comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
presciuit qĩ utrumq ꝙ simul esse
possit falsum est. ꝯi uero dicas eũ
sciendi et presciendi. ab et̾no ⁊ mͦ¬
⁊ aliquid nec tamen illud p̃scitũ
est. uel futurum: uerum est. nõ
pot̾ ergo nouiter uel ex tempore sci¬
re uł prestire aliquid. sit̃ nͨ pot̾ ali

Expanded text:
praesciverit, quasi utrumque simul esse possit, falsum est. Si vero dicas eum sciendi vel praesciendi ab aeterno et modo aliquid, nec tamen illud praescitum est vel futurum, verum est. Non potest ergo noviter vel ex tempore scire vel praescire aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
prescire ꝙ nũquam est. nec erit. ñ
tamen potest aliquid scire uel pre¬
scire ex tempore. pot̾ utiq scire uł
prestire ꝙ ñ quam est nec erit. nec
illud scitum uel prescitum est ab
et̃no. ñ tñ pot̾ incipere scire. ł presci¬
re illud. s ita pot̃ mͦ scire uł prescire
sicut pot̾ scisse uel prescisse ab ettrno.
Si enumn dicas eum aliqͥmͦ posse scire
uel prescire ꝙ ab et̾nd ñ sciuerit. x

Expanded text:
praescire quod nunquam est vel erit, non tamen potest aliquid scire vel praescire ex tempore. Potest utique scire vel praescire quod nunquam est nec erit, nec illud scitum vel praescitum est ab aeterno; nec tamen potest incipere scire vel praescire illud, sed ita potest modo scire vel praescire, sicut potest scisse vel praescisse ab aeterno. Si enim dicatur eum modo posse scire vel praescire quod ab aeterno
Abbreviated transcription (Latin):
ceus posse plura strre quam scit.
quia pot̾ scire omnia q̃ scit que fe¬
cit. et pot̾ aliqua facere que ñqͣm
erunt et illa pot̾ scire. ñ enimi aliqͣ
incognita faccre pot̃. Si enim oĩa
essent que modo sunt. ⁊ alia q̃dã
faceret que nõ sunt nec erunt. ⁊
illa omnia sciret. pro certo plura
sciret. quam modo sciat. nec tñ
eius scientia augeri pot̾. qr hoc
totum fieri posset siue mutabili¬
tate scĩe. Constat gͦ dei scĩam oĩo
eẽ ĩmuitabilem. nec augeri posse

Expanded text:
osse plura scire quam sciat, quia potest omnia scire quae scit, et potest aliqua facere quae nunquam erunt, et illa potest scire, non enim aliqua incognita facere potest. Si vero omnia essent quae modo sunt, et alia quaedam faceret quae non sunt nec erunt, et illa omnia sciret pro certo, plura sciret quam modo sciat; nec tamen ejus scientia augeri potest, quia hoc totum fieri posset sine mutabilitate scientiae. Constat ergo Dei scientiam omnino esse immutabilem, nec augeri posse
Abbreviated transcription (Latin):
inuicem p̃r ⁊ filius. s ille giͣgnẽ¬
do. ille nascelido. et omnia que st̃
in eorum scĩa: ĩ eorum sapĩa: in e¬
ñ ꝑticłatĩ. aut singillatimi ueld̾
alt̾nante conspeũ. hinic illuc. ⁊ iñ
huc. ⁊ rursus mñ. uł iñ: in aliud
atq aliud. ut aliqua ñ uidere pos

Expanded text:
invicem Pater et Filius: sed ille gignendo, iste nascendo. Et omnia quae sunt in eorum scientia, in eorum sapientia, in enon particulatim aut singillatim, velut alternante conspectu hinc illuc, et inde huc, et rursus inde vel inde in aliud atque aliud, ut aliqua videre non
Abbreviated transcription (Latin):
omnia: u̾bum q̃ nouit pat᷑. Sed
ei nosse ce patre est:sicut esse. Nos¬
se enuim et esse: ibi unum est. ⁊ id̾o
pr̃i sicut esse ũ est a filio: ita nec nos¬
se. proinde tanquam seip̃m dicẽs
pr̃ genuit ũbum sibi equale ꝑ o
omnia. Non enim seipsum iu-¬
tregre perfecteq dixiss. si aliquid
minus aut ampluis esset in eiꝰ

Expanded text:
omnia quae novit Pater: sed ei nosse de Patre est, sicut esse. Nosse enim et esse ibi unum est. Et ideo Patri sicut esse non est a Filio, ita nec nosse. Proinde tanquam se ipsum dicens Pater genuit Verbum sibi aequale per omnia. Non enim se ipsum integre perfecteque dixisset, si aliquid minus aut amplius esset in ejus
Abbreviated transcription (Latin):
scĩa dissimile est illi u̾bo ꝙ natũ
est de pr̃e scĩa. Ex hac auctoritate
clare ostenditur: sciam dei omĩo
inuariabilem cẽ. sicut ip̃a ẽentia
dei omnino inuariabilis est. et
omnia sciunt ⁊ uident. sic̃ gͦ nõ
pot̾ augĩ uel minui diuina es¬
sentia: ita nec diuina scĩa ⁊ tñ ꝯ
aliquid ꝙ est. sine ꝑmutatione

Expanded text:
a, dissimile est illi Verbo quod natum est de Patre scientia. Ex hac auctoritate clare ostenditur scientiam Dei omnino invariabilem esse, sicut ipsa essentia Dei omnino invariabilis est; et omnia sciunt et vident. Sicut ergo non potest augeri vel minui divina essentia, ita nec divina scientia; et taliquid quod est, sine permutatione
Abbreviated transcription (Latin):
mutari possit. hoc modo ꝓbatur. qr
pot̾ deus scire ꝙ ñquam scitur. Est
enum aliquis qui ñ ẽ lecturus hodi¬
e. ⁊ tamen pot̾ ẽẽ ut legat hodie: pt̾
re hunc lecturum hodie. gͥ aliqͥd
posseminui. est enim hodie aliqͥs
lecturus quem deus scit lecturum
scire hunc leclurum. pot̾ gͥ ñ scire
aliquid ꝙ scit. gͦ pot̾ minui eiꝰ scĩa
uł mutari. Ad ꝙ dicimus. qura
dei scia oĩo miniutabilis ẽ nec au¬

Expanded text:
mutari, hoc modo probatur: quia potest Deus scire quod nunquam scit. Est enim aliquis qui non est lecturus hodie, et tamen potest esse ut legat hodie: potere hunc lecturum hodie; potest ergposse minui; est enim aliquis hodie lecturus quem Deus scit lecturum. scire hunc lecturum; potest ergo non scire aliquid quod scit; ergo potest minui ejus scientia vel mutari. Ad quod dicimus quia Dei scientia omnino immutabilis e
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ suscipientib. uł so̾ tͥne m̃sioĩs
uocabło mn̾gentib. unda bapĩ regna¬
uit. Siluest̾ ⁊̃ ãmonet ut ad suã peĩ
silii sunt:ut in bap̃o suscepti. qͦꝵ oĩ¬
um flagitiosa ẽ mmuxtio. Quͥ aut̃¬

Expanded text:
nobis suscipientibus, vel sub trinae mersionis vocabulo mergentibus, unda Baptismi regeneravit. Sylvester etiam admonet ut ad suam filiafilii sunt, ut in Baptismo suscepti; quorum omnium flagitiosa est commixtio. Quod aut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯumxit. hõ ñ separet. ⁊ dñs ñ dim᷑¬
tẽ uxorẽ nͥ cã fornicatõns iubet. Et
nos tanta auctoritate frete. dm̃s
dimittend̾ c̃e ⁊ in cuilpabile iuditãd.
ꝙ ncc̃itas intulit. Nam baptrzandi
opus laicis fidelib. sitũ ncc̃e fuĩt li¬
bere ꝯcelitur. uñ si supͣdc̃s hõ filium
moriẽtẽ aspitiẽs. neaĩam ꝑpetuo ꝑ ire
dimittẽt. unda bapĩ lauit. ut eũ depo¬
testate mortis eriꝑet: bñ fecisse lau¬
datur. Iõꝙ sue uxori sibi iã olĩ u̾ine
seciate ĩpune dñ uixit: uidicamꝰ ma¬
ñe nũctum. nec ob ħ seꝑari debere.

Expanded text:
unxit, homo non separet. Et Dominus non dimittere uxorem, nisi causa fornicationis, jubet. Et nos tanta auctoritate freti dicimus non dimittendum esse, et inculpabile judicandum quod necessitas intulit. Nam baptizandi opus laicis fidelibus, si tamen necesse fuerit, libere conceditur. Unde si supradictus homo filium morientem aspiciens, ne animam perpetuo perire dimitteret, unda Baptismi lavit, ut eum de potestate mortis eriperet, bene fecisse laudatur. Ideoque suae uxori, sibi jam olim legitime sociatae, impune dum vixerit judicamus manere conjunctum, nec ob hoc separari debere.
Abbreviated transcription (Latin):
um illam creaturam quam
uirgo concepit ⁊ peꝑit quã¬
uis ad soiam ꝑͣm filii ꝑtinentem
tota trinitas fec̾it: Neq enim se¬
parabilia sunt oꝑa tͥnitatis: cur ĩ
ca facienda solꝰ sp̃c̃ .s. nõiatus est: an
et q̃n unus trium in aliquo opere
nominatur uniu̾sa oꝑari tͥnitas ĩ¬

Expanded text:
um illam creaturam, quam Virgo concepit et peperit, quamvis ad solam personam Filii pertinentem, tota Trinitas fecerit, neque enim separabilia sunt opera Trinitatis: cur in ea facienda Spiritus sanctus nominatus est? An etiam quando unus trium in aliquo opere nominatur, universa operari Trinitas in
Abbreviated transcription (Latin):
genuisset: Quis hoc dicere audeb̾
Cum hoc ita ab sundum sit. ut nlle̾
fidelium aures id ualeant sustinẽ:
pinde cum confiteamur xp̃m na
gnuis cum et de illo. et de illa sit na
o. ñ sic de illo ut de pr̃e. sic autem de
illa ut de mr̃e natus est. on est
aũ concedend̾ quicꝙ de aliqua re na¬
scitur continuo eiuscem filium nũ¬
cupandum. ut enim omittam alr̃
de homine nasci filium aliter capil

Expanded text:
genuisset? Quis hoc dicere audebit, cum hoc ita sit absurdum, ut nullae fidelium aures id valeant sustinere? Proinde cum fateamur Christum nat et sit Filius Virginis, cum et de illo et de illa sit natubio non sic de illo, ut de Patre; sic autem de illa, ut de matre natus est. Non est autem concedendum quidquid de aliqua re nascitur, continuo ejusdem rei filium nuncupandum. Ut enim omittam aliter de homine nasci filium, aliter capil
Abbreviated transcription (Latin):
tum sit xp̃m plenum gr̃a
fuisse ñ est suꝑuatium inquirẽ
utrum fidem ⁊ spem sicut carita¬
tem hu̾it. si enim hiis caruit: non

Expanded text:
tum sit Christum plenum gratia fuisse, non est supervacuum inquirere utrum fidem et spem sicut charitatem habuerit. Si enim his caruit, non
Abbreviated transcription (Latin):
uł donum. S ñ ita est in om̃̃ibus.
relatiuis. Non enim omnia que
relatiue dñr. suis ad se uicissim
Rndent uocabulis. uñ ãs. hoꝵ eli¬
relatuus hoc contingit ut ñ inue¬
niatur uocabłm quo sibi uicissim
cẽ patrem doni. aut filium doni
S ut hec uitissim r̾ndeant. dici¬
mus donũ donatoris. ⁊ conatorem
doni. qr hic potuit inueniri usita¬
tum uocabulum illic nõ potuit.
Donũ ergo donatoris ⁊ donator do¬
ni cum dicimus: relatiue utrum¬
qr ad inuicem dicimus. Donator
tamen ñ fuit deus nisi ex tempore.

Expanded text:
us relativis. Non enim omnia quae relative dicuntur, suis ad se invicem respondent vocabulis. Unde Aug. horum elirelativis hoc contingit, ut non inveniatur vocabulum, quo sibi vicissim cere patrem doni aut filium doni; sed ut haec vicissim respondeant, dicimus donum donatoris, et donatorem doni; quia hic potuit inveniri usitatum vocabulum, illic non potuit. Donum ergo donatoris, et donator doni cum dicimus, relative utrumque ad invicem dicimus: donator tamen non fuit Deus, nisi ex tempore,
Abbreviated transcription (Latin):
ropria tes.¬
sonarum in p̃¬
dcĩs uerbis as
sonarum. posu
expõnem. nisi solo nomine et̾¬
nitatis: quo ñ ip̃am pr̃nitatẽ.
s cam uoluit intlłigi notionẽ.
dere uoiens sine expressi tum ꝓ¬
one illarum trium ꝓprieta pͥcta
In patre ẽ unitas. in filio equali¬
tas. in spũ scõ unitatis. equalita¬
tisq concordia. ⁊ tria ħ unum
omĩa ꝓp̃ prem. equalia omĩa ꝓ̃p

Expanded text:
ropria esonarum in praedictis verbis assna personarum posutionem; nisi solo nomine aeternitatis, quo non ipsam paternitatem, sed eam voluit intelligi notionem dere volens sine expressione illarum trium proprietatum In Patre est unitas, in Filio aequalitas, in Spiritu sancto unitatis aequalitatisque concordia. Et haec tria unum, o
Abbreviated transcription (Latin):
ab. ꝙ p̃dc̃e uͥtutes in futuro erũt. s
alios usus t̃c hẽbunt. qͣm mͦ. Cui
beda consentit sr̃ exodũ ita dicens.
Colũpnt añ qͣs appensum ẽ uelum
potestates celi sũt. qͣtuor eximiis nͥ¬

Expanded text:
ae virtutes in futuro erunt, sed alios usus tunc habebunt quam modo. Cui Beda assentit super Exodum, c. 26, dicens: Columnae ante quas expansum est velum, potestates coeli sunt, quatuor eximiis
Abbreviated transcription (Latin):
qr ñ erat in eo ꝑmansurus. uel
ut ũ nature. s gr̃e ħ assignare¬
tur. Intelligitur autem ꝑadisꝰ
iocał. ⁊ corꝑalis in quo homo lo¬
catus ẽ. Tres enun gn̾ales de
ꝑa diso siñe sunt. una eoꝵ qui
corꝑalit̾ intlłigi uolunt tm̃. A
lia coꝵ qui spũaliter tm̃. Tercia
eoꝵ qui utroq modo ꝑadisum
accipuuit. Terciam mͥ plac̾e fa
positus. qui ab illo principio plã¬
tatus accipi pot̾. quo t̾ram otm:
remotis aquis herbas ⁊ ligna ꝓ¬
ducere uissit. quia ⁊ si p̃sentis ec¬
cłie uł future tẏpum tenet: Ad
litt̾am tñ intlłigendum ẽ: esse
locum amenissimũ fructuosis
arborib. magnum. ⁊ magno fõ¬
te fecundum. ꝙ diximus a prĩ¬
cipio: antiquã translatio dicit
ad orientem. uñ uolunt in oriẽ¬
tali ꝑte ẽẽ paradisum longo int̾¬
iacente spatio. uł maris us t̾re: a
regionib quas incolunt homĩes:
secretum ⁊ unalto situm. usq ad
lunarem cirtulum ꝑtingentem.

Expanded text:
in eo permansurus; vel ut non naturae, sed gratiae hoc assignaretur. Intelligitur autem paradisus localis, et corporalis in quo homo locatus est. Tres enim generales de paradiso sententiae sunt. Una eorum qui corporaliter intelligi volunt tantum; alia eorum qui spiritualiter tantum; tertia eorum qui utroque modo paradisum accipiunt. Tertiam mihi placere fatsit positus, qui ab illo principio plantatus accipi potest, quo terram omnem remotis aquis herbas et ligna producere jussit. Qui etsi praesentis Ecclesiae vel futurae typum tenet, ad litteram tamen intelligendum est esse locum amoenissimum fructuosis arboribus, magnum et magno fonte foecundum. Quod dicimus a principio, antiqua translatio dicit ad Orientem. Unde volunt in orientali parte esse paradisum, longo interjacente spatio vel maris vel terrae a regionibus quas incolunt homines secretum, et in alto situm, usque ad lunarem circulum pertingentem
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatem ⁊ potenciam dei qͣm
nature gn̾ib ñ alligauit. qͣnit̾
⁊ uirga moysi conu̾sa ẽ in draco¬
nem. nec talia contra naturam
fiunt. nisi nob̃ quib alr̃ nate᷑
cursus innotuit. deo aũ natura ẽ.
s ñ ibi erat ucc̃e ut sic fieret. hoc
enim non erat in conditoe c̾ate̾.
s in bñplacito c̾atoris. cuiꝰ uolũ¬
tas ncc̃as est. Hoc enim nccĩo fu¬
turum ẽ: ꝙ uult ⁊ prescit. Mul¬
ta uõ sccsm infiores cãs futura
sunt: s in prescĩa dei futura ñ ft̃.
Si aũ ibi alit̾ futura sunt: pocius
futura sunt sic̃ ibi sunt: ubi p̃¬
scit ille qui ñ pot̾ falli. Sic gͦ fc̃s
est adam ñ scd̾ infiores cãs. qr ñ
erat in rr̃ causis seminalib ut
sis naturalib erat: ut ita poss

Expanded text:
oluntatem et potentiam Dei quam naturae generibus non alligavit, qualiter et virga Moysi conversa est in draconem. Nec talia contra naturam fiunt, nisi nobis, quibus alter naturae cursus innotuit; Deo autem natura essed non ibi erat necesse ut sic fieret: hoc enim non erat in conditione creaturae, sed in beneplacito Creatoris, cujus voluntas necessitas est. Hoc enim necessario futurum est quod vult et praescit. Multa vero secundum inferiores causas futura sunt, sed in praescientia Dei futura non sunt. Si autem ibi aliter futura sunt, potius futura sunt sicut ibi sunt, ubi praescit ille qui non potest falli. Si ergo factus est Adam, non secundum inferiores causas, quia non erat in rerum causis seminalibus utsis naturalibus erat ut ita posset
Abbreviated transcription (Latin):
olet etiam queri minem¬
utrum deus hominem fe¬
repente in uirili etate fecerit au
ꝑficiendo. ⁊ etates augendo sicut
nũc format in matris utero. as.¬

Expanded text:
olet etiam quaeri utrum Deus hominem repente in virili aetate fecerit, an perficiendo et aetates augendo, sicut nunc format in matris utero. A
Abbreviated transcription (Latin):
tpr̃ib. ꝙ d̾s oꝑandi temꝑibus
ñ diuisit. Illi qui hus auctorita¬
tib ⁊ aliis hiꝰ inhe̾ntes dicũt
.iiͦiiͣ. elementa atq celi lumĩa¬
ria ita formata simul ẽẽ. ⁊ ha¬
buisse illos .ui. dies quos scͥp¬
tura memorat sex rerum gn̾a
.i. distinctiones appellant᷑. q̃
simul facte sunt ꝑtun forma¬
eloqui oportet. scͥptũ uisse ab
uit die .uii. ab uni̾̃so oꝑe ꝙ suo.
patrarat. Requieuisse dicitur.
d̾s die .uii. ñ quasi oꝑando lassꝰꝰ
s ab uniũso opere requieuit qr
nouam creaturam facere cessait.
Requiescere enim cessare dr. Uñ
quia uitra noua ñ condidit. us
nũc tamen ut uĩtas ait in euͦ:¬

Expanded text:
Deus operandi temporibus non divisit. Illi qui his auctoritatibus et aliis hujusmodi inhaerentes dicunt quatuor elementa atque coeli luminaria ita formata simul esse, et habuisse illos sex dies quos Scriptura commemorat, sex rerum genera, id est distinctiones appellant quae simul factae sunt; partim formaeloqui oportet. Scriptum est, Gen. vit die septimo ab universo opere quod patrarat. Requievisse dicitur Deus die septimo, non quasi operando lassus, sed ab universo opere requievit, quia novam creaturam facere cessavit. Requiescere enim cessare dicitur,quia ultra nova non condidit. Usque nunc tamen, ut Veritas in E
Abbreviated transcription (Latin):
sub̾auter intrent corpora e miñ¬
orum. ammabusq illabantur.
an iõ intrare dicantur: quia ma¬
ucie sue effc̃m ib excent dei per¬
missione. opprimendo atq uexã¬
do cas. uel in peccatum ꝓ uolun¬
tate sua trahendo. ꝙ in homines
introeant. atq ab eis expulsi exe¬
ant. euͣngelium aperte declarat.
ꝯmemiorans demonia inquosdã

Expanded text:
tialiter intrent corpora, eorumque animabus illabantur; an ideo intrare dicantur, quia malitiae suae ibi effectum exercent Dei permissione opprimendo atque vexando eas, vel in peccatum pro voluntate sua trahendo. Quod in homines introeant atque ab eis expulsi exeant Evangelium aperte declarat, commemorans daemonia in quosdam
Abbreviated transcription (Latin):
an pp̃ mali effc̃m dicantur ingͥs¬
sa: nõ adco ꝑspicuum est. De hoc
autem gennasius in diffuuitio¬
nib eccłasticorum dogmatum a
it. demones ꝑ energiã oꝑatõem
ñ credimus sub̾aliter illabi ani¬
me. s applicatione. ⁊ oppressione u¬
niri. Illabi autem menti illi soli
possibile est qui creauit. qui nata᷑
subsistens incorꝑeus capabilis est
demones. uel introeant corda ho¬
uit sathanas cor tuum : dicit.
Notandum ꝙ mentem homĩs
iuxta sułimi nicħ implere possit.
nisi creatrix trinitas. quia tm̃m
secundum operationem et uo¬
luntatis instinctum anima de

Expanded text:
an propter mali effectum dicantur ingressa, non adeo perspicuum est. De hoc autem Gennadius in Definitionibus ecclesiasticorum dogmatum, it: Daemones per energicam operationem non credimus substantialiter illabi animae, sed applicatione et oppressione uniri. Illabi autem menti, illi soli possibile est qui creavit, qui natura subsistens incorporeus capabilis est daemones vel introeant corda hoSatanas cor tuum? dicit notandum quod mentem hominis juxta substantiam nihil implere possit, nisi creatrix Trinitas, quia tantummodo secundum operationem et voluntatis instinctum anima de
Abbreviated transcription (Latin):
ub̃ explicatur. ꝙ tñ corde nolũt. si
ñ sit coactio ibi ł dolus: obligatõ
accipio teinuirũ. ⁊ ego te inuxo¬

Expanded text:
 explicant quod tamen corde non volunt, si non sit coactio ibi vel dolus, obligatio Accipio te invirum, et ego te in uxo
Abbreviated transcription (Latin):
sapĩa quam genuit. que qͥ ab ip̃o¬
tm̃ filius est. ꝙ uidetura siłi ꝓre
posse ꝓbari. Si enim pr diligit d̾¬
amor̾e. qui ab ip̃o ꝓcedit. cur nõ
⁊ sapsĩa uł intelligentia quam
genuit sapit. uł intlłigit. hãc
qõnem urgere uidet᷑. ut ait. ãs.
xpp̃m dei uirtutem ⁊ sapĩam dei.
ubi queritur utrum ita sit pat̾
sapĩe ⁊ uiytutis sue. ut hac sapĩa
sapiens sit. quam genuit. ⁊ hcͣ
uirtute potens quam genuit.
Sed absit ut ita sit quia si hoc
est ibi esse ꝙ sapere. non ꝑ illam
sapĩam quam genuit: sapiens
ẽ p̃r. Alicquin ñ ipã ab illo. s il
ie ab ip̃a est. Si enim sapĩa quã
genuit cã est illi ut sapiens sit.
etiam ut sit ip̃a illi cã est. ꝙ fre¬
ri non pot̾ insi gignendo eum.
aut faciendo. s nec gentricem
nec cõditricem prĩs ullo mͦ qͥsꝙͣ
dixĩt sapĩam. Quid est enim ĩ

Expanded text:
Sapientia quam genuit, quae tantum Filius est. Quod videtur a simili posse probari. Si enim Pater diligit amore qui ab ipso procedit, cur non et Sapientia vel Intelligentia quam ipse genuit, sapit, vel intelligit? Hanc quaestionem urgere videtur, ut ait Aug. m Dei Virtutem et Dei Sapientiam. Ubi quaeritur utrum ita sit Pater Sapientiae et Virtutis suae, ut hac Sapientia sapiens sit quam genuit, et hac Virtute potens quam genuit. Seest ibi esse, quod sapere; non per illam sapientiam quam genuit, sapiens est Pater, alioqui non ipse illam, sed ille ab ipsa est. Si enim Sapientia quam genuit causa est illi ut sapiens sit, etiam ut sit ipsa illi causa est; quod fieri non potest, nisi gignendo eum aut faciendo; sed nec genitricem, nec conditricem Patris ullo modo quisquam dixerit Sapientiam; quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ pcc̃mi est ut actio uł uoluntas
in peccante ẽ. Neatu uero: cum ꝓ
eo siue transierit siue assit meus
hominis polluta est et corrupta
totusq homo supplicus obligatꝰ
ꝓpetuis. Nec unꝙͣ ẽ in aliqͦ pcc̃m actr
preter originale quin sit ⁊̃ reatu. s ẽ
reatu int̾dũ: postqͣm transit actu

Expanded text:
quod peccatum est, ut actio vel voluntas, quod peccatum est, ut actio vel voluntas, in peccante est; reatu vero, cum pro eo, sive transierit sive adsit, mens hominis polluta est et corrupta, totusque homo suppliciis obligatur perpetuis. Nec unquam est in aliquo peccatum actu, praeter originale, quin sit etiam reatu; sed est reatu intelligendum, postquam transiit actu
Abbreviated transcription (Latin):
q̃oni instant dicentes
u̾sorum legis mandatorum p̃¬
uaricationes sunt. Quo enim
mandato legis ꝓbibetur actio
furti. stilicet. non furaberis. ali
hec duo diuersa mandata sint
quib illa duo ꝓhibentur: patet
illa duo diu̾sas esse preuaricati¬
ones. diuersa igitur peccata. Ad
qd̃ illi dicunt du̾isa quidem esse
mandata. quib illa duo distĩctĩ¬
ꝓhñr. ut as. docet suꝑ exodum:¬
u̾mptũ in illis ñ obseruatis u
na preuaricatio tm̃ incurritur:
duo diuersa illis prohibeantur
Sicut econu̾so duo sunt manda¬
ta caritatis: quib duo p̃cipiunt᷑.
diligi. una tamen in eis comm̃¬
datur nobis caritas. Si pocm̃ al¬
Recerea aliquo admissũ
t̾umab ali quo ꝓpetra¬
to uoluntate peitato. uolun¬
tas id agendi et actio transierit
uidetur. qr uo¬
it ñ est. nẽq actio. quia non il
it ⁊ egit. S ñ est ignorandum
pc̃cm duob modis dici esse ĩ
aliquo. ⁊ trausire .s. actu et re¬
atu. Actu est in aliquo: dũ ip̃m

Expanded text:
oni instant, dicentes versorum legis mandatorum prvaricationes sunt. Alio enim mandato legis prohibetur actio furti, scilicet, Non furaberis: aliohaec duo diversa mandata sint quibus illa duo prohibentur, patet illa duo diversas esse praevaricationes; diversa igitur peccata. Ad quod etiam illi dicunt, diversa quidem esse mandata quibus illa duo distinctir, ut August. docet super Exod. Verumtamen in illis non observatis una tantum praevaricatio incurritur, icet duo diversa illis prohibeantur. Sicut e converso duo sunt mandata charitatis, quibus duo praecipiuntur diligi; una tamen in eis nobis commendatur charitas. 4. Si peccatum ab aliquo admissum ab aliquo perpetrato voluntate peccato voluntas id agendi et actio transierint, videtur; quia voit, non est, neque actio, quia neque it et egit. Sed non est ignorandum, peccatum duobus modis dici esse in aliquo, et transire, scilicet actu et reatu. Actu est in aliquo, dum ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
de tͥ. ait. Dñs dicens clarifica filiũ
tuũ. ñ solũ nomine ꝯtestatꝰ ẽ ⁊̃ se eẽ
fuiũ di÷ s ⁊̃ ꝓprietate. nos filii dei su¬
mus. s ñ tał hic filius. hic enĩuerꝰ
⁊ ꝓpriꝰ ẽ falius origine: ñ adoptõne.
uĩtate: ñ nũcupatõe. natiuitate:
ñ c̾atione. As.⁊̃ sr̃ ioh̾m ait. Nos su

Expanded text:
inus dicens: Clarifica Filium tuum , non solo nomine contestatus est se esse Filium Dei, sed et proprietate. Nos filii Dei sumus, sed non talis hic Filius. Hic enim verus et proprius est Filius, origine, non adoptione; veritate, non nuncupatione; nativitate, non creatione.
Abbreviated transcription (Latin):
batur manens in carne u̾bum in
mortuus d̾r. ñ qr mortẽ sensĩt in
quantũ d̾s ẽ: s qr caro dei unita
mortua ẽ. scd̾m quã rõm dicit ab.¬
Siquis dixit atq credidit filium
sam ex qua intlłigentia sum̃da ẽ:
aꝑiens in eod̾ subdit. Siquis dix¬
erit ꝙ in passione dolorem sentie¬
bat filius dei d̾s ⁊ ñ caro tm̃ cum
aĩa qͣm sibi acceꝑat: anath̃a sit.
Sane gͥ dici pt̾ ꝙ mortuus ẽ d̾s ⁊
ñ mortuus. passus est dei faius. ⁊
ñ passus. passa ẽ t̾cia ꝑsona ⁊ ñ pas¬
sa. crucifixũ ẽ u̾bum ⁊ ñ c̾cifixum.

Expanded text:
batur, manens in carne Verbum in mortuus dicitur: non quia mortem senserit in quantum Deus est, sed quia caro ei unita mortua est. Secundum quam rationem dicit Axerit atque crediderit Filium sam ex qua intelligentia sumenda sit, aperiens in eodem subdit: Si quis dixerit quod in passione dolorem sentiebat Filius Dei Deus, et non caro tantum cum anima quam sibi acceperat, anathema sit. Sane ergo dici potest quod mortuus est Deus, et non mortuus; passus est Dei Filius, et non passus; passa est tertia persona, et non passa; crucifixum est Verbum et non crucifixum;
Abbreviated transcription (Latin):
creaturis locum hñt. s fidei sacra¬
uͥ fides qrͣ. In ipĩs gignasus suis cã
dialetica taceat. piscatorib cͥditur
ñ dialeticis. Dm̃s gͦ in morte xͥ dm̃¬
ue fuisse hoĩem ⁊ tñ mortuũ. ⁊ hoĩem
quidem nec mortalẽ nec ĩmortalem
ꝙ uĩctꝰ erat anime ⁊ tarni seiũctis.

Expanded text:
creaturis locum habent, sed fidei sacraubi fides quaeritur. In ipsis gymnasiis suis jam dialectica taceat; piscatoribus creditur, non dialecticis. Dicimus ergo, in morte e fuisse hominem, et tamen mortuum; et hominem quidem nec mortalem, nec immortalem, quia unitus erat animae et carni sejunctus.
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ assumpsisset: ñ fuisset uerus
hõ fuit. sic gͦ uͥ tarnem ⁊ aĩam sibi
unitam ñ ħ̾ebat uerꝰ hõ ibi ñ erat. s
tp̃r mortis nꝰ quam illa duo unita
hebat. qr nec in sepulchro nͦ in ĩferno
s cum utroq eandem unionẽ in desi¬
nenter tenuit quã assum̃do ꝯͣxitrĩo
nec incongrue ubitũq anime ł car¬
ni uł utriq unitus erat. ibi hõ dr̃ sꝑ¬

Expanded text:
isset, non fuisset verus homo fuit. Sic ergo ubi carnem et animam sibi unitam non habebat, verus homo ibi non erat. Sed tempore mortis nusquam illa duo vere unita habebat, quia nec in sepulcro, nec in inferno, sed cum utroque eamdem unionem indesinenter tenuit, quam assumendo contraxit; ideo non incongrue ubicumque animae vel carni, vel utrique unitus est, ibi homo
Abbreviated transcription (Latin):
s si i inferno aĩe tm̃. ⁊ in sepulchꝰ
carm tm̃ unitus erat. gͦ nec in ĩfer¬
no uuitus erat aĩe ⁊ carni. nec in se¬
que ẽ rõ dcĩ: qr una eademq rõ uni¬
one unitus erat anime in inferno:
et carnim sepulchro. ⁊ sic erat illis
duob tunc seꝑatis. unitus sicut añ¬

Expanded text:
si in inferno animae tantum, et in sepulcro carni tantum unitus erat: ergo nec in inferno unitus erat animae et carni, nec in seQuae est ratio dicti? Quia una eademque unione unitus erat animae in inferno, et carni in sepulcro. Et sic erat illis duobus tunc separatis unitus, sicut an
Abbreviated transcription (Latin):
lorem sensit: dr̃ d̾s passus cuni diui¬
nitas omĩs doloris exsors existeret.
panis celestis ad infantes trãsiret.
ẽ mutatũ in hoĩem. hõ in illo mu¬
tatꝰ ẽnit melior fieret quam erat. ꝑ¬

Expanded text:
lorem sensit, dicitur Deus passus, cum divinitas omnis doloris exors existeret. panis coelestis ad infantes transiret; est mutatum in hominem; homo in illo mutatus est, ut melior fieret quam erat.
Abbreviated transcription (Latin):
ostenditur: ꝙ carni racenti in sepul¬
chro unitus ẽ xp̃c. sicutanimem in
feruo. alioquin si carni mortue ñ
cẽt unitus ñ in ea dr̃et᷑ iacuisse in
sepulchͦ. anima gͥad inf̾u̾ũ descend̾.
caro in sepulchio iacuit. sapĩa cũ utͦꝙ
remansit. q̃ in infn̾o poĩtis ut ait ã
bat ille lux uera sapĩe. illũabat in¬
int̾ homines. de qua abyssus dicit.
Non est in me sapĩa. mare ditit. nõ
est morum: gͦ nec intempore nec in
loco sapĩaẽ cui nec mors tͥbuenda ẽ.
In ligno enim caro ñ illa oꝑatrix.
ommũ sub̾a diuina pendebat. con¬
fitemur tam̃ cum xp̃m pependisse
in ligno. et iacuisse in sepulchro: s
in carne sola. ⁊ fuisse minfn̾o. s
in aĩa sola.

Expanded text:
ostenditur, quod carni jacenti in sepulcro unitus erat Christus, sicut animae in inferno. Alioquin si carni mortuae non esset unitus, non in ea diceretur jacuisse in sepulcro. Anima ergo ad infernum descendit, caro in sepulcro jacuit, sapientia cum utroque permansit, quae in inferno positis, ut ait Ambbat illic lux vera sapientiae, illuminabat ininter homines. De qua abyssus dicit: Non est in me; mare dicit: Non est mecum; ergo nec in tempore, nec in loco sapientia est, cui nec mors tribuenda est. In ligno enim caro, non illa operatrix omnium substantia divina pendebat. Confitemur tamen Christum pependisse in ligno et jacuisse in sepulcro, sed in carne sola, et fuisse in inferno, sed in anima sola.
Abbreviated transcription (Latin):
meãa me s ego ponã eam a me te.
ip̃o pt̾atem h̃eo ponendi eam et
it̾m suraendi eam. Hic aĩam di¬
cit emissam a quo emissa ẽ a se¬
ip̃a ñ ẽ emissa. qr se ipãm ñ posuit.
nec u̾bum aĩam posuit. ł carnem.
Caro enimg̾ aĩam posuit s in po¬
testate in se manentis dĩtatis. potẽ¬
cia gͦ deitatis aĩa diuisa ẽ a carne.

Expanded text:
me, sed ego pono eam; a meipso potestatem habeo ponendi eam, et iterum sumendi eam; hic animam dicit emissam. A quo emissa est? A seipsa non est emissa, quia seipsam non posuit; nec Verbum animam posuit, nec carnem. Caro ergo animam posuit, sed potestate in se manentis deitatis. Potentia ergo deitatis anima divisa est a carne,
Abbreviated transcription (Latin):
hõ. Non aũ sic erat hõ. ut ex aĩa et
carne simul imistis subsisteret. ex qͣ
surrectõm fuit. In morte uͦ hõ erat
tm̃i pp̃ anime ⁊ carnis secum uni¬
oncm. ⁊ mortuus: pp̃ int̾ illa duo di¬
uisionem. Si xp̃o in morte erat hõ ⁊¬

Expanded text:
homo. Non autem sic erat homo, ut ex anima et carne simul junctis subsisteret. Ex quasurrectionem fuit. In morte vero homo erat tantum propter animae et carnis secum unionem, et mortuus propter inter illa duo divisionem. 2. Si Christus in morte erat ho
Abbreviated transcription (Latin):
ruisse carnem in morte ⁊ urtã ñ dis¬
cessisse a mortuo. ⁊ ꝙ sponte tradi¬
dit spm̃. ñ aiuis extorsit. uñ ambrꝰ.¬
sp̃m ñ amisit. pendebat in cruce. ⁊
omĩa ꝯmouebat. S uñ ercsit. ex
xarne quo emisit: ad prẽm. Qu

Expanded text:
ruisse carnem in morte, et vitam non discessisse a mortuo; et quod sponte tradidit spiritum, non alius extorsit. Unde Ambrs, emisit; pendebat in cruce, et omnia commovebat. Sed unde emisit? Ex carne. Quo emisit? Ad Patrem. 4.
Abbreviated transcription (Latin):
nem ⁊ aĩam seꝑauit. s neutrum a
u̾bo dei. caro gͥ ponit ⁊ sumit aĩam ñ
pt̾ate sua. s pt̾ate ibĩtantis car¬
nem deitatis. Hic euident̾ tradit᷑
nec aĩam nec carnem a ũbo dĩ diui
luta fuit unio. uñ ãs. ꝯͣ felicianũ.
absit ut x᷑ sic sensi̾t mortem. ut ꝙͣ¬
tum in se ẽ.uita uitã ꝑdid̃re. si enĩ

Expanded text:
 animam separavit, sed neutrum a Verbo Dei. Caro ergo ponit et sumit animam, non potestate sua, sed potestate inhabitantis carnem deitatis. Hic evidenter traditur nec animam nec carnem a Verbo Dei in mluta fuerit unio. Unde Aug. contra Felicianum: Absit ut Christus sic senserit mortem, ut quantum in se est, vita
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃. tei iusticie addci st̃: ut nlła ꝯpassõe
ad reꝓbos tnͣsire ualeant. nlł̾a ꝓeis
int̾ scos fiat int̾cessio. Qũo gͦ iñ uo¬
lestia libãtio illoꝵ. uł illa dñr uelle
si uellẽt ñ possẽt cos iuuare. de hociͣ
g̾g̾. ait. Situt reꝓbi a penis ad glori¬
am scõꝵ transire uolũt. ⁊ ñ possunt.
sitos in tormentis. ut cos libent. sed

Expanded text:
sione ad reprobos transire valeant, nulla pro eis inter sanctos fiat intercessio. Quomodo ergo inde volesta liberatio eorum. Vel ita dicuntur velle etsi vellent, n. Sicut reprobi a poenis ad gloriam sanctorum transire volunt, ita justi sitos in tormentis, ut eos liberent; sed
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sit igͣrantia q̃dã q̃ defc̃s ẽ nec pͤ¬
catum ẽ. s. ignorantia iniuincibił
q̃ nob̾ expedit scire. sũt enĩ q̃dũ qͦꝵ
dit salutẽ. ⁊ forte talium r̃r ig̾ranti¬
a: deft̃s ñ est. Constat in nob̾ et̃ igͦrã¬
tiam atq difficultatẽ uolendi łfaci¬
endi bonũ q̃ ad misĩam nr̃am ꝑtinẽt.
quit fia ꝓ ueris. ut erret inuitus ⁊
resistente atq torq̃nte dolore carna¬
lis iñcłi ñ posse a libidinosis oꝑib
temꝑare: ñ ẽ natura ĩstituti hõis
s pena dampnati. ex qua miseria
pectantib iustissime inflicta. libat¬
dei gr̃a. qr sponte hõ libo̾. ar. cad̾ẽ po¬
tuit. ñ etiam resurg̾e ad qͣm misiã
ꝑtinet ignorantia ⁊ difficultas ꝙͣ pa

Expanded text:
cum sit ignorantia quaedam quae defectus est, nec peccatum est, scilicet ignorantia invincibilis; quae nobis expedit scire. Sunt enim quaedam qudit salutem; et forte talium rerum ignorantia defectus non est. Constat autem in nobis esse ignorantiam atque difficultatem volendi vel faciendquit, falsa pro veris, ut erret invitus, et resistente atque torquente dolore carnalis vinculi non posse a libidinosis operibus temperare, non est natura instituti hominis, sed poena damnati. Ex qua miseria, peccantibus justissime inflicta, liberDei gratia, quia sponte homo libero arbitrio cadere potuit, non etiam surgere; ad quam miseriam pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
hũit. ł ad ostensionem uere huma¬
nitatis:. ut timorem ⁊ t̾sticiã. uł ad
ĩpletõm oꝑis ad ꝙ uen̾at. ut passibi

Expanded text:
buit, vel ad ostensionem verae humanitatis, ut timorem et tristitiam; vel ad impletionem operis ad quod venerat, ut passibi
Abbreviated transcription (Latin):
piens uti ⁊ frui. sic dicit. uti ẽ assu¬
mere aliquid in facuitatẽ uolũtatiᷤᷤ.
frui aũ est uti cũ gaudio. ñ adhuc
spei. s iam rei. Ioq omnis qͥ frui¬
tur. utitur. Assumiit enĩ aliquid
in fatultatẽ uoluntatis. cũ fine de¬
lectatõnis. Nõ aũ oĩs qͥ utit᷑ ⁊ frui¬
petit. Et atcende quiã uidet᷑ ãs. di¬
cere illos frui tm̃ qui in re gaudẽt.
ñ iam in spe. ⁊ ita in hac uita ñ ui¬
dem᷑ frui. s tm̃ uti. uͥ gaudemꝰ ĩ spe
cũ supra dc̃m sit. frui ẽẽ amore in¬

Expanded text:
piens uti et frui, sic dicit: Uti est assumere aliquid in facultatem voluntatis. Frui autem est, uti cum gaudio, non adhuc spei, sed jam rei; ideoque omnis qui fruitur, utitur; assumit enim aliquid in facultatem voluntatis cum fine delectationis. Non autem omnis qui utitur, et fruipetit. Et attende quia videtur Aug. dicere illos frui tantum qui in re gaudent, non jam in spe: et ita in hac vita non videmur frui, sed tantum uti, ubi gaudemus in spe; cum supra d
Abbreviated transcription (Latin):
stra. s. boni affc̃s. eorumq pro¬
gressus. atqz bona opera. que de¬
us remunerat in nobis. ⁊ ħ ip̃a
sunt dei dona. uñ ab. ad sixtum
nichil aliud coronat quam mu¬
nera. sua. uñ uita eterna que in
fine adeo mĩtis precedentib redo¬
qr ⁊ eadem mĩta quib reddit᷑
ñ a nob̃ sunt: s in nobis fc̃a
sunt ꝑ grãm: Recte ⁊ ip̃a uita
grã nuncupatur. quia gratis.
datur. nec ideo gratis: quia nõ
mĩtis datur. S quia data sũt
u premissis
iam innotesc̾e
nobis aliquatenus por
qualiter grã preueniens
meretur augeri. ⁊ alia. ⁊ qͥd
ip̃a sit. an uirtus. an auud. et
si uirtꝰm sit actus uł ñ. osten¬
sum enim est supra ex parte:
ar. ẽẽ uirtutem: ita accipi pot̾ .i.
actum uirtutis. alioquin sibi
contradicere iuderetur. qui etiã
opus uirtutis supra dixit esse
bonum usum eorum: quibus
ñ bñ uti possumus. in quib po¬
suit lib̃m. ar. Si uero bonus u¬
sus liberi. ar. opus uͥtitis est:
iam uirtus non est. Cum ergo

Expanded text:
stra, scilicet, boni affectus eorumque progressus atque bona opera, quae Deus remunerat in nobis; et haec ipsa sunt Dei dona. Unde August. ad Sixtum  nostra, nihil aliud coronat quam munera sua. Unde vita aeterna quae in fine a Deo meritis praecedentibus redadem merita quibus redditur, non a nobis sunt, sed in nobis facta sunt per gratiam, recte et ipsa vita gratia nuncupatur, quia gratis datur. Nec ideo gratis, quia non meritis datur, sed quia data sunt  praemissis jam innotescere nobis aliquatenus potest qualiter gratia praeveniens meretur augeri, et alia; et quid ipsa sit, an virtus, an aliud; et si virtus, an sit actus vel non; ostensum enim est supra, ex parte arbitrii esse virtutem, ita accipi potest, id est, actum virtutis: alioquin sibi contradicere videretur, qui etiam opus virtutis supra dixit esse bonum usum eorum quibus non bene uti possumus, in quibus posuit liberum arbitrium. Si vero bonus usus liberi arbitrii opus virtutis est, jam virtus non est. Cum ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tatum est oꝑatio uere sit u¬
patris et filii et sp̃c sci. in natus
uestigatione dignum nobis dica¬
uidetur. qr inscriptura spũi tu
sco hoc opus sẽpuis tribuatur. et
de ip̃o xp̃c conceptus et natꝰ me¬
moretur. Non enim ideo oꝑatio
incarnationis spñ scõ sepuis at¬
tribuitur ꝙ eam ip̃e solus sine pa¬
tre ac filio fecerit. sed quia sp̃c .s.
est caritas et donum prĩs et filii
⁊ ieffabili caritate der. uerbun¬
dei caro factum est. ⁊ in extunabi¬
li dei dono: filius dei sibi uniuit
formam serui. Non igitur freq̃ns
de nominatio sp̃c scĩ ab illo opere¬
patrem uł filium secludit. s pociꝰ
uno nominato tres intelligunt᷑.
sicut fit sepe in aliis operibus. uñ
in hunc mod̃ eand̃ det̾minat ĩ ench̾.¬

Expanded text:
tatum est, operatio vere sit Patris et Filii, et Spiritus sancti, investigatione dignum nobis videtur, quare in Scriptura Spiritui sancto hoc opus saepius tribuatur, et de ipso Christus conceptus et natus memoretur. Non enim ideo operatio Incarnationis Spiritui sancto saepius tribuitur, quod eam ipse solus sine Patre ac Filio fecerit; sed quia Spiritus sanctus est charitas et donum Patris et Filii; et ineffabili Dei charitate Verbum caro factum est, et ineffabili Dei dono Filius Dei sibi univit formam servi. Non ergo frequens denominatio. SPatrem vel Filium secludit, sed potius uno nominato tres intelliguntur, sicut fit saepe in aliis operibus. Undein hunc modum eam determinat in Ench
Abbreviated transcription (Latin):
qñs de malis inĩferno dãpnatis. ⁊
boĩs in celo głificatis dix̃ ꝙ nͨ bonis
uolũtas. nec malis facultas peccã¬
di ẽẽ potit. ⁊ debonis qͥdẽ ꝯstat. s de
malis aquib uolũtatẽ malã ñ re¬
care. ĩmo quõum sit eos ñ pͤcare c̃ malã
suppliciũ mali mĩti. ꝙ ihͣc nita p̃¬

Expanded text:
ns de malis in inferno damnatis, et bonis in coelo glorificatis, dixit quod nec bonis voluntas, nec malis facultas esse peccandi poterit. Et de bonis quidem constat, sed de malis a quibus voluntatem malam non recare; imo, quomodo verum sit eos non peccare, cum malam supplicium mali meriti, quod in hac vita pr
Abbreviated transcription (Latin):
materialiter erant. Manifes¬
tum est itaq omnes in adam
peccasse: quasi in massa. Ipse
enim per pct̃m corruptus qͦs
genuit: omnes nati sunt sb̾
ꝙ intrauit in mundum: recte
omnes dñr peccasse: Quia si¬
cut ab illo uno homine: sic ab
possunt nͥ ab cius reatu ꝑ xp̃i¬

Expanded text:
materialiter erant. Manifesmaterialiter erant. Manifestum est itaque omnes in Adam peccasse, quasi in massa. Ipse enim per peccatum corruptus, quos genuit omnes nati sunt sub quod intravit in mundum, recte omnes dicuntur peccasse; quia sicut ab illo uno homine, sic ab possunt, nisi ab ejus reatu p
Abbreviated transcription (Latin):
tum concupiscẽdi. s u que dici¬
tum eam dixit legem car mes¬
nis. uñ id̾ in tractatu de u̾b̃ pecca
apłi. ait. Semper pugna est t¬
in corpe  mortis huiꝰ. qr ip̃a ꝯcu¬
piscentia cum qua nati sumus.
finiri ñ pt̾ quam du uiuimus.
Que autem est concupĩa cum
qua nati sumus : uitium utiq
facit. adultum concupiscentem
reddit. Sicut enim in oculo ceti
in nocte uicium cecitatis est. sed
ñ apparet nec discernitur inter
uidentem et cecum. nisi luce ue¬
niente: sic in puero uitium esse
ñ apparet donec etatis ꝓuectio¬
ris tempus occurrat. Ex hiis
datur intelligi quid sit orig̃. pet
adam intrauit. eosq macłauit.
Adam p̃t̾ umitationis exemplũ:
recteait. In qͣuo om̃s peccauert̃.
Cirtũspecte ⁊ sine ambiguitate
dixit hoc apłs. Siue enim intł¬
ligatur in quo homine siue in
quo pcc̃o: sanum est. In adam e¬
nim om̃s peccauer̃t. ut in matĩ¬
a ñ solum eiꝰ exemplo: ut dñt
pelagiani. Omnes enuim ille
unus homo fuerant .i. in eo

Expanded text:
tum concupiscendi, sed vium eam dixit legem carnis. Unde idem in tractatu de Verbis Apostoli: Semper pugna est in corpore mortis hujus, quia ipsa concupiscentia cum qua nati sumus, finiri non potest quamdiu vivimus; Quae autem est concupiscentia cum qua nati sumus? Vitium utique facit, adultum etiam concupiscentem reddit. Sicut enim in oculo caeci, in nocte vitium caecitatis est, sed non apparet, nec discernitur inter videntem et caecum, nisi luce veniente; sic in puero vitium esse non apparet, donec aetatis provectioris tempus occurrat. §. Ex his datur intelligi quid sit originale pAdam intravit, eosque vitiavit. Adam praeter imitationis exemplum, recte ait: In quo omnes peccaverunt. §. Circumspecte et sine ambiguitate dicit hoc Apostolus. Sive enim intelligatur, in quo homine, sive in quo peccato, sanum est. In Adam enim omnes peccaverunt, ut in materia, non solum ejus exemplo, ut dicunt Pelagiani. Omnes enim illi unus homo fuerat, id est, in eo
Abbreviated transcription (Latin):
utrimuna tm̃ sit sapĩa patris
ꝙ ñ esse nituntur ꝓbare hxo mͦ.
nius inquiunt est sapĩa prĩe
sapĩa prĩs qua sapiens ẽ. ⁊ ip̃a
ñ est illa sapĩa prĩs. qua pr̃ sapi¬
ens non est. Non est gͦ una tm̃
sapĩa prĩs. It̃m. Sapĩa ingeni-¬
ta est sapĩa pr̃is. ⁊ sapĩa genita
est sapĩa prĩs. Non est aut̃ sapĩa
ingenita: sapĩa genita. Non est
a uĩtate longniqua. cunctisq ĩ
theologia pitis patentia abiciꝰ¬

Expanded text:
utrum una tantum sit Sapientia Patris. Quod non esse nituntur probare hoc modo: Filius, inquiunt, est Sapientia Patris Sapientia Patris, qua sapiens est; et ipsa non est illa Sapientia Patris qua Pater sapiens non est, non est ergo una tantum Sapientia Patris. Item Sapientia ingenita est Sapientia Patris, et Sapientia genita est Sapientia Patris; non est autem Sapientia ingenita Sapientia genita; non est a veritate longinqua, cunctisque in theologia peritis patentia abjici
Abbreviated transcription (Latin):
sapĩa prĩs. quia sapientia geni¬
ta ẽ eadem sapĩa que ⁊ ea. qua
sapiens est: siue ea qua sapiens
est intlłigatur ꝑsona prĩs. siue
eẽntia patris. qr persona pr̃is q̃
intlłigitur. cum dr̃ sapĩa ingeni

Expanded text:
Sapientia Patris, quia Sapientia genita est eadem Sapientia, et ea qua sapiens est; sive ea qua sapiens est intelligatur persona Patris, sive essentia Patris, quia persona Patris quae intelligitur cum dicitur Sapientia ingeni
Abbreviated transcription (Latin):
na debetur. nec ista cẽt gr̃a: si ñ da¬
retur gratuita. Datur autem gra¬
tuita: quia nicħ boni ante fecera¬
mus: unde ħ mereremur. Nõ
negamus tũ multa añ hanc gͣ¬
tiam ⁊ pret̾ hanc grãm fieri bo¬
responsionib contra pelagianos
ubi dicit homines ꝑ liberum. ar.
agros colere domos edificare. et
aua plura bona facere: sine gra¬
tia cooperante. Utrum una cad

Expanded text:
na debetur; nec illa esset gratia, si non dana debetur; nec illa esset gratia, si non daretur gratuita. Datur autem gratuita, quia nil boni ante feceramus, unde hoc mereremur. Non negamus tamen multa ante hanc gratiam, et praeter hanc gratiam, Responsionibus contra Pelagianos, ubi dicit homines per liberum arbitrium, agros colere, domos aedificare, et alia plura bona facere sine gratia cooperante. 9. Utrum una ead
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscatur. Postiemo ut ꝑ¬
ficiente grã: delectet carum oꝑati¬
o quarum sola ratio delectabat.
Ittende hunc ordinẽ gr̃arum:
quem hic distincte assignat. as.
qualiter eorum .s. intellectus bo¬
norum precedit concupiscentiã
edrumdem. ⁊ ip̃a concupiscentia
delectationem que fit per fidem
et caritatem. qua habita: ucre
bona est uoluntas. qua recte ui¬
uitur. Ipãq fidei comes est. ñ
preuia. Qui u̾ba abi premissa
scdm hanc distinctionem con¬
siderat. nullam ibirepugnami¬
am fore animadũtet. ñ igno¬
rans etiam ante grãm p̃ueni¬
entem ⁊ oꝑantem qua uolũtas
bona p̃paratur in homine: p̃ce¬
dere q̃dam bona ex dei gr̃a ⁊ libo
arbitrio. quedam etiam ex solo
tur. neq grãm qua uistificatur.
llius enim gr̃e ꝑcipiende q̃ uo¬
luntatem hommis sanat. ut sa¬
nata legem impleat. uulla m̃¬
ta precelunt. Ipsa est enum qua
iustificatur impius .i. fit uistus
qui prius erat impius. Meri¬
tis autem impii non gr̃a: s pe¬

Expanded text:
concupiscatur; postremo ut proficiente gratia delectet earum operatio, quarum sola ratio delectat. Attende hunc ordinem gratiarum, quem hic distincte assignat August., qualiter scilicet intellectus bonorum praecedit concupiscentiam eorumdem, et ipsa concupiscentia, delectationem quae fit et per fidem et charitatem; qua habita, vere bona est voluntas qua recte vivitur. Ipsaque fidei comes est, non praevia. Qui verba Aug. praemissa secundum hanc distinctionem considerat, nullam ibi repugnantiam forte animadvertit, non ignorans etiam ante gratiam praevenientem et operantem, qua voluntas bona praeparatur in homine, praecedere quaedam ex bona Dei gratia et libero arbitrio, quaedam etiam ex solo tur, nec gratiam qua justificatur. Illius enim gratiae percipiendae, quae voluntatem hominis sanat, ut sanata legem impleat, nulla merita praecedunt. Ipsa est enim qua justificatus impius fit justus, qui pius erat impius: meritis autem impii, non gratia, sed poe
Abbreviated transcription (Latin):
Est unus ab uno .s. ab ingenito
genitus. ꝓprietate idelicet in u
sonarum intelligentia et distĩc¬
to. innascibilitatis natiuitatis¬
q sensum. sol itarus deus nõ
est oppinandus. discretio gͦ uł
distinctio ꝑsonarum in scͥptis
posita est. in nullo aũ nature di¬
stinctio. Arriam intebant᷑ ꝓbare

Expanded text:
Est unus ab uno, scilicet ab ingenito genitus, proprietate videlicet in unsonarum intelligentia, et distincto innascibilitatis nativitatisque sensu, solitarius Deus non est opinandus. Discretio ergo vel distinctio personarum in Scripturis posita est, in nullo autem naturae distinctio. 4. Ariani nitebantur probare
Abbreviated transcription (Latin):
toribus secure credi possunt. St̃
⁊ enuim quedam que ñ tante sũt
religionis ⁊anͣctis. ut eis nos o¬
teriri queunt anq̃n. Nec illius ta¬
men sunt ꝑũsitatis quin cum o¬
dcm̃ sit. quia aliud ẽ dice̾ ⁊ ẽẽ fili¬
ingenitum: aliud prẽm. et ꝙ um.
diuersum sit genitus ⁊ ingenitꝰ.
utrum similit̾ dulsum sit esse
patrem ⁊ esse filium. anidem.
Ad qd̾ dicimus. quia ex codem
sensu quo dr diu̾sum genitus ⁊
ingenitus. ⁊ quo dr̃ non ẽẽ idem
dicere genitum ⁊ ingenitum: pt̾
dici non ẽẽ idem s diũsum. c̃ẽ pa¬

Expanded text:
toribus secure credi possunt. Sunt toribus secure credi possunt. Sunt etenim quaedam quae non tantae sunt religionis et auctoritatis, ut eis non oteriri queunt; nec illius tamen sunt perversitatis, quin, cum oum sit quia aliud est dicere ingenitum, aliud Patrem, et quod diversum sit genitus et ingenitus, utrum similiter diversum sit esse Patrem et esse Filium, an idem. Ad quod dicimus quia ex eodem sensu quo dicitur diversum genitus et ingenitus, et quo dicitur non esse idem dicere genitum et ingenitum, potest dici non esse idem, sed diversum, esse Pa
Abbreviated transcription (Latin):
se in diuinis scͥpturis hoc nomẽ
.s. ingenitus non legisse. Ita in
centib nob filium dei qui ge¬
neratus est patri qui gn̾auit in¬
equalem ẽẽ ñ posse. quamuis ille
lam q̃onem uocem sibi arbitran¬
tur acclusam. s t̾giuersatione dãp¬
nabili in eodem loco uestigium
u̾tunt. ut putent mutationem fi
q̃stionis mutatione sermonis di¬
centes. quomͦ possunt ingenitus
⁊ genitus ẽẽ unuis nature atq sb̃¬
stantie : Ergo ut rendeam mͥ ꝓpo¬
site q̃om primo om̃ium in diui¬
nis scripturis ingenitum nsꝙͣ.
inuenio. ñ legi. nõ audiui. cuiꝰ gͥ
mutabilitatis sunt homines hiꝰ.
ut nos dicant ea usurpare que ñ
sunt scͥpta. cum ea que sunt scrip¬
ta dicamus. ⁊ ip̃i obiciant ꝙ scͥpt̾
ñ sit. ñne ipsi sibi adũsantur. et
auͣctem sue calumpnie derogant:
Attende lector qm̃ hoc nomine ĩ¬
genitus nolebat uti ambr̃. ꝓp̃ h̾e¬
ticos. ita ⁊ nos subticere quedam
oportet ꝓp̃ calumpniantium in¬
sidias. que catholicis. ac piis iec¬

Expanded text:
se in divinis Scripturis hoc nomen scilicet ingenitus non legisse, ita inqcentibus nobis Filium Dei qui generatus est, Patri qui generavit inaequalem esse non posse, quamvis ille lam quaestionem vocem sibi arbitrantur occlusam, sed tergiversatione danabili in eodem loco vestigium vertunt; ut putent mutationem fieri quaestionis, mutatione sermonis, dicentes: Quomodo possunt ingenitus et genitus esse unius naturae atque substantiae? 80. Ergo ut respondeam, stioni, primo omnium in divinis Scripturis ingenitus nusquam invenio, non legi, non audivi. Cujus ergo mutabilitatis sunt homines hujusmodi, ut nos dicant ea usurpare quae non sunt scripta, cum ea quae sunt scripta dicamus, et ipsi objiciant quod scriptum non sit? Nonne ipsi sibi adversantur, et auctoritate calumniae suae derogant? Attende, lector, quoniam hoc nomine ingenitus nolebat uti Ambros. propter haereticos. Ita et nos subticere quaedam oportet propter calumniantium insidias, quae catholicis ac piis lec