comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cupit ducere subditos. Ideo enĩ dicitur dux
quia ducitꝰ & se ipsum utiq seducit si ꝑ uiãre¬
giã putat posse qmbulare quos ad foueã
malȩ uitȩ malũ exemplũ prȩbendo ꝑdu¬
cit: Tuergo esto signifer disciplinȩ sc̃ĩs¬
simȩ. Tuerige tropeum uirtutis intuen¬
dũ iugiter ceteris. tuimitandus appare.
quicũq te audit precipientẽ ñ redar guat
aliter operantem : Pone sem ꝑ incordetuo ser¬
mones a postoli dicentis. In excusabilis esõ ho¬
mo omnis qui iudicas In quo enĩ aliũ iudicas
te ipsum condem nas eadem enĩ quȩ agis
quȩ iudicas & quȩ culpabilia pronuntias ui¬
tare prius studebis postea condemnare :
quae cũque laudabilia operars prius. post¬
ea iubere: Uita quippe optimi ducis speculo
cõparata bene inspicitur siluceat in ea ñ si¬
mulato colore sed uerissima prorsus ostensi¬
one fides iustitia misericor dia patientia
continentia & ñ in prudens estimatio futu¬

Expanded text:
cupit ducere subditos; ideo enim dicitur dux, cupit ducere subditos; ideo enim dicitur dux, quia ducit; et seipsum utique seducit, si per viam regiam putat posse ambulare, quos ad foveam malae vitae, malum exemplum praebendo perducit. Tu esto ergo signifer disciplinae sanctissimae; tu erige tropaeum virtutis, intuendum jugiter caeteris; tu imitandus appare, quique te audit praecipientem, non te redarguat aliter operantem. Pone semper in corde tuo sermones Apostoli dicentis: Inexcusabilis es, o homo omnis qui judicas; in quo enim alium judicas, te ipsum condemnas; eadem enim agis quae judicas . Et quae culpabilia pronuntias, vitare prius studebis, postea condemnare: quaecunque laudabilia, operari prius, postea jubere. Vita quippe optimi ducis, speculo comparata, bene inspicitur, si luceat in ea, non simulato colore, sed verissima prorsus ostensione, fides, justitia, misericordia, patientia, continentia, et non imprudens aestimatio futu
Abbreviated transcription (Latin):
riãministrante : Periculosa ẽ aut̃ militũ
contradictio cedibus enĩ rapinisq: uicina
ẽ : & dulcis obeedientia dũ monitos saluta nb:
sapientissimi ducis libenter obtemperant :
Nec dubitari penitus oportet in actib mi¬
litarib: suꝑnȩ iirtutis auxilio duces fortis¬
simos indigere clamante clauid & quasi
incontentione generis humani responden¬
te eis. qui confidunt inuirtute sua : Bene¬
dictus dñs dr̃ meus qui docet manus meas
ad proeliũ & digitos meos adbellũ. mnise¬
ricordia mea & refugiũ meũ. susceptor
meus & liberator meus. quis ubiciet populos
subme hoc quippe intellegens ad nõ tibi populos
subici: Uoluntatẽ dnĩ proculdubio facere prope¬
rabis. & ñ potestate sola terre bis subditos sed
tranquilla consilia prȩbebis oboedientib: dans
ribus actibus occupato. ut quasi inspeculosie
in illomilites uiderint quidagere debeant:¬
& magis eos imitatio ad bonũ ꝓuocet quãpo¬
testas: Dux enĩ sapiens illuc debet ire quo

Expanded text:
ministrante. Periculosa est autem militum contradictio; caedibus enim rapinisque vicina est: et dulcis obedientia, dum monitis salutaribus sapientissimi ducis libenter obtemperat. Nec dubitari penitus oportet in actibus militaribus supernae virtutis auxilio duces fortissimos indigere, clamante David, et quasi in concione generis humani respondente eis qui confidunt in virtute sua: Benedictus Dominus Deus meus, qui docet manus meas ad praelium, et digitos meos ad bellum. Misericordia mea, et refugium meum, susceptor meus, et liberator meus, qui subdes populos sub me . Hoc quippe intelligens, a Domino tibi populos subjici, voluntatem Domini procul dubio facere properabis, et non potestate sola terrebis subditos; sed tranquilla consilia praebebis obedientibus, dans ribus actibus occupato, ut quasi in speculo, sic in illo milites videant quid agere debeant; et magis eos imitatio ad bonum provocet, quam potestas. Dux enim sapiens illuc debet ire, quo
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iano. Dicat tibi beatus apłs for¬
nicatores & adulteros iudi cabit
dr̃. Dicat ia cob probatus & non reꝓ¬
batus. ira enĩ magna & ignis un¬
diq ardens est alterius uxorem
concupiscere. Dicat iterũ sc̃issimꝰ
paulus nescitis quia corpora ur̃a mem¬
bra xp̃i sunt. Tollens ergo membra xp̃i
fatiam membra mer&ricis. his eñĩ uo¬
forsitan re publice magna necessi¬
tate memoreris. saltim cauere ꝑ¬
iurium. siminime potueris effuge¬
re iuramentum. memento itaque
mem̃tote eẽ xp̃i anum. militiam
ducis laudabiliter geruͦis ut frequen¬
titus benefitiis multos fatias tibi
amicos. cui diligeie p̃cipitur inimicos
plus esto bonus quam seuerus. quia
h& est ducis optimi laus ꝑfecta sola
obliuisci semꝑ iniurias. utuere ꝑ
hanc septime uirtutis industriam
dum semꝑ tibi ipse dixeris. memento
te esse xp̃anum merearis & in hoc¬
sđo & infuturo uiuere feliciter ubi
dabitur ducib xp̃ianis ꝑ p&uus prin

Expanded text:
Christiano. Dicat tibi beatus Apostolus: ForChristiano. Dicat tibi beatus Apostolus: Fornicatores et adulteros judicabit Deus . Dicat Job, probatus et non reprobatus: Ira enim magna, et ignis undique ardens est , alterius uxorem concupiscere. Dicat iterum sanctissimus Paulus: Nescitis quia corpora vestra membra Christi sunt? Tollens ergo membra Christi, faciam membra meretricis ? His enim voforsitan reipublicae magna necessitate, memor eris saltem cavere perjurium, si minime potueris effugere juramentum. Memento itaque, memento te esse Christianum: militiam ducis laudabiliter gerens, ut frequentibus beneficiis multos tibi facias amicos, cui diligere praecipitur inimicos. Plus esto bonus quam severus: quia haec est ducis optimi sola perfecta laus, oblivisci semper injurias, ut vere per hanc septimae virtutis industriam, dum semper tibi ipse dixeris: Memento te esse Christianum, merearis et in saeculo et in futuro vivere feliciter, ubi dabitur ducibus Christianis perpetuus prin
Abbreviated transcription (Latin):
gladium deuagina conpellit me¬
mentote esse xp̃ianum. Cuisine
causa fratrisuo irasci non lic&
& diutius cogita neuindicta quã
uideris inferre iustum transeat
modum. Quõ si irasci nefas est xp̃i¬
ano multo magis occideie sic ergo
punireum dux xp̃i ane : ut misericor¬
diter seruiens. Non hominem sed
uitium ꝑdere cupiar & publicam
disciplinam Nepereat reo ꝑ eunte
conseruare festines ubiq fidei tue
memor si infatinorib: euitandisita
ior infeliatas. ut quia ꝓhibere
nemo aud& scelaene commit tentẽ
Aut libeat quolic& aut licere put&ur
omne quodlib&. talib itaq temp¬
tationib pulsantib mentem quã¬
uis supp&at honoris dignitas clien¬
tumq numerosa familia quamuis
forte laud&ur p&cator in desideri¬
is animesuȩ & qui inqua gerit
benedicatur. ascendente suꝑ spetu¬
lam continentiȩ mem̃tote esse
xp̃i anum. uide quia uidere ad con¬
cupiscendum pars est adulterii

Expanded text:
gladium de vagina compellit, megladium de vagina compellit, memento te esse Christianum, cui sine causa fratri suo irasci non licet; et diutius cogita, ne vindicta quam videris inferre justum transeat modum. Quoniam si irasci nefas est Christiano, multo magis occidere. Sic ergo puni reum, dux Christiane, ut misericorditer feriens, non hominem, sed vitium perdere cupias; et publicam disciplinam, ne pereat, reo pereunte, conservare festines. Ubique fidei tuae memor, sicut in facinoribus evitandis, ita jor infelicitas; ut quia prohibere nemo audet scelera committentem, aut libeat quod licet, aut licere putetur omne quod libet. Talibus itaque tentationibus pulsantibus mentem, quamvis suppetat honoris dignitas, clientumque numerosa familia; quamvis forte laudetur peccator in desideriis animae suae, et qui iniqua gerit benedicatur, ascendens super speculam continentiae, memento te esse Christianum. Vide quia videre ad concupiscendum pars est adulterii
Abbreviated transcription (Latin):
& inieiunio xp̃iani simplicitas
iustum iudicem plac&: &ubi con¬
gregare diuitias ubi cor habese ui¬
b&ur inçelo scilic& ubi habita re
festinat non interra unde ꝑ singu¬
los dies migrat : remansurus intene¬
bris totus nisi mentis eius intentio.
Tam quam oculus corporis ad in¬
luminanda bonorum operum menbra
simpliciter luceat: Iam uero quod
seruire duobus dominis ad mon&us
quod de crastino non cogitare. quod
non iudicare neiudic&ur. quod ino¬
culo fratris stibulam uidere in suo
trabem non uidere. Culpatur &im¬
peratur ei. Mescm canib: d&. Nemar¬
garitas mittere audeat ante pas¬
cos. p&iturus ut accipiat. quesitu¬
rus ut inueniat pulsaturus. ut ape¬
riatur ei. multis modis & rationib:
demonstratur. quantum debeat
laudabilis propositi curam geiere
cristianus. Neineo tanti uo cabuli
dignitas uideatur errare: Propt̃¬
ea ut ꝑ singula que superius ex euan¬
gelio inseruimus recur rat inten¬
tio. quandote potestas duas eicere

Expanded text:
et jejuni Christiani simplicitas et jejuni Christiani simplicitas justum judicem placat; et ibi congregare divitias, ubi cor habere jubetur, in coelo scilicet ubi habitare festinat, non in terra unde per singulos dies migrat: remansurus in tenebris totus, nisi mentis ejus intentio, tanquam oculus corporis, ad illuminanda bonorum operum membra simpliciter luceat. Jam vero quod non servire duobus dominis admonetur, quod de crastino non cogitare, quod non judicare, ne judicetur; quod in oculo fratris stipulam videre, in suo trabem non videre culpatur; et imperatur ei ne sanctum canibus det, ne margaritas mittere audeat ante porcos; petiturus ut accipiat, quaesiturus ut inveniat, pulsaturus ut aperiatur ei: multis modis et rationibus demonstratur quantum debeat laudabilis propositi curam gerere Christianus, ne in eo tanti vocabuli dignitas videatur errare. 20. Propterea ut per singula quae superius ex Evangelio inseruimus recurrat intentio, quando te potestas ducis ejicere
Abbreviated transcription (Latin):
l& statuens dixit antiquis. oailum
poculo &dentem ꝓdente: discipulcs
uero euangelii. Nullam uoluit
xp̃s exp&tare uindictam sed ꝑcus¬
sum semel ꝑcutienti monuit alterã
p̃bee maxillam. Mille passus
angariatum duo milia ambulare
p̃cepit. inter dicens omnimodis ta¬
lionem : Lex in imicis odium reribuit
ꝓmisit. dilectionem uero amics
indulsit: Euangelii uero sacra p̃¬
ceptio. Diligite inquit in imicos urõs
benefatite his qui hoderunt uos.
& orate ꝓpersequentib & calum¬
niantib: uobis. Cumq his ampli¬
oribus uirtutib excellere legi
euan gelium demonstrass&. auana
gloria xp̃ianum reuocauit & admi¬
sericordiam. cui solus ds̃ testis est ꝓuo¬
cauit. Orationis quoq regulam simul
& uerba ciedentibus tradens. hac con¬
ditione constrixit. Orantes. utqui¬
cumq postulat sibi propria debita
relaxari: profiteatur sealiena do¬
nare nhil accepturus adnõ sinihil
uoluerit. prestare conseruo: quia

Expanded text:
lex statuens, dixit antiquis: Oculum lex statuens, dixit antiquis: Oculum pro oculo, dentem pro dente ; discipulos vero Evangelii nullam voluit Christus exspectare vindictam, sed percussum semel percutienti monuit alteram praebere maxillam. Mille passus angariatum duo millia ambulare praecepit, interdicens omnimodis talionem. Lex inimicis odium retribui permisit, dilectionem vero amicis indulsit; Evangelii vero sacra praeceptio: Diligite, inquit, inimicos vestros; benefacite his qui oderunt vos; et orate pro persequentibus et calumniantibus vos . Cumque his amplioribus virtutibus excellere legi Evangelium demonstrasset, a vana gloria Christianum revocavit, et ad misericordiam cui solus Deus testis est provocavit. Orationis quoque regulam simul et verba credentibus tradens, hac conditione constrinxit orantes, ut quicunque postulat sibi propria debita relaxari, profiteatur se aliena donare: nihil accepturus a Domino, si nihil voluerit praestare conservo. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
luti concordiȩ plus prospititur. quan¬
do dux optimus amari elegit nonti¬
meri . Dux amabilis murus est patriȩ
Quiuero inomni tempoie continu ato
uigore m&uendus appar&. omnes
sub ditos efficit infideles fatile tim&
ꝓditionem fatilius patitur. exstrane¬
us uiuit inter suos. Tantum posttre¬
mo tim&. quantum tim&ur. & hoc
infelicitatis flagello nullatenus
car&. nisi cunctis mansu&us & commu¬
nis eff&ctus didicerit sibi quando alte¬
rum iudicat dicere. noli esse multum
quo fatilius possis p̃cepta xp̃i seruate.
Xp̃s enim mansu&u dinẽ docens legis
quoque iustitiam tempera uit: H ac
distinctione legem euangeliumq dis¬
cernens ut quia in lege non licebat oc¬
cideie. Non licebat in euangelio uel iras¬
pudii suffitiebat ad coniuges separan¬
dos in euangelio sine fornicati onis
crimine nulla matrimonil diuiden¬
di causa ꝑmittitur: proibuit
lex falsum iurare iussit euangeliũ
ꝑnitus non iurare. uindictȩ modũ

Expanded text:
lutis, bono concordiae plus prospicitur, quanlutis, bono concordiae plus prospicitur, quando dux optimus amari eligit, non timeri. Dux amabilis murus est patriae. Qui vero in omni tempore, continuato vigore metuendus apparet, omnes subditos efficit infideles; facile timet proditionem, facilius patitur: extraneus vivit inter suos; tantum postremo timet, quantum timetur; et hoc infelicitatis flagello nullatenus caret, nisi, cunctis mansuetus et comis effectus, didicerit sibi quando alterum judicat dicere: Noli esse justus quo facilius possis praecepta Christi servare. Christus enim mansuetudinem docens, legis quoque justitiam temperavit; hac distinctione legem Evangeliumque discernens. Et quia in lege non licebat occidere, non licebit in Evangelio vel iraspudii sufficiebat ad conjuges separandos; in Evangelio, sine fornicationis crimine nulla matrimonii dividendi causa permittitur. Prohibuit lex falsum jurare; jussit Evangelium penitus non jurare. Vindictae modum
Abbreviated transcription (Latin):
derans teipsum n&& tutemteris. Hoc
siderate ipsum ne & tu tempteris
C&erum quisic delinquentibus iras¬
citur quasi ipse delictorum poenitus
expers habeatur. continuo inparatrũ
crudelitatis miserabiliter cadit &
clamante memorato a postolo. alter
alterius onera portate & sic imple¬
bitis legem xp̃i. Nullius onus portans
ꝑpatientiam sit inportabilis omnib
Paulatimq odio crescente multorum
ianuam. primitus seditionibus demn¬
de puplicis aperit preliis: cupiendo
esse multum iustus. uere factus in iustus
& nomine. aut offitio ducis indignus.
Necessarium ꝓinde sermonem duxopti¬
me sepus rep&o. hanc tibi sextam
regulam in nocentie militarib:
actibus occupato uehementer in¬
culco. Noli esse multum iustus
pi& as adomnia utilis est. Nonego
sedidem scĩs simus paulus narrat
Lic& iusticia facit ducem terribilẽ
pi& as facit amabilem. Cubernatio¬
nb autem rei puplice securitati sa¬

Expanded text:
derans te ipsum, ne et tu tenteris . Hoc derans te ipsum, ne et tu tenteris . Hoc od est: Considera te ipsum, ne et tu tenteris. Caeterum qui sic delinquentibus irascitur, quasi ipse delictorum penitus expers habeatur, continuo in barathrum crudelitatis miserabiliter cadit. Et clamante memorato apostolo: Alter alterius onera portate, et sic adimplebitis legem Christi; nullius onus portans per patientiam, fit importabilis omnibus, paulatimque odio crescente multorum, januam primitus seditionibus, deinde publicis aperit praeliis; cupiendo esse multum justus, vere factus injustus, et nomine aut officio ducis indignus. Necessarium proinde sermonem, dux optime, saepius repeto, et hanc tibi sextam regulam innocentiae militaribus actibus occupato vehementer inculco: Noli esse multum justus. Pietas ad omnia utilis est ; non ego, sed idem sanctissimus Paulus narrat. Licet justitia faciat ducem terribilem, pietas facit amabilem. Gubernationi autem reipublicae, securitati sa
Abbreviated transcription (Latin):
Potest alia atq alia tacitus considera¬
re uitiorum genera quibus sanandis
remedium uoluit p̃uidere qui dixit
Noli essemultum iustus. Inter alia
quippe d&ractionis abscondito iaculo
Neminem uulnernus N& in morib:
bene uiuentium sollicitius in quuem
unde culpentur. siloquatur unicuiq
Noli esse multum iustus. qui a utique
multum iustus esse cupabiliter nititur
quiꝑomnem iusticiam ꝑximi ex aminat
uitam fragilitatis humane conside¬
ratione post posita. tam quã sinea
p&ccato ualeat uiuere. quisquis incipit
peccata uitare: presertim ia cobo
a postolo confirmante. In multis eni offen¬
dimus omnes. unde non inmerito reuo¬
catur suꝑbus d&ractor abelatio ne
uidi candicum dicitur ei. Noli esse mul¬
tum iustus ut libenter impleat quod
uas el&tionis & doctor gentium loquitus
paulus si p̃occupatus fuerit homo in aliquo
delicto uos qui spirit ales estis instruite
huius modi inspũ mansu&udinis consi¬

Expanded text:
Potes alia atque alia tacitus consideraPotes alia atque alia tacitus considerare vitiorum genera, quibus sanandis remedium voluit praevidere qui dixit: Noli esse multum justus. Inter alia quippe, detractionis abscondito jaculo neminem vulnerabimus, nec in moribus bene viventium sollicitius inquiremus unde culpentur, si loquatur unicuiqueNoli esse multum justus. Quia utique multum justus esse culpabiliter nititur, qui per omnem justitiam proximi examinat vitam, fragilitatis humanae consideratione postposita; tanquam sine peccato valeat vivere quisquis incipit peccata vitare; praesertim Jacobo apostolo confirmante: In multis enim offendimus omnes ; unde non immerito revocatur superbus detractor ab elatione judicandi, cum dicitur ei: Noli esse multum justus; ut libenter impleat quod Vas electionis et doctor gentium loquitur Paulus: Si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, vos qui spiritales estis, instruite hujusmodi in spiritu mansuetudinis; consi
Abbreviated transcription (Latin):
bita exibere neglexit offitia. Dignus ẽ
abici mer&ur sentire asperam lesionẽ.
Cohibe obsetro rectum dolorem. Noli
r& ribuere similia neestimes quasimi¬
micum sed corripe adhuc uelut amicũ:
Respondente tibi sapientissimo salomone:
Noli esse multum iustus Estergo iustus
sed noli esse multum iustus: Esto iustus
ut corripias inqui &os. Noliesse multũ
iustus ut consoleris pusillanimes. ut
sus cipias infirmos & patienssis adom¬
nes: Considera quibus imperes & quã
dura corda fl&tere cupi as. utmodo
minando modo feriendo modo ueniã
largiendo : Nullatenus quidem rema¬
nere inpunita. militum p&cata dimit¬
tas. Neq tamen semꝑ excessib eorũ sup¬
plicia condignare tribuas dicens. tibi
ipsi noli essemultum iustus. O quanta
dux sapientissime dissimilandas quan¬
ta toleranda quanta leuiter adtin¬
genda quanta sacer dotum quoq: inter¬
cessionib concedenda. Ab illo qui sapi¬
enter audit. noliesse multum iustus

Expanded text:
bita exhibere neglexit officia? dignus est bita exhibere neglexit officia? dignus est abjici, meretur sentire asperam laesionem; cobibe, obsecro, rectum dolorem, noli retribuere similia. Ne aestimes quasi inimicum, sed corripe adhuc velut amicum; respondente tibi sapientissimo Salomone: Noli esse multum justus. Esto ergo justus, sed noli esse multum justus. Esto justus, ut corripias inquietos; noli esse multum justus, ut consoleris pusillanimes, ut suscipias infirmos, et patiens sis ad omnes. Considera quibus imperes, et quam dura corda flectere cupias; ut modo minando, modo feriendo, modo veniam largiendo, nullatenus quidem remanere impunita militum peccata dimittas, neque tamen semper excessibus eorum supplicia condigna retribuas, dicens tibi ipsi: Noli esse multum justus. C quanta, dux sapientissime, dissimulanda sunt, quanta toleranda, quanta leviter attingenda, quanta sacerdotum quoque intercessionibus concedenda, ab illo qui sapienter audit: Noli esse multum justus!
Abbreviated transcription (Latin):
su&udinis particeps effitiaris quã
ten& ecła. ubi ꝓtempore uel adminis¬
trationis necessitate fueris conũsatus:
alio quin diligeie solita & horre re
uehementer insolita: Nimia est ius¬
ticia non laude sed rep̃hensione dig¬
nisima si plac& sapientissimi senten¬
tia scclamonis: Noli eẽ iustus multũ
neque sapias plusquã nec esse est ne ob
reman& frigidus : Cui feruor subtra¬
hitur caritatis : Noliergo essemultũ
regula militarib actib occipato
quic quid enĩ dixeris gesseris disposu¬
eris utdõ & hominib: placeas & fer¬
uore caritatis mirabiliter iniquita¬
tis frigus excludas. Moli esse multũ
iustus. Me que sapias plus quam neces¬
seest. Inurrit quispiam grauissi¬
miam fatinoris culpam mer&ur
iuditialem sentire censuram: Tempe¬
ra dux optime imp&um seueritatis. &
tum reo supplitia inferuntur interi¬
orib: aurib: pi&as dicat. Noliesse mul¬
tum iustussamiticiȩ alius in memor de¬

Expanded text:
suetudinis particeps efficiaris quam suetudinis particeps efficiaris quam tenet Ecclesia ubi pro tempore vel administrationis necessitate fueris conversatus. Alioquin diligere solita, et horrere vehementer insolita, nimia est justitia, non laude, sed reprehensione dignissima, si placet sapientissimi sententia Salomonis: Noli esse justus multum; neque sapias plus quam necesse est, ne obremanet frigidus? Cui fervor subtrahitur charitatis. Noli ergo esse multumregula, militaribus actibus occupato. Quidquid enim dixeris, gesseris, disposueris, ut Deo et hominibus placeas, et fervore charitatis mirabiliter iniquitatis frigus excludas, noli esse multum justus, neque sapiens plus quam necesse est. Incurrit quispiam gravissimi facinoris culpam, meretur judicialem sentire censuram? tempera, dux optime, impetum severitatis; et dum reo supplicia inferuntur, interioribus auribus pietas dicat: Noli esse multum justus . Amicitiae alius immemor, de
Abbreviated transcription (Latin):
Sienĩ tescandali zat mutata consue¬
tudo potest similiter p̃plũ scandali¬
zare : Cuius uoluntatẽ sibi dux optim
in rebus bonis semꝑ consciliar festinat.
A postolica uerba frequentius recolens
uid&ur ne quod offendiculum d&cur
euangelio xp̃i. multi tudine scandali¬
Zata pp̃li xp̃i ani ⁊ patienter dux sapi¬
ens offensionem tuam toleres. don&
alterius consu&ud inis in quo offen¬
deris aut rationem quo quomodo
capias aut suscipias dil&tionem
sitamen ut sepe dicendum est. Nul¬
lum tim&ur periculum fidei : Quod
enĩ fidei non repugnat. hoc solum
deb& aequanimiter sustineri ꝓscan¬
dalo scilic& populi. Quia & hoc utiq
ad custodiam ꝑtin& fidei. uita ie
scandalum pp̃li. populus quippe scan¬
dalizatus. fatile adscismata ꝓsilit:¬
& scis quomodo omnis fides ꝑ idit&ur
inscismate : Bonum itaqᶜ ut te fa¬
uente te tonsentiente & nullaten:
ꝓibente secundum piissimas patrũ
definitiones una queq ȩła consu&u¬
dinem suã sequatur. & tuillius con¬

Expanded text:
Si enim te scandalizat mutata consuetudo, potest similiter populum scandalizare, cujus voluntatem sibi dux optimus in rebus bonis semper conciliare festinat: apostolica verba frequentius recolens, videtur, ne quod offendiculum detur Evangelio Christi, multitudine scandalizata populi Christiani, patienter dux sapiens offensionem tuam toleres, donec alterius consuetudinis in quo offenderis aut rationem quoquo modo capias, aut suscipias dilectionem, si tamen, ut saepe dicendum est, nullum timetur periculum fidei. Quod enim fidei non repugnat, hoc solum debet aequanimiter sustineri, pro scandalo scilicet populi: quia et hoc utique ad custodiam pertinet fidei, vitare scandalum populi. Populus quippe scandalizatus facile ad schismata prosilit, et scis quomodo omnis fides periclitetur in schismate. Bonum itaque est ut, te favente, te consentiente, et nullatenus prohibente, secundum piissimas Patrum definitiones unaquaeque Ecclesia consuetudinem suam sequatur: et tu illius con
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ secundum scientiam tene ordinẽ
r&tum caue ꝑuersum. R&tus ordo
est ut sacer dotes doceant laicido¬
ceantur. Et omnis quise ad &lam ꝑtine¬
re gloriatur legib: uiuat &lȩ: Mxx¬
ime his quas antiquitas roborauit
Vnde &iam consu&udo sine lege. quã
tamen &lȩ scȩ̃ traditio. Custo diendã
iugiter posteris tradidit eadem reue¬
rentia. Uid& urcustodienda & nulla¬
tenus amouenda sinon est fidei uese
contraria: N& offendat animostuos
& łarũ consu&udo diuersa dumfides
est una ⁊ paruulis enĩmentib acpene
in aliis eđis quȩrere &sialiquã dis¬
sonantiam consu&udinis uiderit.
Patitur repente scandalum fidei
Tuuero uir sapiens ecclesiae ad quã
ꝑueneris si ad ꝓbas fidem sequere
statim consu&udinem. N& usurper
aliquam sacriritus facere nouitatem

Expanded text:
Dei secundum scientiam, tene ordinem Dei secundum scientiam, tene ordinem rectum, cave perversum. Rectus ordo est ut sacerdotes doceant, laici doceantur; et omnis qui se ad Ecclesiam pertinere gloriatur, legibus vivat Ecclesiae, maxime his quas antiquitas roboravit; unde etiam consuetudo sine lege, quam tamen Ecclesiae sanctae traditio custodiendam jugiter posteris tradidit, eadem reverentia videtur custodienda, et nullatenus amovenda si non est fidei verae contraria. Nec offendat animos tuos Ecclesiarum consuetudo diversa, dum fides est una. Parvulis enim mentibus ac pene in aliis Ecclesiis quaerere; et si aliquam dissonantiam consuetudinis viderit, patitur repente scandalum fidei. Tu vero, vir sapiens, Ecclesiae ad quam perveneris si approbas fidem, sequere statim consuetudinem, nec usurpes aliquam sacri ritus facere novitatem
Abbreviated transcription (Latin):
pue tamen inter offitia relegionis solam
discas oboedientiam deferre. &siquan¬
do aliquis scrupulus mentem mou&
non sequaris fatile sententiam propriã
na aliis prosua deie coneris. Nisi pri¬
us eadem sacerdotibus agnoueris pla¬
ausse: Mem̃to quid tibi in de utero¬
nomio ds̃ loquatur. In ter roga patrẽ
tuum. & ad nuntiabit tibi. presbiterosi
tuos &dicent tibi omnia: Consule
cultas maioris eloquii supp&at. in¬
dinata ceruice adhumilitatis sc̃ȩ¬
propositum consule sacerdotes: consule aut̃
piȩ quȩrendo non uiolenter . quid respon¬
deant imperando: n& tibi umquam
placeat in ꝓuintiis ubiducatum geris
Cononum decr&a resandere: si enĩ
publicas leges trans gredi m&uis
quas homo constituit quomo sp̃s sc̃i de¬
finitionib: obuiare temptabis: An
ignoras quia spũscõ acti locuti sunt
patres. quorũ iussasi rescindimus
nobis inciepatio conpetenter aptari.
Telum dĩ habent sed nonsecundum
scientiam: Uolens ergo habere zelũ

Expanded text:
pue tamen inter officia religionis, solam pue tamen inter officia religionis, solam discas obedientiam deferre: et si quando aliquis scrupulus mentem movet, non sequaris facile sententiam propriam, nec aliis persuadere coneris, nisi prius eam sacerdotibus agnoveris placuisse. Memento quid tibi in Deuteronomio Deus loquatur: Interroga patrem tuum, et annuntiabit tibi; presbyteros tuos, et dicent tibi omnia . Consule cultas majoris eloquii suppetat, inclinata cervice ad humilitatis spropositum, consule sacerdotes. Consule autem pie quaerendo, non violenter quid respondeant imperando. Nec tibi unquam placeat in provinciis ubi ducatum geris canonum decreta rescindere. Si enim publicas leges transgredi metuis quas homo constituit, quomodo Spiritus sancti definitionibus obviare tentabis? An ignoras quia Spiritu sancto acti locuti sunt Patres, quorum si jussa rescindimus,nobis increpatio competenter aptari: Zelum Dei habent, sed non secundum scientiam . Volens ergo habere zelum
Abbreviated transcription (Latin):
& ds̃ in illo man&. preponamus igitur ueri¬
tatem. cunctis utilitatib temporalibus
& tunrite inueniemur humanis diuina p̃po¬
nere. Veritatem plane nobis autratio mani¬
festa demonstr&. aut scriptura diuinitus inspi¬
rata commend&. aut sacerdotum doctrina
sidelis ostendit sub speetiȩ enĩ ueritatis. ple¬
rumque falsitas uindicatus. & nisi ad sit bo¬
nis ducibus pia cordis humilitas. ut quoties
requirunt ueritatem secularis dignitatis
remoueant potestatem. Miserabiliter an¬
teponantur humana diuinis ut temere
audeat. quamuis duxtamen eđȩ̃ discipu¬
lus eđam docese N& iuditia sequi sacerdo¬
tum sed uelle potius de sacerdo talibus iu¬
dicaie iuditiis. Oc casione quadam uenim
adhuc locum quantum arbitror necessa¬
rium uolentis semꝑ humanis diuina
p̃ponete. lt dux bonus in omnib: quidem
sipͥie sapis eđam consulas sacerdotib obe¬
dire festines sine illorum consilio nihil
geras quorum p̃cibus ad iuuaris. preci¬

Expanded text:
et Deus in illo manet. Praeponamus igitur veriet Deus in illo manet. Praeponamus igitur veritatem cunctis utilitatibus temporalibus, et tunc rite inveniemur humanis divina praeponere. Veritatem plane nobis aut ratio manifeste demonstret, aut Scriptura divinitus inspirata commendet, aut sacerdotum doctrina fidelis ostendat. Sub specie enim veritatis plerumque falsitas vindicatur; et nisi adsit bonis ducibus pia cordis humilitas, ut quoties requirunt veritatem, saecularis dignitatis removeant potestatem, miserabiliter anteponentur humana divinis; ut temere audeat, quamvis dux, tamen Ecclesiae discipulus, Ecclesiam docere; nec judicia sequi sacerdotum, sed velle potius de sacerdotalibus judicare judiciis. 17. Occasione quadam venimus ad hunc locum, quantum arbitror, necessarium volenti semper humanis divina praeponere. Ut dux bonus, in omnibus quidem, si pie sapis, Ecclesiam consulas, sacerdotibus obedire festines, sine illorum consilio nihil geras quorum precibus adjuvaris. Praeci
Abbreviated transcription (Latin):
sic quippe diuina p̃ponuntur humanis
illorumq uerborum teneri incipi&
regula. quaeu&ans homines cito iu¬
rare immo numquã uolens urase:
quis operatur imitatar existit̃ ipsius filii
dĩ. De quobeatus ita loquitus paulus
Non est in illo est non sed est in illo fuit
mus morses uoce sibi caclitus reddita
trem ebundus audiuit: Egosum quis ũ
& dices filiis isrł. qui est misit me aduos
prosteto magna gloria est in eo maneit
quiest. eum sequi qui est. ut quianos mu¬
tabiles facit infirma natura. N&c possu¬
mus inmittabilidõ ꝑ equalem potentiã
iuramento intercedente siue cessante
nitamur inueritate certissimi ꝑmane¬
re : Diuina namq est ueritas. unde
multum ueraciter dĩfilius dixit. Ego
sum ueritas. & sict de caritate recor¬
damur iohannem dixisse. Quiman&
incaritate in dõman& & ds̃ in illo ma¬
n& : ita similiter siuelimus dicere non
mentimur . quiman& inueritate in dõman&.

Expanded text:
sic quippe divina praeponuntur humanis, sic quippe divina praeponuntur humanis, illorumque verborum teneri incipiet regula, quae vetans homines cito jurare, imo nunquan volens jurare: quis operatur, imitator existit ipsius Filii Dei, de quo beatus ita loquitur Paulus: Non est in illo EST et NON; sed EST in illo fuit mus Moyses, voce sibi coelitus reddita tremebundus audivit: Ego sum qui sum. Et dices filiis Israel: Qui est, misit me ad vos . Profecto magna est gloria in eo manere qui est, eum sequi qui est: et quia nos mutabiles facit infirma natura, nec possumus immutabili Deo per aequalem potentiam juramento intercedente, sive cessante, nitamur in veritate certissimi permanere. Divina namque est veritas, unde multum veraciter Dei Filius dixit: Ego sum veritas . Et sicut de charitate recordamur Joannem dixisse: Qui manet in charitate, et Deus in illo manet ; ita similiter si velimus dicere, non mentimur: Qui manet in veritate, in Deo manet,
Abbreviated transcription (Latin):
mare ꝑ iurium: quicquid ꝓinde iuram̃to
intercedente confirmas ratum semꝑ ob¬
serua siue inimico gratiam . siue ueniam
reo siue laborantibus tecum p̃mia pol¬
licearis. & hoc adhibita in uocatione
nominis di ciedibile fatias operando Nul¬
lius utilitatis consideratione nullius
pericli formidine irritum facere. fixus
sit & in mutabilis sermo cuius fidei testis
est adhibitus ds̃. Vn a plane causa soluen¬
de iurationis existit. sia liquidiratus iura¬
ueris unde possis dm̃ ꝑquem iuras offen¬
dere uerbi gratia sitibi ꝓdelinquentibus
num quam posse satis fieri. terribiliter
iures si interitum ciuitati ł. populo iu¬
rans mineris sipenitus ÷ n&la non oran¬
dum uel alia quae diuinus timor ꝓib&
humanae temptacionis. ad p̃sens uictus
infirmitate iura ueris exequenda
Tunc plane non est ꝑ fitienda iuratio
quia non hibi diuinis humana p̃po¬
nis. Sed diuina potius contemplaris
ut magifte sic iurasse peniteat. dum
conplece quodiuraueris pud&: &iã

Expanded text:
mare perjurium? Quidquid proinde juramento intercedente confirmas, ratum semper observa; sive inimico gratiam, sive veniam reo, sive laborantibus tecum praemia pollicearis; et hoc, adhibita invocatione nominis Dei, credibile facias operando; nullius utilitatis consideratione, nullius periculi formidine debes irritum facere. Fixus sit et immutabilis sermo, cujus fidei testis est adhibitus Deus. Una plane causa solvendae jurationis existit, si aliquid iratus juraveris, unde possis Deum per quem juras offendere. Verbi gratia, si tibi pro delinquentibus nunquam posse satisfieri terribiliter jures; si interitum civitati, vel populo, jurans mineris; si penitus in ecclesia non orandum; vel alia quae divinus timor prohibet, humanae tentationis ad praesens victus infirmitate, juraveris exsequenda: tunc plane non est perficienda juratio, quia non ibi divinis humana praeponis, sed divina potius contemplaris; ut magis sic te jurasse poeniteat, dum complere quod juraveris pudet. Etiam
Abbreviated transcription (Latin):
nuntius mortis est .: Ipsigloriosius diliguas
inimicos quibus exiere uindictam
sanguinis : Licet utraq opera miseri¬
cordie in potestate habes sidiuina p̃po
nas humanis: diuina p̃ponere: quando
nulli fallaciter iuras. N& sub dolosa¬
cramento decipis aliquem: Lic& hostis
sit antiquus. Lic& in mania reipupli¬
cȩ infixerit uisceribus non uid&ur fal¬
sa iuratione. fallendus. &iam siuita
eius inpediat mors ꝓfitiat paci: N&
sic quidem dux optime conpellaris fal¬
sũ iurare sicuni homini. sic populo. sic
plurimis gentib cum quibus bella ꝑ¬
agendo susceperis aut sine iuramento
ꝑseuerans. ad sume certamen : aut nul¬
latenus audeas inolati sacram̃ti fa¬
anore ꝑpacrato rempuplicam libera¬
re uel adiuuare: quid eni pro dest ei
uincere. quemdi abulus uicit: ut uio¬
tes suꝑme fluctus maris. itatimui dm̃.
Propter hoc psalmista dumcaner&:
Dñe quis habitabit intab̵ naculo tuo aut

Expanded text:
nuntius mortis est. Ipsi gloriosius diligunt nuntius mortis est. Ipsi gloriosius diligunt inimicos, quibus exigere vindictam sanguinis licet. Utraque opera misericordiae in potestate habes, si divina pras humanis divina praeponere, quando nulli fallaciter juras, nec subdolo sacramento decipis aliquem. Licet hostis sit antiquus, licet immania reipublicae infixerit visceribus, non videtur falsa juratione fallendus; etiamsi vita ejus impediat, mors proficiat paci; nec si quidem, dux optime, compellaris falsum jurare. Sic uni homini, sic populo, sic plurimis gentibus cum quibus bella gerenda susceperis, aut sine juramento perseverans, assume certamen; aut nullatenus audeas violati sacramenti facinore perpetrato rempublicam liberare vel adjuvare. Quid enim prodest ei vincere, quem diabolus vicit, ut victes super me fluctus maris, ita timui Deum . Propter hoc Psalmista dum caneret: Domine, quis habitabit in tabernaculo tuo? aut
Abbreviated transcription (Latin):
re enĩ dux optimus opprimit uiduam:
Quare pupillam ledisinit: quare
pro iusto ligatore iudicat: quare dif¬
sicile aut raro ad& desiam ꝑgit : qua¬
re non legit : Nisi quia diuinis huma¬
na p̃ponit p̃pone ergo diuina semꝑ
humanis & homnia tibi regiose udlun¬
tatis & opera & uerba. quam uis intermi¬
litares actus salua erunt: Elimosinarũ
uero sacrisitium. quisita possit offerre
sicut dux optimus: Cui magnitudo
potestatis habundantes preb& occasi¬
ones misericordiȩ tribuendȩ sitamen
diuina p̃ponit humanis: Aninaniter
danihel proph&a nabuchodonosor
dicit : Consilium meum placeat tibi rex
& p&ccata tua elrmosinis iedime &
in iusticias tuas miserationib pauperũ
&erit ds̃ patiens p&catis tuis: Nisi
quoniam potentiorib potentior est
facilitas elemo synarum. quibus &iam
secundum genus elemosine amplius
operari possibile est. ignosce scilic&
delinquentib: ipsiem̃ magis lauda¬
bilit̃ ueniam donant. quorũ iracundia

Expanded text:
re enim dux optimus opprimit viduam? re enim dux optimus opprimit viduam? quare pupillum laedi sinit? quare pro injusto litigatore judicat? quare difficile aut raro ad ecclesiam pergit? quare non legit? nisi quia divinis humana praeponit? Praepone ergo divina semper humanis; omnia tibi religiosae voluntatis et opera et verba, quamvis inter militares actus, salva erunt. Eleemosynarum vero sacrificium quis ita posset offerre sicut dux optimus, cui magnitudo potestatis abundantes praebet occasiones misericordiae tribuendae, si tamen divina praeponat humanis? An inaniter Daniel propheta Nabuchodonosor dicit: Consilium meum placeat tibi, rex, et peccata tua eleemosynis redime, et injustitias tuas miserationibus pauperum; et erit Deus parcens peccatis tuis ? nisi quoniam potentioribus potentior est facilitas eleemosynarum? Quibus etiam secundum genus eleemosynae amplius operari possibile est, ignoscere scilicet delinquentibus? Ipsi enim magis laudabiliter veniam donant, quorum iracundia
Abbreviated transcription (Latin):
facile &iam potestatib sub limib & ipsis
quorum munere. dux effectus es regib
siqua forte contraria. uere fidei sense¬
rint & non cedere poteris & repugnase
paratus admartyrium disces alioquin
quim &uens inferiores offendece minus
exsequitur causam propriȩ relegionis.
quo modo merebitur cum ꝓph&a dauid
canere : Lo quebar d& estimoniis tuis
in consp&tu regum & non confundebar
Osi boni duces inciperent hum anis di¬
uina p̃ponere maximis erroribus ieme¬
dia pro uiderent. Late patent uirtus
ista ꝑ plura & plura iusticie itinereo fun¬
ditus humanis diuina p̃pone &uidua
oppressionem non ꝑferat . ƿropter. propter
spem lucri p̃tereuntis. pupilli substantiꝰ
tutoris minime indigeat benefitio pes¬
mittat sacer dotum postu lationib liben¬
ter patescat auditus. frequentetur oratio.
lectionis studium quamuis undiq occu¬
pationib: in ruentib: igne desiderii spiri¬
talis remota tepeditate feruescat: qua¬

Expanded text:
facile etiam potestatibus sublimibus, et ipsis facile etiam potestatibus sublimibus, et ipsis quorum munere dux effectus es regibus, si qua forte contraria verae fidei senserint, et non cedere poteris, et repugnare, paratus ad martyrium disces. Alioqui qui metuens inferiores offendere, minus exsequitur causam propriae religionis, quomodo merebitur cum propheta David canere: Loquebar de testimoniis tuis in conspectu regum, et non confundebar ? 15. O si boni duces inciperent humanis divina praeponere, maximis erroribus remedia providerent. Late patet virtus ista, per plura et plura justitiae itinera funditur. Humanis divina praepone; et vidua oppressionem non perferat, propter spem lucri praetereuntis; pupilli substantia tutoris minime indigeat beneficio; pesmittat; sacerdotum postulationibus libenter patescat auditus. Frequentetur oratio. Lectionis studium, quamvis undique occupationibus irruentibus, igne desiderii spiritalis remota tepiditate fervescat. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
parum adhuc loquor. ad illas fortasse mis¬
sus es regiones. ubi nullum reperias ordho¬
doxum uel certe rarissimos aclatentes
ibi quoq uiriliter semina uerbum uitȩ
adgloriam xp̃i. Redargue multitudi¬
nem ꝑfidorum sine uere cundia. sine
formidine. sine dubitatione: N&
prius cogites quomodo eas regas impe¬
rialib: legib: sed quo modo corrigas
eloqui is spiritalib territosq nomine
auctoritatis primitus doctrine scȩ̃ re¬
pugnare prohibeas. Deinde paulatim
consentiit suadeas. utile tibi est. recta
sentire sialios quoq: non deseras in pra¬
uitate Boniducis instantia plerumq
multis prȩbuit occasionem salutis. sed
siforsitan desperas eos posse saluari.
bonũ est saluti. conuenientia p̃dicare
quia uoluntatem ds̃ coronat non facultatẽ
geminare ꝑtin& ad offitium diligentis
agrigole suꝑniest muneris. ut terra fruc¬
tific& uotisq cultoris sui respondeat :
hac plane circa subdidos usus industria

Expanded text:
Parum adhuc loquor. Ad illas fortasse misParum adhuc loquor. Ad illas fortasse missus es regiones ubi nullum reperias orthodoxum, vel certe rarissimos ac latentes. Ibi quoque viriliter semina verbum vitae ad gloriam Christi: redargue multitudinem perfidorum sine verecundia, sine formidine, sine dubitatione; nec prius cogites quomodo eos regas imperialibus legibus, sed quomodo corrigas eloquiis spiritalibus: territosque nomine auctoritatis primitus doctrinae sanctae repugnare prohibeas, deinde paulatim consentire suadeas. Utile tibi est recta sentire, si alios quoque non deseras in pravitate. Boni ducis instantia plerumque multis praebuit occasionem salutis. Sed si forsitan desperas illos posse salvari, bonum est saluti convenientia praedicare; quia voluntatem Deus coronat, non facultatem. Seminare pertinet ad officium diligentis agricolae; superni est muneris ut terra fructificet, votisque cultoris sui respondeat. Hac plane circa subditos usus industria
Abbreviated transcription (Latin):
maneat apłi p&risententia iudeorũ
principes subhac in terrogatione culpan¬
tis. Cui inquit oboedite oport& dõ an
hominib: ÷ hocitaq tudux fidelis quo¬
ties fidei tuȩ feruor prophanos milites
scanda lizat ore & corde dic⁊ Ciui oboedire
oport& dõ an hominib: Nespondente aut̃
conscientiatua: do. Loquere fac. ordina
quod diligit ds̃. Vt quicumq: iam contra¬
rii ueritatis ex istunt. aut sequantur
uolentes aut remaneant murmuran¬
tes & nihil adũsus ordho daxam rele¬
gionem ualentes. Neque enĩ deesse
poterunt ex altaer a parte quibus pla¬
ceas in opere bono quorum corda tibi
teneracius inhereant. Vibiq hab& fi¬
des uera dil&tores suos. quantum lib&
extollatur iniquitas. ueritas uincit.
sed poenesint forsitan inmultitudine
exercitus plures eretiai. pauci catho¬
lici: Magis teo port& uirib fortis¬
simis niti ut sigratia dĩ respe erit.
omnes milites fortissimos fatias catho¬
licos. aut certe paucos dimit tas hereticos:

Expanded text:
maneat apostoli Petri sententia, maneat apostoli Petri sententia, principes sub hac interrogatione culpantis: Cui, inquit, obedire oportet? Deo an hominibus ? Hoc itaque tu, dux fidelis, quoties fidei tuae fervor profanos milites scandalizat, ore et corde dic: Cui obedire oportet? Deo an hominibus? Respondente autem conscientia tua: Deo, loquere, fac, ordina quod diligit Deus; ut quicunque jam contrarii veritatis existunt, aut sequantur volentes, aut remaneant murmurantes, et nihil adversus orthodoxam religionem valentes. Neque enim deesse poterunt ex altera parte, quibus placeas in opere bono, quorum corda tibi tenacius inhaereant. Ubique habet fides vera dilectores suos. Quantumlibet extollatur iniquitas, veritas vincit. Sed pone, sint forsitan in multitudine exercitus plures haeretici, pauci catholici: magis te oportet viribus fortissimis niti, ut, si gratia Dei respexerit, omnes milites fortissimos facias catholicos, aut certe paucos dimittas haereticos.
Abbreviated transcription (Latin):
uero remissionem p&catorem largitu¬
rus a&namq uitam sitamen in & la
catholica ꝑ seuerauerint. ab homniui
tiorum contagione mundati. Catholi¬
ca quippe ecła statio est. ubi uult nera
e nr̃a bonus medicus sanat: Tilius ẽ
ꝓmissionis quis quis eam usq adeffusio¬
nem sanguinis uindicat: Propter ea
duxoptime & fidelis. tene omnia dog¬
mata eius praedica uindica duc ad eã
uolentas conpelle nolentes. Nondolore
sub plitiorum Non ine tugladii seuien¬
tis sed modesta correptione & seueritate
plena dilectionis. procuil absit timor di¬
abolo militans sciant her&ici quia catho¬
licus es sciant catholic quia de testaris
her&icos desitiant temporib: administra¬
tionistuȩ peccantium sinagoga. crescat
numerus el&torum. Sigloriosus efficitus
cuius labore dilatantur fines imperii quan¬
to erit gloriosiar. Cuius labose catholica
multiplicatur &da: Caude ad lucra
xp̃i dole indispendis. semꝑq: incorde tuo

Expanded text:
vero remissionem peccatorum largituvero remissionem peccatorum largiturus, aeternamque vitam, si tamen in Ecclesia catholica perseveraverint ab omnium vitiorum contagione mundati. Catholica quippe Ecclesia statio est, ubi vulnera nostra bonus medicus sanat. Filius est promissionis, quisquis eam usque ad effusionem sanguinis vindicat. 14. Propterea, dux optime et fidelis, tene omnia dogmata ejus, praedica, vindica, duc ad eam volentes, compelle nolentes, non dolore suppliciorum, non metu gladii saevientis, sed modesta correptione, et severitate plena dilectionis. Procul absit timor diabolo militans. Sciant haeretici quia catholicus es; sciant catholici quia detestaris haereticos. Deficiat temporibus administrationis tuae peccantium synagoga, crescat numerus electorum. Si gloriosus efficitur cujus labore dilatantur fines imperii, quanto erit gloriosior cujus labore catholica multiplicatur Ecclesia? Gaude ad lucra Christi, dole in dispendiis. Semperque in corde tuo
Abbreviated transcription (Latin):
generis carnem non eriam. non fantas¬
ticam. Nondecȩlo depositam Non aliun¬
de factam quam uis humanã. Non ullis
sordibus origenalis iniquitatis & aliqua
parte pollutam. Non ex uoluptate car¬
uir tute formatam. rationalisq. ani¬
mȩ inspiratione uiuificatam: proprie
ac ueraciter humanam id est dematie
sed tamen sine homine patie. corrupti¬
bilem qui a famem sitim dolorem mor¬
tem. uoluntariȩ quidem sed tamen
ueraciter sensit . In corruptibilem quia
nullius in se delicti uel orienalis uł ꝓpri
stimulũ sentiens iniquitati. nulla uic¬
tus cupiditate consensit. N& sepulta
potuit ꝓuenire ad corruptionẽ putie¬
dinis benesitio resurretionis quando
portans manubians inferorum surrexit
dies cum discipulis conuersaturus. & sic
ad glum mirabiliter ascensurus. ubi
modo ad dexteram patris sed &. uenturus
inclaritate qui prius uenerat in humili¬
tate: Iudicaturus uiuos &mortuos.
& damnaturus incredulos ciedentibus

Expanded text:
generis carnem, non aeriam, non phantasgeneris carnem, non aeriam, non phantasticam, non de coelo depositam, non aliunde factam: quamvis humanam, nullis sordibus originalis iniquitatis ex aliqua parte pollutam, non ex voluptate carniente virtute formatam, rationalisque animae inspiratione vivificatam. Proprie ac veraciter humanam, id est de matre, sed tamen sine homine patre. Corruptibilem, quia famem, sitim, dolorem, mortem voluntarie quidem, sed tamen veraciter sensit. Incorruptibilem, quia nullius in se delicti, vel originalis, vel proprii stimulum sentiens, iniquitati nulla victus cupiditate consensit. Nec sepulta potuit pervenire ad corruptionem putredinis, beneficio resurrectionis: quando portans manubias inferorum surrexit dies cum discipulis conversaturus, et sic ad coelum mirabiliter ascensurus. Ubi modo ad dexteram Patris sedet, venturus in claritate, qui prius venerat in humilitate: judicaturus vivos et mortuos, et damnaturus incredulos; credentibus
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ nomen. Vt in nomine ihũ omne
genu fleetatur. cȩlestium terrestriũ
& infernum. & omnis lingua confite¬
fecta filius nominatur. quando
in nomine patris & filii & sps̃ scĩ bap¬
tizari iubemur : Hic est magnus & par¬
uus excelsus & humilis in passibilis. & pas¬
sibilis in mortalis & mortalis. sine p&cca¬
to inter homines uiuens. & p&cata homi¬
nibus donans: ꝑ omnia similis nobis absq
pecato & ꝑ homnia similis patri quinob
eum misit insimilitudinem carnis peccati
& dep&cato damnauit p&catũ in car¬
ne: ueraciter & ꝓpriȩ filius uirginis ma¬
tris. suꝑcȩlos uita uiuentium suꝑ terrã
mediana linguentium: Apud infertis
resur rectio mor tuorum. mediator dĩ
& hominũ : Propter duas sustantias siue
naturas quarum est illi una cum dõ
Altera nobiscum communis inuna eademq.
ꝑsona. In quauerus factus ẽ mediator.
Non cebens initium ditatis demaria:
sedhabens inde materiam carnis quã
suscopit utnas car&ur. habens nostri

Expanded text:
t super omne nomen, vt in nomine IESV omne genu flectatur cœlestium, terrestrium & infernorum, & omnis lingua confitefecta Filius nominatur, quando in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti baptizari jubemur. Hic est magnus et parvus, excelsus et humilis, impassibilis et passibilis, immortalis et mortalis, sine peccato inter homines vivens et peccata hominibus donans: per omnia similis nobis absque peccato, et per omnia similis Patri, qui nobis eum misit in similitudinem carnis peccati, et de peccato damnavit peccatum in carne. Veraciter et proprie Filius tris. Super coelos vita viventium, super terram medicina languentium, apud inferos resurrectio mortuorum. Mediator Dei et hominum, propter duas substantias, sive naturas, quarum est illi una cum Deo, altera nobiscum communis. In una eademque persona, in qua verus factus est mediator, non habens initium deitatis de Maria; sed habens inde materiam carnis quam suscepit ut nasceretur. Habens nostri