comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ꝑ elemosinas qͣsubet largissimas fructuũ fuoꝵ¬
uł cuiꝰcũq pectinę. ĩpunitatẽ se emere enisti¬
mant in facinoꝵ suoꝵ ĩ manitate ac flagitioꝵ
neqͥtia ꝑmanendi: N solũ enĩ hȩc faciunt: sed
ita diligt̾: ut in eis semꝑ optent si tͣntũ pos¬
sent ĩꝑime u̾sari qͥ enĩ diligit miqͥtatẽ. odit
ammã suã : et qͥ odit aĩam sua. ñ ẽ in eã muse
ricors. s crudelis: Diligendo qͥppe eã scđm scłm:
odit eã scdm dm̃: Si gͦ uellet ei dare elemosm̃ã¬

Expanded text:
 eleemosynas quaslibet largissimas fructuum suorum, vel cujusque pecuniae impunitatem se emere existimant in facinorum suorum immanitate ac flagitiorum nequitia permanendo. Non solum enim haec faciunt, sed ita diligunt ut in eis semper optent, tantum si possint, impune versari. Qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam , et qui odiricors ei, sed crudelis. Diligendo quippe eam secundum seculum, odit eam secundum Deum. Si ergo vult ei dare eleemosynam
Abbreviated transcription (Latin):
sionis huiꝰ ĩplent᷑. si homo qͥ ñdũ ita ꝓfec̃. ut
iã diligat inimicũ : tam̃ qnͣdo rogat᷑ ab hõĩe
qͥ peccauit in eũ ut ei dimittat. dimittit ex corde:
qͥ etiã s roganti utiq uult dimitti. cũ orat ⁊ dic̃.
sic̃ ⁊ nos drmitimꝰ debitoribꝰ nr̃is ⁊ idẽ. sic debita
am uͦ qͥ eũ in qu̾e peccauit hominẽ rogat. si pec¬
cato suo mouet᷑ ut roget ÷ ñ ẽ adhiic deputandus
mimicus. ut eũ diligere sit difficile: sic̃ difficile
sua peccata dimitti: qm̃ m̃tiri ueritas ñ potest:

Expanded text:
ndum ita profecit, ut jam diligat inimicum, tamen quando rogatur ab homine qui peccavit in eum, ut ei dimittat, dimittit ex corde: quia etiam sibi roganti utique vult dimitti, cum orat et dicit, Sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; id est, Sic dimitte Jam vero qui eum in quem peccavit hominem rogat, si peccato suo movetur ut roget, non est adhuc deputandus inimicus, ut eum diligere sit difficile, sicut difficile sua peccata dimitti, quoniam mentiri veritas non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
siue sedes siue dñationes. siue pͥncipatꝰ. siue
potestates: dicant qͥ possunt si tam̃ posst̃
ꝓbare qd̾ dict̃ : ego me ista ignorare confiteor:
ed nec illud qͥdẽ certũ habeo. utrũ ad eandẽ
societatẽ ꝑtineant sol ⁊ luna & cuncta sd̾a :¬

Expanded text:
t sedes sive dominationes, sive principatus, sive potestates dicant qui possunt, si tamen possunt probare quod dicunt: ego me ista ignorare profiteor. Sed neque illud certum habeo utrum ad eamdem societatem pertineant sol et luna
Abbreviated transcription (Latin):
neq sciri a nob̾. isi cũ ad eã uenerimꝰ potest
Quomͦ enĩ pacificant᷑ cȩlestia: nͥ nob̾. idẽ. con¬
cordando nobiscũ: Nam ibi semꝑ ẽ pax: et
umiu̾fis int̾ se intellectualib creat᷑is. ⁊ cũ suo
creatore Quȩ pax p̃cellit ut dictũ ẽ. omnẽ intel

Expanded text:
neque sciri a nobis, nisi cum ad ea venerimus, potest. Quomodo enim pacificantur coelestia nisi nobis, id est, concordando nobiscum? Nam ibi semper est pax, et inter se universis intellectualibus creaturis, et cum suo Creatore. Quae p
Abbreviated transcription (Latin):
uiuentis appareat: Nã negare iuixisse puerꝑia.
que ꝓpt̾ea m̃brati exseqͣnt᷑ ⁊ eitiunt᷑ ex ut̾is p̃g¬
nantiũ. ne matrẽ quoq si mortua ibi relinqͣntur
occidant: impudentia nimia uidet᷑: Ex qͦ enĩ in¬
cipit uiuere: ex illo utiq iã mori potest Mortuꝰ
ũ ubicũq illi mors potuerit euenire : quomͦ ad

Expanded text:
xisse puerperia, quae propterea membratim exsecantur et ejiciuntur ex uteris praegnantium, ne matrem quoque si mortua ibi relinquantur occidant, impudentia nimia videtur. Ex quo autem incipit homo vivere, ex illo utique jam mori potest. Mortuus vero ubicunque mors illi potuit evenire, quomodo ad
Abbreviated transcription (Latin):
dauit gr̃a Et id̾o q̃stionẽ sibi ipse ꝓposuit. utrũ ꝓpt̾
abundantiã gr̃ȩ conseq̃ndã. in peccato sit ꝑmanen¬
dũ: s respondit absit. atq subiecit: Si mortui sumͦ
peccato : quomͦ uiuemꝰ in eo: Deinde uͦ ut ostendet
baptiant᷑ in xͦ. peccato moriunt᷑: qr in morte ipsiꝰ
baptitant᷑: Nullo enĩ excepto. dictũ ẽ. qͥẽq bap¬
tecti simͦ in xp̃o iħu in morte ipsiꝰ baptrati sum:
& ido dictũ ẽ: ut ꝓbaret᷑ mortuos qͥdẽ nos . ec̃. pec¬
cate: Qua autẽ peccato paruuli renascendo mori¬
unit᷑: ñ qd nascendo tͣrert: Ac ꝑ hoc etiã ad mpsos
ꝑtinẽ et qd seqt᷑ dicens: Consepulti eñ ili sumiis

Expanded text:
em sibi ipse proposuit, utrum propter abundantiam gratiae consequendam in peccato sit permanendum. Sed respondit, Absit: atque subjecit, Si mortui sumus peccato, quomodo vivemus in eo? Deinde ut ostenderet baptizantur in Christo, peccato moriuntur, quia in morte ipsius baptizantur. Nullo enim excepto dictum est, Quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus. Et ideo dictum est, ut probaretur mortuos nos esse peccato. Cui autem peccato parvuli renascendo moriuntur, nisi quod nascendo traxerunt? Ac per hoc etiam ad ipsos pertinet quod sequitur dicens: Consepulti sumus
Abbreviated transcription (Latin):
am lib̾o arbitrio. male uteris hõ: & se ꝑdidit
⁊ ipsũ: Sic̃ enĩ qui se occidit. utiq iuuendo
se occidit⁊ s se occidendo ñ uiute:. nec se ulũ poterit
re suscitare cũ ecciderit: ita cũ libonpeccaret. mbi¬
teio uictore peccato amissũ ẽ. ⁊̃ libum arbiteram:
de qͦ enĩ qs deuicͥtus ẽ: hiuic et seruus a distus ẽ
Petri certe apłi ẽ. ista sententia ue eũ uera ãt

Expanded text:
am libero arbitrio male utens homo, et se perdidit et ipsum. Sicut enim qui se occidit, utique vivendo se occidit, sed se occidendo non vivit, nec se ipsum poterit resuscitare cum occiderit: ita cum libero peccaretur arbitrio, victore peccato amissum est liberum arbitrium; A quo enim quis devictus est, huic et servus addictus est . Petri certe apostoli est ista sententia: quae cum vera sit,
Abbreviated transcription (Latin):
uita: ubi nemo fallit: fallit᷑ nemo: Nic enĩ ho¬
mines fallunt atq fallunt᷑: miseriores q st̃ cũ
m̃tiendo fallunt : ꝗͣ cũ m̃tientib credendo fal¬
lunt᷑ Usq ad eo tam̃ rationalis nat᷑ra refugit
falsitatẽ: & qͣnͣtũ potest deuitat errore: ut
falli nolint. etiã qͥcũq amant fallere: ñ enĩ
sibi qͥ m̃tit᷑ uidet᷑ errare. s aliũ in errorẽ mitte¬
re credentẽ sibi: et in ea re qͥdẽ ñ eͥrat ꝗͣ m̃datio
contegit. si nouit ipse qͥd uerũ sit: s in
hoc fallit᷑. qd̾ putat sibi suũ ñ obesse m̃datiũ:
cũ magis facienti qm patienti obsit om̃e peccatũ:¬
Uerũ hic diffilissima difficillima ⁊ latebrosissima
gignit᷑ questio: de qͣ iam gͣndẽ librũ cõ respon¬
dendi necessitas nos urgeret absolumꝰ: utrũ
ad officiũ hõis iusti. ꝑtineat aliqͣnͣdo m̃tiri:

Expanded text:
vita: ubi nemo fallit, fallitur nemo. Hic autem hovita: ubi nemo fallit, fallitur nemo. Hic autem homines fallunt atque falluntur; miserioresque sunt cum mentiendo fallunt, quam cum mentientibus credendo falluntur. Usque adeo tamen rationalis natura refugit falsitatem, et quantum potest devitat errorem, ut falli nolint etiam quicumque amant fallere. Non enim sibi qui mentitur videtur errare, sed alium in errorem mittere credentem sibi. Et in ea quidem re non errat quam mendacio contegit, si novit ipse quid verum sit: sed in hoc fallitur, quod putat sibi suum non obesse mendacium; cum magis facienti quam patienti obsit omne peccatuerum hic difficillima et latebrosissima gignitur quaestio, de qua jam grandem librum, cum respondendi necessitas nos urgeret, absolvimus: utrum ad officium hominis justi pertineat aliquando mentiri.
Abbreviated transcription (Latin):
tisce insidiis eoꝵ. nos gratularem᷑ errasse ⁊ atq
inde gras ageremꝰ do: Quis gͦ uiatorẽ sic erran.¬
teo t sc̃ ⁊i eranti latroni ĩponere dubitauerit.
fortasse id̾o apud illũ sũmũ poeta loqno uerit:
qd a in iser amator ÷ ut udi inqͥt. ut perri.
uie malus abstulit error: qm ẽ. et error
bonꝰ: qͥ ñ solũ nicħ obsit. uerũ etia ꝓsit aliqd:¬
uerttate cũ aliud mehil sit errare. ꝗ̃ uerũ
putare qd falsum ẽ. falsumq qd̾ uerũ ẽ : uł certum
hab̃e ꝓ incerto. incertũue ꝓ certo. siue falsũ siue
sit uerũ : id q tã sit in animo deforme atq inde¬
cens: qͣm pulchrũ ac decoꝵ ẽẽ. sentimꝰ. uł in log̃n¬
do uł in assentiendo. ẽ. ẽ: ñ .ñ. Profecꝰto ⁊ ob hoc ip¬
sũ ẽ. inta misera ista qͣ uiuim: qd̾ ei ñ nũqͣm ut
ñ amittat᷑. error ẽ. necessarius: Absit ut talis
sit illa uita: ubi ẽ. anime nr̃e: ipsa ueritas.

Expanded text:
tisque insidiis illorum, nos gratularemur errasse, atque tisque insidiis illorum, nos gratularemur errasse, atque inde gratias ageremus Deo. Quis ergo viatorem sic errantem sic non erranti latroni praeponere dubitaverit? Et fortasse ideo apud illum summum poetam loquens quidam miser amator, Ut vidi inquit, ut perii, ut me malus abstulit error! quoniam est et error bonus, qui non solum nihil obsit, verum etiam prosit aliqveritate, cum aliud nihil sit errare, quam verum putare quod falsum est, falsumque quod verum est; vel certum habere pro incerto, incertumve pro certo, sive falsum, sive sit verum; idque tam sit in animo deforme atque indecens, quam pulchrum et decorum esse sentimus, vel in loquendo, vel in assentiendo, Est, est, Non, non : profecto et ob hoc ipsum est vita misera ista qua vivimus, quod ei nonnunquam, ut non amittatur, error est necessarius. Absit ut talis sit illa vita, ubi est animae nostrae ipsa veritas
Abbreviated transcription (Latin):
rantia possit errari: ñ ẽ. tam̃ consequens ut
continuo erret qͥsqͥs aliqͥd nescit: s qͥsqͥs eristi¬
mat scire qd̾ nescit: ꝓ uero qͥppe approbat fal
su: qd exrons ẽ ꝓprium: Qeruntam in q̃ rẽ
qͥsq erret.: int̾ẽ. plurimũ: Nã in una eadẽq
re. & nescienti sciens: et erranti ñ exras: recta
ratione p̃ponit᷑. In diu̾sis enĩ reb. id ẽ cũ iste
scit alia. ille alla. ⁊ iste utiliora. ille minꝰ ut ilia
uł etiã noxta: qͥs ñ in eis ꝙ̃ ille scit. ei p̃ferat
nescientẽ. St enĩ quȩda : que nescire ꝗͣ scire
tẽ ñ nullis errare ꝓfuit aliqͣndo: axi.¬
s in uia pedũ. ñ in uia moꝵ Hã nob̾ xpsis accidit
ut in quodã biuio fallerem᷑ : & ñ nrẽmꝰ ꝑ eñ locũ
ubi oꝑiens transitũ nr̃m donatistaꝵ manus
armata subsederat ÷ atq ita factũ ẽ. ut eo quo
tendebamꝰ ꝑ deuiũ circititũ ꝑueniremꝰ: cogni¬

Expanded text:
rancia possit errari, non est tamen consequens, ut rancia possit errari, non est tamen consequens, ut continuo erret, quisquis aliquid nescit, sed quisquis se existimat scire, quod nescit; pro vero enim approbat falerroris proprium. Veruntamen in qua re quisque erret, interest plurimum. Nam in una eademque re et nescienti sciens, et erranti non errans recta ratione praeponitur. In diversis autem rebus, id est quum iste scit alia, ille alia, et iste utiliora, ille minus utilia vel etiam noxia: quis non in eis, quae ille scit, ei praeferat nescientem? Sunt enim quaedam, quae nescire quam scire e nonnullis errare profuit aliquando, sed in via pedum, non in via morum. Nam nobis ipsis accidit ut in quodam bivio falleremur, et non iremus per eum locum ubi opperiens transitum nostrum Donatistarum manus armata subsederat: atque ita factum est ut eo quo tendebamus, per devium circuitum veniremus; cogni
Abbreviated transcription (Latin):
quands nob maroniꝰ ille uersus placet i felix
qͥ potuerit rerũ cognoscere causas: ñ nob̾ uideat᷑
ad felicitatẽ conseq̃nda ꝑtinere ÷ si sciamꝰ caulas mag¬
noꝵ in mundo corporaliũ motuũ: quȩ abditissi¬
mis nat᷑re sinib occultant᷑. Und tremor t̾ris:
qͣ ui maria alta tumesẽt. obicib ruptis: rursiaq
in serpsa residant: et cetera huiꝰmodi: s bonar
malaꝵq rerũ causas nosse debem̾: Et id actenꝰ:
qͣtrius eas homini. in hac uita erroribꝰ erũmsq
plenissima: ad eosd̃e errores et exĩmas euadendas.
nosse concettit᷑. Ad̾ qͥpoe felicitatẽ tendendũ ẽ:
ubi nulla qͣtiam᷑ erũma: nullo errore fallamͦ:
Nsa si causȩ corꝑaliũ motionũ noscend nob̃ essent:
nullas magis nosse qͣm nr̃e ualitudinis deb̾em̾:
Cũ uͦ eis ignoratis. mecticos querimꝰ: qͥs ñ uideat
qd de sec̾retis cęli ⁊ t̾rę nos iatet. qͣnta sit pati¬
iorib s etiã in minorib reb. nec nͥ rerũ rgno¬

Expanded text:
quando nobis Maronis ille versus placet, Felix qui potuit rerum cognoscere causas. non nobis videatur ad felicitatem consequendam pertinere, si sciamus causas magnarum in mundo corporalium motionum, quae abditissimis naturae sinibus occuluntur; Unde tremor terris, qua vi maria alta tumescant, Objicibus ruptis, rursusque in se ipsa residant. et caetera hujusmodi: sed bonarum et malarum rerum causas nosse debemus, et id hactenus, quatenus eas homini in hac vita erroribus aerumnisque plenissima, ad eosdem errores et aerumnas evadendas nosse conceditur. Ad illam quippe felicitatem tendendum est, ubi nulla quatiamur aerumna, nullo errore fallamur. Nam si causae corporalium motionum noscendae nobis essent, nullas magis nosse quam nostrae valetudinis deberemus. Cum vero eis ignoratis, medicos quaerimus, quis non videat quod de secretis coeli et terrae nos latet, quanta sit patiioribus, sed eciam in minoribus rebus, nec sine rerum igno
Abbreviated transcription (Latin):
tatione deiectis: residius numerus angłoꝵ. in ȩt̾na
cũ d̾o beatitumne et sc̃itate ꝑmansit: Nec enĩ ex uno
angło lapso atq dãpnato cȩt̾ri ꝓpagatist᷑. ut eos sicut
homines originale malũ obnoxie successionis uincłis
obligaret ⁊ atq unil̾isos tͣheret ad debitas pęnas: sed
eo qui diabobus factus ẽ. cũ sociis impietatis elato.
& ipsa cũ eis elatione ꝓstrato. çet̾i pia obȩdientia
dño cohesert̃÷ accipientes etiã qd̾ illi ñ habuert̃:
certã scientiã qͣ ẽẽnt de sua sempit̾na ⁊ nũꝗͣ casura
atq mod̾atori d̾o: ut qm̃ ñ tota multitudo angłoꝵ
am deserendo ꝑierat: ea q̃ ꝑierat. in ꝑpetua ꝑditiõe
remaneret ÷ quȩ uͦ cũ d̾s illa deserente ꝑstiterat:
de sua certissime cognita semꝑ fut᷑ia. felicitate

Expanded text:
a cum Deo beatitudine et sanctitate permansit. Neque enim ex uno angelo lapso atque damnato caeteri propagati sunt, ut eos sicut homines originale malum obnoxiae successionis vinculis obligaret, atque universos traheret ad debitas poenas: sed eo qui diabolus factus est, cum sociis impietatis elato, et ipsa cum eis elatione prostrato, caeteri pia obedientia Domino cohaeserunt, accipientes etiam, quod illi non habuerunt, certam scientiam, qua essent de sua sempiterna et nunquam casura multitudo angelorum Deum deserendo perierat, ea quae perierat in perpetua perditione remaneret; quae autem cum Deo illa deserente perstiterat, de sua certissime cognita semper futura felicitate
Abbreviated transcription (Latin):
Lia uͦ creatura rationalis quȩ in hominib erat. qm̃
peccatis atq suppliciis et onginalib ⁊ ꝓpriis tota ꝑi¬
erat: ex eiꝰ parte reparata. qd̾ angłicȩ societati ruina
illa diabolica minierat: suppleret᷑: Hoc enĩ ꝓmissũ
ẽ. resurgentibꝰ scĩs: qr ert̃ equales angłis d̾i: Ita
suꝑna hierłm mat̾ nr̃a ciuitas mi. nulla crurũ nu¬
merositate fraudabit᷑: atit ubiore etiã copia fortasse
regnabit: Neq eñĩ numerũ aut sc̃oꝵ hominũ aut
ĩmiundoꝵ demonũ nouimꝰ⁊ in quoꝵ loco succedentes
filii sc̃ȩ matris q̃ stẽrilis apparebat in terris: in¬

Expanded text:
lia vero creatura rationalis quae in hominibus erat, quoniam peccatis atque suppliciis et originalibus et propriis tota perierat, ex ejus parte reparata, quod angelicae societati ruina illa diabolica minuerat, suppleretur. Hoc enim promissum est resurgentibus sanctis, quod erunt aequales angelis Dei . Itsalem mater nostra, civitas Dei, nulla civium suorum numerositate fraudabitur, aut uberiore etiam copia fortasse regnabit. Neque enim numerum aut sanctorum hominum, aut immundorum daemonum novimus, in quorum locum succedentes filii s
Abbreviated transcription (Latin):
fallit. m̃tẽ uero ñ mouet a uera recta q sententia.
qua qͥsq uitã fidelẽ gexit ⁊ nullũ ẽ. in religione
ꝑicłum : uł cũ se bonũ fingens. ea facit siue dic̃.
qͣ bonis angłis ꝯgruunt ÷ etiã si credat᷑ bonꝰ: ñ ẽ.
error xp̃ianȩ fidi ꝑicłosus aut morbidꝰ Cũ uͦ ꝑ
hȩc aliena ad sua incipit ducere: tc eũ dinoscere
nec ire pꝰ eũ. magna et necessaria ungilantia ẽ
Sed qͦtus qͥsq hominũ idoneus ẽ. om̃s mortiferos eiꝰ
dolos euad̾e ÷ nͥ regat atq tueat᷑d̾s: Et illa huiꝰ rei
difficultas ad hoc̃ ẽ. utilis. ne sit spes sibi qͥsq. aut
hõ alt̾ alteri. s d̾s suis om̃ibꝰ: id enĩ nob̾ expedi¬
re potiꝰ ꝓrsus pioꝵ ambigit nemo lxuiii. qͣndo
quȩ in scĩs angłis et uirtutibꝰ di ẽ. eccłia.
tẽ nob̾ sicuti ẽ. m̃notescet. cũ ei ꝯriuncti fuermꝰ
infine: ad simul habendã beatitudinẽ sempit̾na
Ista uͦ quę ab illa ꝑegrinat᷑ in t̾ris. eo nołi notio.

Expanded text:
ectaque sententia, qua quisque vitam fidelem gerit, nullum est in religione periculum: vel cum se bonum fingens, ea facit sive dicit, quae bonis angelis congruunt, etiam si credatur bonus, non est error christianae fidei periculosus aut morbidus. Cum vero per haec aliena ad sua incipit ducere, tunc eum dignoscere, nec ire post eum, magna et necessaria vigilantia est. Sed quotusquisque hominum idoneus est omnes mortiferos ejus dolos evadere, nisi regat atque tueatur Deus? Et ipsa hujus rei difficultas ad hoc est utilis, ne sit spes sibi quisque, aut homo alter alteri, sed Deus suis omnibus. Id enim nobis potius expedire prorsus piorum ambigit nequae in sanctis angelis et virtutibus dicitur Ecclesia, tunc nobis sicuti est innotescet cum ei conjuncti fuerimus in finem ad simul habendam beatitudinem sempiternam. Ista vero, quae ab illa peregrinatur in terris, et nobis notior est,
Abbreviated transcription (Latin):
s.
Minꝰ gͥ magnũ ẽ. enga eũ ẽẽ. beniuclũ sue etia
benẽficũ. qͥ tͥ mehil mali fecerti: illud multo
grandiꝰ ⁊ magnificei. tissimę bonitatis ẽ: ut tuũ
quoq iniicũ diligas : et ei qͥ tͥ malũ uult.
& si potest facit. tu bonũ semꝑ uelis. faciasq

Expanded text:
. Minus enim magnum est erga eum esse benevolum, sive etiam beneficium, qui tibi nihil mali fecerit; illud multo grandius et magnificentissimae bonitatis est, ut tuum quoque inimicum diligas, et ei qui tibi malum vult, et si potest facit, tu bonum semper velis, faciasque
Abbreviated transcription (Latin):
eu dum it musticasi a percie eed st fnti. st¬
u Sim de nullũ uosset hab̾e pectatum  ds
et eiꝰ matrẽ angłs salutauit: qnͣdo ei fut᷑um nun¬
tiauit hunc partũ: Aue inqͥt gr̃a plena & pau¬
lo post: Inuenisti ait gr̃am apud dm̃: Et hȩc
qͥdem gr̃a plena. ⁊ inuenisse ap̃ dm̃ grãm dicit᷑:
ut dñi sui ĩmo dñi om̃iu mater eẽt De ipso autẽ¬

Expanded text:
stus nullum posset habere peccatum. Sic et ejus matrem angelus salutavit, quando ei futurum nuntiavit hunc partum: Ave, inquit, gratia plena. Et paulo post: Invenisti, ait, gratiam apud Deum . Et haec quidem gratia plena, et invenisse apud Deum gratiam dicitur, ut Domini sui, imo Dom
Abbreviated transcription (Latin):
p̃clari patris nr̃i. nos et discipłos meminerimꝰ ẽẽ.¬
& filios: Rapiamꝰ unusquisq qd̾ possumꝰ: de bonis in¬
testati parentis: Hic de hereditate assumat fidei o¬
lostricã gestoꝵ uarietatẽ p̃ciosã: hic mansuetudinẽ
ac simplicitatis occupet talentũ: Ille decuis pectoris.
beniuolentiȩ ac sapientiȩ monile sibi uendicet: hic
margaritũ compuntionis. et thesaurũ castitatis
muadat: Licet enĩ ille locupletissimꝰ di amicus. quic¬
quid habuit integr̃u secũ tulerit: & nob̃ tam̃ si uolu¬
mꝰ. totũ reliquit: Ita gͦ agamꝰ. bona illius secꝰtantes:
ut qui in ȩt̾nã głam suscitandꝰ sub fine scłoꝵ reddet᷑:
nunc eccł̃iȩ ꝑ rediuiua in filiis merita ĩa resurgat:¬

Expanded text:
praeclari patris nostri nos et discipulos meminerimus esse epraeclari patris nostri nos et discipulos meminerimus esse et filios. rapiamus unusquisque, quod possumus, de bonis intestati parentis. hic de hereditate assumat fidei holosericam, gestorum uarietatem pretiosam, hic mansuetudinis ac simplicitatis occupet talentum, ille decus pectoris beneuolentiae ac sapientiae monile sibi uindicet, hic margaritam compunctionis et thesaurum castitatis inuadat. licet enim ille locupletissimus . dei amicus, quidquid habuit, integrum secum tulerit, et nobis tamen, si uolumus, totum reliquit. ita ergo agamus bona illius sectantes, ut, qui in aeternam gloriam suscitandus sub fine saeculorum reddetur, nunc ecclesiae per rediuiua in filiis merita iam resurgat
Abbreviated transcription (Latin):
leo inqͥrendos iudicat: et sequendos utiq uirtutũ uesti¬
giis. yodore inrtutui: Non enĩ ab illo inquirunt᷑ nͥ bo¬
ni: quia se ultro ingert̃ mali: Post illos uiolenter
currit: hos etiã negligent᷑ incurrit: Beati gͥ quos hic
leo inuidia cogit᷑ querere: & malitia ñ ꝑmittit᷑ inue-¬
nire: Terribilit̾ quidẽ sonat in aurib nr̃is: dũ audiui¬
mꝰ. tanꝗͣ leo rugiens: S quia dictũ ẽ escȩ eiꝰ elecꝰtȩ st̃.
qd̵ querit electionis ÷. qd̾ rugit desperationis ẽ: sicut
i alio loco legimꝰ. dentib suis freret et tabescet:
Ita hȩc loquit᷑ sermo diuinꝰ: ut terrori comiuncꝰta sit
consolatio Cruenti quidẽ ẽ qd frendet: s uicꝰti qd̾
tabescit : Et int̾ hȩc quanta sint illa quȩ a d̾o p̃para¬
ta sunt homini: etiã liuor ꝓdit mimici Hȩc itaq
kĩni cogitantes. ⁊ in hoc agone desudantes: głosi ac

Expanded text:
leo inquirendos iudicat et sequendos utique uirtutum uestileo inquirendos iudicat et sequendos utique uirtutum uestigiis et odore meritorum. non enim ab illo inquiruntur nisi boni, quia se ultro ingerunt mali. post illos uiolenter currit, hos etiam neglegenter incurrit. beati igitur, quos hic leo inuidia cogitur quaerere et malitia non permittitur inuenire. terribiliter quidem sonat in auribus nostris, dum audiuimus: tamquam leo rugiens. sed quia dictum est: escae eius electae sunt, quod quaerit, electionis est, quod rugit, desperationis est, sicut in alio loco legimus: dentibus suis frendet et tabescet. ita haec loquitur sermo diuinus, ut terrori coniuncta sit consolatio. cruenti quidem est, quod frendet, sed uicti, quod tabescet. et inter haec quanta sint illa, quae a deo praeparata sunt homini, liuor prodit inimici. Haec itaque, carissimi, cogitantes et in hoc agone desudantes gloriosi ac
Abbreviated transcription (Latin):
in quib nunc erubescimꝰ ÷ tunc nob aduersarnus ñ obsta¬
bat. imno etiã consentiebat: quia circa miserabilẽ ac
ꝑditã uitã nr̃ãm ñ inueniebat in quo exercẽret inui¬
dĩa suã Belectabant᷑ illũ nr̃a oꝑa: sufficiebant illi ꝑ
se nr̃a crimina ⁊ peccata: Quis enĩ suscipiat bellũ.
contͣ militẽ suũ: Quis uelit impugnare subiecꝰtũ suũ :
S supra omnẽ infelicitatẽ erat uita illiꝰ: cui nocere de¬
dignabat᷑ inimicus: At uͦ nunc pꝰqͣm uoluntatib
illius renuntiauimꝰ. uidit cultores suos ad acꝰtoris prir¬
tim redisse famulatũ: uidit in nob̃ quodammͦ idola
sua in di tẽplũ mutari: frendens & tanꝗͣ leo rugiens.
om̃s nocendi aditꝰ ꝑuigil insidiator explorat. de quo
leone apłs testat᷑ Uigilate. quia aduersariꝰ ur diabolus. ut
leo rugiens circuit querens quẽ deuoret: Beati quos hic

Expanded text:
in quibus nunc erubescimus, tunc nobis aduersarius non obstain quibus nunc erubescimus, tunc nobis aduersarius non obstabat, immo etiam consentiebat, quia circa miserabilem ac perditam uitam nostram non inueniebat, in quo exerceret inuidiam suam. delectabant illum nostra opera, sufficiebant illi per se nostra crimina et peccata. quis enim suscipiat bellum contra militem suum et quis uelit impugnare subiectum suum? sed super omnem infelicitatem erat uita illius, cui nocere dedignabatur inimicus. At uero nunc, postquam uoluptatibus illius renuntiauimus, uidit cultores suos ad actoris pristini rediisse famulatum, uidit in nobis quodam modo idola sua in dei templum mutari et frendens et tamquam leo rugiens omnes nocendi aditus peruigil insidiator explorat, de quo leone apostolus attestatur: uigilate, quia aduersarius uester diabolus ut leo rugiens circuit quaerens, quem deuoret. beati, quos hic
Abbreviated transcription (Latin):
cundĩa: cuius obedientia. pigritiã tacite alterꝰ increpat:
cuiꝰ ferrior. mertĩa alieni teporis exfuscitat: qui ꝓximi
sui p̃ ira turbatũ ocubũ cordis. gr̃a consolationis atq ȩdi¬
ficationis illumurat: Meliꝰ ẽ huic. ꝗͣ illi qui frẽm pau¬
lulũ ab aliquo contristatũ. ñ tam̃ solatio suo porrecta ma
nu subleuat. s titubantẽ sicut parietẽ inclinatũ. malilo¬
quioꝵ impulsu acdiiuat ad ruinã: & salubrit᷑ ꝓ discipli-¬
nȩ ratione correptũ. ꝑ finistra consilia fic incitat ut al¬
lidat: sic armat ut ꝑimat: Itaq fr̃s cui mala ꝓpria ñ
sufficiunt: ille sic agat. ut iudiciũ etiã alienȩ ꝑditio¬
nis ñ incurrat: Certi simꝰ km̃i. qd̾ nisi caueamꝰ. nisi
nr̃as cotidie resecemꝰ & circuncidamꝰ passiones: deteriores mul¬
tũ nos effici. qͣm fueramꝰ dũ in hoc scł̃o uiueremꝰ: ita ut

Expanded text:
cundiam, cuius oboedientia pigritiam alterius tacite increpat, cundiam, cuius oboedientia pigritiam alterius tacite increpat, cuius feruor inertiam alieni teporis exsuscitat, qui proximi sui prae ira turbatum oculum cordis gratia consolationis atque aedificationis illuminat. melius est huic quam illi, qui fratrem paululum ab aliquo contristatum non tamen solacio suo porrecta manu non subleuat, sed titubantem sicut parietem inclinatum maleloquiorum impulsu adiuuat ad ruinam et salubriter pro disciplinae ratione correctum per sinistra consilia sic incitat, ut allidat, sic armat, ut perimat. Itaque, fratres, cui mala propria non sufficiunt, ille sic agit, ut iudicium etiam alienae perditionis incurrat. certi simus, carissimi, quod, nisi caueamus, nisi nostras cotidie resecemus et circumcidamus passiones, deteriores multum nos effici, quam fueramus, dum in hoc saeculo uiueremus, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
illȩ fatuȩ uirgines qͣmlibet stultȩ e̾ẽnt: ñ tam ali¬
enas extinguere lãpades. ꝙͣ suas illummare cupiebant:
& id̾o ad istaꝵ similitutiñe. si cui nr̃m deest pinguissi¬
ma gr̃a humilitatis: et si deest. ignis fid̾i. & si flamma
feruoris: ⁊ si oleũ caritatis. et si lum̃ discretionis: ue¬
mat ad eos quos magis abundare ꝑp̾exerit: & gr̃am
in se a ꝓximis ñ auferẽdo. s imitando tranffundat :¬
& bona possessionis alienȩ ñ solu sine dampno. s etĩa cũ lu¬
cro possessionis inuadat: Numꝗͣ eni sentit luminis damp¬
nũ. pburimꝰ ignis accensus: nec minuit solis lucẽ. confi¬
derantiũ multitudo: Quanti ad eũ ꝑspexerint. tantis
munera sua commodat: et ip̃se tam̃ semꝑ integer ꝑseue¬
rat. Benedicta a d̾o illa anima ẽ. cuiꝰ humilitas. alterꝰ
confundit suꝑbiã: tuiꝰ patientia. ꝓximi extinguit ira¬

Expanded text:
illae fatuae uirgines, quamlibet stultae essent, non tam aliillae fatuae uirgines, quamlibet stultae essent, non tam alienas exstinguere lampades quam suas illuminare cupiebant. et ideo ad istarum similitudinem, si cui nostrum deest pinguissima gratia humilitatis et si deest ignis fidei et si flamma feruoris et si oleum caritatis et si lumen discretionis, ueniat ad eos, quos magis abundare perspexerit, et gratiam in se a proximis non auferendo, sed imitando transfundat et bona possessionis alienae non solum sine damno, sed etiam cum lucro possessionis inuadat. numquam enim sentit luminis damnum plurimus ignis accensus nec minuit solis lucem considerantium multitudo. quanti ad eum perspexerint, tantis munera sua commodat et ipse tamen semper integer perseuerat. Benedicta a deo illa anima est, cuius humilitas alterius confundit superbiam, cuius patientia proximi exstinguit ira
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ꝓrimis cõmodat. tantũ in se lucra alioꝵ conuer¬
tit: Si uͦ e contͣrio ꝑ mobedientiã uel ꝑ suꝑbiam.
quȩ res qd̾ pens ẽ faciliꝰ inueniri solet. ad mali exẽ¬
plũ siue iniquitatis alios attraxerit: quantos des¬
truxerit. de tantis ꝑiculũ dampnationis ineurrit:
Quantis detrim̃tũ fuit. de tantis dampna contͣxit:
q peccatũ qd ab illo semel recessit. ad eũ multipli¬
cit̾ redundabit: Quã obrẽ sicut ille ualde ãmiran¬
dꝰ atq laudandꝰ ẽ. cuiꝰ cursus bonꝰ multoꝵ ꝓfectꝰ est:
positi agere studeamꝰ: ne uita nr̃a. alioꝵ uirtutib
noceat : et ne alioꝵ feruorẽ. tepor nr̃ debilitet: ⁊ ne
alioꝵ pacientiã. nr̃a iracundia uiolet: ne alioꝵ humi¬
litat̃e. suꝑbia nr̃a deprauet: ne alioꝵ pulcritudinẽ.
feditas nr̃a contaminet: ne alioꝵ ardentes extingua¬
mꝰ lampades. si nr̃as illuminare. ñ possumꝰ E quidẽ

Expanded text:
num proximis conum proximis cotit. si uero e contrario per inoboedientiam uel superbiam, quae res, quod peius est, facilius inueniri solet, ad mali exemplum siue iniquitatis alios attraxerit, quantos destruxerit, de tantis periculum damnationis incurrit, quantis detrimentum fuit, de tantis damna contraxit et peccatum, quod ab illo semel recessit, ad eum multipliciter redundabit. quamobrem sicut ille ualde admirandus atque laudandus est, cuius cursus bonus multorum profectus est, positi agere studeamus, ne uita nostra aliorum uirtutibus noceat et ne aliorum feruorem tepor noster debilitet et ne aliorum patientiam nostra iracundia uiolet, ne aliorum humilitatem superbia nostra deprauet, ne aliorum pulchritudinem foeditas nostra contaminet, ne aliorum ardentes exstinguamus lampades, si nostras illuminare non possumus. et quidem
Abbreviated transcription (Latin):
onis reqͥrere ⁊ nichil honoris: p̃sentium rerũ solati¬
a refugere: & ad ꝓmissa ȩt̾nȩ remunerationis p̃mia
animũ p̃parare: subiectione et abiectione gaudere:
⁊ pauꝑtatẽ studio querere: & non solũ facultates
s ipsas uoluntates de cordib eradicare: Nichil enim
ꝓpriũ habere int̾dũ res necessitatis exigit: nichil
aut̃ concupiscere. res uirtutis: Illud etĩa scire debe¬
mꝰ: qd̾ qui int̾ nos uitã hab̾e constituimꝰ: aut cum
grandi frucꝰtu. aut cũ grandi ꝑiculo. uel diligen¬
tes uel etiã neglites sum̃us Ande felis est illa am¬
ma. quȩ cdũ bene in congregatione uersat᷑. multoꝵ
gaudiũ ẽ: & plurimi ex ea uel edificant᷑ uel illu¬
minant᷑. B ona enĩ dũ multis cõmunicant᷑: ad¬
dunt᷑: Ad qd̾ etiã sapientissimi illiꝰ sententia res¬
se sequentib aut patientia p̃buerit: quantũ ex se bo¬

Expanded text:
onis requirere, nihil honoris, praesentium rerum solacionis requirere, nihil honoris, praesentium rerum solacia refugere et ad promissa aeternae remunerationis praemia animum praeparare, subiectione et abiectione gaudere et paupertatem studio quaerere et non solum facultates, sed ipsas uoluntates. de cordibus eradicare. nihil enim proprium habere interdum res necessitatis exigit, nihil autem concupiscere res est uirtutis. Illud etiam scire debemus, quod, qui inter nos uitam habere constituimus, aut cum grandi fructu aut cum grandi periculo uel diligentes uel etiam neglegentes sumus. unde felix est illa anima, quae, dum bene in congregatione uersatur, multorum gaudium est et plurimi ex ea uel aedificantur uel illuminantur. bona enim, dum multis communicantur, adduntur. ad quod etiam sapientissimi illius sententia resse sequentibus aut patientiam praebuerit, quantum ex se bo
Abbreviated transcription (Latin):
sccuritatẽ: sed ad pugnã. ad certamen con¬
Spienmꝰ: Ad agoñe huc ꝓcesfimꝰ: ad erercen¬
l sbUacũ uiciis bella conscendimꝰ: Uicia eñi
nr̃a. hostes nr̃i funt: de quib scriptura ꝓnuntiat.
conflictus iste. sine fine : hostis iste. sine pace ẽ:
Hoste isto uinci potes: recipi in amicitia non pote
& id̾o preliũ istua qd̾ susceꝑimꝰ. satis durũ satisq
periculosũ est :̃ quia int᷑ hominẽ gerit᷑ : et nisi
ũ ipso homine finit᷑. Id̾o gͦ nos ad tranqͥlla hec
secreta. & spitalia castra contulimꝰ. ut cotidie
cont᷑ pastiones nr̃as infatigabili congressione
cextenꝰ⁊ ut cotidie seniorib nr̃is quasi famulas
uoluntates nr̃as subiciamꝰ : ut cordis neqͥtias
cuuncidamꝰ. uel ling̾e̾ gladiũ recundamꝰ: Non
solũ miucẽ ñ inferamus iniurias: s nec ab aliis
sentiam̃ illatas Peculiariter enĩ ista ad ꝓfessi.¬
onẽ nr̃am ꝑtinent. nichil in hac uita consolati¬

Expanded text:
securitatem, sed ad pugnam, ad certamen conuenimus, ad agonem huc processimus, ad exercenda cum uitiis bella conscendimus. uitia enim nostra hostes nostri sunt, de quibus scriptura pronuntiat conflictus iste sine fine, hostis iste sine pace est. hoste isto uinci potes, recipi in amicitiam non potes. et ideo proelium istud, quod suscepimus, satis durum satisque periculosum est, quia intra hominem geritur et nisi cum ipso homine non finitur. Ideo ergo nos ad tranquilla haec secreta et spiritalia castra contulimus, ut cotidie contra passiones nostras infatigabili congressione certemus, ut cotidie senioribus nostris quasi famulas uoluntates nostras subiciamus, ut cordis nequitias circumcidamus uel linguae gladium recondamus, ut non solum inuicem non inferamus iniurias, sed nec ab aliis sentiamus illatas. peculiariter enim ista ad professionem nostram pertinent nihil in hac uita consolati
Abbreviated transcription (Latin):
uimus Fili si malus fueris: solus hauries mala:
Suã linguã malilocus maculat: suũ cor obtre¬
ctator exulcerat : suȩ mentis lumen iracun¬
& sicut exulceratis parentib nascunt᷑ uiꝑel ita hu¬
mana p̃cordia ipsis pͥmitus qͣs conceꝑint passio¬
nib dilacerant᷑: illa in qͣm p̃cordia. de quib
uicioꝵ generatio serpentina ꝓfert᷑ : ipsa pͥmit᷑
monstruosa partꝰ fecunditate uiolat᷑ : De ta¬
li partu dicit sermo diuinꝰ: Ecce parturiuit
in iusticiã: concepit dolorẽ. peꝑit iniquitate:
Conuertet᷑ dolor eiꝰ in caput enis: et in uerticẽ

Expanded text:
vinus: Fili, si malus fueris, solus hauries mala tua. vinus: Fili, si malus fueris, solus hauries mala tua. Suam linguam maliloquus maculat, suum cor obtrectator exulcerat, suae mentis lumen iracunEt sicut exulceratis parentibus nascuntur viperamana praecordia ipsis primitus quas conceperint passionibus dilacerantur. Illa inquam praecordia, de quibus vitiorum generatio serpentina profertur, ipsa primitus monstruosa partus fecunditate violantur. De tali partu dicit sermo divinus: Ecce parturiit injustitiam, concepit dolorem, et peperit iniquitatem. Convertetur dolor ejus i
Abbreviated transcription (Latin):
gressione. s etiã ammirabili uilitate subducit:
multũ eẽt leuiꝰ si sobrietate añante dormiret
Et ille qͥ ieiunans. oneratũ ⁊ p̃grauatũ pectꝰ
rracundiȩ uel indignationis aistricꝰtione cir¬
cũfert. & a uini se abstinet usib. amarissimȩ¬
discordiȩ ebrietate turbatꝰ : qui inqͣm ext̾iore
salutifera poculoꝵ parcitate se macerat. et¬
eiꝰ int̾iora mortiferũ uirus odioꝵ uiscera in¬
fecta eructuant : ñne in ꝓpħicas uoces dirigit᷑.
ñ tale ieuiniũ elegi dicit dñs: ł illud. ex ui
nea sodomoꝵ uinea eoꝵ. et uitis eoꝵ ex gormor¬
ra uua eoꝵ. uua fellis. & botrus amaritudinis
in ipsis: Ita gͦ interdũ diabolus. cũ aduertit
animã fide uacuã. et đi timore nudata: ita
aiuersis passionib inebriat mentẽ: ut qͣnͣdo¬
aut maledicimꝰ. aut irascim᷑. aut obtrectamꝰ.
in suũ recurrit actore. sicut dicit sermo di¬

Expanded text:
gressione, sed etiam abominabili vilitate subducit, gressione, sed etiam abominabili vilitate subducit, multo esset levius, si sobrietate dominante dormiret. Qui jejunans oneratum et praegravatum pectus iracundiae, et indignationis distentione circumfert; qui a vino abstinetdiscordiae ebrietate turbatur; qui, inquam, exteriori et salutifera poculorum parcitate se macerat, et interiora ejus mortiferum virus odiorum eructant, nonne in se propheticas voces dillud: Ex vinea enim Sodomorum vinum eorum, et vites eorum ex Gomorrha; uva eorum uva fellis, et botrus amaritudinis in ipsis . Ita autem interdum diabolus cum advertit animam fide vacuam et Dei timore nudatam, ita diversis passionibus inebriat mentem, ut quando maledicimus, aut irascimur, aut obtrectamus,in suum recurrit auctorem, sicut dicit sermo di
Abbreviated transcription (Latin):
silentiũ sit. et in habitatorib uicioꝵ sit tumul¬
tus ⁊ colluctatio passionũ: & si ext̾iora nr̃a sere¬
nitas tẽneat. et interiora tempestas: Solemus
cõputare N fallat te quicumq es ille numerus
dierũ: quos hic relicto corporalit̾ scło cõsump¬
fisti Iilum tantũ diem uixisse te cõputa. in qͦ
uoluntates ꝓprias ab negasti: in qͦ malis desidiis
restitisti: quẽ sine ulla regłȩ trans gressione au
nec ꝑiurii culpa resꝑsit: qui peccatũ ñ gessit:
qͥ diabolo repugnauit: Illum aiẽ uixisse te
cõputa. qͥ puritatis ⁊ scȩ̃ meditationis habuit
lucẽ: quẽ ñ conuersatio tenebrosa mutauit
in noctẽ: Illũ inqͣm diem applica ad uit̾a tũa:
cuiꝰ usus ꝑuenit ad animã tuam: Solẽmus
etiã nob̾ de corꝑaliũ ieiunioꝵ ac iusibiliũ ui¬
giliaꝵ assiduitate blandiri: qui pꝰ uigilias ac for
te de ipsis iugiliis ad obtrectationes. ad uerbo¬
bibitionesq furtiuas. ñ solũ dampnabili trans¬

Expanded text:
silentium sit, et in habitatoribus vitiorum sit tumultus, et conluctatio passionum, si exteriora nostra serenitas teneat, et interiora tempestas? Non supputare. Non te fallat, quicumque ille es, numerus dierum quos hic relicto corporaliter saeculo consumpsisti. Illum tantum diem vixisse te computa, in quo voluntates proprias abnegasti, in quo malis desideriis restitisti. Quem sine ulla regulae transgressione duxnon perjurii culpa respersit; qui peccato non cessit, qui diabolo repugnavit. Illum diem vixisse te computa, qui paritatis et sanctae meditationis habuit lucem, quem non conversatio tenebrosa mutavit in noctem. Illum, inquam, diem applica ad vitam tuam, cujus usus pervenit ad animam tuam. Solemus etiam nobis de corporalium jejuniorum ac visibilium vigiliarum assiduitate blandiri, qui post vigilias ac de ipsis forte vigiliis ad obtrectationis, ad verbobibitionesque furtivas, non solum damnabili trans
Abbreviated transcription (Latin):
aut uene: natis linguȩ gladiis uulneram᷑:
ꝓminimis & paruissimis reb scandalizan¬
tes÷ int̾dũ etiã qd̃ monachũ ñ decet. in lites
et iurgia ꝓrunpentes: Interdũ ꝓfessionẽ nr̃ãm
regulȩ transgressione uiolam᷑: furtũ inferre

Expanded text:
aut venenatis linguae gladiis vulneramur, aut venenatis linguae gladiis vulneramur, pro minimis et parvissimis rebus scandalizantes, interdum etiam quod monachum non decet in lites et jurgia prorumpentes, interdum professionem nostram regulae transgressione violamus, furtum inferr
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝗͣ grãm ⁊ ibi tanqͣm leo rugiens ⁊ circiuens.
ad inuadendã predam totus incũbit: & id̾o
quia hic positis nocere ñ p̾ualet: uult ipse¬
deceptor minꝰ cautos ꝑ cogitationes et ꝑ diuer-¬
sas temptationes. ex hoc loco quodammͦ qͣsi ex¬
tra castra ꝓducere ÷ & quasi de munitissima
arce deponere: et cũ deposuerit. uelud de lo¬
co suꝑiore defligere : ut etiã si nauẽ mergere
ñ potuit: salti ex detrimentis et dampnis que
abundant in scło. iocundissimã penã referat:
Meccit pͥmũ intemptationes aduersas ⁊ indigna¬
tates : anmositates: ut dũ homo qđ semel desti¬
nauerit. atq in furore definierit. implere con¬
tendit : ñ cogitet dampnũ suum. ñ respiciat
ad ruinã: Et cũ illũ deposuerit: tunc ei in nichi¬
tũ iam ꝓfutura penitudo succedit: Hic sumꝰ:
et tuti ñ sumus Aut enĩ cordis cogitationib
uariis. et imꝓbis. atq in honestis agitam᷑ :

Expanded text:
aliquam gratiam, ibi tamquam leo rugiens et circumiens aliquam gratiam, ibi tamquam leo rugiens et circumiens ad invadendum praedam totus incumbit; et ideo quia hic positis nocere non praevalet, vult aliquos minus cautos per cogitationes ac per diversas tentationes ex hoc loco quodammodo, quasi extra castra producere, et quasi de munitissima arce deponere, et cum deposuerit, velut de loco superiore confligere: ut etiamsi navem non valet me gere, saltem ex detrimentis et damnis, quae abundant in saeculo, jucundissimam praedam referat. Immittet primum intentiones diversas, indignitates, animositates: ut dum homo quod semel destinavit, atque in furore definivit, implere contendit, non cogitet damnum suum, non respiciat ad ruinam; et cum illum  Al. illo deposuerit, tunc in nihilo jam futura poenitudo succedit. Hic sumus, et toti non sumus. Aut enim cordis cogitationibus variis et improbis atque inhonestis agitamur,
Abbreviated transcription (Latin):
limꝰ in scło uiuere: Nam cũ hic grande putet᷑
dampnũ. ñ cotidie aliqͥd adquirere: illic gran¬
dis questꝰ putandꝰ ẽ. uel adquisita ñ ꝑdere:
Iic in quã graue detrim̃tũ credit᷑. ñ cotidie ꝓficere.
ibi uͦ summa uirtꝰ ẽ. ñ ꝑire: Iaoq si adhuc tẽ¬
nues et pauperes sumꝰ. hic aliqͥd consequi la¬
boremꝰ: Si uͦ aliquid conseciiti fuerimꝰ hic: illud
um erit: qđ hic dño uixerimꝰ Quãduui hic con¬
bile erit. ad locũ istũ uel cogitatione respicere :
se discedere. qđ hic bene cucirrit ÷ qd̾ hic mul¬
tũ laborauerit⁊ hic talis hoc agit. quomͦ si aliqͥs
onerata mercib nauẽ. de portu soluat. & tem¬
pestatib tradat: et ad scõpulos atq ad saxa
detorqueat: Quanto itaq magis amplius labo¬
ramꝰ : tanto callidiores ẽẽ debemus: ꝓficientib
enĩ insicdiat᷑ inimicus: et ubi uidet aliquã spem.

Expanded text:
limus in saeculo vivere: nam cum hic grande putetur limus in saeculo vivere: nam cum hic grande putetur damnum non quotidie aliquid acquirere, illic grandis quaestus est putandus vel acquisita non perdere. Hic, inquam, grave detrimentum creditur, non quotidie proficere: ibi vero summa virtus est non perire. Ideoque si adhuc tenues ac pauperes sumus, hic aliquid consequi elaboremus. Si vero aliquid consecuti sumus, hic illud sum erit, quod hic Domino vixeris, quia quandiu hic conbile erit ad locum istum vel cogitatione respicere. se discedere, quoniam hic bene cucurrerit, quod hic multum laboraverit, hic talis hoc agit, quomodo si aliquis oneratam mercibus navem de portu solvat, et tempestatibus tradat, et ad scopulos atque ad saxa detorqueat. Quanto magis itaque laboramus, tanto cautiores esse debemus. Proficientibus enim insidiatur inimicus, et ubi videt aliquam spem,
Abbreviated transcription (Latin):
endo: Uere dico & ñ mentior: Etiã si hic uiginti
aut trignita annos dño impendissemꝰ. cui utiq
totũ nos scimꝰ debere qđ uiuimꝰ: et ut satis unũ
sanũ ageremꝰ in scło: mestimabile e̾ẽt qͣntũ nob̃
messis ostendant : et me sub ipso falcis temꝑe.
subita uel aeris intẽperie uel pliuriaꝵ inundati¬
one decipiant. Quid mͥ ꝓderit. si uinea spem
omnẽ in flore ꝓmittat: ⁊ uel feraꝵ inciirsio.
om̃isq laboꝵ felicitas. in fine consistit: Illis aut̃
pendia. post aliquantũ annoꝵ ꝓfecꝰtũ. aliquib
desideriis abstrahunt᷑ Quid de illis erit. qui hic
quatuor aut quinq annos longissimũ tẽpus
credunt. & omnẽ reliquȩ uitȩ tractũ. in scłi
uanitate consiimunt: cũ etiam unꝰ annus scl̃i.
labores nr̃os in heremo adquisitos ita possit
absumere. quomͦ si mare magnũ paruissimũ
intra se riuũ recipiat et absor̾beat. atq ei
nec nomen relinquat: Nescio ad quȩ lucra ue¬

Expanded text:
endo. Vere dico etiam, si hic viginti aut triginta annos Domino impendissemus, cui utique totum nos scimus debere quod vivimus, et ut satis unum annum ageremus in saeculo, inaestimabile esset quantum nobis messis ostendant, et me sub ipso falcis tempore subita vel aeris intemperies, vel pluviarum inundatio decipiat? quid mihi proderit, si vinea spem omnem in flore promittat, vel ferarum incursio, omnisque laborum felicitas, in fine consistit. Cum autem ependia, post aliquantum annorum profectum, aliquibus desideriis abstrahuntur: quid de illis erit qui hic quatuor aut quinque annos longissimum tempus credunt, et omnem reliquae vitae tractum in saeculi vanitate consumunt, cum etiam unus annus saeculi labores nostros in eremo acquisitos ita possit absumere, quomodo si mare magnum parvissimum intra se rivulum recipiat et absorbeat, atque ei nec nomen relinquat. Nescio ad quae lucra ve
Abbreviated transcription (Latin):
impressa uiscerib. Multũ ẽ opus fletu: mul¬
lent. ad saluandos ipsius cordis dolores: Toto
incumbendũ ẽ spũ cõpunctionis: ut uetusta
mala tanqͣm sagitȩ quȩdã. de conscientiȩ
uiscerib euellant᷑. Non sufficit suminis labiis
aicere: peccaui dñe. peccaui. remitte : Saul
dicebat peccaui: s ñ obtinuit illã ueniam.
qͣm dauid una penitentiȩ uoce ꝓneruit:
hoc quare: Quia confessionẽ illã nuda ma¬
gis quã uere gemitꝰ exprimebat: qi ñ cõpen¬
sabat᷑ cũ magnitudine criminis. lenta humi
ut debita illa redimant᷑. quib et̾na mors debe¬
t᷑ nec transitoria opus ẽ satisfactione. ꝓ ma¬
lis illis ꝓpter q̃ parat᷑ ẽ ignis ȩternꝰ Si uolumꝰ
intelligere. qͣm graues apud se facit uidex
nr᷑ hominũ culpas: respiciamꝰ ad penas fr̃s¬
in sustinendis delictis nr̃is: tantũ seuerior
rauit głam Ergo supplicioꝵ acerbitatẽ econ¬

Expanded text:
impressa visceribus. Multo opus est fletu, mulimpressa visceribus. Multo opus est fletu, mulad sanandos ipsius cordis dolores. Tota incumbendum est spiritus compunctione, ut vetusta mala tanquam sagittae quaedam de conscientiae visceribus evellantur. Non sufficit summis labiis dicere: Peccavi, parce et remitte. Et Saul dicebat, Peccavi; sed non obtinuit illam veniam quam David una poenitentiae voce promeruit . Et hoc quare? Quia confessionem illam nudam magis quam veri gemitus exprimebat; quia non compensabatur cum magnitudine criminis levis humiliut debita illa redimantur, quibus mors aeterna debetur; nec transitoria opus est satisfactione, pro malis illis propter quae paratus est ignis aeternus. Si volumus intelligere quam graves apud se faciat judex noster hominum culpas, respiciamus ad poenas. Quain sustinendis delictis nostris, tantum severus am. Ergo suppliciorum acerbitatem econ
Abbreviated transcription (Latin):
suerit uuilnera ÷ et ne suꝑ antiquas conscien¬
tiȩ maculas. recentia adhuc crimina imp̃s¬
serit: ne conu̾sionis nomen ad hoc assũꝑserit. ut
grauiꝰ sub sacra ꝓfessione delinqueret Aliqͣ̃nti nob¬
qd̾ locũ habitũ q mutauimꝰ ÷ qd̾ hic aliqͣntũ tem¬
ꝑis duximꝰ ⁊ spem om̃em in annoꝵ mimero collo¬
cantes: ac sic nosmecipsos ꝑnitiosa ꝑsuasione fal¬
erint: & quia illa nos obliti sumꝰ. credimꝰ qd̾ de
memoria diuinȩ seueritatis lapsa sint: s ñ ita ẽ
Om̃ia apud illũ collecta: om̃ia apud ullũ reposita
atq signata sunt: Audiamꝰ quid dicit ille qui
cũ ipso diabo ᷤ manu ad manũ. singłari certa¬
mine dimicabat. beatꝰ iob Signasti quasi in sac¬
culo peccata mã: E iterũ ip̃se dñs ait Nonne hec
collecta sunt. et signata in thesauris meis: Non
putemꝰ tã facile remitti posse. admissa semei
crimina: et ꝓfundo uulnere in anime ipsius

Expanded text:
suerit vulnera; ne super antiquas consciensuerit vulnera; ne super antiquas conscientiae maculas recentia adhuc crimina impresserit, et conversationis nomen ad hoc assumpserit, ut gravius sub sacra professione delinqueret. Aliquanti quod locum habitumque mutavimus, quod hic aliquantulum temporis viximus, spem omnem in annorum numero collocantes. Ac sic perniciosa nosmetipsos persuasione falerint: et quia illa nos obliti sumus, credimus quod de memoria divinae severitatis elapsa sint. Sed non ita est. Omnia apud illum collecta, omnia apud illum reposita atque signata sunt. Audiamus quid dicit ille qui cum ipso diabolo manu ad manum singulari certamine dimicabat, beatus Job: Signasti quasi in sacculo peccata mea ; et iterum ipse Dominus ait: Nonne haec collecta sunt, et signata in thesauris meis ? Non putemus tam facile remitti posse inusta semel crimina, et profundo vulnere in animae ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
et tunc uidebimꝰ qͣntas etiã de p̃sentib benefi¬
scło essem᷑: quid aliud ageremus. quã uolue¬
rem᷑ in malis nr̃is. et animaᷤᷤ nr̃as cotidianis ui¬
olaremꝰ macłis cotidianis confoderem᷑ uulnerib:
ita ut nec sentire possemꝰ: Habet hoc infelix con¬
suetudo peccandi: ut qͣnto unusquisq plus pec¬
cauerit. tanto minꝰ peccata ipsa intelligat: et
quando surrepit peccandi delectatio. statim fu¬
turi iudicii diem abscondit obliuio Econtrario
rit. tanto plus metuit: sic̃ ait scriptura: Sapi¬
ens. timendo dedinat a malo: Sapienꝰ gͦ semꝑ
in cõpuncꝰtione. ⁊ semꝑ in metu ẽ: et ut de p̃te¬
ritis suspirat mał. ita de fut᷑is ꝑiculis puigili
sollicitudine contremiscit: qui de p̃teritis an¬
.xiꝰ ẽ. ac secũ cõgitat ac reuoluit. ne forte parũ
peccata p̃terita defleuerit: ne forte nondum
satisfec̾it ꝓ innumerabilib uiciis siuis ÷ ne for¬
te magis ad uẽteres iniquitates noua suꝑpo¬

Expanded text:
ebimus quantum etiam de praesentibus benefisaeculo essemus, quid aliud ageremus quam volveremur in malis nostris, et animas nostras quotidianis violaremus maculis, quotidianis confoderemur vulneribus? et ita, ut nec sentiremus. Habet enim hoc infelix consuetudo peccandi, ut quantum amplius quisque peccaverit, tanto minus peccata ipsa intelligat, et quando subrepit peccandi delectatio, statim futuri judicii diem abscondit oblivio. Econtrario fuerit, tanto plus metuit, sicut ait Scriptura: Sapiens timendo declinat a malo . Sapiens ergo semper in compunctione et semper in metu est: et, ut de praeteritis suspirat malis, ita de futuris periculis pervigili sollicitudine contremiscit, qui de praeteritis anxius est, id secum cogitat ac revolvit, ne forte parum defleverit praeterita; ne forte nondum satisfecerit pro innumeris debitis suis; ne forte magis ad veteres iniquitates nova superpo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. illata conuicia et asꝑa uerba bene toleram:
cũ in secreto mentis ad nr̃a mala ꝑpetrata re¬
currimꝰ: Leue quippe uidebit᷑. qd̃ miuria ꝑcittir
dũ in actiõe . nr̃a conspicntꝰ. qͥa peius ẽ qd̾
merem᷑ : sic q fit. ut contumeliis gr̃a magis

Expanded text:
m illata convicia bene toleramus, cum in secreto mentis ad male perpetrata recurrimus. Leve quippe videbitur quod injuria percutimur, dum in actione nostra conspicimus quia pejus est quod m