comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cio sit. Interim induob temꝑibus. preterito atq p̃¬
senti: uictus teneris. Si aliquis postea fuerit ma
trium lib̾um extorqueb: quod semel concessit ds̃.
Nec ualeb̾ auferre : quod mͥ tribuit posse si uolue¬
ro. at. Exempli grã : uno tantũ utamur testimo¬
nio. Inueni dauid filiũ iesse uirum scđm cormeum.
qui faciet om̃s uoluntates meas. Dauid scm̃ eẽ ñ du¬
bium ẽ. Ettamen qui electus ẽ ut om̃s dĩ faceret
uoluntates : aliqua fecisse reprehenditur. Otiq
possibile ei erat facere : qui ad hoc electus est ut
qui predirit eum cunctas suoꝵ preceptoꝵ facere
uoluntates: sed ille qui p̃dicta ñ fecit. Neq enĩ in
qͥdiu corda nullo uitio laratur in cythara. Ad si
paululum remiserit: Quomodo qui ad uersum
flumine lsnbum trahit. si remiserit manus. statim
retro labitur. & fluentibus aquis quo ñ uult dicit᷑.
sic humana condicio. si paululum se dimiserit: dis¬

Expanded text:
tio sit. Interim in duobus temporibus, praeterito, atque prtio sit. Interim in duobus temporibus, praeterito, atque praesenti victus teneris. Si aliquis fuerit postea majerum arbitrium extorquebis, quod semel concessit Deus, nec valebis auferre quod mihi tribuit Deus, posse si voluero. A. Exempli gratia, uno tantum utamur testimonio: Inveni David filium Jesse, virum secundum cor meum, qui faciat omnes voluntates meas . David sanctum esse, non dubium est, et tamen qui electus est, ut omnes Dei voluntates faceret, aliqua fecisse reprehenditur. Utique possibile erat ei facere, qui ad hoc electus est, utqui praedixit eum cunctas suorum praeceptorum facere voluntates; sed ille qui praedicta non fecit. Neque enim dixit, quamdiu chorda nullo vitio laxatur in cithara. Quod si paululum se remiserit, quomodo qui adverso flumine lembum trahit, si remiserit manus, statim retrolabitur, et fluentibus aquis, quo non vult ducitur; sic humana conditio, si paululum se remiserit, dis
Abbreviated transcription (Latin):
tim corꝑis huius morte finitur. auc certe si ultra uitã
Ego ne uerboꝵ strophis ludo: cũ hoc detua processe¬
rit officiua. Tu enĩ dicis ñ eẽ hominẽ absꝙ pecc̃o:
sed ẽẽ posse : Cũ econtrario ego tibi tribuã quod ne
lere ñ possumus. at. Ds possibilia mandauit.
Hoc nulli dubĩ ẽ. Sequia homines possibilia non
fecerunt: id circo omĩs mundus subditus ẽ dõ : & in¬
diget miãm eiuuis. Aut certe si ostende potueris qui uni¬
uersa cõpleuerit: tunc poteris demonstre eẽ homi¬
mine qui ñ indiget mĩa di. Om̃e enĩ quod fieri potest
trib constat temporib dut preterito. aut pre¬
senti. aut futuro. Hoc quod asseris posse hominem
sine pecc̃o ẽẽ si uelit: monstra factum eẽ preterito:
aut certe ñc fieri: De fato : postea uidebimus. Qđ si
nullum potes ostendere. qui sine omĩ omĩno pecc̃o
aut fuerit aut sit : restat ut de fut᷑o tantũ disputa¬

Expanded text:
tim corporis hujus morte finitur? Aut certe si ultra vitam tim corporis hujus morte finitur? Aut certe si ultra vitam Egone verborum strophis ludo, cum hoc de tua processerit officina? Tu enim dicis, non esse hominem sine peccato, sed esse posse, cum e contrario ego tribuam quod neglere non possumus. A. Deus possibilia mandavit, hoc nulli dubium est. Sed quia homines possibilia non faciunt, idcirco omnis mundus subditus est Deo, et indiget misericordia ejus. Aut certe si ostendere potueris, qui universa compleverit, tunc poteris demonstrare, esse hominem qui non indiget misericordia Dei. Omne enim quod fieri potest, tribus constat temporibus, aut praeterito, aut praesenti, 785 aut futuro. Hoc quod asseris, posse hominem sine peccato esse si velit, monstra factum esse de praeterito, aut certe nunc fieri: de futuro postea videbimus. Quod si nullum potes ostendere, qui sine omni omnino peccato aut sit, aut fuerit, restat, ut de futuro tantum disputa
Abbreviated transcription (Latin):
sis diebus morte subtractũ : &c̃cedam tͥ quod c̃cede
ñ debeo : nec cogitasse aliquid nec locutum in quo er¬
quid uoluerit : & hominẽ ꝑse & ꝓpria uoluntate qd
tu asseris. sine pecc̃o ẽẽ ñ posse. Sin aut̃ potest: frust
nc̃ iungis & grãm: qua potens ñ indiget. Quod si ñ
Quicquid enĩ exalterius pendet arbitrio: ñ eius ẽ quẽ
sine peccõ sit. Ał Aut ego sensum meũ uerb̃ explicare
ñ ualeo : aut me explicante tu ad intelligendum tar¬
dior e. cR. Quonam modo. at. Recordare quid
& tu dixeris: & ego quid loquar. Posusti posse hoĩe
sine pecc̃o ẽẽ si uelit. Ego hoc inpossibile in homine
eẽ respondeo. Nonquia statĩ debaptismate homo
pecc̃o ñ careat: sed illud tempus quando sine ꝑecc̃o ẽ
nequaquã possibilitati humanȩ : sed dĩ grẽ deputat᷑.
Tolle iegitur posse : & ogo ẽẽ concedam. Q uomodo em̃
pot̃ qui ꝑse ñ pot̃. u autque ẽ illa inpeccantia. quȩ sta¬

Expanded text:
sis diebus morte subtractum, et concedam tibi, quod concedere sis diebus morte subtractum, et concedam tibi, quod concedere non debeo, nec cogitasse aliquid, nec locutum, in quo erdquid voluerit; et hominem per se et propria voluntate, quod tu asseris, sine peccato esse non posse. Sin autem potest, frustra nunc jungis et gratiam, qua potens non indiget. Quod si nonQuidquid enim ex alterius pendet arbitrio, non ejus est quem sine peccato sit? A. Aut ego sensum meum verbis explicare non valeo. aut, me explicante, ad intelligendum tardior es. C. Quonam modo? A. Recordare quid et tu dixeris, et ego quid loquar. Posuisti, hominem sine peccato esse, si velit. Ego impossibile hoc in homine esse respondeo, non quia statim a baptismate homo peccato non careat, sed illud tempus quando sine peccato est, nequaquam possibilitati humanae, sed Dei gratiae deputatur. Tolle igitur posse, et ego esse concedam. Quomodo enim potest, qui per se non potest? Aut quae est illa impeccantia, quae sta
Abbreviated transcription (Latin):
baptizat inremissione peccaitoꝵ. E amus: & baptize¬
mur abeo. Dirit aut̃ eis. Quid peccaui ut uadã
et baptizer abeo. nisi forte hoc ipsum quod dixi igno¬
rantia ẽ. Et ig in eodem uolumine. Si peccauerit
inquit fr̃tuus in uerbo & satis tibi fecerit : septies in
die suscipe eũ. Dixit illi fymon discipulus eius. Sep¬
ties indie. Respondit dñs &chrit ei. Etam ego dico
tibi. usq septuagies septies. Et enĩ in ꝓpħis quoꝙ
postꝗͣ uncti sunt spũ scõ. inuentus ẽ sermo peccati.
Ignatius uir apłicus & marixr : scribit audacter.
Ciegit dñs apłos : qui suꝑ om̃s homines peccores erãt.
Dequoꝵ sceleri conuersatione. Et psalmus canit. Mul¬
tiplicatȩ sunt infirmitates eoꝵ: postea accelerauer̃.
Quib testimoniis. si ñ uteris ad auctoritatẽ: utere
saltim ad antiquitatẽ : quid om̃s eccłastici uirisen¬
serut. Fac aliquem baptizatũ. uel staum uel inip¬

Expanded text:
baptizat in remissionem peccatorum: eamus et baptizebaptizat in remissionem peccatorum: eamus et baptizemur ab eo. Dixit autem eis: Quid peccavi, ut vadam et baptizer ab eo? Nisi forte hoc ipsum quod dixi, ignorantia est. Et in eodem volumine: Si peccaverit, 783 inquit, frater tuus in verbo, et satis tibi fecerit, septies in die suscipe eum. Dixit illi Simon discipulus ejus: Septies in die? Respondit Dominus, et dixit ei: Etiam ego dico tibi, usque septuagies septies . Etenim in Prophetis quoque postquam uncti sunt Spiritu sancto, inventus est sermo peccati. Ignatius vir apostolicus et martyr, scribit audacter: « Elegit Dominus Apostolos, qui super omnes homines peccatores erant. » De quorum celeri conversione Psalmista canit. Multiplicatae sunt infirmitates eorum, postea acceleraverunt . Quibus testimoniis, si non uteris ad auctoritatem, utere saltem ad antiquitatem, quid omnes Ecclesiastici viri senserint. Fac aliquem baptizatum, vel statim, vel in ip
Abbreviated transcription (Latin):
Unde ce apłs p̃cipit. Sic currite : ut comp̃hendatis.¬
& om̃s quidem currunt: sed unus accipit coronam.
ut infut᷑o comprehendamus : ubi accipiet coronam
qui in hoc scło uictor extiterit. N lob̃ꝙ post baptis¬
& sp̃c dĩ habitat inuob̾.: Siquis templum dr uiola¬
uerit: disꝑdet eũ ds̃. Etin alio loco. dñs uob̾cũ ẽ.
quã du uos estis cũ eo. Si reliqueritis eũ: & ille re¬
linquet uos. In cuiꝰ putas delubro aiq sacrarioaͥ
puritas ꝑmanet. templiꝙ serenitas. nullo nubilo
contristatur. Eundem semꝑ uultũ hab̃e ñ possumꝰ:
quod desocrate: falso philosophi głantur. Quanto
da diuersa. Si fieri posset. ut semꝑ aꝙ̃ baptisiatis
mersos tenerent: uolitantia nos desuꝑ peccata ñ tan
nec uit tus recedit : sed semꝑ in insiduis ẽ. ut sagntet
teris scriptũ ẽ. quo utuntur usꝙ hodie nazaren:
Et ecce mater dñi & fr̃s eiuus dicebant ei. Loħs baptista:

Expanded text:
Unde et Apostolus praecipit: Sic currite, ut comprehendatis.Unde et Apostolus praecipit: Sic currite, ut comprehendatis. Omnes quidem currunt, sed unus accipit coronam .ut in futuro comprehendamus: ibi accipiet coronam, qui in hoc saeculo victor exstiterit; nobisque post baptiset Spiritus Dei habitat in vobis? Si quis templum Dei violaverit, disperdet eum Deus . Et in alio loco: Dominus vobiscum est, quamdiu vos estis cum eo: si reliqueritis eum, et ille relinquet vos . In cujus putas delubro atque sacrario Christi puritas permanet, templique serenitas nullo nubilo contristatur? Eumdem semper vultum habere non possumus; quod de Socrate falso philosophi  Al. philosophoda diversa. Si fieri posset, ut semper aquae baptismatis mersos tenerent, volitantia nos desuper peccata non tangnec victus recedit, sed semper in insidiis est, ut sagittet teris scriptum est, quo utuntur usque hodie Nazareni,: Ecce mater Domini et fratres ejus dicebant ei: Joannes Baptista
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicatione sermonũ : dequib scriptũ
ẽ. In multi loquio ñ effugies peccatũ. Sed
quid ad carisam. a certe hoc fateberis: eos
qui apĩ baptisma consecuti sunt ñ hab̾e peccatũ:
Et si absq pecc̃o sunt: ustos eẽ. Cũꝙ semel iusti
fuerint : si egerint sollicite. posse in sempit̾num
iusticiam custodire : Ac ꝑ hoc. omẽ uitare pecca¬
tum. At. Nlonerbescis explosam atq dampna¬
tam iouiani sententiam sequi.& ille enũ his testi¬
moniis : tuisꝗ nititur argum̃tis : Immo tu illius
inuenta sectaris. In oriente docere desideranis: que
olim romȩ. & dudũ in affrica condẽpnata sunt.
Loge gͥ quid illi responsum sit : & tibi responsum
ciictit. Indogmatib enĩ & inquestionib diserenđ:
Ñ ꝑsona sed causa quęrenda ẽ. Et tam̃ hoc scito.
Baptismũ preterita donare peccata: ñ futuram ser¬
uare iusticiam: quę labore & industria ac diligen
rogare. illius tribuere quod rogiur. sitm iopi

Expanded text:
multiplicatione sermonum, de quibus scriptum est: In multiloquio non effugies peccatum : sed quid ad causam? Certe hoc fateberis eos, qui Christi baptisma consecuti sunt, non habere peccatum. Et si absque peccato sunt, justos esse. Cumque semel justi fuerint, si egerint sollicite, posse in sempiternum justitiam custodire, ac per hoc omne vitare peccatum. ATTIC. Non erubescis explosam atque damnatam Joviniani sententiam sequi? Et ille enim his testimoniis tuisque nititur argumentis; immo tu illius inventa sectaris, in Oriente docere desiderans, quae olim Romae, et dudum in Africa condemnata sunt. Lege ergo quid illi responsum sit, et tibi responsum ducito. In dogmatibus enim et quaestionibus disserendis non persona, sed causa quaerenda est. Et tamen hoc scito, baptismum praeterita donare peccata, non futuram servare justitiam, quae labore et industria, ac diligenrogare, illius tribuere quod rogatur: nostrum i
Abbreviated transcription (Latin):
ouncta pendere udicio: ueniã inquit citius aduoᷤ
si dñs uoluerit. Qui enĩ dicit ueniam ad uos.
ostendit se uelle : monstrat cuꝑe: ꝓmittit aduen¬
tum. Sed ut caucius hoc loquatur: uifert. Si
dñs uoluerit. Siquis enĩ seputat quid nosse : nec¬
dum nouit sicut nosse oporcet. Uas electionis
ts suȩ : loquitur. Ego sum minimus apłoꝵ: qui ñ
uacua ñ fuit : sed omĩbus illis amplius laboraui.
Non ego aut̃. sed grã dĩ quȩ mecum ẽ : Sicut &¬

Expanded text:
cuncta pendere judicio: Veniam, inquit, citius ad vos, cuncta pendere judicio: Veniam, inquit, citius ad vos, si Dominus voluerit . Qui enim dicit, veniam ad vos, ostendit se velle, monstrat cupere, promittit adventum. Sed ut cautius haec loquatur, infert, si Dominus voluerit. Si quis enim putat se quid nosse, necdum novit, sicut nosse oportet. 9. Iterum ex Aptis suae loquitur: Ego sum minimus Apostolorum, qvacua non fuit; sed omnibus illis amplius laboravi, non ego autem, sed gratia Deus quae mecum est . Dicit
Abbreviated transcription (Latin):
mili fine clauduntur. Adchorintios quoq scribit᷑.
Ut ñ indigeatis ulla donatione : expectantes reuela
om̃ib confirmabit &ostendet sine crimine : cum
plantauit apollo rigauit: sed dñs increm̃tum dedit.
Ergo neq qui plantat neq quirigat ẽ aliquid: sed
qui incrementũ ds̃dat. Ipsius enĩ agricultura:
ipsius edificatio sumus. Iuxta gr̃am dĩ. quasapi¬
ens architectus ponit fundamentũ. Nolite inqͥt
uosmet ipsos decipere. Siquis sapiens ẽ in uobit
in scło isto: fatiuis fiat ut sit sapiens. Sapientia
enĩ mundi: stulticia ẽ apud dm̃. Dñs cognoscet
cogitaciones hominum. qm̃ uanȩ sunt. Et iterũ.
Innullo enĩ michi conscuis sum: sed nec in hoc uisti¬
ficatussum. Quia quime uidicat dñs ẽ. Dic itua
& uobis : qui sine peccc̃o ẽẽ uosdicitis. Quid ha¬
betis qđ ñ accepistis. a si aiit̃ accepistis quid głami¬
ni quasi ñ acceꝑitis. iam saturati estis. iam di¬
uites facti estis. Et ut sciamus ñ ex nobis sed ȩxdĩ

Expanded text:
mili fine clauduntur. Ad Corinthios quoque scribitur: Ut non indigeatis ulla donatione, exspectantes revelatomnibus confirmabit, et ostendet sine crimine, cum dplantavit, Apollo rigavit , sed Dominus incrementum dedit: ergo neque qui plantat, neque qui rigat, est aliquid; sed qui incrementum dat, Deus. Ipsius enim agricultura, ipsius aedificatio sumus. Juxta gratiam Dei, quasi sapiens architectus ponit fundamentum. Nolite, inquit, vosmetipsos decipere. Si quis sapiens est in vobis, in saeculo isto, fatuus fiat, ut sit sapiens. Sapientia enim mundi, stultitia est apud Deum . Dominus cognoscit cogitationes hominum, quia vanae sunt . Et iterum: In nullo enim mihi conscius sum, sed nec in hoc justificatus sum, quia qui me judicat, Dominus est . Dicitur et vobis, qui sine peccato vos esse dicitis, quid habetis quod non accepistis? Si autem accepistis, quid gloriamini, quasi non acceperitis? Jam saturati estis, jam divites facti estis . Et ut sciamus non ex nobis, sed ex Dei
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ scribit. existimamus fide iustificari hominemsine
oꝑibus legis. si quidem unus ẽ d̃s qui iustificat circũcisio¬
nem exlege. &preputiũ exfide : manifeste ostendit
ñ in hominis merito : sedindĩ grã ẽẽ ustitiã.: iusticiã:
qui sine legis oꝑib credentiũ suscipit fidem. Unde se¬
quitur. Peccatũ ur̃i ñ dnãbitur. Quur. a quia ñ estiᷤ
sub lege : sed sub grã. Non enĩ uolentis neq currentis.

Expanded text:
autem scribit: Existimamus fide justificari hominem sine operibus legis, siquidem unus est Deus, qui justificat circumcisionem ex lege, et praeputium ex fide : manifeste ostendit, non in hominis merito, sed in Dei gratia esse justitiam, qui sine legis operibus credentium suscipit fidem. Unde sequitur: Peccatum vestri non dominabitur. Cur? Quia non estis sub lege, sed sub gratia . Non enim volen
Abbreviated transcription (Latin):
Ego dixi inercessi mentis meȩ. omĩs hõ mendax.
Nesciat scriptum in alio loco. Os quod m̃titur.
occidit animã. Uerb̾anti marillam : alterã iube¬
mur opponere. Tollenti tunicam : &iam & palliũ
concedendũ ẽ. Angarianti se. mille pas sibus : duob
milibus colla prebenda sunt. Petenti : te da. & uo
nũmulos habuero. & alius poposcerit: autdabo & ip
simͥ mendicandũ erit: aut si ñdedero transgressor
legis inueniar. Illud dut̃ quod dr̃. diligite inimi¬
cos ur̃os. benefacite hisqui oderunt uos. & orate ꝓ

Expanded text:
Ego dixi in excessu mentis meae, Omnis homo mendax , et nesciat scriptum in alio loco: Os quod mentitur, occidit animam . Verberanti maxillam, alteram jubemur opponere. Tollenti tunicam, etiam pallium concedendum est. Angarianti se mille passibus, duobus millibus colla praebenda sunt. Petenti te da, et volenummulos habuero, et alius poposcerit, aut dabo ipsi, et mihi mendicandum erit, aut si non dedero, transgressor legis inveniar. Illud autem quod dicitur: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos, et orate pro
Abbreviated transcription (Latin):
hominem uenientem inmund. um. Unde & de
dõ scriptumẽ. Qui solus habet in mortalitatem:
& lricem habitat in accessibilem. Et certe legimus
in mortales angłos: in mortales thronos. & dñati¬
ones. ceterasꝗ uirtutes. Sed solus deus ẽ in morta¬
lis: quia ñ ẽ ꝑ grãm ut cetera : sed ꝑnaturam. U
ob causam: idem apls scribit dm̃ solum ẽẽ sapien¬
tem: cũ & salomon & multi alii scĩ sapientes uocent᷑.
& dicatur uixta hȩbraicum ad principem tiri.
Sapientior danihele estu. Quomodo igitur solus
lur. solus in mortalis. & solus sapiens. appellatur.
cũ multi in mortales. & luces & sapientes sint.  sic
ꝑfectio hominis ũ exnatura sed exgrã ueniens.: in ꝑ¬
fectos eos qui ꝑfecti uidentur eẽ demonstͣt. Quod aut̃
scriptum ẽ. & sanguis iħu filii eius mundat nos
tam in confessione baptismatis quã inclementia

Expanded text:
 mundum . Unde et de eo scriptum est: Qui solus habet immortalitatem, 750 et lucem habitat inaccessibilem . Et certe legimus immortales Angelos, immortales Thronos et Dominationes, caeterasque Virtutes. Sed solus Deus est immortalis, quia non est per gratiam, ut caetera, sed per naturam. Quam ob causam idem Apostolus scribit , Deum solum esse sapientem, cum et Salomon, et multi alii Sancti sapientes vocentur, et dicatur juxta Hebraicum ad principem Tyri: Sapientior Daniele es tu ? Quomodo ergo solus lux, solus immortalis, et solus sapiens appellatur, cum multi immortales, et luces, et sapientes sint; sic perfectio hominis non ex natura: sed ex gratia veniens, imperfectos eos qui perfecti videntur esse, demonstrat. Quod autem scriptum est: Et sanguis Jesu filii ejus mundat nos nfessione baptismatis, quam in clementia
Abbreviated transcription (Latin):
Diẽ se psꝰ aib̾ apłis laborasse stati q laborẽ siũ ad dli refert auxilũ. ñ eģo
inquiens s gr̃a dĩ quȩ mecũ ẽ.¬
ꝑ iħm x pm̃ ad dm̃: ñ quia ex nob̃ ipsiᷤᷤsufficientes
sumus reputare aliquid quasi exnr̃o : sed suffitiencia
nr̃a exdõ ẽ : qui & dignos nos fecit ministros noui
testamenti. Nonenĩ iustificatur hõ exoꝑibus le
omĩs caro. Si enĩ ex lege iusticia: ergo x p̃c sinecau¬
sa gratis mortuus ẽ. Inlege. maledictio ẽ. Seriptũ

Expanded text:
ibus Apostolis laborasse, statimque laborem suum ad Dei refert auxilium: Non ego, inquiens, sed gratia Dei, quae mecum eistum ad Deum, non quia ex nobis ipsis sufficientes simus reputare aliquid, quasi ex nostro: sed sufficientia nostra ex Deo est, qui et nos dignos 752 fecit ministros novi Testamenti . Non enim justificatur homo ex operibus legomnis caro . Si enim ex lege justitia, ergo Christus sine causa mortuus est . In lege maledictio est; scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
qua ꝓbare conatur sordes pannoꝵ significa d̃ ri
iiiinfantia: nuitia peccatoꝵ. Aut certe si nonsic
intelligit : dicito uos quid sentiat. Tam enĩ inuolu¬
tus dictor ẽ. & nimio uerboꝵ squalore cooꝑtus:
ut suspicionem magis quã intelligentiam lectori
prebeat. Adextremum infert. Ego aut̃ ad hȩc quid
respondebo: manum ponam suꝑ os meum. Se¬
mel locutussum: in scđo ñ ad dam. Ecce iob nr̃ in
maculatus & iustus. & sine querela. & abstinensse
ab omĩ malo. quali fine iustitiȩ coronatur : ut
mĩa dĩ indigeat. Hoc est illud quod in ꝑuerbiis legimꝰ.
Quis głabitur castum se habere cor. aut quis confidet
& de eugłio. Lugum enĩ ecũ suaue ẽ. & onus meum
leue : facile reuinceris leuia eum eugłũ dixisse man

Expanded text:
qua probare conatur, sordes pannorum significari qua probare conatur, sordes pannorum significari in infantia, non vitia peccatorum. Aut certe si non sic intelligit, dicite vos quid sentiat. Tam enim involutus dictor est, et nimio verborum squalore coopertus, ut suspicionem magis quam intelligentiam lectori praebeat. Ad extremum infert: Ego autem ad haec quid respondebo? Manum meam ponam super os meum, semel locutus sum, in secundo non addam . Ecce Job noster vir immaculatus et justus, et sine querela, et abstinens se ab omni malo, quali fine justitiae coronatur, ut misericordia Dei indigeat? Hoc est illud, quod in Proverbiis legimus: Quis gloriabitur castum se habere cor? Aut quis confidet et de Evangelio: Jugum meum suave est, et onus meum leve ; facillime revincer
Abbreviated transcription (Latin):
indigebo. Et rursum. Quia sum impius. cur frustra
laboro: si lotus suero niue. &mundus mundis manib
satisme sorde tinçxisti. Si peccauero: custodies me:
Auiniquitate aut̃ : me non facies in nocentem. Et si
impie egero: ue michi. Et si fuero iustus: non potero
respirare. Plenus enim sum ignominiȩ. Et iterũ
Quis enim erit mundus asorde: ne unus quidem
giam si unͥus diei suerit uita eius suꝑ terram: Et nu¬
merabiles menses illius. Quod si dixerisꝑnomen
quis. ñ ꝓinpossibili. sed interdum ꝓdifficili accipi:
respondebotibi. Et ubi est illud quod temere ꝑtu¬
listi facilia dĩ ẽẽ mandata. et ea facile posse compleri.
dicente scriptura. Uir indoloribus laborat sibi.
& ium facit ꝑditioni suę. ut opp̃ssa & subiuigata &
moriente carne uiuat ineo sp̃c : Ridiculamq illã
expositionem demostenis ur̃i. ñ dixisse iob. quiserit
mundus apecc̃o. sed quis mundus asorde pretereo:

Expanded text:
indigebo . 746 Et rursum: Quia sum impius, cur frustra indigebo . 746 Et rursum: Quia sum impius, cur frustra laboro? Si lotus fuero nive, et mundis manibus, satis me sorde tinxisti. Si peccavero, custodies me. Ab iniquitate autem me non facies innocentem . Et: Si impie egero, vae mihi . Et: Si fuero justus, non potero respirare. Plenus enim ego sum ignominiae . Et iterum: Quis enim erit mundus a sorde? Ne unus quidem, etiam si unius diei fuerit vita ejus super terram, et numerabiles menses illius . Quod si dixeris pronomen quis, non pro impossibili, sed interdum pro difficili accipi, respondebo tibi: Et ubi est illud, quod temere protulisti, Facilia Dei esse mandata, et ea facile posse compleri? dicente Scriptura: Vir in dolore laborat sibi, et vim facit perditioni suae , ut oppressa et subjugata et moriente carne, vivat in eo spiritus. Ridiculamque illam expositionem Demosthenis vestri, non dixisse Job: Quis erit mundus a peccato; sed quis erit mundus a sorde, praetereo,
Abbreviated transcription (Latin):
natiuitatem saluatoris : quam ad om̃ium homiñ
uirginalis aꝑuit: quȩ tamen clausȩ uigiter ꝑ man¬
serunt. Hȩc ẽ porta orientalis clausa : ꝑquam solus
pontifex ingreditur & egreditur : & nichilominus semꝑ
clausa ẽ. Iilud quoq quod in uolumine iob scriptũẽ.
Numquid mundus erit homo coram dõ. aut in oꝑib
suis in rep̃hensibilis uir. si aduersus famulos suos
ñ credit. & contra angłos prauun quid repperit.
quanto magis in his qui habitant domos luteas eqͥb
& nos deeodem luto sumus. quod si asserueris ħ
dici ex ꝑsona eliphar themanite : intellige ñ abeo
dici. s ab illo qui suꝑsona angłi in uisione & in re¬
uelatione loquitur sententias dĩ. Sed esto. Uu̾o¬
quatur eliphatz quod ꝑspicuȩ angłs loquitur. Ñ¬
ta hominis suꝑ terram. & si ego peocaui quid pos¬
sũ facere. & quare oblitus e. nec fecisti iniquitatis
meȩ obluiuionẽ et emundationem peccati mei. a

Expanded text:
nativitatem Salvatoris, quam ad omnium hominum nativitatem Salvatoris, quam ad omnium hominum virginatis aperuit, quae tamen clausae jugiter permanserunt. Haec est porta orientalis clausa, per quam solus Pontifex ingreditur et egreditur, et nihilominus semper clausa est. Illud quoque quod in volumine Job scriptum est: Numquid mundus erit homo coram Deo, aut in operibus suis irreprehensibilis vir? Si adversus famulos suos non credit, et contra Angelos pravum quid reperit; quanto magis in his, qui habitant domos luteas ! e quibus et nos de eodem luto sumus. Quod si asserueris hoc dici ex persona Eliphas Themanitae, intellige non ab eo dici; sed ab illo, qui sub persona Angeli in visione et revelatione loquitur ei sententias Dei. Sed esto ut loquatur Eliphas, quod perspicue Angelus loquitur, nuta hominis super terram ? Et: Si ego peccavi, quid possum facere ? Et: Quare oblitus es, nec fecisti iniquitatis meae oblivionem, et emundationem peccati mei? Qu
Abbreviated transcription (Latin):
re : saltem hoc mͥ concede: iustos in scripturis pluri¬
mos appellari. at̃. Non solũ plurimos : sed & in¬
numerabiles. cr̃. Si innumerabiles iusti sunt.¬
& hoc negari ñ potest. quid mali locutussum pos¬
se hominem sine pecc̃o ẽẽ si uelit. hocẽ aliis ũb̃¬
pecc̃o ñ assentior. Et enĩ absq uicio quod grece dr̃¬
tura dicente. A iscđiam dñi plena ẽ terra. Et ne
quasi maculas quasdam in scĩs iuris uidear ꝑscru
ñ ad singłos. sed ad om̃s in cõmune ꝑtineant. In
tricesimo primo psalmo scriptumẽ. Dixi. ꝓñt¬
abo aduersiime iniquitatem meã dño. & tudi¬
misisti impietatem cord̃ mei: statimq sequitur.
Prohac. hocẽ impietate. siue iniquitate. utrũq
enĩ intelligi potest: orabit ad te omĩs sc̃s intemꝑe
oportuno. Si scs̃ ẽ. quomodo orat ꝓ iniquitate.
insimilitudinem p̃uaricationis adȩ. qui ẽ forma futuri:
uel certe statim ut deutero uirginali natus ẽ xp̃e. Deqͦ
misterium natiuitatis euis. Magisq ad specialem

Expanded text:
RIT. Saltem hoc mihi concedes, justos in Scripturis plurimos appellari. ATT. Non solum plurimos, sed et innumerabiles. CRIT. Si innumerabiles justi sunt, et hoc negari non potest; quid mali locutus sum, posse hominem sine peccato esse si velit? etc. ATT. Juston assentior. Etenim absque vitio, quod graece dtura: Misericordia Domini plena est terra . Et ne quasi maculas quasdam in sanctis viris videar perscrutnon ad singulos, sed ad omnes in commune pertineant. In tricesimo primo psalmo scriptum est: Dixi, pronuntiabo adversum me injustitiam meam Domino, et tu dimisisti impietatem cordis mei. Statimque sequitur: Pro hac, hoc est, impietate, sive iniquitate utrumque enim intelligi potest orabit ad te omnis sanctus in tempore opportuno. Si sanctus est, quomodo orat pro iniquitate? in similitudinem praevaricationis Adae, qui est forma futuri; vel certe statim ut de utero virginali natus est Christus, mysterium nativitatis ejus. Magisque ad specialem
Abbreviated transcription (Latin):
Pugnat enĩ uixta apłm aduersũ nos fragilitas
corꝑis : & spãlia nequitiȩ in cȩlestib manifesta st̃:
aduersantur : ut ñ quȩ uolumus ipsa faciamus.
Siñ quod uolumus facimus. sed quod nolumus il¬
lud oꝑamur. quomͦ dicitis posse hominẽ sine pecc̃o
ẽẽ si uelit: Ecce apłs om̃sq credentes: quod uolt̃
implere ñ possunt. Caritas oꝑit multuudinẽ pecc̃oꝵ:
ñ tam p̃teritoꝵ quam p̃sentium. ne ultra dĩ
in nos caritate manente peccennus. Quã obrem:
nr̃m solum ẽẽ potestatis facere quod uelimus.
sed e cli clementiȩ: sinrãm ad uiuet uoluntatem.
ostendit omĩa alioꝵ lumina: aliqua sorde macu¬
lari. Deniq & apłi appellantur lux mundi : sad ñ
ẽ scriptum quod in apłoꝵ lucȩ : nullȩ sint tenebre
Et de iohanne scribitur. N icuenit ut testimoni¬

Expanded text:
Pugnant enim, juxta Apostolum, adversum nos fragilitas Pugnant enim, juxta Apostolum, adversum nos fragilitas corporis, et spiritalia nequitiae in coelestibus . Manifesadversantur , ut non quae volumus, illa faciamus. Si non quod volumus, facimus, sed quod nolumus, illud operamur: quomodo dicitis, Posse hominem sine peccato esse, si velit? Ecce Apostolus, omnesque credentes, quod volunt, implere non possunt. Charitas operit multitudinem peccatorum , non tam praeteritorum quam praesentium, ne ultra, Dei in nobis manente charitate, peccemus. Quamobrem dnostrae solum esse potestatis facere quod velimus, sed et Dei clementiae, si nostram adjuvet voluntatem ostendit omnia aliorum lumina aliqua sorde maculari. Denique et Apostoli appellantur lux mundi. Sed non est scriptum, quod in Apostolorum luce nullae sint tenebrae. Et de Joanne scribitur: Hic venit in testimoni
Abbreviated transcription (Latin):
Saluaret᷑ aut̃ facile : si nichil inse haberet macu
fciturȩ. Due bonoꝵ: & due maloꝵ. Egritudo quę
uoluntas aplerisq dicatur : alterum mali alterũ
boni. Excedimusq mensuram: sigaudeamus
suꝑ hisquȩ non debemus. diuitiis. potentia. ho¬
noribus. in iicoꝵs infelicitate uel mortibus: aut contra¬
rio presentium maloꝵ dolore: cruciamur ad uersis.
exiliis. pauꝑtate. languore. mortibus ꝓpinquoꝵ: quod
apb̃s fieri ꝓhibet. Et rursum. Sicupiamus atq ar¬
bitrarmur bona. hereditates. honores. ꝓsꝑitatem
presentium gaudio friumur. Et metuamus illa
quȩ putamus ad uersa: quib adꝑfectũ carere
uixta stoicos. ⁊ enonem uidelicet & crisippum
possibile: iuxta peri pateticos aut̃ & difficile & inpoᷤ¬
sibile ẽ. Cui sent. entiȩ: omĩs scripturȩ sc̃ȩ con¬
sentit auctoritas. Unde & iosephus machabeoꝵ scrip¬
tor historie: frangi & regi posse dixit ꝑturbationes
ciceronis libri : his disputationib referti sunt.

Expanded text:
t maculfuturi: duae bonorum, et duae malorum. Aegritudo, quae voluptas a plerisque dicatur: alterum mali, alterum boni. Excedimusque mensuram, si gaudeamus super his, quae non debemus, divitiis, potentia, honoribus; inimicorum infelicitate, vel mortibus: aut e contrario praesentium malorum dolore cruciemur, adversis, exsiliis, paupertate, 749 languore, et mortibus propinquorum, quod Apostolus fieri prohibet; et rursum si cupiamus ea quae arbitramur bona, haereditates, honores, prosperitates praesentia gaudio fruimur: et metuamus illa, quae putamus adversa; quibus ad perfectum carere juxta Stoicos, Zenonem videlicet, et Chrysippum, possibile est: juxta Peripateticos autem et difficile et impossibile est: cui sententiae omnis scripturae sanctae consentit auctoritas. Unde et Josephus Machabaeorum scriptor historiae, frangi et regi posse dixit perturbationes  quaestionum Ciceronis libri, his disputationibus referti sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ flua. ne forte obstupescas. Quȩcunq enĩ labora¬
uerit homo ut: equirat. ñ inueniet. Si dixerit sesa¬
piens intelligere. re perire ñ pot̾it. Cor enĩfilioꝵ homi¬
sc̃is memoriter copioseꝗ diristi: & quasi quibus¬
dam nubibus. clarũ nisus es ueritatis lumen
opires Sedquid ad rem. his en ĩ cunctis testimoniis ui¬
deris nominũ accusare naturã: ac ꝑhoc in uidiam
referre addm̃. si tales homines condidit. ut obluuone
& ignorantiȩ pecc̃ocarere non possint. Ea quo ꝑspicuũ
est : hominẽ posse siuoluerit ñ peccare. Id enĩfecit:
quod uitare nonpotuit. Ubi aut̃ aufertur possibilitas:
aufertur & uitium. Nemo enĩ in eo quo condẽpnat᷑:
quod facere ñpotuit. At̃. Sȩpe dixi te ñ intelligere
conatus meos. nec considare. quid tu argumentaris.
s. quid ds̃ uisserit. Proobliuione. errore. & ignoran¬
tia: quasi ꝓpec̾o offeruntur sacrificia. Siue hoc ma¬

Expanded text:
superflua, ne forte obstupescas. Quaecumque enim laborasuperflua, ne forte obstupescas. Quaecumque enim laboraverit homo ut requirat, non inveniet. Si dixerit sapiens se intelligere, reperire non poterit. Cor enim filiorum hominctis memoriter copioseque dixisti, et quasi quibusdam nubibus clarum nisus es veritatis lumen operire, sed quid ad rem? His enim cunctis testimoniis videris hominum accusare naturam, ac per hoc invidiam referre in Deum, si tales homines condidit, ut oblivione et ignorantiae peccato carere non possint. Ex quo perspicuum est, hominem posse, si voluerit, non peccare. Id enim fecit, quod vitare non potuit. Ubi autem aufertur possibilitas, aufertur et vitium, nemo enim in eo condemnatur, quod facere non potuit. ATTIC. Saepe dixi te non intelligere conatus meos, nec considerare quid argumenteris; sed quid Deus jusserit. Pro oblivione, errore et ignorantia, quasi pro peccato offeruntur sacrificia: sive hoc ma
Abbreviated transcription (Latin):
mus. est uia quȩ uidetur recta ẽẽ apud homines.
& nouissima eius ueniunt inꝑfundum inferni.
Ecce& hic manifeste ignorantia condeninat᷑. dum
aliud putat hõ. & subspeciȩ ueritatis ad infernade¬
labitur. Alultȩ inquit cogitationes in corde hõĩs.
sed tam̃ ñ illius uoluntasquȩ incerta & fluctuans
atq mutabił ẽ. sed dĩ consilium obtinet. Quis inqͥt
głabitur castum se habere cor. & quis confidet
mundus ẽẽ apecc̃o dulcis ẽ enĩ hominis panism̃¬
cdacii. & postea inplebitur os eius. calculo. Ad ño
gressus hominis diriguntur. M ortalis aut̃ quomͦ
scire poterit uias suas. omĩs uir uidetur sibi iustus.
sed corrigit corda omĩũ dñs filius malus iustũ se fa¬
cit. & ñlauat exitum suũ. Filius m alus excelsos
oculos habet. &e palp ebris sius eleuatur. Est enĩ
uistus quiꝑit inuifticia sua. Unde dr̃ ad eum. Ne
sis uistus multum. Nec quasi ꝑ sapientiam quęras

Expanded text:
mus: Est via quae videtur recta esse apud homines, mus: Est via quae videtur recta esse apud homines, et novissima ejus veniunt in profundum inferni . Ecce et hic manifeste ignorantia condemnatur, cum aliud putat homo, et sub specie veritatis ad inferna delabitur. Multae, inquit, cogitationes in corde hominis : sed non tamen illius voluntas, quae incerta et fluctuans atque mutabilis est, sed Dei consilium obtinet. Quis, inquit, gloriabitur castum se habere cor ? Et quis confidet mundum se esse a peccato? Dulcis est enim hominis panis mendacii, et postea implebitur os ejus calculo. A Domino gressus hominis diriguntur, mortalis autem quomodo scire poterit vias suas? Omnis vir videtur sibi justus, sed corrigit corda omnium Deus. Filius malus justum se facit, et non lavat exitum suum. Filius malus excelsos habet oculos, et palpebris suis elevatur. Est enim justus, qui perit in justitia sua . Unde dicitur ad eum: Ne sis justus multum, nec quasi per sapientiam quaeras
Abbreviated transcription (Latin):
uistitiam. contrame factũ ẽ uidiciũ. & contͣdictio
potentior. Propt̾ hoc lacerata ẽ lex et ñꝑuenit usq
adfinem uidicium : quia impus p̃ualet aduersꝰ
iustum. ꝓpterea egreditur uidicium ꝑuersum.
ł quo se ipse reprehendens quod ꝑ ignorantiam sit
locutus . scribit canticum pęnitentię. Si peccatũ
ñ erat ignoratia: suꝑ fluo scribit librum peni
tudinis. & uoluit idlugere quod peccatũ ñ ht̃.
Inerechieł extrema parte. Ubi ꝑȩdificium tem¬
plin monte siti. eccłiȩ multa scła post futurȩ sa¬
cramerita narrantur: Primodie &x septimo m̃
Septem quoq dieb paschȩ heyreus semꝑ pro
pecc̃o mactatur: sepiimi m̃sis quinta decimadie. idem
ꝓpeccatis sacrificioꝵ ordo celebratur. Et post alia plu¬
rima quȩ ñ ẽ istius temporis uniuersa replicare. scͥp¬
tumẽ. Erat aut̃ ibi locus ad occidentem. dixitq ad
me. Iste ẽ locus ubi quoquere debent sacerdotes hostiã
& inscrutabile. quis cognoscet illud.u In ꝑuerbiis legi¬

Expanded text:
actum est judicium et contradictio potentior: propter haec lacerata est lex, et non pervenit usque ad finem judicium: quia impius praevalet adversus justum, propterea egreditur judicium perversum . Pro quo se ipse reprehendens quod per ignorantiam sit locutus, scribit Canticum poenitentiae. Si peccatum non erat ignorantia, superfluo scribit librum poenitudinis, et inaniter voluit id lugere, quod peccatum non habet. In Ezechiel extrema parte, ubi per aedificium Templi in monte siti, Ecclesiae multa post saecula futurae sacramenta narrantur, primo et septimo die Septem quoque diebus Paschae, hircus semper pro peccato mactatur. Septimi mensis quinta decima die, idem pro peccatis sacrificiorum ordo celebratur. Et post alia plurima, quae non est istius temporis replicare, scriptum est: Erat autem ibi locus ad occidentem, dixitque ad me: Iste est locus, ubi coquere debent Sacerdotes hostiam et inscrutabile, et quis cognoscet illud ? In Proverbiis legi
Abbreviated transcription (Latin):
milatus ẽ. dies eius uelut umbra ꝑtranseunt.
Si hoc pauli testimonio ñ moueris: audi eusdẽ
cui contra dicere non potes. Nichil michi consciuᷤᷤ
sum. & cetera recolenda dicit testimonia. Alire.¬
nec me ipsum uidico. Nichil enĩ mͥ conscius sum:
Nec tamen in hoc iustificatussum: qui hocdicebat.
nullius utiq peccati sibi conscuis erat. Sedquie le¬
gerat delicta quis intelligit. & sunt uiȩ quȩ uident᷑
uiro ustę. nouissima aut̃ earũ respiciunt in ꝑ¬
fundum inferni . Et iterum omĩs uir uidetur
sibi iustus. ds̃ aut̃ corda hominum dirigit:
id circo sententiã temꝑabat : neforte ꝑ ignoranti¬
am deliquisset: marime cũ scriptura testetur.
Et uistus: qui ꝑit iniusticia sua. Etalibi. Luste qd̃
iustũ ẽ sec taberis: ne opinione ueritatis a iusticia de¬
dinemus : recordantes saulis & agag. GR̃. Necon¬

Expanded text:
milatus est, dies ejus velut umbra pertranseunt . milatus est, dies ejus velut umbra pertranseunt . Si hoc Pauli testimonio non moveris, audi aliud ejusdem cui contradicere non potes: Nihil mihi conscius sum, et caetera nec meipsum judico: nihil mihi conscius sum, nec tamen 744 in hoc justificatus sum. Qui hoc dicebat, nullius utique peccati sibi conscius erat. Sed quia legerat, Delicta quis intelligit ? Et: Sunt viae quae videntur viro justae, novissima autem earum respiciunt in profundum inferni . Et iterum: Omnis vir videtur sibi justus, Deus autem corda hominum dirigit ; idcirco temperabat sententiam, ne forte per ignorantiam deliquisset, maxime cum Scriptura testetur: Est justus, qui perit in justitia sua . Et alibi: Juste quod justum est sectaberis , ne opinione veritatis a justitia declinemus, recordantes Saulis et Agag. 4.
Abbreviated transcription (Latin):
boni quod uolebat facere & ñ pot̾at. & quid illud erat
mali quod nolebat & tam̃ uitare ñpoterat  ergo non
exsua ꝑsona hȩc dicit: sed exꝑsona gener is humani.
tenemus &x speciem. Nam &e apłs homo ẽ: Et si hõ:
uel de aliis uel dese quasi homo loquitur. Nam & apłz
bonum. Corruptibile enĩ corpus ad grauat animã:¬
& deprimit terrena habitatio sensum multa curan¬
tem. CR. Sic loqueris: quasi ego hocerꝑsona gene¬
Et quis tibi hocconcedet ut exꝑsona pecc̃oris hȩc lo¬
quatur apłs: si enĩ exꝑsona pecc̃oris hoc accipis:
debuit dicere. Miser ego pecc̃or. & ñ miser egohõ.
Homo quippe: naturȩ ẽ. Pecc̃or : uoluntatis. Nisi
forte & illud quod seriptũ ẽ. uanitas uanitatũ
omĩa uanitas: ad pecc̃ores refertur. & ñ adõs
homines. Et iterum. Ueruntam̃ inimagine
ꝑ ambulat homo. Acde inde. Homo uanitati assi¬

Expanded text:
boni, quod volebat facere, et non poterat? Et quid illud erat boni, quod volebat facere, et non poterat? Et quid illud erat mali, quod nolebat, et tamen vitare non poterat? Ergo non ex sua persona hoc dicit: sed ex persona generis humani, tenemus et speciem. Nam et Apostolus homo est; et si homo est, vel de aliis, vel de se quasi homo loquitur: Miser ego hbonum . Corruptibile enim corpus aggravat animam, Deprimit terrena habitatio sensum multa curantem . C. Sic loqueris, quasi ego hoc ex persona geneAl. peccatorum A. Et quis tibi hoc concedet, ut ex persona peccatoris hoc loquatur Apostolus? Si enim ex persona peccatoris hoc accipis, debebat dicere: Miser ego peccator, et non, miser ego homo. Homo quippe naturae est, peccator voluntatis. Nisi forte et illud, quod scriptum est: Vanitas vanitatum et omnia vanitas , ad peccatores refertur, et non ad omnes homines. Et iterum: Verumtamen in imagine perambulabat homo ; ac deinde: Homo vanitati assi
Abbreviated transcription (Latin):
nrm̃. CR. Protulisti testimonium : quod ꝓme fa
at̃. Liberati quiciem sumus baptismo saluatoris.¬
m̃ĩs. Quȩ ista lex ẽ regnans in menbris hominis. & re¬
pugnans legi m̃tiseus: responde simpliciter. Taces. u¬
dieundem apłm aꝑtissime predicantẽ. Qd̃ enĩoperor
ñ cognosco. Nlonenĩ quod uolo hoc oꝑor: sed quod odi
illud facio. Sin aut̃ quod nolo hoc facio: consentio legi.
qm̃ bonaẽ. Nunc aut̃ nequaquam ego oꝑor illud: sed
quod in me habitat peccatum. Scio enĩ: quod ñ habitet
inme. hoc ẽ incarne mea bonum. Uelle enĩ ad iacet mͥ:
ego hoc facio: nequaquã ego oꝑor illud. sed quod habitat in
sentias. Qui enĩconscientia inseloquentis xp̃ilib̾e ꝓcla¬
mabat. an exꝑim̃tũ queritis eius quimine loquit᷑¬
xp̃c. Et inalio loco. Cursum consũmaui. fidem seruaui.
decetero reposita ẽ mͥ corona iusticiȩ. Iste hoc de se dic̾e
pot̾at. oꝑaribonum ñ inuenio. Et ñ quod uolo bonũ
hoc facio sed quod nolo malũ hoc ago. quid illud erat

Expanded text:
m. CRIT. Protulisti testimonium quod pro me facATT. Liberati quidem sumus Baptismo SalvatorisQuae est ista lex regnans in membris hominis, et repugnans legi mentis ejus? Responde simpliciter. Taces? Audi eumdem Apostolum apertissime praedicantem: Quod enim operor, non cognosco. Non enim quod volo, operor: sed quod odi, illud facio. Sin autem quod nolo, hoc facio, consentio legi, quoniam bona est. Nunc autem nequaquam ego operor illud, sed quod in me habitat, pein me, hoc est in carne mea, bonum. uelle enim adiacet mihi, hoc ego facio, nequaquam ego operor illud, sed quod habitat in sentias. Qui enim conscientia in se loquentis Christi libere proclamat: An experimentum quaeritis ejus, qui in me loquit Et in alio loco: Cursum consummavi, fidem servavi, de caetero reposita est mihi corona justitiae : iste hoc de se dicere poterat, Operari bonum non invenio? et, Non quod volo, bonum, hoc facio: sed quod nolo, malum, hoc ago? Quid illud erat
Abbreviated transcription (Latin):
necesse ẽ multa ꝓferre. Unũ ꝑferam: cui certe contͣ¬
dicere ñ poteris. Uaselectionis : ꝑspicuȩ loquitur.
Consentio enĩ legi dĩ uixta interiorem hominem.
Uideo aut̃ aliam legem in:̃bris meis repugnantem
legi m̃tis meȩ : & captiuantẽ me inlege peccati quȩ ÷

Expanded text:
necesse est multa proferre. Unum proferam, cui certe contrnecesse est multa proferre. Unum proferam, cui certe contradicere non poteris. Vas electionis perspicue loquitur: Consentio enim legi Dei juxta interiorem hominem. Video autem aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in
Abbreviated transcription (Latin):
puniatur quispiam ꝓ eo quod nesciat. & ante pęnas
manicheus nob repente consurgit: qui legem dicat
abolitam: & solos noui testam̃ti legendos libros.
A. Quid enĩ ame audisti ut hoc autumes. & lex
dumẽ quod lege precipitur: CR̃. Quedam obseruanda
quȩdam pretereunda sunt. At̃. Qm̃ te uideo ẽẽ doctis¬
simum : dic michi quȩ deueteri testamento obseruare
debeam. quȩ relinquere. CR. Alandata obseruare
debemus : quȩ aduitam & mores ꝑtinent corrigen¬
dos. Dequib scriptum ẽ. Mandatũ dñi lucidum
inlumuians ocłos. Quȩ aut̃ ad legis cęrimonias &¬
ritũ sacrificioꝵ ꝑtinent: relinquenda st̃. At̃. Ignos¬
ce mͥ. Cũ legis. & om̃iũ scripturartĩ scientiam iactites.
ñ anĩaduertis quid uelim dicere. CR̃. Hoc intelligo
quod loqueris : sed ñ quod taces. at. Tacere tibi
uideor qui tantis exemplis docere te uolui. peccare
hominem ꝑignorantiã. & ꝓpecc̃o ut in lege hostias
&x inpossibilitas mandati : teneatur incͥmine. At̃. N

Expanded text:
puniatur quispiam pro eo quod nesciat, et ante poenas Manichaeus nobis consurgit repente, qui Legem dicit abolitam, et solos novi Testamenti legendos libros. C. Quid enim a me audivisti, ut hoc autumes? Et Lexdum est, quod Lege praecipitur? C. Quaedam observanda, quaedam praetermittenda sunt. A. Quoniam te video esse doctissimum, dic mihi quae de veteri Testamento observare debeam, et quae relinquere. C. Mandata observare debemus, quae ad vitam et mores pertinent corrigendos, de quibus dictum est: Mandatum Domini lucidum illuminans oculos . Quae autem ad caeremonias t. A. Ignosce mihi, cum Legis 742 et omnium Scripturarum scientiam jactites, non animadvertis quid velim dicere. C. Hoc intelligo quod loqueris, et non quod taces. A. Tacere tibi videor, qui tantis exemplis docere te volui, peccare hominem per ignorantiam: et pro peccato, ut in Lege hostias, et impossibilitas mandati teneatur in crimine. A. Non
Abbreviated transcription (Latin):
popłs : non ẽ enĩ homo qui ñ peccet. A hia ꝓpħa silo¬
nites. nesciebat ad se uenire uxorem iheroboam:
quȩrat uerba ate ꝓfilio suo qui egrotat. Iuxtah
inmonte : uenit ad eũ mulier cuiꝰ filius mortuus erat :¬
& amplexa pedes eius uociferatur : repellente aut̃
eã gieti.: dĩ adeam uirdĩ. Dimitte eã : qm̃ anina
cuis inamaritudine ẽ & dñs celauit me ut ñ adñtiaret
michi. In librodierũ legimus. Euerunt filii sobal
patris cariathiarim : qui ꝓpħabat ex dimidio. Et tt̃m.
ilii aut̃ salma: bethleem & necophat. hi corona do¬
mus io ab: & qui ꝓpħabat exdimidio sarai. & cetera.
stortam ꝓpħantes. Abacuc ꝓpħa : canticum suum
hoc inscribit titulo. Oratio abacue ꝓpħȩ ꝓ ignora
rerat. Usquequo dñe clamabo & ñ audies. a uocifera¬
bo adte uim patiens. & ñ saluab : quare ostendisti¬

Expanded text:
populus, non est enim homo qui non peccet . Ahia propheta Silopopulus, non est enim homo qui non peccet . Ahia propheta Silonites nesciebat ad se venire uxorem Jeroboam; dquaerat verba a te pro filio suo qui aegrotat, juxta hoc in monte, venit ad eum mulier, cujus filius mortuus erat, et amplexata pedes ejus, vociferatur. Repellente autem eam Giezi, dixit ad eum vir Dei: Dimitte eam, quoniam anima ejus in amaritudine est, et Dominus celavit a me, ut nis. --In libro dierum legimus: Fuerunt filii Sobal patris Cariathjarim, qui prophetabant ex dimidio. Et iterum: Filii autem Salma patris Bethleem et Netophathi corona domus Joab, et qui prophetabant, ex dimidio Zarai, et caetera . storiam prophetantes. Abacuc propheta Canticum suum hoc inscribit titulo: Oratio Abacuc prophetae pro ixerat: 739 Usquequo, Domine, clamabo, et non audies? Vociferabor ad te vim patiens, et non salvab
Abbreviated transcription (Latin):
Oza leuites. cũ archadni transferret᷑ iherłm. & lasciui¬
entes boues plaustrum inpartem alterã declinassent.
misit manum ut sustentaret inclinatam. Statiq
sequitur. Iratus ẽ furor dñi inozam: & ꝑcussit eum
ibi ds̃ ꝓignorantia: & mortuus ẽ uixta archanidĩ.
Contristatusq dauid quod ꝑcusserit dñs ozam: timuit
dñm in illa die & ait. Quomodo ingrediet᷑ ad me archa
dñi: auid iustus & ꝓpħa & unctus in regem quem
elegit dñs scđm corsuum ut faceret cunctas uolunta¬
tes eus. uidet ignorantiam dnĩ furore punitã : terret᷑
ignorantem: sedsimilem sententiam ꝑtremescit. Preci¬
pitdauid principi exercitus ioab. ut numeret popłm.
statimq scriptura cõmemorat. Et ꝑcussit cor suum.
Cũ uberet ut fieret: utiq quid diceret & ignorabat
Et tamen se ipse reprehendit : & ꝓ hac culpa septua¬
ginta milia hominum angłi gladio trucidantur.
Salomon completis templi cerimonus : utrasq pal
palmas tendit ad dñm & ait. Cũpeccauit tibi

Expanded text:
Oza levites, cum Arca Domini transferretur Jerusalem, et lascivientes boves plaustrum in partem alteram declinassent, misit manum ut sustentaret inclinatam Arcam. 738 Statimque sequitur: Iratus est furor Domini in Ozam, et percussit eum Deus ibi pro ignorantia, et mortuus est juxta Arcam Dei. ContristDominum in illa die, et ait: Quomodo ingredietur ad me Arca Domini ? David justus et propheta et unctus in regem , quem elegit Dominus secundum cor suum, ut faceret cunctas voluntates ejus, ut videt ignorantiam Domini furore punitam, terretur ignorantem, sed similem sententiam pertremiscit. Praecepit David principi exercitus Joab, ut numeret populum; statimque Scriptura commemorat: Et percussit cor suum DCum juberet ut fieret, utique quid diceret, ignorabat; et tamen se ipse reprehendit, et pro hac culpa septuaginta millia hominum Angeli gladio trucidantur. Salomon completis templi caeremoniis, utrasque palmas tetendit ad Dominum, et ait: Cum peccaverit tibi
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. In iici hominis domestici euis. Cũq
posuisset. qui amat patrem aut matrẽ suꝑme.
ñ ẽ medignus. Et qui amat filium aut filiam suꝑ
me. ñẽ medignus: ob facilitatẽ p̃ceptoꝵ intulit.
Et qui ñ tollit crucẽ suã & sequitur me: ñ ẽ me
dignus. Erur xpi facilis ẽ: nͣdũ post. xpm̃ ꝑgere

Expanded text:
dicens: Inimici hominis, domestici ejus . Cumque dicens: Inimici hominis, domestici ejus . Cumque posuisset: Qui amat patrem aut matrem supra me, non est me dignus: et qui amat filium aut filiam supra me, non est me dignus , ob facilitatem praeceptorum intulit: Et qui non tollit crucem suam, et sequitur me, non est me dignus . Crux Christi facilis