comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non solũ celestis uoce
sermonis uerum eciam
cdaritate diuine lucis
astruxit. Nusquã eñ¬
in tota ueteris ĩstrumẽti
serie reperimus: anglos
qui tam sedulo appãru-¬
ere patribz. cum luce ap¬
paruisse. Sed hoc priuile¬
gim recte hodierno tẽ-¬
pori seruatum est: quã¬
do exortũ est in tenebris
lumen rectis corde. mi¬
Derũ ne parua unius
angeli uideretur aucto¬
ritas: postquã unus sa¬
cramentũ noue nati-¬
uitatis edocuit. statim
multitudo celestiũ ag¬
minũ que glĩam deo
caneret pacemq simul
hoĩb predicaret affuit:
aꝑte demonstrans quia
per hanc natiuitatem
homines ad pacẽ unius
fidei. spei. et dilectionis.
atq ad glĩam diuine
laudaciomns essent con¬
uertendi. Significant
autẽ mstice pastores
isti gregum: doctores
quosq ac rectores fideli¬
um animar. Nox cuiuis
uigilias custodiebant
suꝑ gregem suũ. peri¬
cula temptacionum
indicat: a quibz se suos¬
q subiectos om̃s qui
ꝑfecte uigilant. custo¬
dire non desistũt. Et

Expanded text:
oce sermonis, verum etiam claritate divinae lucis astruebat. Nusquam enin tota Veteris Instrumenti serie reperimus angelos, qui tam sedulo apparuere patribus, cum luce apparuisse; sed hoc privilegium recte hodierno tempori servatum est, quando exortum est in tenebris lumen rectis corde, miVerum ne parva unius angeli videretur auctoritas, postquam unus sacramentum novae nativitatis edocuit, statim multitudo coelestium agminum, quae gloriam Deo caneret, pacemque simul hominibus praedicaret, adfuit, aperte demonstrans quia per hanc nativitatem homines ad pacem unius fidei, spei et dilectionis, atque ad gloriam divinae laudationis essent convertendi. Significant autem mystice pastores isti gregum doctores quosque ac rectores fidelium animarum. Nox, cujus vigilias custodiebant super gregem suum, pericula tentationum indicat, a quibus se suosque subjectos omnes qui perfecte vigilant, custodire non desistunt. Et
Abbreviated transcription (Latin):
nos fres mei. nõ passib
pedum. sed bonorũ pro¬
fectib operum: uidere eã¬
dem glorificatã huma¬
nitatem. cũ eisdẽ mini¬
stris digna seruitutis
sue mẽrcede remuueratis.
ffestinemus uidere illũ.
in diuina prĩs ac sua
maiestate fulgentem.
cum desidia ac torpore
querenda: sed alacrit
sunt xpĩ sequenda ue-¬
stigia. Nam ipse cursũ
nrm data manũ iuua¬
re desiderat: delectatur¬
he me post te: currenus
in odore unguẽtoꝵ tuoꝵ
Cicius ergo uirtutum
gressib sequamur: ut
uiereanuir consequi
Nemo tardet conueru
ad dũ. nemo differat
de die in diem. Ipm̃ per
omnia ⁊ ante omnia
precantes: ut gressus
nr̃os dirigat scdm̃ elo¬
quium suũ. ut nõ do¬
minetur nr̃i omnis ĩ¬
iusticia. Uidentes aut̾
cognouerunt de uerbo
quod dictũ erat illis de
puero hoc. Et nos frẽs
dilectissimi que dicta
sunt nobis de saluatore
nr̃o. deo uero ⁊ homine.
⁊interim pia fide ꝑcipere
plena dilectione festi¬
nemus amplecti: ut

Expanded text:
nos, fratres mei, non passibus nos, fratres mei, non passibus pedum, sed bonorum profectibus operum videre eamdem glorificatam humanitatem cum ejusdem ministris digna servitutis suae mercede remuneratis; festinemus videre illum in divina Patris ac sua majestate fulgentem. o cum desidia ac torpore quaerenda, sed alacriter sunt Christi sequenda vestigia. Nam ipse cursum nostrum data manu juvare desiderat, delectaturhe nos post te, curremus in odorem unguentorum tuorum. Citius ergo virtutum gressibus sequamur, ut mereamur consequi. Nemo tardet converti ad Dominum, nemo differat de die in diem, ipsum per omnia et ante omnia precantes, ut gressus nostros dirigat secundum eloquium suum, et non dominetur nostri omnis injustitia. Videntes autem cognoverunt de verbo quod dictum erat illis de puero hoc. Et nos, fratres dilectisimi, quae dicta sunt nobis de Salvatore nostro Deo vero et homine, interim pia fide percipere, et plena dilectione festinemus amplecti, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cordis ac corporis casti¬
gacione procuremus.
sepio uagientẽ: nos in
patris solio mereamur
uidere regnantẽ. Et ui-¬
deamus inquiunt hoc
uerbum: qd̃ factum est.
Quã recta ⁊ pura fidei
scẽ confessio. In princi-¬
pio erat uerbũ. ⁊ uerbũ
erat apud deum:⁊ deus
erat uerbũ. Hoc uerbũ
natũ ex patre nõ factũ
est: quia creatura deus
non est. In qua natiui¬
tate diuina uideri abho-¬
minibz non potuit: sed
ut uideri possit. uerbum
caro factum est et habita-¬
uit ĩ nobis. Uideamus
ergo inquiũt hoc uerbũ
qd̃ factum est: quia aute¬¬
quam factum esset. hoc
uidere nequiuimus.Qõ
fecit dus ⁊ ostendit nobiᷤ
Quod ĩcarnari fecit dñs:
et ꝑ hoc uisibile nobis ex¬
hibuit. Et uenerũt festi¬
nantes. ⁊ inuenerũt ma-¬
riam ⁊ ioseph. ⁊ infantẽ
positum in presepio. Ue¬
nerunt pastores festinã-¬
tes: ⁊ inuenerunt deum
hoĩem natũ. simul et
eiusdẽ natiuitatis mi-¬
nistros. Ffestinemus et

Expanded text:
cordis et corporis casticordis et corporis castigatione procuremus, videre vagientem, nos in Patris solio mereamur videre regnantem. Et videamus, inquiunt, hoc verbum quod factum est. Quam recta et pura fidei sanctae confessio, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum! Hoc verbum natum ex Patre, non factum est, quia creatura Deus non est. In qua nativitate divina videri ab hominibus non potuit; sed ut videri posset, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Videamus ergo, inquiunt, hoc Verbum quod factum est, quia antequam factum esset, hoc videre nequivimus. Quod fecit Dominus et ostendit nobis, quod incarnari fecit Dominus, et per hoc visibile nobis exhibuit. Et venerunt festinantes, et invenerunt Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Venerunt pastores festinantes, et invenerunt Deum hominem natum, simul et ejusdem nativitatis ministros. Festinemus et
Abbreviated transcription (Latin):
est. qd̃ fecit dñs ⁊ osten-¬
dit nobis. Et uenerũt
festinantes: ⁊ inuene¬
runt mariã et ioseph
et infantem positum
in presepio. Pastores
quide illi felici gaudio
festinarunt uidere qd̃
audierant: et quia ar¬
denti amore quesierũt
continuo saluatorem
quẽ quesierunt. inue-¬
nire meruerũt. Sed in
tellectu alio. pastores
gregũ. immo cuncti
fideles. qua mentis in¬
dustria xpin querere
debeant. dictis pariter
suis ostenderũt. ⁊ facte
Transeamus ĩquiut
usqz bethleem: ⁊ uidea-¬
mus hoc uerbum qd̃
factum est. Transea-¬
mus ergo ⁊ nos fratres
bethleem ciuitatem da-¬
uid: ⁊ recolamus amã-¬
nem dignis celebremus
honoribz Transeamus
abiectis concupiscẽciis
carnalib. toto mentis
desiderio. usq bethleem
supnam. id est domũ
panis uiui. nõ manu¬
factam. sed eternam in
celis: ⁊ recolamus amã-¬
do. quia uerbum caro
factum est. Illuc carne
ascendit: ibi in dextera
dei patris sedet. Illo eum
tota uirtutũ instancia
sequamur: et sollicita

Expanded text:
ostendit nobis. Et venerunt festinantes, et invenerunt Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Pastores quidem illi felici gaudio festinarunt videre quod audierant: et quia ardenti amore quaesierunt, continuo Salvatorem quem quaesierunt invenire meruerunt. Sed et intellectualium pastores gregum, imo cuncti fideles qua mentis industria Christum quaerere debeant, dictis pariter suis ostenderunt et factis. Transeamus, inquiunt, usque Bethleem, et videamus hoc verbum quod factum est. Transeamus ergo et nos, fratres Bethleem civitatem David, et recolamus amannem dignis celebremus honoribus. Transeamus, abjectis concupiscentiis carnalibus, toto mentis desiderio usque Bethleem supernam, id est, domum panis vivi non manufactam, sed aeternam in coelis, et recolamus amando quia Verbum caro factum est. Illuc carne ascendit, ibi in dextra Dei Patris sedet. Illo eum tota virtutum instantia sequamur, et sollicita
Abbreviated transcription (Latin):
antiochus. Aꝑtoq occul¬
to aditu templi. mitten¬
tes lapides ꝑcusserunt du¬
cem ⁊ qui cum eo erant.
et diuiserunt membratĩ-
Et capitib amputatis.
foras proiecerunt. Per oĩa
benedictus deus: qui tradi¬
dit impios.

Expanded text:
ochus apertoque occulto aditu templi mittentes lapides percusserunt ducem et qui cum eo erant et diviserunt membratim et capitibus amputatis foras proiecerunt per omnia benedictus Deus qui tradidit impios
Abbreviated transcription (Latin):
dinis grãm. correptionis
uel or õrtacioins uerbũ
recipit: ibi planã uiam
predicator inuenit. ubi
prius pro asperitate itine¬
ris ꝑgere. id est p̾dicacio¬
ius gressum ponere nõ
uidebit omĩs caro. salu¬
tare dei. Quia oĩs caro
accipitur omins homo:
salutare dei uidelicet
homo uidere non potuit.
Ubi ergo in hac sentẽcia
propheta prophetie ocłim.
iisi ad extremi iudicii
diem tendit. Ubi cum
aꝑtis celis. ministranti¬
b augelis. consedentib
aplĩs. in sede maiestatis
sue xpũs apparuerit. oẽs
hunc ⁊electi et reprobr.
pariter uidebunt nt ⁊ iu¬
sti de muncre retributio¬
nis siue fine gaudeant
aiusti mulcione suppli

Expanded text:
dinis gratiam, correptionis vel exhortationis verbum recipit, ibi planam viam praedicator invenit, ubi prius pro asperitate itineris pergere, id est praedicationis gressum ponere non videbit omnis caro salutare Dei. » Quia omnis caro accipitur omnis homo, « salutare Dei, » videlicet homo videre non potuit. Ubi ergo in hac sententia propheta prophetiae oculum nisi ad extremum judicii diem tendit? ubi cum apertis coelis, ministrantibus angelis, consedentibus apostolis, in sede majestatis suae Christus apparuerit, omnes hunc et electi et reprobi pariter videbunt, ut et justi de munere retributionis sine fine gaudeant, et injusti in ultione supl
Abbreviated transcription (Latin):
sum obumbrãte uirtute.
ueneranda nobis uirgi¬
nitas edidit. Ego terrenũ
ammal: tu agnus es dei.
Ego peccati lege mortaliˢ.
tu autẽ aduersus peccata
uemiens. nescis subiacere
peccato. Et post omĩa ego
factus sũ redimendus a
te: tu autem natus ut
quidem uera sunt que
memoras: sed hec mei
aduentus ẽ ratio. ut qͥa
sub lege factussum: ordo
legitimus suppleatur.
Teni enĩ non ut michi
uiuerem. cui uita et̾na
cum patre est: sed ut con¬
dicionem ur̃e mortis
auferrem. Et hoc ẽ iustis¬
simum: ut quia totum
suscepi hoĩem. ꝑ omĩa
hominis transeam sa
cramenta.

Expanded text:
simi obumbrante virtute, simi obumbrante virtute, veneranda nobis virginitas dedit. Ego terrenum animal, tu Agnus Dei; ego peccati lege mortalis, tu autem adversus peccata veniens nescis subjacere peccato. Et post omnia, ego factus sum redimendus a te, tu autem natus ut quidem vera sunt, quae memoras: 88 sed haec mei adventus est ratio, ut, quia sub lege factus sum, ordo legitimus suppleatur. Veni enim, non ut mihi viverem, cui vita aeterna cum Patre est, sed ut conditionem vestrae mortis auferam. Et hoc est justissimum, ut, quia totum suscepi hominem, per omnia transeam hominis sacramenta.
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ noue
natuitatis. noua terris
stella resplenduit: cuius
utiq indeoꝵ gens ꝑfida.
nec radiũ occultare posset.
nec abscondere ueritatẽ.
Neq enĩ ulla iã ꝑ ees pote¬
rat locũ habere maligne
int̾pretacionis obscuritas.
ubi celum ipm̃ uniu̾soꝵ
oculis sydereo lumine cre¬
denda figebat. Quam hoc
mirabile: quod exiguus
stelle radius stupẽtia aliem¬
genar corda ꝑmouit. cũ
illum iudaicum pplm̃
cui mare diuisum. cui
p̾bitum mãna de nubib.
nec ignea potuerit. et ipã
de celo micans colũna cõ¬
uertere. Sed iam ad xpĩ
ih̃s ad iordanem.
ut baptizaretur a iohãne.
Cui ait iohannes. Ego a
te debeo baptizari. ⁊ tu ue¬
ius ad me: Ego utiq a te
debeo baptizari: quia mi¬
chi est ex paterna p̾uarica¬
cione corruptio. et tibi in
paterna maiestate com¬
munio. Ego ĩ hunc mũ¬
dum caruali sũ parente
profusus: tu uero huc ab
ingenito patre uingeni¬
tus aduenisti. Me uiri et
femine naturalis copu¬
la procreauit:te autẽ altis¬

Expanded text:
testimonium novae nativitatis, nova terris stella resplenduit, cujus utique Judaeorum gens perfida nec radium occultare possit, nec abscondere veritatem; neque ulla jam per eos poterat locum habere malignae interpretationis obscuritas, ubi coelum ipsum universorum oculis sidereo lumine credenda fulgebat. Et quam hoc mirabile, quod exiguus stellae radius stupentia alienigenarum corda permovit; cum illum Judaicum populum, cui mare divisum, cui praebitum manna de nubibus, nec ignea potuerit et ipsa de coelo micans columna convertere. Sed jam ad Christi esus ad Jordanem, ut baptizaretur a Joanne; cui ait Joannes: Ego a te debeo baptizari; et tu venis ad me ? Ego utique a te debeo baptizari, quia mihi est ex paterna praevaricatione corruptio, et tibi in paterna majestate communio. Ego in hunc mundum carnali sum parente profusus; tu vero huc ab ingenito Patre Unigenitus advenisti. Me viri et feminae naturalis copula procreavit; te autem Altis
Abbreviated transcription (Latin):
qui conuẽtus crat ma¬
lignancium indeoꝵ. et
que multitudo erat ope¬
rancium iniquitatem.
Quã iniquitatẽ. Qua
uoluerũt occidere dñm
opera bona inquit ostẽ¬
di uobis. propt᷑ qd̃ hor
uultis me occidere: Ptu¬
lit om̃s infirmos eorũ.
curauit om̃s lãguidos
eoꝵ: p̾dicauit regnum
celoꝵ. Non tacuĩt uicia
corum: ut ipã pocius
eis displicerent. nõ me¬
dicus a quo sanabãtur
his omĩb curacioni¬
b cius ingrati: tãquã
multa febri frenetici
ĩlamentes in medicũ
qui uenerat curare eos:
ercogitauerũt consiliũ
uerdendi eum

Expanded text:
qui conventus erat malignantium Judaeorum, et quae multitudo erat operantium iniquitatem. Quam iniquitatem? Qua voluerunt occidere Dominum opera bona, inquit, ostendi vobis: propter quod horum me vultis occidere ? Pertulit omnes infirmos eorum, curavit omnes languidos eorum, praedicavit regnum coelorum, non tacuit vitia eorum, ut ipsa potius eis displicerent, non medicus a quo sanabantur: his omnibus curationibus ejus ingrati, tanquam multa febri phrenetici, insanientes in medicum qui venerat curare eos, excogitaverunt consilium perdendi eum
Abbreviated transcription (Latin):
Drte dicis: aliud
uideo. Quomodo
hoc nobis supest: ut pro¬
bemus. Quantis igitur
utimur exemplis hoc
ꝙͣ nature. quia bñdie¬
tione eciã natura ipã
mutatur. Unde uirgã
tenebat moyses: proie¬
cit eam. et facta ẽ serpẽs.
Rursus app̾hendit cau¬
dam serpentis:⁊ ĩ uirge
naturam reuertitur.
Ui des ergo prophetica
gr̃a bis mutatam esse
naturã. ⁊ serpentis et
urge. Currebai egipt
flumina puro meau
aquaꝵ: subito de fon¬
cium uenis. sangis
cepit erumpere. et non
erat potus in fluuns
Rursus ad prophete pre¬

Expanded text:
rte dicas: Aliud video, quomodo hoc nobis adhuc superest ut probemus. Quantis igitur utimur exemplis! Proquam naturae; quia benedictione etiam natura ipsa mutatur. 51. Virgam tenebat Moyses, projecit eam, et facta est serpens . Rursus prehendit caudam serpentis, et in virgae naturam revertit. Vides igitur prophetica gratia bis mutatam esse naturam et serpentis et virgae? Currebant Aegypti flumina puro aquarum meatu, subito de fontium venis sanguis coepit erumpere; et nerat potus in fluviis; rursus ad Prophetae pre
Abbreviated transcription (Latin):
conclusus. Pirgam
leuauit moyses separa¬
uit se aqua:⁊ ĩ muroꝵ
speciem se congellauit:
atoz inter undas uia
pedestris apparuit. Ior¬
danis flumus retrorsũ
conu̾sus contra natu¬
ram: in sui fontis reu̾¬
titur exordiũ. Nonne
apparet naturam uel
maritimoꝵ fluctuũ
nutatam. Sitiebat
populus patrũ: tetigit
moyses petrain. ⁊ aqua
de petra fluxit. Nũquid
preter naturã operata
est gr̃a: ut aquam uo¬
meret petra. qi non ha¬

Expanded text:
virgam levavit Moyses, separavit se aqua, et in murorum specie congelavit, atque inter undas via pedestris apparuit . Jordanis retrorsum conversus contra naturam in sui fontis revertit exordium . Nonne claret naturam vel maritimorum fluctuum mutatam? Sitiebat populus patrum, tetigit Moyses petram, et aqua de petra fluxit. Numquid non praeter naturam operata est gratia, ut aquam vomeret petra, quam non ha
Abbreviated transcription (Latin):
dicatorũ linqua signatꝰ
dũ per psalmistã dr̃
Linqua canũ tuorũ ex
ininicis ab isto. Ex iud¬
eis qͥppe infidelibus Ictĩ
p̃dicatores electi sunt
qui in assertione uexit¬
atis contra fures latx¬
ouesqz uenientes, mag¬
nos ꝑ dũo ut ita dicã
latratus de derunt.
nes murti nõ ualentes
latrare. Quia erqo
p̃dicatores sctĩ ꝑctã
dãuant: cõfessionem
uero pctõrũ approbãt
dicentes. Cõfitemini
et orate pro ĩuicem:
ut saluemini, ulcera
lazari canes lingũt.
Saricti et em doctores,
dũ q̃etilium cõfessioẽs
accipiunt mentium
uulnera saluti restit¬
intexp̃tat᷑ adiutus:
qr ip̃i hũc ad ereptiõe
iuuãt qͥ eiꝰ uulnera per
lĩque correptioẽz curãt

Expanded text:
catorum lingua signatur, Domino per Psalmistam dicitur: Lingua canum tuorum ex inimicis ab ipso . Ex Judaeis quippe infidelibus sancti praedicatores electi sunt, qui, in assertione veritatis contra fures latronesque venientes, magnos pro Domino, ut ita dicam, latratus dederunt. Quo nes muti, non valentes latrare . Quia ergo praedicatores sancti peccata damnant, confessionem vero peccatorum approbant, dicentes: Confitemini et orate pro invicem, ut salvemini , ulcera Lazari canes lingunt. Sancti etenim doctores dum gentilium confessiones accipiunt, mentium vulnera saluti restitinterpretatur adjutus, quia ipsi hunc ad ereptionem juvant, quia ejus vulnera per linguae correptionem curant
Abbreviated transcription (Latin):
defluebãt de sciẽcia quasi
nrice eadebãt de mensa.¬
t cõtra i acentis pau¬
peris uulnera lingebãt
canes. Nõniꝙͣ solent in
sacro eloquiõ ꝑ canes p̃¬
di catoxes intelligi. Ca¬
nuz etẽm linqua uuliiꝰ
du lingit eurat: qr doct¬
ores sctĩ dũ in cõfessione
pc̃ti nr̃i nos instruunt
quasi uulnꝰ mentis per
linquã tangũt: et qr nos
loq̃ndo a ꝑetis eripiunt:
quasi tãgendo uulnera
ad salutem reducunt.

Expanded text:
defluebant de scientia, quasi defluebant de scientia, quasi micae cadebant de mensa.t contra jacentis pauperis vulnera lingebant canes. Nonnunquam solent in sacro eloquio per canes praedicatores intelligi. Canum etenim lingua vulnus dum lingit, curat, quia et doctores sancti dum in confessione peccati nostri nos instruunt, quasi vulnus mentis per linguam tangunt; et quia nos loquendo a peccatis eripiunt, quasi tangendo vulnera ad salutem reducunt.
Abbreviated transcription (Latin):
splendide nisi iudaieũ
populũ signat: qui cultũ
uite. exterius habuit: qͥ
accepte legis diuituis ad
nitorẽ usus est: non ad
utilitatem: Quẽ uero
Lazarus ulceribꝰ ꝑlenus
nisi gentilẽ populum
siguraliter exprimit
qui dũ cõuersus ad deũ
pctã sua cõfiteri non e¬
eubuit: huic uulnus in
cute fuit; In cutis qͥppe
uulnere uirus a uiscer i-¬
uus trahitur et foras
erumpit. Quid est ergo
pc̃toꝵ cõfessio. nisi quedã
uulnexu ruptio. Quia
pctĩ uirus. salubriter
aperitur in cõfessione.
quod pestifere latebat
in mente. uulnera etemͣ
cutis. in suꝑficiẽ trahũt
humorẽ putredinis: Et
cõfitendo pctã qͥd aliud
aqimus: nisi malum
quod in nobis latebat
ed lazarus uulneratꝰ
cupie bat salurari de
micis q̃ cadebãt de niesa di¬
qr qẽtile quẽq ad cog̃niõe
legis admittere su ꝑbus ille
ppłũs desꝑiciebat: qui dũ
doctrinã legis nõ ad cha-¬
ritatem habiit sed ad ela-¬
tionẽ: quasi de acceptis op¬
eribus tumuit; et qr eiuba

Expanded text:
Judaicum populum significat, qui cultum vitae exterius habuit, qui acceptae legis deliciis ad nitorem usus est, non ad utilitatem? Quem vero Lazarus ulceribus plenus nisi gentilem populum figuraliter exprimit? Qui dum conversus ad Deum peccata sua confiteri non erubuit, huic vulnus in cute fuit. In cutis quippe vulnere virus a visceribus trahitur, et foras erumpit. Quid est ergo peccatorum confessio, nisi quaedam vulnerum ruptio? Quia peccati virus salubriter aperitur in confessione, quod pestifere latebat in mente. Vulnera etenim cutis in superficiem trahunt humorem putredinis. Et confitendo peccata quid aliud agimus, nisi malum quod in nobis latebat ed Lazarus vulneratus cupiebat saturari de micis quae cadebant de mensa diem legis admittere superbus ille populus despiciebat, qui dum doctrinam legis non ad charitatem habuit, sed ad elationem, quasi de acceptis opibus tumuit, et quia ei verba
Abbreviated transcription (Latin):
Si aut renati
sunt: Noctis fue¬
runt ⁊ diei sunt. Tene¬
bre fuerunt: et lumen
sunt. Iam credit se illiᷤ
ihũs. Et non nocte ue¬
niunt ad ihm. sic ni¬
chodemus. Non ĩ tene¬
bris querunt diem. Ta¬
les enim eciã iam pro¬
fitentur. Accessit ad il¬
los ih̃s. facit in illis sa¬
lutem: quia ipẽ dixit.
Nisi quis manduca¬
uerit carnem meam.
⁊biberit sanguinem
meũ:non habebit in
se uitam. Et qd̃ signũ
crucis habent ĩ fronte
catecumim: iam de
domo magna sunt.
Sed fiant ex serus filii.
Non enim nichil sũt.
qui iam ad domum
magnã ꝑtinent. Quã¬
manna populus isrł.
Cum transisset mare
rubrum.Mare rubrũ
autem quid significet.
lo enĩ uos ignorare fr̃s.
quia om̃s patres nrĩ¬
sub nube fuerunt. ⁊ os
per mare transierũt.
Ut quid ꝑ mare tran¬
sierunt. quasi querereᷤ
ab illo: secutus ait. Et¬
om̃s in moyse bapti¬
zati sunt: in nube et
in mari.

Expanded text:
i ergo renati sunt, noctis fuerunt, et diei sunt: tenebrae fuerunt, et lumen sunt. Jam credit se illis Jesus, et non nocte veniunt ad Jesum sicut Nicodemus, non in tenebris quaerunt diem. Tales enim jam etiam profitentur: accessit ad illos Jesus, fecit in illis salutem: quia ipse dixit: Nisi quis manducaverit carnem meam et biberit sanguinem meum, non habebit in se vitam . Et quod signum crucis habent in fronte catechumeni, jam de domo magna sunt; sed fiant ex servis filii. Non enim nihil sunt qui jam ad domum magnam pertinent. Quancavit populus Israel? Cum transisset mare rubrum. Mare autem rubrum quid significet, lo autem vos ignorare, fratres, quia omsub nube fuerunt, et omnes per mare transierunt . Ut quid per mare transierunt? quasi quaereres ab illo, secutus ait: Omnes per Moysen baptizati sunt in nube, et in mari.
Abbreviated transcription (Latin):
Olite cõmuinca¬
e operib infruc¬
tuosis tenebraꝵ: magis
autem redarguite. Que
enim in occulto fiunt
ab ipĩs: turpe est dicere.
Omnia enĩ que argu¬
untur: a lumine ma¬
infestantur. Omne em̃
qd̃ mamfestatur: lu¬
men est. Propter quod
dicit. Surge qui dormis
et exurge a mortius: et
illuminabit tibi xpũs
Uidete itaq frẽs: quomo¬
do caute ambulctis. Nõ
quasi insipientes: sedut
sapientes. Redimentes
tempus: qm̃i dies mali¬

Expanded text:
olite communicae operibus infructuosis tenebrarum: magis autem redarguite. Quae enim in occulto fiunt ab ipsis, turpe est et dicere. Omnia autem quae arguuntur, a lumine manifestantur. Omne enim quod manifestatur, lumen est. Propter qudicit: surge qui dormis et exurge a mortuis, et inluminabit tibi Christus. uidete itaque, fratres, quomodo caute ambuletis, non quasi insipientes, sed ut sapientes, redimentes tempus, q
Abbreviated transcription (Latin):
me audiebãt expectabant
sentenciã: ⁊ intenti tace¬
baut ad consiliũ nncum.
Uerbis meis addere nichil
audebant: et super illos
stillabat eloquiũ meum.
Expectabant me sicut plu¬
mam: ⁊ os suũ aꝑiebant
quasi ad ymbrem scroti¬
nuum. Si quando ridebã
ad eos non credebant: et
lux uultus mei non cade¬
bat in terram. Si uoluis¬
sem ire ad cos: sedebã pri¬
mus. Cũq sederẽ quasi
rex cutũ stante exercitu:

Expanded text:
tabant sententiam, et intenti tacebant ad consilium meum, Verbis meis addere nihil audebant, et super illos stillabat eloquium meum; Exspectabant me sicut pluviam, et os suum aperiebant quasi ad imbrem serotinum; Si quando ridebam ad eos, non credebant, et lux vultus mei non cadebat in terram. Si voluissem ire ad eos, sedebam primus: cumque sederem quasi rex, circumstante exer
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ĩ noĩe saluatoris pe¬
tisse ut temptacione ca¬
reret. quã obcustodiam
humilitatis acceperat:
quia si hac caruisset sal¬
uus ẽẽ non posset ipso
affirmante qui ait. Et
ne magnitudo reuela¬
cionuin extollat me: da¬
tus ẽ michi stimulus
carins mee. angls satha¬
ne qui me colafizet.x̃¬
Pocienscũq ergo
petentes nõ exau¬
dimur. ideo fit quia uel
contra auxilium nr̃e
salutis petinus. ac pro¬
pterea a misericorde pa¬
tre. beneficii grã nobis
qd̃ ĩ epte petimꝰ negatur.
Qd̃ eidẽ apło paulo cõtigis¬
se ꝓbatur: cui ter petenti
responsũ est. Sufficit ti¬
bi gr̃ã mea. Nã uirtus
ĩ infirmitate ꝑficitur.
Uel utilia quidẽ ⁊ que
ad uerã salutẽ respici¬
ant petimus: sed ipsi
male uiuendo auditũ
a nobis iusti iudicis
auertimus. ĩcidentes
in illud salomonis.
Qui au̾terit aurẽ suã
ne audiat legem: or̃o
eius erit execrabilis.
Uel dum pro peccãtib
quibusdam ut resipis¬
cant oramus: et si sa¬
lubriter petimus. atq

Expanded text:
non in nomine Salvatoris petiisse, ut tentatione careret, quam ob custodiam humilitatis acceperat; quia si hac caruisset, salvus esse non posset, ipso affirmante, cum ait: Et ne magnitudo revelationum extollat me datus est mihi stimulus carnis meae angelus Satanae, qui me colaphizet . Quotiescunque ergo petentes non exaudimur, ideo fit, quia vel contra auxilium nostrae salutis petimus, ac propterea a misericorde Patre beneficii gratia nobis quod inepte petimus negatur, quod eidem apostolo Paulo contigisse probatur, cui ter petenti responsum est: Sufficit tibi gratia mea, nam virtus in infirmitate perficitur; vel utilia quidem, et quae ad veram salutem respiciant petimus, sed ipsi male vivendo auditum a nobis justi Judicis avertimus, incidentes in illud Salomonis: Qui avertit aurem suam ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis; vel dum pro peccantibus quibusdam, ut resipiscant, oramus, et si salubriter petimus, atque
Abbreviated transcription (Latin):
uenientem ad se: et ait.
Ecte agnus dei: ecce qui
tollit peccata mundi.¬
Emo sibi arroget.
et dicat: quia ipẽ
aufert pcc̃a mundi. Un¬
de iam intendite: cõtra
quos supbos intendebat
digitum iohẽs. Nondũ
erant nati heretici. et iã
ostendebantur. Contra
illos clanabat tunc a
fluuio: contra quos mo¬
do clamabat ex euãgelio.
Ueuit ilis. Et quid dicit
ille: Ecce agnus dei. Si
agnus: inocens. et io¬
hannes agnus. An non
et ipẽ innocens: Sed quis
innocens. Quantũ in¬
nocens: Om̃s ex illa tra¬
duce ueniunt. et ex illa
propagine: de qua cãtat
gemens dauid.Ego in
miquitate cõceptus sũ:
et in pctĩs mater mea¬
me in utero aluit. So¬
lus ergo ille agnus: qui
non sieuenit. Non em̃ ĩ
miquitate conceptus ẽ:
quia non de mortalita¬
te conceptus est. Nec eũ

Expanded text:
venientem ad se, et ait: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi.emo sibi arroget, et dicat quia ipse auferat peccatum mundi. Jam intendite, contra quos superbos intendebat digitum Joannes. Nondum erant nati haeretici, et jam ostendebantur: contra illos clamabat tunc a fluvio, contra quos modo clamat ex Evangelio. Venit Jesus; et quid dicit ille? Ecce Agnus Dei. Si agnus innocens, et Joannes agnus. An non et ipse innocens? Sed quis innocens? quantum innocens? Omnes ex illa traduce veniunt et ex illa propagine, de qua cantat gemens David: Ego in iniquitate conceptus sum, et in peccatis mater mea in utero me aluit . Solus ergo ille Agnus, qui non sic venit. Non enim in iniquitate conceptus est; quia non de mortalitate conceptus est: nec eu
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Amẽ amẽdico
uobis: qui non intrat
p ostiũ in ouile ouiũ.
sed ascendit aliũde. ille
fur est ⁊ latro. Dixerũt
eniu se cecos non esse
Uidere eni tunc possẽt.
si oues xp̃i essent.
nde sibi usurꝑa¬
bant lumẽ: qui
furebant contra diem.
Propter illor ergo ua¬
nam et suꝑbain et in¬
sanabilẽ arroganciã.
dũs ih̃s ista contexuit.
ii quib nos salubrit᷑
si adũtamus admo¬
nuit. Multi enĩ sunt
qui scdm̃ quandã uite
huius consuetudinẽ
dicuntur boni hoĩes. uo¬
ni uiri. bone femine.
iuocentes. ⁊ quasi ob¬
seruantes ea que ĩ lege
pcepta sunt. deferentes
honorẽ parentib sus.
non mechantes. non
homicidiũ ꝑpetrantes.
non furtũ facientes.
non falsum aduersus
quẽquam testimoniũ
phibentes. ⁊ cetera que
in lege mandata sunt

Expanded text:
2. Amen, amen dico vobis, qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde, ille fur est et latro. Dixerunt enim se caecos non esse: videre autem tunc possent, si oves Christi essent. Unde sibi usurpabant lumen qui furebant contra diem? Propter illorum ergo vanam et superbam et insanabilem arrogantiam Dominus Jesus ista contexuit: in quibus salubriter nos, si advertamus, admonuit. Multi enim sunt qui secundum quamdam vitae hujus consuetudinem dicuntur boni homines, boni viri, bonae feminae, innocentes, et quasi observantes ea quae in lege praecepta sunt; deferenhonorem parentibus suis, non moechantes, non homicidium perpetrantes, non furtum facientes, non falsum adversus quemquam testimonium perhibentes, et caetera quae in lege mandata sunt
Abbreviated transcription (Latin):
oĩniq reptiliũ. que rep-¬
tant suꝑ terram. Uinu̾si
honunes. ⁊ cuncta in qui¬
b spiraculũ uite est. in
terra mortua sunt. Et de¬
leuit deus ommẽ substan¬
ciam que erat suꝑ t̾ram
ab homine usq ad pecus
tam reptile quã uolucres
celi. ⁊ deleta sunt de terra.
Remã sit autem solus
noc: et qui cum eo erant
in archa. Obtinuerũtq
aque terras:centũ quin

Expanded text:
reptilium quae reptant super terram universi homines et cuncta in quibus spiraculum vitae est in terra mortua sunt et delevit omnem substantiam quae erat super terram ab homine usque ad pecus tam reptile quam volucres caeli et deleta sunt de terra remansit autem solus Noe et qui cum eo erant in arca obtinueruntque aquae terras centum quin
Abbreviated transcription (Latin):
nem a dño. Sederunt in
terra. conticuerũt senes
filie syon:consperserunt
cinere capita sua: uirgi¬
ciliciis abiecerũt in t̾ra
capita sua. uirgines
iuda. Caph. Defecerunt
pre lacrimis oculi mei.
conturbata sũt uiscera
mea. effusũ est in t̾ra
iecur meum. suꝑ con¬
tritione filie ppłĩ mei:
cũ deficeret paruulus ⁊
lactens ĩ plateis oppidi
Lamed. Matrib suis

Expanded text:
es 180. Sederunt in terra, conticuerunt senes, fylię Syon consperserunt cinere capita sua, uirgiciliciis, abjecerunt in terram capita sua virgines Jerusalem.  Chaph.  Defecerunt prae lacrymis oculi mei, conturbata sunt viscera mea: effusum est in terra jecur meum super contritione filii populi mei, cum deficeret parvulus et lactens in plateis oppidi.  Lamed.  Matribus suis
Abbreviated transcription (Latin):
uitur: ossa intra sepul¬
cri angustias paulo
aute conclusa. anglor
cetib inscruntur. in
greniũ ĩmortalitatis
mortalis natura trãs¬
funditur. Et ideo sacra
tã aplĩce lectionis testa¬
tur historia. Cuin hec
dixisset inquit. indeu¬
tib illis elcuatus est.
dum audis cleuatũ:
agnosce milicie celestis
obsequium

Expanded text:
itur, ossa intra sepulcri angustias paulo ante conclusa, Angelorum coetibus inferuntur, in gremium immortalitatis mortalis natura transfunditur: et ideo sacra apostolicae lectionis testatur historia, Cum haec dixisset, inquit, videntibus illis elevatus est . Dum audis elevatum, agnosce militiae coelestis obsequium
Abbreviated transcription (Latin):
illis substanciã:
quia fidelib sue protet¬
tionis grãm quam desi¬
derabant imptiit. Infi¬
delib uero naturalis tã¬
tum ingenii beneficiũ:
quod sibi sufficere puta¬
bant attribuit. Et non
post multos dies congre¬
gatis omnib adolescen¬
cior filius: pegre profectꝰ
est in regionem longin¬
quam: uiuẽdo luxuriose.
Uiuẽdo autẽ luxuriose
dicit. amando hãc uitã
prodigã. que pompis ex¬
teriorib spaciari gaudet.
nitus nõ meturt inane¬
scere. Longe uero ꝓfectus
est: nõ loci sed aniimi mu¬
tatione. Quanto emm
quis amplius delĩquit.
tanto longius a dei sui¬
conditoris gra recedit. Dõc¬

Expanded text:
is substantiam: quia fidelibus suae protectionis gratiam, quam vere desiderabant, impartiit; infidelibus vero naturalis tantum ingenii beneficium, quod sibi sufficere putabant, attribuit. Et non post multos dies congregatis omnibus, adolescentior filius profectus est in regionem longinquVivendo luxuriose dicit, amando hanc vitam prodigam, quae pompis exterioribus spatiari gaudet, intus non metuit inanescere. Longe vero profectus est, non loci, sed animi mutatione. Quanto enim quis amplius delinquit, tanto longius a Dei conditoris sui gratia recedit.
Abbreviated transcription (Latin):
Rationem autẽ
faciebant omnes
sacerdotes. dum consũ¬
maretur sacrificium:. io¬
natha inchoante. ceteris
autem respondentibus.
Et neenne erat oratio:
hunc habens modum.
creator. terribilis ⁊ fortis.
iustus ⁊ misericors. qui
solus es bonus rex. solus
prestans. solus iustus ⁊
omp̃s ⁊ eternus. qui libe¬
ras isrł de omni malo.
qui fecisti patres electos
et sanctificasti eos: accipe
sacrificiũ pro uniuerso
populo tuo ifrł: et custo¬
di partem tuã ⁊ scĩfica.
Congrega dispsionem
nr̃am: libera eos qui ser
uiunt gentib. Contẽp¬
ut sciant gentes. qui a
primentes: ⁊ contume

Expanded text:
rationem autem faciebant omnes sacerdotes dum consummaretur sacrificium Ionatha inchoante ceteris autem respondentibus et Neemiae erat oratio hunc habens modum creator terribilis et fortis iustus et misericors qui solus es rex bonus solus praestans solus iustus et omnipotens et aeternus qui liberas Israhel de omni malo qui fecisti patres electos et sanctificasti eos accipe sacrificium pro universo populo tuo Israhel et custodi partem tuam et sanctifica congrega dispersionem nostram libviunt Gentibus contemnUt sciant Gentes quia primentes, et contume
Abbreviated transcription (Latin):
ii loco isto: ⁊ ego nesciebã.
Pauensq quã terribibe
inquit est locus iste õ
est hic aliuid. nisi domus
dei. et porta celi. Surgẽs
ergo mane. tulit lapidẽ
quẽ supposuerat capiti
suo. ⁊ crexit in titulum:
fundens oleum de sup.
Appellauitqz nomen
urbis bethel: que prius
luz a nocabatur. Uouit
etiam uotum: dicens.
Si fuerit deus mecum.
et custodierit me in uia
ꝑ quã ambulo. ⁊ dede¬
rit michi panẽ ad uescẽ¬
induendũ. reu̾susq
fuero prospere ad domũ
patris mei:crit mͥ dñs
in deuni. et lapis iste
quem crexi in titulũ
uocabitur domus dei.

Expanded text:
in loco isto et ego nesciebam pavensque quam terribilis inquit est locus iste non est hic aliud nisi domus Dei et porta caeli surgens ergo mane tulit lapidem quem subposuerat capiti suo et erexit in titulum fundens oleum desuper appellavitque nomen urbis Bethel quae prius Luza vocabatur vovit etiam votum dicens si fuerit Deus mecum et custodierit me in via per quam ambulo et dederit mihi panem ad vesceninduendufuero prospere in domum patris mei, erit mihi Deus in Deum, et lapis iste, quem erexi in titulum, vocabitur domus Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
ecclie nauim seculi fluc¬
tum semp mitigaturus
ascendit: ut credentes ĩ se
ad celestem patriã tran¬
quilla naugacione ꝑ¬
ducat. ⁊ municipes cun¬
tatis sue faciat: quos
humanitatis sue fecit
esse consortes. Non ergo
xpũs indiget naui. sed
naus indiget xpõ. quia
sine celesti guberitatore
naius ecclĩe ꝑ munda¬
num pelagus int̾ talia
⁊ tanta discrimina. ad
celestem portũ non uai¬
let puenire. Hec diximus
fratres: quantum ad in¬
telligenciam spũalem.
Uerum ipĩus historie
ordinem ꝑsequamur.
Ascendit inquit in na¬

Expanded text:
e suae navem, saeculi fluctus semper mitigaturus ascendit, ut credentes in se ad coelestem patriam tranquilla navigatione perducat; et municipes civitatis suae faciat, quos humanitatis suae fecit esse consortes. Non ergo Christus indiget navi, sed navis indiget Christo, quia sine cnavis Ecclesiae per mundanum pelagus, per tanta et talia discrimina, ad coelestem portum non valet pervenire. Haec diximus, fratres, quantum ad intelligentiam spiritualem, verum ipsius historiae ordinem prosequamur. Ascendens, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
quare illũ trabat. ⁊ illũ
non trahat noli uelle
iudicare. si nõ uis errare.
Semel accipe ⁊ intellige.
Non traheris: ora ut tra¬

Expanded text:
Quare illum trahat et illum non trahat, noli uelle iudicare, si non uis errare. Semel accipe et intellige, si non traheris, ora ut tra
Abbreviated transcription (Latin):
Ntrare quisquã
ecclĩam potest no¬
lers. accedere ad altare
potest nolens. accipere sa¬
cramentũ potest nolens:
credere non potest nisi
uolens. Si corpore crede¬
retur: fieret in nolentib.
Sed nõ corpore creditur.
tur ad iusticiam. Et qͥd
sequitur. Dre autem con¬
fessio fit ad salutem. De
radice cordis surgit ista
cõfessio. Aliqñ audis cõfi¬
tẽtẽ: ⁊ nescis credẽtẽ. Sz nec
debes uocare cõfitentẽ. quẽ
iudicas nõ credẽtẽ. Hoc ẽ enĩ
cõfiteri: dicẽ qd̃ habes ĩ corde¬

Expanded text:
ntrare quisquam ecclesiam potest nolens, accedere ad altare potest nolens, accipere Sacramentum potest nolens: credere non potest nisi volens. Si corpore crederetur, fieret in nolentibus: sed non corpore creditur. tur ad justitiam. Et quid sequitur? Ore autem confessio fit ad salutem . De radice cordis surgit ista confessio. Aliquando audis confitentem, et nescis credentem. Sed nec debes vocare confitentem, quem judicas non credentem. Hoc est enim confiteri, dicere q
Abbreviated transcription (Latin):
rebant more malo. corde
perueiso. quid eis dixit.
Querctis me. ⁊ ne putetiᷤ
quia uene querets: ĩ pccõ
ur̃o moriemini. Hoc est
suo mori. Hoc est illum
odisse: ꝑ quẽ posset solũ
saluus esse. Cum emm¬
homines quor spes ĩ deo
est non debeant mala
reddere pro malis: reddebãt
isti mala probonis. Pro¬
dixitqz sentenciã p̾scius:
quod in suo pccõ morerẽt:¬

Expanded text:
malo, corde perverso, quid secutus adjunxit? Quaeretis me, et, ne putetis quia bene me quaeretis, in peccato vestro moriemini. Hoc est suo mori: hoc est illum odisse, per quem posset solum salvus esse. Cum enihomines quorum spes in Deo est, non debeant mala reddere nec pro malis, reddebant isti mala pro bonis. Pradixitque sententiam praescius, quod in suo peccato morerent
Abbreviated transcription (Latin):
mus aducutũ. deberui
ipĩ congruere solẽntati
quã coluus. Hoc ctem̃
celebramus. si nõs quo¬
q dño opitulante ap¬
tos reddiderimus. ad q̃s
spũs sanctus uenire
et in quib habitare
A autem solũ
si et corda nr̃a diuino
amore repleta. ⁊ corpora
preceptis. Unde in exor
ait. Si diligitis me.
mandata mea scruate
Et ego rogabo patrem:
et alium paraclitũ da¬
bit uobis. Paraclitus

Expanded text:
mus adventum, debemus ipsi congruere solemnitati quam colimus. Hoc etenim ocelebramus, si nos quoque Domino opitulante aptos reddiderimus, ad quos Spiritus sanctus advenire, et in quibus habitare a autem solumms, si et corda nostra divino amore repleta, et corpora praeceptis. Unde in exordait. Si diligitis me, mandata mea servate. Et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis. Paracletu
Abbreviated transcription (Latin):
tem audita credi¬
ta.⁊confessa di¬
iuntate dñi saluatori.
qua patri ⁊ spũi sancto
consubstancialis semꝑ
coeternus ꝑseuerat:spere¬
mus nos ꝑ humanita¬
tis eius sacramenta qͥ¬
bus mibuti sumus. us¬
qz ad contemplandam
duuinitatis eiusdẽ glo¬
nam posse pertingere.
sius. fideli pietate polli¬
cetur dicens. Qui habet
mandata mea ⁊ seruat
ea:ille ẽ qui diligit me.
Qui autẽ diligit me:
diligetur a patre meo.
Et ego diligam eum⁊
manifestabo ei mre ip̃m̃.
Axipĩn inquit mani¬
festabo. id est nõ qualẽ
me om̃s conspitere. qua¬
lem eciam infideles ui¬
dere possunt ⁊ crutifige.
sed qualẽ in decore suo
regem seculor soli uid̾e
possunt oculi mundi sã¬
ctorum. calem me ad
rependendã uicem dilec¬
tioiis his qui me dili¬
gunt ostendam

Expanded text:
tem audita, credita et confessa divinitate Domini Salvatoris, qua Patri et Spiritui sancto consubstantialis semper et coaeternus perseverat, speremus nos per humanitatis ejus sacramenta quibus imbuti sumus, usque ad contemplandam divinitatis ejusdem gloriam posse pertingere, vis fideli pietate pollicetur, dicens: Qui habet mandata mea, et servat ea, ille est qui diligit me: qui autem diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum . Meipsum, inquit, manifestabo, id est, non qualem me omnes conspicere, qualem etiam infideles videre possunt et crucifigere, sed qualem in decore suo regem saeculorum soli videre possunt oculi mundi sanctorum, talem me ad rependendam vicem dilectionis his qui me diligunt, ostendam
Abbreviated transcription (Latin):
q mediator.⁊ mori pos¬
set ex uno: et resurgere
posset ex altero. Merito
uirginee integritati
nichil corruptionis in¬
tulit partus salutis: qr
edicio ueritatis. Talis
ergo dilectissimi nati¬
uitas decuit dei iuitutẽ
nobis et humanitate
congrueret. ⁊ diinitate
precelleret. Nisi enĩ esset
deus uerus: non afferret
remedium. Nisi esset
homo uerus: non prebe¬
ret exemplum. Ab ecul¬
tantibz angelis nascẽ¬
te dño glĩa in excelsis
canitur: et pax in terra
bone uoluntatis hoĩb
nunciatur. Uident enĩ
mũdi gentib fabricari.
De quo in enarrabili
diuine pietatis opere
quantũ letari debet hu¬
militas homi: cũ tan¬
tum gaudeat sublum¬
tas angelorum. Agam¬
ergo grãs dilectissimi deo
patri ꝑ filium eius in
spũ sancto: qui propter
qua dilexit nos misertꝰ
est nrĩ. et cũ essemus
mortui peccatis. conui¬
uificauit nos xpõ. ut es¬
semus in ipõ noua crea¬
tura nouũq figmentũ.
Deponanius ergo ueterẽ

Expanded text:
que mediator , et mori posque mediator , et mori posset ex uno, et resurgere posset ex altero. Merito igitur virgineae integritati nihil corruptionis intulit partus salutis: quia editio veritatis. Talis igitur, dilectissimi, nativitas decuit Dei virtutem nobis et humanitate congrueret, et divinitate praecelleret. Nisi enim esset, Deus verus non afferret remedium; nisi esset homo verus, non praeberet exemplum. Ab exsultantibus ergo angelis nascente Domino, Gloria in excelsis Deo canitur, et pax in terra bonae voluntatis hominibus nuntiatur . Vident enim mundi gentibus fabricari: de quo inenarrabili divinae pietatis opere, quantum laetari debet humilitas hominum, cum tantum gaudeat sublimitas angelorum? CAergo gratias, dilectissimi, Deo Patri per Filium ejus in Spiritu sancto, quia propter qua dilexit nos, misertus est nostri; et cum essemus mortui in peccatis, convivificavit nos in Christo, ut essemus in ipso nova creatura novumque figmentum. Deponamus ergo veterem
Abbreviated transcription (Latin):
sterili. daturus non du¬
bitaretur ⁊ uirgini.ui.
Erbum igitur
dei deus. filius
dei qui in principio erat
apud deum. per quem
facta sunt omnia. ⁊ sine
quo factum est nichil.
propter liberandũ homi
nem ab eterna morte
factus est homo: ita se
ad susceptiore humili¬
tatis nr̃e. sine diinu¬
cione sue maiestatis ĩ¬
clinans. ut manens
qd̃ erat. assumensq qd̃
non erat. uerã serui for¬
main ei forme in qua
deo patri est equalis uni¬
ret: et tanto federe natu¬
ram utrãq consereret:
ut nec inferiorẽ consu¬
meret glorificacio: nec
superiorem minueret
assumptio. Salua igr̃
proprietate utriusq
substancie: et in unã
coeunte ꝑsonam: su¬
scipitur a maiestate
humilitas. auirtute
infirmitas abet̾nita¬
te mortalitas. Et ad de¬
pendendũ condicionis¬
nr̃e debitum: natura
miuolabilis. nature
est unita passibili. Deus¬
q uerus. homo uerus.
in unitatẽ diñ tempe¬
ratur: ut qd̃ nr̃is reme¬
diis congruebat. unuᷤˢ
atq idem dei hominũ¬

Expanded text:
sterili, daturus non dubitaretur et virgini. CAP. II. Verbum igitur Dei Deus, Filius Dei, qui in principio erat apud Deum, per quem facta sunt omnia, et sine quo factum est nihil , propter liberandum ab aeterna morte hominem, factus est homo: ita se ad susceptionem humilitatis nostrae sine diminutione suae majestatis inclinans, ut manens quod erat, assumensque quod non erat, veram servi formam ei formae in qua Deo Patri est aequalis uniret , et tanto foedere naturam utramque consereret, ut nec inferiorem consumeret glorificatio, nec superiorem minueret assumptio. Salva igitur proprietate utriusque substantiae, et in unam coeunte personam, suscipitur a majestate humilitas, a virtute infirmitas, ab aeternitate mortalitas: et ad dependendum nostrae conditionis debitum, natura inviolabilis naturae est unita passibili, Deusque verus et homo verus, in unitatem Domini temperatur; ut quod nostris remediis congruebat, unus atque idem Dei hominum
Abbreviated transcription (Latin):
renter intelligant.Ideo
eium hanc beatã trinita¬
tem unũ confitenuir
deũ. quia in hus tribus
ꝑsomis:. nec substancie
nec potencie. nec uolun¬
tatis nec operaciomns est
ulla diuersitas

Expanded text:
renter intelligant. Ideo enim hanc beatam Trinitatem unum confitemur Deum, quia in his tribus personis nec substantiae, nec potentiae, nec voluntatis, nec operationis est ulla diversitas
Abbreviated transcription (Latin):
manducacio potatio
q significat: efficit nos
meliores. Uiuimus er
go propter ip̃m̃n man¬
ducantes cum: idest ip¬
sum accipiẽtes iitam
et̾nam quã non habe¬
bamus ex nobis. Uunt
missus ab eo: quia se¬
metipm̃ exinamuit
factus obediens usque
ad signũ crucis. Sicut
misit me uiuẽs pater:
⁊ ego uiuo propter pa¬
trem. Et qui mãducat
me: ⁊ ipẽ uiuet propter
me. Acsi diceret. Et ego
biuo propter patrem.
me misit. Ut aut quisq
uiuat propter me: parti¬
cipacio facit. qua man¬
ducat me. Ego autem
humiliatus uiuo ꝓpter
patrem: ille crectus ui¬
uit propter me. Nõ de ca
natura dixit. qua semp
est equalis patri: sod de ca
in qua nunor factus est
patre. De qua cciam su¬
perius dixit. Sicut pater
habet uitã in semet ipõ:
sic dedit et filio. uitam
habere ni semetipõ. id est
genuit filiũ habentem

Expanded text:
mmque significat, efficit nos meliores. Vivimus ergo nos propter ipsum, manducantes eum, id est, ipsum accipientes aeternam vitam, quam non habemus ex nobis. Vivit missus ab eo, quia semetipsum exinanivit, factus obediens usque ad lignum crucis . Sicut misit me vivens Pater, et ego vivo propter Patrem: et qui manducat me, et ipse vivit propter me. Ac si diceret: Et ego vivo propter Patrem; me misit. Ut autem quisque vivat propter me, participatio facit qua manducat me. Ego itaque humiliatus vivo propter Patrem, ille erectus vivit propter me. Non de ea natura dixit, qua semper est aequalis Patri, sed de ea in qua minor factus est Patre. Qui etiam superius dixit: Sicut Pater habet vitam in semetipso, ita dedit Filio vitam habere in semetipso , id est, genuit Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
confluit.
Eniq iam expo¬
nt. quomodo id
fiat qd̃ loquitur. et qͥd
sit manducare corpus
eius: ⁊ sanguinẽ bibere.
Et qui mãducat meã
carnem ⁊ bibit meum
sanguinẽ: in me ma¬
net ⁊ ego ii co. Hoc est er¬
go manducare illam
escami ⁊ illũ bibe̾ potũ
in xpõ manere. et illũ
manentẽ in se habere:
ac ꝑ hoc qui nõ manet
in xpõ. ⁊ in quo nõ ma¬
uet xpũs: proculdubio
non manducat spũa¬
litec eius carnem. licet
carnaliter ⁊ iusibiliter
premat dentibz sacra¬
menta corꝑis ⁊ sãgui¬
nis xp̃i. Sed magis tã¬
te rei sacraincnta ad
iudiciũ sibi mãducat
et bibit. Qui ĩmunduᷤ
nisi qui mundus est.
De quibus dicitur.
Geati mũdo corde: qm̃
ipi deũ uidebunt .xĩ.
Icut misit me ĩ¬
quit uiuens pr̃.
et ego uiuo propt̾ patrẽ.
Et qui manducat me:
et ipẽ uiuet propter me.
Non enĩ filius partici¬
pacione prĩs fit melior
qui ẽ natus equalis:
sicut participacione fi¬
lu per unitatẽ corporis
et sanguns. quã illa

Expanded text:
confluit. Denique jam exponit quomodo id fiat quod loquitur, et quid sit manducare corpus ejus et sanguinem bibere: Et qui manducat meam carnem et bibit meum sanguinem in me manet et ego in eo. Hoc est ergo manducare illam escam, et illum bibere potum, in Christo manere, et illum manentem in se habere, ac per hoc qui non manet in Christo, et in quo non manet Christus, procul dubio non manducat spiritalem ejus carnem, licet carnaliter et visibiliter premat dentibus sacramentum corporis et sanguinis Christi, sed magis tantae rei sacramentum ad judicium sibi manducat et bibit, qui immundus nisi qui mundus est, de quibus dicitur: « Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . » « icut me misit, inquit, vivens Pet ego vivo propter Patrem; et qui manducat me, et ipse vivet propter me. Non enim Filius participatione Patris fit melior, qui est natus aequalis; sicut participatione Filii per unitatem corporis ejus et sanguinis, quod illa