comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
recta subtilit̾ ꝑ ingeniũ poterant. s usu pͣ¬
uoꝵ actuũ caligant. Lippꝰ itaq ẽ. cuiꝰ sen¬
sum natura exacuit. s conu̾sationis pͣuitas
confundit. Cui bene ꝑ angłm dicit᷑. Collirio
inunge oculos tuos ut uideas. Collirio qͥppe
oculos ut uideamꝰ inungimꝰ. cũ ad cognoscen¬
dam ueri luminis claritatẽ. intellectꝰ nr̃i aciem
medicamine bonȩ oꝑationis adiuuamꝰ. Albu¬
ginẽ uͦ habet in oculo. qͥueritatis luce̾ uidere
ñ finit᷑. qui arrogantia sapientiȩ seu iusticiȩ
secatur. Pupilla nãq oculi nigra uidet. albu¬
gmẽ tolerans. nil uidet. qͥa uidelicet sens hu¬
mane cogitacionis. si stultũ se peccatorẽq in¬
telligit: cognitionẽ intimȩ claritatis app̃

Expanded text:
recta subtiliter per ingenium poterant, sed usu prrecta subtiliter per ingenium poterant, sed usu pravorum actuum caligant. Lippus itaque est, cujus sensum natura exacuit; sed conversationis pravitas confundit. Cui bene per angelum dicitur: Collyrio inunge oculos tuos ut videas . Collyrio quippe oculos ut videamus inungimm veri luminis claritatem intellectus nostri aciem medicamine bonae operationis adjuvamus. Albuginem vero habet in oculo, qui veritatis lucem videre non sinitur, quia arrogantia sapientiae seu justitiae caecatur. Pupilla namque oculi nigra videt, albuginem tolerans nil videt, quia videlicet sensus humanae cogitationis si stultum se peccatoremque intelligit, cognition
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑna respiciat. s solis his que in infimis cal¬
cant᷑ intencdit. Qͥ & si qnͣdo aliqͥd ex bono pa¬
triȩ cȩlestis audierit: ad hoc nimirũ ꝑu̾sȩ con¬
suetudinis pondere p̾grauatꝰ. cordis faciẽ ñ
attollit. qͥa cogitacionis statũ corrige̾ non ua¬
let: que terrene usꝰ sollicitudinis curuũ tenet.
Ex hoꝵ qͥppe specie: psalmista dicit. Incuruatꝰ
cidit: hii st̃ͣ qui audiert᷑ uerbũ. & a sollicitu¬
dinib & diuitus & uoluptatibꝰ uite euntes
suffocant᷑ & ñ refert̃ fructũ. Lippꝰ uͦ ẽ. cuius
quidẽ ingeniũ ad cognitionẽ ueritatis emi¬
cat. s tam̃ hoc carnalia oꝑa obscurant. In
lippis qͥppe oculis pupillȩ sanȩ st̃. s humore
defluenti infirmantes palpebre grossescunt.
Quarũ qͥa infusione crebro atterit᷑: etiã aci¬
es pupillȩ uiciat᷑. Et st̃ nonnulli. quoꝵ sen¬
sum carnalis uitȩ oꝑatio sauciat: qͥ uidere

Expanded text:
superna respiciat, sed solis his qusuperna respiciat, sed solis his qucantur, intendat. Qui etsi quando aliquid ex bono patriae coelestis audierit, ad hoc nimirum perversae consuetudinis pondere praegravatus, cordis faciem non attollit. Quia cogitationis statum erigere non valet, quem terrenae usus sollicitudinis curvum tenet. Ex horum quippe specie Psalmista dicit: Incurvatuscidit, hi sunt qui audierunt verbum, et a sollicitudinibus et divitiis et voluptatibus vitae euntes squidem ingenium ad cognitionem veritatis emicat, sed tamen hoc carnalia opera obscurant. In lippis quippe oculis pupillae sanae sunt, sed humore defluente infirmatae palpebrae grossescunt; quorum, quia infusione crebro atteruntur, etiam acies pupillae vitiatur. Et sunt nonnulli quorum sensum carnalis vitae operatio sauciat, qui videre
Abbreviated transcription (Latin):
citur. Nasus tuus sic̃ turris. quȩ ẽ in lxbano. qͥa
nimirũ scã ęccła. que ex causis singulis tẽpta¬
menta ꝓdeant. ꝑ discretionẽ conspicit. & uen¬
tura uitioꝵ bella ex alto dep̃hendit. Sed st̃
ñnulli. qui dũ se estimari hebetes nolt᷑. sepe se
in quibꝰdã inquifitionibꝰ płꝰquã necẽẽ ẽ exer¬
centes: ex nimia subtilitate fallunt᷑. Unde
hinc qͦq subdit̾. uel grandi & torto naso. Naf¬
& enĩ grandis & tortꝰ est: discretionis subtili¬
tas immoderata. quȩ dũ plꝰqu̾ã decet excre¬
uerit: actionis sue rectitudinẽ ipsa confun¬
dit. fracto aut̾e pede uel manu ẽ. qui uiam
di ꝑgere om̃imͦꝰ non ualet. atq abonis actibꝰ
funditꝰ exors uacat. qͣtinꝰ hec non ut claudꝰ
sal tim cũ infirmitate teneat. s ab his
om̃imꝰ alienꝰ existat. Gibbꝰ uͦ ẽ: que terrenȩ
sollicitudinis pondꝰ depͥmit. ne umqu̾a ad

Expanded text:
citur: Nasus tuus sicut turris quae est in Libano ; quia citur: Nasus tuus sicut turris quae est in Libano ; quia nimirum sancta Ecclesia, quae ex causis singulis temptamenta prodeant per discretionem conspicit, et ventura vitiorum bella ex alto deprehendit. Sed sunt nonnulli qui dum aestimari hebetes nolunt, saepe se in quibusdam inquisitionibus plus quam necesse est exercentes, ex nimia subtilitate falluntur. Unde hic quoque subditur: Vel grandi et torto naso. Nasus enim grandis et tortus est discretionis subtilitas immoderata, quae dum plus quam decet excreverit, actionis suae rectitudinem ipsa confundit. Fracto autem pede vel manu est, qui viam Dei pergere omnino non valet, atque a bonis actibus funditur exsors vacat, quatenus haec non ut claudus saltem cum infirmitate teneat, sed ab his omnimodo alienus existat. Gibbus vero est quem terrenae sollicitudinis pondus deprimit, 12 ne unquam ad
Abbreviated transcription (Latin):
lumꝰ contẽplationis ignorat. qͥ p̃sentis uite te¬
nebris p̃ssus. dũ uenturã luce neqͣqu̾a diligñ¬
do conspicit. quo g̾ssũ oꝑis porrigat nescit.
Hinc & enĩ ꝓphetante anna dicit᷑. Pedes scoꝵ
suoꝵ seruabit. & impu in tenebris contices¬
cent. Claudꝰ uͦ ẽ. qui qͥdẽ qͦ ꝑgere debeat as¬
picit. s ꝑ infirmitatẽ mentis. uitȩ uiã ꝑfec¬
te non ualet tenere. quã uidet. qͥa ad uͥtutis
statũ dũ fluxa consuetudo ñ erigit᷑. qͦ desi¬
derium innitit᷑. illuc gssus oꝑis effi cacit᷑
ñ sequunt᷑. Hinc & enĩ paulꝰ dicit. Remis¬
sas manꝰ & dissoluta genua erigite. & rectos
gssus facite pedibꝰ ur̃is. ut ñ claudicans
erret: magis autẽ sanet᷑. Paruo autẽ naso
qui ad tenendã mensurã discretionis idoneus ñ
ẽ. Naso qͥppe. odores fetoresq discernimꝰ. Recte
gͦ ꝑ nasũ discretio expͥmit᷑. ꝑ quã uirtutes eli¬
gimꝰ delicta repbamꝰ. Uñ & in laude sponsȩ di¬

Expanded text:
entis vitae tenebris pressus, dum venturam lucem nequaquam diligendo conspicit, quo gressus operis porrigat nescit. Hinc etenim prophetante Anna dicitur, Pedes sanctorum suorum servabit, et impii in tenebris conticescent . Claudus vero est qui quidem quo pergere debeat aspicit, sed per infirmitatem mentis, vitae viam perfecte non valet tenere quam videt, quia ad virtutis statum dum fluxa consuetudo non erigitur, quo desiderium innititur, illuc gressus operis efficaciter non sequuntur. Hinc enim Paulus dicit: Remissas manus et dissoluta geris, ut non claudicans erret, magis autem sanetur . Parvo autem naso est, qui ad tenendam mensuram discretionis idoneus non est, Naso quippe odores fetoresque discernimus. Recte ergo per nasum discretio exprimitur, per quam virtutes eligimus, delicta reprobamus. Unde et in laude sponsae di
Abbreviated transcription (Latin):
quietis diligunt. secessũ speculationis pe¬
tunt. De qͦ si districte uidicent᷑: ex tantis
ꝓculdubio rei st̃. qnͣtis uenientes ad publi¬
cum ꝓdesse potuert̃. Qua enĩ mente hisqͥ ꝓpei¬
mis ꝓfuturꝰ enitesceret. utilitati cȩteroꝵ se¬
cretũ p̃ponit suũ. qndo ipse sumi patris uni¬
genitꝰ ut multis ꝓdesset: de sinu patͥs egres¬
sus ẽ ad publicũ nr̃m.
t st̃ nonnulli qͥ ex sola humilitate refu¬
giunt. ne eis qͥb se impares estimant p̃¬
ferant᷑. Quoꝵ ꝓfecto humilitas. si cȩteris qͦq
uͥtutib cingit᷑. tc ante dĩ oculos uera est.¬

Expanded text:
quietis diligunt, secessum speculationis appequietis diligunt, secessum speculationis appetunt. De quo si districte judicentur, ex tantis procul dubio rei sunt quantis venientes ad publicum prodesse potuerunt. Qua mente is qui proximis profuturus enitesceret, utilitati caeterorum secretum praeponit suum, quando ipse summi Patris Unigenitus, ut multis prodesset de sinu Patris egressus est ad publicum nostrum? Sunt nonnulli qui ex sola humilitate refugiunt, ne eis quibus se impares aestimant praeferantur. Quorum profecto humilitas, si caeteris quoque virtutibus cingitur, t
Abbreviated transcription (Latin):
quasi sine filiis obiit. qͥa ad huc electoꝵ suoꝵ
numerũ non impleuit. Huiꝰ scilicet uxorem
suꝑstes fr̾ sortiri pͥcipit᷑. qͥa dignũ ꝓfecto
ẽ: ut cura sc̃ę ȩccłȩ ei qui hanc bene regere
pͣualeat imponat᷑. Ciu nolenti in faciem
mulier expuit. quia qͥsqͥs ex muneribꝰ quȩ
ꝑcepit: ꝓdesse aluis ñ curat. bonis qͦq eiꝰ
iactat. Cui ex uno pede calciamentũ tolli¬
tur. ut discalciati domꝰ uocet᷑. Scpͥtũ qͥppe
ẽ. Calciati pedes in pͣꝑatione ȩuuangłu
pacis. Si gͦ ut nr̃am sic curã ꝓximi gerimꝰ.
utrũq pedẽ ꝑ calciamentũ munimꝰ. Qui
uͦ suam cogitans utilitatẽ ꝓximoꝵ negligit.
quasi uniꝰ pedis calciamentũ cũ de decore
amittit. St̃ namq ñnulli. qui magnis ut
diximꝰ mueribꝰ ditati: dũ soliꝰ cont̾ẽpla¬
tionis studiis in ardesct᷑: parere utilitati
ꝓximoꝵ in pͣdicatione refugiunt. secretũ

Expanded text:
quasi sine filiis obiit, quia adhuc electorum suorum quasi sine filiis obiit, quia adhuc electorum suorum numerum non implevit. Hujus scilicet uxorem superstes frater sortiri praecipitur, quia dignum profecto est ut cura sanctae Ecclesiae ei qui hanc bene regere praevalet, imponatur. Cui nolenti in faciem mulier exspuit, quia quisquis ex muneribus quae perceperit, prodesse aliis non curat, bonis quoque ejjactat. Cui ex uno pede calceamentum tollitur, ut discalciati domus vocetur. Scriptum quippe est: Calciati pedes in praeparatione Evangelii pacis . Si ergo ut nostram, sic curam proximi gerimus, utrumque pedem per calceamentum munimus. Qui vero suam cogitans utilitatem, proximorum neglquasi unius pedis calceamentum cum dedecore amittit. Sunt itaque nonnulli qui magnis, ut diximus, muneribus ditati, dum solius contemplationis studiis inardescproximorum in praedicatione refugiunt, secretum
Abbreviated transcription (Latin):
tant. ipsis seque pͥuata habere appetunt: bonis
pͥuant. Hinc nãq ad discipłos ueritas dicit.
Non potest ciuitas abscondi supͣ mont̾e posita.
neq accendt᷑ lucernã. & ponunt eã sub modio.
s suꝑ candelabrũ. ut luceat om̃ibꝰ qui in do¬
most̃. hinc petͦ ait. Symon iohis amas me. Qͥ
cũ se amare ꝓtinꝰ respondisset: audiuit. Si
diligis me: pasce oues meas. Si gͦ dilectionis
ẽ testimoniũ cura pastionis. qͥsqͥs uirtutibꝰ
pollens gregẽ dĩ renuit pascere: pastorẽ su¬
mũ conuincit᷑ non amare. Hinc paulꝰ dicit.
uunt. iã non suiuant. s ei qͥ pro ipsis mortu¬
us ẽ & resurrexit. Hinc moyses ait. ut uxorẽ
fr̃is sine filiis defuncti suꝑstes fr̃ accipiat.
atq ad nom̃ frĩs filios gignat. Quã si acciꝑe
forte renuerit: huic in facie mulier expuat.
tus ille ẽ qui post refurrectionis głam ap¬
parens dicit. Ite nunciate fr̃ib meis. Qui

Expanded text:
tant, ipsis se, quae privata habere appetunt, bonis tant, ipsis se, quae privata habere appetunt, bonis privant. Hinc namque ad discipulos Veritas dicit: Non potest civitas abscondi super montem posita; nequm, ut luceat omnibus qui in domo sunt . Hinc Petro ait: Simon Joannis, amas me? Qui cum se amare protinus respondisset, audivit: Si diligis me, pasce oves meas. Si ergo dilectionis est testimonium cura pastionis, quisquis virtutibus pollens gregem Dei renuit pascere, pastorem summum convincitur non amare. Hinc Paulus dicit: vunt, jam non sibi vivant, sed ei qui pro ipsis mortuus est, et resurrexit . Hinc Moyses ait , ut uxorem fratris sine filiis defuncti, superstes frater 7 accipiat, atque ad nomen fratris filios gignat: quam si accipere forte renuerit, huic in faciem mulier exspuat, ctus ille est, qui post resurrectionis gloriam apparens, dixit: Ite, dicite fratribus meis . Qui
Abbreviated transcription (Latin):
animal uertit. & ab humana societate sepa-¬
rauit. & agri bestiis mutata mͣte conunxit.
ut districto uidelicet iustoq uidicio homo
qͦq eẽ ꝑderet. qui magnũ se ultͣ homines
estimasset. Hȩc itaq ꝓferentes. non potes¬
tatem rep̾hendimꝰ. s ab appetitu illiꝰ cordis
infirmitatẽ mimimꝰ. ne iꝑfecti qͥq culm̃
arriꝑe regiminis audeant. & qͥ in planis
stantes titubant: in p̾cipitio pedem ponat᷑.
Nã st̃ non nulli qͥ exima uirtutũ dona
ꝑcipiunt. & ꝑ exercitacionẽ cȩteroꝵ mag¬
nis mimerib exaltant᷑. qͥ studio castitatis
mundi. abstinentiȩ robore ualidi. doctrinȩ
dapib referti. pacientiȩ longanimitate
humiles. auctoritatis fortitudine erecti.
pietatis gr̃a benigni: iusticiȩ seueritate
districti st̃. Qui nimirũ culmen regiminũ
si uocati susciꝑe rennunt: ĩpsa s plerũq
dona adimunt. quȩ ñ ꝓ se tantũmͦ. s etiã pro
aliis acceꝑunt. Cũq sua & ñ alioꝵ lucra cogi¬

Expanded text:
animal hunc vertit, ab humana societate separavit, agri bestiis mutata mente conjunxit, ut districto videlicet justoque judicio homo quoque esse perderet, qui magnum se ultra homines aestimasset. Haec itaque proferentes, non potestatem reprehendimus, sed ab appetitu illius cordis infirmitatem munimus, ne imperfecti quique culmen arripere regiminis audeant, et qui in planis stantes titubant, in praecipiti pedem ponant.ia virtutum dona percipiunt, et pro exercitatione caeterorum magnis muneribus exaltantur, qui studio castitatis mundi, abstinentiae robore validi, doctrinae dapibus referti, patientiae longanimitate humiles, auctoritatis fortitudine erecti, pietatis gratia benigni, justitiae severitate districti sunt. Qui nimirum culmen regiminum si vocati suscipere renuunt, ipsa sibi plerumque dona adimunt, quae non pro se tantummodo, sed etiam pro aliis acceperunt. Cumque sua et non aliorum lucra cogi
Abbreviated transcription (Latin):
agi posst̃ quȩ subiecti quȩ acta st̃ ãmirantur:
in cogitacione se animꝰ eleuat. & plene in se irã
iudicis ꝓuocat. qu̾auis ꝑ miqua foras oꝑa nͣ
erũ pat. Intꝰ qͥppe ẽ qui uidicat. intꝰ qͦd iudi¬
catur. Cũ gͦ in corde delinqͥmꝰ. latet homines.
qͦo apud nos agimꝰ. s tamen ipso iudice teste
peccamꝰ. Neq enĩ rex babyloniȩ tc̃ reus de
elatione extitit. cũ ad elationis uerba ꝑue¬
nit. qͥppe qui ore ꝓpħico & ante cũ ab elati¬
one tacuit: sentenciã reꝓbationis audiuit.
Culpã namq ꝑpetratȩ suꝑbiȩ iam ante de-¬
terserat. qͥ om̃ipotentẽ dm̃ que se offendisse
repꝑit: cunctis sub se gentibꝰ p̃dicauit. s post
hȩc successu suȩ potestatis eleuatꝰ. dũ magna
se fecisse gauderet cunctis pͥus in cogitacio¬
ne se p̃tulit. & post adhuc tumidꝰ dixit.
Nonne hȩc ẽ babylon magna qua ego edifi¬
caui in domũ regni. & in robore fortitudi¬

Expanded text:
agi possunt, quae subjecti quia acta sunt admirentur, agi possunt, quae subjecti quia acta sunt admirentur, in cogitatione se animus elevat, et plene in se iram judicis provocat, quamvis per iniqua foras opera non erumpat. 6 Intus quippe est qui judicat, intus quod judicatur. Cum ergo in corde delinquimus, latet homines quod apud nos agimus, sed tamen ipso judice teste peccamus. Neque enim rex Babyloniae tunc reus de elatione exstitit , cum ad elationis verba pervenit; quippe qui ore prophetico et ante cum ab elatione tacuit, sententiam reprobationis audivit. Culpam namque perpetratae superbiae jam ante deterserat, qui omnipotentem Deum quem se offendisse reperit, cunctis sub se gentibus praedicavit. Sed post haec successu suae potestatis elevatus, dum magna se fecisse gauderet, cunctis prius in cogitatione se praetulit, et post adhuc tumidus dixit: Nonne haec est Babylon magna, quam ego aedificavi in domum regni, et in robore fortitudi
Abbreviated transcription (Latin):
regiminis cor ꝑ diu̾sa diuerberat
& impar qͥsq inuenit᷑ ad singula. dũ confu¬
sa mente diuidit᷑ ad multa. Unde quidã
sapiens. ꝓuide ꝓhibet dicens. fili ne in mul¬
tis sint actus tui. qͥa uidelicet neqͣquã ple¬
ne in uniꝰcuiꝰq oꝑis ratione colligit᷑. dum
mens ꝑ diuersa partit᷑. Cũq foras ꝑ inso¬
lentẽ curam trahit᷑. a timoris intimi solidi
gitare se nesciens. Nã cũ płꝰqu̾ã necesse est
se exterioribꝰ implicat. quasi occupata in
itinere. obliuiscit᷑ quo tendebat. ita ut ab
studio suȩ inqͥsitionis aliena. ne ipsa qͥđẽ
quȩ patit᷑ dampna consideret. & ꝑ qͣnta de¬
linquat ignoret. Neq enĩ pectare se etechi¬
as credidit. cũ uenientibꝰ ad se alienigenis
cellas aromatũ ostendit. s in dampnationẽ se¬
quitturȩ ꝓlis ex eo trã iudicis ꝑtulit. qͦd se facere
licent᷑ estimauit. Sepe dũ multa suppetunt. d̃uq

Expanded text:
regiminis cor per diversa diverberat, regiminis cor per diversa diverberat, et impar quisque invenitur ad singula, dum confusa mente dividitur ad multa. Unde quidam sapiens provide prohibet dicens: Fili, ne in multis sint actus tui ; quia videlicet nequaquam plene in uniuscujusque operis ratione colligitur, dum mens per diversa partitur. Cumque foras per insolentem curam trahitur, a timoris intimi soliditgitare se nesciens. Nam cum plus quam necesse est se exterioribus implicat, quasi occupata in itinere obliviscitur quo tendebat. Ita ut ab studio suae inquisitionis aliena, ne ipsa quidem quae patitur damna consideret, et per quanta delinquat ignoret. Ezechias Rex peccare se minime credidit, cum venientibus ad se alienigenis cellas aromatum ostendit : sed in damnatione cuturae prolis ex eo iram judicis pertulit, quod se facere licenter aestimavit . Saepe dum multa suppetunt, dumque
Abbreviated transcription (Latin):
ciplina cor p̃mitur. Qdͦ si ad regiminis culm̃
eruꝑit. in elationẽ ꝓtinꝰ usu glę ꝑmutuatur.
Sic saul qͥ indignũ se pͥus considerans fugerat.
mox ut regni gub̃nacula suscepit intumuit.
honorari nãq corã ppło cupiens dũ rep̾hendi
publice noluit: ipsũ qui in regnũ se unxerat
scidit. Sic dauid auctoris iudicio pene in
cunctis actib placens. mox ut pressurȩ pon¬
dere caruit. in tumore uulneris erupit.
factusq ẽ in morte uiri crudelit̾ rigidus. qͥa
in appetitu feminȩ eneruit̾ fluxerat. & qui
malis ante nouerat pie parcere: in bonoꝵ
qͦq necẽ post didicit sine obstaculo retractio¬
nis anhelare. Prus qͥpͥpe ferire dep̾hensũ ꝑ¬
sequittorẽ noluit. & post cũ dampno desu¬
dantis exercitꝰ. etiã deuotũ milite̾ extinxit.
Quẽ ꝓfecto ab electoꝵ numero culpa longiꝰ
raꝑet. nisi hc̃ ad ueniã flagella reuocassent.
epe suscepta cura

Expanded text:
ciplina cor premitur: quod si ad regiminis culmen ciplina cor premitur: quod si ad regiminis culmen eruperit, in elationem protinus usu gloriae permutatur. Sic Saul, qui indignum se prius considerans fugerat, mox ut regni gubernacula suscepit, intumuit ; honorari namque coram populo cupiens, dum reprehendi publice noluit, ipsum qui in regnum se unxerat, scidit . Sic David auctoris judicio pene in cunctis actibus placens, mox ut pressurae pondere caruit, in tumorem vulneris erupit , factusque est in morte viri crudeliter rigidus, qui in appetitu feminae fuit enerviter fluxus; et qui malis ante noverat pie parcere, in bonorum quoque necem post didicit sine obstaculo retractationis anhelare . Prius quippe ferire deprehensum persecutorem noluit, et post cum damno desudantis exercitus etiam devotum militem exstinxit. Quem profecto ab electorum numero culpa longius raperet, nisi hunc ad veniam flagella revecassent.Saepe suscepta cura
Abbreviated transcription (Latin):
essent ut raꝑent eũ & facent sibi rege̾. fugit
tam fine culpa potuisset. quã his qͥ hos nimirũ
regeret qͦs ipse creauerat. S qͥa idcirco in car¬
ne apparuit. ut ñ solũ nos ꝑ passionẽ redimẽt.
uerũ etiã ꝑ conu̾sationẽ doceret. exemplũ sese¬
quentibꝰ p̃bens. rex fieri noluit. ad crucis uͦ pa¬
tibulũ sponte uenit. oblatã głam culminis fu¬
git. penã ꝓbrosȩ mortis appetiit ut menb eiꝰ
uidelicet discerent fauores mundi fugere.
trores minime timere. ꝓ ueritate adu̾sa dili¬
gere. ꝓsꝑa formidando declinare. qui & ista sepe
ꝑ tumorẽ cor inqͥnant. & illa ꝑ dolorẽ purgant.
In istis se animꝰ erigit. in illis autẽ etiã si qn̾do
se erexerat sternit.Inistis sese hõ obliuiscit᷑ in il¬
lis uͭ ad sui memoriã nolens etiã coactꝰq reuo¬
catur. In istis sepe & ante acta bona deꝑeunt.
in illis autẽ longi temporis qͦq amissa tergun¬
tur. Nã plerũq adu̾sitatis magisterio subdis¬

Expanded text:
t raperent eum, et facerent eum regem, fugit tam sine culpa potuisset, quam is, qui hos nimirum regeret, quos ipse creaverat? Sed quia idcirco in carne apparuit, ut non solum nos per passionem redimeret, verum etiam per conversationem doceret, exemplum sequentibus praebens, rex fieri noluit, ad crucis vero patibulum sponte convenit; oblatam gloriam culminis fugit, poenam probrosae mortis appetiit; ut membra ejus videlicet discerent favores mundi fugere, terrores minime timere, pro veritate adversa diligere, prospera formidando declinare, quia et ista saepe per tumorem cor inquinant, et illa per dolorem purgant. In istis se animus erigit, in illis autem etiamsi quando se erexerit, sternit. In istis sese homo obliviscitur, in illis vero ad sui memoriam nolens etiam coactusque revocatur. In istis saepe et anteacta bona depereunt, in illis autem longi quoque temporis admissa terguntur. Nam plerumque adversitatis magisterio sub dis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtinꝰ respondemꝰ. Ad int̾tedendũ uenire non
possumꝰ. qͥa familiaritatis eiꝰ noticiam ñ habe¬
mus. Si gͦ homo apud hominẽ de qͦ minue
p̃simit fieri mẽcessor erubescit. qua mente
apud dñm intercessionis locũ ꝓ populo arri¬
pit. qui familiarẽ se eiꝰ gr̾e esse ꝑ uite me¬
ritũ nescit: Aut ab eo quomꝰ aliis ueniã pos¬
tulat. qͥ utrũ sibi sit placatꝰ ignorat. Qua
in re ẽ adhuc sollicitiꝰ formidandũ. ne qͥ pla¬
care irã posse credit᷑. hanc ipse ex ꝓpͥo reatu
mereat᷑. Cuncti enĩ liquido nouimꝰ. qͥa cũ is
qui displicet ad intercedendũ mittit᷑. irati
ammꝰ ad deteriora ꝓuocat᷑. Qui enĩ adhuc¬
desiderus t̾renis adstringit᷑: caueat ne distͥcͥ¬
ti iram uidicis gͣuius accendens. dũ loco de¬
lectatur gle. fiat subditis auctor rume.
Sollert̃ gͦ se qͥsq metiat᷑ ne locũ regiinis
ad sumere audeat: si adhuc inse uiciũ dãp¬
nabilit̾ regnat. ne is quẽ cͥmen depͣuat ꝓ¬

Expanded text:
respondemus: Ad intercedendum venire non possumus, quia familiaritatis ejus notitiam non habemus. Si ergo homo apud hominem, de quo minime praesu mit, fieri intercessor erubescit, qua mente apud Dominum intercessionis locum pro populo arripit, qui familiarem se ejus gratiae esse per vitae meritum nescit? Aut ab eo quomodo aliis veniam postulat, qui, utrum sibi sit placatus ignorat? Qua in re est adhuc aliud sollicitius formidandum, ne qui placare iram posse creditur, hanc ipse ex proprio reatu mereatur. Cuncti liquido novimus quia cum is qui displicet ad intercedendum mittitur, irati animus ad deteriora provocatur. Qui desideriis terrenis astringitur, caveat ne districti iram judicis gravius accendens, dum loco delectatur gloriae, fiat subditis auctor ruinae. Solerter se quisque metiatur, ne locum regiminis assumere audeat, si adhuc in se vitium damnabiliter regnat, ne is quem crimen depravat p
Abbreviated transcription (Latin):
telligit. & tam̃ pree̾e̾ contẽpnit. s diuinis
dispositionibꝰ subditꝰ. atq a uicio obstina¬
tionis alienꝰ. cũ sibi regiminis culmen im¬
peratur. si iam donis p̾uentꝰ ẽ. quibꝰ ⁊ aliis
ꝓsit. & ex corde debet fugere. & inuitꝰ obȩ¬
dire.
uod non ñ quã
p̾dicationis officiũ. & nonnulli lau
dabilit̾ appetunt. & ad hoc nonnulli lau¬
dabilit̾ coacti ꝑtrahunt᷑. qd liquide ag¬
noscimꝰ. si duoꝵ ꝓpħanciũ facta pensamꝰ
Quoꝵ imꝰ ut ad p̾dicandũ mitti debuisset
sponte se p̾buit. quo tam̃ altͣ ꝑgere cũ pa¬
uore recusauit. Ysaias qͥppe dño querenti
quẽ mitteret. ultro se obtulit dicens. Foce
ego mitte me. Iheremias autẽ mittit᷑. & ta¬
men ne mitti debeat: humilit̾ reluctat᷑
dicens. A. a .a. dñe ds̃ ecce nescio loqui. qͥa
puer ego sũ. En ab utrisq exteriꝰ diuersa
uox ꝓdiit. s non a diu̾so fonte dilectionis

Expanded text:
tamen praeesse contemnit. Sed divinis dispositionibus subditus, atque a vitio obstinationis alienus, cum sibi regiminis culmen imperatur, si jam donis praeventus est, quibus et aliis prosit, et ex corde debet fugere, et invitus obedire. Quod nonnunquam praedicationis officium et nonnulldabiliter appetunt, et ad hoc nonnulli laudabiliter coacti pertrahuntur. Quod liquide agnoscimus, si duorum prophetantium facta pensamus, quorum unus ut ad praedicandum mitti debuisset sponte se praebuit, quo tamen alter pergere cum pavore recusavit. Isaias Domino quaerenti quem mitteret ultro se obtulit, dicens: Ecce ego, mitte me . Jeremias autem mittitur, et tamen ne mitti debeat, humiliter reluctatur, dicens: A, a, a, Domine Deus, ecce nescio loqui, quia puer ego sum . En ab utrisque exterius diversa vox prodiit, sed non a diverso fonte dilectionis
Abbreviated transcription (Latin):
auctore dõ ad religionis reuerentiã. om̃e iam
p̾sentis scłi culmen inclinat᷑: Et̃ nonnulli qui
int᷑ scãm ȩccłam ꝑ speciem regiminis głam af¬
fectant honoris. Uideri doctores appetunt.
conuentibꝰ cathedras quert̃. Qui susceptũ
curȩ pastoralis officiũ ministrare digne tan¬
tomagis nequeunt: qnͣto ad humilitatis ma¬
gisteriũ ex sola elatione ꝑuenert᷑. Ipsa qͥp¬
pe in magisterio lingua confudit᷑. qnͣdo
phetam querit᷑ dicens. Ipsi regnauert᷑ & non¬
ex me: pͥncipes extitert᷑ & non cognoui. Ex
se namq & ñ ex arbitͥo sumi rectoris regnant¬
hii qͥ nullis fulti uͥtutibꝰ neqͣͥquã duunitꝰ uo¬
cati. s sua cupidine accensi. culm̃ regiminis
rapiunt. potiꝰ quã assequunt᷑. Qs tam̃ interniꝰ
do tolerat. ꝓfecto ꝑ iudiciũ reꝓbationis ignorat.
Unde ad se quibꝰdã & post miracula uementibꝰ
dicit. Recedite a me oꝑarui iniquitatis. nescio

Expanded text:
auctore Deo ad religionis reverentiam omne jam auctore Deo ad religionis reverentiam omne jam praesentis saeculi culmen inclinatur, sunt nonnulli qui intra sanctam Ecclesiam per speciem regiminis gloriam affectant honoris; videri doctores appetunt, conventibus cathedras quaerunt ; qui susceptum curae pastoralis officium ministrare digne tanto magis nequeunt, quanto ad humilitatis magisterium ex sola elatione pervenerunt. Ipsa quippe in magisterio lingua confunditur, quando er prophetam queritex me, principes exstiterunt et non cognovi . Ex se enim et non ex arbitrio summi rectoris regnant, qui nullis fulti virtutibus, nequaquam divinitus vocati, sed sua cupiditate accensi, culmen rrapiunt potius quam assequuntur. Quos tamen internus do tolerat, profecto per judicium reprobationis ignorat. Unde ad se quibusdam et post miracula venientibus dicit: Recedite a me operarii iniquitatis, nescio
Abbreviated transcription (Latin):
paget᷑. Ad extremũ uͦ suꝑ est. ut ꝑfecta quȩq
oꝑa considatio ꝓpͥe infirmitatis depͥmat. ne
hec ante occulti arbitriᷤᷤ oculos tumor elatio¬
nis extinguat. S quia st̃ pleriq mͥ imꝑitia
similes. qui dũ metiri se nesciunt: quȩ non
didicert̃ docere concupisct᷑. Qui pondꝰ ma¬
gisterii tanto leuius estimant. quanto uim
magnitudinis illiꝰ ignorant. Ab ipso libri
huiꝰ rep̃hendant᷑ exordio. ut quia in docti
ac p̃cipites doctrinȩ arcem tenere appetunt.
a p̃cipitacionis suȩ ausibꝰ in ipsa locutionis
nr̃e ianua repellantur.
pͥus meditacione discat᷑. Abimꝑitis gͦ
pastorale magisteriũ qua temeritate suscipit᷑.
qͣndo ars ẽ artium regim̃ animarũ: Qsaut̃
cogitacionũ uulnera occultiora e̾e̾ nesciat
uulneribꝰ uiscerũ: & tam̃ sepe qͥ neqͦquã spiri¬
talia p̾cepta cognouert̃. cordis se medicos ꝓfi¬
teri non metuunt. dũq pigmentoꝵ uim nesci¬
unt: uideri medici carnis erubescunt. S qͥa

Expanded text:
 superest ut perfecta quaeque opera consideratio propriae infirmitatis deprimat, ne haec ante occulti arbitrii oculos tumor elationis exstinguat. Sed quia sunt plerique mihi imperitia similes, qui dum metiri se nesciunt, quae non didicerint docere concupiscunt; qui pondus magisterii tanto levius aestimant, quanto vim magnitudinis illius ignorant; ab ipso libri hujus reprehendantur exordio; ut quia indocti ac praecipites doctrinae arcem tenere appetunt, a praecipitationis suae ausibus in ipsa locutionis nostrae janua repellantur. prius meditatione discatur. Ab imperitis ergo pastorale magisterium qua temeritate suscipitur, quando 3 ars est artium regimen animarum. Quis autem cogitationum vulnera occultiora esse nesciat vulneribus viscerum? Et tamen saepe qui nequaquam spiritalia praecepta cognoverunt, cordis se medicos profiteri non metuunt: dum qui pigmentorum vim nesciunt, videri medici carnis erubescunt. Sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
Aquã qͥppe limpidissimã pastores bibt̃. con
fluenta ueritatis recte intelligentes hauri¬
unt. s eandẽ aquã pedibꝰ ꝑturbare ẽ: scę me¬
ditacionis studia male uiuendo corrũpere.
Aqua scilicet eoꝵ turbatã pedibꝰ oues bibt. cũ
subiecti qͥq ñ sectant᷑ uerba quȩ audiunt. s
offendiculũ iniqͥtatis. Nerno qpͥpe ampliꝰ in
ȩccła nocet quã qͥ ꝑuerse agens: nom̃ uł or

Expanded text:
Aquam quippe limpidissimam Pastores bibunt, cum fluenta veritatis recte intelligentes hauriunt. Sed eamdem aquam pedibus perturbare, est sanctae meditationis studia male vivendo corrumpere. Aquam scilicet eorum turbatam pedibus oves bibunt, cum subjecti quique non sectantur verba quae audiunt, sed offendiculum iniquitatis. Nemo quippe amplius in Ecclesia nocet, quam qui perverse a
Abbreviated transcription (Latin):
scłaris uitȩ circuitꝰ ac labor expͥmit᷑. & ꝑ ꝓ¬
fundũ maris: extrema dãpnatio designat᷑.
erat ut hc̃ ad morte sub exteriori habitu
terrena acta constͥngent. qua sacra officia in cul¬
pa cȩtĩs imitabilẽ demonstrarent. qͥa nimirũ
si solus caderet. ut cũq hc̃ tolerabilior infer
ni pęna cruciaret.
ec itaq breuit᷑ diximꝰ. ut quantũ sit pon¬
dus regiminis monstraremꝰ. ne temerare
sacͣ reginina qͥsqͥs his impar ẽ audeat. & ꝑ
concupiscentiã culminis: ducatũ suscipiat
ꝑditionis. Hinc enĩ pie iacobꝰ ꝓhibet dicens
uit in terris: qͥ suꝑnoꝵ quoq spirituũ scien¬

Expanded text:
vitae circuitus et labor exprimitur, et profundum maris, extrema damnatio designatur. erat, ut hunc ad mortem sub exteriori habitu terrena acta constringerent, quam hunc sacra officia in culpa caeteris imitabilem demonstrarent, quia nimirum si soluni poena cruciaret.ec itaque breviter diximus, ut quantum sit pondus regiminis monstraremus, ne temerare sacra regimina quisquis his impar est audeat, et per concupiscentiam culminis, ducatum suscipiat perditionis. Hinc enim pie Jacobus prohibet, dicens:vit in terris, qui supernorum quoque spirituum scien
Abbreviated transcription (Latin):
nesciunt. a dño nesciunt᷑. paulo attestante qͥ
ait. Si qͥs autẽ ignorat. ignorabit᷑. Quȩ nimirũ se¬
pe pastoꝵ imꝑitia meritis congruit subiectoꝵ
qͥ quauis lum̃ scientiȩ sua culpa exigente non
in euuangłio ꝑ semetipsã ueritas dicit. Si ce¬
cus ceco ducatũ pͥbeat. ambo in foueã cadunt.
Hinc psalmista ñ optantis animo. s ꝓphantis
misterio denunciat dicens. Obscurent᷑ ocu¬
li eoꝵ ne uideant. & dorsũ eoꝵ semꝑ incurua.
Oculi qͥppe st̃ qͥ in ipsa honoris sũmi facie po¬
siti: ꝓuidendi itineris officiũ susceꝑunt. Quoꝵ
hii nimirũ qͥ subseqñter inherent: dorsa no¬
minant᷑. Obscuratis gͦ oculis dorsũ flectitur.
qͥa cũ lumen scientiȩ ꝑdunt qui p̾eunt: ꝓ¬
fecto ad portanda peccatoꝵ curuant᷑ onera
qui sequunt.¬
t st̃ non nulli. qͥ sollerti cura spiritalia
p̃cepta ꝑscrutant᷑. s quȩ intelligendo
penetrant: uiuendo conculcant. Repente
docent. quȩ ñ oꝑe s meditacione didicert᷑.

Expanded text:
nesciuntur, Paulo attestante qui ait: Si quis autem ignorat, ignorabitur . Plerumque pastorum imperitia meritis congruit subjectorum: quia quamvis lumen scientiae, sua culpa exigente, non in Evangelio per semetipsam Veritas dicit: Si caecus caeco ducatum praebeat, ambo in foveam cadunt . Hinc Psalmista, non optantis animo, sed prophetantis mysterio denuntiat, dicens: Obscurentur oculi eorum, ne videant, et dorsum illorum semper incurva . Oculi quippe sunt qui in ipsa honoris summi facie positi providendi itineris officium susceperunt; quibus hi nimirum qui subsequenter inhaerent dorsa nominantur. Obscuratis ergo oculis dorsum flectitur, quia cum lumen scientiae perdunt qui praeeunt, profecto ad portanda peccatorum curvantur onera qui sequuntEt sunt nonnulli qui solerti cura spiritalia praecepta perscrutantur, sed quae intelligendo penetrant, vivendo conculcant; repente docent 4 quae non opere, sed meditatione didicerunt;
Abbreviated transcription (Latin):
cotidie qnͣta considãtione cognoscat. ne aut¬
humilitas accessũ fugiat. aut ꝑuentioni uita
contradicat. aut uita doctrinã destituat. aut
gat. Prius gͦ appetitũ timor temꝑet. post au¬
tẽ magisteriũ qdͦ ñ a querente suscipit᷑ uita

Expanded text:
et consideratione cognoscat, ne authumilitas accessum fugiat, aut perventioni vita contradicat, aut vitam doctrina destituat, aut t. Primum ergo appetitum timor temperet; post autem magisterium quod a non quaerent
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ne qͥbꝰdã leuia ẽẽ uideant᷑: p̃sentis li¬
bri stilo ex pͥmo de eoꝵ grauedine om̃e
qͦd penso. ut & hȩc qͥ uacat in caute nͣ ex-¬
petat. & qͥ incaute expetiit: ad eptũ se
ẽẽ ꝑtimescat. Quadriꝑtita uͦ disputaci¬
one liber iste distinguit᷑. ut ad lectoris
sui animũ ordinatis allegationibꝰ. quasi
quibꝰdã passibꝰ gradiat᷑. Nam cũ rerũ ne¬
cessitas exposcit. pensanclũ ualde ẽ ad
culm̃ qͥsq regiminis qͣlit̾ ueniat. atq ad
hoc rite ꝑueniens qͣlit̾ uiuat. & bene uiuens:

Expanded text:
 levia esse videantur, praesentis libri stylo exprimo de eorum gravedine omne quod penso, ut et haec qui vacat, incaute non expetat; et qui incaute expetiit, adeptum se esse pertimescat. Quadripartita vero disputatione liber iste distinguitur, ut ad lectoris sui animum ordinatis allegationibus quasi quibusdam pastibus gradiatur. Nam cum rerum necessitas exposcit, pensandum valde est ad culmen quisque regiminis qualiter veniat; atque ad hoc rite perveniens, qualiter vivat; et be
Abbreviated transcription (Latin):
mores oꝑtimi exornant. & apłicorũ
ex amine sacerdotum. uel etiã qui u¬
niuersorũ popłoꝵ uidicio cõprobat᷑.
Qui non appetit pͣ esse. qui nec pecu¬
niã dat. ut honorem episcopatus ad
quiratam utrmdeeo qui prȩesse festinat.
quidam patrum eliganter ex pressit
rat. non prodesse

Expanded text:
mores optimi exornant, et apostolicorum mores optimi exornant, et apostolicorum exagio sacerdotum, vel etiam qui universorum populorum judicio comprobatur: qui non appetit praeesse, qui non pecuniam dat ut episcopatus honorem acquirat. Nam de eo qui praeesse festinat, quidam patrum eleganter expressit drat, non prodesse
Abbreviated transcription (Latin):
nempe. nec corporali indiget nec spũali.
Intellectu. nec corpus uidemus. nec ima-¬
ginẽ corporis. Per hunc quippe uidetur
iustitia. caritas. ipse ds̃. ipsa mens homi¬
nis. quȩ nullũ corpus habet. nullã simi¬
litudinẽ corporis. Ob id. & raptꝰ fuerat
apls paulus intertiũ celũ. id ẽ ad in-¬
tellec tualem uistonẽ. ut dm̃ non ꝑcor¬
pus non ꝑsimilitudinẽ corpori̾s. sed
sicut ẽ ipsa ueritas cerneret. Tres igit᷑
cęli. tria sunt uisionum de quo loqͥm᷑
genera. Ad hoc ꝓfecto ꝑuenerat paulus.
ut dm̃ sic inista uita uideret. sic̃ scĩ pꝰ
hanc uitã uidebunt.
uod genera sunt apłatus. uel quale
Adõ missus ẽ moyses. Adõ & ꝑ hominẽ.
sicut hiesunaue. ꝑ hominẽ tantũ. sic
nris tẽporibus multi fauore uulgi in
sacerdotiũ sub rogati sunt. Exse enĩ. sic̃
sunt ipsi pseudo prophetę
coꝵ hominũ laudatio uel potius ad-¬
ulatio eligit. sed illũ que̾ & uita &

Expanded text:
nempe nec corporali indiget nec spirituali. nempe nec corporali indiget nec spirituali. Per intellectum nec corpus videmus, nec imaginem corporis. Per hanc quippe videtur justitia, charitas, ipse Deus, ipsa mens hominis, quae nullum corpus habet, nullam similitudinem corporis. Ob id et raptus fuerat apostolus Paulus in tertium coelum , id est ad intellectualem visionem, ut Deum non per corpus, non per similitudinem corporis, sed sicut est ipsa veritas cerneret. Tres ergo coeli, tria sunt visionum de quibus loquimur, genera. Ad hoc profecto pervenerat Paulus, ut Deum sic in ista vita videret, sicut sancti post hanc vitam videbunt.uot genera sunt Apostolatus, vel quale nim missus est Moyses. A Deo et per hominem, sicut Jesus Nave. Per hominem tantum, sicut nostris temporibus multi favore vulgi in sacerdotium subrogati sunt. Ex se autem, sicut sunt ipsi pseudoprophetae. corum hominum laudatio vel potius adulatio eligit; sed illum quem et vita et
Abbreviated transcription (Latin):
Tertia intellectualis. Corporalis igitur uisio ẽ.
quȩ fit ꝑ corpus. Spũ alis. cũ imagines eorum
quȩ uidemus. in memoriam condimus.
Intellectualis nẽpe. cũ ea quȩ corporaliter
uidemus. & in magmaliter in memoria
retinemus. intellectu descernimus. Itellec
tu igitur discernimus. qđ illird fit corpꝰ.
illud similitudo corporis. Hunc quoq in¬
tellectum bestiȩ. & pecora. atq om̃a uolati¬
lia nullatenus habent. Uident & ipsa ꝑ
corpus. & eorũ quę uident᷑ imaginalit᷑
sps̃ formatur. Unde & pecora psepia recog.¬
noscunt. & aues ad nidos suos redeunt. Sed
nec se ipsa intelligunt quȩ sint. nec illa
quȩ oculis cernunt. Postremo corporalis ui-¬
sio. sine spũali esse non potest. Statim ergo
ut auertimus oculos ab eis quȩ uidemus.
imagines eoꝵ quę uidemus. in memoria
retinemus. Spũalis uero uisio. sine corpo¬
rali ẽẽ non potest. Unde & absentes homi-¬
nes recordamur. & intenebris ea quȩ uidi-¬
mus imagineͣter cernimus. Intelluctualis

Expanded text:
poralis ergo visio est quae fit per corpus. Spiritualis, cum imagines eorum quae videmus, in memoria condimus. Intellectualis nempe, cum ea quae corporaliter videmus et imaginaliter in memoria retu igitur discernimus, quod illud sit corpus, illud similitudo corporis. Hunc quoque intellectum bestiae et pecora atque volatilia nullatenus habent. Vident ipsa per corpus; et eorum quae vident imaginaliter species formatur, unde et pecora praesepia recognoscunt, et aves ad nidos suos redeunt: sed nec se ipsa intelligunt quae sint, nec illa quae oculis cernunt. Postremo corporalis visio sine spirituali esse non potest. Statim ergo ut avertimus oculos ab eis quae videmus, imagines eorum quae vidimus, in memoria retinemus. Spiritualis vero visio sine corporali esse potest; unde et absentes homines recordamur, et in tenebris ea quae vidimus, imaginaliter cernimus. Intellectualis
Abbreviated transcription (Latin):
ad uerba marsoꝵ exeant. ꝑ mittente dõ
coguntur adiabolo. Unde datur testimoni¬
ũ de illo pͥmo facto. quod primũ hominẽ
diabolus ꝑseruentẽ decepit inparadyso
opus erat adȩ ut ei coniux fieret. alit̾ ñ¬

Expanded text:
ad verba Marsorum exeant, permittente Deo ad verba Marsorum exeant, permittente Deo coguntur a diabolo. Unde datur testimonium de illo primo facto, quod primum hominem diabolus per serpentem decepit in paradisoopus erat Adae ut ei conjux fieret, aliter n
Abbreviated transcription (Latin):
quiescere ds̃ cũ scĩs suis requiẽ prestat
tem alit᷑. Requiescere dicit᷑ ds̃. a conden¬
dis nouis creaturis. quia post editionẽ sex
dierũ operũ. nullã de inceps edidit creatu¬
rã. Nã quod ait. pat̾ ms̃ usquemodo o¬
perat᷑. & ego operor. non nouã condens cre¬
nuurã intellitur. sed quȩ condidit admi
so. cum aliquod appareat in rationabile
esse animal:
acceperat. Assup̾sit enĩ nimirũ illũ diabolus.
utens eũ uelut organũ. ꝑ quod articulatũ so¬
nũ emitter&. Per illũ nẽꝑe uerba faciebat.¬
& tamen hoc etiã ille nesciebat. Natura igit᷑
rationis expers. subdit᷑ naturę rationali.
Sed tamen non totũ quantũ uult exea uel
serpentes. quomodo audiunt uerba mar¬
corporis nullatenus carent. Habent enĩ
& uisũ. & auditũ. & odoratũ. & gustũ. &
tactũ. Et ideo quãuis audiant uerba
marsorũ. nequa quã tanĩ intelligunt. Non
enĩ obediunt intelligendo. sed ut deantris

Expanded text:
quiescere Deus, cum sanctis suis requiem praestat. quiescere Deus, cum sanctis suis requiem praestat. Item aliter. Requiescere Deus dicitur a condendis novis creaturis, quia post editionem sex dierum operum, nullam deinceps condidit creaturam. Nam quod ait, Pater meus usque modo operatur, et ego operor ; non novam creaturam condendo intelligitur, sed quam condidit admin in paradiso , cum aliquod appareat irrationale esse animal? acceperat. Assumpsit enim in ministerium illum diabolus, utens eo velut organo, per quod articulatum sonum emitteret. Per illum nempe verba faciebat, et tamen hoc etiam ille nesciebat. Natura ergo rationis expers subditur rationali naturae; sed tamen non tantum, quantum vult, ex ea vel serpentes, quomodo audiunt verba Marcorporis nullatenus carent. Habent enim et visum, et auditum, et odoratum, et gustum, et tactum. Et ideo quamvis audiant verba Marsorum, nequaquam tamen intelligunt. Non enim obediunt intelligendo, sed ut de antris
Abbreviated transcription (Latin):
sed sola uoluntate ac bonitate fecisse.
Quod si in aliqu creatura requiescer&: a¬
liquã creaturam indigens feciss&. Ergo qͥa
nullã creaturã indigens fecit. ꝓ indeͦ innullas
creatura requi euit. Nã quod dicit scriptura
requieuisse dm̃ indie septimo ab om̃ibus o¬
peribus suis quȩ fecit. hoc intelligi posse
arbitror. qđ non ipsũ diẽ tanquã eiꝰ bon
indigens qđ sit beatior requieuerit. sed ip¬
sũ diem septimũ id ẽ angłicã naturã addu¬
xisse ad requiem suã. ut uiderent scilic&
in dõ sic̃ omnẽ formandã creaturã. itaꝙ.
ullũ uiderent quod nullam creaturã ꝓ
indigentia sed sola bonttate fecisset. Hoc
enĩ arbitror posse intelligi requiẽ dĩ. In¬
telligit᷑ & alit᷑ requies di. id ẽ. cũ nos ꝑ
bona opera requiescere facit. scdm illum
modũ quẽ dicit ds̃ ad abraham. nunc
cognoui quod timeas dm̃. & intelligitur
cognoscere te feci. ita & hic intelligitur re¬

Expanded text:
sed sola bonitate fecisse. sed sola bonitate fecisse. Quod si in aliqua creatura requiesceret, aliquam creaturam indigens fecisset. Ergo quia nullam creaturam per indigentiam fecit, proinde in nulla creatura requievit. Nam quod dicit Scriptura, requievisse Deum in die septimo ab omnibus operibus suis quae fecit ; hoc intelligi posse arbitror, quod non in ipso die, tanquam ejus bono indigens, quo sit beatior, requieverit; sed ipsum diem septimum, id est, angelicam naturam adduxisse ad requiem suam: ut viderent scilicet in Deo sicut omnem formandam creaturam, ita et illum viderent quod nullam creaturam per indigentiam, sed sola bonitate fecisset. Hoc enim arbitror posse intelligi requiem Dei. Intelligitur et aliter requies Dei, id est, cum nos post bona opera requiescere facit; secundum illum modum quo dixit Deus ad Abraham, Nunc cognovi quod timeas Deum ; quod intellicognoscere te feci, ita et hic intelligitur re
Abbreviated transcription (Latin):
futura expectando: aliqua noua discen¬
do Neq enĩ cũ recordor aliquã lectionem
aut aliquã ciuitaten. si cõmotus sps̃ ms
cogitando. ut hȩc recordetur ex tempore.
ita motus ẽ & loco. Quod si in loco mouere¬
tur. aut in cęlo aut in terra moueretur.
quia sine cęlo & terra nullus ẽ locus
Ubi enĩ fuit iꝑse sp̃s. in celo. an in terra.
ut uideret ipsam lectionẽ. uel ipsam ci¬
uitatẽ. Ergo si innullo uidit loco. ut re¬
cordaretur. inse ipso uidit. Et quia initiũ¬
habet habet cogitatio ẽ om̃e qđ initiũ
habet. & tempus habet. Igitur sediñ
tempore & loco. corpus aut̃ & loco ꝙ tem
requiescere diectur: An & ipse opere facti¬
gatus c̃. ut requiescere dicatur.
on maliquã creaturã tanquã euis bono
indigens requieuit ds̃. sed inscipso. Deniq
non maliquo dierũ. sed post sexti diei ope¬
ra. requiescere legitur. Unde liquido ap¬
paret nullam creaturã ds̃ ꝑ indigentiam.

Expanded text:
futura exspectando, aliquid novi discenfutura exspectando, aliquid novi discendo. Neque enim, cum recordor aliquam lectionem aut aliquam civitatem, sicut motus est spiritus meus cogitando, ut haec recordaretur ex tempore, ita motus est et loco. Quod si loco moveretur, aut in coelo aut in terra moveretur; quia sine coelo et terra nullus est locus. Ubi enim fuit ipse spiritus, in coelo, an in terra, ut videret ipsam lectionem vel ipsam civitatem? Ergo si in nullo loco vidit ut recordaretur, in se ipso vidit. Et quia initium habet cogitatio, et omne quod initium habet, et tempus habet; igitur secundutempore et loco: corpus autem, et loco et requiescere dicitur? An et ipse opere fatigatus est, ut requiescere dicatur? RESP. Non in aliqua creatura tanquam ejus bono indigens requievit Deus, sed in se ipso. Denique non in aliquo dierum, sed post sexti diei opera requiescere legitur. Unde liquido apparet, nullam creaturam Deum per indigentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
mouet᷑. Sed rationalis habet inteluigen
sentiat. Animalia uero aut uolatilia.
non acceperunt hoc uidiciũ. Pro suo
tamen genere atq natura. iussu aliqͣ
acta propellunt᷑. Unde angłica natu¬
ra uissa dĩ ꝑficiens. mouet uissis ome ge¬
nus animantiũ docens qđ illud nescit᷑.
Si homines possunt non nulla anim aliũ
genera mansueta facere. ita ut quosdã uolim¬
tates hominũ facere uideant᷑. quantoma
pora. nichil ineo ẽ preteritũ. nec futurũ.
nullũ consiliũ nouũ. nullaq nouaq no¬
ua cogitio. Quia scilicet si noua & acci
illi accidit. nulla noua cogitatio. nullũ
tempore contemplentur dĩ et̾nitatem. uerita¬
tatẽ. caritatem. tamen quia ex tempore in
inferioribus uissa dĩ ꝑficiunt. uire credun¬
tur moueri in tempore. Corpora uero sua
in locũ mouent. dum descendunt de celo.
& ascendunt in celũ. Sp̃s itaq hominum
mouetur intempore. reminiscendo p᷑terita.

Expanded text:
movetur; sed rationalis habet intelligentmovetur; sed rationalis habet intelligentsentiat an non consentiat: animalia vero aut volatilia non acceperunt hoc judicium, pro suo tamen genere atque natura visu aliquo tacta propelluntur. Unde angelica natura jussa Dei perficiens, movet visus omne genus animantium ducens, quo ille nescit. Si homines possunt nonnulla animalium genera mansueta facere, ita ut quasdam voluntates hominum facere videantur, quanto magpora, nihil in eo est praeteritum et futurum, nullum consilium novum, nullaque nova cogitatio: quia scilicet si nova, et accl illi accidit, nulla nova cogitatio, nullum tempore contemplentur Dei aeternitatem, veritatem, charitatem; tamen quia ex tempore in inferioribus jussa Dei perficiunt, jure creduntur moveri in tempore. Corpora vero sua in loco movent, dum descendunt de coelo, et ascendunt in coelum. Spiritus itaque hominum movetur in tempore, reminiscendo praeterita,
Abbreviated transcription (Latin):
Inforte uox de nube facta ẽ uissionis quã intelli¬
gerent tanquã racionales animȩ. & ea audita
nichil homini obedirent
on hoc acceperunt animantia aut uolatilia
cęli ut sint ratione capaces. ꝑ quã odire possint
creatori suo. In suo tamen genere obtẽperant
dõ. non rationali uoluntatis arbitrio. sed
sicut mouet ille om̃a tẽporibus oportunis
non ipse tẽporalit᷑ motus. Mouet itaq se
ipsũ sine tẽpore & loco. mouet creatum
spm̃ sine loco tẽporaliter. mouet creatu
Precedit itaq substantia quȩ tantũ tẽpora¬
& localiter. Precedidit igitur substantia
quȩ nec tẽporalit̾ nec localit᷑ mouetur.
illã quę tantũ temporalit̾ mouetur.
Idẽ. sp̃s conditus mouet seipsũ ꝑ tẽpus sine
loco. mouet corpus ꝑ tẽpus & locũ. Sp̃s
uero creator. mou& seipsũ sine tempore
& loco. Igitur sp̃s rationalis qui ẽ in ho¬
minibus. seu in rationalis etã & uissis

Expanded text:
An forsitan vox de nube facta est jussionis, quam intelliAn forsitan vox de nube facta est jussionis, quam intelligerent tanquam rationales animae, et ea audita illi omnes obedirent? RESP. Non hoc acceperunt animantia vel volatilia coeli, ut sint rationis capacia, per quam obedire possint Creatori suo: in suo tamen genere obtemperant Deo, non rationali voluntatis arbitrio, sed sicut movet ille omnia temporibus opportunis, non ipse temporaliter motus. Movet itaque se ipsum sine tempore et loco, movet creatum sp movetur. Praecedit itaque substantia quae nec temporatentia, quae nec temporaliter nec localiter movetur. Illa quae temporaliter movetur, id est, spiritus conditus, movet se ipsum per tempus sine loco, movetur corpus per tempus et locum: spiritus vero creator movet se ipsum sine tempore et loco. Igitur spiritus rationalis, qui est in hominibus, seu irrationalis etiam, et visus