comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enim quia dĩ in illis operatio cernebatur neglegentes ergase fuerunt: Nam
& lxx duobus discipulis gaudentibus qđ demonia illis subdita fuerant: Dicit
saluator : Nolite in hoc gaudere quod demonia uobis subiecta sunt:
Sed in hoc gaudete quod nomina urã scripta sunt incelo. Quareꝰ nisi quia
nomini dĩ subdita sunt non hominis merito: & quare nunc nonitafit ut
habeant homines gratiam di: Inter initia fieri oportuit ut fundamenta
icciperent firmitatem: Nunc autem non opus est quia populu
ad ducit ad fidem. cum uident᷑ eorum bona opera & predicatio simplex:
unum sum uelud aeramentum resonans aut crmbalum tinniens: Magna
utiq uidetur gratia diuersis loqui linguis Plus autem aliquid est &iam
angelorum sipossit linguam scire: Idest sispiritaliter cognitum possitha¬
bere angelicum motum: sed hoc ad meritum non adscribi sed ad dĩgloriã

Expanded text:
enim quia Dei in illis operatio cernebatur, negligentes erga se fuerunt; nam enim quia Dei in illis operatio cernebatur, negligentes erga se fuerunt; nam et septuaginta duobus discipulis gaudentibus quia daemonia illis subdita fuerant, dicit vator: Nolite in hoc gaudere, quod daemonia vobis subjecta sunt; sed in hoc gaudete, quod nomina vestra scripta sunt in coelo . Quare, nisi quia nomini Dei subjecta sunt, non hominis merito? Et quare nunc non ita fit, ut habeant homines gratiam Dei? Inter initia fieri oportuit, ut fundamenta fidei acciperent firmitatem: nunc autem non opus est; quia populus populum adducit ad fidem, cum videntur eorum bona opera, et praedicatio simplex. unum sum velut aeramentum resonans, aut cymbalum tinniens. Magna utique videtur gratia diversis loqui linguis: plus autem aliquid est, etiamsi angelorum possit quis linguam scire, id est, si spiritaliter cognitum possit habere angelicum motum. Verum hoc ad meritum non ascribi, sed ad Dei gloriam,
Abbreviated transcription (Latin):
in omnibus dm̃ benedicendum & in ipsius nomine gloriandum cuius
gloriaẽ : Hancrationem &iam in rebus fisicis inuenimus: Rurum
autem cum melius argento sit. plus tamen in usu argentum est:
Etcum aes necessarium est sit. plus tamen ferrum opus est: nihil¬
enim pene sine ferro fit cum sit inferius: & post haec: Emulamini¬
tem crisorata meliora: Hoc mox insubiectis absoluit:
Gradatim illos
adutiora prouehit ostendens illis gratiã supra dicti: omnes deniq
in hominibus uidentur : Siueloquendi autcurandi uel prophetandi
non ad meritum hominis pertinere. sed adhonori ficentiam dĩ: Ideoq
nunc uiam illis dicit seostendere planitiorem qua itur ad caelum
quaemeritum conlocat apud dm̃:
Namquia supra dicta non semper adme¬
ritum pertinent dicit saluator:
oficia sunt ecdesiae ad confusionem gentilium & dĩ honorificentiam protestan¬
dam:dicit eis dñs:¬
ñs: Recedite ame non nouiuos operarii iniquitatis: Securi

Expanded text:
in omnibus Deum benedicendum, et in ipsius nomine gloriandum, cujus in omnibus Deum benedicendum, et in ipsius nomine gloriandum, cujus gratia est. Hanc rationem etiam in rebus physicis invenimus; aurum enim cum melius argento sit, plus tamen in usu argentum est; et cum aes necessarium sit, plus tamen ferro enim pene sine ferro fit, cum sit inferius. Et post haec: Aemulaminirismata meliora. Hoc mox in subjectis absolvit. Gradatim illos ad utiliora provehit, ostendens illis gratiam supradicti omnis doni, quod in hominibus videntur, sive loquendi, aut curandi, aut prophetandi, non ad meritum hominis pertinere, sed ad honorificentiam Dei. Ideoque nunc viam se dicit illis ostendere planiorem, qua itur ad coelum, quae meritum collocat apud Deum. Nam quia supra dicta non semper ad meritum pertinent, dicit Salvator: officia sunt Ecclesiae, ad confusionem gentilium, et Dei honorificentiam protestandam, dicit eis Dominus: Recedite a me: non novi vos, operarii iniquitatis . Securi
Abbreviated transcription (Latin):
mento sunt: Genera linguarum: Vt donum di sit multas linguas¬
scire : ut hoc alicui gratiadĩ inpertiat. ut linguarum interp̃tandarũ
habeat peritiã Numquid omnes a postoli: Uerum est quia in ecđa
unus est episcopus:t¬
ł episcopus: Num quid omnes prophetȩ: Non est ambiguum
non omnibus concedi prophetiam: Num quid omnes doctores:
Ille doctor est cui conceditur: Num quid om̃s uirtutes: hĩ potest habere¬
um quid omnes gratiam
habent curationum: Quomodo potest fieri ut omnes habeant donum
curationum:¬
um : Num quid omnes linguis locuntur: N
qui accipit donum in hacre: Numquid omnes inter praetantur :
Ille potest linguas interpraetari cuidat ds̃: in supra dictum sensum haec
inserenda : Explanauit enim reddita rationem omnes habere
diuersas gratias. & nec totum alicui concedi exemplo membrorum
Exemplo enim corporis carnis. spiritale corpus insinuat: Reperhos

Expanded text:
mento sunt. Genera linguarum; ut donum sit mento sunt. Genera linguarum; ut donum sit scire. Interpretationem sermonum; ut hoc alicui gratia Dei impertiat, ut linguarum interpretandarum habeat peritiam. Numquid omnes apostoli? Verum est, quia in Ecclesia unus est episcopus episcopus. Numquid omnes prophetae? Non est ambiguum non omnibus concedi prophetiam. Numquid omnes doctores? Ille doctor est, cui alios erudire conceditur. Numquid omnes virtutes? Hic potest haberum omnes gratiam habent curationum? Quomodo potest fieri, ut omnes habeant dona curationum? Numquid omnes linguis loquuntur? Non utique, nisi qui accipit donum in hac re. Numquid omnes interpretantur? Ille potest sermones interpretari, cui dat Deus. In supradictum sensum haec inserenda. Explanavit enim, reddita ratione, omnes habere diversas gratias, nec totum alicui concedi, exemplo membrorum. Exemplo enim corporis carnis spiritale corpus insinuat: ac per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Ordinis utiq: causa non propru meriti: tamen
spetialiter erant prophetȩ scripturarum interpretes: & futura
dicentes: Sicut erat agabus qui exitia & uincula huic apostolo
pro phetauit hiero solimis. & famem caecinit quae facta est subclau¬
dio: Ideo quam quam sit melior apls: aliquando tamen eget prophtis:
& quia abunodõ patresunt omnia: singulos epis copos: singulis
ecdesiis preeẽ de creuit: Tertio doctores: Illos dicit doctores
qui in ecclesia litteris & lectionibus retinendis pueros imbuebant
Mose sinagogae. quia traditio illorum ad nos transsitum fec̃
aliquis non eẽ epis copus: & habere insedonum uirtutis sanitatũ:
Opitulationis. gubernationes: Vtinrebus diuinis uigilet
intellectu: Itatamen ut in aliquibus quae implere ñ conceditur
ab alio sumat qđ dehabet: Quia totum uni concedi non porest:
Sunt &gubernatores qui spiritalibus retinaculis hominibus docu¬

Expanded text:
ordinis utique causa, non proprii meriti. Tamen ordinis utique causa, non proprii meriti. Tamen specialiter erant prophetae et Scripturarum interpretes, et futura dicentes , sicut erat Agabus, qui exitia et vincula huic Apostolo prophetavit futura Hierosolymis, et famem cecinit, quae facta est sub Claudio . Ideo quamquam sit melior apostolus; aliquando tamen eget prophetis. Et quia ab uno Deo Patre sunt omnia, singulos episcopos singulis Ecclesiis praeesse decrevit. Tertio doctores. Illos dicit doctores qui in Ecclesia litteris et lectionibus retinendis pueros imbuebant more Synagogae; quia traditio illorum ad nos transitum fecit.aliquis non esse episcopus, et habere in se donum virtutis sanitatum. Opitulationes, gubernationes; ut in rebus divinis vigilet intellectu: ita tamen, ut in aliquibus, quae implere non conceditur, ab alio sumat quod non habet; quia totum uni concedi non potest. Sunt et gubernatores, qui 154 spiritalibus retinaculis hominibus docu
Abbreviated transcription (Latin):
condolet corpus : Ita & nos docet condolere fratribus. si aliquid
huius modi autnecessitatis emerseri t:
Niuegloriatur unum membrum congaudent omnia membra:
Manifestum est quia lactum est caput siue cetera membra
sipedes fuerint accurati uelsani: sic debemus &nos alacres fieri
si fratrem aliquem uiderimus cultiorem & auctum honestate
morum hoc erit sanum eẽ consilio: Uos autem estis corpus
xp̃i & membra demembro:
Ostendit aperte nram̃ secausam
permembrorũ carnalium rationem tractasse: quia non omnes eadẽ¬
possumus. sed singuli pro qualitate fidȩi & gram̃ habemus concessã.
Et quos dam quidem posuit ds̃ in ecclesia primum apostolos
aput itaq in ecclesia apostolos posuit quilegati xp̃i sunt: Sicut
dicit idem a postolus: Pro quo legatione fungimur: Ip̃sunt epis copi
habor: Deniq pessimus caiphas propter qđ princips sacer dotũ
erat. prophetauit:

Expanded text:
corpus condolet: ita et nos docet condolere fratribus, si aliquid corpus condolet: ita et nos docet condolere fratribus, si aliquid hujusmodi, aut necessitatis emerserit. Sive glorificatur unum membrum, congaudeant omnia membra. Manifestum est quia laetum est caput sive caetera membra, si pedes fuerint accurati vel sani. Sic debemus et nos alacres fieri, si fratrem aliquem viderimus cultorem Dei, et auctum honestate morum, hoc est, sanum esse consilio. Vos autem estis corpus t membra de membro. Ostendit aperte nostram se causam per membrorum carnalium rationem tractasse; quia non omnes possumus eadem, sed singuli pro qualitate fidei et gratiam habemus concessam. Et quosdam posuit Deus in Ecclesia primum quidem apostolos. Caput itaque in Ecclesia apostolos posuit, qui legati Christi sunt, sicut dicit idem Apostolus: Pro quo legatione fungimur . Isti sunt episcopi, habet. Denique pessimus Caiphas propter quod princeps sacerdotum erat, prophetavit ,
Abbreviated transcription (Latin):
ieg& neq facies neq manus ut his addatur perquod decor
lo ẽ nihilest quod a nobis addatur. Debitus enim illis redditur honor:
Despectis uero u humilibus ex hortatio necessaria est. perquam
addatur illis aliquis honor utfiant utiles si quominus ipso contempru
negle gentiores circase erunt: in quibus magis proficien dum est
Vt non sit scisma in corpore sed pro inuicem sollicitasi nt membra:
Sic dicit adño moderatum humanum corpus. ut om nia membra
eius necessaria sint: Acperhoc prose inuicem sollicita. quia
alius sine altero non potest eẽ. Et quod in ferius putatur magis
neces sarium est : sicut & defratribus expositum est uel disputatũ.
Quia nullus debet uelu. Tin utilis despici:
Et siꝗͥd  patur unum membrum conpatiuntur omnia membra:
Hoc de membris corporis carnis ambiguum non est: Quias ioculus
autpes uel manus capiatur egritudine aliqua in firmitatistotũ

Expanded text:
non eget, neque facies, neque manus, ut his addatur per quod decornon eget, neque facies, neque manus, ut his addatur per quod decor, nihil est quod a nobis additur; debitus enim illis redditur honor. Despectis vero vel humilibus exhortatio necessaria est, per quam addatur illis aliquis honor, ut fiant utiles: si quominus, ipso contemptu negligentiores circa se erunt, in quibus magis proficiendum estt non sit schisma in corpore, sed pro invicem sollicita sint membra. Sic dicit a Deo moderatum humanum corpus, ut omnia membra ejus necessaria sint; ac per hoc pro se invicem sollicita, quia aliud sine altero esse non potest: et quod inferius putatur, magis necessarium est; sicut et de fratribus expositum est, vel disputatum, quia nullus debet velut inutilis despici. Et si quid patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra. Hoc de membris corporis carnis ambiguum non est; quia si oculus, aut pes, vel manus capiatur aegritudine aliqua infirmitatis, totum
Abbreviated transcription (Latin):
sicut membra corporis : Quaecum inferiora uidentur plus utilias :
Sine oculis enim manibus operatur. & ambulans uictum
Similis sen
sus est quia quiputantur sine dignitate eẽ: Inuenimus in eis qđ
ceteris inuenimus: Quo enim honore dignȩ sunt manus quan¬
Etpropter ea & nos ad dimus eis honorificentiam ut puta pedib
quos quia humiles sunt & sine dignitate calciamentis ornamus:
Etquȩ in honesta sunt nra abundantiorem hones tatem habent
Manifestum est quia pudenda nr̃a quae turpia uidentur
dum as pectus publicos uitant : Hones tate se contegunt neꝑ
cula tetrica incedere: Cum ergo uideantur contemptibiles magis
honoris sint quia solent uitam habere mundiorem: Qđ enim hominib
uidetur despectum. solet adõ pulcrum iuidicari:q uurrriñip
Honesta autem nr̃a nullius egent sed ds̃ temperauit corpus ei cui deera
abundantiorem tribuendo honorem: Aptum est quia caput
Aptum est quia caput

Expanded text:
sicut membra corporis, quae cum inferiora videntur, plus utilia sunt; sicut membra corporis, quae cum inferiora videntur, plus utilia sunt; sine oculis enim manus operatur, et pes ambulans victum Similis est sensus, quia qui putantur sine dignitate esse, invenimus in eis quod caeteris invenimus. Quo enim honore dignae sunt manus, quanPropterea et nos addimus eis honorificentiam, ut puta pedibus; quos 153 quia humiles sunt et sine dignitate, calceamentis ornamus. Et quae inhonesta sunt nostra, abundantiorem honorem habent. Manifestum est quia pudenda nostra, quae turpia videntur, dum aspectus publicos vitant, honestate se contegunt, ne cula tetrica, nudo pede, incedere. Cum ergo videantur contemptibiles, magis honori sunt; quia solent vitam habere mundiorem. Quod enim hominibus videtur despectum, solet a Deo pulchrum judicari. Quae autem hoabundantiorem tribuendo honorem: ut non sittum est quia caput
Abbreviated transcription (Latin):
opus es: quia oculis quidem uidetur: sed manus sunt quae o perantur:¬
neces sariꝰa sunt : Idẽ maior gradu & dignitate non potest sineillo ẽẽ
qui humilis est : quia est quod humilis potest: qđ non potest sublimis :
quia ferrum potest: quod non potest aurum: Acper hoc honorem
capiti faciunt pedes: Et quae putemus ignobiliora membra membra
corporis eẽ : his abundantiorem honorem circumdamur & quae in¬
Manifestum est quia quam uis aliquis dignitate
sublimis sit : sisub iectus tamen defuerit qui obsequus suis illum faciat
gloriosum : ipsa dignitas contemptibilis erit: Officium ẽ enim per
quod dignitas constat: taleest sumperatori desit exercitus: Quam¬
uis ergo magnus sit imperator: necessarium tamen habet exercitũ.
Membrum est enim corporis eius: antese habens tribunos. comites.
magistros: His omnibus inferiores sunt milites : & magis necessariis

Expanded text:
opus es; quia oculus quidem videt, sed manus sunt, quae operanturopus es; quia oculus quidem videt, sed manus sunt, quae operanturnecessarii: id est, major gradu et dignitate non potest sine illo esse, qui humilis est; quia est quod humilis potest, quod non potest sublimis, quia ferrum potest, quod non potest aurum: ac per hoc honorem capiti faciunt pedecorporis, his abundantiorem honorem circumdamus . » ExeManifestum est, quia quamvis aliquis dignitate sublimis sit; si subjectus tamen defuerit, qui obsequiis suis illum faciat gloriosum, ipsa dignitas contemptibilis erit: officium enim est, per quod dignitas constat. Tale est si imperatori desit exercitus. Quamvis ergo magnus sit imperator, necessarium tamen habet exercitum; membrum est enim corporis ejus, ante se habens tribunos, comites, et magistros. His omnibus inferiores sunt milites, et magis necessarii sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ubi adoratus : Voluntatem dĩ quia prouida & rationabilis est membra dic̃
Mani festum est quia siomnes unius fuissent dignitatas non dicerentur
mem braneq: corpus. Ideo quia uariis membrorum officiis guber¬
natur: Omnia enim unum membrum eẽ non poterant: Ideo autem
multa sunt quia ab inuicem differunt dignitate: Quod sies sent omã
unum membrum. ubi corpus nunc autem multa quidem membra
unum autem corpus: Hoc dicit quia multa cum inuicem sui egeant
non discrepant inunitate naturae quam uis diuersa sint: Quia¬
Quia
diuersitas haec inunum concurrit utcor poris utilitas expleatur:
Sicut etea quibus mundus ipse constat cum sint diuersa non solum
officiis sed & naturis ad unius tamen mundi proficiunt per fectione:
Et ex omnibus his nascitur temperies quae dam infructibus qui
humane proficiunt utilitati: Non potest autem dicere: oculus
manui opera tua non in digeo: aut iterum caput pedibus. non estis
mim necessarii: Hoc est: non potest potior dicere inferiori non mihi¬

Expanded text:
ut voluit. Voluntatem Dei, quia provida et rationabilis est, membra dicit Manifestum est quia si omnes fuissent unius dignitatis, non dicerentur membra, neque corpus: ideoque variis membrorum officiis congubernantur; omnia enim unum membrum esse non poterant. Ideo autem multa sunt, quia ab invicem differunt dignitate. Nunc autem multa unum membrum, ubi corpus? Nunc autem multa quidem membra, unum autem corpus. Non potest non discrepant in unitate naturae, quamvis diversa sint, quia diversitas haec in unum concurrit, ut corporis utsicut et ea quibus mundus ipse constat, cum sunt diversa non solum officiis, sed et naturis; ad unius tamen mundi proficiunt perfectionem, et ex omnibus his nascitur temperies quaedam in fructibus, qui humanae proficiunt utilitati. Non potest autem dicere ocumanui opera tua non indigeo aut iterum caput pedibus non estis mihi necessarii
Abbreviated transcription (Latin):
& corpus non est unum membrdrum sedmulta: Hoc dicens
ostendit unitatem habere uarietatis officiorum : & diuersitatẽ
hanc non discrepare inunitate potestatis: Quando corporis unitas non
in singularitate consistit sed inmultis membris ut inuicem sibi prestent
quod dehabent ⁊ Sidixerit pes quia nonsum manus nonsum de corpere
non propterea non ẽ decorpere : Hoc ẽ non posse eum qui infirmus
uidetur inter fratres. negarieẽ decorpore quia non ẽ potens
Si dix¬
erit auricula quia non sum oculus non sum decorpore non propter ea
non est de corpore: Nondebere dicit illum qui paulo inferior est
non necessarium putari corpore. Propter ea quod deprimis nonsit:¬
unius eent̃ officii & operis. quomodo impleretur reliqi
nacula corporis :¬

Expanded text:
 corpus non est unum membrum, sed multa. Hoc dicens, ostendit unitatem habere varietates officiorum, et diversitatem hanc non discrepare in unitate potestatis; quando unitas corporis non in singularitate consistit, sed in multis membris; ut invicem sibi praestent, quod debent. Si dixerit pes: Quia non sum manus, non sum de corpore; num propterea non est de corpore? Hoc est, non posse eum, qui infirmus videtur inter fratres, negari esse de corpore; quia non est potens. Si dixerit auricula: Quia non sum oculus, non sum de corpore; num propterea non est de corpore? Non debere dicit illum, qui paulo inferior est, non necessarium putari corpori, propterea quod de primis non situnius essent officii et operis, quomodo impleretur reliquanacula corporis
Abbreviated transcription (Latin):
dignitatem iustis laboribus quaesiuer̃: Sequentibus uero stellis
quae inter claras &obscuriores mediȩ sunt. peccatores homines co ap¬
tandisunt. qui detribus hullius gradus honorem adipisci uoluerunt:
Tetricis autem stellis & omnium nouissimis perfidorum resurrectio
similis est: Quia errorem secut i stellis inerrorem ducentibus con¬
parandisunt:: Sicut dicit in epistola sua iuidas apostolus: Infidelitas
enim. non potest claram resurrectionem habere: Quia sicut carbo
cinere suo co opertus obcecatur. Ita& hi perfidia sua erroris tene¬
bris cruimdati luce carebunt: Itaerit &resurrectio mortuorũ:
Exempladat ut non sit dubium resurrectione futura mortuorũ.¬
ut accepta ratione nemo ambigat : Seminatur in corruptela
surgit  in corruptela: Seminare est sepelire ut corrum patur :
resurgere autem in in corruptela iam ex suscitatum non posse corrũ¬
pi: Sed habere claritatem in mortalitatis: Seminatur inignominia¬

Expanded text:
dignitatem justis laboribus quaesierunt. Sequentibus vero stellis, dignitatem justis laboribus quaesierunt. Sequentibus vero stellis, quae inter claras et obscuriores mediae sunt, peccatores homines coaptandi sunt, qui de tribus nullius gradus adipisci honorem voluerunt. Tetricis autem stellis, et omnium novissimis, perfidorum resurrectio similis est; quia errorem secuti, stellis in errorem ducentibus comparandi sunt, sicut dicit in Epistola sua Judas apostolus . Infidelitas enim non potest claram resurrectionem habere; quia sicut carbo cinere suo coopertus obcaecatur, ita et hi perfidia sua erroris tenebris circumdati, luce carebunt. Ita erit et resurrectio mortuorum. Exempla dat, ut non sit dubium resurrectionem mortuorut accepta ratione, nemo ambigat. Seminatur in corruptela, in incorruptela. Seminare est sepelire, ut corrumpatur: resurgere autem in incorruptela, jam exsuscitatum non posse corrumpi, sed habere claritatem immortalitatis. Seminatur in ignominia
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s caelestis est. ex eo corpore caelestia dicantur : Ex adam uero quia
terrestris est terrestria corpora: Nia daritas solis alia claritas
iunȩ. alia daritas stellarum: stella enim abstella differt inclaritate
Vnius naturȩ conparatione utitur ad indis cretȩ substantiae reddendam
rationem : quia sicut sol. & luna & stellȩ cum sint unius quidem nature
diuersȩ tamen claritatis sunt : Ita & homines cumsint unius generis:
merito tamen dissimiles erunt ingloria ut claritati solis. illorũ digni¬
tas ex equetur : quicentesimum numerum habent: Qui utperfecti
essent primi gradus emuli fuerunt: De quibus dictum est: Tunciusti
fulgebunt sicut sol in regnopatrissui: : Lunari autem claritate hi con¬
parandisunt. qui sexa gisimum num erum bonis operibus mercatisunt.
Vt secundi gradus meritum haberent: Stellis autem clarioribus eorũ
merita comparanda sunt : qui trigesimum numerum tertii gradus

Expanded text:
Christus coelestis est, ex eo corpora coelestia dicantur: ex Adam vero, quia Christus coelestis est, ex eo corpora coelestia dicantur: ex Adam vero, quia terrestris est, terrestria corpora. Alia claritas solis, alia claritas lunae, et alia claritas stellarum; stella enim ab stella differt in claritate. Unius naturae comparatione utitur ad indiscretae substantiae reddendam rationem; quia sicut sol et luna et stellae cum sint unius quidem naturae, diversae tamen claritatis sunt: ita et homines cum sint unius generis, merito tamen dissimiles erunt in gloria; ut claritati solis illorum dignitas exaequetur, qui centesimum numerum habent, qui ut perfecti essent, primi gradus aemuli fuerunt, de quibus dictum est: Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui . Lunari quidem claritati hi comparandi sunt, qui sexagesimum numerum bonis operibus mercati sunt; ut secundi gradus meritum haberent. Stellis autem clarioribus eorum merita comparanda sunt, qui trigesimum numerum, tertii gradus
Abbreviated transcription (Latin):
mundi & scrutatores siderum siualent conprehendere quae extrasesunt.
Cum quod intrase sit nesciantꝰ deniq omnes mundani philo sophi quiamentẽ
suam legi dĩ humiliare & fidem eius suscipere noluerunt : Diuersa semper
& contraria adserentes in anissimis disputationibus inuicẽ se confuder̃ ÷
quia innullo horum testificataieritatis signum agnitum est quod ante positỹ
uerbis commendar& doctrinam : sicut & dñs de creuit disciplinȩ nraẽ : quae
non uerbis probatur sed uirtute : cui non possunt uerba resisterȩ: Quem¬
ad modum ergo ex una in pensa diuersa animantium caro est: Et unius¬
ita carnis homines diuersierunt dignitate in resurrectione ut talis unus¬
quisq appareat qualis fuerit meriti: quippecum &iam hic diuer sitatem
caelestium gloria. alia autem terrestrium: Cȩlestia corpora sunt resur¬
gentium: Terrestria autem antequam moriantur aut surgant : Vt quia

Expanded text:
mundi et scrutatores siderum, si valent comprehendere quae extra se sunt, mundi et scrutatores siderum, si valent comprehendere quae extra se sunt, cum quid intra se sit, nesciant. Denique omnes mundani philosophi, qui mentem suam legi Dei humiliare, ut fidem ejus susciperent, noluerunt, diversa semper et contraria asserentes, inanissimis disputationibus invicem se confuderunt; quia in nullo horum testificatae veritatis signum agnitum est, quod antepositum verbis commendaret doctrinam, sicut et Deus decrevit disciplinae nostrae, quae non verbis probatur, sed virtute, cui non possunt verba resistere. Quemadmodum ergo ex una impensa diversa animantium caro est; ita et unius carnis homines, diversi erunt dignitate in resurrectione; ut talis unusquisque appareat, qualis fuerit meriti: quippe cum etiam hic diversitatem lia quidem coelestium gloria, alia autem terrestrium. Coelestia corpora sunt resurgentium, terrestria autem antequam moriantur, aut resurgant; ut quia
Abbreviated transcription (Latin):
tritici. aut alicuius ceterorum: Ds̃ autem illidat corpus prout uoluit.
&unicuiq: seminum proprium corpus: Siergonudum granum
seminatur & dĩnutu quo dam modo elementorum ministerio inuestitum
regit: Multa secum habens incrementa utilitatis humanae:
Cus non credibile sit dĩ uirtute mortum posseresurgere. meliorat.
tantum suo stantia nonnumero multi plicatum: quid ergo requirit᷑
ab infideli quo corpore resurgant mortui cum ex empla p̃cedant ad
fidem hanc melioratȩ resurrectionis non amisisse substantiã ẽ
quia pro prium corpus recipi& in quo creatus ẽ adam iuxta exempla
supra dicta: Non omnis caro eadem caro. ⁊alia quidem hominis
alia autem pecoris. Alia caro uolatilium. alia caro piscium:
Cum ex eadem massa omnis caro sitiunde & quomodo in histanta diuer¬
sitas ẽ &una inpensa facer& genera diuersa: Dicunt nunc sophistȩ

Expanded text:
tritici, aut alicujus caeterorum: Deus autem 165 illi dat corpus, prout vult: et tritici, aut alicujus caeterorum: Deus autem 165 illi dat corpus, prout vult: et unicuique seminum proprium corpus. Si ergo nudum granum seminatur, et Dei nutu quodammodo elementorum ministerio vestitum resurgit, multa secum habens incrementa utilitatis humanae; cur non credibile sit Dei virtute mortuum posse resurgere, meliorata tantum substantia, non numero multiplicatum? Quid ergo requiritur ab infideli, quo corpore resurgant mortui, cum exempla praecedant ad fidem hanc melioratae resurrectionis, non amissae substantiae? Quia proprium corpus recipiet, in quo creatus est Adam, juxta exempla supra dicta. Non omnis caro, eadem caro: sed alia quidem hominis, alia vero pecoris: alia caro volatilium, alia caro piscium. Cum ex eadem massa omnis caro sit; unde et quomodo in his tanta diversitas est, ut una impensa faceret genera diversa? Dicant nunc sophistae
Abbreviated transcription (Latin):
tes hi. qui inter eos conuertebantur mortuos resurrecturosstultumeẽ
dicebant credere : Ideo pudorem illis incutit quasi in prudentibus. cre¬
debant enim eis qui ignorantiam dĩ habentes contradi statuta docebant:
Seddicit aliquis. quem ad modum resurgent mortui. quo autem corpo¬
re uenient: Hos dixit ignorantiam dĩ habere quorum depra¬
uatȩ sententiae uerba protulit dicens: Quem ad modum resur genł
mor tui: quo autem corpore uenient: c̃ui congrue respunedit dicens:
Q tulte tu qđ seminas noniiuificatur nisimoriatur: Cũ animali homine
nonutiq legis auctoritate agit : ut exemplis. suadeat̃ꝰ. quae si recperi
non erraret . sed fisica ratione dequa sibi blanditur ut noncredat resurgere
resoluta &emortua corpora : Ostendit enim mortua rursum reparara
aduitam & multiplicata ut confundatur error humanus: Et quod se¬
minas non corpus quod futurum est seminas sed nudum granum atputa

Expanded text:
tes ii, qui inter eos convertebantur, mortuos resurrecturos stultum esse tes ii, qui inter eos convertebantur, mortuos resurrecturos stultum esse dicebant credere. Ideo pudorem illis incutit quasi imprudentibus; credebant enim eis, qui ignorantiam Dei habentes, contra Dei statuta docebant. Sed dicet aliquis: Quemadmodum resurgent mortui? Quove corpore venient? Hos dixit ignorantiam Dei habere, quorum depraae sententiae verba protulit, dicens: Quemadmodum resurgent mortui? quove corpore venient? Cui congrue respondit, dicens: Stulte, tu quod seminas, non vivificatur, nisi prius moriatur? Cum animali homine non utique Legis auctoritate agit; ut exemplis suadeat, quae si reciperet, non erraret: sed physica ratione, de qua sibi blanditur, ut non credat resurgere soluta et mortua corpora. Ostendit enim mortua rursum reparari ad vitam, et multiplicata; ut confundatur error humanus. Et quid seminas? Non corpus quod futurum est, seminas: sed nudum granum, ut puta
Abbreviated transcription (Latin):
pͥraui conloquii. inciat mentem: Acper hoc ab his cauendum: Quicumq
pentes debet uitare. ut impleat quod utile iudicauit: Uigilate. iuste
estore. & nolite peccare : Vigilandum monet necircum uentio ne
praui sensus capti &afide ab ducti depra uarentur. mortuorum resurrec¬
tionem non credendo: lustos eẽ p̃cepit : Vt non solum terrenam iustitiã
excolant sed & celeste : quia terrena iustitia meritum non facit sic̃ non
facit reum: Quid enim magnum est aliena non tollere: quippe cum hoc
timoris sit. Magnum est autem deproprio non habenti largiri: hȩc ẽ
uera iustitia: &ut non peccent subiecit Vnde intellegi uoluit non se iustitiã
temporalem seruandam mandasse sed diuinam: Quia qui celestem iustiti¬
am seruat sine dubio in hac p̃senti perfectus est: Ignorantiam enim dĩ
quidam habent. adreuerentiam uobis loquor: Propositum dĩ ignor an¬

Expanded text:
pravi colloquii vitiat mentem, ac per hoc ab his cavendum. Quicumquepravi colloquii vitiat mentem, ac per hoc ab his cavendum. Quicumquepentes debet vitare; ut impleat, quod utile judicavit. Vigilate, justi estote, et nolite peccare. Vigilandum monet, ne circumventione pravi sensus capti, et a fide abducti depraventur, mortuorum resurrectionem non credendo. Justos esse praecepit, ut non solum terrenam justitiam excolant, sed et coelestem; quia terrena justitia meritum non facit, sicut et non facit reum. Quid enim magnum est aliena non tollere, quippe cum hoc timoris sit? Magnum est autem de proprio non habenti largiri, haec est vera justitia. Et ut non peccent, subjecit; unde intelligi voluit non se justitiam temporalem servandam mandasse, sed divinam; quia qui coelestem justitiam servat, sine dubio in hac praesenti perfectus est. Ignorantiam enim Dei quidam habent, ad verecundiam vobis loquor. Propositum Dei ignoran
Abbreviated transcription (Latin):
isecuindum hominem adbestias pugnaui effesi ꝗđ mihi ꝓdest simortui
non resurgent᷑ : Hoc ẽ sisesundum humanum sensum quiuidens hoc in
rerum natura non cadere: ut caro iam soluta reformetur aduitã
minime credit futuram resurrectionem mortuorum besti is of¬
ferri nontimui nihil profeci: Sed non hoc est quia certus depro¬
missa uita non solum nontimuit : sed & libenter bestiis offerri
sepas sus est: Sicut inter cetera ait in actis apostolorum:
Ego enim non solum ligari sed &moriparatus sum inihertisoli¬
moriemur : Hoc abesaia propheta dictum est: propter hos quiquasi
nihil futurum esset post mortem: uentri tantum studebant quo modo
pecora sicut & hii qui corinthios deprauabant: Molite seduci: corrũ¬
punt mores bonos colloquia mala: Significat confabulatio ne
malorum hominum euerti posse bonum propositum: assiduitas enim

Expanded text:
Si secundum hominem ad bestias pugnavi Ephesi, quid mihi prodest, si mortui Si secundum hominem ad bestias pugnavi Ephesi, quid mihi prodest, si mortui non resurgunt? Hoc est, si secundum humanum sensum qui videns hoc in rerum naturam non cadere, ut caro jam soluta reformetur ad vitam, minime credit futuram resurrectionem mortuorum bestiis offerri, mori non timui, nihil profeci. Sed non hoc est, quia certus de promissa vita, non solum non timuit; sed et libenter bestiis offerri se passus est, sicut inter caetera ait in Actibus apostolorum: Ego enim non solum ligari, sed et mori paratus sum in Hierosolyas enim moriemur. Hoc ab Esaia propheta dictum est propter hos, qui quasi nihil futurum esset post mortem, ventri tantum studebant quomodo pecora , sicut et ii qui Corinthios depravabant. Nolite seduci, corrumpunt mores bonos colloquia mala. Significat confabulatione malorum hominum everti posse bonum propositum; assiduitas enim
Abbreviated transcription (Latin):
bapti zantur pro illis num quid &baptizamur proillis Nam &iepthe quam¬
uis inre quae accepto ferri non posset fidelis inuentus est: Offerens
filiam suam secundũ uotum suũ qđ stulte uouerat : Nonergo factum ꝓbatur.
sed ꝑseuerantia fidei in explum profertur.: Predicantiũ pericula & laho¬
res memorat dicens : quid & nos periclitamur : & sub auditur nisi quia spera¬
mus futuram resurrectionẽ sicut supramemorat: Securi enim
in lata ab infidelibus propter elum illorum quos quia credider̃
Per di disse dolent. Sollicitudinem ergo suam ostendit quã habeat
erga salutem illorũ pp̃ gloriam promissam ad nõ: siuit &inlege
dictum est: Exalta sicut tuba uocemtuam: site audierint lucra¬
beris animas illorum: Ad hoc festinabat apostolus semper sollicitus
ut gloria illicresceret apud dm̃. adquisitȩ salutis multorum:

Expanded text:
baptizantur pro illis? Numquid et baptizamur pro illis? Nam et Jephte, quambaptizantur pro illis? Numquid et baptizamur pro illis? Nam et Jephte, quamvis in re, quae accepta fieri non posset, fidelis inventus est, offerens filiam suam secundum votum suum, quod stulte voverat , non ergo factum probatur, sed perseverantia fidei in exemplum praefertur. Praedicantium pericula et labores memorat dicens: Quid et nos periclitamur? et subauditur; nisi quia speramus futuram resurrectionem, sicut supra memorat. Securi enim illata ab infidelibus, propter zelum illorum, quos quia crediderunt se perdidisse, dolent. Sollicitudinem ergo suam ostendit, quam habebat erga salutem illorum, propter gloriam promissam a Domino, sicut et in Lege dictum est: Exalta sicut tuba vocem tuam; si te audierint, lucraberis animas illorum . Ad hoc festinabat Apostolus semper sollicitus, ut gloria illi cresceret apud Deum acquisitae salutis multorum.
Abbreviated transcription (Latin):
unus erit ds̃ non tamen sic subictur filius patri: sicut filio creatura : Alio quin
ꝗd facient quibapti zantur promortuis si omnino mortui non resur gent
quid & baptizantur pro illis : Intantum ratam & stabilem uult osten¬
dere resurrectionem mortuorum ut ex emplum det eorum
quitam securi erant defutura resurrectione ut &iam promortuis baptiña¬
rentur Siquem forte mors p̃ uenis set: timentes neaut male aut non
resurgere quibaptizatus non fuerat uiuus nomine mor tuitinguebatur¬
Vnde subiecit : quidet baptiz antur pro illis: exemplo hoc non factũ ut rum
probat sed fixam fidem in resurrectione ostendit: Quid & nosperclitam
Quid & nosperclitam
om̃i hora: cotudie morior progloria ura quam habeo in dño:
Dicendo quid & nos per eͥclitamur: discreuit personas: õstendens non cat¬
holicos eẽ qui pro mortubs baptizabantur: Deniq supra dixit quid e

Expanded text:
unus est Deus. Non tamen sic subjicitur Filius Patri, sicut Filio creatura. Alioquin unus est Deus. Non tamen sic subjicitur Filius Patri, sicut Filio creatura. Alioquin quid facient, qui baptizantur pro mortuis, si omnino mortui non resurgunt? Ut quid et baptizantur pro illis? In tantum ratam et stabilem vult ostendere resurrectionem mortuorum, ut exemplum det eorum, qui tam securi erant de futura resurrectione; ut etiam pro mortuis baptizarentur, si quem forte mors praevenisset: timentes ne aut male, aut non resurgeret, qui baptizatus non fuerat, vivus nomine mortui tingebaturUnde subjecit: Ut quid et baptizantur pro illis? Exemplo hoc non factum illorum probat, sed fixam fidem in resurrectionem ostendit. 164 Ut quid et nos periclitamur omni hora? Quotidie morior pro gloria vestra, quam habeo in Domino. Dicendo: Ut quid et nos periclitamur? discrevit personas, ostendens non catholicos esse, qui pro mortuis baptizabantur. Denique supra dixit: Ut quid et
Abbreviated transcription (Latin):
qui ili subiecit omua ut sit dñs omnia in omnibus: Idem sensus est quẽ
dsensum &c quia tradens pater filio regnum non se subiecer & ei sicut
filius patri se sub iecit: In congruum est
enim ut pater subic ratͥfilio
Omnia ergo sabiecit pater filio. ut similiter hono rificctur filius. sicut honori¬
ficatur & pater: Cum ergo omnia confessa fuerint xpm̃ dm̃ substrata
Hoc dicit quia cum omnium principum & potestatum &dominationum
sublimis & in ẽfabilis auctoritas maneat : Hoc est subicere sefilium patri-
hoc est dm̃ eẽ omnia in omnibus: Quia cum discit omnis creatura capu
& terres trium & infernorum confiteatur unum eẽ dm̃ ex quosunt omnia:
Si autem dixisset ui sit ds̃ in omnibus intellegeretur in omnibus quidem eẽ :
s per affectum aut communem sensum. non tamen ea ipsa exipso eẽ:
Exipso quia ab ipso creata sunt: in ipsis autem quia in omnium confessione

Expanded text:
qui subjecit omnia; ut sit Deus omnia in omnibus. Idem sensus est, quem c autem addit ad sensum, quia tradens Pater Filio regnum, non se subjecerit ei, sicut Filius Patri se subjecit; incongruum est enim ut Pater subjiciatur Filio. Omnia ergo subjecit Pater Filio, ut similiter honorificetur, sicut honorificatur et Pater. Cum ergo omnia confessa fuerint Christum Deum, substrata Hoc dicit, quia cum omnium principum et potestatum et dominationum sublimis et ineffabilis auctoritas maneat. Hoc est subjicere se Filium Patri, hoc est, Deum esse omnia in omnibus; quia cum discit omnis creatura caputet terrestrium et infernorum confiteatur unum esse Deum, ex quo sunt omnia. Si autem dixisset: Ut sit Deus in omnibus; intelligeretur in omnibus quidem esse, sed per affectum, aut communem sensum; non tamen ea ipsa ex ipso esse. n ipsis est: ex ipso; quia ab ipso creata sunt: in ipsis autem; quia in omnium confessione
Abbreviated transcription (Latin):
deretur: Cum dicat angelus ad mariam: Et dabit illi dñs ds̃ sedem dđ
patrissui & regnalut indomo ia cob in aeternum & regnieius nonerit
finis: Et danel de eodem regnodicit: Intercetera: Ds̃ caeli excitaũ
aliud regnum quod ndmquam corrumpetur & hocregnum erit aeternũ
Ntemo ergo dubitet filium semper regnaturum cumpatrȩ: Traditio
autem haec est regni utcum omnia filio fuerim subiecta. ex quo sunt om¬
nia sed per quem sunt omnia: Et hocerit tradere regnumdo & patri:
ostendere ĩpsum eẽ ex quo omnis paternitas in caedis & interra nominat᷑
Et tuncerit finis: Destructio tamen mortis ẽ resurrectiomor tuor

Expanded text:
deretur, cum dicat angelus ad Mariam: Et dabit illi Dominus Deus sedem David patris sui, et regnabit in domo Jacob in aeternum, et regni ejus non erit finis ? Et Daniel de eodem regno dicit inter caetera: Deus coeli excitabit aliud regnum, quod numquam corrumpetur; et hoc regnum erit aeternum . Nemo ergo dubitet Filium semper regnaturum cum Patre. Traditio autem haec regni est, ut cum omnia Filio fuerint subjecta, et adonia, sed per quem sunt omnia: et hoc erit tradere regnum Deo et Patri, ostendere ipsum esse, ex quo omnis paternitas in coelis et in terra nominatur : et tunc erit finis. Destructio tamen mortis est resurrectio mortuorum.
Abbreviated transcription (Latin):
omis litigua creatorisuo: Non adhonori ficentiam hominũ sed dĩ : qui se manifestat
ꝑ homines : Quicum humiles et imperiti eeñt. acceper̃ potestatem adõ. & loquendi
magnalia et agendi. : Fictilia ergo uara dic̃s infirmitatem naturae. sigñificat. quae

Expanded text:
omnis lingua Creatori suo, non ad honorificentiam hominum, sed Dei, qui se manifestat omnis lingua Creatori suo, non ad honorificentiam hominum, sed Dei, qui se manifestat per homines: qui cum humiles et imperiti essent, acceperunt potestatem a Deo et loquendi magnalia, et agendi. Fictilia ergo vasa dicens, infirmitatem naturae humanae significat, quae
Abbreviated transcription (Latin):
qui fuimus incredibiles in ignorantia. hoc est intenebris ꝑ nos daret ds̃ iumen ceteris
gentibus : quantum seadhuchumiliat . utłi solius &xp̃i gloriam p̃ferat: in luminatur
enim ut cognitionem habeant głaedĩ ꝑxp̃m̃. ⁊Ideo głae dĩ ait cognitionẽ id est nondĩ so
lius sed etxp̃i. qui ẽ gła eius . ut significaret nondm̃ solum cognosti. sed et opera eius et
miam̃ et prouidentiam . quia et condidit & saluabit genus humanum uisus in xp̃o per
łam uirtutis suae. Habentes autem thesaurum istum inuasis fictilib: utexcellentia
sit uirtutis di et non ex nob̵. : Ihes aurum sacramentum significauit di in xp̃o. quod cre¬
dentib manifestatur : in credulis uero quodam uelamine tectum ẽ : Quia sicutthesau¬
rus in occulto ponitur. ita et sacramentum dĩ intra hominem . idẽ in corde huma no
absconditur : Hunc ergo thesaurum in animo et corpore licit eẽ. adõdatum : utemi¬
nentia uirtutis eius appareat. ꝑ homines predictores dum taxat . ut reconcilietur

Expanded text:
qui fuimus incredibiles in ignorantia, hoc est, in tenebris, per nos daret Deus lumen caeteris gentibus. Quantum se adhuc humiliat, ut Dei solius et Christi gloriam praeferat? Illuminatur enim, ut cognitionlius, sed et Christi, qui est gloria ejus ut significaret non Deum solum cognosci, sed et opera ejus et misericordiam et providentiam, qua et condidit, et salvavit genus humanum visus in Christo per am virtutis suae. Habemus autem thesaurum istum in vasis fictilibus, uti sublimitas sit virtutis Dei, et non ex nobis. Thesaurum sacramentum significavit Deus in Christo, quod credentibus manifestatur, incredulis vero quodam velamine tectum est, quia sicut thesaurus in occulto ponitur, ita et sacramentum Dei intra hominem, id est, in corde humano absconditur. Hunc ergo thesaurum in animo et corpore dicit esse a Deo datum, ut eminentia virtutis ejus appareat per homines, praedicatores dumtaxat ut reco
Abbreviated transcription (Latin):
tuam &cor inpenitens thesauritas tibi iram indie irae & reuelationis
iusti iudicii dĩ . qui red d& unicuique secundum opera eius: Inpunitatẽ
sperans peccatorum. non solum durat in conuertibilis & intractabilis
manens sed adhuc a cerbius peccat securus quod non sit ultio futura
Corhab& inpenitens. ignorans quia iram sibi congregat indiẽ irae Ne¬
cesse enim seueriora pena plectatur . Immo flammis perennibus tor¬
queatur. qui longa dilatione non tantum emendare senoluit. sed ad¬
huc addens ad contemptum exagerauit peccata, Irae dies est peccato¬
ribus quo punientur . Ideo ipsis est ira. qui sentiunt pȩnam indie re

Expanded text:
in die irae, et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua. Impunitatem sperans peccatorum, non solum durat inconvertibilis et intractabilis manens; sed adhuc acerbius peccat, securus quod non sit ultio futura, cor habens impoenitens, ignorans quia iram sibi congregat in die irae. Necesse est enim saeviori poena ut plectatur, immo flammis perennibus torqueatur, qui longa Dei patientia non solum se emendare noluit, sed adhuc addens ad contemptum exaggeravit peccata. Dies irae est peccatoribus, quo punientur; ideo ipsis est ira, quia sentiunt poenam in die re
Abbreviated transcription (Latin):
manditiam & fornicationem & inpudicitiã quã generunt :
Hoc p̃monet. ut non illos tales inueniat : quales dudũ inue¬
nerat cum uitus diuersis operum inmundorum. uel magis nomi¬
num. quia omne opus sinecrimine ẽ. sed in ordinationis nom̃ fa¬
cit crimen. Tunc enim ẽ in licitum . cum alit̃ fit . quam concessũ ẽ
Illis ergo peccantibus. se humiliari dicit. quia incipit ut pius pat̾
paeccata filiorum deflere: Quis enim pater nongaudeat bene
agentibus filuis : Sic iterum necesse ẽ lugeat. si praue uersentur:
Ideo ammon&. utsiqui p̃teritarum fornicationum. auit alterius
inmunditiae. uel in pudicitiae . nonegerunt penitentiam : ficut
quidam quos significat egisse. nunc agerent. Et ueniens sine tris¬
titia ess& cum eis: Cum enim dicit. et lugeam multos & his qui
ante peccauerunt & non egerunt pȩnitentiã : probat quosdam
& his egisse paenitentiam quosdã Non egisse : quo no

Expanded text:
munditia et fornicatione, et impudicitia, quam gesserunt. munditia et fornicatione, et impudicitia, quam gesserunt. Hoc praemonet, ut non illos tales inveniat, quales dudum invenerat cum vitiis diversis operum immundorum, vel magis nominum; quia omne opus sine crimine est, sed inordinationis nomen facit crimen. Tunc enim est illicitum, cum aliter fit, quam concessum est. Illis ergo peccantibus, se humiliari dicit; quia incipit, ut pius pater peccata filiorum deflere. Quis enim pater non gaudeat, bene agentibus filiis? Sic iterum necesse est lugeat, si prave versentur. Ideo admonet, ut si qui praeteritarum fornicationum, aut alterius immunditiae, vel impudicitiae non egerunt poenitentiam, sicut quidam quos significat non egisse, nunc agerent; ut veniens sine tristitia esset cum eis. Cum enim dicit: Et lugeam multos ex iis, qui ante peccaverunt, et non egerunt poenitentiam, probat quosdam ex his egisse
Abbreviated transcription (Latin):
uolo inueniam uos. Quõ non omnes ad huc quos in prima epła corripit emendaue¬
rant in quibus fuerant uicus reprȩhensi. Id eo cum auctoritate uult uiden
itu ros adillos ut territi corrigant uttales illos inueniat quales uult
Et ego inueniar a uob qualem nonuultis. Hoc dicit ut tales se pre¬
beant ut conueniat eiscum a postolo ut inuicem congaudeant sibi.
Ulle enim inuenit aliquẽ qualem non uult: quisetalem facit¬
lem facit
ut discordet ab illo. Neforte sint interuos. con.tentiones
utdis cordet ab illo.N¬
eforte sint interuos. con.tenti
emulationes. animositates. dissensiones. detractiones. susurra¬
tiones. tumores. seditiones. Nunc errores memorat quos
insuperiore epistola reprehendit. quando ꝑsonis deferentes.
& as uterum alteri praeponentes dissidebant ab inincem :¬
eiterum cum uenero humiliet me dr̃ apud uos. & lugeam mul¬
tos ex his quiante peccauer̃ & noneger̃ penitentiam. suꝑ in

Expanded text:
volo, inveniam vos. Quoniam non omnes adhuc quos in prima epistola corripuit emendavevolo, inveniam vos. Quoniam non omnes adhuc quos in prima epistola corripuit emendaverant se, in quibus fuerant vitiis reprehensi; ideo cum auctoritate vult videri iturus ad illos, ut territi corrigantur; ut tales illos inveniat, quales vult. Et ego inveniar a vobis, non qualem vultis. Hoc dicit, ut tales se praebeant, ut conveniat eis cum Apostolo, ut invicem congaudeant sibi. Ille enim invenit aliquem, qualem non vult, qui se talem facit, ut discordet ab illo. Ne forte sint inter vos contentionesb illo. Ne forte sint inter vos contentiones, aemulationes, animositates, dissensiones, detractiones, susurrationes, tumores, seditiones. Nunc errores memorat, quos in superiore epistola reprehendit; quando personis deferentes, et alterum alteri praeponentes dissidebant ab invicem. Ne iterum cum venero, humiliet me Deus apud vos, et lugeam multos ex iis, qui ante pecc
Abbreviated transcription (Latin):
A pertum ẽ quia quando ab his quosmisit nihil tale dictum aut factum ẽ ũna eo¬
rum sententia probatur in bono ex clusa suspicione auaritiae . Iterum putatir
quod excusemus nos apuduos. Hoc ẽ quod dicit olim denobis dubitatis arbitra¬
tes quia non simplicit̃ agamus uobiscum. Apscudo a postolis enim ex agiaban¬
tur quia uolentes dep̃dari eos. tergi uersatione hoc agere apłm asserebant.
quasi ut plus possit accipere. Coram dõ loquimur. omnia carissimi prourã
testifitatione satis illis faciat. quia nonutsibi prosit talem sẽ p̃bet. sed adedi¬
ficationẽ eorum ꝓficiat. Vtuel sic amorem illorum circa sẽ prouocet dum
non grauat censum illorum : & auctoritate potestatis in arguendis uitus non
inclinat. Si ne dubio enim ꝓdest ei qui corripitur acͣemendet : si p̃ positus
ideo oblata refutet ut libere arguat. Timeo enim necum uenero non quales

Expanded text:
Apertum est quia quando ab iis quos misit, nihil tale dictum aut factum est; una eoApertum est quia quando ab iis quos misit, nihil tale dictum aut factum est; una eorum sententia probatur in bono, exclusa suspicione avaritiae. Iterum putatis quod excusemus nos apud vos? Hoc est, quod dicit: Olim de nobis dubitatis, arbitrantes quia non simpliciter agamus vobiscum. A pseudoapostolis enim exagitabantur, quia volentes depraedari eos, tergiversatione hoc agere Apostolum asserebant, quasi ut plus possit accipere. Coram Deo in Christo loquimur: omnia autem, charissimi,testificatione satis illis faciat; quia non ut sibi prosit, talem se probet: sed ut ad aedificationem eorum 207 proficiat; ut vel sic amorem illorum circa se provocet, dum non gravat censum illorum et auctoritatem potestatis in arguendis vitiis non inclinat. Sine dubio enim prodest ei, qui corripitur, ut emendet: si praepositus ideo oblata refutet, ut libere arguat. Timeo enim, ne cum venero, non quales