comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdest quitqͣm: sp̃t est qui uiuificat. Eruid est autẽ
uiuificat. ͥ nͥ iustificat: Cũ enĩ mors anime pctm̃
sit. aĩa quippe q̃ peccauerit ip̃a morietur. uita eius si¬
ne dubio iusticia est: qm̃ iustus ex fide iuuit. Iustus
autẽ quis est. nͥ qui amanti se deo. uicẽ rependit amo¬
ris: Quod nõ fit nͥ reuelante sp̃ũ ꝑ fidẽ hoĩ eternum
dei ꝓpositũ. suꝑ sua salute futura. Que sane reuela¬
tio. nõ est alind ꝙͣ infusio gr̃e spĩtalis. ꝑ quã dũ facta
carius mortificant᷑ homo ad regnũ p̃paratur quod ca¬
ro ⁊ sangnis nõ possidentͥ. simul accipiens in uno spũ
et unde se p̃sumat amatũ. et unde redamet: ne gra¬
tis amatus sit. Hoc itaq est illud sacrũ secretũq
consiliũ quod a patre filius in sp̃ũ sco accipiens. suis
quos nouit ꝑ eundẽ spm̃ l iustificando eos cõmunitat.¬
quisq accipit in sui iustificatione. ut incipiat et ip̃e cog¬

Expanded text:
prodest quidquam, Spiritus est qui vivificat . Quid est autem, prodest quidquam, Spiritus est qui vivificat . Quid est autem, vivificat, nisi, justificat? Cum enim morsa morietur ; vita ejus sine dubio justitia est, quoniam justus ex fide vivit. Justus autem quis est, nisi qui amanti se Deo vicem rependit amoris? quod non fit nisi revelante Spiritu per fidem homini aeternum Dei propositum super sua salute futura. Quae sane revelatio non est aliud quam infusio gratiae spiritualis, per quam, dum facta carnis mortificantur, homo ad regnum praeparatur, quod caro et sanguis non possident; simul accipiens in uno Spiritu, et unde se praesumat amatum, et unde redamet, ne gratis amatus sit. 10. Hoc itaque est illud sacrum secretumque consilium, quod a Patre Filius in Spiritu sancto accipiens, suis, quos novit, per eumdem Spiritum, justificando eos, communicat,quisque accipit in sui justificatione, ut incipiat et ipse cog
Abbreviated transcription (Latin):
quod amemus: ab isto sumimꝰ unde amemꝰ. Caritatis
gͥ ab illo occasio. ex isto affectio. Quanta cõfusio dei
filiũ ingratis oculis cernere morientẽ. Quod quidem
est nobis: amati amamꝰ. amantes amplius meremui
amari. Si enĩ ꝯ adhuc uumiti essemus. reconciliati
sumꝰ deo ꝑ mortẽ filii eius:ͥ multomagis reconciliati
salui deo ẽrimꝰ in uita ip̃ius. Quid enĩ: Qui ꝓpͥo filio
nõ peꝑcit. s ꝓ nobis om̃ibus tradidit illũ.ͥ nõ eciã oĩa
cũ ips̃o daturus est nobis: Tũ gͦ geminũ teneamus
nostre salutis indiciũ. geminã sangiũs et sp̃c effusionẽ:
neutra sine altera ꝓdest. Nam nec sp̃c datur nͥ credenti¬
quor factus est nõ solũ in aĩam uuentẽ s eciã ĩ spm̃
uuuficantẽ ex uno iudelicet moriens. ex altero mor¬
tuos suscitans.  quid mͥ ꝓdesse potest quod ĩ ip̃o morit᷑
absq eo quod uiuificat: Demq ip̃e ait. Caro non

Expanded text:
quod amemus; ab isto sumimus unde amemus. Charitatis quod amemus; ab isto sumimus unde amemus. Charitatis igitur ab illo occasio, ex isto affectio. Quanta confusio, Dei Filium ingratis oculis cernere morientem! quod quidem nctum, qui datus est nobis , amati amamus, amantes amplius meremur amari. Si enim cum adhuc inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus, multo magis reconciliati salnon pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum, non etiam omnia cum ipso daturus est nobis . 9. Cum ergo geminum teneamus nostrae salutis indicium, geminam sanguinis et Spiritus effusionem, neutra sine altera prodest. Nam nec Spiritus datur nisi credentiquor factus est non solum in animam viventem, sed etiam in spiritum vivificantem, ex uno videlicet moriens, ex altero mortuos suscitans; quid mihi prodesse potest quod in ipso moritur, absque eo quod vivificat? Denique ipse ait: Caro non
Abbreviated transcription (Latin):
Confitere ⁊ dit. Consiliũ meũ iustificationes tue. p̃sens
namq iustificatio tui: et diuini est consilii reuelatio. et
potius p̃paratio est: iustificatio autẽ magis iã appinqͣtio.
Deuiq ait. Aigite penitentiã: qr appinqͣbit regnũ celoꝵ.
Audi et de p̃destinatione: ꝙ ip̃a sit p̃paratio. ꝑcipite inqͥt
regnũ quod uobis paratũ est ab origine mundi. Nemo
itaq se amari diffidat: qui iam amat libenter dei a¬
mon nr̃m quẽ p̃uenit subsequitur. Nam quomͦ redama¬
re pigebit: quos amauit et nec dũ amantes: Imauit
inqͣm amauit. Habes em̃ dilectionis pignus spm̃: ha¬
bes et testem fidelem ih̾m. et hũc crucifreũ. O geminũ
ipm̃q firmissimũ dei erga nos amoris argumentũ. Ep̃c
monitur. et meret᷑ amari. Sp̃t afficit: et facit amari.
Ille facit tur ametur: iste ut ametur. Ille multã suam
dilectionẽ in nobis cõmendat: iste ⁊ dat. In illo ternimꝰ

Expanded text:
confitere et dic, Consilium meum justificationes tuae . Praesens confitere et dic, Consilium meum justificationes tuae . Praesens namque justificatio tui, et divini est consilii revelatio, et potius praeparatio est, justificatio autem magis jam appropinquatio. Denique ait: Agite poenitentiam, od ipsa sit praeparatio. Percipite, inquit, regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . 8. Nemo itaque se amari diffidat, qui jam amat. Libenter Dei amor nostrum, quem praevenit, subsequitur. Nam quomodo redamare pigebit, quos amavit et necdum amantes? Amavit, inquam, amavit. habes enim dilectionis pignus Spiritum, habes et testem fidelem Jesum, et hunc crucifixum. O geminum, ipsumque firmissimum Dei erga nos amoris argumentum! Christus moritur, et meretur amari. Spiritus afficit, et facit amari. Ille facit cur ametur; iste, ut ametur. Ille suam multam dilectionem in nobis commendat, iste et dat. In illo cernimus
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ nos lumen uultus tui dñe: dedisti leticiã ĩ corde meo.
O dñe quid est homo qr innotiusti ei: aut filius hoĩs
qr reputas cũ. Iam se o bone pater uermis uilissimus
et odio dignissimꝰ sempit̾no. tñ confidit amari. qm̃ se sẽ¬
tit amare: inmo qr amari se p̃sentit. nõ redamare con¬
fiuudit᷑. Iam apparet in lumine tuo o inaccessibilis lux
qͥd boni penes te. eciã ꝯ malus esset. miserũ mane¬
ret homũculũ. Amat ꝓiide nõ immerito: qr amatus
est sine merito. Amat sine fine: qr sine pͥncipio cog¬
uoscit se amatũ. ꝑdrodit in lucẽ ad miseri consolatõ¬
nẽ magnũ consiliũ quod ab etero latuerat in simi
et̾iutatis: ꝙͣ nolit udelicet deus mortẽ ptt̃oris. s ma¬
gis ut cõuertatur et uiuat. Habes homo huiꝰ archan
indicẽ spm̃ iustificantẽ: eoq ip̃o testificantẽ spiũ tuo ꝙ fi¬
lius dei et ip̃e sis. Agnosce consiliũ dei: in iustificatiõe tui

Expanded text:
super nos lumen vultus tui, Domine; dedisti laetitiam in corde meo . super nos lumen vultus tui, Domine; dedisti laetitiam in corde meo . O Domine, quid est homo, quia innotuisti ei? aut filius hominis, quia reputas eum? Jam se, o bone Pater, vermis vilissimus et odio dignissimus sempiterno, tamen confidit amari, quoniam se sentit amare: imo quia se amari praesentit, non redamare confunditur. Jam apparet in lumine tuo, o inaccessibilis Lux, quid boni penes te, etiam cum malus esset, miserum maneret homonculum. Amat proinde non immerito, quia amatus est sine merito: amat sine fine, quia sine principio se cognoscit amatum. Prodit in lucem ad miseri consolationem magnum consilium, quod ab aeterno latuerat in sinu aeternitatis: quod nolit videlicet Deus mortem peccatoris, sed magis ut convertatur et vivat. Habes, homo, hujus arcani indicem spiritum justificantem, eoque ipso testificantem spiritui tuo, quod filius Dei et ipse sis. Agnosce consilium Dei in justificatione tui;
Abbreviated transcription (Latin):
nus in tantũ latuerat. ut nõ solũ nõ nestiret utrũnã
dignꝰ foret amore an odio uerũeciã odiũ magis ⁊ nõ
amorẽ ꝓpͥa cõuersatio testaret᷑. erãt enĩ tenebre adhuc
suꝑ faciem abyssi: nõne is tͥ uidet᷑ quasi de abysso ꝓ¬
fundissima ac tenebrosissima horrende ignorãtie ĩ auiã
qͣndã qͦ trahi abyssũ. eregione amenã ⁊ lucidã clarita¬
tis eterue: Et tunt demũ quasi diuidit deus lucem
a tenebris. ꝯ pitor sole illuscelt cente iusticie abiectis
oꝑib teuebraꝵ induit arma lucis. et is quẽ pͥor uita
ãt ꝓpͥa cõstientia tanꝙͣ reuera filiũ gehenne deputaũat
arddubus sempiternis. ad tantã se orientis ex alto dig¬
nationẽ respirans. głari eciã incipit p̃ter spem ĩ spe
głe filioꝵ dei. quã iam nimirũ e uicino reuelata facie
cxultans. nouo ĩ lumine speculatur ⁊ dicit. Signatũ ẽ

Expanded text:
nus in tantum latuerat ut non solum nesciret utrumnam nus in tantum latuerat ut non solum nesciret utrumnam dignus foret amore an odio, verum etiam odium magis, et non amorem propria conversatio testaretur: erant enim tenebrae adhuc super faciem abyssi; nonne is tibi videtur quasi de abysso profundissima et tenebrosissima horrendae ignorantiae, in aliam quamdam quoque trahi abyssum e regione amoenam et lucidam claritatis aeternae? 7. Et tunc demum quasi dividit Deus lucem a tenebris, cum peccator, sole illucescente justitiae, abjectis operibus tenebrarum, induitur arma lucis; et is quem prior vita ac propria conscientia, tanquam revera filium gehennae, deputaverat ardoribus sempiternis; ad tantam visitantis se Orientis ex alto dignationem respirans, gloriari etiam incipit praeter spem in spe gloriae filiorum Dei, quam jam, nimirum e vicino revelata facie exsultans, novo in lumine speculatur, et dicit: Signatum est
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩem in scl̾o . scli adhuc ⁊ sue carnis amore retentũ
⁊ ꝯ terrestris hoĩs ymaguiẽ portet. incumbentẽ t̾re¬
nis . nul de celestib cogitantẽ: quis hũt nõ uideat har¬
rendis cirtũfusũ tenebris. nͥ qui in eadem umbra se¬
det quippe cui nullũ adhuc sue salutis signũ eluxe¬
rit. cui uet dũ ĩ aliquo interna testetur inspiratio
an boni de se quippiã eterna teneat p̃destinatio: At
uͦ si suꝑna eũ miseranio dignant̾ qñq respexerit. im¬
miseritq sp̃m cõpunctioĩs. quatinꝰ ingenustat ⁊ re¬
sipiscat : nutet uitã domet carnẽ amet ꝓximũ
clamet ad deũ. ꝓponatq de cetero uiuere deo non
scłoͥ ex qua deinde suꝑn̾i luminis gratuita uisita¬
tione. ⁊ subita mutatione dext̃e excelsi: aguoscat
se merito ꝙ nõ iam ire s gr̃e filiũ. quippe qui paternũ ex¬
ga se diuine bonitatis exꝑitur affectũ. qͦd se utiq hacte¬

Expanded text:
hominem in saeculo, saeculi adhuc et suae carnis amore retentum, hominem in saeculo, saeculi adhuc et suae carnis amore retentum, et, cum terrestris hominis imaginem portet, incubantem terrenis, nil de coelestibus cogitantem. Quis hunc non videat horrendis circumfusum tenebris, nisi qui in eadem mortis umbra sedet? quippe cui nullum adhuc suae salutis signum eluxerit; cui necdum in aliquo interna testetur inspiratio, an boni de se quidpiam aeterna teneat praedestinatio. At vero si superna eum miseratio dignanter quandoque respexerit, immiseritque spiritum compunctionis, quatenus ingemiscat et resipiscat, mutet vitam, domet carnem, amet proximum, clamet ad Deum, proponatque de caetero vivere Deo, non saeculo: ex qua deinde superni luminis gratuita visitatione, et subita mutatione dexterae Excelsi, agnoscat se merito quidem non jam irae, sed gratiae filium; quippe qui paternum erga se divinae bonitatis experitur affectum; quod se utique hacte
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ amorem. p̃sumit se quoq de numero esse beatorum.
sciens nimirũ qr quos iustificauit. illos et magnificauit
Quid enĩ Audit se uotari ꝯ timore cõcutitur: sentit
et iunstificari ꝯ amore ꝑfundit᷑. ÷ ⁊ de magnificatione
diffĩdet: Iniciat᷑. ꝓuẽhitur de sola cõsũmatiõe desꝑa¬
bit: Nempe si miciũ sapientie timor dñi. ĩ quo dicta
ẽ esse nr̃a uocatio: quid nͥ ꝓuectus in sapĩa est amor
dei. is dũtarat qui int̾im ex fide est. ex qͥuo ⁊ nr̃a fit
iustificatio: Quid itẽ nͥ consũmatio ĩ sapĩa est ip̃a quã
ĩ fine sꝑamus de diuiua illa ⁊ deifica uisione głifica¬
cio: Sĩc abyssus abyssũ inuocat ĩ uoce catharactarũ
suaꝵ ꝯ ĩ terrore iudicioꝵ suoꝵ immensa illa et̾nitas ⁊
cterna ĩmensitas. cꝰ sapĩe non est numerus. cor hoĩs
prauũ et instrutabile mira sua honitate ⁊ potentia
educit ĩ ãmirabile lumen suũ. Uerbi grã. Ponamꝰ

Expanded text:
per amorem, praesumit se quoque esse de numero beatorum, per amorem, praesumit se quoque esse de numero beatorum, sciens nimirum quia quos justificavit, illos et magnificavit . Quid enim? audit se vocari, cum timore concutitur; sentit et justificari, cum amore perfunditur: et de magnificatione diffidet! Initiatur, provehitur: et de sola consummatione desperabit! Nempe si initium sapientiae timor Domini, in quo dicta est esse nostra vocatio; quid nisi provectus in sapientia est amor Dei, is duntaxat qui interim ex fide est, ex quo et nostra fit justificatio? Quid item nisi consummatio in sapientia est ipsa, quam in fine speramus, de divina illa et deifica visione glorificatio? Sic abyssus abyssum invocat in voce cataractarum suarum, cum in terrore judiciorum suorum immensa illa aeternitas, et aeterna immensitas, cujus sapientiae non est numerus, cor hominis pravum et inscrutabile mira sua bonitate et potentia educit in admirabile lumen suum. 6. Verbi gratia, ponamus
Abbreviated transcription (Latin):
ego sum oĩum timentiũ te. Uides qr p̃cedit tunor.:⁊ ut se¬
quatur iustificatio: Forsan gͦ timore nocamur: amore
iustificamui. Deniq iustus ex fide uiuit: illa ꝓculdubio
q̃ oꝑatur ex dilectione. Audiat itaq in sui uocatione
pctor quod timeat: et sic accedeus ad solem iusticie.
udeat illuminatus quod diligat. Quid namq est
illud: Miscd̃ia dñi ab eterno ⁊ usq iueternũ: suꝑ
timentes eũ. Ab eterno ꝓpt̾ p̃destinationẽ : in eternũ
ꝓpt̾ beatificationẽ. Altera carens pͥncipio: altera
nesciens finera. Siquidem quos ab eterno p̃destinat.
ĩ eternũ beatificat: intercedente sane media uocatio¬
ne. una cũ iustifitatione in adultis dũtaxat. Sic ad
ortũ solis iusticie. sacͣmentũ absconditũ a scłis de p̃desti¬
natis et beatificandis. emerg̾e quodãmͦ incipit ex abysso
eternitatis. dũ quisq nocatus ꝑ tunorẽ. iustificatus

Expanded text:
ego sum omnium timentium te . Vides quia praecedit timor, ut seego sum omnium timentium te . Vides quia praecedit timor, ut sequatur justificatio? Forsitan ergo timore vocamur, amore justificamur. Denique justus ex fide vivit , illa procul dubio quae operatur ex dilectione. 5. Audiat itaque in sui vocatione peccator quod timeat: et sic accedens ad Solem justitiae, videat illuminatus quod diligat. Quidnam est illud? Misericorpia Domini ab aeterno, et usque in aeternum, super timentes eum . Ab aeterno propter praedestinationem, in aeternum propter beatificationem. Altera carens principio, altera nesciens finem. Siquidem quos ab aeterno praedestinat, in aeternum beatificat, intercedente sane media vocatione una cum justificatione, duntaxat in adultis. Sic ad ortum Solis justitiae sacramentum absconditum a saeculis de praedestinatis et beatificandis, emergere quodammodo incipit ex abysso 113 aeternitatis, dum quisque vocatus per timorem, justificatus
Abbreviated transcription (Latin):
audiũt. Uobis datũ est nosse myffiũ regni dei. Quibꝰ
et loquit᷑. Nolite timere pusillus grex: qr complacuit
patri ur̃o dare uobis regnũ. Qui sunt hi : Utiq
quos p̃sciuit ⁊ p̃destinauit cõformes fieri ymagini fi¬
lii sui. ut sit pͥmogenitꝰ in multis fr̃ibus. Magnũ se¬
cretũq innotuit consiliũ. Nouit dñs qui st̾ euis. S¬
quod notũ erat dei: manifestũ est hominibus. Nec alios
sane dignatur tanti ꝑticipatione mysterii. nͥ eos ip̃os qͦs
suos p̃sciuit et p̃destinauit. Nam quos p̃destinauit:
hos et uocauit. Quis enĩ sane nͥ uocatus. ad dei acce¬
dat consiliũ: Quos autẽ uocauit: hos et iustificauit
Oritur quippe sol. nõ is qui cotidie oriri cernitur suꝑ
bouos et malos: siquidẽ solis ad cõsiliũ uocatis ꝓphica
ne. euadit in nouã hanc lucẽ filiꝰ lucis de potestate
tenebraꝵ. si tũ iam fidenter deo dice̾ potest. Particeps

Expanded text:
andiunt: Vobis datum est nosse mysterium regni Dei ; quibus andiunt: Vobis datum est nosse mysterium regni Dei ; quibus et loquitur: Nolite timere, pusillus grex, quia complacuit Patri vestro dare vobis regnum . Qui sunt hi? Utique quos praescivit et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus. Magnum secretumque innotuit consilium. Novit Dominus qui sunt ejus: quod notum erat Dei, manifestatum est hominibus. Nec alios sane dignatur tanti participatione mysterii, nisi eos ipsos quos suos praescivit et praedestinavit. Nam quos praedestinavit, hos et vocavit. Quis enim sane nisi vocatus, ad Dei accedat consilium? Quos autem vocavit, hos et justificavit. Oritur quippe Sol, non is qui quotidie oriri cernitur super bonos et malos, siquidem solis ad consilium vocatis prophetica tiae, evadit in novam hanc lucem lucis filius de potestate tenebrarum, si tamen jam fidenter Deo dicere potest: Particeps
Abbreviated transcription (Latin):
nulis. Ita pater: qr sic placitũ fuit corã te. nõ qr sic
meritũ uł ab ipis. Om̃s enĩ peccauerũt ⁊ egent gła tua:
ut gratis nuitas sp̃m̃ filii tui clamantẽ ĩ cordibus filioꝵ
adoptionis abba pater. Hoc quippe spũ qui agũt᷑. hi filii
st̾: nec pat̾no ꝓrsus artendi consilio. Habent nempe ĩ
se manentẽ sp̃m: qui scrutatur eciã ꝓfunda dei. Demuq
quid ignorent: quos unctio docet de om̃ibus. ¶ie uobis
pͥncipalem salutarem. nec ꝑticipantes consilio quod so¬
lus soli pater eructat filio: excepto cui filius uoluerit
reuelare. Quis cognouit sensũ dñi ͥ aut quis consiliariꝰ
eius fuit: Noni equidẽ nullus: s rarus. Soli sane qͥ
mat in ppłis isdem unigenitus: tanꝙͣ magni consilii an¬
gelus. Qui habet aures audiendi audiat᷑. Et qm̃ dig¬
nos nõ inuenit sensus quibus patris cõmutat archa¬
nũ. texit ꝑabolas turbis: ut audientes nõ audiãt.
et uidentes nõ intelligant. Ceterũ amici seorsum

Expanded text:
a sic fuit placitum coram te , non quia sic meritum vel ab ipsis. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria tua: ut gratis mittas Spiritum Filii tui clamantem in cordibus filiorum adoptionis, Abba, Pater. Hoc quippe spiritu qui aguntur, hi filii sunt, nec paterno prorsus arcendi consilio. Habent nempe in se manentem spiritum, qui scrutatur etiam profunda Dei. Denique quid ignorent, quos unctio docet de omnibus? 4. Vae vobpiritum salutarem nec participantes consilio, quod solus soli Pater aructat Filio, excepto cui voluerit Filius revelare! Quis cognovit sensum Domini? aut quia consiliarius ejus fuit? Non equidem nullus, sed rarus: soli sane quimat in populis idem Unigenitus, tanquam magni consilii angelus: Qui habet aures audiendi, audiat. Et quoniam dignos non invenit sensus, quibus Patris committat arcanum, texit parabolas turbis, ut audientes non audiant et videntes non intelligant. Caeterum amici seorsum
Abbreviated transcription (Latin):
erroꝵ. quid sentiat de anima xp̃i. ⁊ de ꝑsona xp̃i. de descẽ¬
su xp̃i ad inferos. de sacͣmento altaris. de potestate ligã¬
di atq soluendi. de originali pct̃o. de cõcupiscentia. de ꝑit̃o
delectationis. de pcc̃o infirmitatis. de pcto ignorantie.
de oꝑe pit̃i. de uoluntate pectandi. Et si quidẽ iudicatis
mẽ iuste moueri. mouemini ⁊ uos: at ne frustͣ moue¬
amini. agite ꝓ loco quẽ tenetis. ꝓ dignitate qua polle¬
tis ꝓ potestate quã accepistis. quomͦ qͥui ascendit usq¬
ad celos. descendat usq ad inferos et oꝑa tencbraꝵ ansa
ꝓdire in lucem. arguant᷑ a luce in luce : ut dũ qui publite
pectat. publice arguet᷑ compͥmant sese eciã alii pouen¬
tes tenebras lucem. disputantes in truuis de diuiius:
qui locũtiui mala ĩ cordibus suis. et ĩ codicibus suis scri¬
bunt: et sic obstruatur os loquentiũ iniqua. Eb. ad¬

Expanded text:
errorum: quid sentiat de anima Christi, de persona Christi, de descenerrorum: quid sentiat de anima Christi, de persona Christi, de descensu Christi ad inferos, de Sacramento altaris; de potestate ligandi atque solvendi, de originali peccato, de concupiscentia, de peccato delectationis, de peccato infirmitatis, de peccato ignorantiae, de opere peccati, de voluntate peccandi. Et siquidem judicatis me juste moveri, movemini et vos: ac ne frustra moveamini, agite pro loco quem tenetis, pro dignitate qua polletis, pro potestate quam accepistis; quomodo qui ascendit ad coelos, descendat usque ad inferos: et opera tenebrarum, ausa prodire in lucem, arguantur a luce in lucem: ut dum qui publice peccat, publice arguetur; comprimant sese etiam alii, ponentes tenebras lucem, disputantes in triviis 182 de divinis; qui loquuntur mala in cordibus suis, et in codicibus suis scribunt: et sic obstruatur os loquentium iniqua. E
Abbreviated transcription (Latin):
tra dei statutũ aut aqua coquitur: aut crudus discerpit᷑
more ⁊ ore bestiali. Quod residuũ est nõ igne comburit
s cõculcatur: ita oĩa usurpat sͥ humanũ ingeniũ. fidei
nichil reseruans. Temptat altiora se. fortiora scrutatur. irru¬
it in diuina. sancta temerat magis ꝙͣ reserat. clausa et
signata nõ aꝑit s diripit: et quicqͥd sibi nõ uiuenit ꝑuium
id putat nichilũ. cred̾e̾ dedignatiu. Legite si placet librũ
petri abailardi. quẽ dicit theologie. ad manũ est enĩ. ꝯ sicut
gloriat᷑ a pluribus lectitetur in curiaͥ et indete qualia ibi
de sancta trinitate dicantur. de genitura filii ⁊ de ꝓcessio¬
ne sp̃c sancti: et ĩnumera alia catholicis ꝓrsus auribꝰ
⁊ mentibus dissueta. Legite et aliũ quẽ dicunt sentencia¬
rũ eis. nec nõ ⁊ illũ qui iuscribitur. Scito te ip̃m ⁊ am¬
madũtite qͣnta ⁊ ip̃i siluescant segete sacrilegioꝵ atq

Expanded text:
tra Dei statutum , aut aqua coquitur, aut crudus discerpitur, tra Dei statutum , aut aqua coquitur, aut crudus discerpitur, more et ore bestiali. Quod residuum est, non igne comburitur, sed conculcatur. Ita omnia usurpat sibi humanum ingenium, fidei nil reservans. Tentat altiora se, fortiora scrutatur, irruit in divina, sancta temerat magis quam reserat; clausa et signata non aperit, sed diripit: et quidquid sibi non invenit pervium id putat nihilum, credere dedignatur. 2. Legite, si placet, librum Petri Abaelardi, quem dicit Theologiae: ad manum est enim; cum, sicut gloriatur, a pluribus lectitetur in curia: et videte qualia ibi de sancta Trinitate dicantur, de genitura Filii, et de processione Spiritus sancti, et alia innumera, catholicis prorsus auribus et mentibus dissueta. Legite et alium, quem dicunt Sententiarum ejus; necnon et illum qui inscribitur, Scito te ipsum; et animadvertite quanta et ipsi silvescant segete sacrilegiorum atque
Abbreviated transcription (Latin):
t cardinalib qui st̾ de curia. puer sc̃itatis eorum.
Dulli dubiũ quin ad uos specialiter spectet tollere stan¬
dala de regno dei. siugentes succid̾e̾ spinas. sedare querelas
Sit enĩ p̾cepit moyses ꝯ montẽ subut. habetis inqͥens
aaron ⁊ hur uobiscũ: si quid natũ fuerit questionis. refe¬
ixtis ad ip̃os. Illũ loquor moysen qui uenit ꝑ aquã: et nõ
in aqua solũ: s in aqua et sanguine. Et ideo plusqͣm
moyses: qr et in sanguine uenit. Et qm̃ ꝑ hui ⁊ aaron
stat delus ⁊ auctoritas romane eccłie suꝑ ppłin dei: ad ip¬
sam merito referimus uõ questiones sed lesiones fidei. et
iniurias xp̃i. patrũ ꝓbra atq contemptus: p̾sentiũ scanda¬
la. ꝑicula posteroꝵ. Irridetur simpliciũ fides. eiuscerantur
archana dei. q̃stiones de altissimis rebus temerarie uen¬
tilant᷑: insultatur patribus ꝙ eas magis sopiendas q̃ͣm
soluendas esse censueruit. Inde fit ꝙ agnus paschalis cõ¬

Expanded text:
t cardinalibus qui sunt de curia, puer sanctitatis eorum. 1. Nulli dubium, quin ad vos specialiter spectet tollere scandala de regno Dei, surgentes succidere spinas, sedare querelas. Sic enim praecepit Moyses cum montem subiit: Habetis, inquiens, Aaron et Hur vobiscum: si quid natum fuerit quaestionis, referetis ad ipsos . Illum loquor Moysen, qui venit per aquam, et non in aqua solum, sed in aqua et sanguine. Et ideo plus quam Moyses, quia et in sanguine venit. Et quoniam pro Hur et Aaron stat zelus et auctoritas Romanae Ecclesiae super populum Dei, ad ipsam merito referimus, non quaestiones, sed laesiones fidei, et Christi; patrum probra atque contemptus; praesentium scandala, pericula posterorum. Irridetur simplicium fides, eviscerantur arcana Dei, quaestiones de altissimis rebus temerarie ventilantur, insultatur patribus, quod eas magis sopiendas, quam solvendas censuerint. Inde fit, quod Agnus paschalis, con
Abbreviated transcription (Latin):
sermo uiter multos. et credimꝰ ad uos ꝑuenisse
quomͣ iudelicet apud senonas in octauis penthecosten uo¬
camur. ⁊ ꝓuotamur ad litẽ ꝓ defensione fidei. ꝯ seruum
Si mea ꝓpͥa causa esset. posset nõ immerito fortassis pu¬
er sc̃itatis ur̃e in nr̃o patrocimo głari. Nũc autẽ qr et
ura est. imiuo plus ur̃a: fidentius moneo. ⁊ obuixius rogo.
ut amicos nos ĩ necessitate ꝓbetis  amicos dico nõ m̃os
gete erioꝵ. quib sub tutela ⁊ custodia ur̃a pullulantibus
pene iam suffocat᷑. Anitꝰ sponsi nõ deseret eam ĩ opor¬
tunitatib in tribulatione: Net miremini ꝙ ita de subito
b in arto temꝑis uos inuitamꝰ ͥ qm̃ hoc ꝙͦ adu̾sa ꝑs ĩ sua

Expanded text:
sermo inter multos, et credimus ad vos pervenisse: quomodo videlicet apud Senonas in octavis Pentecostes vocamur, et provocamur ad litem pro defensione fidei: cum servum s . Si mea propria 181 causa esset, posset non immerito fortassis puer sanctitatis vestrae in vestro patrocinio gloriari. Nunc autem quia et vestra est, imo plus vestra; fidentius moneo, et obnixius rogo, ut amicos vos in necessitate probetis. Amicos dixerim, non ngete errorum, quibus sub tutela et custodia vestra pullulantibus, pene jam suffocatur. Amicus sponsi non deseret eam in opportunitatibus in tribulatione. Nec miremini, quod ita de subito, et in arcto temporis vos invitamus: q
Abbreviated transcription (Latin):
quod ⁊ gygantinis ut auĩt. uł ip̃is qͦ angelicis hume¬
ris formidabile uideatur. Derũptũ qr sit Factũ est. et
quod urĩs manibus constat elaboratũ. Si q̃ gͦ cõsolatio
in uobis. si qua uirtus caritatis in dño. si qua misera¬
tio pietatis. si qua iustera compassionis. assistite ⁊ colla¬
borate ali in oꝑe quo assumptus est ꝑ uos a dño. Sue¬
cũq st̾ uera. q̃tunq pudica. q̃cunq iusta. q̃cũq saucta

Expanded text:
quod et gigantinis, ut aiunt, vel ipsis quoque angelicis humequod et gigantinis, ut aiunt, vel ipsis quoque angelicis humeris formidabile 233 videatur. Verumtamen quia sic factum est, et, quod vestris manibus constat elaboratum. Si qua ergo consolatio in vobis, si qua virtus charitatis in Domino, si qua miseratio pietatis, si qua compassionis viscera, assistite et collaborate illi in opere ad quod assumptus est per vos a Domino. Quaecunque sunt vera, quaecunque pudica, quaecunque justa, qu
Abbreviated transcription (Latin):
rusticana uita olim assumptos in uoluntate diũ ad regẽ¬
dum ppłmi eius. Deniq nõne ut unũ e pluribus memo¬
rem. tali quodã modo clegit dauid seruũ suñ. ⁊ susce¬
pit eũ de gregibus ouiũ. de postfetantes accepit eũͥ ita
inqͣm ita et de nr̃o eugenio in bñplacito dñi potuit con¬
tigisse: Non sum securus tamen. quĩ filius delicatus est.
et tenera uerecundia cius. assuera potius ocio ⁊ quieti.
ꝙ̃ tractandis q̃ foris st̃: timendũq ne nõ ea auctoritate
qua oportuerit apłatus sui officia exequatur. Qud
putatis gerere animi nũt hoĩem illũ. qui de secreto
iuterne contemplationis. ⁊ amica solitudine cordis. tanꝙͣ
infans e gremio ⁊ sinu matris subito ꝑturbatꝰ tractã
se ad mediũ uidet et quasi ouẽ ad uitunã ductũ ad
tã insueta ⁊ insuauia : Nisi dñs supponat manũ suã.
heu necesse ẽ obruat᷑ ⁊ oppͥmatur onere insueto ⁊ iumio.

Expanded text:
rusticana vita olim assumptos in voluntate Domini ad regenrusticana vita olim assumptos in voluntate Domini ad regendum populum ejus. Denique nonne ut unum e pluribus memorem tali quodam modo elegit David servum suum, et suscepit eum de gregibus ovium, de post fetantes accepit eum ? Ita, inquam, ita et de nostro Eugenio in beneplacito Domini potuit contigisse. 3. Non sum securus tamen, quoniam filius delicatus est, et tenera verecundia ejus, assueta potius otio et quieti, quam tractandis quae foris sunt: timendumque ne non ea auctoritate, qua oportuerit, sui apostolatus officia exsequatur. Quid putatis gerere animi nunc hominem illum, qui de secreto internae contemplationis et amica solitudine cordis, tanquam infans e gremio et sinu matris subito perturbatus, tractum se ad medium videt, et quasi ovem ad victimam ductum ad tam insueta et insuavia? Nisi Dominus supponat manum suam, heu! necesse est obruatur et opprimatur onere insueto et nimio,
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ rationis seu consilii habuit. defuncto sũmo pontifice. re¬
pente irruere ĩ hoĩem rusticanũ: latenti inicere manus.
⁊ excussa e manibus securi ⁊ ascia uł ligone. ĩ palatiũ
trah̾e. leuare in cathedrã. induere puipura ⁊ bysso. accin¬
g̾e gladio. ad faciendã iundictã in nationibus. increpatiões
in ppłis. ad alligandos reges eoꝵ in compedibus. ⁊ nobi¬
les coꝵ in manitus ferreis. Sic nõ erat int̾ uos sapiẽs
⁊ ex̾titatus. cui potius ista cõuenirent. Ridiculũ ꝓfecto ui¬
detur pannosũ homũcionẽ assumi ad p̾sidendũ pͥncipibus.
ad imꝑandũ ep̃is: ad regna ⁊ imꝑia disponenda. Ridiculũ
an miraculũ: Plane unũ hoꝵ. Non nego. nõ diffido posse
fuisse hoc eciam opus dei. qui facit mirabilia magna so¬
lus: p̃sertim ꝯ audiã usqueqͣ ex ore multoꝵ qm̃ a dño
quoꝵ ⁊ scripture. plimos recensentis ex pͥuata sen eciã

Expanded text:
bat? 2. Quid igitur rationis seu consilii habuit, defuncto summo Pontifice rebat? 2. Quid igitur rationis seu consilii habuit, defuncto summo Pontifice repente irruere in hominem rusticanum, latenti injicere manus, et excussa e manibus securi et ascia vel ligone, in palatium trahere, levare in cathedram, induere purpura et bysso, accingere gladio ad faciendam vindictam in nationibus, increpationes in populis, ad alligandos reges eorum in compedibus, et nobiles eorum in manicis ferreis? Sic non erat inter vos sapiens et exercitatus, cui potius ista convenirent? Ridiculum profecto videtur, pannosum homuncionem assumi ad praesidendum principibus, ad imperandum episcopis, ad regna et imperia disponenda. Ridiculum, an miraculum? Plane unum horum. Non nego, non diffido posse fuisse hoc etiam opus Dei, qui facit mirabilia magna solus: praesertim cum audiam usquequaque ex ore multorum, quoniam quorum, et Scripturae plurimos recensentis ex privata seu etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Ominis ⁊ patribus reuerendis cardinalibus et
epĩs omnibus qui st̾ de curia. Puer scĩtatis eoꝵ
Gartat uobis deus. quid fecistis: Sepultũ hoĩem re¬
uocastis ad hoĩes. fugitantem curas ⁊ turbas. curis de¬
nuo implicastis ħ imiscuistis turbis. fecistis nouissi¬
mũ pͥmũ: ⁊ ecce nouissima hoĩs illius ꝑiculosiora pͥori¬
bus. Crucifixus mũdo. reuixit mũdo: qui elegerat ab¬
iectus esse in domo dei sui: ipm̃ uos ĩ dñm oĩum elegi¬
stis. Cui consiliũ inopis cõfudistis: Cur pauꝑis hoĩs
⁊ mendici et cõpuncti corde iudiciũ ꝑturbastis: Curre¬
bat bene. Quid uobis uisũ est sepire uias eius. aũ¬
te semitas. gressus inuoluere: Quasi destend̾et de ihe¬
rusalem. et nõ magis ascend̾et de iherico sit incidit in
latrones. ⁊ qui se tanꝙͣ molentis quibusdã dẏaboli ma¬
tamen ualuit effug̾e manꝰ ur̃as. Frum ictirto pisam
deseruit. ut reciꝑet romam: Num qui ĩ una ecclia nõ

Expanded text:
ominis et patribus reverendis, cardinalibus, et episcopis omnibus qui sunt de curia, puer Sanctitatis eorum. 1. Parcat vobis Deus; quid fecistis? Sepultum hominem revocastis ad homines; fugitantem curas et turbas curis denuo implicuistis, et immiscuistis turbis. Fecistis novissimum primum, et ecce novissima illius periculosiora prioribus. Crucifixus mundo per vos revixit mundo: et qui elegerat abjectus esse in domo Dei sui, ipsum vos in dominum omnium elegistis. Cur consilium inopis confudistis? cur pauperis hominis, et mendici, et compuncti corde judicium perturbastis? Currebat bene: quid vobis visum est saepire vias ejus, avertere semitas, gressus involvere? Quasi descenderet de Jerusalem, et non magis ascenderet de Jericho, sic incidit in latrones: et qui se tanquam violentis quibusdam diaboli matamen valuit effugere manus vestras. Num idcirco Pisam deseruit, ut reciperet Romam? Num qui in una Ecclesia no
Abbreviated transcription (Latin):
nõ habent sũmam illam dilectionẽ : An sicut nõ habeat
unde diligant. ita nec unde ꝑeant. ut nõ sit eis ĩ xp̃o ne¬
cessaria regn̾atio. ut pote quib gn̾atio ex adam nichil no¬
cuerit: Si hoc sapit: cũ pelagio desipit. Quicqͥd horũ
sentiat patet̾ qͣntũ humane sacramento salutis iniude¬
at. qͣntũ quod in ip̃o est euatuet alti dispensationẽ myste¬
rii. qui totũ de salute tribuit deuotioni. regn̾ationi nichil:
qui nr̃e głam redemptioĩs et sũmã salutis nõ ĩ uirtutẽ
crucis. nõ in p̃cio sanguinus. s in nr̃e cõstituit cõuersa¬
tionis ꝓfectibus. M autẽ absit głari nͥ in cruce dñi no

Expanded text:
non habent summam illam dilectionem. An sicut non habent non habent summam illam dilectionem. An sicut non habent unde diligant, ita nec unde pereant, ut non sit eis in Christo necessaria regeneratio, utpote quibus generatio ex Adam nihil nocuerit? Si hoc sapit, cum Pelagio desipit. Quidquid horum sentiat, patet quantum humanae sacramento salutis invideat; quantum, quod in ipso est, evacuet alti dispensationem mysterii, qui totum de salute tribuit devotioni, regenerationi nihil: qui nostrae gloriam redemptionis, et summam salutis, non in virtute crucis, non in pretio sanguinis, sed in nostrae constituit conversationis profectibus. Mihi autem absit gloriari
Abbreviated transcription (Latin):
fidei ⁊ nõ heresi pelagiane acquiescentes. gn̾atione nõ institu¬
tẽ fateamur necesse est ⁊ a xp̃o nobis nõ institutione s re¬
gn̾atione restitutã iusticiã. ⁊ ꝑ iusticiã nitã: ut sicut ꝑ uniꝰ
delitũ in om̃s hoĩes in condempnationẽ. sic et ꝑ uniꝰ iusti¬
tiã ĩ om̃s hoĩes in iustificationẽ uite. Et si ita est: quomͦ
is dicit cõsiliũ ⁊ causã incarnationis fuisse. ut mũdũ luce suc
sapientie illuminaret. ⁊ ad amorẽ suũ accend̾et: Ubi gͦ ⁊e¬
demptio: A xp̃o uempe ut fateri dignatur illuminatio ⁊
ꝓuocatio ad amorem: redemptio ⁊ liberatio a quo: Esto
uitã. ⁊ uitẽ ei dilectionis repend̾e̾: quid de paruulis: Quã
dabit lucẽ sapientieͥ uix adhuc captantibus lucẽ uite:
Unde accendet ad dei amorẽ : qui necdũ matres suas ama
onem dilectio. Ergo pariuili Nõ habent redemptionẽ: qr

Expanded text:
fidei, et non haeresi Pelagianae acquiescentes, generatione, non institufidei, et non haeresi Pelagianae acquiescentes, generatione, non instituum mortem; fateamur necesse est, et a Christo nobis, non institutione, sed regeneratione restitutam justitiam, et per justitiam vitam: uum in omnes homines in condemnationem, sic et per unius justitiam in omnes homines in justificationem vitae . Et si ita est, quomodo is dicit, « consilium et causam incarnationis fuisse, ut mundum luce suae sapientiae illuminaret, et ad amorem suum accenderet. » Ubi ergo redemptio? A Christo nempe ut fateri dignatur, illuminatio et provocatio ad amorem: redemptio et liberatio a quo 24. Esvitam, et vicem ei dilectionis rependere: quid de parvulis? quam dabit lucem sapientiae vix adhuc captantibus lucem vitae? unde accendet  al. ascendent ad Dei amorem, qui necdum matres suas amarChristi passionem dilectio. » Ergo parvuli non habent redemptionem, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ imꝑite euomuit : ut dicat totũ esse ꝙ deus ĩ carne ap¬
paruit nr̃am de uerbo et exemplo ip̃ius institutionẽ. siue
ut postmodũ dicit instructionẽ. totũ ꝙ passus ⁊ mortuus
est. suc erga nos caritatis ostensionẽ uł cõmendationem
Ceterũ quid ꝓdest ꝙ nos instituit. si nõ restituit: Nut nũ¬
quid frustͣ instruimur: si nõ pͥus destruatur ĩ nobis cor¬
pus pct̃i. ut ultra nõ seruiamus pcc̃o: Si om̃e quod pro¬
fuit xp̃c. ui sola fuit ostensione uirtutũ: restat ut dica¬
tur ꝙ adam quoq ex sola pct̃i ostensione nocuerit. Siqͥdẽ
ꝓ qualitate nulneris : allata est medicina. Sicut enim
in adam om̃s moriũtur: ita et in xp̃o om̃s uiuificabunt᷑.
lia erit similit̾ ꝙͣ institutio eius: ut ille quidẽ ad pctm̃
exemplo suo. hic uero exemplo ⁊ uerbo ad bene uiuon¬
dũ ⁊ se diligendũ hoĩes informarent. Aut si xp̃iane

Expanded text:
quam imperite evomuit, ut dicat: « Totum esse quod Deus in carne apquam imperite evomuit, ut dicat: « Totum esse quod Deus in carne apparuit, nostram de verbo et exemplo ipsius institutionem, sive, et postmodum dicit, instructionem; totum quod passus et mortuus est, suae erga eterum quid prodest quod nos instituit, si non restituit? Aut nunquid frustra instruimur, si non prius destruatur in nobis corpus peccati, ut ultra non serviamus peccato? Si omne quod profuit Christus, in sola fuit ostensione virtutum; restat ut dicatur, quod Adam quoque ex sola peccati ostensione nocuerit: siquidem pro qualitate vulneris allata est medicina. Sicut enim in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur . lia erit similiter quam institutio ejus: ut ille quidem ad peccatum exemplo suo, hic vero exemplo et verbo ad bene vivendum, et se diligendum homines informarent. Aut si christianae
Abbreviated transcription (Latin):
usum pietatis. quitquid in ip̃m ausa est crudelitas un¬
pioꝵ. Fuit uͦ sangius qui effusus est tam multus ad ig¬
noscendum. ut ip̃m quoq pitm̃ maximũ quod factũ est
ut effund̾etur deleret: ac ꝑ hoc de antiqui illuis ut pote
leuioris deletione. nullã omĩno dubietatem relinq̃ret. Dein¬
de iste. cui uero inquit nõ trudele ⁊ iniquũ uidetur. ⁊ut
sangͥnem inuocentis in p̃ciũ aliqͦd quis requisierit. aut
ullomͦ ei placuerit innocentẽ interficiͥ ne dñ deus tã accep¬
tã filii mortem habuerit. ut ꝑ ip̃am unuerso reconciliatꝰ
sit mũdo : Non requisunt deus pater sangͥnẽ filii. scitamẽ
acceptauit oblatum ͥ nõ sangͥnẽ sitiens s salutẽ: qr sa¬
lus erat in sangͥne. Salus plane: et nõ sicut iste sapit¬
⁊ scribit. sola caritatis ostensio. Sic enĩ cõcludit tot
calumpias. ⁊ inuectiones suas. quas in deũ tam impie

Expanded text:
usum pietatis, quidquid in ipsum ausa est crudelitas imusum pietatis, quidquid in ipsum ausa est crudelitas impiorum. 22. Fuit vero sanguis qui effusus est, tam multus ad ignoscendum, ut ipsum quoque peccatum maximum, quo factum est, ut effunderetur, deleret; ac per hoc de antiqui illius, utpote levioris, deletione nullam omnino dubietatem relinqueret. Deinde iste. « Cui vero, » inquit, « non crudele et iniquum videtur, ut sanguinem innocentis in pretium aliquod quis requisierit, ut ullo modo ei placuerit innocentem interfici; nedum Deus tam acceptam Filii mortem habuerit, ut per ipsam universo reconciliatus sit mundo? » Non requisivit Deus Pater sanguinem Filii, sed tamen acceptavit oblatum; non sanguinem sitiens, sed salutem, quia salus erat in sanguine. Salus plane, et non, sicut iste sapit et scribit, sola charitatis ostensio. 656 Sic enim concludit tot calumnias et invectiones suas, quas in Deum tam impie,
Abbreviated transcription (Latin):
multo leuius potuit ignosce: Non mors si uoluntas
placuit sponte morientis ⁊ illa morte expungentis mor¬
tẽ. oꝑantis salutẽ. restituentis innocentiam. triũphan¬
tis pͥo pͥncipatus et potestates. spobantis inferos. ditan¬
tis suꝑos. pacificantis q̃ in celo st̾ et que in terra. omĩa
restaurantis. Et qmĩ hec tam p̃ciosa mors uoluntarie
suscipienda adu̾sus pctm̃. nõ tñ poterat fieri nͥ ꝑ pccm̃:
nõ delectatus quidẽ. sectũ bene usus malicia sceleratorũ.
et mortẽ de morte. ⁊ de pit̃o dampnauit pitm̃. Et qͣnto
illoꝵ maior inquitas. tanto huiꝰ uoluntas sanctior:
⁊ eo potentior ad saluandũ. qͣtinꝰ tanta mediante po¬
tentia antiquũ illud q̃muis grande pccm. necessario tñ
huit quod in xp̃o cõmissũ est cederet tanꝙͣ minꝰ maiori
Nec pcc̃o siue pectantibus ascribitur hec uictoria. s bene
utenti pcc̃o. ⁊ pectantes fortit̾ ꝑferenti. et cõuertenti ĩ

Expanded text:
multo levius potuit ignoscere? » Non mors, sed voluntas multo levius potuit ignoscere? » Non mors, sed voluntas placuit sponte morientis, et illa morte expungentis mortem operantis salutem, restituentis innocentiam, triumphantis principatus et potestates, spoliantis inferos, ditantis superos, pacificantis quae in coelo sunt et quae in terra, omnia instaurantis. Et quoniam haec tam pretiosa mors, voluntarie suscipienda adversus peccatum, non tamen poterat fieri nisi per peccatum, non delectatus quidem, sed tamen bene usus malitia sceleratorum, et mortem de morte, et de peccato damnavit peccatum. Et quanto illorum major iniquitas, tanto ejus voluntas sanctior, et eo potentior, ad salvandum: quatenus tanta mediante potentia antiquum illud, quamvis grande peccatum, necessario tamen huic, quod in Christo, commissum est, cederet, tanquam minus majori. Nec peccato sive peccantibus ascribitur haec victoria; sed bene utenti peccato, et peccantes fortiter perferenti, et convertenti in
Abbreviated transcription (Latin):
qui se finxit:ͥ quid me finxisti sic: S hec stulticia ei
uidentur: nõ potest tenere risum. Audite cachinnos.
lii eius dicit apłs. qui tanto amplius adu̾sus hoĩem ir¬
irasci debuitͥ qͣnto amplius hoĩem in crucifigendo filiũ
suũ deliquerunt. ꝙͣ in transgrediendo pͥmũ enis p̃ceptum
uniꝰ pomi gustri: Quasi nõ potuerit deo ĩ uno eodemq
facto ⁊ displic̾e̾ inqͥtas malignantiũ. et place̾ pietas pa¬
tientis. Et ait. ꝙ si tantũ fuerat illud ade pctm. ut er¬
piari nõ posset nͥ morte xͥ : quã expiationẽ habebit ip¬
sũ homicidiũ quod in x cõmissũ est: Hreuiter responde¬
mus. ip̃m sanguinẽ quẽ fuderũt. ⁊ int̾pellationẽ ip̃ius
quẽ occiderunt. Addit eciam. Nũquid mors inuotentis
filii in tantũ deo pr̃i placuit: ut ꝑ ip̃am reconciliaretur
nobis. qui hoc peccando cõmisimus. ꝓpt̾ quod innocens
dñs est oitisus. nec nͥ hoc maximum fieret pitm. ilid̾

Expanded text:
qui se finxit: Quid me finxisti sic! 21. Sed haec stultitia ei qui se finxit: Quid me finxisti sic! 21. Sed haec stultitia ei videntur: non potest tenere risum. Audite cachinnos. lii ejus dicit Apostolus, qui tanto amplius adversus hominem irasci debuit, quanto amplius homines in crucifigendo Filium suum deliquerunt, quam in transgrediendo primum ejus praeceptum unius pomi gustu? » Quasi non potuerit Deo in uno eodemque et facto displicere iniquitas malignantium, et placere pietas patientis. Et ait: « Quod si tantum fuerat illud Adae peccatum, ut expiari non posset nisi morte Christi, quam expiationem habebit ipsum homocidium, quod in Christo commissum est? » Breviter respondemus, ipsum sanguinem quem fuderunt et interpellationem ipsius quem occiderunt. Addit etiam: « Nunquid mors innocentis Filii in tantum Deo Patri placuit, ut per ipsam reconciliaretur nobis, qui hoc peccando commisimus, propter quod innocens Dominus est occisus: nec nisi hoc maximum fieret peccatum, illud
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. Nam si dicente scriptura. pit̃a nr̃a seꝑant int̾ nos ⁊ deũ:
manente pit̃o nõ est reconciliatio. In quo gͦ remissio pcc̃oꝵ
Hic calix inqͥt noui testamenti ĩ meo sangͥne: qui ꝓ uobis
effundet᷑ in remissionẽ pit̃oꝵ. Itaq ubi recõciliatio: ibi re
missio ptc̃oꝵ. Et quid ip̃aͥ nisi iustificatio: Siue gͥ recon¬
ciliatio. siue remissio pct̃oꝵ. siue instificatio sit. siue eciã re¬
demptio. uł liberatio de uinculis dyaboli. a quo captiui te¬
nebant᷑ ad ip̃ius uoluntatẽ. intercedente morte uingeniti
optinemus. iustificati gratis ĩ sangͥne ip̃ns: in quo sicut
itẽ dicit habemꝰ redemptionẽ ꝑ sanguinẽ eius. ⁊ remissio
nẽ pit̃oꝵ scd̃m diuitias grẽ eius. Cur inqͥs ꝑ sanguinem
quod potuit face̾ ꝑ sermonẽ: Ipm̃ interroga. M scire li¬
cet ꝙ ita : cur ita nõ licet. Nũquid dicet figmentũ ei

Expanded text:
rum. Nam si, dicente Scriptura, Peccata nostra separant inter nos et Deum , rum. Nam si, dicente Scriptura, Peccata nostra separant inter nos et Deum , manente peccato, non est reconciliatio. In quo ergo remissio peccatorum? Hic calix, inquit, novi testamenti in meo sanguine, qui pro vobis effundetur in remissionem peccatorum . Itaque ubi reconcilorum. Et quid ipsa, nisi justificatio? Sive igitur reconciliatio, sive remissio peccatorum, sive justificatio sit; sive etiam redemptio, vel liberatio de vinculis diaboli a quo captivi tenebamur ad ipsius voluntatem: intercedente morte Unigeniti obtinemus, justificati gratis in sanguine ipsius, in quo, sicut idem dicit, habemus redemptionem per sanguinem ejus et remissiondum divitias gratiae ejus . Cur, inquis, per sanguinem, quod potuit facere per sermonem? Ipsum interroga. Mihi scire licet quod ita: cur ita, non licet. Nunquid dicit figmentum ei
Abbreviated transcription (Latin):
rũ hoc nõ p̃iudicat huiꝰ quẽ e multis elegit efficatie.
Et fortasse is p̃stat. ꝑ quẽ in terra obliuionis. grauedi¬
nis. lapsus nr̃. tot et tantis granaminubus reꝑatoris
fortius ⁊ uiuatius ãmoneremun. Alias autẽ nemo homi¬
nũ nouit. nec nosce ad plenũ potest: quid bom ad grãm.
quid congruentie ad sapientiã. quid detoris ad gloriam. qͥd
cõmodi ad salutem penes seip̃am cõtineat huiꝰ uen̾andi
mysteri inscrutabilis altitudo. quã ꝓpħ̃a considerano expa¬
uit nõ penetrauit: ⁊ p̃cursor dñi indignũ se iudicauit qͥ pe¬
netraret. Ceterũ si nõ licet ꝑscrutari diuine sacͣmentũ uo¬
luntatis: licet tñ sentire effectũ oꝑis. fructũ utilitatis ꝑ¬
ciꝑe. Et quod licet scire nõ licet tacere: qr dei gła regũ cela
sumꝰ deo ꝑ mortẽ filii eius. Ubi recõciliatio: ⁊ remissio pito¬

Expanded text:
rum hoc non praejudicat hujus, quem e multis elegit, efficaciae. rum hoc non praejudicat hujus, quem e multis elegit, efficaciae. Et fortasse is praestat, per quem in terra oblivionis, gravedinis, lapsus nostri, tot et tantis gravaminibus Reparatoris fortius et vivacius admoneremur. Alias autem nemo hominum novit, nec noscere ad plenum potest, quid boni ad gratiam, quid congruentiae ad sapientiam, quid decori ad gloriam, quid commodi ad salutem, penes se ipsam contineat hujus venerandi mysterii inscrutabilis altitudo: quam propheta considerans expavit, non penetravit ; et praecursor Domini indignum se judicavit qui penetraret . 20. Caeterum si non licet perscrutari divinae sacramentum voluntatis, licet tamen sentire effectum operis, fructum utilitatis percipere. Et quod licet scire, non licet tacere: quia gloria regum celasumus Deo per mortem Filii ejus . 655 Ubi reconciliatio, et remissio peccato
Abbreviated transcription (Latin):
pete̾. ⁊ solo uerbo criꝑe posset: quasi hoc quis diffiteat᷑.
post multa aliqñ infert. Qtue itaq necessitas. aut q̃ ratio
ant quod opus fuit. ꝯ sola iussione sua diuina miseratio
liberare hoiẽm a pit̃o posset: ꝓpter redemptionẽ nr̃am filiũ
dei carne suscepta tot et tantas medias. obꝓbria flagella
sputa. deniq ip̃am cruicis ignominiosã ⁊ asꝑrimã mortẽ
sustinere. ut cũ iniquis ꝑatibulũ sustineret: Respondemꝰ
Necessitas nr̃a fuit. ⁊ necessitas dura sedentiũ in tenebris
et umbra mortis. Opus eque nr̃m. ⁊ dei ip̃ius. ⁊ scoꝵ an
geloꝵ. Nrm. ut auferret iugũ captiuitatis nr̃e. ÷ suũ. ut
impleretur ꝓpositũ uoluntatis eius: angeloꝵ. ut numerꝰ
impletur eoꝵ. Poiro ratio huiꝰ facti: fuit dignatio facien¬
tis. Quis negat oĩpotenti ad manũ fuisse alios ⁊ alios
modos nr̃e redemptionis. iustificatioĩs. liberationis: Ue¬

Expanded text:
petere, et solo verbo eripere posset, quasi hoc quis diffiteatur, petere, et solo verbo eripere posset, quasi hoc quis diffiteatur, post multa aliquando infert: « Quae itaque necessitas, aut quae ratio, aut quod opus fuit, cum sola jussione sua, divina miseratio liberare hominem a peccato posset; propter redemptionem nostram Filium Dei carne suscepta, tot et tantas inedias, opprobria, flagella, sputa, denique ipsam crucis ignominiosam et asperrimam mortem sustinere, ut cum iniquis patibulum sustineret. » Respondemus: Necessitas nostra fuit, et necessitas dura sedentium in tenebris et umbra mortis. Opus, aeque nostrum, et Dei ipsius, et san suum, ut impleretur propositum voluntatis ejus: Angelorum, ut numerus impleretur eorum. Porro ratio hujus facti fuit dignatio facientis. Quis negat Omnipotenti ad manum fuisse alios et alios modos nostrae redemptionis, justificationis, liberationis? Ve