In mari aeneo manus et pedes sacerdotum mundabantur a pulvere, in luteribus vero hostiarum carnes exprimebantur a sanguine,duas compunctionis species intelligere debemus, timoris videlicet et amoris. In uno siquidem lavantur carnis delectationes. Sic hostiae lotae in lutere compunctionis, et expressae manu rectae operationis, deferuntur a sacerdote, ut accendantur super contrie contritioni cordis simile esse dicitur, quod in contritione cordis desideria carnis flamma tribulationis accenduntur. Hoc autem altare aeneum, magnitudine sui, specie metalli, positione loci aliquid designat. E
Abbreviated transcription (Latin):
dicerem insi delicato lectori. inferre
tediũ nninuissem. Deo tñ amiuente.
quandiu iuxero. in indea manens

Expanded text:
dicerem, nisi delicato lectori taedium inferre timuissem. Deo tamen annuente, quandiu vixero, in Judaea manens
Abbreviated transcription (Latin):
residens equo habundans rebꝰ
et curias frequentans. qui tũ
a me comuisionis habitũ. pedes
ire consueuerat n ͨ semꝑ liueis
induebatur. ⁊ ideo hec abusio.
quirit neccespitas nanire
prohibet tũ quod axpetit supstu¬
tas gule. Causuri eñĩ solent
quidã seculares quod tot diuersis
tus cibis. qᵈ tam magno labore
confiatur abus. et tam cito ilut¬
ntur nec minus forsitan causari
debent religiose quidã. qr delica¬
tiores possunt axxellari. qui
end delicatiora querũt delicatio¬
res dici possunt. Cum igitur
gustu mellis. esau in edulio
lentis. sodomnitas in satuoitate
panis. putas ne Pine periculo
est. tot carinũ ferculis. tosti pistiũ
tteneribus. toc frixurarũ dui̾sita¬
tibus delectari. Nonne sic diffat
palatuõ a refectorio. sic̃ egyptus
a deserto. Si igitur in deserto
sumꝰ. intrandũ non est si ollas
carmum suspiramus. Ollas car¬
mũ suspirat/. quẽ carns desideriũ
temxtat. Isti autẽ quare suspirẽt

Expanded text:
residens equo, abundans rebus, residens equo, abundans rebus, et curias frequentans. Qui tamen ante conversionis habitum, pedes ire consueverat, nec semper lineis induebatur. Et ideo haec abusio nquirit necessitas naturae, prohibet tamen quod appetit superfluitas gulae. Causari etenim solent quidam saeculares, quod tam diversis tur cibis, quod tam magno labore cibus conficitur, et tam cito deglutitur. Nec minus forsitan causari debent quidam religiosi, qui delicatiores possunt appellari. Qui enim delicatiora quaerunt, delicatiores dici possunt. Cum enim gustu mellis . Esau in edulio lentis , Sodomitas in saturitate panis , putasne sine periculo esse tot carnium ferculis, tot piscium generibus, tot frixurarum diversitatibus delectari? Nonne sic differt palatium a refectorio, sicut Aegyptus a deserto? Si igitur in deserto sumus, mirandumne est si ollas carnium suspiramus? Ollas carnium suspirat, quem carnis desiderium tentat. Isti autem quare suspirent,
Abbreviated transcription (Latin):
qẽ axud se habebas/. Forsitan
cũ audis ꝙ induit nõ mar̾ ẜua
uestibus ualde bonis ꝙͣs texiłiter p̃¬
ciosis uestiri queris. Dũ legis tu¬
nicam iosexh fuisse talarẽ ronaris
et tu habere longiorẽ in nestis
tingebant ilłis. qln ignoras qr¬
samã designat iubtutũ.In
Ioseph tumca talaris ꝑ seuerẽtiã
longanimitatis hee sũt igitur
cuestes quas apud se habebat e bec¬
ca. ⁊ quibus induit Iacos cũ a pir
quilibet benedictione ꝑfuatur
Inter illos qui tunicis indinut᷑
uoluxtas pedem posuit nõ qd̾ ca¬
miseis utantur. sed quodã delica¬
to pãno qui uulgo saya uocatur
In ostentione igitur lanee ueste
asperitatem conu̾sionis ostendit
S in delectatione dilicati xõm
suauitatis molliciẽ querurit ẜida
et erto in fallor monachĩ cami-¬
sea uestutũ. iocantẽ et diceniẽ
Carior est staminea ꝙ̃ camisea
tumca uero uestiri. magna est
difficultas sed forsitan dices.
qm̃ infirmus erat huiꝰ modẽĩmo
samis et petulans ⁊xingni

Expanded text:
an cum audis, quod induit eum mater sua vestibus valde bonis, similiter pretiosis vestiri quaeris, dum legis tunicam Joseph fuisse talarem, conaris et tu habere longiorem. An nescis, tingebant illis in figura? famam designat virtutum; in Joseph tunica talaris perseverantiam longanimitatis? Hae sunt igitur vestes, quas apud se habebat Rebecca, et quibus induit Jacob cum a patrquilibet benedictione perfruatur. Inter illos etiam, qui tunicis induuntur voluptas pedem posuit, non quod camisiis utantur, sed quodam delicato panno, qui vulgo saia dicitur. In ostensione igitur lanei vestis, asperitatem conversationis ostendunt, sed in delectatione delicati panni suavitatis mollitiem quaerunt. Vidi et ego, ni fallor, monachum camisiam indutum, locantem et dicentem: carior est stamina, quam camisia; tunica vero vestiri magna est difficultas. Sed forsitan dices, quod infirmus fuit hujusmodi, imo sanus et petulans, et pingui
Abbreviated transcription (Latin):
excellentie et oluptas tarms.
Audire forsitan uelles lrmĩe ru¬
mores pacis. nõ belli. concordie
nõ discordie. Regma sabba
nouit Rumores huizmodi. que
audita fama salomoms mgres¬
sa ihrłm. locuta est / ci unu̾sa
que habebat, in corde suo. et
ille docuit eam omniã que pro¬
posuerat Uideneq nuitatem quã
edificauerat. salomon et nbos
mense eus. et habrtacula huor

Expanded text:
excellentiae, et voluptas carnis. Audire forsitan velles, charissime, rumores pacis non belli, concordiae non discordiae. Regina Saba novit rumores hujusmodi, quae, audita fama Salomonis, ingressa Jerusalem, locuta est ei universa quae habebat in corde suo, et ille docuit omnia quae proposuerat, vidensque civitatem, quam aedificaverat, et cibos mensae ejus et h
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ nũtiauit dauid Qũ enĩ cre-¬
idteretur dauid a cede a malerez
et manreret in sicelech. ueinit hõ
de castris saul ad dauid. Sixitq
inquit quod factũ est: Pui ait
Saul et ionathas filuus eus inte¬
rierunt Unde scis inquit qr mor¬
tui sunt: Eti ait. adolescens.
Casu ueni in montẽ getboe.
et saul incombebat sux hastam
suã. eti conidsus post trriũ su¬
pondissem assũ. dixit mͥ Eis¬
nam es tue Qti aio ad eũ Aima¬
leticha ego sum pta inquit sux
eũ ini̾feci eũ Ihii sũt rumores
ruminandi claustralibus Ciõ
icerũ caris appecitus temxtat¬

Expanded text:
tem nuntiaverit David. Cum enim revtem nuntiaverit David. Cum enim reverteretur David a caede Amalech, et maneret in Siceleg, venit homo de castris Saul ad David, dixitqueinquit, quod factum est? Qui ait: Saul et Jonathas filius ejus interierunt. Unde scis, inquit, quod mortui sunt? Et ait adolescens: Casu veni in montem Gelboe, et Saul incumbebat super hastam suam, et conversus post tergum supondissem: Aad eum: Amalechites ego sum. Sta, inquit, super et interfeci eum . Hi sunt rumores ruminandi claustralibus. Cum iterum carnis appetitus non t
Abbreviated transcription (Latin):
nis. aliorum se negligit. nec ꝑ
sui curã aliorũ tm̃ xoͣsponit:
Sed cũ hec utraq agit solerter.
aliqua subito cã emergit quas
om̃s subito circũspectiones obruit
et sic sola Discreno aniio dãxna
deidtiat.. et quasi dinũ ad la-¬
menta uocat. Audi igitur kie
quid tibi mõtiet puer qui euasit
idesti puritas discrenonis. quid
indtiet mẽti. Andi damxna ia¬
meloꝵ. et casũ puerrrũ. hii ra¬
pud̃tur. illi morudtur. Auscrĩtur
cure dispensationum. dũ pee
negligentiam. perit puritas cir¬
cdspectionũ Eaudent multi
clanstralũ. dũ de regibus fabu¬
lantur. Dũ casus militũ narrãt.
Sũ pro illis loquũtur a quibꝰ ixd
nõ connostuntur multor ꝑtes
defendunt pro multis irrascũtur
pro multis litigant. ignorãt
tñ quod negant. aut affirmãt.
Si autẽ de regibus sermo est.
docet lectio claustri. cta mina re¬
gũ casus et euẽtus bellorũ. quo¬
mͦ moriatur saul. quis eiꝰ mor¬

Expanded text:
nis aliorum se negligit, nec per nis aliorum se negligit, nec per sui curam, aliorum postponit; sed, cum haec utraque solerter agit, aliqua subito causa emergit, quae omnes circumspectiones obruit; et sic sola discretio animo damna nuntiat, et quasi Dominum ad lamenta vocat. Audi igitur, charissime, quid tibi nuntiet puer, qui evasit, id est puritas discretionis quid nuntiet menti. Audi damna camelorum, et casum puerorum. Hi rapiuntur, illi moriuntur. Auferuntur curae dispensationum, dum per negligentiam perit puritas circumspectionum. Gaudent multi claustralium cum de regibus fabulantur, dum casus militum narrant, dum pro illis loquuntur, a quibus non agnoscuntur, multorum partes defendunt, pro multis irascuntur, pro multis litigant, ignorant tamen quod negant aut affirmant. Si autem de regibus sermo est, docet lectio claustri regum certamina casus et eventus bellorum, quomodo moriatur Saul, quis ejus mor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ suxerbiam Ioz ab hac u¬
na puer euadit/. qui brõ Iob
rendtiat/ .i. discretio mertis
qui cũ aĩo agit. ut quod ꝑdere
cexerat. peiitendo con seruet
Hn sunt rumores claustraliũ
ad quos nõ ꝑtinẽt bella sonci¬
pũ sclariũ sed pugne temxta¬
tionum. Delectare ig kimẽ
Nenãt et alius nũtiuis. ad bñm
Iob qui dice̾t Caldei fecerunt
tres curmas ⁊ muaserũt ca¬
melos . ⁊ tulerunt eos. necnõ¬
ces .i. demones. Cameli bonas
t̾renorũ dispensationes pueri.
custodes. solicitas arñspectioes.
nũtius qui enqdit/. discretionẽ
designat aĩ. Camelꝰ partim
mu̾dũ aĩal. qr ruminat ꝑ¬
duidit. Iponas terrenorum
dispensationes dicit quas
dyabolus modo torpenti in
petipitata acnone qeriti m̃
pigra uel dmoderata locutione
consundit. pene autẽ semper
nmiis cogitationũ mollibus p̃¬
mit Sic i᷑ caldei tribus t̾mis
ca melos raxiũt. qñ illicita oꝑatio¬
ta cogitatione curas dispẽ satorũ
nec ꝑ dmoderationẽ sollicitudi¬

Expanded text:
 superbiam. Sed ab hac ruina puer evadit, qui beato Job nuntiet, id est discretio mentis, quae cum animo agit, ut quod perdere coeperat, poenitudo conservet. Hi sunt rumores claustralium, ad quos non pertinent bella principum saecularium, sed pugnae tentationum. Delectare igitur, cVenerat et alius nuntius ad beatum Job, qui diceret: Chaldaei fecerunt tres turmas, et invaserunt camelos, et tulerunt eosces, id est daemones; cameli, bonas terrenarum rerum dispensationes, pueri custodes, sollicitas circumspectiones, nuntius qui evadit discretionem designat animi. Camelus partim mundum animal, quia ruminat, pdividit, bonas terrenorum dispensationes innuit, quas diabolus modo torpenti, modo praecipitata actione ferit, modo pigra vel immoderata locutione confundit, pene autem semper nimiis cogitationum molibus premit. Sic igitur Chaldaei tribus turmis camelos rapiunt, quando illicita cogitatiota locutione curas dispensatorum nec per immoderationem sollicitudi
Abbreviated transcription (Latin):
mẽtes aliorum. Quos end saul
enime̾ sibi  uidentur suꝑ uiasio
iu in monte gelboe aba ma¬
lechitai ꝑcurrus occumbit
¶Dũ in monte suꝑbie posita d
Pu̾sa carnie de sideria. mẽs eor¬
fluxa decurrit /. Iuꝑ saul uti rũ
occideret a malechites sient. qr
amẽ cui caxine delectatio dñãt¬

Expanded text:
mentes aliorum. Quos enim Sauleminere sibi videntur super universum i in monte Gelboe ab Amalechita percussus occumbit, dum in monte superbiae posita, per diversa carnis desideria mens fluxa decurrit. Super Saul ut eum occideret, Amalechites stetit; quia animus, cui carnis delectatio d
Abbreviated transcription (Latin):
lectulis. iuudeantur sompnia uami¬
tatis ne in eisd̃ animꝰ patiat᷑ illu-¬
sienẽ carins. Sinit eni dextibri
bectulo caro mollitrior uoluxta tur.
Sic et m uoluxtatis lectulo aĩa
spoliata uirtutib euenĩt delectat᷑
In lectulo igitur fluxe mentis
dũ dilectus queritur nõ innem.¬
tur. In hoc legtulo iacet ꝑacłitꝰ
oĩ compage me brorũ dissolutus
i. animus in omni actione
dissipatus In lectulo iacos ad caput
poinitur laxis non pluma leutatis
que nento superbie ad aquilions̃
raxitur. c̃ dicitur.  onã sedc̃

Expanded text:
lectulis videantur somnia vanilectulis videantur somnia vanitatis, ne in eisdem patiatur animus illusionem carnis. Sicut in exteriori lectulo caro molliter volutatur, sic et in voluptatis lectulo anima spoliata virtutibus enerviter delectatur. In lectulo igitur fluxae mentis dum dilectus quaeritur, non invenitur. In hoc lectulo jacet paralyticus omni compage membrorum dissolutus, id est, animus in omni actione dissipatus in lectulo Jacob ad caput ponitur lapis, non pluma levitatis quae vento superbiae ad aquilonem rapitur, cum dicitur: Ponam sedem
Abbreviated transcription (Latin):
silãri uita illi ad istã descenderint
Consentimꝰ auctoritati. ut detur
dilicato quod sufficiat ne deficiat
non que suꝑbiat. Audi et tu lrimẽ
de testanda ꝑuersitas ut d̃ monase¬
rio ubi quantũ posfunt. suĩt di¬
uites laboriosi siant pauxeres deli-¬
rati. Mientior si non uidi quosdi
querũ pauxtas talis erat uel tãta¬
qñ foris erant ꝙ nec ip̃ã necces¬
saria poterat iuenire. et qr
inuenerũt uictũ et tegumẽno.
quale foris iuenre nõ poterant
erigentes cermcẽ noluerũt sociari
eis ad quos foris accedere nõ audebãt
Sz egressi de pauꝑe eccliã. cirtue¬
runt ditiores ur ibidẽ reciperẽtur
et qui semx neteres pãnos. A
uilles habere consueuerant Ilũt
semꝑ nouos aut p̃noses herẽ con¬
tendant. et qui ante conu̾sionẽ bectũ
pioprud nusꝙͣ habebant. nũc si
forte uoluntas eis puerit eundi
alicubi. ornamenta lectuli hecid
portant Tnneo autẽ ne d̾huiꝰ modi

Expanded text:
saeculari vita illi ad istam vitam descenderint. » saeculari vita illi ad istam vitam descenderint. » Consentimus auctoritati, ut detur delicato quod sufficiat ne deficiat, non quo superbiat. Audi et tu, charisdetestanda perversitas, et in monasterio ubi quantum possunt, fiunt divites laboriosi fiant pauperes delicati. » Mentior, si non vidi quosdam, quorum paupertas talis erat, quando foris erant, quod nec ipsa necessaria poterant invenire. Et quia invenerunt victum et tegumentum, quale foris invenire non poterant, erigentes cervicem, voluerunt sociari eis, ad quos foris accedere non audebant, sed egressi de paupere Ecclesia circuierunt ditiores, ut ibidem reciperentur, et qui semper veteres pannos aut viles habere consueverant, nunc semper novos aut pretiosos habere contendant, et qui ante conversionem lectulum proprium nusquam habebant, nunc si forte voluntas eis fuerit eundi aliquo, ornamenta lectuli secum portant. Timeo autem, ne in hujusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
mdtiat uanitatẽ iuxta regulã
qd iulius occurrit. nõ ꝙ. rarius
fuerit emendĩ puto. ut fit di̾si¬
tas inter indumentum palatii.
et monasterii. Qui enĩ molib
listumq ca nonis de monach
sed quid debeat de quibusdã nỹ
ordinis canonicis et mẽs ⁊ faciez
uehemẽter erubescit Rectuli end¬
eorum nlcitris sulciunt᷑ plumeis
Linteis ⁊ lodicibus accurate pa¬
rantur carmns oxerud̃tur oper¬
torirs. quos si forte uideres lectu¬
lũ fponse que sponsũ de sideret
forsitan esimares. Eapxa cano¬
nci et nicula monachi nõ diffe¬
runt a xallio militis Ioz ut ait
quidam saxiens. nules ⁊ mona¬
differt habitus canonici rilaris
et sclaris. sed si forte regularẽ
uideas archidyacoñ. uel ex̃m te
uidisse ꝯtendas. Sz forfitã dices
delicatis delicata conueniuntrex
regula testimomiũ proserens.
Ait enĩ beatus augustinꝰ i
eis qui uenerunt ex moribus
delicatioribus ad monasterumi
aliquid alimentorĩo uestimẽtoꝵ

Expanded text:
nuntiat vanitatem. Juxta Regulam: « nuntiat vanitatem. Juxta Regulam: « Quod vilius occurrerit, non quod carius fuerit, emendum puto, ut sit diversitas inter indumentum palatii et monachi. » Qui enim mollibus liscunque canonicus de monachis. Sed quid dici debeat de quibusdam nostri ordinis canonicis? et mens, et facies vehementer erubescunt. Lectuli eorum culcitris fulciuntur plumeis, linteis et lodicibus accurate parantur, cothurnis teguntur et opertoriis, quod si forte videres, lectulum sponsae, quae sponsum desideret, forsitan aestimares. Cappa canonici, et cuculla monachi non differunt a pallio militis; sed, ut ait quidam sapiens, miles et monadiffert habitus canonici regularis et saecularis, sed si forte regularem videas, archidiaconum vel episcopum te vidisse contendas. Sed forsitan dices, delicatis delicata conveniunt, ex regula testimonium proferens. Ait enim beatus Augustinus: « Si eis qui venerunt ex moribus delicatioribus ad monasterium, aliquid alimentorum, vestimentoru
Abbreviated transcription (Latin):
abet autẽ lex claustralud
uidices et testes. atq con¬
siliarios suos. In lege end dñ
duo consiliarii. a mor dei et amor
uita bona. rorã deo testis est
constiã. corã hominibus uita.
Concordant autẽ in uidicio sciã
et meditatio. Dũ quod sit. aut
quod dicitur. Diligente considera¬
tione prouidetur. ¶ota uero iusti¬
cia p̃ dicte legis. pendet ex duob
p̃cedentibut consiliariis. ex hiis
in hoc sclõ ꝑfectiomis est in
claustralibus reperĩ potest nes
tegritas. insi diligatur xauꝑta
Qui enĩ diuitiis habl̃dant si
cor apponant/. grauãtur curis
nuxlicantur negotiis.
lis esse debeat religioins
habitus. Ait enĩ nõ in ueste
preciosa. Qui molliciei mulie¬
pitas ne monachis p̃ciosio¬
rem habitum concedatur ꝓplꝰ
amat sponsus sponse castitatẽ
ꝙͣ tortũ trinẽ Sic i̾mortalis spon¬
sus plus amat int̾orẽ habitid
ꝙpͣ exteriorem. Molles molłia q̃rũt
elati p̾ciosa. delicati speciosa.
Exterior etem̃ suꝑfluitas ad

Expanded text:
abet enim lex claustralium, judices et testes, atque consiliarios suos. In lege etenim Dduo consiliarii, amor proximi et amor vita. Coram Deo testis est conscientia, coram hominibus vita. Concordant autem in judicio scientia et meditatio, dum quod fit aut quod dicitur diligenti consideratione providetur. Tota vero justitia praedictae legis pendet ex duobus praecedentibus consiliariis. Ex his din hoc saeculo perfectionis est, in claustralibus reperiri potest. Nec tegritas, nisi diligatur paupertas. Qui enim divitiis abundant, si cor apponant, gravantur curis, implicantur negotiis. lis esse debeat religionis habitus, ait enim: Non in veste pretiosa . Qui mollitiei mulieputasne monacho pretiosiorem habitum concedat? Plus amat sponsus sponsae castitatem quam tortum crinem. Sic immortalis sponsus plus amat interiorem habitum quam exteriorem. Molles mollia quaerunt, elati pretiosa, delicati speciosa. Exterior ergo superfluitas, animi
Abbreviated transcription (Latin):
Apperitur tñ eisd̃ qñ proxces
nercessi tatem corꝑis nel ad doc¬
trmã ordinis. seu ad edificatio¬
nẽ mẽtis. Pocest hoc osciũ axpl¬
lari licentia loquendi que ax¬
peritur aut clanditur. cũ dat᷑
aut negatur. Per hoc hostiũ
sexe intrant qͥ hostũd mentis
frangunt. fast matio etemin¬
migacitatis seducit cos. Cauẽ¬
dũ est gͦ. ne hoc ostiũd pateat
uento uementi a regione de¬
serti. ne domꝰ iiͦ angulis
concussa subũtatur et filiitacos
oppressi moriantur de Religiõe¬
licta multitudo a quib uentꝰ
temxtatio Irruit/. que adatiaõsq¬
litate consciãm subuertit Do¬
mꝰ uero mẽtis queiii  agu

Expanded text:
Aperitur tamen eisdem propter necessitatem operis, vel ad doctrinam ordinis, seu ad aedificationem mentis. Potest hoc ostium appellari licentia loquendi, quae aperitur, aut clauditur, cum datur aut negatur. Per hoc ostium saepe introeunt, qui ostium mentis frangunt, fascinatio enim nugacitatis seducit cor. Cavendum est tamen, ne hoc ostium pateat vento venienti a regione deserti, ne domus quatuor angulis concussa subvertatur, et filii Job oppressi moriantur . licta multitudo, a quibus ventus tentatio irruit, quae a tranquillitate conscientiam subvertit. Domus vero mentis, quae qu
Abbreviated transcription (Latin):
amplexantur stercora. dũ xost
sobrietatis et continẽtie uitã re¬
uocat eos uentris cura. Et fit
qñ ut qui in sua domo d̃te con¬
uersationẽ sobrie uixerãt/. post¬
modũ in monasterio gulosifiant
placatur deus uentꝰ diuersorum
hostiis fermlorum. Inclinat aur̃ẽ
rumorib excicatur sapoꝵ genenb
De multetur confabulatione. noͣ
orõne otio. ꝯgraculatur somxno¬
leticiã delectatur. ꝑ siiluudinẽ
et tanta deuotione seruitur per¬
ꝑ onna. habet itaq monachas
canonieos. et conu̾sos. qui ei ob¬
mxius sermiuunt eos indelicet
qui sub otio in eccliã dei re misse
uiuunt/. qui nõ querũt secortar oro¬
nes sed fabulas ⁊ ociosorũ cõsessio¬
nes. inter quas non audiũt suciltus
et suspiria comxuc̾te menus S risꝰ
et cachinationes et ructus igurgi¬
tati uentris. Miserabilior miꝰ alias
abusiones hec abusio ut delicanus
in eccliã. ꝙͣ in domo propria uixisse
ꝯuincaris et dicatur de te. Pauit
sterilẽ que nõ parit, et iudue non

Expanded text:
amplexantur stercora, dum post sobrietatis et continentiae vitam, revocat eos ventris cura. Et fit quandoque, ut qui in sua domo ante conversionem sobrie vixerat, postmodum in monasterio gulosus fiat. Placatur Deus venter diversorum hostiis ferculorum, inclinat aurem rumoribus, excitatus saporum generibus, demulcetur confabulatione non oratione, otio gratulatur, somnolentia delectatur. Per similitudinem ei tanta devotione per omnia serviatur. Habet itaque monachus canonicos et conversos, qui ei obnixius serviant, eos videlicet, qui sub otio in Ecclesia Dei remisse vivunt, qui non quaerunt secretas orationes, sed fabulosas otiosorum confessiones; inter quos non audiuntur singultus et suspiria compunctae mentis, sed risus et cachinnationes, et ructus ingurgitati ventris. Miserabilior inter alias abusiones haec abusio, ut delicatius in ecclesia quam in domo propria vixisse convincaris, et dicatur de te: Parit sterilem, quae non parit, et viduae bene
Abbreviated transcription (Latin):
git ludẽ. Iude̾ inquit nõ legere
Sũt end̃ quidam qui post delica ti
tibi Diuersa fercula cũ in claustͦ
sedeant nõ lectiom et silentio.
sed rumoribus et meiositati uac¬
cant/. qui locũ et tenxns loquẽdi
et tacendi nusꝙ et nũꝙ̃ sernant.
S instabiles et otiosi uñt hos mĩt
illos ad collequiunt uocant Ponã
inquit dauid custodiã ori meo et
ostuõ ciecũstantie labiis meis O
ciuĩ dixit non murum. Si enĩ
oĩo negari uideretur E: osaum
ponitur quod ipe et loco clauditur
et apperitur. Est tp̃s et locus
tarendi et loquendi. Axperitur
itaq ostud in claustro. Hora
constinita lcõm. In caxitulo cõ¬
sesfioni. In eccliã or̃omi Clau¬
ditur itm in claustro cũ fabula¬

Expanded text:
t ludere . Ludere, inquit, non legere. Sunt enim quidam qui, post delicati cibi diversa fercula, cum in claustro sedeant, non lectioni et silentio, sed rumoribus et curiositati vacant, qui locum et tempus loquendi et tacendi nusquam et nunquam servant, sed instabiles et otiosi nunc hos, nunc illos ad colloquium vocant. Pone, inquit Psalmista, custodiam ori meo, et ostium circumstantiae labiis meis . Ostium dixit, non murum. Si enim omnino negari videretur. Sed ostium ponitur, quod tempore et loco clauditur et aperitur. Est tempus et locus loquendi et tacendi. Aperitur itaque ostium in claustro hora constituta lectioni, in capitulo confessioni, in ecclesia orationi. Clauditur iterum in claustro confabula
Abbreviated transcription (Latin):
Iaxiã intellentus. consiliũ forti¬
nido. sciã pietas. et cmor qui¬
tut̃ moruĩtur qñ a suis contrariis
ferũtur. Ebriitur eni saxiẽtia
ꝑ stulticiã. incellectus ꝑ ebetu¬
dinẽ. consiliũ ꝑ p̃axitationẽ
fortitudo ꝑ timorẽ. sciã ꝑ igno

Expanded text:
ia, intellectus, consilium, fortitudo, scientia, pietas et timor moriuntur, quando a suis contrariis feriuntur. Obruitur enim sapientia per stultitiam, intellectus per hebetudinem, consilium per praecipitationem, fo
Abbreviated transcription (Latin):
imixediuit Et ꝯuorũ deus uẽ¬
ter est et glã eorum in cõfusis¬
ne erit. Per simmilitudinẽ scrix
tura sepe loqui tur ͦ ut quod in
re aliqua discerni non potest
in consimili discernatur Per
diis templa construi. altaria
erigi ministri ad sermendum
ordinari. a molari petudes. thu¬
ra contremari. de deo nentre¬
eo siquidem uentri templũ
est/ coquina. Altare mẽsa
mnistri coa d̃molate pecudes.
cocte carnes. fumꝰ incensorum
odor saporum. ħ in ihõlm nõ
construĩtur sed in babilone. qr
quorũ deus uenter est et. glã
eorum in consꝭ Ipe̾ est enim
p̾ncexs cotorum. qui muros

Expanded text:
orum Deus venter est, et gloria in confusione eorum . Per similitudinem saepe Scriptura loquitur, ut quod in re aliqua discerni non potest, in consimili discernatur. Perone. Solent enim diis templa construi, altaria erigi, ministri ad serviendum ordinari, immolari pecudes, thura concremari. Deo siquidem ventri templum est coquina, altare mensa, ministri coqui, immolatae pecudes, coctae carnes, fumus incensorum, odor saporum. Haec in Jerusalem non construuntur, sed in Babylone, quia quorum Deus venter est, et gloria eorum in confusione. Ipse est enim princeps coquorum, qui muros
Abbreviated transcription (Latin):
uasa mẽse diuine. fecit uasa coqͥne
dud nõ plena iurtutibus plaant
stũntauiẽ uasa palatii qũ place
desiderant cuilibet huãne pttis
ssum̃t etꝭ rasa coqͥne du cor quod
prius sermerat sobrietati. postra
seruit gule unde Ihercimas Gue¬

Expanded text:
divinae fecit vasa coquinaDomini, cum plena virtutibus placent fiunt autem vasa palatii, quando placere desiderant cuilibet humanae potestati. Fiunt etiam vasa coquinae, dum cor, quod prius sobrietati servierat, postea servit gulae. Unde