comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
differunt. qũo eẽnt si m eis non
eent : et qũo in eis ẽẽnt et ipse
ꝑsone non eeñt᷑ qͥn ibi eẽt młci¬
plicitas. Quoc̾ca sic̃ ꝓprietates
eẽ in ꝑiouis. ita et eas ee ꝑionas
ut non pigeat reuocare ad mẽ¬
tem ꝓtestati sumus in expõne
fidĩ ita dicentis. br tang¬
declinantes tres ꝑsonas ex¬
pressas sub ꝓpͥetate distinguim᷑.

Expanded text:
 essent si in eis non essent? et quomodo in eis essent, et ipsae personae non essent, quin ibi esset multiplicitas? Quocirca sicut proprietates esse in personis, ita et eas personas ut non pigeat revocare ad mentem protestati sumus, in expositione fidei ita dicentis: Sadeclinantes, tres personas expressas sub proprietat
Abbreviated transcription (Latin):
maximianũ. Creat uraꝵ natura ce¬
lestium mori potuit qr peccare po¬
tuit. Namet angłi peccauerũt
et demones fc̃i sunt quoꝵ diaboiꝰ¬
est pͥncepͣs et᷑ qmi nͭ peccauu̾nt
peccare potuerunt et cuiq creN

Expanded text:
are. Et creaturarum natura coelestium mori potuit, quia peccare potuit. Nam et angeli peccaverunt, et daemones facti sunt, quorum est diabolus princeps; et qui non peccaverunt, peccare potuerunt. Cuicunque
Abbreviated transcription (Latin):
grũ et hoc ĩ multis ac pene ĩ oĩb
eẽ non possunt. cum aũt bona et
mala nullus ambigat ẽẽ ꝯtͣria. nõ
solura simul ẽẽ poũunt s mala oĩo
sine bonis nͥet in donis ẽẽ ñ possũt.
et ħ duo contͣria ita simulsunt.
et si bonum non ẽẽt in quo eẽt ma¬
lum. prorsus nec malũ ẽẽ potuisset
tio non hr̃ẽt nͥ eẽt qd cortũperet᷑.¬
ext̾minatõ ex bonis gͥ mala orta
sunt et nͥ in bonis non sunt nec
fuit prorsus unde oriretͤulla mali
nat᷑ nta n ex angłi et hoĩs natura

Expanded text:
grum; et hoc in multis ac pene in omnibuesse non possint. Cum autem bona et mala nullus ambigat esse contraria, non solum simul esse possunt, sed mala omnino sine bonis et nisi in bonis esse non possunt. ec duo contraria ita simul sunt, ut si bonum non esset in quo malum esset, prorsus nec malum esse potuisset:tio non haberet, nisi esset quod corrumperetexterminatio. Ex bonis ergo mala orta sunt, et nisi in bonis non sunt; nec fuit prorsus unde oritur ulla mali natura, nisi ex angeli et hominis natura
Abbreviated transcription (Latin):
ut cum aliqui in balneũ uł ĩ flum̃
m̾gunt ᷑ in noĩe tͥnitatis ñ est tñ
baptismus. qr ñ intentione bap¬
tizandi illud gerit᷑. Nam ĩ hoc et
ĩ aliis sacram̃tis sic̃ forma est ser¬
uanda ita et ĩteͣntio ĩ md cele bn¬
di est hñda. i llud ⁊̃ non  ceͤ moue¬
at ꝙͣ qͣuidã non ea fide ꝑuulos ad
baptismũ referunt. ut ꝑ sp̃m
ad uitã regn̾e̾t᷑ et̾ nã. set eos pu¬
tant hoc remedio temporalẽ ac¬
cpere sanitatẽ. son enĩ ꝓp̾ea illi
regñant᷑. qr nec abnus hac in¬
tentione offerunt᷑.
dis electis duo tempora eẽ seruã
da .i. pascha et pentecostẽ ut in
sabbo pasche uł pentecoste̾ bap¬
tisim sacͣmentũ celebret᷑. qui uꝰ

Expanded text:
ut cum aliqui in balneum vel in flumen merguntur in nomine Trinitatis, non est tamen baptismus, quia non intentione baptizandi illud geritur. Nam in hoc et in aliis sacramentis sicut forma est servanda, ita et intentio illud celebrandi est habenda. Illud etiam non te moveat, quod quidam non ea fide parvulos ad Baptismum ferunt, ut per Spiritum ad vitam regenerentur aeternam; sed eos putant hoc remedio temporalem accipere sanitatem; non enim propterea illiregenerantur, quia nec ab illis hac intentione offeruntur.dis electis duo tempora esse servanda, id est, Pascha et Pentecosten, ut in sabbato Paschae vel Pentecostes Baptismi sacramentum c
Abbreviated transcription (Latin):
nentie cã expetit uł ille de ma¬
tͥ monio uł illa: ñ sihi ad alt̾utĩ
negent. ne ꝑ hoc intidant in¬
damꝑnabiles corruptelas. Redd̾e enĩ
debitum ꝯiugale. nulliꝰ est crimnus.
exig̾e aũt ultͣ generandi ncc̃itatẽ:
culpe ẽ uenialis. fornchari u̾o uel
mechari. puiendi est criminis.¬

Expanded text:
lle de matrimonio, vel illa non sibi alterutrum negent, ne per hoc incidant indamnabiles corruptelas. Reddere enim debitum conjugale nullius est criminis; exigere autem ultra generandi necessitatem, culpae est venialis; fornicari autem vel moechari puniendi est criminis.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcubitĩ qui ñ fit causa plis
nupcie non cogunt fi. set ĩpetrant
ignosti si tanĩ non it a sit nimiꝰs ut
impediat tempora que orõni debẽ¬
tur nec ĩniutetur in eum usum¬
qui est contͣ naturã. ꝯcubitus eĩ
nccͣius causa generandi ĩ culpabił ⁊
solus ip̃e npciał ẽ. Ille  qui ultͣ ne¬
in obsequit ᷑ et hunt ñ exig̾et. s
redd̾e ꝯiugiine fornicet᷑. ad cõu¬
gem ꝑtinet. Si uõ ambo talicon¬
cupĩe subigunt᷑. rem faciunt que
non est nptiaꝵ. cuiꝰ delicti non
sunt nuꝑtie hortatͥces set depre¬
catͥces. deus quid̾̃ ꝯiugale ẽ casti¬
tas ꝓcreandiet reddendi carnalis
debiti fides. hoc ẽ opus nuptiarũ
qd̃ ab oĩ pccõ defendit apostolus di¬

Expanded text:
cubitum qui non fit causa prolis, nuptiae non cogunt fieri; sed impetrant ignosci: si tamen non ita sit nimius ut impediat tempora quae orationi debentur, nec iqui est contra naturam. Concubitus enim necessarius causa generandi inculpabilis, et solus ille nuptialis est. Ille vero qui ultra neni obsequitur, et hunc non exigere, sed reddere conjugi ne fornicetur, ad conjugem pertinet. Si vero ambo tali concupiscentiae subiguntur, rem faciunt quae non est nuptiarum, cujus delicti non sunt nuptiae exhortatrices, sed deprecatrices. Decus quidem conjugale est castitas procreandi et reddendi carnalis debiti fides. Hoc est opus nuptiarum quod ab omni crimine defendit Apostolus, di
Abbreviated transcription (Latin):
potest. et si enĩ possit uelle qd
nec noua noluntate s sempi¬
cerna tm̃ noluntate uelle potest.
potest enim uene qd̃ pot̾ ab et̾ no
uoluisse. hãbet enĩ potenciam uo¬
lendi et nunc et ab et̾ no qd̾ tamẽ
nec modo uult nec ab et̾ no uoluit.
Au possit fat̾e aͥd melius ꝙ̃ facit.
unc illud restat distutiend̃
utrum melius aliquid deꝰ pos¬
sit fac̾e qmͣ facit. Solent enĩ uni
scrutatores dic̾e ꝙ ea q̃ fał deus ñ
potest meliora face. qr si poss face̾¬
meliora et non fac̾et: inuidꝰ eẽt.
et non sĩme bomis. et hoc ex si¬
mili astruere conant᷑. ait eĩ ange̾
ꝙͣ genuit. qm̃ meliorẽ se gñare
ũ potuit. nilenĩ deo meliꝰ genu

Expanded text:
potest esse. Quod etsi possit velle quod potest esse. Quod etsi possit velle quod nec nova voluntate, sed sempterna tantum velle potest. Potest enim velle, quod potest ab eterno voluisse. Habet enim potenciam volendi et nunc ‹et› ab eterno, quod tamen nec modo vult nec ab eterno voluit. POSSIT FACERE ALIQUID MELIUS QUAM FACIT. 1. Nunc illud restat discutiendum, utrum melius aliquid possit facere quam facit? Solent enim illi scrutatores dicere quod ea quae facit Deus, non potest meliora facere, quia si posset facere, et non faceret, invidus esset, et non summe bonus. Et hoc ex simili astruere conantur; ait enim Aug. quem genuit, quoniam meliorem se generare non potui
Abbreviated transcription (Latin):
geloꝵ. ex quib u̾bis patent̾ sint᷑¬
ĩnuit᷑ qr et filius pot̾at rogare
qd̾ ñ rogabat et pat̾ exibere qd̾
ñ exibebat. ut̃q gͥ pot̾at fac̾e qd̾
que non uult nec facit. pͥotuit eĩ
fac̾e̾ ut .xiiͦ. legiones angelorum
pugnarent contra illos qui x p̃m
ceꝑunt. It̃ in eod̾cur apd̾ quosd̾
non facte sunt u̾ͥtutes. que si fce¬
non latebit qd̾ nunc latet. nͨ uti¬
infesta cognitione uideat᷑ ꝙͣ c̾ta
et ĩmutabilis et efficacissima sit
uoluntas dĩ que multa possit et
uelit. Id̾ i li. de natura et gr̃a.
dominus lazarum sustitaiit m
corpore. Nũquid dicend̾ est nõ po¬
tuit uidam suscitate ĩ mẽte: po
aꝑte ꝙ deus multa possit facere
ꝓbari. Non eñ uult deus omies
hoĩes iustificare et cñ quistiuis
dubitat eum non poite. pͥotest
gͦ deus aliud fac̾e qmͣ facit. et
tam̃ si aliud fac̾et. alius ipẽ nõ
eẽt. et potest aliud uelle ꝙͣ mat
et tñ eiꝰ uoluntas nec alia n ͨ no¬
ua nec mutabił aliquo modo eẽ¬

Expanded text:
gelorum? Ex quibus verbis patenter innuitur quia et Filius poterat rogare quod non rogabat, et Pater exhibere quod non exhibebat. Uterque ergo poterat facere quod quae non vult, nec facit; potuit enim facere ut duodecim legiones angelorum pugnarent contra illos qui Christum ceperunt. Item in non factae sunt virtutes quae si unc non latebit quod nunc latet, nec utinifesta cognitione videatur quam certa et immutabilis et efficacissima sit voluntas Dei: quae multa possit et velit. Idem in lib. de Natura et Gratia, c. 7: Dominus Lazarum suscitavit in corpore. Numquid dicendum est: Non potuit Judam suscitare in mente? Pote docetur quod Deus multa possit facere Deus omnes homines justificare, et tamen quis dubitat eum posse? Potest ergo Deus aliud facere quam facit; et tamen si aliud faceret, alius ipse non esset. Et potest aliud velle quam vult; et tamen ejus voluntas nec alia, nec nova, nec mutabilis aliquo modo
Abbreviated transcription (Latin):
dus est. S ñ ualet husꝰ siłitudis
ĩductõ. qr filiũ genuit de sub̃a
sua. Iõq si posset gign̾e equalẽ ⁊̃
ñ gigneret. imudus eẽt. alia ił
que non de sub̾a sua facit: meli

Expanded text:
dus est. Sed non valet hujus similitudinis inductio, quia Filium genuit de substantia sua. Ideoque si posset gignere aequalem et non gigneret, invidus esset; alia vero quae non de substantia sua facit, melio
Abbreviated transcription (Latin):
uenenũ habet. mulciplicẽ
enĩ et ĩuolutam ꝯtinet ĩtelligẽ¬
ciam nec deo ꝓpͥe ꝯpetit qui nõ
est debitor nobis insi forte ex ꝓ¬
misso. Nios uõ ei debitores sumtꝰ
ex ꝯmisso. ut aũt uenenũ eua¬
cuet᷑ distingue u̾bi sensum. nõ
pot̾ deus fac̾e nͥ qd deb .i. nͥ qd̃¬

Expanded text:
venenum habet. Multiplicem enim et involutam continet intelligentiam; nec Deo proprie competit, qui non est debitor nobis, nisi forte ex promisso; nos vero ei debitores sumus ex commisso. Ut autem venenum evacuetur, distingue verbi sensum: Non potest Deus facere nisi quod debet, id
Abbreviated transcription (Latin):
guas eẽ et iõ det̾minandas. Si enĩ
cum dicitur non potest fac̾e nͥ qd̃
rõ est eum fac̾e. intelligas eum nõ
posse face nͥ ea que rõnabilia sunt
et ea que si fierent tõnabilia eenͣt:
uerus est sensus. Si aũt intelligas
eum non posse fat̾e alia rõnabi¬
lia et bona nͥ ea que uult ⁊ facit:
Item alind adiungunt dicentes
facit. Potest gͥ fac̾e qd̾ non p̾sci¬
uit. ⁊ si potest fac̾e qd̾ nõ presti¬
facit aliquid qd̾ ñ pre¬
sciuit. Qd̾ si pretͥ pre¬
sciãm eius aliquid fĩ

Expanded text:
guas esse, et ideo determinandas. Si enim, guas esse, et ideo determinandas. Si enim, cum dicitur: Non potest facere nisi quod ratio est eum facere, intelligas eum non posse facere nisi ea quae rationabilia sunt, et ea quae si fierent rationabilia essent, verus est sensus. Si autem intelligas eum non posse facere alia rationabilia et bona, nisi ea quae vult et facit, Item aliud adjungunt dicentes: facit, potest ergo facere quod non praescivit; et si potest facere quod non praescifacit aliquid quod non praescivit. Quod si praeter praescientiam ejus aliquid fieri
Abbreviated transcription (Latin):
eterua est et semꝑ manens. pre¬
ter qm non potest aliquid fac̾e
uł dimitt̾e. illa gͦ manente nõ po¬
cest qd̃ facit dimitt̾e nec qd̾ diit¬
tit facere. et ita non potest fa¬
cere nisi quod facit. Responsio.¬
Et ad hoc respondemus ambi
um est qua facit cuncta que fac̾
et dimittit ea que dimittit. qui d̾¬
u̾m est qr in eo uoluntas est equis¬
sima et rectissima qua facit et
dimittit que uult contͣ quã fa¬
cere ñ potest. nec pret̾ eam fac̾e
potest. nec utiq contͣ eam fac̾et
nec pret̾ eam si que facit dirait¬
teret ur que dimutit fac̾et. set
cadem manence rõne et cã alia
potuit fac̾e et ista dimitt̾e licz
g ͦ rõ sit penes eũ qua alia facit
alia dimittit. Potest tam̃ scd̾m
eandem rõnem et dimitt̾e que
facit ⁊ fac̾e q̃ dimittit. adif ad⁊̃t¬
fac̾e que facit et ñ alia et ñ pot̃
fac̾e nͥ ꝗd rõ est eum fac̾e. et ita
non potest fac̾e nͥ qd̾ facit. It̃ rõ est
Et ad hoc dnĩs locucõnes ambi¬

Expanded text:
a est et semper manens, praeter quam non potest aliquid facere vel dimittere. Illa ergo manente non potest quod facit dimittere, nec quod dimittit facere; et ita non potest facere nisi quod facit. Et ad hoc respondemus, ambium est, qua facit cuncta quae facit, et dimittit ea quae dimittit, verum quidem est, quia in eo voluntas est aequissima et rectissima, qua facit et dimittit quae vult, contra quam facere non potest, nec praeter eam facere potest. Nec utique contra eam faceret, nec praeter eam si ea quae facit dimitteret, vel quae dimittit faceret; sed, eadem manente ratione et causa, alia potuit facere, et ista dimittere; licet ergo ratio sit penes eum, qua alia facit, et alia dimittit, potest tamen secundum eamdem rationem et dimittere quae facit, et facere quae dimittit. Ipsi etfacere quae facit, etfacere nisi quod ratio est eum facere, et ita non potest facere nisi quod facit. Item, ratio est Et ad hoc dicimus locutiones ambi
Abbreviated transcription (Latin):
cie ꝙ uoluntatisfateamur it az
deum multa posse fac̾e q̃ non ult.
et posse dimitt̾e que facit ¶ ̃d̾
ut c̾cius firmiusq ceneat᷑. scrip¬
ture testimonus asserainus deũ
pła fac̾e posse qmͣ facit. uitas

Expanded text:
tia voluntate. Fatemur etiam Deum multa posse facere, quae non vult, et posse dimittere quae facit. Quod ut certius firmiusque teneatur, Scripturae testimoniis asseramus, Deum plura facere posse quam facit. Veritas
Abbreviated transcription (Latin):
non uult qmͣ potest. Ita cum non
et ad hoc dicimus qr nec uo¬
luntas potencia nec poten¬
cia uoluntate maior ẽ. qr una et
ead̾ res est potentia uoluntas .s. ip̃e¬

Expanded text:
m potest, ita eum non Sed ad hoc dicimus quia nec voluntas potentia, nec potentia voluntate major est, quia una et eadem res est potentia et voluntas,
Abbreviated transcription (Latin):
batiodĩ est prescĩa malicie ĩ qͥb¬
dam nou finiende et ⁊̾paracõ pe¬
ne non t̾minande ¶et siẽ p̾destina¬
tionis effectus est gr̃e appõ: Ita
Nec obdurat deus ut ait aug̾.

Expanded text:
ia malitiae in quibusdam non finiendae, et praeparatio poenae non terminandae. Et sicut praedestinationis effectus est gratiae appositio, ita Nec obdurat Deus, ut ait Aug.
Abbreviated transcription (Latin):
et p̾ꝑatio dampnatõnis eoꝵdẽ.¬
tõnis effectus illa gr̃a est qua
in presenti iustificaia᷑ atq ad
recte uniend̾ et in tono ꝑse¬
ueranidũ adiuuami et illa qua ĩ
futiro beatificadimur: Ita rep¬
batio der qua ab et̾no ñ eligen¬
do quosoam repbauit. ẜm duo
consid̾atur. quoꝵ alt̾m p̃scit ⁊
ñ prepatat .i. inquitatẽ alt̾ m¬

Expanded text:
eparatio damnationis eorumdem.tionis effectus illa gratia est qua in praesenti justificamur, atque ad recte vivendum et in bono perseverandum adjuvamur, et illa qua in futuro beatificamur; ita reprobatio Dei, qua ab aeterno non eligendo quosdam reprobavit, secundum duo consideratur; quorum alterum praescit et non praeparat, id est, iniquitatem; alt
Abbreviated transcription (Latin):
pcc̃orib miam iustificatõnis sue
gr̃am non ẽẽ p̾bendam equitate
occultissima et ab hũanis sensib

Expanded text:
ricordiam justificationis suae gratiam non esse praebendam aequitate occultissima et ab humanis sensib
Abbreviated transcription (Latin):
uł ñ fuisse. ĩmo impossibłe est ñ
ref̾entes possibilitatẽ et impossi¬
bilitatẽ ad naturã rei existentis.
tas ad potenciam dei refert᷑ q̃ sẽ ꝑ
electio qua elegit quos uoluit
ante mundi constitut ionemut

Expanded text:
 fuisse: imo impossibile est non referentes possibilitatem vel impossibilitatem ad naturam rei existentis. tas ad potentiam Dei refertur, quae semper electio qua elegit quos voluit ante mundi constitutionem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
N inquit regula t̃ꝯcuste tenen¬
da est peccatores in ptc̃is p̃sei¬
tos eẽ. ñ p̃paratos. penam ã eẽ
ait aug̾ in li. de bono ꝑseue̾n¬
cie. ĩ prescĩa sua quib uoluit bo¬
nia sua et quibcũq donat ꝓcł
dubro se donaturũ eẽ p̾scnnt.
preparauit ⁊ deus ut fulgẽciꝰ
malis ignem et̾nũ. Ilis utiq
quos iuste p̾parauit ad luenda
supplicia. nec tam̃ p̃paranit eos ad
facienda pectata. p̾reparauit enĩ d̾s
na miquitas admitt̾et. Non enm
sic̾ preꝑauit scõs ad iusticiam ꝑci¬
piendam. sic p̾ꝑauit imquos ad in¬
isticiam admittendã q pͣuitatis
pͣuiatscator nũqmͣ finit. Sicut gͦ
predestinacio dĩ est ꝓpͥe prescĩa et

Expanded text:
Hec, inquit, regula inconcusse tenenda est peccatores in peccatis prescitos esse non preparatos, penam autem esse ait Aug., in lib. de Bono perseverantiae, in praescientia sua, quibus voluit bona sua, et quibuscumque donat, procul dubio se donaturum esse praescivit. Praeparavit etiam Deus, ut ait Fulgentius, malis ignem aeternum; illis utique, quos juste praeparavit ad luenda supplicia, nec tamen praeparavit ad facienda peccata. Praeparavit enim Deus na iniquitas admitteret. Non enim sicut praeparavit sanctos ad justitiam percipiendam, sic praeparavit iniquos ad justitiam amittendam; quia pravitatis praeparator nunquam fuit. Sicut ergo praedest
Abbreviated transcription (Latin):
non pot̾ mͦ ẽẽ qͥn sic p̾destinatus.
ħ enĩ et ꝯiũctim et disũctim in¬
telligit pot̃. Non enĩ potest eẽ ut
ab et̾ no sit p̾destinatus et mͦ nõ
sit p̾destinatus. nec potest ẽẽ simł
ut sit p̾testinatus et nõ sit p̾desti¬
natus. set tam̃ potuit ẽẽ ab et̾noꝙy nõ
eẽt predestinatus et potint ab et̾¬
no non ẽẽ predestinatus. ⁊ sic ab
et̾no deus potuit eñ nõ prede¬
stinare. Itaq ꝯcedit᷑ a quibdã ꝙ
et mͤ potest deus eñ non p̾destinas¬
se ab etͥno. gͦ potest deus ñ prede¬
stuasse eum. gͦ potest iste non
fuisse predestinatus. Si u̾o ñ fuis¬
tinatus. gͦ potest mͦ non ẽe prede¬
stinatus. Itaet de p̾scĩa et de p̃sci¬

Expanded text:
inatus; hoc enim conjunctim vel disjunctim intelligi potest. Non enim potest esse ut ab aeterno sit praedestinatus, et modo non sit praedestinatus; nec potest esse ut sit praedestinatus, et non sit praedestinatus: sed tamen potuit esse ab aeterno quod non esset praedestinatus, et potuit ab aeterno non esse praedestinatus. Et sicut ab aeterno Deus potuit eum non praedestinare, ita conceditur a quibusdam quod et modo potest Deus eum non praedestinasse, ab aeterno ergo potest Deus non praedestinasse eum; ergo potest iste non fuisse praedestinatus: si vero non fuistinatus; ergo modo potest non esse praedestinatus. Ita et de praescientia et de praesci
Abbreviated transcription (Latin):
ciaͣli. non ꝑ se ip̃m set ab eo qui ane¬
mine est natũ ab et̾no natiuitatẽ
.s. ex pat̾na et̾nitate sumentem.¬
sionis rõ nũdum ex poĩta est. et idõ
qd̾ ait filii ẽẽ õriginem ab micio ⁊
non ip̃m eẽ ab micio set ab inicia¬
li ħ utiq subdens det̾ minauit. quo
acceperit miciũ inquiens originẽ
filii ẽẽ ab initio. ac si dret non ita
intelligeas originẽ filii ab micio¬

Expanded text:
ili: non per seipsum, sed ab eo qui a nemine est, natum ab aeterno, nativitatem innascibilem Deum; novit unigeonis ratio nondum exposita est; et ideo quod ait, Filii originem esse ab initio, et non ipsum esse ab initio, sed ab initiabili. Hoc utique subdens determinavit quomodo acceperit initium, inquiens originem Filii esse ab initio, ac si diceret: Non ita intelligas originem Filii
Abbreviated transcription (Latin):
est bonum opus faciat et fi¬
des ĩtentionem dirigat ñ inmu̾to
queri potest utrũ oĩs intents̃ oẽ¬
q illoꝵ opus malũ sit qui fidem ñ
hũt. Si enĩ fides ratentionẽ diri¬
git et intentio bomĩ opus facit. uoi
uon est fides. uec ĩtentio tona. nec
opus bonũ ẽẽ idet᷑. qd a quibdã
actiones et noluntates hoĩt sine¬

Expanded text:
est, bonum opus faciat, et fides intentionem dirigat, non immerito quaeri potest utrum omnis intentio, omneque illorum opus malum sit, qui fidem non habent. Si enim fides intentionem dirigit, et intentio bonum opus facit, ubi non est fides, nec intentio bona, nec opus bonum esse videtur. Quod a quibusdam actiones et voluntates ho
Abbreviated transcription (Latin):
fĩ oportet. Iõq malũ est. Nõ gͥ man¬
data custodit qui caritate carz. qi
sine caritate nullũ mandatoꝵ custo¬
ditͤ. unde aug̃. super epłam ad gala¬
tas dit. cͣustoditionẽ legis dicit᷑ apłe
chari et aliahiꝰ ad bonos mores ꝑti¬
uencia que nͥ caritate. fide. spe. ĩple¬
ri non possunt. stullũ gͦ mandatum

Expanded text:
um est. Non ergo mandata custodit, qui charitate caret, quia sine charitate nullum mandatorum custoditur; unde Aug. super Epistolam ad Gal., ait: Custoditionem legis dicit Apostochari, et alia hujusmodi ad bonos mores pertinentia, quae sine charitate, fide, et spe, impleri non possunt. Nullum ergo mandatum
Abbreviated transcription (Latin):
oẏatolus. aliquid iusserit uł suaserit
contͣ deũ. tunt resistend̾ est. uñ aug̾
det̾minans qñ resistend̾ sit potesta¬
ti in li. de natura tom aĩt. si ilid̃ uite¬
ait potestas. qd̾ non debeas fac̾e. nͥ sa¬
ne ꝯtempne potestatemcim̃do ma¬
iorem potestatẽ. ip̃os humanaꝵ reꝵ
gradus adu̾te. si quid iusserit cͤator.
g ͦ si aliud imꝑator aliud iubeat. ꝯͣ
tempto illo optemꝑand̾ est deo pote¬
stati g  dẏaboli uł hoĩs tc̃ resistamꝰ.
cum aliquid ctͣ deum suggesserit. ⁊̃
quo dei ordinationi ñ tesistimꝰ. s op¬
temꝑannis. sicut enĩ p̃cepit ut in
malis nulli potestati otediamus ¶am
nunc hns intelligendis atq ꝑtrac¬
candis que ad u̾bi incarnati ist̾ĩ
ꝑtinent. incec entis ꝯsideratõ

Expanded text:
abolus, aliquid jusserit vel suaserit contra Deum, tunc resistendum est. Unde August., determinans quando resistendum sit potestati, in lib. de Natura boni ait: Si aliquid jubeat potestas quod non debeas facere, hic sane contemne potestatem, timendo majorem potestatem. Ipsos humanarum rerum gradus adverte. Si quiErgo si aliud imperator, aliud jubeat Deus, contempto illo obtemperandum est Deo. Potestati ergo diaboli vel hominis tunc resistamus, cum aliquid contra Deum suggesserit; in quo Dei ordinationi non resistimus sed obtemperamus. Deus enim praecepit, ut in malis nulli potestati obediamus. Jam nunc his intelligendis atque pertractandis, quae ad Verbi incarnati mysterium pertinent, integra mentis considerat
Abbreviated transcription (Latin):
quo: et sice lateat equitas. an aui¬
añ resistendum sit potestati.
ic orit᷑ qũo non transilien¬
da silentio. dem̃ est enĩsu¬
pr̾a ꝙ potestas peccandi ⁊ nocen¬
di non est hoĩ uł dẏabolo nͥ a deo.
sistit: dĩ ordinatiom resistit. cum
gͦ dr̃abolo sit pocestas mali ⁊ dĩ or¬
dinatione enus potestati non eẽ
ibi loqui de secł ^ otestate .s. rege.¬

Expanded text:
quo, etsi te lateat aequitas. 3. An aliquando resistendum sit potestati? Hic oritur quaestio, non transilienda silentio. Dictum est supra quod potestas peccandi vel nocendi non est homini vel diabolo, nisi a Deo. sistit, Dei ordinationi resistit. Cum ergo diabolo sit potestas mali Dei ordinatione, ejus potestati non esseibi loqui de seculari potestate, scilic
Abbreviated transcription (Latin):
ira mea. Nocendi enĩ potest uolim¬
tas eẽ ab hoĩs animo: potestas aũt
non est nͥ a deo.et l abdita aptaq
iustrͣ. Iam ꝑ potestatẽ dyabolo da¬
tam iustos deus facit suos. de hoc
ũ potestatis ordo ĩ crimine est. potẽ¬
ciam deus cribuit: elationem uo
potencie. malicia nr̃e mentis ĩue¬
nit. Tollamus gͦ qd̾ de nr̃o est. qr ñ
potencia iustarset actio pͥua damp¬
uatur ¶ pis auctoritatib aliis plĩ¬

Expanded text:
ira mea. Nocendi enim voluntas potest esse ab homine, potestas autem non est nisi a Deo, et hoc abdita aptaque justitia; nam per potestatem diabolo datam justos Deus facit suos. De hoc s elatio, non potestatis ordo in crimine est. Potentiam Deus tribuit, elationem vero potentiae malitia nostrae mentis invenit. Tollamus ergo quod de nostro est, quia non potentia justa, sed actio prava damnatur. His auctoritatibus aliis
Abbreviated transcription (Latin):
temporib et diu̾sa diu̾sis adũcta
adu̾bus. eundem faciunt sensum.
ut mͦ loquentes dñis. ⁊ste potest
leg̾e hodiecras au̾dicemꝰ. Iste po¬
test legisle. uł potuit leg̾e heri.
eum posse ¶fateamur gͥ deũ sẽ ꝑ
posse quicquid semel potuit .i. h ã
bere oẽm illam potentiã ꝙͣ semł
habuit. et illiꝰ oĩs rei potenciam
cuiꝰ seml habuit set non semꝑ
posset fac̾e om̃e illud ꝗd alũ po
tuit fac̾e̾. potest quid̃ fac̾e aut

Expanded text:
temporibus, et diversis adjuncta temporibus, et diversis adjuncta adverbiis, eumdem faciunt sensum, ut modo loquentes dicimus: Iste potest legere hodie, cras autem dicemus: Iste potest legisse, vel: Potuit legere heri; eum posse. Fateamur ergo Deum semper posse quidquid semel potuit, id est, habere omnem illam potentiam quam semel habuit, et illius omnis rei potentiam cujus semel habuit; sed non semper posse facere omne illud quod aliquando potuit facere: potest quidem f
Abbreviated transcription (Latin):
ret̾ea queri solet utrũ deus
semper possit om̃e qd̃ olim
potuit. Qd̾ quibdam ñ uidet᷑ di¬
centib. Pot uit deus incarnari
modo ñ potest.et ita hũit poten¬
ciam qũa modo non habiet. unĩ
quam scĩam amitcit uł uolunca¬
tem mutat qmͣ hũit :ta oĩa sẽꝑ
potest que alñ potuit. nec unqm̃
aliqua sua potentia pͥuatͭ᷑. Non ẽ
gͦ priuatus potentia incarnandi
uł resurgendi licz ñ possit mͦ ĩcar¬
nari uł resurgͥe. Sic̃ enim potuit
olim ĩcaruari.: Ita et potest mͦ eẽ
incarnatus in quo eiisd̾ rei potẽ¬
cia monstrat᷑. ut enĩ olim sciuit
se resurrecturũ: ⁊ et mͦ scit se re¬
surrexisse. nec est alia scĩa illd̾ olĩ
sciuisse. et hoc modoscire. sec ead̾
oĩo. et sicut olim uoluit resurg̾e
et mͦ resurrexisse in quo uinꝰ re uo¬
luntas ex primitur. ita potiit olim
nasciet resurg̾e. et modo pot̾ natꝰ
fuisse et resurrexisse. et est eiusd̾
rei potencia. Si enim mͦ posset na
sciet resurg̾e ñ esset id̾ posse u̾ba

Expanded text:
rea quaeri solet utrum Deus semper possit omne quod olim potuit. Quod quibusdam videtur dicentibus: Potuit Deus incarnari, et modo non potest, et ita habuit potentiam quam modo non habet, unde quam scientiam amittit, vel voluntatem mutat quam habuit; ita omnia semper potest quae aliquando potuit, nec unquam aliqua potentia sua privatur. Non est ergo privatus potentia incarnandi vel resurgendi, licet non possit modo incarnari vel resurgere. Sicut enim potuit olim incarnari, ita et potest modo incarnatus esse; in quo ejusdem rei potentia monstratur. Ut enim olim scivit se resurrecturum, et modo scit se resurrexisse. Nec est alia scientia illud olim scivisse, et hoc modo scire, sed eadem omnino. Et sicut voluit olim resurgere, et modo resurrexisse, in quo unius rei voluntas exprimitur; ita potuit olim nasci et resurgere, et modo ipse potest natus fuisse et resurrexisse, et est ejusdem rei potentia. Si enim posset modo nasci et resurgere, non esset idem posse. Verba
Abbreviated transcription (Latin):
ut adhuc ꝓbatͤ futura resurrectio
qr it a credid̾unt peĩarche et aliisãcti.
uł. ꝓbatio est certitudo qd̾ sint ali¬
randis substat et q fundamentũ ÷
bonoꝵ qd̃ nemo mautare pot̾. Si
mat: sane dici potest utrũlz
Si anͣt dicat᷑ ꝯuenire. Sunt ⁊ alia płꝰ¬
ra quib differunt fides et spes. set
non improbe dici pot̾ soli fidĩ cõne¬
nire ũ sper. qr fides sola fundamen¬
tũ dicit᷑ ñ qr fides uͥtus possit eẽ si¬
ne spe et caritate. uñ aug̃. fides o¬
perans ꝑ dilectione utiq sine spe
ñ potest eẽ nec amor sine spe nec si¬
ne amore spes nec ut r᷑ũq sine fide
et fides sine amore nicħ ꝓdest. Pot̾
tñ credi aliquid qd̾ non speratur.
Nicħ̾ aũt pot̾ sperari qd non c̾dit᷑.
Iõq cred̾e qd̾ est actus fidĩ natura¬
lit̾ p̾cedit sꝑare qd̾ est actus speiqͣ¬

Expanded text:
dhuc probatur futura resurrectio, quia ita crediderunt patriarchae et alii sancti. Vel probatio est et certitudo quod sint alirandis substat, et quia fundamentum est bonorum, quod nemo putare potest. niat, sane concedi potest utrumlibet. Si autem dicatur convenire, sunt et alia plura quibus differunt fides et spes; sed non improbe dici potest soli fidei convenire, non spei, quia fides sola fundamentum dicitur, non quia fides virtus possit esse sine spe et charitate. Unde Augusperans per dilectionem utique sine spe esse non potest, nec amor sine spe, nec sine amore spes, nec utrumque sine fide; et fides sine amore nihil prodest; potest tamen credi aliquid, quod non speratur; nihil autem potest sperari, quod non creditur. Ideoque credere, quod est actus fidei, naturaliter praecedit sperare, quod est actus spei
Abbreviated transcription (Latin):
ñ apparenciũ est. neͦc uia est fides
qua in xp̃o edificathͣ qua dm̃s usi¬
tata ĩone nos ea cred̾e q̃ uidemus.
alidi tñ dicit aug̾. fĩdem eẽ de reb
p̃sentib. qͥ d ᷤ erit in fuf᷑o cũ per
spẽm deum p̾sentẽ ꝯtemplabim᷑.

Expanded text:
apparentium est. Nec illa est fides qua in Christo aedificamur, qua dicimus, usitata locutione, nos ea credere quae videmus. Alibi tamen dicit August. fidem esse de rebus praesentibus; quod erit in futuro, cum per s
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑ fidem. ñ ꝙ uͥtus fidĩ p̾cedat
actus fidĩ naturałr p̾cedit actum
spei. qd̃ ⁊̃ quidã ꝯcedunt de ip̃a uir¬
tute fidĩ ut naturalr p̾cedat spem
non tempore. Sñ et recte ea sola dr̃
fundamentũ oĩum uͥtutũ et bono.¬
rũ oꝑunr. Non aũt fundamentũ est
caritatis qr non ip̃a caritatis set cari¬
tas ip̃iꝰ uͥtutis fidĩ causa est. caritas
enĩ causa est et mat̾ oĩum uͥtutũ
que si defit frustra hñt᷑ cetera. si
aũt adsit hñt ᷤ pĩa. Caritas enim
est. ⁊p̃a est gͦ causa oĩum uͥtutum
tragit᷑. Non enĩ caritas fidem s fi¬
des caritatẽ p̾cedit. qr nemo pot᷑
amare qd non credid̾it sic̃ nec spe¬
tare. aetͣ ħ accipi potest dcm̃ de

Expanded text:
equitur fidem; non quod virtus fidei praecedat actus fidei naturaliter praecedit actum spei; quod etiam quidam concedunt de ipsa virtute fidei, ut naturaliter praecedat spem, non tempore. Unde et recte ea sola dicitur fundamentum omnium virtutum et bonorum operum, non autem fundamentum est charitatis, quia non ipsa charitatis, sed charitas ipsius virtutis fidei causa est. Charitas enim causa est et mater omnium virtutum; quae si desit, frustra habentur caetera; si autem adsit, habentur omnia. Charitas enimest. Ipsa est ergo causa omnium virtutum, tingitur. Non enim charitas fidem, sed fides charitatem praecedit, quia nemo potest amare quod non crediderit, sicut nec sperare. Sed hoc accipi p
Abbreviated transcription (Latin):
scit̾ dr̃ credi qd̾ non ualet uideti.
Nam crediiam ñ pot̾ qd ind̾ĩ pot̃.¬
uidit. et deũ ꝯfessus ẽ dicens alogo.
⁊ aug̃ ait̾. fidem ip̃am itidet᷑ quisq
in corde suo ẽẽ sicuttredit. ux ñ esse
si ꝓon gredit. non sit̃ corpora q̃ indemꝰ ꝓs̃
ocuis corporeis. et ꝑ ip̃oꝵ ymagmet
quas memoria tenemꝰ ⁊̃ ꝓbsencia co¬
gitamꝰ. nec situt ea que nõ uidemꝰ
et ex hiis que inidemus cogitatõe
ut cũq formamꝰ et memorie ꝯuiẽ¬
damꝰ. nec sicͥ hoiem cinus aiam et¬
si non uidemis ex nr̃a coniacini᷑

Expanded text:
citur credi, quod non valet videri. Nam credi jam non potest, quod videri potesvidit, et Deum confessus est, dicens, Joan.  1, ait: Fidem ipsam videt quisque in corde suo esse, si credit; vel non esse, si non credit. Non sicut corpora, quae videmus oculis corporeis, et per ipsorum imagines quas memoria tenemus, etiam absentia cogitamus; nec sicut ea quae non videmus, et ex his quae videmus cogitationem utcumque formamus, et memoriae commendamus; nec sicut hominem, cujus animam, etsi non videmus, ex nostra c
Abbreviated transcription (Latin):
actu fid̾r qui forte uaturałr actũ
caritatis pretedit sic̃ actũ spei.
qd̃ ulba pͥmissa diligent̾ notata in¬
nuũt. et ea ⁊̃ que addit dicens nͥ
ea inquit que audis credidis ad a¬
mand̾ ea que audis non inflamaris.
que tam̾ de non uisis est ut añ dixi¬
mus. unbe tͥsoꝰ. fides in aĩa nr̃a facit
subsistere ea que ñ uident᷑ de quidus
ꝓpͥe fides ẽ. de insis enĩ non est fides

Expanded text:
actu fidei, qui forte naturaliter actum charitatis praecedit, sicut actum spei, quod verba praemissa diligenter notata innuunt, et ea etiam quae addit dicens: Nisi ea, inquit, quae audis credidmandum ea quae audis non inflammaberis; quae tantum de non visis est, ut ante diximus. Unde Chrysost.: Fides in anima nostra facit subsistere ea quae non videntur; de quibus proprie fides est, de visis enim non est fides,
Abbreviated transcription (Latin):
et quo rectam et bona uo¬
luntatem habuit homo. si
ꝑ cam nec meteri uitã ualuit. n ͨ¬
ca tc̃ uolebat. et ad tempus stare
uoluit. set non ꝑseuant̾ et idõ
recta et bona funit tẽ uoluntas
dhbc aut᷑ qdꝰ dĩcimꝰ hominẽ
ñ potuisse ꝓfic̾e uł meteri
resistere temptatiom. set resistere
temptacõnib ur suggestionibus
malis meritũ est ac tonũ remue¬
radile. om̃e aũt bonum merit il.¬
c̾reationis. ꝓfic̾e potuit sine adiec
qr resistere malo aliqñ nõ.
et ñ ꝯsentire temptatõm. non fe¬
cisset illi meritũet si non ꝯsẽsisset.
qr nicħ in eo erat qd̃ ad malũ ĩpel¬
leret. sic̃ angelis qui ñ cecid̾unt
est alñ. si malũ ñ facimꝰ. set resisti¬
mus. ibi dũ taxat. ubi cã subest que
nos id fat̾e mouet qr ex poti cor¬
ruptela ꝓm simt᷑ ad lapsũ gͥssus
nr̃i. ubi aũt non int̾uenit cã nos ad
malum impellens. non meremur
sit ab co declinamꝰ. declinare enim
a malo semper uitat penã. set nõ

Expanded text:
Sed quomodo rectam et bonam voluntatem habuit homo, si per eam nec mereri vitam valuit? Quea tunc volebat, et ad tempus stare voluit, sed non perseveranter, et ideo recta et bona fuit tunc voluntas d hoc autem quod diximus, hominem non potuisse proficere vel mereri resistere tentationi. Sed resistere tentationibus atque suggestionibus malis, meritum est ac bonum remunerabile: omne autem bonum meritum pcreationiia resistere malo, et non consentire tentationi, non fecisset illi meritum, etsi non consensisset, quia nihil in eo erat quod ad malum impelleret, sicut angelis qui non ceciderunest aliquando si malum non facimus, sed resistimus; ibi duntaxat, ubi causa subest quae nos id facere movet, quia ex peccati corruptela proni sunt ad lapsum gressus nostri. Ubi autem non intervenit causa nos ad malum impellens, non meremur si ab eo declinamus. Declinare enim a malo semper vitat poenam, sed non
Abbreviated transcription (Latin):
suse. Set ex quo ad pͥmã redire
suolens nec ualens cogit᷑ eccłie
disciplina hanc cenere. incͣipit¬
 excusari ꝑ obediãm et cimor̾i.
de hoc poscenti mulierr debitũ
reddit. a qua ip̃e nũqmͣ poscere
debet. et sic de aliis huiꝰ moĩ sci
dend̾ est. heoenĩ una decãis
quib ꝑsone᷑ legictime fu̾it ad
cont rahend̾ matͥmoniũ. Non eĩ

Expanded text:
sse. Sed ex quo ad primam redire volens nec valens cogitur Ecclesiae disciplina hanc tenere, incipit excusari, per obedientiam et timorem, de hoc quod poscenti mulieri debitum reddit, a qua ipse nunquam poscere debet; et sic de aliis hujusmodi sentdendum est; haec est enim una de causis quibus personae illegitimae fiunt ad contrahendum matrimonium.
Abbreviated transcription (Latin):
xorẽ de filiab alieigeuaꝵ fili¬
is tuis ne traducant eos post de¬
os suos. iuxta hoc domini p̾cep¬
tũ uideoꝵ ꝯiugia cũ aliengenis
mita. hesdras seꝑauit. ħ idem ⁊̃
nubat femina nͥ sue religionis
uiro. uł ne uir talem ducat ipco¬
docet apłus. utrumq p̾cipit te¬
gentili uł iudeo filiam tuã tra¬
dere. caue ne gentilẽ ur iudeã
alienam a fide tua ipcorẽ accer¬
nali ꝯsorcio misceatur. quiq tinĩ
nefas admiserit a xp̃iano cetuꝓ
tinus seg̾get᷑. Ex hus aliifq płi̾¬
bus testimoniis apparet ud̾ posse

Expanded text:
xores de filiabus alienigenarum filiis tuis, ne traducant eos post deos suos. Juxta hoc Domini praeceptum Judaeorum conjugia cum alienis inita Esdras separavit. Hoc idem etiam nubat femina nisi suae religionis viro, vel ne vir talem ducat uxodocet Apostolus, utrumque praecipit Tegentili vel Judaeo filiam tuam tradere; cave ne gentilem vel Judaeaalienam a fide tua, uxorem accernali consortio misceatur, quicumque tantum nefas admiserit, a christiano coetu protinus segregetur. Ex his aliisque pluribus testimoniis apparet non posse
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ ẽ. eiusq eẽ ꝑticeps potest.
inquiramus Ecce gͦ mens me¬
minit sin. intelligit se diligit se.
hoc si c̾nimꝰ. c̾ninsꝰ tͥuitatem.
nũdum quid̃ deum s ymagniẽ
dĩ. hic ⁊̃ quedam apparet tͥ m¬
tas. memgrie. iutlligencie. et a¬
morissũ gͥ tͥa potissimũ tracte¬
mus memoriã. intelligenciau.
suna uita. tiec tres mentes
u̾o dicit᷑ ad se ip̃am. et mens
eeñcia et quicꝙͥ aliud aͨ se ip̃a
singula dicunt᷑ ⁊̃ simł non płr s

Expanded text:
 est, ejusque particeps esse potest. inquiramus. Ecce enim mens meminit sui, intelligit se, diligit se; hoc si cernimus, cernimus Trinitatem, nondum quidem Deum, sed imaginem Dei. Hic enim quaedam apparet trinitas memoriae, intelligentiae et amoris. Haec ergo tria potissimum tractemus, memoriam, intelligentiam, sunt  vita vero ad se ipsam, et mens essentia, et quidquid aliud, ad se ipsa singula dicuntur, et simul non p
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ꝑc̾aturaꝵ ꝯtemplationẽ
slifficieus noticia tͥnitatis po¬
test hrĩus potuit. sine doct᷑¬
ue uł int̾ioris inspirationis re¬
uelatione. Uñ illi antiqui pħi
unc u̾o ad eam Qũo t¬
disputationem ubi ĩ m̃te
humana que nouit deũ uł po¬
test nosse tͥnitatis ymaginem
reꝑiamꝰ. ut enĩ ait aug̾ in li.

Expanded text:
er creaturarum contemplationem sufficiens notitia Trinitatis potest haberi vel potuit, sine doctrinae vel interioris inspirationis revelatione. Unde illi antiqui philNunc vero ad eam jam disputationem, ubi in mente humana quae novit Deum, vel potest nosse, Trinitatis imaginem reperiamus. Ut enim ait Aug. in. lib.
Abbreviated transcription (Latin):
amores ur delectationes al̃aꝵ⁊ ita
in c̾aturis prelucet uestigiũ tri¬
nitatis. ¶In iia enim gͥ rtate sũ¬
go. ut aug̾ ostendit i li. de ue¬
ra religion᷑e᷑ intelligit᷑ deus pr̃.
a quo sunt oĩa. a quo filiꝰ ⁊ spc̃¬

Expanded text:
 delectationes et ita in creaturis praelucet vestigium Trinitatis. In illa enim Trinitate sumgo, ut Augustinus ostendit in libro De vera religione, intelligitur Deus Pater a quo sunt omnia, a quo Filius et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
.s. pͥncipiũ ad qͥd̾ recurrimus.¬
et formam qũa sequimur. ⁊¬
graciã qua reꝯciliam. uuũf
quo auclore ꝯditi ^ eͥ tͣ sił̾itudi¬
nẽ eiꝰ ꝑ quã ad unitatem re¬
formamur.⁊ pacẽ qua unita¬
sb̾ancialit̾ et naturałr est. et do
et reconciliatũ est auctori ut
non int̾iret  ecce ostensum est

Expanded text:
us: principium ad quod recurrimus, formam quam sequimur, gratiam qua reconciliamur, unum quo auctore conditi sumus, et similitudinem ejus, per quam ad unitatem reformamur, et pacem qua unitasubstantialiter et naturaliter est; et donet reconciliatum est Auctori, ut non interiret. Ecce ostensum est
Abbreviated transcription (Latin):
tres ꝑsonas ẽẽ unam eeũtiam uł
euisdem centie. ñ ex ead̾ eẽncia ue
aliud intelligar ᷑ ibi eẽ ꝑsona ali¬
tencie. una sunt een̾cia et unius
eeñcie. non aũt sunt una ꝑsõa.
ceret ᷑ ꝯfusio fieret in personis.

Expanded text:
tres personas esse unam essentiam vel ejusdem essentiae, non ex eadem essentia; ne aliud intelligatur ibi esse persona, alitantiae una sunt essentia et unius essentiae, non autem sunt una persona ceretur, confusio fieret in personis.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ipleiit iurationẽ mancei pie¬
cate. Qxͣ hus alit qn puib osdendit
quedam uiraiñta non eẽ obseruatida.
et qui sic uirat. uehem̃t̾ peccat. cum
aũt mutat᷑. bñfacit. qui aũt ñ mutat.
dupłr peccat. et qr ĩuste uirauit et qr

Expanded text:
plevit jurationem majori pietate. Ex his aliisque pluribus ostenditur quaedam juramenta non esse servanda; et qui sic jurat, vehementer peccat, cum autem mutat, bene facit. Qui autem non mutat, dupliciter peccat, et quia injuste juravit, et q
Abbreviated transcription (Latin):
.Id̾. non est obseruand̾ sacramentũ
quo malũ ĩcaute ꝓmittit᷑ut siq̾s
ut si quis adult̾e ꝑpetuã fidẽ cũ ea
ꝑmanendi polliceat᷑. tolłabilꝰ enĩ
ẽ ñ implere sacramentũ ꝙͣ ꝑman̾e
in stupro. It̃ beda si quid nos ĩcauciꝰ
iurare ꝯtig̾it ꝙ obseruatũ peiorẽ
u̾gat in exitũ lib̾e illis salub̾ori ꝯsi¬
lio inutand̾ nouerimis ac magis n

Expanded text:
observandum sacramentum, quo malum incaute promittitur: ut si quis adulterae perpetuam fidem cum ea permanendi polliceatur. Tolerabilius enim est non implere sacramentum, quam permanere in stupro. Item Beda: Si quid nos incautius jurare contigerit, quod observatum pejorem vergat in exitum, libere illud salubriori consilio mutand
Abbreviated transcription (Latin):
Est ⁊̃ ꝙdam genus iuram̃ti grauissi¬
mũ qd̃ fit ꝑ execrationõ ut cũ homo
dicit. si illud fecu̾llud paciar uł illud
cõtingat filus meis. ẜm qu̾e modum
accipit᷑ ⁊̃ int̾dum cum aliquis iuta¬
dodicit ꝑ salutem meã uł ꝑ filios me¬
os et htꝰ. obligat emĩ ħ deo. uñ aug̃¬
cũ quis ait ꝑ salutẽ meã. sa. suã deo
obligat. cũ dicit ꝑ finos meos oppig¬
norat eos deo ut ħͥ euemiat ĩ caput
deo obligat. ita ꝑ deũ iurans ip̃m ad¬
hnbet testẽ. In oĩgͦ uiratione aut d̾s
testis adhibet᷑. aut creatuta deo obli¬

Expanded text:
m quoddam genus juramenti gravissimum, quod fit per execrationem: ut cum homo dicit: Si illud feci, illud patiar, vel illud contingat filiis meis, secundum quem modum accipitur etiam interdum cum aliquis jurando dicit: Per salutem meam, vel: Per filios meos, et hujusmodi; obligat enim hoc Deo. Unde AugCum quis ait per salutem meam, salutem suam Deo obligat. Cum dicit per filios meos, oppignerat eos Deo, ut hoc eveniat in caput Deo obligat; ita per Deum jurans, ipsum adhibet testem. In omni ergo juratione aut Deus testis adhibetur, aut creatu
Abbreviated transcription (Latin):
blicolã ait.te pͥus consid̾are uolo u¬
crũ si quispiã ꝑ fłos deos uirauerit
et fidem ñ seruau̾it. ñ tibi uidet᷑ ħ
peccasse.bis utiq pectauit. qr et iura¬
ut ꝑ quos ñ debint: ⁊ contͣ pollicitã
utit ᷑ fide illiꝰ que constat iurasse ꝑ
monia iurauit.set bono pacto euis:
quo fidem seruauit. ⁊ sñ dubitati

Expanded text:
io, ait: Te prius considerare volo utrum si quispiam per deos falsos juraverit, et fidem non servaverit, non tibi videtur bis peccasse. Bis utique peccavit, quia juravit per quos non debuit, et contra pollicitam utitur fide illius, quem constat iurasse pemonia iurauit, sed bono pacto eius, quo fidem seruauit. neque hi
Abbreviated transcription (Latin):
paret aut qiͣ c orporeis locis acce¬
dit ad eos et oꝑat ᷑. S miris mois
ꝑ cogitationẽ sugg̾it quicquid po¬
test.quib suggestiomib resisten¬
dum ẽ. nou enim ignoramꝰ astu¬
cias eius. quo em̃ accessit ad indã
in locis aut ꝑ hos oculos ei uisus ẽ:
set utiq ut dcm̃ est ͥ i cor eiꝰ ĩtra¬
luit᷑. repellit aũt illũ homo si para¬
natus. qͥuo utiq ñ admittitur.
ꝓu̾sitatis ille enĩ ꝑsuasior. set tñ
ꝑ mulierẽ decepit. Nonem̃ ⁊̃ cõ¬

Expanded text:
paret, aut quasi corporeis locis acceparet, aut quasi corporeis locis accedit ad eos et operatur? Sed miris modis per cognitionem suggerit quidquid potest; quibus suggestionibus resistendum etias ejus . Quomodo enim accessit ad Judam, in locis, aut per hos oculos ei visus est? Sed utique dictum est: In cor ejus intravit . Repellit autem illum homo, si paranatus, quo utique non admittitur perversitatis ille persuasor, sed tamen per mulierem decepit. Non e
Abbreviated transcription (Latin):
et sane cũ sola cogitatõne
mens oblectat᷑ allicitis. nõ
quid̃ dec̾neus eẽ facienda tenẽs
tam̃ et uolens libent̾. que statum
t actigerunt ammũ respui de¬
buerunt. negͣand̾ est eẽ peccatũ.
set longe minus qmͣ si et opere
statuat᷑ implend̾. et iõ de talib
ħ cogitationib uenia retenda
est. pect᷑q ꝑcuciend̾. et dicendũ
n enĩ sicut in illis duob pͥmis
hoĩb ꝑsonam suã quisq porta¬
bat. et iõ si sola mulier cibũ edis¬
set illicitũ sola utiq mortis sup¬
plicio plecteret ᷑. stͣa pbt est dici
in hoĩe uno. si delectatõnib illici¬
tis a quib oĩo se deb̾et auertere.
cogitatio sola libent̾ pastat᷑. net
facienda dist̾naut᷑ mala s tm̃
suauit̾ in recordatõne teueantͭ.
qiͣ mulierẽ sine uito posse dñp¬
nari. absit h cred̾e. hicꝰ qͣipt ͦ i ma¬
ꝑidna est. unus homo est. totus q
am remittant᷑. Id̾ q i .ii. ł contra
manithcos de hoc eod̾ sic̃ ait. aposto¬

Expanded text:
ec sane cum sola cogitatione mens oblectatur illicitis, non quidem decernens esse facienda, tenens tamen et volens libenter quae statim ut attigerunt animum respui debuerunt, negandum est esse peccatum; sed longe minus quam si et opere statuatur implendum. Et ideo de talibus quoque cogitationibus venia petenda est, pectusque percutiendum, et dicendum: ue enim sicut in illis duobus primis hominibus personam suam quisque portabat, et ideo si sola mulier cibum edisset illicitum, sola utique mortis supplicio plecteretur; ita dici potest in homine uno, si delectationibus illicitis, a quibus continuo se deberet avertere, cogitatio libenter sola pascatur, nec facienda decernantur mala, sed tamen suaviter in recordatione teneantur, quasi mulierem sine viro posse damnari. Absit hoc credere . Hic quippe una persona est, unus homo est, totusque am remittantur. Idem quoque in libro contra Manichaeos de hoc eodem sic ait: Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
scĩe que ni reb temꝑalib agen¬
aĩał seͣmu ing̾it qnͣdam illece¬
bram: tẽ ueld̾ serpens alloquitur
femiã hic aũt illecebre ꝯsẽtire
de ligno uite uetito est ed̾e. set
ĩ ste ꝯisensus si sola cogitationis
delectatone ꝯͣtentus est supetiori
tur menbra ut neo exhibeant᷑
arma iniquitatis pͣcc. sic haben

Expanded text:
iae, quae in rebus temporalibus agenanimalis sensus ingerit quamdam illecebram, tunc velut serpens alloquitur feminam. Huic autem illecebrae consentire, de ligno vetito est edere. Sed iste consensus si sola cogitationis delectatione contentus est, superiori tur membra, ut non exhibeantur arma iniquitatis peccato,
Abbreviated transcription (Latin):
uanto aũt mulier sine uiro
gustat a bñ est mortale alñ
ueniale pcc̃m. ut enĩ dcm̃ est tuc
mulier sine uiro gnstat. cũ ita de¬
lectatõne cogitatd̃nis ꝑtc̃m tenet᷑.
ut faciend̾ ñ dec̾nat . u cũ quidam
t̾minꝰ et m̃sura pccõ adhibetur a
iuiro. ut ñ liceat mulieri affrenata
lib̾tate in pcc̃m ꝓg̾di. Si u̾o pec̃m
ñ diu teneat᷑ delectatõne cogitatio¬
nis. sec statim ut mulierẽ tetigit.
uiri auctoritate peuatꝰ: ueniale est
Si u̾o̾ diu in delectatõne cogitatõ¬
nis teneat᷑ et si uoluntas ꝑficien¬
hibuit. Uñ potest dici ꝯsensisse. N
ꝑetitõ b̾uit̾ sũmam ꝑstringens.
Itaq ut breuit̾ sũmam ꝑstringã.
qũ pcc̃m ita in aĩa concipitur ut
motu tm̃ est. ut p̾dixis. tcͣ lenis¬
simum est. qr rõ tunt non delecta¬
tur. so aũt ut supͣ dixi aliud fre¬
quent̾ aliud semr qr ut quib dã
tm̃ fiant uł fatienda disponant᷑¬

Expanded text:
uando autem mulier sine viro gustat, aliquando est mortale, aliquando veniale peccatum. Ut enim dictum est, tunc mulier sine viro gustat, cum ita delectatione cogitationis peccatum tenetur, ut faciendum non decernatur; vel cum quisura a peccato adhibetur a viro, ut non liceat mulieri effrenata libertate in peccatum progredi. Si ergo peccatum non diu teneatur delectatione cogitationis, sed statim ut mulierem tetigit, viri auctoritate repellatur, veniale est. Si vero diu in delectatione cogitationis teneatur, etsi voluntas perficiencohibuit; unde potest dici consensisse. 9. Repetitio summam perstringens. Itaque ut breviter summam perstringam, quando peccatum ita in anima concipitur, utmotu tantum est, ut praediximus, tunc levissimum est, quia ratio tunc non delectatur. Ideo autem supra dixi aliud frequenter, aliud semel, quia semel fiant, vel facienda disponant
Abbreviated transcription (Latin):
sensus corporis. uł iudendo uł tangẽ¬
do uł audiendo uł gustando ui olfaciẽ¬
do. que suggestio cum fcã fuerit. si
excluditur serpentis astucia. Si ã
mota fu̾it .q. iam mułri ꝑsuosũ erit.
dicatem refrenat atq ꝯpescit qs
cũ fit: ñ labimur in pte̾m. s cũ ali¬
qͣnta luctatione coronam᷑. Si aũt
rõ ꝯsentiat. et qd̃ libido ꝯmouerit
faciend̾ esse dec̾nat᷑ ab oĩ deata ui

Expanded text:
sensus corporis, vel videndo, vel tangendo, vel audiendo, vel gustando, vel olfaciendo. Quae suggestio cum facta fuerit, si excluditur serpentis astutia. Si autem mota fuerit, quasi jam mulieri persuasum erit. ditatem refrenat atque compescit. Quod cum fit, non labimur in peccatum, sed cum aliquanta luctatione coronamur. Si autem ratio consentiat, et quod libido commoverit, faciendum esse decernat, ab omni vita
Abbreviated transcription (Latin):
si potestas sit. pcc̾m ⁊̃ oꝑe impleat᷑
intelligenda est mulier dedisse ui
ro suo simul edend̾ illicitum cibum.
Neq em̃ potest pcc̃m non solũ co¬
illa mntentlo mets penes qmͣ sum¬
ma potestas est m̃bra in opus mo¬
uendi uł ab oꝑe cohñdi male ac¬

Expanded text:
si potestas sit, etiam corpore compleatur; intelligenda est illa mulier dedisse viro suo secum simul edendum illicitum cibum. Neque enim potest peccatum non solum coilla mentis intentio, penes quam summa potestas est membra in opus movendi, vel ab opere cohibendi, malae ac
Abbreviated transcription (Latin):
tatinet est aliquid int̾ oĩa et
Non enĩ ante uoluit uł potu¬
it ꝙͣ genuit. sic̃ nec ante fuit
ꝙͣ genuit qr ab et̾no fuit et
ab et̾no genuit.  Ex siłi quoq
hoc uidere possumꝰ. pat̾ .n. pot᷑

Expanded text:
id inter omnia vel Non enim ante voluit vel potuit, quam genuit: sicut nec ante fuit quam genuit; quia ab aeterno fuit, et ab aeterno genuit. Ex simili quoque hoc videre possumus. Pater enim