comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ter: uolũtarie sustinemꝰ. Unde et
nũc dicit dñs. Quare ꝯturbati estis
pusille fidei: Eur nõ habetis fortitu-¬
dinẽ: tur nõ ꝯfidentiã et fidutiã a¬
pud uos tenetis: Et si mors irruet:
nõne eã debuistis ꝯstantissiẽ susti¬
uere: Ad om̃e em̃ quicq̃d euenerit
fortitudo necessaria est: ad om̃e pa-¬
tulũ uł tribulationẽ usq ad cũe exi¬
tũ. Similit̾ et tõtra delicias et di¬
uitias et honores t̾renos. amini for¬
titudo tenẽda est: ut neq extollaris
ohõ neq ĩ suꝑbiã erigaris: neq de¬
spicias ĩnnicos neq hũiles sꝑnas
neq obluuiscaris dñm: neq delm
quas creatorẽ neq existas ĩgratus.
Si ẽgo ĩ necessitate et ĩ ꝑiculis forti¬
tudo netessaria ẽ ut uiliter tũ fide to¬
leres unni̾sa: multomagis ꝯtra deli¬
tias ut dictũ est et luxurias fortitu¬
do netessatia ẽ: ne ĩ muscipulã in¬
cidus diaboli. Quure ergo turba¬
ti estis pusille fidei: Si potentẽ me

Expanded text:
ter, voluntarie sustinemus; unde et nunc dicente Domino: Quare conturbati estis, pusillae fidei; cur non habetis fortitudinem, cur non confidentiam et fiduciam apud vos tenetis? Et si mors irrueret, nonne eam debuistis constantissime sustinere? Ad omne enim quidquid evenerit fortitudo necessaria est, ad omne periculum vel tribulationem usque ad animae exitum. Similiter et contra delicias, et divitias, et honores terrenos, animi fortitudo tenenda est, ut neque extollaris, o homo, neque in superbiam erigaris, non despicias inimicos, neque humiles spernas neque obliviscaris Dominum, neqneque existas ingratus. Si ergo in necessitate et in periculis fortitudo necessaria est, ut viriliter cum fide toleres universa, multo magis contra delicias ut dictum est et luxurias fortitudo necessaria est, ne in muscipulam incidas diaboli. Quare ergo turbati estis, pusillae fidei? Si potentem me
Abbreviated transcription (Latin):
nammitate reꝑat᷑. Quid ergo elegit
deꝰ que nõ sũt. ut que sũt destruet. Id
est elegit ppłm gentiũ qͥ nõ erat: ut
gẽte penitentiã dictũ uideri: qr nõ mo¬
rit᷑ insi q̃ aliquãdo uixit. Et ideo gẽtes
nõ moruĩt᷑: s mortue sũt. Etem̃ q̃ in
xp̃m nõ credit: sempẽ mortuꝰ. Et gẽ¬
tes quidẽ cũ crediderĩt: ꝑgr̃a unuficãt᷑.¬

Expanded text:
nanimitate reparatur. Quid est ergo: Elegit nanimitate reparatur. Quid est ergo: Elegit Deus quae non sunt; ut quae sunt, destrueret ? Id est, elegit populum gentium qui non erat; ut gente poenitentiam dictum videri; quia non moritur, nisi qui aliquando vixit. Et ideo gentes non moriuntur, sed mortuae sunt; etenim qui in Christum non credidit, semper est mortuus. Et gentes quide
Abbreviated transcription (Latin):
ut sciamꝰ hoc amili istiꝰ qͥ ĩ manu da¬
tur esse signactulũ: quo tordis ĩteriora
nati sumꝰ: sĩc et legimꝰ. Credetes in qͥt
fiebat: epulantẽ patrẽ inducit filiꝰ :
Et hic quidẽ si ad pr̃ez referas qr hostia
ꝓ pctis filius ẽ: delectat᷑ put̾ reditu pet¬
ratoris. Sup̃ delectat᷑ filiꝰ muẽta oue:
ut scias qr una pr̃is et filii delectatio: u¬
na oꝑatio ĩ eccłie fũdamẽto. Letat᷑ aũt
pat. Quia filiꝰ ꝑierat et ĩuentꝰ est:
mortuꝰ fu̾at et reuixit. Ille perit qui
fuit: nõ em̃ p̃t ꝑire qͥ nõ fuit. Itaq gẽtes
nõ sũt xp̃iamꝰ est: iuxta qd sup̃ dictũ est
qe elegit deꝰ que nõ sũt ut que sũt des¬
trueret. Potest quoq et hic ĩ uno actipi
speties generis hũam. Fuit adã: et in
illo fiumꝰ oẽs. Periit adã: et ĩ illo ões
perierũt. Homo igit᷑ in illo hoĩe qͥ ꝑie¬
rut reformat᷑: et ille ad silitudĩe dei
factꝰ et iaginẽ diuia patiẽtia et m̃g¬

Expanded text:
ut sciamus hoc anuli istius qui in manu datur esse signaculum, quo cordis interiora nati sumus, sicut et legimus: credentes inquit fiebat, epulantem patrem inducit, filius em referas, quia hostia pro peccatis filius est, delectatur pater reditu peccatoris: supra delectatur filius inuenta oue, ut scias quia una est patris et filii delectatio, una operatio in ecclesiae fundamento.._... Laetatur autem pater, quia filius perierat et inuentus est, mortuus fuerat et r gentes non sunt, Christianus est, juxta quod supra dictum est: Quia elegit Deus quae non sunt; ut quae sunt, destrueret . Potest tamen et hic in uno accipi species generis humani. Fuit Adam, et in illo fuimus omnes. Periit Adam, et in illo omnes perierunt . Homo igitur et in illo homine qui perierat, reformatur: et ille ad similitudinem Dei factus et imaginem divina patientia et mag
Abbreviated transcription (Latin):
it duos filios: et dixit illi a¬
dolescẽtior. Da m portionẽ
substãcie rc̃. Bides ꝙ diuinũ patri-¬
moniũ petẽtib dat. nec putes culpã
patris ꝙ adolescẽtiori dedit: nulla
dei regno ĩfirma etas net fides gra¬
uat᷑ ãnis. Ip̃e terte se iudicabiti¬
doneũ qͥ poposcit. Atq utinã nõ reces¬
sisset a pr̃e: ĩpedimentũ nestss etatis.

Expanded text:
it illi adolescentior: Da mihi portionem substantiae. . 213. Vides quod divinum patrimonium petentibus datur. Nec putes culpam patris, quod adolescentiori dedit: nulla Dei regno infirma aetas, nec fides gravatur annis. Ipse certe se judicavit idoneum qui poposcit. Atque utinam non recessisset a patre, impedimentum nescisset aetatis:
Abbreviated transcription (Latin):
repoetat. Multũ em̃ errãdolabora¬
uerat. Ut aũt doceam᷑ in scos quoq
cade̾ posse ĩuidiã et soli deo purũ de¬
uentiã derelĩqui filioꝵ ⁊ebedei ꝯside¬
remꝰ exemplũ: ꝓ quib cũ mat̾ mo¬
ta petatis affectu mnis grãdia pos

Expanded text:
reportat. multum enim errando laborareportat. multum enim errando laborauerat. Ut autem doceamur in sanctos quoque cadere posse inuidiam et soli deo puram clementiam derelinqui, filiorum Zebedei consideremus exemplum, pro quibus cum mater mota pietatis affect
Abbreviated transcription (Latin):
ciã. Quomõ emĩ ex pctis ihrłm sodõa
iustificat᷑ nõ quo ip̃a sit iusta. ẜ quo
maiorib delictis fiãt minora delicta:
ita et hom̃i om̃i unuisa iusticia nõ
ẽ deo collata iusticia. Demq paulꝰ
qͥ dixerat quot qͣt go ꝑfecti hoc sapimꝰ.
ĩ alio loto ꝯfitet᷑ et clamitat. O ꝓfũ¬
dũ diuiciaꝵ sapiẽtietie et sciẽtie dei :¬
ꝙͣ ĩstrutabilia sũt iudicia eiꝰ et ĩues¬
tigabiles uie eiꝰ. Et alibi. Ex parte
ad romanos. Miser ego hõ: qͥs me li¬
berabit de coeꝑe mortis huiꝰ. Ex qͥ¬
bus oĩb edocem᷑ dei soliꝰ ꝑfectã esse
iustitiã: q̃ solẽ suũ oeiri facit suꝑ
iustos et ĩiustos. dat pliuuã seroti¬
nã et matutmã merẽtib parit᷑ et
nõ merẽtib : q̃ de uicis angulis et
plateis ĩuitat ad miptias. et deitꝰ
quosdã iã qͣsi securos expellit foras:
et ouẽ que ad exẽplũ filii penitẽtis
ip̃a redire nõ poterat uł nolebat q̃¬
rit et ĩuenit. et ĩuentã suis humeris

Expanded text:
tiam. quomodo enim ex peccatis Hierusalem Sodoma iustificatur, non quo ipsa sit iusta, sed quo maioribus delictis fiant minora delicta iustitia, ita et hominum uniuersa iustitia hon est, deo conlata, iustitia. denique Paulus, qui dixerat: quotquot ergo perfecti, hoc sapimus, in alio loco confitetur et clamitat: o profundum diuitiarum sapientiae et scientiae dei, quam inscrutabilia iudicia eius et inuestigabiles uiae eius! et alibi: ex parte ad Romanos: miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis huius? ex quibus omnibus edocemur dei solius perfectam esse iustjustos et injustos: dat pluviam serotinam et matutinam, merentibus pariter et non merentibus; qui de vicis, angulis, et plateis invitat ad nuptias, et deintus quosdam jam quasi securos expellit foras: et ovem, quae ad exemplum filii poenitentis ipsa redire non poterat, vel nolebat, quaerit et inuenit et inuentam suis umeris
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ hoĩs nõ uenit mĩstrari ẜ mĩstra¬
re. et dare aĩa suã redemptionẽ ꝓ
multis. Nulli ꝑiculosũ nlli uide¬
atur esse blasphemũ qd̾ et ĩ apłos ĩ
iudie malũ diximꝰ potiusse subripe¬
re: cũ etiã de cingelis hoc putemus.
Bydera quoq nõ sũt mũda ĩ ꝯspectu
eiꝰ: et cõtra angelos suos ꝑu̾sũ quid
ĩtellexit. Et ĩ psalmo dicit᷑. Nõ iusti¬
ficabit᷑ ĩ ꝯspt̃u tuo oĩs uiues. Nõ uit¬

Expanded text:
filius hominis non uenit ministrari, sed ministrare et dare animam suam redemptionem pro multis. nulli periculosum, nulli uideatur esse blasphemum, quod et in apostolis inuidiae malum diximus potuisse subrepere, cum etiam de angelis hoc putemus. sidera quippe non sunt munda in conspectu eius et contra angelos suos peruersum quid intellexit et in psalmis dicitur: non iustificabitur in conspectu eius omnis uiuens. non
Abbreviated transcription (Latin):
milis illiꝰ publicãi iustificãtis se arro¬
gãti p̃ce ⁊ q̃ putabat ꝙ nũꝙͣ p̃terierit
mũdatũ dei: qr legẽ seruabat ĩ litte¬
ra. Impiꝰ qͥ accusabat frẽ ꝙ cũ mere¬
tritib pat̾nã substãtiã ꝓdegiss ⁊ tũ de¬
buerit aduertẽ qr sibi dictũ est: mẽtri¬
tes et publicãi p̃cedũt uos ĩ regno ce¬
loꝵ. Stat aũt foris net exiludit᷑ s nõ
ĩgredit᷑: ignorãs uolũtatẽ dei de uoca¬
cione gentiũ. Seruꝰ iã factꝰ ex filio
seruꝯ em̃ nescit qͥd dñs agnt: ubi toꝗ¬
nouit iuidetet toequet᷑ eccłie bonis et
foris stat. Foris enĩ isrł audit choꝵ et
sỹphoniã et rrascit᷑. qr hic ꝯcut ple¬
bis grã et ꝯsonat ppłi iubilatio. ꝓ bo¬
nus pat eciã hũc saluare cupiebat di¬
cẽs: tu metũ semꝑ fusti. Hel qͣsi iudeꝰ
ĩ lege uł quasi iustꝰ ĩ tõmuniõe: et es
si desmas ĩuidere. Et oĩa mea tua sũt.

Expanded text:
roganti prece, qui putabat quod numquam praeterierit mandatum dei, quia legem seruabat in littera, inpius, qui accusabat fratrem quod cum meretricibus paternam substantiam prodegisset, cum debuerit aduertere quia sibi dictum est: meretrices et publicani praecedunt uos in regnum caelorum, stat autem foris nec excluditur, sed non ingreditur 9 ignorans uoluntatem dei de uocatione gentium seruus iam factus ex filio; seruus enim nescit quid dominus agat. ubi cognouit, inuidet et torquetur ecclesiae bonis et foris stat. foris enim Israhel audit chorum et symphoniam et irascitur, quia hic concinit plebis gratia et consona populi iubilatio. sed bonus pater etiam hunc saluare cupiebat dicens: tu mecum semper fuisti, uel quasi Iudaeus in lege uel quasi iustus in communione; sed et, si
Abbreviated transcription (Latin):
maiora tribiusti. Nũꝙͣ dedisti mͥ he¬
dũ: ut cũ amicis meis epularer. Ex¬
rus isrł: dic potiꝰ ut tecũ epularer.
Aut potest tibi esse aliqua iotũditas :¬
nisi patre tetũ celebrãte niuiuũ: Bal¬
tem exẽplo docere p̃senti. Reusofilio
umniore: et pat̾ letat᷑ et pueri. Man¬
ducemꝰ inqͥt et epulem᷑: nõ mãduta¬
te et epulamĩ. At tu ea mẽte qͣ ĩides
fr̃i qua a patris reredis aspectu et sẽ¬
ꝑ ĩ agro es: nũc quoq uis absẽte eo ĩ¬
ire ꝯiuiuũ. Nũꝙͣ dedisti m hedũ. Nũ¬
ꝙͣ pat̾ diciora dat immera: Habes
uitulũ sagmatũ ĩmolatũ: ĩgredere
mãduca cũ fr̃e. Qd hedũ queris: tu
agnꝰ ẽ missꝰ. Et ne simules te nesci¬
re qd̵ missꝰ ẽ: iohes eũ tibi ĩ heremo.
demõstrauit. Eite agnꝰ dei: ecce qͥ tol¬
lit pcta mũdi. Et pat̾ quidẽ qͣsi de¬
mẽs et penitentiã tribues te hortatur
ad uitulũ: nõ ĩmolãs hedũ quẽ sta¬
re scit a simstris. Tu uõ ĩ fine secłi ip̃e

Expanded text:
ra tribuisti. numquam dedisti mihi haedum, ut cum amicis meis epularer\'. erras, Israhel; dic potius: \'ut tecum epularer\'. aut potest tibi aliqua esse iocunditas nisi patre tecum celebrante conuiuium? saltem exemplo docere praesenti. reuerso filio iuniore et pater laetatur et pueri. manducemus, ait, et epulemur, non \'manducate et epulamini\'. at tu ea mente, qua inuides fratri, qua a patris recedis aspectu et semper in agro es, nunc quoque uis absente eo inire conuiuium. numquam dedisti mihi haedum. numquam pater deteriora dat munera. habes uitulum immolatum: ingredere, manduca cum fratre. quid haedum quaeris, cui agnus est missus? et, ne simules te nescire, quod missus est, Iohannes tibi eum in heremo demonstrat: ecce agnus dei, ecce, qui to llit peccata mundi. et pater quidem quasi clemens et paenitentiam tribuens te hortatur ad uitulum non immolans haedum, quem stare scit a sinistris. tu uero in fine saeculi ipse
Abbreviated transcription (Latin):
duisaꝵ etatũ atq ututũ: uelut uari¬
aꝵ cordaꝵ ĩdiscreta cõcordia. Psalmꝰ
respõdet᷑: amẽ dicit᷑. Hec est enĩ sỹpho¬
ma ꝙͣ scuiit ⁊ paulꝰ: et ideo ait. Psal¬
lã spũ: psallã et mẽte. Hec de ꝑabo¬
la p̃senti putaiumꝰ esse tractanda.
Net ĩuidemꝰ si qͥs duos frẽs istos ue¬
lit referre ad ppłos duos: ut sit adoles
maior beneficiũ pat̾ne benedictiõis
ĩuidit. Nd̃ faciebãt uidei cũ quererẽ¬
tur qr xp̃s tũ gẽtib epularet᷑: et ideo
hedũ mali odoris sacrificiũ reqͥsierũt.
ideo illis barrabus soluit᷑ nobis agnꝰ
ĩmolat᷑. Unde apud illos fetor ẽ trum-¬
nũ apud nos remissio pitoꝵ: dultis ĩ
spe suauis ĩ fructu. Qau hedũ querũt:
ẽ uictima. Queri etiã in hedo uidẽt᷑
qr uidei ritũ ueteris satͥfitii ꝑdiderũt:
uł qr nulliꝰ sãgius his ꝓfuit sĩt xp̃i¬

Expanded text:
um aetatum atque uirtutum uelut uariarum cordarum indiscreta concordia psalmus, respondetur, amen dicitur. haec est symphonia, quam sciuit et Paulus. et ideo ait: psallam spiritu, psallam et mente. haec de parabola praesenti putauimus esse tractanda. Nec inuidemus si qui duos fratres istos uelit referre ad populos duos, ut sit adulescmaior beneficium paternae benedictionis inuidit. quod faciebant Iudaei, cum quererentur quia Christus cum gentibus epularethaedum, mali odoris sacrificium requisierunt. ideo illis Barabbas solvitur, nobis agnus immolatur. Unde apud illos fetor est criminum, apud nos remissio peccatorum, dulcis in spe, suauis in fructu. qui haedum quaerit  odoris est uictima. queri etiam in haedo uidetur quia Iudaei ritum ueteris sacrificii perdiderunt uel quia nullius sanguis his profuit si
Abbreviated transcription (Latin):
pemtentiã debeam ꝯ fauere pctis ne-
dũ ueme alteriꝰ ĩuidemꝰ: ip̃i eã nõ
meream᷑ a dño: Quis enĩ tu es qͥ dño
ꝯtraditas: ne tui uelit culpã relaxet
tũ tu ciui uolueris ignoscas: Tlult roga¬
ri: uult obsetrari. Si om̃i iustitia: ubi
dei gr̃a: Q̾s tu es qͥ ĩuideas deoͤ Et ideo
notat᷑ hic frat̾ usqradeo ut de uilla ue¬
nire dicat᷑: hoc ẽ t̾rens oꝑib occupatꝰ
ignorãs que sũt spũs dei: ut demq nũꝙͣ¬
dia s ꝓ uema mũdi agnꝰ est ĩmolatꝰ. In¬
uidꝰ hedũ querit: motẽs agnũ ꝓse de¬
siderat ĩmolari. Ideo ⁊ semor dicit᷑: eo
ꝙ tito aliqͥs ꝑ ĩuidiã ꝯsenestat. Ideo et
foris stat: eo ꝙ maliuolẽtia eũ anmi li¬
uẽtis excludat. Ideo choꝵ ⁊ symphonã
audire nõ p̃t: hot ẽ nõ illa theatralis
ĩcẽtiua lasciuie nec aliquoꝵ ꝯcẽtꝰ sono¬
rũ: s plebis ꝯcordia cõtinẽtis: q̃ de pet¬
catore seruato dultẽ resultet letitie sua¬

Expanded text:
ne dum ueniae alterius inuidemus ipsi eam non mereamur a domino. quis enim tu es, qui domino contradicas, ne cui uelit culpam relaxet, cum tu cui uolueris ignoscas? uult rogari, uult obsecrari. si omnium iustitia, ubi dei gratia? quis tu es qui inuideas deo? et ideo notatur hic frater, usque adeo ut de uilla uenire dicatur, hoc est terrenis operibus occupatus, ignorans quae sunt spiritus dei, ut denique nudia, sed pro uenia mundi agnus est inmolatus. inuidus haedum quaerit, innocens agnum pro se desiderat inmolari. ideo et senior dicitur, eo quod cito aliquis per inuidiam consenescat. ideo et foris stat, eo quod maliuolentia eum animi liuentis excludat. ideo chorum et symphoniam audire non potest, hoc est non illa theatralis incentiua lasciuiae nec aulicorum concentus sonorum, sed plebis concordiam concinentis, quae de peccatore seruato dulcem resultet laetitiae sua
Abbreviated transcription (Latin):
signatulũ et exp̃ssio ueritatis: Caltia¬
mentũ aũt euãgelii p̃dicatio ẽ: et ideo
accepit sapienciã p̃mã. Est em̃ ⁊ alia q̃
mysteriũ nescit q̃ accepit dictoꝵ suoꝵq
dẽ pedẽ suũ: et supplãtatꝰ adiabolo dm̃i¬
ce p̃dicatõis officiũ delinquat. Ette p̃di¬

Expanded text:
signaculum et expressio ueritatis? calciasignaculum et expressio ueritatis? calciamentum autem euangelii praedicatio est. et ideo accepit sapientiam primam — est enim et alia, quae mysterium nescit — accepit dictorum suorudem pedem suum et subplantatus a diabolo dominicae praedicationis officium derelinquat. hae
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi quodã patrii canoris affcu sũp col¬
lũ cadit ut iatentẽ erignt: ⁊ oneratũ
pc̃tis atq ĩ trena deflexũ reflectat ad
celũ ĩ quosuũ q̃eat auctorẽ. ¶ adit ĩ tol¬
lũ tuũ xp̃s ut ceruitẽ iugo exuat ser¬
uitutis: et collo tuo iugũ suaue suspẽ¬
dat. Nõne tibi uidet᷑ cetidisse ĩ collũ io¬
hũns : qndo erat iohes ĩ simi ihu cer¬
uice retũbẽs reflexa: Et ideo uerbũ aꝑd̃
deũ uidit: qr erectꝰ ẽ ad suꝑna. Cadit ĩ
collũ cũ dicit uenite ad me qͣ laboratis
et ego uos reficiã: tollite iugũ meũ suꝑ
taris et iubebit ꝓferri stolã: amilũtal¬
namẽta. Btola amiitꝰ ẽ sapiẽtie quo
nuda toꝑis apłi tegũt: eo ꝙ se unus-¬
coepis ĩfirmitatẽ sapiẽtie spitalis u̾tu¬
te ꝯuestiãt. De samẽtia eñ dictũ est: la¬
uabit ĩ umo stolã suã. Ergo stola spita¬
le ĩdumentũ: et uestimentũ est nuptia¬
le. Anulꝰ qͥd ẽ aluid nisi sincere fidei

Expanded text:
quasi quidam patrii! amoris adfectus. supra collum cadit, ut iacentem erigat et oneratum peccatis atque in terrena deflexum reflectat ad caelum, in quo suum quaerat auctorem. cadit in collum tuum Christus, ut ceruicem iugo exuat seruitutis et collo tuo iugum suaue suspendat. nonne tibi uidetur cecidisse in collum Iohannis, quando erat Iohannes in sinu Iesu ceruice recumbens reflexa? et ideo uerbum aput deum uidit, quia erectus est ad superna. cadit in collum, cum dicit: uenite ad me qui laboratis et ego uos reficiam; tollite iugum meum super taris. et iubet proferri stolam anulum calciamenta. stola amictus est sapientiae, quo nuda corporis apostoli tegunt, eo quod se unusqcorporis infirmitatem sapientiae spiritalis uirtute conuestiant. de sapientia enim dictum est: lauabit in uino stolam ■ suam. ergo stola spiritale indumentum et uestimentum est nuptiale. anulus quid est aliud nisi sincerae fidei
Abbreviated transcription (Latin):
tra aũt uelis ottultare quẽ nichil fal¬
las: et sine ꝑiculo ꝓdas qd̵ stias esse iã
ppłus. Nec uereare ne nõ ĩpetres ad¬
uotatꝰ spõdet ueniã patronꝰ ꝓmittit
grã: retõtiliatiõe tibi pat̾ne pietatis
pollicet᷑ assertor. Crede qi ueritas ẽ: at¬
qͥesce qi u̾tus ẽ. Habet causã ut ꝓ te
ĩt̾uemat: ne ꝓte gratis mortuꝰ sit. Ha¬
bet ⁊ causã ignoscẽdi pat̾: qr qđ uult
filiꝰ uult et pat̾. Pectaui ĩ celũ: et corã
te. Nõ utiq elementũ exp̾mit᷑ ẜ pcto¬
aĩe celestia significãt᷑ dona spus ĩmi¬
mita: uł qr ab illiꝰ gremio mr̃is ihrłm
que ĩ celo est nõ debuit deuiari. Iam
nõ sũ dignꝰ uotari filiꝰ tuꝰ. Deiectus
em̃ se exaltare nõ debet: ut merito sue
possit hũilitatis attolli. Fat me sũ u¬
nũ mertẽnarioꝵ tuoꝵ. Nouit esse dis¬
tanciã int̾ filiũ: camcos mertenarios

Expanded text:
tra autem velis occultare, quem nihil fallat; et sine periculo prodas, quod scias esse jam populus. Nec vereare ne non impetres. Advocatus spondet veniam, patronus promittit gratiam, reconciliationem tibi paternae pietatis pollicetur assertor. Crede, quia veritas est; acquiesce, quia virtus est. Habet causam ut pro te interveniat, ne pro te gratis mortuus sit. Habet causam ignoscendi Pater, quia quod vult filius, vult et Pater. 226. Peccavi in coelum, et coram te. Non utiqelestia significantur dona spiritus inminuta uel quia ab illius gremio matris Hierusalem quae in caelo est non oportuit deuiari. iam non sum dignus uocari filius tuus; deiectus enim se exaltare non debet, ut merito suae possit humilitatis adtolli. fac me sicut unum mercennariorum tuorum. nouit esse distantiam inter filios amicos mercennarios
Abbreviated transcription (Latin):
modulatiõe t̾rentib capiũt aĩa quo¬
q penetrãt: et pectoris ĩt̾na deiũcũt.
Uerũ ubi cũ sũmo studio ferĩt ac labo
re ꝑlecta: nchil aluid insi ĩanẽ sonuĩ.
et sermonũ strepitũ sius lectorib tri¬
buũt. Nulla ibi saturitas ueritatis
nilla iusticie refectio reperit᷑: studio¬
si eaꝵ ĩ fame ueri et u̾tutũ penuria ꝑ¬
seuerãt. Huiꝰ sapiẽtie typus et ĩ deu¬
teronomnio sub mulieris captiue fign
describit: de qua diuĩa uox p̃cipit ut
iuiciũ ei faciat ungues resecet pilos
auferat: et cũ mũda fuit effecta tũc
tñseat ĩ uictoris ãplexꝰ. Hec si sid̾m lit¬
terã ĩtelligimꝰ : nõne riditula sũt:
Itaq et nos et hec facẽ solemꝰ quãdo
philosophos legimꝰ: qͣndo ĩ manus
nr̃as libri eoꝵ ueniũt. uł sapiẽtie setu¬
laris si qͥd ĩ eis utile reperimꝰ ad nr̃m
dognia ꝯuertimꝰ ⁊ si qͣd uosuꝑfluũ de

Expanded text:
modulatione currentibus Ijapiunt, animam quomodulatione currentibus Ijapiunt, animam quoque penetrant et pectoris interna deuinciunt. uerum ure perlecta, nihil aliud nisi inanem sonum et sermonum strepitum suis lectoribus tribuunt: nulla ibi saturitas ueritatis, nulla iustitiae refectio repperitur. studiosi earum in fame ueri, in uirtutum penuria perseuerant. huius sapientiae typus et in Deuteronomio sub mulieris captiuae figura describitur, de qua diuina uox praecipit, utem, caluitium ei faciat, ungues praesecet, pilos auferat et, cum munda fuerit effecta, tunc transeat in uictoris amplexus. haec si secundum litteram intellegimus, nonne ridicula sunt? atqui et nos hoc facere solemus, quando philosophos legimus, quando in manus nostras libri ueniunt sapientiae saecularis: si quid in eis utile repperimus, ad nostrum dogma conuertimus, si quid uero superfluum, de
Abbreviated transcription (Latin):
facultates missꝰ ad portos egestate
ꝯtabuit. Demonũ cib ẽ ebrietas lu¬
xuria fornitatio: et unui̾sa uicia. Hec
blanda sũt et lascua et sensꝰ uolup¬
tate demulcẽt: statiq ut apparuerĩt
ad usũ sui ꝓuotãt. Quib ideoluxuri¬
osus adolescẽs nõ poterat saturari: qr
semꝑ uoluptas famẽ sui habet et tñs¬
acta nõ saciat. Et sathanas tũ aliquẽ
sua arte deceꝑit et ꝓpriũ ei ĩposuerit
nõ ꝓuurat scies esse mortuũ: sicuti mł¬
tos ydolatras uidemꝰ panis miseria¬
et egestate ꝯfectos: Hi sũt ĩ quib ꝓphe¬
titꝰ sermo ꝯpletͥ. oĩb meretricib dã¬
tur mercedes tu aũt dedisti mercedes
oĩb amatorib tus: et nõ actepisti
mertedes. Possumꝰ cuĩt et alit̾ siliq̃s
ĩterp̃tari. Demonũ cib ẽ carmĩa poe¬
taꝵ serularis sapiẽtie: et rethoricoꝵ
pompa uerboꝵ. Het sua oẽs suauita¬
te delectãt ⁊ et dũ aures uersib dulci

Expanded text:
facultates, missus ad porcos, egestate facultates, missus ad porcos, egestate contabuit. DAEMONUM CIBUS est ebrietas, luxuria, fornicatio, et universa vitia. Haec blanda sunt et lasciva, et sensus voluptate demulcent: statimque ut apparuerint, ad usum sui provocant. Quibus ideo luxuriosus adolescens non poterat saturari, quia semper voluptas famem sui habet; et transacta non satiat: et Satanas cum aliquem sua arte deceperit, et proprium ei imposuerit non procurat sciens esse iam mortuum, sicuti multos idolatras uidemus pannis, miseria, egestate confectos. hi sunt, in quibus propheticus sermo conpletur: omnibus meretricibus dantur mercedes, tu autem dedisti mercedes omnibus amatoribus tuis et non accepisti mercedes. possumus autem et aliter siliquas interpretari. daemonum cibus est cafmina poetarum, saecularis sapientia, rhetoricorum pompa uerborum. haec sua omnes suauitate delectant et, dum aures uersibus dulci
Abbreviated transcription (Latin):
liis multis uotabulis sc̃ptura cõme¬
plures esse ĩtelligendũ est q̃ ꝑ istũ uo¬
litẽt uerẽ. et dĩusoꝵ fraude uitioꝵ ge¬
nus hoĩm sue subitiãt seruituti. Qx
misit illũ ĩ agrũ suũ: ut pascet por¬
cos. Portꝰ aĩal inuũdũ est: qd teno
et sordib delectat᷑. Talis ẽ demonũ
multitudo q̃ ꝑ ydola manufacta
cruore petudũ et uictimis pascit᷑:
et nouissĩe sagmacioẽ qͣdã hostia-
sit gͦ eũ ĩ possessionẽ suã id ẽ suũ ef¬
ferit esse famulũ: ut pascet portos
ĩmolas ei aĩa suã. Et cupiebat fa¬
turare uentrẽ suũ de siliqͥs portoꝵ:
et nemo illi dubat. Id qd ĩ ezechiele
cũ increpaciõe dicit᷑ ad ihrłm et fac¬
tũ est ĩ te pusũ ultra mulies ⁊ ante
forntationẽ tuã et post nõ sũt form¬
tate ĩ eo qd dedisti mercedes et merte¬
des tibi nõ sũt date: uidemꝰ ĩ mĩore
filio ꝯpletũ. Bubstantiã suã in re-¬
gione p̾ncipis ꝑdidit: et post ꝑditas

Expanded text:
ltis aliis uocabulis scriptura cognoplures esse intellegendum est, qui per istum uolitent aerem et diuersorum fraude uitiorum genus hominum suae subiciant seruituti. Qui misit illum in agro suo, ut pasceret porcos. porcus animal inmundum, quod caeno et sordibus delectatur. talis est daemonum multitudo, quae per idola manu facta cruore pecudum et uictimis pascitur et nouissime saginatiore quadam hostia, sit ergo eum in possessionem suam, id est suum effecit esse famulum, ut pasceret porcos immolans eis animam suam. Et cupiebat saturare uentrem suum de siliquis porcorum, et nemo illi dabat. id, quod in Ezechiele cum increpatione dicitur ad Hierusalem: et factum est in te peruersum ultra mulieres in fornicatione tua, et post te non sunt fornicatae in eo, quod dedisti mercedes, et mercedes tibi non sunt datae, uidemus in filio minore conpletum. substantiam suam in regione principis
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ est ꝓbitatis studio ꝑsequẽtes: n ͨ
ututis grã s utilitatis stũdio ꝓuotari ͤ
At uo filiꝰ qͥ habet scĩspũs pignꝰ ĩ cor¬
de secularis mercedis buitellã nõ q̃¬
rit: qͥ uis seruat heredis. Sũt etiã mer¬
tẽnarii qͥ cõducũt᷑ ad umeã. Bonꝰ mer¬
tẽnariꝰ petrus: iohes et iatob quib
dicit᷑. Denite faciã uos piscatores hoĩ
nuĩ. Isti nõ siliquis: s panib habũda¬
bãt. Demq et collegerũt fragmẽtoꝵ
cophinos duodetĩ. D dñe ih̃u si nobis
auferus siliquas et panes tribuas:
tu em̃ dispẽsator ĩ domo es pr̃is. Osi nos
quoq mertẽnarios digneris cõdute̾: li¬
cet sero uemiẽtes. Nã et underĩa tõdutis
hora et eq̃lẽ dignaris mercedẽ solue: e
qualẽ merredẽ uite nõ głie. Neq em̃
oĩb reposita ẽ corona iusticie: ẜ eiqͥ p̃t¬

Expanded text:
bonum est probitatis sbonum est probitatis suirtutis gratia sed utilitatis studio prouocati? at uero filius, qui habet sancti spiritus pignus in corde, saecularis mercedis lucella non quaerit. qui ius seruat heredis. sunt etiam mercennarii, qui conducuntur ad uineam. bonus mercennarius Petrus Iohannes Iacobus, quibus dicnon siliquis, sed panibus abundant. denique collegerunt fragmentorum cofinos duodecim. o domine Iesu, si nobis auferas siliquas et panes tribuas — tu enim dispensator in domo es patris — o si nos quoque mercennarios digneris conducere licet sero uenientes! nam et undecima conducis hora -et aequalem dignaris mercedem soluere, aequalem mercedem uitae, non gloriae; neque enim omnibus reposita est corona iustitiae, sed
Abbreviated transcription (Latin):
aptior huiustemõi hõĩb tib: ꝙͣis q̃
silique mõ uiciis ĩanis foris mollis
est. quo corpꝰ nõ reficit᷑ s ĩplet᷑: ut sit
magis oneri ꝙ̃ usui: Bñt qͥ portos ac¬
cipãt ꝓ gregib demoĩoꝵ: siliqͣs ꝓ exili
utute ĩamũ hoĩm sermonũq iactãtia
qͥ nichil ꝓdesse possũt : ĩam quadã phi¬
losophie seductioe. et quodã sonoꝵ fu¬
but. Erat enĩ ĩ regione illiꝰ qͥ nemĩe
habet: qi eos qͥ sũt nõ hab. Dẽs quip¬
pe gẽtes ĩ nichilũ estimãt᷑. Solꝰ aũt
deꝰ q̃ uiuificat mortuos: et uotat que
nõ sũt tanꝙ̃ q̃ s ũt. In se aũt reu̾sus
dixit: quãtis panib mertẽnarii pr̃is
mei habũdant: Bene ĩse reu̾tit᷑: qͥ a
se recessit. Etem̃ qͥ ad dñm regredit᷑ se
sibi reddit: et q̃ recedit a xp̃o se sibi ab¬
dicat. Mertẽnarii aũt qͥ sũt insi q̃ ad
mercedẽ seruiũt q̃ sũt ex isrł nõ id qd

Expanded text:
aptior huiuscemodi hominibus cibus quam is qui aptior huiuscemodi hominibus cibus quam is qui siliquae modo intus inanis, foris mollis est, quo corpus non reficitur, sed inpletur, ut sit magis oneri quam usui? sunt qui porcos accipiant pro gregibus daemonum, siliquas pro exili uirtute inanium hominum sermonumqqui nihil prodesse possunt, inani quadam philosophiae seductione et quodam sonorum fabat; erat enim in regione illius qui neminem habet, quia eos qui sunt non habet. omnes quippe gentes in nihilo aestimantur, solus autem deus qui uiuificat mortuos et uocat quae non sunt tamquam quae sunt. in se autem reuersus dixit: quantis panibus mercennarii patris mei abundant! bene in se reuertitur qui a se recessit. etenim qui ad dominum regreditur se sibi reddit et qui recedit a Christo se sibi abdicat. mercennarii autem qui sunt nisi qui ad mercedem seruiunt, qui sunt ex lsrahel, non id quod
Abbreviated transcription (Latin):
hõ: ẜ in oĩ uerbo dei. Qui recedit n
fonte sitit q̃ recedit a thesauro eget :
q̃ retedit a sapiẽtia hebetat᷑: q̃ recedit
a u̾tute dissoluit᷑. Merito ergo iste e¬
gere cepit: qͥ thesaurũ sapiẽne et sciẽ¬
tie dei diuiciaꝵq celestiũ altitudie de¬
liquit. Egere ergo ideo cepit et fumẽ
pati: qr nichil ꝓdige satis ẽ uoluptati.
Semꝑ famẽ patit᷑ sui: q almietis ꝑ¬
petius nescit ĩpleri. Abiit itaq et he¬
sit uni cuuũ. Qui em̃ heret: ĩ laq̃o ẽ.
Et uidet᷑ cius iste: pͥnceps esse istiꝰ mũ¬
di. Demq ad uillã eiꝰ mittit᷑ qͣemit qͥ se
extusat a regno. Et pascit portos. Illos
utiq ĩ quos peciit diabolꝰ ĩtroire: quos
p̃cipitat ĩ marẽ istiꝰ mũdi ĩ sordib ac
fetore uiuẽtes. Et cupiebat inq̃t sili-¬
quis ĩplere uentrẽ suũ. Neq emĩ alia
cura ẽ luxuriosis: nisi ut uentrẽ suũ
ĩpleant quoꝵ deꝰ uent ẽ. Quiᷤᷤ aũt

Expanded text:
homo. sed in omni uerbo dei. qui recedit a homo. sed in omni uerbo dei. qui recedit a fonte sitit, qui recedit a thesauro eget, qui recedit a sapientia hebetatur, qui recedit a uirtute dissoluitur. merito ergo iste egere coepit, qui thesauros sapientiae et scientiae dei diuitiarumque caelestium altitudinem dereliquit. egere ergo ideo coepit et famem pati, quia nihil prodigae satis est uoluptati. semper famem patitur sui qui alimentis perpetuis nescit inpleri. abiit itaque et haesit uni ciuium: qui enim haeret in laqueo est. et uidetur ciuis iste princeps esse istius mundi. denique ad uillam eius mittitur, quam emit qui excusat a regno; et pascit porcos, illos utique in quos petit diabolus introire, quos praecipitat in mare istius mundi in sordibus ac faetore uiuentes. et cupiebat inquit siliquis inplere uentrem suum. neque enim alia cura est luxuriosis nisi ut uentrem suum inpleant, quorum deus uen ter est. qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
s morib seꝑari studiis discretũ esse
nõ tris : et quasi ĩtersuso luxurie secu¬
laris estu diuorta habe̾ sãctoꝵͦ Ete¬
mestici dei. Qui enĩ eramꝰ lõge. facti
mus de lõginqua regione remeãtib:
qr et nos fiumꝰ ĩ regione longĩq̃ sĩt
yscias docet. Bic enĩ habes qͥsedebãt
ĩ regione umbre mortis: lux orta ẽ il¬
lis. Riegio gͦ lõgniq̃ umbra ẽ mortis:
dicit eccł̃ia: in umbea eiꝰ ꝯcupiui et se¬
di. Ille igit᷑ uiuẽdo luxuriose ꝯsũpsit
oĩa ornamẽta nature. Hudetu qͥ at¬
cepisti imaginẽ dei q̃ habes silitudi¬
nẽ eiꝰ: noli eã irrationabili feditate
sume̾. Opus dei es noli ligno dite
pat̾ meꝰ es tu: ne accipias siłitudie
ligni qr sc̃ptũ est. similes illis fiant
qͥfacĩt ea. Facta est aũt fames ꝑ
regionẽ illã. Iames nõ epulaꝵ s bo¬
noꝵ oꝑũ atq u̾tutũ: que sũt misera¬
biliora ieunna. Etem̃ q̃ recedit a uer¬
bodei esurit ⁊qr nõ ĩ solo pane uiuit

Expanded text:
sed moribus separari, studiis discretum esse non terris et quasi interfuso luxuriae saecularis aestu diuortia habere factorum? etesanctorum et domestici dei; qui enim eramus longe facti mus de longinqua regione remeantibus, quia et nos fuimus in regione longinqua, sicut Esaias docet. sic habes: qui sedebant in re gione umbrae mortis, lux orta est illis. regio ergo longinqua umbrae mortis, dicit ecclesia: in umbra eius concupiui et. sedi. ille igitur uiuendo luxuriose consumsit omnia ornamenta naturae. unde tu, qui accepisti imaginem dei, qui habes similitudinem eius noli eam inrationabili foeditate consumere. opus dei es, noli ligno dicere: pater meus es tu, ne accipias similitudinem ligni, quia scriptum est: similes fiant his qui faciunt ea. Facta est fames per regionem illam: fames non epularum, sed bonorum operum atque uirtutum. quae sunt miserabiliora ieiunia? etenim qui recedit a uerbo dei, esurit quia non in pane solo uiuit
Abbreviated transcription (Latin):
nõ p̃tinittendũ arbitratꝰ sũ qr scio qͦs¬
dã dicẽ: ꝙ ad mortẽ sibi lauachri gr̃a
uł penitentiã reseruẽt. P̾mũ undescis
an nocte ꝓximaͬ: tua si te aĩa repostat᷑:
ri: Pone unã grãꝵ unã esse mercedẽ
ad qd̾ se nõ frustra paulꝰ extendit: qͥ
deret sequebat. qr sciebat: et si par es¬
set mertes grẽ palmã tñ esse paucoꝵ.¬
tiu recedamꝰ. Inuat enĩ fructꝰ lege̾:
mertẽnarios ei ꝯ uide. Quidem̃ sibi
uult ꝙ una die duisis horis cõdutũt᷑
oꝑarii: insi qr mille ãm ĩ oculis dñi
sĩc dies hesterna qͥ p̃terit et hora ĩnot¬
te. Nue ẽ nox nsi que p̃cessit ⁊ ut di¬
es appropĩquaret: Et bene hoea ĩ not¬
te: qr mille ãm sĩc̃ dies una. Nouit
uim diei huiꝰ ille qͥ dixit⁊ iħ̾s xp̃s heri
et hodie: ip̃e est et ĩ secula. Sciuit et il¬
le diẽ esse multiplitẽ qͥ st̃psit: hic dies
genatioĩs celi et t̾re cũ facta sũt: qua
ferit deꝯ celũ et trã et om̃e uiride ugri.

Expanded text:
ratus sum, quia scio quosdam dicere quod ad mortem sibi lavacri gratiam, vel poenitentiam reservent. Primum qui scis an nocte proxima, tua a te anima reposcatur? ri? Pone unam gratiam, unam esse mercedem; ad quod se non frustra Paulus extendit, qui  comprehenderet sequebatur ; quia sciebat etsi par esset merces gratiae, palmam tamen esse paucoui recedamus; iuuat enim fructus legere, mercennarios eius uidere. quid enim sibi uult quod una die diuersis horis conducuntur operarii, nisi quia mille anni in oculis domini sicut dies hesterna quae praeteriit et hora in nocte? quae est nox nisi quae praecessit, ut dies adpropinquaret? et bene hora in nocte, quia mille anni sicut dies una. nouit uim diei huius ille qui dixit: Iesus Christus heri et hodie ipse est et in saecula. sciuit et ille diem esse multiplicem qui scripsit; hic dies generationis caeli et terrae, cum facta sunt; qua die fecit deus caelum et terram et omne uiride agri.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ genciũ salute discordant. et dño ĩ¬
uiriã faciũt: et sub om̃ib parabo¬
lis arguũt̾ muidie. Non ambigo
qr ĩculta tibi nr̃e paruitatis uide¬
atur oracio: ẜ sepe causatus sũ ex¬
coli non posse sermonẽ insi quez
ꝓpria manus limauerit. Itaq ig¬
noste dolentib oculis id est ignos¬
te dictanti: maxime cũ in ecclesia¬
sticis rebus non querant᷑ uerba s
sensus id est panibus sic uita sus¬
tentanda non siliquis. Et.¬

Expanded text:
in Gentium salute discordant, et Domino inin Gentium salute discordant, et Domino injuriam faciunt, et sub omnibus parabolis arguuntur invidiae. 42. Non ambigo, quin inculta tibi nostrae parvitatis videatur oratio; sed saepe causatus sum, expoliri non posse sermonem, nisi quem propria manus limaverit. Itaque ignosce dolentibus oculis, id est, ignosce dictanti, maxime cum in ecclesiasticis rebus non quaerantur verba, sed sensus, id est, panibus sit vita sustentanda, non siliquis. E
Abbreviated transcription (Latin):
Qui p̾ma hora cõduitꝰ ẽ: plus me¬
ret᷑ abeo qͥ hora tertia est imissꝰ ad
uineã. Rursũ hore tertie oꝑariꝰ sex¬
te hore opariũ ante cedit: et sexte ho¬
re none uincit hore opariũ. Nuo¬
mõ igit᷑ nouissio oẽs nuidẽt ⁊ et ean¬
dẽ inse iusticiã nõ requirũt. Tu qui
hora nona tõductus es. cur ĩuides ei
qui uudetima hora missꝰ ẽ in uineñ ͤ
Quodtũq respõderis quãuis diuersũ
asserueris laborẽ ÷ ut et premiũ ma¬
gis ĩ diuerso labore merenris: eidẽ
apud sextũ sentencie subiacebis. Et
tu qui sexta hora conductꝰ es nouĩs¬
simo ĩuides: cur tecũ denariũ id est
equalẽ consequat᷑ salutẽ. Licet sa¬
lutis ꝓ labore diuersa sit gloria: ẽu
dẽ potest tertiꝰ ditere de te et de ter¬
cio rursũ primꝰ. Herũ ip̃i int̾ se ob
nõ equalẽ laborẽ et uotauoĩs spaci¬
a diuersa equale p̃iiũ libent acci¬
piũt: in nouissimo tm̃ opario id est

Expanded text:
qui prima hora conductus est, plus mequi prima hora conductus est, plus meretur ab eo, qui hora tertia est missus ad uineam; rursum horae tertiae operarius sextae horae operarium antecedit et sextae horae nonae horae uincit operarium. quomodo igitur nouissimo omnes inuident et eandem in se iustitiam non requirunt? tu, qui hora nona conductus es, cur inuides ei, qui undecima hora est missus in uineam? quodcumque responderis, quamuis diuersum adserueris laborem, ut et praemium maius in diuerso labore merearis, eidem apud sextum sententiae subiacebis. et tu, qui hora sexta conductus es, nouissimo inuaequalem consequatur salutem: licet salutis pro labore diversa sit gloria, eadem de te potest tertius dicere: et de tertio rursum primus. Verum ipsi inter se ob non aequalem laborem, et vocationis spatia diversa, aequale praemium libenter accipiunt: in novissimo tantum operario, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
ra ẽ. Si hec displicet ĩterp̃tatio seqͦ
quotũq duxeris: ita tñ ut eos q̃i uo¬
cati sũt pim iustos esse paciaris.
Quod tũ obtinuero illud inferã: qͦ
mõ iusti murimerauerũt aduersꝰ
patrẽfamilias dicẽtes. Hi nouissi
nobis fetisti qui portauimꝰ pondꝰ
diei et estus: Alident᷑ quidẽ iuste di¬
tere nõ equalẽ debẽ esse mertedẽ eiꝰ
q̃ a pma hora ad noctẽ usq sudaue¬
rit⁊ et eius q̃ una sit hora ĩ labore uer¬
satus: s ip̃a iusticia habet ĩ seluorẽ
cur alteriꝰ ñudeat felicitati. Demq
et dñs in eis oculũ arguit ĩuidentẽ
dicẽs. Amite an oculus tuꝰ necͣ est.
qi ego bonus sũ. Unde et ab apło pau¬
lo solus iustꝰ solus dicit᷑ ĩmortalis:
nõ quo angeli ĩuisti sint et morta¬
les ⁊ s quo ip̃e sit ĩmortalis et iustus:
cui collata uinuersa iusticia iniqui¬
tas ĩuenit᷑. Ut aũt in hac eadẽ ꝑabo¬
la quã nũt ꝓponimꝰ ĩusticiã intel¬
ligus conductoꝵ: adtende paulisꝑ.

Expanded text:
ra est. si haec displicet interpretatio, sequor, quocumque duxeris, ita tamen, ut eos, qui uocati sunt primi, iustos esse fatearis. quod cum obtinuero, illud inferam: et quomodo iustimurmurauerunt aduersus patrem familias dicentes: hi, qui tauimus pondus diei et ardorem? uidentur quidem iuste dicere non aequalem debere esse mercedem eius, qui a prima hora ad noctem usque sudauerit, et eius, qui una hora sit in labore uersatus, sed ipsa iustitia habet in se liuorem, cur alterius inuideat felicitati. denique et dominus oculum in eis arguit inuidentem dicens: aut oculus tuus nequam est, quia ego bonus eum? unde et ab apostolo solus iustus, solus dicitur inmortalis, non quo et angeli iniusti sint et mortales, sed quo ipse sit inmortalis et iustus, cui conlata uniuersa iustitia iniquitas inuenitur. Ut autem in hac eadem parabola, quam nunc proposuimus, iniustitiam intellegas conductorum, adtende paulisper.
Abbreviated transcription (Latin):
dei natꝰ es. Ysaias quoq de hot signa¬
culo loquit᷑. Tũt maĩfesti erũt q̃ sig¬
nãt᷑. Hot signatulũ in manu datͣ:
quãdo oꝑa iusticie scͥptura significat.
ut ibi. Factũ est uerbũ dm̃ ĩ manu ag
tirta manꝰ tuas. Rursũ adeũ uix qͥ
ĩdutꝰ erat pode̾: aliꝰ locus signatuli
demõstrat᷑. Ptrãsi mediã ihrłm: et dedi
signatulũ infrõtib uiroꝵ gementiũ
et dolenciũ in oĩb imiqͣtatib que fuĩt

Expanded text:
dei natus es. Esaias quoque de hoc signadei natus es. Esaias quoque de hoc signaculo loquitur: tunc manifesti erunt, qui signantur. hoc signaculum in manu datur, quando opera iustitiae scriptura significat, ut ibi: factum est uerbum domini in manu circa manus tuas. rursum ad eum uirum, qui indutus est podere, alius locus signaculi demonstratur: pęrtransi mediam Hierusalem et da signum in frontibus uirorum gementium et dolentium
Abbreviated transcription (Latin):
dignꝰ uotari fili ꝯ tuꝰ. Dicit se dignũ
nõ esse filiũ nũtupari: et tñ ex natu¬
re uote ex illa substãtia quã illi pat̾
fu̾at aliquãdo largitꝰ ĩnomen tre¬
pidꝰ ueritatis erũpit: pat̾ inquiẽs
peitaui ĩ telũ. Frustra igit᷑ qͥdũ ar¬
gumentãt᷑ nomẽ patris ĩ scĩs tantũ
mõ ꝯuenire ÷ tũ etiã deũ patrẽ uocet
qͥ filii noĩe se ꝯfitet᷑ ĩdignũ: insi forte
ideo patrẽ audeat uotare qr plena
mẽte ꝯusus ẽ. Dixit aũt pat̾ ad ser¬
uos suos. Celerius ꝓferte stolã pͥmã¬
diderat stolã que ĩ alia ꝑabola ĩdu¬
mentũ dicit᷑ niptiale id est uestis sp̃s¬
sc̃i: quã qͥ nõ habuerit nõ potest re¬
scdm illud: in quẽ credẽtes signati
estis spũ reꝓimissioĩs scõ. Et ad puci¬
pẽ dicit᷑ tyri q̃ siłitudinẽ cõditoris a¬
miserat: tu es signatulũ similitudĩs
et corona detoris ĩ deliciis paradisi

Expanded text:
dignus uocari filius tuus. dicit se dignum dignus uocari filius tuus. dicit se dignum non esse filium nuncupari et tamen ex naturae uoce, ex illa substantia, quam illi pater fuerat aliquando largitus, in nomen trepidus ueritatis erumpit: pater, inquiens, peccaui in caelum. frustra igitur quidam argumentantur I nomen patrimodo conuenire, cum etiam hic deum patrem uocet, qui se filii nomine confitetur indignum; nisi forte ideo patrem audet uocare, quia plena mente conuersus est. Dixit autem pater ad pueros suos: celerius proferte stolam pdiderat, stolam, quae in alia parabola indumentum dicitur nSancti, quam qui non habuerit, non potest reud: credentes signati estis spiritu repromissionis sancto. et ad principem dicitur Tyri, qui similitudinem conditoris amiserat: tu es resignaeulum similitudinis et corona decoris, in deliciis paradisi
Abbreviated transcription (Latin):
int ad t̾ras: quã ille domũ ꝯfessio¬
nis ĩtraret. Icͣlibuit suꝑ collũ ip̃iꝰ:
id est corpus sũpsit hũanũ. Et sicut
suꝑ pectꝰ ioħis recubuit qͥ secretoꝵ eiꝰ
effectꝰ ẽ ꝑticeps: ita et iugũ suũ leue
id est mãdatoꝵ suoꝵ facilia p̃cepta
ex grã magis ꝙͣ ex merito suꝑ iumo¬
rẽ filiũ collocauit. Et ostulatꝰ ẽ eũ
iuxta illud qd ĩ tantico tãticoꝵ eccłia
de sponsi p̃cat᷑ aduẽtu ostulet᷑ me
sen nolo ꝑ ꝓphetas loquat᷑ ÷ ip̃e meũ
corpus assumat ip̃e me osculet᷑ in
carne: ut et illud quoq qd ĩ ysma
scͥptũ est huic sentẽtie coaptemꝰ si
queris qͣre et ad me ĩ saltu habita.
Et ibi quippe flens eccłia clamare
iubet᷑ ex seir: qr seir pilosus et hispi¬
dus int̾pͣtat᷑ : et antiquũ gentiliũ
significat errorẽ: illa pari smmilitu¬
dĩe respondẽte / ngra sũ et formosa¬
filia ihrłm. Dixit caĩt illi filiꝰ. Pat̾
pectaui ĩ celũ et corã te: iam nõ sũ

Expanded text:
sionis intraret, incubuit super collum ipsius, id est corpus sumpsit humanum, et, sicuti super pectus Iohannes recubuit, qui secretorum eius effectus est particeps, ita et iugum suum leue, id est mandatorum suorum facilia praecepta, ex gratia magis quam ex merito super iuniorem filium conlocauit. Et osculatus est eum iuxta illud, quod in Cantico Canticorum ecclesia de sponsi precatur aduentu: osculetur me sen, nolo per prophetas loquatur; ipse meum corpus adsumat, ipse me osculetur in carne\', ut et illud quoque, quod in Esaia scriptum est, huic sententiae coaptemus: si quaeris, quaere et ad me habita in saltu. et ibi quippe flens ecclesia clamare iubetur ex Seir, quia Seir pilosus> et \'hispidus\' interpretatur, ut antiquum gentilium significet horrorem illa pariter I similitudine respondente: nigra sum. Dixit autem illi filius: pater, peccaui in caelum et coram te; iam non sum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ qua ꝑ totũ diẽ oꝑarii mittũt᷑ in
umeã ÷ et ĩ pma hora uotãt᷑ adã si¬
bel seth. ĩ tertia uoe ĩ sexta abrahã:
ĩ nona moysen ĩ undetĩa genciũ
ppłus cui dicit᷑. Quid hic statis tota
die otiosi: Et illi responderũt. Nemo
nos cõduxit. Nd̃ aut extremui hora
nr̃i sit saluatoris aduẽtꝰ: testis est¬
ma hora ẽ. Etem̃ si audistis qr aniti¬

Expanded text:
 totam diem operarii mittuntur ad uineam. et in prima hora uocatur Adam, Abel, Seth; in tertia Noe; in sexta Abraham; in nona Moyses; in undecima gentilium populus, cui dicitur: quid hic statis tota die otiosi? et ille respondit: nemo nos conduxit. quod autem extrema hora nostri sit saluatoris aduentus, testis estma hora est. etenim, sicut audistis, q
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. Qui ait illi. Qm̃ frat᷑ tuus ueĩt
et occidit pat̾ tuꝰ uitulũ sagmatũ:
qm̃ incolumẽ illũ recepit. Causa le¬
tine qd pari ĩ dei laudes toto orbe uo¬
te cõtunt᷑. salus est genciũ salꝰ est
pct̃oꝵ ⁊ letant᷑ angeli oĩs in gnudiũ
creatura cõsentit: et de solo dicitur
isrł iratꝰ aũt noluit ĩtroire. Irasci¬
tur se absente frez esse susceptũ: rras¬
cit᷑ eũ uenire quẽ putabat extinctũ.
Et nũc foris stat iseł: et nũc discipłis
euãgelia in eccł̃ia audiẽtib mat̾ eiꝰ
frẽs foris stant querẽtes eũ. Rgressus
aũt pat̾ illiꝰ: cepit rogare eũ. Quã
benignꝰ et demẽs pater: rogat filiũ
ut leticie domꝰ ꝑticeps fiat. Rogat
equib paulꝰ cut. Pretam᷑ ꝓ xp̃o: re¬

Expanded text:
tem. Qui ait illi, quoniam frater tuus uenit et occidit pater tuus uitulum saginatum, quoniam incolumem illum recepit. causa laetitiae, quod pari in dei laudes toto orbe uoce concinitur, salus est gentium, salus est peccatorum. laetantur angeli, omnis in gaudium creatura consentit et de solo dicitur Israhel: Iratus autem noluit intrare. irascitur se absente fratrem esse susceptum, irascitur eum uiuere, quem putabat extinctum. et nunc foris stat Israhel, et nunc discipulis euangelia in ecclesia audientibus mater eius et fratres foris stant quaerentes eum. Egressus autem pater illius coepit rogare eum. quam benignus et clemens pater! rogat filium, ut laetitiae domus particeps fiat; rogat e quibus Paulus ait: precamur pro
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ: ut ĩtelligamꝰ duisis siłitudĩb
de eãdẽ pct̃oꝵ susceptiõe signatũ. Et
het quidẽ in ethinci ꝑsona dicta sũt
et iudei. Hideamꝰ aũt quomõ suꝑ
sc̃õ genalit̾ et pctore ꝑabola ista pos¬
sit ĩtelligi: et de cetis que ĩiusto ꝯue¬
mãt nõ ambigit᷑. Illud ẽ in quo le¬
gẽti scrupulꝰ cõmouet᷑⁊ cur iustꝰ sa

Expanded text:
ut intelligamus diversis similitudinibus, de eadem peccatorum susceptione signatum. Et haec quidem in Ethnici persona dicta sint, et Judaei. 39. Videamus autem quomodo super sancto generaliter et peccatore parabola ista possit intelligi. Et de caeteris quin justo conveniat, non ambigitur. Illud est, in quo legenti scrupulus commovetur, cur justus
Abbreviated transcription (Latin):
de ẽ. isrł uo sectando legẽ iusticie ad le¬
gẽ iusticie nõ ꝑuenit: Quare: N̾a
nõ ex fide: s quasi ex oꝑib legis. Po¬
test ergo et ex ꝑsona eiꝰ dici qr iuxta
euudẽ apłm ĩiusticia que ex lege est
sine rephensione uersatꝰ sit: licet
m̾ uideat᷑ magis se iactare iudeꝰ ꝙͣ
uera dicẽ ad exemplũ illiꝯ pharisei
sĩt ceteri hõies raptores ĩuisti adul¬
teri: sũc et hic publicanꝰ. Oro te non¬
ne tibi uidet᷑ ea que ille de publicano
dixerat dice̾ iste de frutre: hic qui to¬
medit om̃ez substanciã suã uiuens
cũ meretritib. Adaũt qd̾ uit mĩꝙͣ id
mãdatũ tuũ p̃teriui: patris sermo
nõ tõgruit. Nõ enĩ ꝯfirmauit uera
esse que dixerat filiꝰ: s irascentẽ a¬
lia racione ꝯpestuit. Fili tu metũ es
semꝑ. Nũquid aut bene quidẽ dicis:
metũ es dũ mͥ et captiuitatib eru¬
diris: metũ es nõ qr mea p̃cepta cõ¬
pleueris. s qd̾ te ĩ longiꝙͣ regionẽ

Expanded text:
sectando legem iustitiae ad legem iustitiae non peruenit. quare? quia non ex fide, sed quasi ex operibus legis. potest ergo et ex eius persona dici, qui iuxta eundem apostolum in iustitia, quae ex lege est, sine reprehensione uersatus sit, licet mihi uideatur magis se iactare Iudaeus quam uera dicere ad exemplum illius pharisaei: sicut ceteri hoteri, sicut et hic Publicanus » . Oro te, nonne tibi videtur ea quae ille de publicano dixerat, dicere iste de fratre? Hic est qui comedit omnem substantiam suam, vivens cum meretricibus. Ad id autmquam praeteriui, patris sermo non congruit; non enim confirmauit uera esse, quae dixerat filius, sed irascentem alia ratione conpescuit: fili, tu mecum es semper. numquid ait: lbene quidem dicis mecum es, dum mihi et in captiuitatibus erudiris; mecum es, non quia mea praecepta conpleueris, sed quod te in longam regionem
Abbreviated transcription (Latin):
ta nõ facit. Et quomõ ista nõ faciẽs
cũ patre semꝑ fusse docet᷑ ⁊ dũ pet¬
cãs uisitat᷑ in u̾ga et uisitatiomise¬
ricordia nõ negat᷑: Net mirandũ
patri eũ ausũ fuisse mẽtiri qͥ fr̃ĩ po¬
tuit ĩuuidere: maxime tũ in die uidi¬
tii quidã ĩpii audẽtiꝰ mentiãt᷑ di
cẽtes. Nõne in noĩe tuo comedimꝰ et
bibimꝰ ututes multas fecimꝰ ⁊ de¬
monia eiecimꝰ: Quid uõ sit et oĩa
mea tua sũt. suoloto ꝯgruẽtiꝰ expli¬
cabit᷑. Et mĩꝙͣ dedisti in hedũ: ut tũ
amicis meis epularer. Tantꝰ inqͦt isrł
lia: et nullꝰ eoꝵ nr̃e extitit salutis re¬
dẽptor: Ip̃e iosias qͥ planut ĩ ꝯspectu
tuo et nꝑ machabei qͥ ꝓtua heredi¬
tate pugnabãt : cõtra sc̃itatis ostiũ
gladiis ꝑempti sũt: et nullꝰ cruor no¬
bis reddidit libertatẽ. Ette adhuc ro¬

Expanded text:
ta non fecit. et, quomodo ista non faciens cum patre semper fuerit, edocemur: dum peccans uisitatur in uirga et uisitato misericordia non negatur. nec mirandum est patri eum ausum fuisse mentiri, qui fratri potuit.inuidere, maxime cum in die iudicii quidam inpudentius mentiantur: \'nonne in nomine tuo comedimus et bibimus et uirtutes multas fecimus, daemonia eiecimus?\' quid uero sit: et omnia mea tua sunt, suo loco, congruentius explicabitur. Et numquam dedisti mihi haedum, ut cum amicis meis epularer. \'tantus\', inquilia, et nullus eorum nostrae extitit salutis redemptor. ipse Iosias, qui placuit in conspectu tuo, et nuper Macchabaei, qui pro tua hereditate pugnabant, contra fas sanctitatis hostium gladiis interempti sunt, et nullus cruor nobis reddidit libertatem: ecce adhuc Ro