comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Aliquando autẽ ex pͣderito & exp̃senti. atq
exfuturo parit̾: animus tangit᷑. ꝓphetantis
Aliquando tangit ex p̃terito ꝓphetię spc̃:
nec tangit ex futuro. Aliquando aut̃ tan¬
gĩ ex futͦo: nec tangit ex p̾tito. Aliquando
uͦ inp̾senti exparte tangit: & ex parte ñtangit:
aliquando infuturo ex parte tangit & expar¬
te ñtangit. Sedhȩc ipsa si possumus eo ordine
qͦ p̃missa sunt. sacrȩ script̾e̾ testimoniis ostẽ¬
damꝰ. Ex p̃senti enim ꝓphetie spc̃: ꝓphecautis
amium tangit. atq exfutõ ñ tangit: sic̃ ioħs
baptista uenientẽ dnm̃ uidens ait. Ecce agnꝰ
dĩ: ecce quitollit peccatũ mundi. Sed cum
iã moriturꝰ esset: missis discipłis reqͥrebat
dicens: tu es qͥ uenturꝰ es an alium ex pecta¬
mus : Inqͥb uerbis ostendit᷑. qͥa int̾ris qͥdẽ
uenisse redemptorẽ nouerat: sed an ꝑsemẽt¬
ipsum ad aꝑienda infermi claustra descen
deret.: dubitabat. F.xp̃senti gͦ ꝑ ꝓphetię spũ

Expanded text:
aliquando autem ex praeterito, et ex praesenti, atque ex futuro pariter tangitur animus prophetantis. Aliquando tangit ex praeterito prophetiae spiritus, nec tangit ex futuro; aliquando autem tangit ex futuro, nec tangit ex praeterito. Aliquando vero in praesenti ex parte tangit, et ex parte non tangit; aliquando in futuro ex parte tangit, et ex parte non tangit. Sed haec ipsa, si possumus, eo ordine quo praemissa sunt sacrae Scripturae testimoniis ostendamus. 5. Ex praesenti enim prophetiae spiritus prophetantis animum tangit, atque ex futuro non tangit, sicut Joannes Baptista venientem Dominum videns, ait: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Sed cum jam moriturus esset, missis discipulis, requirebat, dicens: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus ? In quibus verbis ostenditur quia in terris quidem venisse Redemptorem noverat, sed an per semetipsum ad aperienda inferni claustra desderet dubitabat. Ex praesenti ergo prophetiae spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
Dedi faciẽ ut silicẽ: si ab auditorib c̃c̃ulca¬
ris atq despiceris: ut nec ꝑ illatũ honorẽ
refrenet᷑ lingua exuerecundia. nec ꝑ des¬
pectũ taceat ex infirmitate. Seqͥt᷑. Nȩti
notandũ quã asꝑa domꝰ habet᷑. cuiꝰ asperi¬
tas tã crebro replicat᷑. Increpandus itaq
peccator ẽ. ⁊nunquã timendus: qͥa domus
exasꝑans ẽ. Limeri enĩ debuerat homo: si
ipse auctorẽ oim̃iũ. ut homo timuisset:
Nã qui rationis sensũ adtimorẽ dĩ ñ habuit.
tanto innullo tim̃dus ẽ: quanto hoc qͦd
ẽẽ. debuit ñ. ẽ. Seqͥt᷑. Et dix̃ ad me. fili
hominis. om̃s sermones meos quos loquor
adte assume incorde tuo. ⁊ aurib tuis au¬
di: ⁊ uade et ingredere adtransinigrationẽ
filiorũ popłi tui. Uilant̾ intuendũ ẽ. qđ¬
u̾ba dĩ sifacimꝰ: ⁊ tẽ ea ꝓximis recte loquim᷑.
cũ priꝰ ipsi fecerimꝰ. Qđ bene marcꝰ euangłi¬

Expanded text:
Dedi faciem tuam ut silicem, si ab auditoribus conculcaDedi faciem tuam ut silicem, si ab auditoribus conculcaris atque despiceris, ut nec per illatum honorem refrenetur lingua ex verecundia, nec per despectum taceat ex infirmitate. Sequitur: notandum quam aspera domus habeatur, cujus asperitas tam crebro replicatur. Increpandus itaque peccator est, et nunquam timendus, quia domus exasperans est. Timeri enim homo debuerat, si ipse auctorem omnium ut homo timuisset. Nam qui rationis sensum ad timorem Dei non habuit, tanto in nullo timendus est, quanto hoc quod esse debuit, non est. Sequitur: « Et dixit ad me: Fili hominis, omnes sermones meos quos loquor ad te, assume in corde tuo, et auribus tuis audi; et vade, ingredere ad transmigrationem filiorum poperba Dei si facimus, et tunc ea proximis recte loquimur, cum prius ipsi fecerimus. Quod bene Marcus evangeli
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ contingit ut p̾dicator reuerent̾ audiat᷑.
ñnumquã uero aꝑu̾sis ita despicit᷑: ac si eis
nichil utilitatis loquat᷑. Unde recte nune
subdit᷑. Ut ad amantẽ ⁊ut silicẽ dedi fa¬
ciem tuã. Ad amans et silex utraq dura:
adornamentũ sumit᷑: silex ab itinerantib
calcat᷑.A sepe c̃tingit ut hos quos correp¬
tionẽ suã ẽspicimꝰ nimis humilit̾ audire.
uerecundem᷑ eis aliqͣ dicere. Non nũquã
uͦ enenit. ut eos quos increpationẽ suãm
uiderimꝰ postponere. ⁊ despectui habere:
trepidemꝰ eis uerbũ p̃dicationis inferre.
S si recte sapimꝰ ⁊adeos aqͥb nos honorari
conspicimꝰ. ⁊ ad eos aquib nos despici uide¬
mꝰ. auctoritatẽ exhortationis uel in crepati¬
onis sumimꝰ. ut nec illoꝵ. humilitatẽ de¬
beamꝰ erubescere. nec horũ suꝑbiã formi¬
dare. Dicat᷑ ergo. Dedi faciẽ tuã ut ada¬
mantẽ. id .ẽ. si ab auditorib honoraris.

Expanded text:
vero contingit ut praedicator reverenter audiatur, vero contingit ut praedicator reverenter audiatur, nonnunquam vero a perversis ita despicitur, ac si eis nihil utilitatis loquatur. Unde recte nunc S. IX.-- Ut adamantem et ut silicem dedi faciem tuam. 18. Adamas et silex utraque dura;ad ornamentum sumitur, silex ab itinerantibus calcatur. Et saepe contingit ut hos quos correptionem suam conspicimus nimis humiliter audire, verecundemur eis aliqua dicere. Nonnunquam vero evenit ut eos quos increpationem suam videmus postponere, et despectui habere, trepidemus eis verbum praedicationis inferre. Sed si recte sapimus, et ad eos a quibus nos honorari conspicimus, et ad eos a quibus nos despici videmus, auctoritatem exhortationis vel increpationis sumimus, ut nec illorum humilitatem debeamus erubescere, nec horum superbiam formidare. Dicatur ergo: Dedi faciem tuam ut adamantem, id est, si ab auditoribus honoraris;
Abbreviated transcription (Latin):
te lib̃tatẽ ꝑuenit. Qui uͦ erubescit bona
facere: abstatu rectitudinis cadit. atq ad
dampnationẽ tendit. sic̃ ꝑ redẽp̃torẽ dicit᷑.
Qui me erubuerit. ⁊ meos sermones: hunc
filiꝰ hominis erubescet cũ uenerit in ma
iestate sua. Et ft̃ quidã qͥ bona iã in m̃te
concipiunt: s necdũ malis aꝑte ctradict᷑.
Hi nimirũ quia bomi st̃ inm̃te. s auctorita¬
te᷑ ñ habent in locutione: apti adueritatis
defensionẽ ñsunt. Ille enĩ ẽẽ. ueritatis de¬
fensor debet: qui qđ recte sentit. loqͥ nec
metuit nec erubescit. Unde nunc uimag¬
no munere ꝓpħe ꝓmittit᷑. Ecce dedifaciẽ
tuã ualentiorẽ facieb facteb eorũ: ⁊ fron
tẽ tuã duriorẽ frontib eorũ. Qd ẽ. aut̃
peccator nisi uulneratꝰ: & quid p̃dicator.
nisi medicꝰ: Si gͦ ñ erubescit peccator qͥ
iacet in uulnere. curerubescat medicus
qui ꝑ medicam̃ta ꝓuidet salutẽ:. Sepe

Expanded text:
tae libertatem pervenit, qui vero erubescit bona tae libertatem pervenit, qui vero erubescit bona facere, ab statu rectitudinis cadit, atque ad damnationem tendit, sicut per Redemptorem dicitur: Qui me erubuerit et meos sermones, hunc filmente concipiunt, sed necdum malis aperte contradicunt. Hi nimirum quia boni sunt in mente, sed auctoritatem non habent in locutione, apti ad veritatis defensionem non sunt. Ille enim esse veritatis defensor debet, qui quod recte sentit loqui nec metuit, nec erubescit. Unde nunc in magno munere prophetae promittitur: Ecce dedi faciem tuam valentiorem faciebus eotem tuam duriorem frontibus eorum. » Quis est autem peccator nisi vulneratus, et qui est praedicator nisi medicus? Si enim non erubescit peccator, qui jacet in vulnere, cur erubescat medicus, qui per medicamenta providet salutem. Saepe
Abbreviated transcription (Latin):
giis. & quanuis se corꝑe deficere int labores
sentiant: amore tam̃ t̾renarũ rerũ deuicti.
delectabilit̾ fatigant᷑. Quib ꝑꝓpħam dicit᷑.¬
sirelaxat᷑. ad laborẽ sponte redit. Sic qͥb¬
dã prauis m̃tib nichilẽ laboriosius. quã
si eis p̃cipit᷑. ut in huiꝰ mundi actib ñ labo¬
rent. Nã sepe qͥdã repulsi ab accione t̾re¬
na. dep̃cat᷑ ut redeant. rogant ut p̾man¬
t᷑: grauiꝰ se incurrisse ꝑiculũ quietẽ puta.
Attrita gͦ fronte sunt. qͥ ñsolũ labores non
fugiunt.s neq inportum uideri in labori¬
b qui sibi negant᷑ erubescunt. Sequit᷑.
cundia laudabilis ẽ. in malo: ita rep̃hensi¬
bilis ẽ. in bono. Erubescere enĩ malũ sapi¬
entie ẽ: bonũ uͦ erubescere fatuitatis. Un¬
de scriptũ ẽ. Est confusio adducens pecca¬
tũ: &. ẽ confusio adducens głam. Qui enĩ
erubescit penitendo mala quȩ fec̃: adui¬

Expanded text:
giis. Et quamvis se corpore deficere inter labores giis. Et quamvis se corpore deficere inter labores sentiant, amore tamen terrenarum rerum devicti, delectabiliter fatigantur. Quibus per dit. Sic quibusdam pravis mentibus nihil est laboriosius quam si eis praecipitur ut in hujus mundi actibus non laborent. Nam saepe quidam repulsi ab actione terrena deprecantur ut redeant, rogant ut premantur, grave se incurrisse periculum quietem putant. Attrita ergo fronte sunt, qui non solum labores non fugiunt, sed neque importuni videri in laboribus qui sibi negantur erubescunt. Sequitur: cundia laudabilis est in malo, ita reprehensibilis est in bono. Erubescere enim malum, sapientiae est; bonum vero erubescere, fatuitatis. de scriptum est: Est confusio adducens peccatum, et est confusio adducens gloriam . Qui enim erubescit poenitendo mala quae fecit, ad vi
Abbreviated transcription (Latin):
morã ñ fec̃. quãnuis extͣnea ab eloqͥo begis
fuerit. Bene aut̃ dicit᷑. nolunt audire te:
cur ñ audiant. sub infert᷑ cũ dicit᷑. Dĩs
quippe domꝰ isrł. attrita fonte ẽ: ⁊duro
corde. Cũ domꝰ isrł acͥta fronte ẽẽ ꝑhibet᷑.¬
qͥd aliud sentiendũ. qͥdue cogitandũ ẽ. nisi
qđ frontẽ cordis in inpudentia atterit cul¬
pa frequens. ut quo crebriꝰ cõmittit᷑. eo mi
cõmitentis animus minꝰ de illa uerecũdet᷑:
Atq ido adtantã cordis duriciã quandoq pec¬
cator ꝑuenit. ut etiã incorreptione sensibilis ñsit.
quia qui usu pec candiinduruit. nullomͦ
Frons mulieris meretͥcis facta ẽ tͥ: no luisti
erubescẽ. Uel certe atcrita frons ẽ. in huiꝰ
inundi actib adsueta: quia sic̃ sunt ñ nul¬
li qui quietẽ cunctis mundi p̾imis atq
honorib p̃ponunt. ita ñnulli ut inhoc
mundo aliqͥd ẽẽ uideant᷑ t̾renis laborib
insudant: insistunt causis. ꝑmiscent᷑ uir¬

Expanded text:
moram fecit, quamvis extranea ab eloquio legis fuit. Bene autem dicitur: « Nolunt audire te, cur non audiant subinfertur cum dicitur: « Omnis quippe domus Israel attrita fronte est, et duro corde. » Cum domus Israel attrita fronte et quid aliud sentiendum, quidve cogitandum est, nisi quod frontem cordis in impudentia atterit culpa frequens, ut quo crebrius committitur, eo de illa committentis animus minus verecundetur? Atque ideo ad tantam cordis duritiam quandoque peccator pervenit, ut etiam in correptione sensibilis non sit, quia, qui usu peccandi induruit, nullo moFrons mulieris meretricis facta est tibi, noluisti erubescere . Vel certe attrita frons est in hujus mundi actibus assueta, quia sicut sunt nonnulli qui quietem cunctis mundi praemiis atque honoribus praeponunt, ita nonnulli ut in hoc mundo aliquid esse videantur terrenis laboribus insudant, insistunt causis, permiscentur jur
Abbreviated transcription (Latin):
dubio mutasset: ut iã terrena ñ quereret.
iã uana & transitoria que amauerat ñ ama¬
ret. De electis nanq ꝑ psalmistã dicit᷑. In ebri¬
abunt᷑ ab ubertate domꝰ tuę: qͥa tanto omi¬
potentis dei amore repleti sunt. ut mutata
m̃ite sibimet ipsis extr.anei ẽẽ indeant᷑. impleantes
qđ scriptũ ẽ. Qui uult post me uenire. ab neget
semet ipsũ. Semet ipsũ abuegat. qͥmutat᷑ ad
meliora: ⁊ incipit ẽẽ qđ ñ erat .i. desinit eẽ qđ
erat. Sepe autẽ qͦsdã uidimꝰ ad uocẽ p̃dicatio¬
nis quasi ex conuersione compũctos. habitũ
ñ animũ mutasse. ita ut religiosa uestẽ su¬
merent. s ante acta uicia ñ calcarent. Ire
stimulis inanit agitari. malicie dolore in ꝓ¬
xuni lesione feruescere: de ostensis qͥb dã bo¬
nis. aute humanos ocłos suꝑbire: presentis
mundi lucra uhiant querere .a. de solo ex¬
terius habituquẽ sũpserunt. scĩtatis fidu¬

Expanded text:
dubio mentem mutasset, ut jam terrena non quaereret, dubio mentem mutasset, ut jam terrena non quaereret, jam vana et transitoria quae amaverat non amaret. De electis namque per Psalmistam dicitur: Inebriabuntur ab ubertate domus tuae . Quia tanto omnipotentis Dei amore repleti sunt, ut mutata mente sibimetipsis extranei esse videantur, implentes quod scriptum est: Qui vult post me venire, abneget semetipsum . Semetipsra, et incipit esse quod non erat, et desinit esse quod erat. 8. Saepe autem quosdam videmus ad vocem praedicationis, quasi ex conversione compunctos, habitum, non animum mutasse, ita ut religiosam vestem sumerent, sed anteacta vitia non calcarent; irae stimulis immaniter agitari, malitiae dolore in proximi laesionem fervescere, de ostensis quibusdam bonis ante humanos oculos superbire, praesentis mundi lucra inhianter quaerere, et de solo exterius habitu quem sumpserunt, sanctitatis fidu
Abbreviated transcription (Latin):
cui recedunt. Quorũ & si uent comedit.
iuscera non replent᷑. quia et si m̃te intellectum
sacri uerbi ꝑcipiunt. obliuiscendo &. ñ seruan¬
do que audierint. hec in cordis uiscerib non
reponunt. Hinc ẽ enĩ qͦd ꝑ ꝓphetã aliũ qͦs¬
dam dñs increpat dicens. Ponite corda ur̃a
minat. s parũ infert: qui de mandatis ce¬
lestib uel legendo. uel etiã audiendo mul¬
ta cognoscit.: s neglegent oꝑando pauca
fructificat. Comedit & ñ saciat᷑. qui uerba
dei audiens. lucra uel głam scłi concupiscit.
Bene autẽ ñ saciari dicit᷑: qͥa ⁊ aliud mandit
et aliud esurit. Bibit &. ñ inebriat᷑. qui ad uo¬
cẽ p̃dicationis aurẽ indinat. s mentẽ ñ mu¬
tat. Solet enĩ ꝑ ebrietatẽ. bibentiũ sensus mu¬
tari. Qui gͦ ad cognoscendũ dei uerbũ deuotꝰ
est. sed ea que st̃ huiꝰ scłi adipisci desiderat: bibit
ꝙ debriatꝰ ñ ẽ. Si enĩ debriatꝰ esset. m̃tẽ ꝓcul

Expanded text:
cui recedunt. Quorum etsi venter comedit, cui recedunt. Quorum etsi venter comedit, viscera non replentur, quia etsi mente intellectum sacri verbi percipiunt, obliviscendo et non servando quae audierint, haec in cordis visceribus non reponunt. Hinc est enim quod per prophetam alium quosdam Dominus increpat, dicens: Ponite corda vestrminat, sed parum infert, qui de mandatis coelestibus vel legendo, vel etiam audiendo multa cognoscit, sed negligenter operando pauca fructificat. Comedit et non satiatur, qui, verba Dei audiens, lucra vel gloriam saeculi concupiscit. Bene autem non satiari dicitur, quia aliud mandit, et aliud esurit. Bibit et non inebriatur, qui ad vocem praedicationis aurem inclinat, sed mentem non mutat. Solet enim per ebrietatem bibentium sensus mutari. Qui ergo ad cognoscendum Dei verbum devotus est, sed ea quae sunt hujus saeculi adipisci desiderat, bibit, et debriatus non est. Si enim debriatus esset procul
Abbreviated transcription (Latin):
.xit. Sensus cord̃ mei. cont̾bati st̃. Neq
enĩ ad salutẽ ꝓpłi ꝑtinebat. si ꝓpħa uentrẽ
corꝑeũ se dolere p̃dicaret: sed uentrem do¬
luit. qͥmentis afflictionem sensit. Sieur
ipsã ueritas loqͥtur. ꝓpħa taceat: quia lu¬
cerna claritatẽ ñ habet insole. Ait enĩ. Qi
credit inme sicut dicit scriptura: flumi¬
na deuentre eiꝰ fluent aquȩ uiuȩ. Quia
enĩ de m̃te fideliũ sc̃ẽ p̾dicationes de flu¬
unt: quasi de uentre credentiñ aquȩ
uiuę flumina decurrunt. Uentris
aut uiscera quid sunt aliud. nͥ m̃tis in¬
t̃na. Id. ẽ. recta intentio. scm desidiũ.
humilis addm̃. pia ad proximũ uolun¬
tas. Unde nc̃ recte dicit᷑. Went᷑ tuus co¬
medet: et uiscera tua replebunt᷑. Quia cũ
mens nr̃a pabulũ ueritatis acceꝑit. inter¬
comedet : & uiscera tua replebunt᷑ uolu¬
mine isto qđ ego dotͥ. Multi & enĩ legunt.
& abipsa lectione ieium stͥ. Multi uocẽ
p̃dicationis audiunt: s. post uocem ua¬

Expanded text:
onturbati sunt. Neque enim ad salutem populi pertinebat, si propheta ventrem corporeum se dolere praedicaret. Sed ventrem doluit, quia mentis afflictionem sensit. Sed cuipsam Veritas loquitur, propheta taceat, quia lucerna claritatem non habet in sole, ait enim: Qui credit in me, sicut dicit Scriptura: Flumina de ventre ejus fluent aquae vivae . Quia enim de mente fidelium sanctae praedicationes defluunt, quasi de ventre credentium aquae vivae flumina decurrunt. Ventris autem viscera quid sunt aliud nisi mentis interna, id est recta intentio, sanctum desiderium, humilis ad Deum, pia ad proximum voluntas? 1266 Unde nunc recte dicitur: Venter tuus comedet, et viscera tua replebuntur, quia cum mens nostra pabulum veritatis acceperit, intercomedet, et viscera tua replebuntur volumine isto quod ego do tibi. Multi etenim legunt, et ab ipsa lectione jejuni sunt. Multi vocem praedicationis audiunt, sed post vocem va
Abbreviated transcription (Latin):
pax hominib bone uoluntatis. S si adhuc
p̾senti scło m̃te teneris: si ad huc t̾renis uo¬
luptatib delectaris. amare ñ potes gaudia
et̃na q̃ audis. Cognoscegͦ in hoc uolumine
ue qđ in eo scͥptũ ẽ. atq ab animo ꝑtimorem
expelle qđ diligis. ut possis exuidicio carm̃
amare qđ legĩs. Ibi qͥpꝑe sub uniꝰ dãpnati spe¬
cie multitudo omĩs ex primit᷑ reꝓborũ: cũ
uoce ueritatis dr̃. Ligatis pedib eiꝰ ac manib
mittite eũ intenebras ext̾iores. illic erit fletꝰ
res tenebras cad̾t. quia nunc in int̾iorib sua
se sponte deiecerunt: ut ueritatis lum̃ nec cre¬
dendo nec bene oꝑando sequerent᷑. Inqͥb li¬

Expanded text:
x hominibus bonae voluntatis . Sed si adhuc praesenti saeculo mente inhaeres, si adhuc terrenis voluptatibus delectaris, amare non potes gaudia aeterna quae audis. Cognosce ergo in hoc volumine vae quod in eo scriptum est, atque ab animo per timorem expelle quod diligis, ut possis ex judicio carmen amare quod legis. Ibi quippe sub unius damnati specie multitudo omnis exprimitur reproborum, cum voce Veritatis dicitur: Ligatis pedibus ejus ac manibus, mittite eum in tenebras exteriores; illic erit fletus res tenebras cadunt, quia nunc in interioribus sua se sponte dejecerunt, ut veritatis lumen nec credendo nec bene operando sequerentur. In
Abbreviated transcription (Latin):
tate sua moriet᷑: sanguinẽ aut̃ eiꝰ de manutua
requiram. Siaut̃ tu annuntiaueris impio.⁊
ille ñ fuerit conu̾sus ab iniquitate sua. ⁊ uia
sua impia: ipse quidẽ ininiquitate sua mori¬
et᷑: tuautem animam tuã liberasti. Sed et si
conu̾sus iustus a iusticia sua fecerit inquitatẽ:
ponam offendiculũ coram eo. Ipse morietur
quia non annunciasti ei: inpeccato suo morie¬
tur. ñ erunt in memoria usticie eiꝰ quas fecit
Sanguinẽ uero eiꝰ: de manutua requirã. Siaut̃¬

Expanded text:
orietur; sanguinem autem ejus de manu tua requiram. Si autem tu annuntiaveris impio, et ille non fuerit conversus ab iniquitate sua, et a via sua impia, ipse quidem in iniquitate sua morietur; tu autem animam tuam libconversus justus a justitia sua fecerit iniquitatem: ponam offendiculum coram eo, ipse morietur, quia non annuntiasti ei: In peccato suo morietur, et non erunt in memoria justitiae ejus, quas fecit: sanguinem vero e
Abbreviated transcription (Latin):
euangelistȩ scĩ de eiꝰ natiuitate gauisi
sunt᷑: de eius resurrectione c̃firmati.
qͥ de eiꝰ passione fuerant contristati
Homo gͦ & leo eis adextris. ẽ: qͥa re¬
demptoriᷤ nr̃i eos incarnatio uiuifica¬
uit: resurrectio c̃firm auit. Sed uitulus
asiistris: qͥa mors illiꝰ eos ad mom̃tũ tẽ¬
poris in infidelitate ꝓstrauit. Iure autem
locus aquile ñ uxta sed desuꝑ eẽ. descri¬
bitur: quia siue ꝑ hoc quod eius ascensi¬
onem signat: seu qͥa uerbũ patris diñ
apud patrem. eẽ. denuntiat: suꝑ euã¬
głistas cȩteros uirtute contemplatiois
ęxcieuit. Cum qͥb & si simul de eiꝰ dĩtate
loqͥt᷑: hanc tam̃ omĩb subciliꝰ c̃cemplat᷑.
S s aquila cum trib aliis adiunc̾ta
quattuor animalia. eẽ. memorantur.
mirum quomodo desuꝑ ipsoꝵ quattuor
eẽ. describitur. nis qͥa ioħs ꝑ hoc qđ
inpͥncipio uerbum uidit etiam suꝑ se ip¬
sum transut. Nam nisi & se transisset:
uerbũ inpͥncipio ñuidisset. Qͥ gͦ & se

Expanded text:
evangelistae de ejus humanitate gavisi sunt, de ejus resurrectione confirmati, qui de ejus passione fuerant contristati. Homo ergo et leo eis a dextris est, quia Redemptoris nostri eos incarnatio vivificavit, resurrectio confirmavit. Sed vitulus a sinistris, quia mors illius eos ad momentum temporis in infidelitatem prostravit. Jure autem locus aquilae non juxta, sed desuper esse describitur, quia sive per hoc, quod ejus ascensionem signat, seu quia Verbum Patris, Deum apud Patrem esse denuntiat, super evangelistas caeteros virtute contemplationis excrevit; cum quibus etsi simul de ejus Deitate loquitur, hanc tamen omnibus subtilius contemplatur. Sed si aquila cum tribus aliis adjuncta, quatuor animalia esse memorantur, mirum quomodo desuper ipsorum quatuor esse describitur, nisi quia Joannes per hoc quod in principio Verbum vidit, etiam super semetipsum transiit. Nam nisi et se transisset, Verbum in principio non vidisset . Quia e
Abbreviated transcription (Latin):
dit illi uxoremꝰ: & peꝑerit filios &. filias.
mulier & lib̃i eiꝰ erunt dni sui: ipse uͦ
exibit cũ uestitu suo Quod si dixerit
seruus diligo dominũ meum. & uxox̃
ac lib̾os. non egrediar liber: offeret eũ
dñs diis .& applicabit᷑ ad hostiũ & postes.
ꝑforabitq aurẽ ciꝰ subula &erit seruuꝰ
ut distinctionẽ seruitutis. atq lib̃tatis
inutͣq uita monstremus. Sed onerosum
et̃. ũ debet: si hoc exponendo ȩreqͥmur:
unde ipsa hȩc quȩ diximꝰ affirmemus.
hebreus enim cransiens int̾pretat᷑. Et seru
ebreus cmitur: quando unusqͥsq qͥ iam
abhoc scło m̃te transit. seruitio oĩpocen¬
tis dñi subditur. Ille & eium uͦ dõ seruire
appetit: qui ab hoc scło m̃te transire c¬
dicerit. Sic moy ses transiuit: ut uidet
uisum. Sic dauid cũ uidet impiũ exalta¬
tum et eleuatum suꝑ cȩdros libanitnsunt.

Expanded text:
it illi uxorem et peperit filios et filias mulier et liberi eius erunt domini sui ipse vero exibit cum vestitu suo quod si dixerit servus diligo dominum meum et uxorem ac liberos non egrediar liber offeret eum dominus diis et adplicabitur ad ostium et postes perforabitque aurem eius subula et erit ei servus ut distinctionem servitutis atque libertatis in utraque vita monstraremus. Sed onerosum esse non debet si hoc exponendo exsequimur, unde haec ipsa quae diximus affirmemus. 11. Hebraeus enim transiens interpretatur. Et servus Hebraeus emitur quando unusquisque qui jam ab hoc saeculo mente transit servitio omnipotentis Domini subditur. Ille etenim vero Deo servire appetit, qui ab hoc saeculo mente transire didicerit. Sic Moyses transivit, ut videret visum . Sic David cum videret impium exaltatum et elevatum super cedros Liba
Abbreviated transcription (Latin):
est. cur duo illa adextris. & unum
hoc eẽ. asinistris. dr̃. Et rursũ querendũ
cur aquila non adextris uł sinistris. sed de¬
suꝑ ipsoꝵ quattuor esse memorat᷑. Duas
itaq nob̾ questiones obicimus: quas opor¬
tet ut aꝑience dnõ dissoluamus. Homo
gͥ & leo adextris: uitulus uͦ asmistris
eẽ. ꝑhibetur. Adextris & eium lȩta: asini¬
stris asinis cristia habemꝰ. Unde & siui¬
strum nob̃ eẽ. dicimus: hoc qđ aduer¬
sum. eẽ. deputamus. Et sic̃ p̃fat sumus
ꝑ hominem incarnatio. ꝑuitulum pas¬
sio: ꝑ leonem uͦ auctoris ur̃i resurrecgo.
designat᷑. De incarnatione autẽ unige¬
nit filii qua redempti sumꝰ om̃s elecq
lȩtati sunt: demorte uero illiꝰ ipsi elec
resurrectione gauisi sunt. Quia gͦ eiꝰ
& natiuitas & resurrectio lȩticiam
discipłis p̃buit: quos eius passio contri¬

Expanded text:
est, cur duo illa a dextris et unum est, cur duo illa a dextris et unum hoc esse a sinistris dicitur. Et rursus quaerendum cur aquila non a dextris vel a sinistris, sed desuper ipsorum quatuor esse memoratur. Duas itaque quaestiones nobis objecimus, quas oportet ut aperiente Domino dissolvamus. Homo igitur et leo a dextris, vitulus vero a sinistris esse perhibetur; a dextris enim laeta, a sinistris vero tristia habemus. Unde et sinistrum nobis esse dicimus hoc, quod adversum esse deputamus: et sicut praefati sumus per hominem incarnatio, per vitulum passio, per leonem vero auctoris nostri resurrectio designatur. De incarnatione autem unigeniti Filii, qua redempti sumus, omnes electi laetati sunt. De morte vero illius ipsi electresurrectione gavisi sunt. Quia ergo ejus et nativitas et resurrectio laetitiam discip
Abbreviated transcription (Latin):
solis radus intendit. Dis itaq qͥ inratioẽ
ꝑ fectus ẽ: homo est. Et quĩ semetipsũ ab
huiꝰ mũdi uoluntate mortificat: uitul ẽ.
Qͥauͦ ipsa sui spontanea mortificatioẽ.
contra aduersa omiã fortitudinem secu¬
ritatis habet̃ unde scͥptum ẽ. iustus aut̃
quasi leo confidens: absq t̾rore erit:
leo est Quia uͦ subtilit̾ contemplatur.
ea quę cęlestia atq etͣna sunt: aqͥla
est. Igitur qm̃ iustus quisq ꝑ rationẽ
homo. ꝑ sacrificiũ mortificatioĩs sue ui¬
tulus. ꝑ forcitudinẽ securitatis leo. ꝑ
ꝑfectus potest. Quod iccirco dicimꝰ.
ut ea quȩ de quattuor aninralib dic¬
ta sunt: ꝑcinere qͦq etiam ad ꝑfecto¬
rum singłos demonstremus. Sed ma¬
gna nobis de eisdẽ euangelistis & scĩs
p̾dicatorib questio oritur. cur homo
& leo adextris ipsorum quattuor. ui¬
tulus u̾ asinistris ipsorum quattuor
ẽẽ. ꝑhibet᷑. Neq enĩ sine ammiratioẽ

Expanded text:
solis radios intendit. Omnis itaque, qui in ratione solis radios intendit. Omnis itaque, qui in ratione perfectus est, homo ehujus mundi voluptate mortificat, vitulus est. Quia vero ipsa sua spontanea mortificatione contra adversa omnia fortitudinem securitatis habet, unde scriptum est: Justus autem quasi leo confidens absque terrore erit , leo est. Quia vero sublimiter contemplatur ea quae coelestia atque aeterna sunt, aquila est. Igitur quoniam justus quisque per rationem homo, per sacrificium mortificationis suae vitulus, per fortitudinem sperfectus potest. Quod idcirco dicimus, ut ea quae de quatuor animalibus dicta sunt, pertinere qrum singulos demonstremus. Sed magna nobis de eisdem evangelistis et sanctis praedicatoribus quaestio oritur, cur homo et leo a dextris ipsorum quatuor, vitulus vero a sinistris ipsorum quatuor esse perhibetur: neque enim sine admiratione
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑtis ocłis dormire ꝑhibetur. qͥa in p¬
sa morte inqua exhumanitate redemp¬
tor nr̃ dormire potuit. exdiuuntate sua
ĩmortalis ꝑ manendo ugilauit. Ipse etiã
post resurrectionem suam ascendens
ad celos insuꝑlorib ẽ. eleuatus. ut aqͥla
Totum gͦ simul nobis. ẽ: qui & nascen¬
do homo. & moriendo uitulus & resur¬
gendo leo. & adcelos ascendendo aqͥla
factus est. S quia ꝑhȩc animalia euã¬
głistas quattuor. & sub eorum spediȩ si¬
mul ꝑfectos om̃s iam suꝑiꝰ significari
dix imus: restat ut quomodo umisqͥsq
electorum istis animalium usionib ex¬
pͥmitur ostendamus. Omĩs etiã elect
& leo simul & aquila . ẽ. Homo enĩ rati¬
onale.ẽ. animal: uitulꝰ aut̃ insacrifi¬
cio mactari solet. Leo uͦ fortis. ẽ. bestia:
sic̃ scͥptũ. ẽ. Leo fortissimꝰ bestiarum: ad
nulliꝰ pauebit occursum. A qͥla adsub¬
limia euolat: & inreuerberatis ocłis

Expanded text:
apertis oculis dormire perhibetur, quia in ipapertis oculis dormire perhibetur, quia in ipsa morte in qua ex humanitate redemptor noster dormire potuit, ex divinitate sua immortalis permanendo vigilavit. Ipse etiam post resurrectionem suam ascendens in coelos, in superioribus est elevatus ut aquila. Totum ergo simul nobis est, qui et nascendo homo, et moriendo vitulus, et resurgendo leo, et ad coelos ascendendo aquila factus est. Sed quia per haec animalia Evangelistas quatuor, et sub eorum specie simul perfectos omnes jam superius significare diximus, restat ut quomodo unusquisque electorum istis animalium visionibus exprimitur ostendamus. Omnis etenim electus  leo simul, et aquila est. Homo enim rationale est animal: Vitulus autem in sacrificio mactari solet. Leo vero fortis est bestia, sicut scriptum est: Leo fortissimus bestiarum, ad nullius pavebit occursum . Aquila ad sublimia volat, et irreverberatis oculis
Abbreviated transcription (Latin):
ipsorum quattuor. Fãcies autem bouis:
a sinistris ipsorum quattuor. & facies
aquile. desuꝑ ipsoꝵ quattuor. Quod enĩ
quattuor euanglistas designent. ipsa
unius cuiusq libri euangłici exordia
testantur. Nam quia abhumana gene¬
ratione cepit: iuire ꝑ hominem m̾athe¬
us: qͥa ꝑ clamorem in deserto. recte ꝑle¬
onem marcus. qͥa exsacrificio exorsus
est: bene ꝑuitulum lucas. quia uͦ adi¬
uinitate uerb cepit: digne ꝑ aquilam
significat᷑ ioħs: qui dicit᷑. Inpͥncipio e¬
rat uerbum. Et uerbum erat apud dm̃
& ds̃ erat uerbum. Dum impsa diin¬
electi om̃s menbra sunt redemptoris
nrĩ. ipse autem redemptor nr̃ caput. ẽ.
omĩum electorum: ꝑ hoc qđ menbra ei
figurata sunt. nil obstat si etiam inhis
omnib & ipse signet᷑. Ipse enim unige¬
nitus di filiꝰ ueracit̾ homo factꝰ ẽ: ĩpse
insacrificio nr̃e redemptionis dignatus
est mori ut uiculus. ipse ꝑuirtutẽ sue
fortitudinis surrexit ut leo. Leo etiam

Expanded text:
sorum quatuor: facies autem bovis a sinistris ipsorum quatuor, et facies aquilae desuper ipsorum quatuor. Quod enim quatuor Evangelistas designent, ipsa uniuscujusque libri evangelici exordia testantur. Nam quia ab humana generatione coepit, jure per hominem Matthaeus; quia per clamorem in deserto, recte per leonem Marcus; quia a sacrificio exorsus est, bene per vitulum Lucas; quia vero a divinitate Verbi coepit, digne per aquilam significatur Joannes. Qui dicens: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum ; dum ielecti omnes membra sunt redemptoris nostri, ipse autem redemptor noster caput est omnium electorum per hoc quod membra ejus figurata sunt, nil obstat si etiam in his omnibus et ipse signetur, ipse enim unigenitus Dei filius veraciter factus est homo, in sacrificio nostrae redemptionis dignatus est mori ut vitulus. Ipse per virtutem suae fortitudinis surrexit ut leo. Leo etiam
Abbreviated transcription (Latin):
hominis. Ubi nullus tẽ auidicio insua m̃te
latere ꝑmittet᷑. qͥa ipso iudicis fulgore
penetrat᷑. Dequo mox iudice subditur.
& demedio eius quasi speties electri. id est
demedio ignis. Ipse enim angłis atq ar¬
changłis om̃ĩbq uirtutib p̃sidens redẽptoꝵ
nr̃ qui uelud mnelectri similitudinẽ unꝰ
mausit cumpatre. & ad redemptionem
uam̃ factus . ẽ. mortalis. cum hominib
insuo tunc t̾rore uidebitur. eiusq igniꝰ
iudicii inreꝓboꝵ uindicta famulatur
Huic enĩ scriptũ est. Dies dñi declarabit
quia inigne reuelabit᷑. Hinc psalmista
ait. Ds manifestus ueniet: ds̃ nr̃ & ñ si

Expanded text:
hominis , » ubi nullus tutus a judicio in sua mente hominis , » ubi nullus tutus a judicio in sua mente latere permittitur, quia ipso judicis fulgore penetratur, de quo mox judice subditur. « Et de medio ejus quasi species electri, » id est, de medio ignis. Ipse enim angelis atque archangelis omnibusque virtutibus praesidens Redemptor noster qui velut in electri similitudinem unus ermansit in patre et ad redemptionem nostram factus est mortalis cum hominibus: in suo tunc terrore videbitur, eique ignis judicii in reproborum vindicta famulabitur. Hinc enim scriptum est: Dies Domini declarabit, quia in igne revelabitur . Hinc Psalmista ait: « Deus man
Abbreviated transcription (Latin):
cõmouebunt᷑ que mens hominis erit.¬
et̃m iudicis sententiã non formidantis:
Ib enĩtunc cuncta simul peccata ante o¬
dos redeunt. ibi oiã quȩ cũ delectatione
acta sunt: ad memoriã cũ pauore reuocã¬
tur. Ibi caligo cogitationis misere: ex pena
primȩ dam̃nationis. Uñ & subdicur. Et
nubes magna. Tunc quippe ex peccatorũ
inemoria sensum m̃tis depͥmit caligo ce¬
citatis: cũ unigenitum dĩ filium infor¬
na diuinitatis conspicere reꝓbi ñ ꝑ mit¬
tiuit᷑. Uidebunt enim: inquem transfixer̃.
& tollat᷑ impiꝰ. ne uideat głam dĩ. Ubi &
apte subditur. & ignis inuoluens. Quia
uidelicet ignis ille iudicii qͥ clum aeriũ
& tr̃am cͣcremabit: peccatores iã uisua suꝑ¬
bia non ꝑmittet erigi sed inuoluet. qͦs
ꝓculdubio inpene suȩ dãnatione con¬
fringet. Et splendor aincircuitu ciꝰ. Quia
sic̾ fulgur exit aboriente. & paret usq
ad occidentem: ita erit & aduentꝰ fihi

Expanded text:
commovebuntur , quae mens erit hominis aetcommovebuntur , quae mens erit hominis aeterni Judicis sententiam non formidantis? Ibi enim tunc cuncta simul peccata ante oculos redeunt, ibi omnia quae cum delectatione acta sunt ad memoriam cum pavore revocantur, ibi caligo cogitationis miserae ex poena proximae damnationis. Unde et subditur: Et nubes magna. Tunc quippe ex peccatorum memoria sensum mentis deprimit caligo caecitatis, cum unigenitum Dei Filium in forma divinitatis conspicere reprobi non permittuntur. Videbunt enim in quem transfixerunt . Et, Tollatur impius, ne videat gloriam Dei . Ubi et aperte subditur: Et ignis involvens. Quia videlicet ignis ille judicii, qui coelum aereum et terram concremabit, peccatores jam in sua superbia non permittet erigi, sed involvet, quos procul dubio in poena suae damnationis confringet. 17. Et splendor in circuitu ejus. Quia « sicut fulgur exit ab oriente, et paret usque in occidentem, ita erit adventus filii
Abbreviated transcription (Latin):
dñi incarnatione ad fidei uirtutem soli¬
dati sunt : & inigne ꝑsecucionis multis
tribulationib afflicqͥ. Quod siquis hec¬
de scđo uelit acciꝑe: celeri assensu sequen¬
dus est: quia sepe ꝓpheciȩ spc̃ inunum
quod loquit᷑ multa simul intuet᷑. Uent᷑
enim turbinis abaquilone uenit: qͥa ni¬
mnirum causa peccatorum exigit. ut di¬
stricti iudicii concussio. omia simul ele¬
m̃ta ꝑturbet. Terror enim ꝑturbationis
ultiine. inde uenire dicitur: unde gene¬
ratur. Nam qͥa ad feriandas frigidas pec¬
catorum m̃tes uidiciũ ꝑtͣbationis ultme
agit᷑. recte abaqͥlone uentus tͦbinis uenire
ꝑhibet᷑. Quȩ in delicet c̃cussio. apte uent̾
turbinis dicitur: qͥa m illo die cunccoꝵ
qͥ tunc incarne mortah inuenti fuerint
inpauore nunio corda cõmouent᷑ Cum
emin ceꝑit impleri quod scͥptum .ẽ: sol
obscurabit᷑. & luna ñdabit lum̃ suum.
& stelle cadent decelo. & uirtuces celoꝵ

Expanded text:
Domini incarnatione ad fidei virtutem soliDomini incarnatione ad fidei virtutem solidati sunt, et in igne persecutionis multis tribulationibus afflicti. Si requide secundo velit accipere, celeri assensu sequendus est, quia saepe prophetiae spiritus in uno quod loquitur multa simul intuetur. Ventus enim turbinis ab Aquilone venit, quia nimirum causa peccatorum exigit ut districti judicii concussio omnia simul elementa perturbet. Terror enim perturbationis ultimae inde venire dicitur, unde generatur. Nam quia ad feriendas frigidas peccatorum mentes judicium perturbationis ultimae agitur, recte ab Aquilone ventus turbinis venire perhibetur. Quae videlicet concussio apte ventus turbinis dicitur, quia in illo die cunctorum qui tunc in carne mortali inventi fuerint, in pavore nimio corda commovebuntur. Cum enim coeperit impleri quod scriptum est: Sol obscurabitur, et luna non dabit lumen suum, et stellae cadent de coelo, et virtutes coelorum
Abbreviated transcription (Latin):
nitas uͦ asui fulgoris potentia humanis
se ocłis temperauit: ꝑ hoc quod huma¬
na natura clarior facta est: quasi ꝑ au¬
rum creuit argentum. Et quia diuini¬
tas a fulgore suo nris est aspectib tempe¬
rata quasi aurum nob̾ palluit. ꝑ argen¬
tum. Illa enim nat᷑a immutabilis quȩ in
se manens innouat omia. si ita ut est uo¬
bis apparere uoluisset. fulgore suo nos in¬
cenderet. potius quam renouaret. Sed
claritatem suȩ magnitudinis temꝑauit
nris ocłis ds̃. ut dum nob eius claritas
temꝑatur. etiã nrã infirmitas ꝑeiꝰ simili¬
tudinẽ in eius luce claresceret: & ꝑ accep¬
tam grãm ut ita dicam suȩ habitudinis
colorẽ mutaret. Quas electrum gͦ inigne
est dcus homo factus inꝑsecutione. Seqͥt᷑¬
Et in medio eiꝰ similitudo quattuor anima¬
lium. Quod inmedio eiꝰ dicitur. siue elec¬
tri siue ignis: nil obstat intelligi: qͥa .iiiͦiͬ. hec
anumalia scĩ scilicet euangłiste: & ex eiusdẽ

Expanded text:
nitas vero a sui fulgoris potentia humanis nitas vero a sui fulgoris potentia humanis se oculis temperavit, per hoc quod humana natura clarior facta est, quasi per aurum crevit argentum. Et quia divinitas a fulgore suo nostris est aspectibus temperata, quasi aurum nobis palluit per argentum. Illa enim natura immutabilis, quae in se manens innovat omnia, si ita ut est nobis apparere voluisset, fulgore suo nos incenderet potius quam renovaret. Sed claritatem suae magnitudinis temperavit nostris oculis Deus, ut dum nobis ejus claritas temperatur, etiam nostra infirmitas per ejus similitudinem in ejus luce claresceret, et per acceptam gratiam, ut ita dicam, suae habitudinis colorem mutaret. Quasi electrum ergo in igne est Deus factus homo in persecutione. SeqEt in medio ejus similitudo quatuor animalium . Quod in medio ejus dicitur sive electri, sive ignis, nil obstat intelligi; quia quatuor haec animalia, sancti scilicet evangelistae, et ex ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
disꝑsa est: sicut ips dicunt. Uobis missum
fuerat uerbum dĩ: sed quia indignos uos
iudicastis: ecce imus adgentes. Decredulita¬
de ergo malitiȩ que m̃tẽ iudeȩ cͣcremauit
in uidee circuitu positi intenebris fuimꝰ.
dono çelestis gre splendorem ueri luminis
uidemus. Unde scriptum est. Sedentib i
tenebris & umbra mortis: lux orta est eis.
Iste itaq ignis malitie qui a iudeorum
cordib arsit inꝑsecutione: pͥusquam scõs
apłos seuiendo affligeret. in ipso se exercuit
auctore ac redemptore generis humani.
tri sp̃etiȩ. nisi xp̃c iħc mediator dĩ & ho¬
minum designat᷑ : Eleccrum quippe: ex
auro & argento est. In electro dum au¬
rum argentumq miscetur. argentum
ad claritatem crescit. aurum uero asuo
fulgore pallescit. Ilud ad claritatẽ ꝓficit.
hoc aclaritate temperat᷑. Quia gͥ inuni¬
genito dĩ filio naturȩ diuinitatis unita
est natura nra. inqua adunatione hu¬
manicas in maiestatis gła excreuit. diui¬

Expanded text:
dispersa est, sicut ipsi dicunt: « Vobis missum fuerat verbum Dei, sed quia indignos vos judicastis, ecce imus ad gentes . » De crudelitate ergo malitiae, quae mentem Judaeae concremavit, in Judaeae circuitu positi in tenebris fuimus, dono coelestis gratiae splendorem veri luminis videmus. Unde scriptum est: « Sedentibus in tenebris et in umbra mortis, lux orta est eis . » Iste itaque ignis malitiae, qui a Judaeorum cordibus arsit in persecutione, priusquam sanctos apostolos saeviendo affligeret, in ipso se exercuit auctore ac redemptore generis humani. tri specie, nisi Christus Jesus Mediator Dei et hominum designatur ? Electrum quippe ex auro et argento est. In electro dum aurum argentumque miscetur, argentum ad claritatem crescit, aurum vero a suo fulgore pallescit. Illud ad claritatem proficit, hoc a claritate temperatur. Quia igitur in unigenito Dei Filio naturae divinitatis unita est natura nostra, in qua adunatione humanitas in majestatis gloriam excrevit, divi
Abbreviated transcription (Latin):
lc si aꝑtedicat. Pensa quantũ te diligo. qͥ
tuorum hostiũ ereitare ẽtra me inimiti¬
tias ñ ꝑtimesco. Hinc itum dicit. Qui re
ustus tribuit: quando male agentibus
lib̃a uoce ẽtradicit. S ꝑuersi mala ꝓbo
nis retribuunt cũ iustis derogant :
quia contra eos istitie defensionẽ seru¬
ant. Non enĩ iusti humana uidicia e
s et̃ni iudicis exam̃ aspiciunt : atq idõ
derogantiũ u̾ba ẽtempnunt. Hinc &¬
enĩ derogantib corinthiis paulus dice¬
bat. Michi aut̃ ꝓminimo ẽ. ut auobis
iudicer
aut abhumano die. Qͥnec incorde suo unde
se rep̃hendẽ potuisset in ueniens: adiungit.
S neq meipsũ uidico. Uidens aut̃ qͥa ei ad
ꝑfectionẽ scĩtatis nec suũ uidiciũ suffice¬
ret. subdidit. S ñ in hoc iustificatꝰ sũ.
Quur uero uec sibim& ipsi de seipso creu¬
dit: causã reddidit cũ sub iunxit. Qui
aut̃ iudicat me : dñs. ẽ. Ac si aperte dicat.

Expanded text:
Ac si aperte dicat: Pensa quantum te diligo qui Ac si aperte dicat: Pensa quantum te diligo qui tuorum hostium excitare contra me inimicitias non pertimesco. Hinc etenim dicit: Qui rete est quod justus tribuit, quando male agentibus libera voce contradicit. Sed perversi mala pro bonis retribuunt cum justis derogant, quia contra eos justitiae defensionem servant. Non enim justi humana judicia, sed aeterni judicis examen aspiciunt, atque ideo derogantium verba contemnunt. Hinc etenim derogantibus Corinthiis Paulus dicebat: Mihi autem pro minimo est ut a vobis judicer, aut ab humano die . Qui nec in corde suo unde se reprehendere potuisset inveniens, adjungit: Sed neque meipsum judico. Videns autem quia ei ad perfectionem sanctitatis nec suum judicium sufficeret, subdidit: Sed non in hoc justificatus sum. Cur vero nec sibimetipsi de seipso credidit, causam reddidit cum subjungit: Qui autem judicat me Dominus est . Ac si aperte dicat:
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Debent aut̃ haberi inmetu & reue¬
rentia uidicia iustorũ: quia m̃bra õpt̃is
dĩ st̃. Ethoc ipsi in t̾ra rep̃hendunt. qđ
dñs redarguit incelo. Nam ꝑũsorũ dero¬
gatio: uitẽ nr̃e approbatio ẽ. quia iã ostñ¬
dit᷑ nos aliqͥd iustitię habere. Si illis dis¬
plicere incipimus. qͥ ñ placent do. Ne¬
mo & enĩ potest in una eademq re om̃i¬
potenti dño: atq eiꝰ hostib gratꝰ ex istere.
Nã dõ se amicũ denegat: qui eiꝰ placet inimi¬
co. Inumicis ueritatis aduersabit᷑. qͥeidem
ueritati. inm̃te subiuigat᷑. Unde scĩ uiri
in uoois lib̾e increpatione succensi: eos ad
sua odia excitare ñ metuunt. qͦsdm̃ ñdi¬
ligere cognoscunt. Qđ ꝓpħa ardent̃ exhi¬
bens: creatori om̃iũ quasi in munere obtu¬
lit dicens. Nonne qͥte odunt ds̃. oderã il¬
los & suꝑ inimicos tuos tabescebã. Per¬
fecto odio oderã illos: inimici factist᷑ mͥ.

Expanded text:
mus. Debent autem haberi in metu et revemus. Debent autem haberi in metu et reverentia judicia justorum, quia membra omnipotentis Dei sunt, et hoc ipsi in terra reprehendunt, quod Dominus redarguit e coelo. Nam perversorum derogatio vitae nostrae approbatio est, quia jam ostenditur nos aliquid justitiae habere, si illis displicere in ipimus qui non placent Deo. Nemo etenim potest in una eademque re omnipotenti Domino atque ejus hostibus gratus existere. Nam Deo se amicum denegat, qui ejus placet inimico. Et inimicis veritatis adversabitur, 1255 qui eidem veritati in mente subjugatur. Unde sancti viri in vocis liberae increpatione succensi, eos ad sua odia excitare non metuunt, quos Deum non diligere cognoscunt. Quod Propheta ardenter exhibens, creatori omnium quasi in munere obtulit, dicens: Nonne qui oderunt te, Deus, oderam illos, et super inimicos tuos tabescebam ? Perfecto odio oderam illos, et inimici facti sunt mihi .
Abbreviated transcription (Latin):
sitq u inde se humilẽ existimat. in de
grauiꝰ sit suꝑb Discernenda gͦ semꝑ sunt
lib̃tas & superbia. humilitas & timor: ne
aut timor humilitatẽ. aut suꝑbia. lib̃tatẽ
fingat. Hiez echiel itaq qͥa ñ solũ ppło .s
etiã seniorib loqͥ mittebat᷑. ne incautũ timo¬
rẽ humilitatẽ eredet: ut timere ñ debeat.
ãmonet᷑ dũ dicit᷑. Ne timeas eos. Ao ne forte
de rogationis eorũ uerba ꝑtimescat : ad un¬
git᷑. Neq sermones eoui metuas. Quur
aut̃ linguas derogantiũ timere ñ debeat.
etiã causa subiungit᷑. cũ ꝓtinꝰ sub infert᷑.
Qm̃ in creduli & subuersores st̃ tecũ: & cũ
scorpionib habitas. Timendi enĩ eẽnt hi
qͥb loqͥ mittebatur: si infide et oꝑe dõ omi¬
potenti placuissent. Qͥ aut̃ increduli &
subuersores st̃. in suis sermonib derogan¬
tes timendi ñsunt: quia stultũ ualde est.
si illis placere quęrimꝰ. qͦs ñ placere dño sci¬

Expanded text:
fitque ut unde se humilem existimat, inde fitque ut unde se humilem existimat, inde gravius sit superbus. Discernenda ergo semper sunt libertas et superbia, humilitas et timor, ne aut timor humilitatem, aut superbia se libertatem fingat. Ezechiel itaque quia non soetiam senioribus loqui mittebatur, ne incautum timorem humilitatem crederet, ut timere non debeat commonetur, dum dicitur: « Ne timeas eos. » Ac ne forte derogationis eorum verba pertimescat, adjungitur: « Neque sermones eorum metuas. » Cur autem linguas derogantium timere non debeat, etiam causa subjungitur, cum protinus subinfertur: « Quoniam increduli et subversores sunt tecum, et cum scorpionibus habitas. Timendi enim essent hi quibus loqui mittebatur, si in fide et opere Deo omnipotenti placuissent. Quia autem increduli et subversores sunt, in suis sermonibus derogantes, timendi non sunt, quia stultum valde est si illis placere quaerimus quos non placere Domino sci
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ auctoritatẽ lib̾tatis existimat. Etaliquan¬
do alius ꝑstultũ timorẽ tacet: & tacere se
ꝑhumilitatẽ putat. Ille locũ sui regiminuis
adtendens. ñ metit᷑ sensũ tumoris: ĩste locũ
suȩ suȩ subiectionis c̃ fiderans. timet dicere.
bona q̃sentit: & ignorat quantũ caritati reꝰ
efficit᷑ tacendo.Sic uero subauetoritate
suꝑbia. & humanꝰ timor sub humilitate
se palliat: ut sepe nec ille ualeat c̃sidera¬
re qͥd do. nec iste qͥd debeat ꝓximo. Nã ille
eos qͥsibi subiecti st̃ c̃spicit. & ei cui omĩa
subiacent ñ intendit: in elatione attollit᷑¬
& de elatione sua uelut deauctoritate głi¬
at̃. Iste gͦ ñ nũquã dũ timet ne maioris
gr̃am amittat . atq ꝑ hoc aliqͥd tpr̃alis
dãpni sustineat: recta q̃ intelligit occultat:
atq apd̃ se tacitꝰ ipsũ timorẽ qͦ constringit᷑.
humilitatẽ nominat. S eũ cui nichil uult
dicere.⁊ condo incogitatione di uidicat:

Expanded text:
per auctoritatem libertatis existimat; et aliquanper auctoritatem libertatis existimat; et aliquando alius per stultum timorem tacet, et tacere se per humilitatem putat. Ille locum sui regiminis attendens, non metitur sensum tumoris; iste, locum suae subjectionis considerans, timet dicere bona quae sentit, et ignorat quantum charitati reus efficitur tacendo. 13. Sic vero sub auctoritate superbia, et humanus timor sub humilitate se palliat, ut saepe nec ille valeat considerare quid Deo, nec iste quid debeat proximo. Nam ille dum eos qui sibi subjecti sunt conspicit, et ei cui omnes subjacent non intendit, in elatione attollitur, et de elatione sua velut de auctoritate gloriatur. Iste vero nonnunquam dum timet ne majoris gratiam amittat, atque per hoc aliquid temporalis damni sustineat, recta quae intelligit occultat, atque apud se tacitus ipsum timorem quo constringitur humilitatem nominat. Sed eum cui nil vult dicere, tacendo in cogitatione dijudicat;
Abbreviated transcription (Latin):
amonet᷑. ne eoꝵ uel crudelitatẽm metuat.
uel u̾ba ꝑtimescat. Ii hoc itaq qđ dicit᷑
ne timeas: ꝓpħȩ dat᷑ auctoritas p̾dicatiõĩs.
Et quia om̃s qui indo uiuimꝰ organa ueri
loquat᷑ ꝑme : sic nob̃ boni ũbi in ẽẽ aucto¬
ritas debet. ut & is qͥ p̃ ẽ. dicat recta lib̾e.
S is qͥ sub ẽ. inferre bona humilit̾ ñrecu¬
set. Bonũ enĩ qđmaiori aminore dicit᷑:
tunc uͦ bonũ ẽ: si humilit̾ dicat᷑. Nã si rec¬
titudo sentiendi humilitatẽ loquendi ꝑdi¬
derit : radicẽ sensus in ramo linguȩ iuci¬
auit. Qđuidelicet uiciũ. iã ñ ex ramo sed
ex radice ẽ : quia nisi cor intumesceret.
lingua minime suꝑbiret. In ẽẽ gͦ adlo¬
quendũ pͥori humilis auetortas: in esse
aut̃ minori. lib̃a humilitas debet. S sepe in
hominib ipse loquendi ordo c̃ fundit᷑. sicut
& longe superius diximꝰ chxintꝰ. Nã aliqu¬
ando qͥs ꝑtumorẽ elationis loqͥt᷑. & loquise

Expanded text:
admonetur ne eorum vel crudelitatem metuat, admonetur ne eorum vel crudelitatem metuat, vel verba pertimescat. In hoc itaque quod dicitur, ne timeas, prophetae datur auctoritas praedicationis. Et qloquatur per me: sic nobis boni verbi inesse auctoritas debet, ut is qui praeest dicat recta libere, et is qui subest, inferre bona humilitset. Bonum enim quod majori a minore dicitur tunc vere bonum est, si humiliter dicatur. Nam si rectitudo sentiendi humilitatem loquendi perdiderit, radicem sensus in ramo linguae vitiavit. Quod videlicet vitium jam non ex ramo, sed ex radice est, quia nisi cor intumesceret, lingua minime superbiret. Inesse ergo ad loquendum priori humilis auctoritas, inesse autem minori libera humilitas debet. Sed saepe in hominibus ipse loquendi ordo confunditur, sicut et longe superius diximus. Nam aliquando quis per tumorem elationis loquitur, et loqui se