comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne uiuimus. ad purum de
uita nt̃a extirpare. debemiꝰ
semꝑ eoꝵ ẽpurgaciomi in¬
sistere. & ad cotidiana puri¬
tatis iuerementa studia
nr̃a in nouare. Ut sitis in¬
quid noua ꝯspersio sicit
estis acimi. Uidct᷑ quid̾ arimu
diei posse tam panis absque
fermento. quã nãdum fer¬
mentata consꝑersio. nã idem
sonat arima. quod sine fer¬
mento. Quid hoꝵ itaq debe¬
inus intellig̾e. in eo qd̾ dic̃
eos atimos esse Si si noua
iã cõsꝑsio fuerant. ñ oportu¬
it monere ut eent qd̾ erant.
Ineo gͦ qd̾ arimos dic̃. quã¬
ter uidetur panes absque
fermento intelligi uoluit. Qd
Sͦ : Numquid eos hoc mone¬
re uoluit. ut desinerent esse
panis absq fermento. ⁊ fic¬
tent noua conspersio: Quis
hoc dicats Nam nec conspet¬
sio solet fieri de pane quin
potiꝰ panis de conspersione.
Intelligitur gͦ qd̾ iuxta aliqͥd
aimi erant. ⁊ item iuxta
aliquid acimi nõ erant. &¬
iurta id quod absq fermẽ¬
to non erant: nouam cos ꝯ¬

Expanded text:
ne vivimus ad purum de ne vivimus ad purum de vita nostra exstirpare, debemus semper eorum expurgatione insistere, et ad quotidiana puritatis incrementa studia nostra innovare. Ut sitis, inquit, nova conspersio sicut estis azymi. Videtur quidem azyma dici posse tam panis absque fermento, quam nondum fermentata conspersio. Nam idem sonat azyma quod sine fermento. Quid horum itaque debemus intelligere, in eo quod dicit eos azymos esse? Sed si nova jam conspersio fuerant, non oportuit monere ut essent quod erant. In eo ergo quod azymos dicit, quantum videtur, panes absque fermento intelligi voluit. Quid ergo? Nunquid eos hoc monere voluit ut desinerent esse panis absque fermento, et fierent nova conspersio? Quis hoc dicat? Nam nec conspersio solet fieri de pane, quin potius panis de conspersione. Intelligitur ergo quod juxta aliquid azymi erant, et item juxta aliquid azymi non erant: juxta id quod absque fermento non erant, novam eos c
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur. illd̃ fermentũ. qd̾
ad huc anunum pulsat ꝑso
lum cogitatum. Qđ in sola
cogitatione ẽ. exterius quasi
adfores ꝓulsat. qͦd affectũ ĩa
tenet. interiora occupat. ⁊ ĩ¬
qͥnat. Ilsd̾ itaq repellend̃. istud
ex purgandum. Modus aũ
ex purgationis multiformt̃
agitus. arguendo. oran¬
do. Depri mo habes in
psalmo. Que dicitis in cor¬
dibus urĩs ⁊ incubilibus
ur̃is conpdngunim. De se¬
ciundo ⁊tertio. habes in a¬
postolo iacobo. Confitemi¬
ni alterutrum peccata ut̃a.
⁊ orate ꝓinuicem. De quar¬
to est istud ioħis baptiste. fa¬
cite inquid dignos fructus
penieie. Incriminalium ex¬
purgatione. opus ẽ ꝓcerto
ꝯfessione ⁊ satis factore. nam
ꝯpuc̃tio ⁊ oratio qñq solent
ad uemialium expurgatio
uem sufficere. Crumt. nalia
tam scłm reatum ꝗã scdm
actum. Scdm reatũ : ut de
preceritis satisfascias. ⁊dere¬
liquo uil tale presumas. d
quia uen̾alia ndͥnꝙͣ. possumꝰ
qͣ.diu inhac corruptibili cat¬

Expanded text:
etur illud fermentum quod adhuc animum pulsat per solum cogitatum. Quod in sola cogitatione est, exterius quasi ad fores pulsat; quod affectum jam tenet, interiora occupat et inquinat. Illud itaque repellendum, istud expurgandum. Modus autem expurgationis multiformiter agitur, arguendo, oran primo habes in psalmo: Quae dicitis in cordibus vestris, et in cubilibus vestris compungimini . De secundo et tertio habes in apostolo Jacobo: Confitemini alterutrum peccata vestra, et orate pro invicem . De quarto est illud Joannis Baptistae: Facite, inquit, dignos fructus poenitentiae . In criminalium expurgatione opus est pro certo confessione et satisfactione. Nam compunctio et oratio quandoque solent ad venialiuCriminalia tam secundum reatum, quam secundum actum. Secundum reatum, ut de praeteritis satisfacias, et de reliquo nil tale praesumas. Sed quia venialia nunquam possumus quandiu in hac corruptibili car
Abbreviated transcription (Latin):
cepisse. ⁊ei qd̾ sub iungit. ĩ
arimis sinceritatis ⁊ uerita¬
tis ꝯ quasi exposito plen̾us
respondere. S uoluit apłs
uti iam diximꝰ doc̾e qͦmͦ ad
esumagni accełe liceat.
uł qͦmͦ acced̾e ñliceat. Ueni¬
ale aĩi ẽ que mali cõcupisce̾¬
tia⁊ ueniali ignorantia acced̾e. dãpnabłe
uł dãtpnabili. ignorantia
appinquare. Ptinet autẽ
ad maliciam sola claupnabił
ꝯcupiscencia ad nequiciam
uͦ sola danpnabił ignoran

Expanded text:
aecepisse, et ei quod subjungit in azymis sinceritatis et veritatis, quasi ex opposito plenius respondere. Sed voluit Apostolus, ut jam diximus, docere quomodo ad esum Agni accedere liceat, vel quomodo accedere non liceat. Veniale autem est cum veniali concupiscentia et veniali ignorantia accedere. Damnabile vel damnabili ignorantia appropinquare. Pertinet autem ad malitiam sola damnabilis concupiscentia, ad nequitiam vero sola damnab
Abbreviated transcription (Latin):
S hoc oĩo ñ potuit nͥ hõ mor¬
talis ⁊ iustus. ⁊ qͥ mortis sen¬
tentie innullo eet obnoxiꝰ.
Ut itaq humani redempto¬
ris ꝑͣ ac debiti satisfacionẽ
idonea foret. oportuit ut eet
uerꝰ ds̃ qͥ ad hoc sufficeret.
ut eet uerꝰ hõ qͥ ꝓ iure neces¬
situdinis m̾ito exolueret.

Expanded text:
hoc omnino non potuit nisi homo mortalis et justus et qui mortis sententiae in nullo esset obnoxius. Ut itaque humani Redemptoris persona ad debiti satisfactionem idonea foret, oportuit ut esset verus Deus qui ad hoc sufficeret, ut esset verus homo qui pro jure necessitudinis merito exsolveret.
Abbreviated transcription (Latin):
rõne edocti ĩtelligebant.
qͣtis tenebͥ totũ pene gn̾s
humanũ ĩuolutũ erat. qd̾
idolatͥe quid̃ tãdeformi mul¬
trformitate. ⁊tãmulti formi
de formitate deseruiebat. ita
ũ dic̾et ligno ⁊ lapidi.ds m̃s
estu. Nec dũ tñ id̾ ip̃i pot̾ant
ad plenũ ĩtellig̾e. sub qͣto
ca ptiuitati ᷤᷤ onere laborabãt.
altiꝰ illuminati captiuitatis
nr̃̾e miseriã. dampnatioisq
sentẽciã pleniꝰ intelligebat᷑.
qͦmͦ humana nat᷑a pꝰ pece̾m
ĩ flicto mortalitatiᷤᷤ uuln̾e
eiecta sit deparadiso ĩ mu̾dũ
qͣi depatͥa ĩ exiliũ. pꝰ modũ
ꝑ mortẽ eicienda demũdo.
ĩĩ fernũ. qͣi de erilio ĩ ergas¬
tulũ. Intelligebant itaq ma
Nec illi itaq s nͨͦ isti tetre
noctis tenebras euaserant
qͥ sub tãte ĩ scitie ĩuolucͦ
caligabant. Alii ad hue al¬
tiꝰ ꝑscrutamtes ⁊ subtiliꝰ in¬
tuentes gr̃e manuductioe
directi ĩuenert̾ ⁊ ĩspexer̃t
multo ĩtuitu ñ solũ mag¬

Expanded text:
ne edocti intelligebant quantis tenebris totum pene genus humanum involutum erat, quod idololatriae quidem tam deformi multiformitate, et tam multiformi deformitate deserviebat, ita ut diceret ligno et lapidi: Deus meus es tu. Necdum tamen idem ipsi poterant ad plenum intelligere, sub quanto captivitatis onere laborabant, tatis nostrae miseriam, damnationisque sententiam plenius intelligebant, quomodo humana natura post peccatum inflicto mortalitatis vulnere ejecta sit de paradiso in mundum, quasi de patria in exsilium, postmodum per mortem ejicienda de mundo in infernum, quasi de exsilio in ergastulum. Intelligebant itaque maNec illi itaque, sed nec isti terrae noctis tenebras evaserant, qui sub tantae inscitiae involucro caligabant. Alii adhuc altius perscrutantes, et subtilius intuentes gratiae manuductione discreti invenerunt, et inspexerunt multo intuitu non solum mag
Abbreviated transcription (Latin):
cce ĩã audiuimꝰ.
qͥd iã dicta sonent iuxta
historiam. Audiamꝰ adhuc
qͥd ip̃a signent iurta mysticã
itelligẽtiam Custos qͥdenocte.
custos qͥ denocte. Dix̃ custos.
Ueñ mane ⁊ nor. Ut suꝑiꝰ iam
dictũ ẽ. multi ñ solum eruide

Expanded text:
cce jam audivimus quid jam dicta sonent juxta historiam. Audiamus adhuc quid ipsa signent juxta mysticam intelligentiam: Custos, quid de nocte? custos quid de nocte? Dixit custos: Venit mane, et nox, ut superius jam dictum est, multi non solum
Abbreviated transcription (Latin):
actamt̃ ineruit hr̃e redẽp¬
sñ satissacione hõ ad plenũ
repari ñ posset Ad plenituidi¬
nẽ aũ satifacionis oportu¬
it uͥ tanta eẽt humiliatio
ĩ erpiatione quãta fuerat
p̾sũptio ĩ p̃uaricacione.
tenet sũmũ hõ uͦ umum.
factaẽ elatio deittio adsiĩmũ
Oportuit gͦ uͥ ad erpiatioĩs
remedium fieret humiliatio
qesummo adimũ. s hoc oĩo
ũpotuit nͥ aliqua intͥntate
ꝑsonarum Item si homo ꝑere¬
aturam potiꝰ quã ꝑcreatorem
recupare posset ⁊ recuꝑares
iusticiam.⁊ mediante iusti¬
cia future beatitudinis głam
nõne decet̾o contͣ ercellentiã
pͥme dignitatis mag̾ obnoriꝰ
eet creature ꝙͣ creatori. facture
ꝙͣ fauctori : Nã plus :. ꝓfecto
iustificari ⁊ beari ꝙͣ. creari.
Ad plenam itaq honiinis res¬
tauracionẽ oĩo u̾suffic̾e̾t ꝑsona

Expanded text:
antum meruit habere Redempsine satisfactione homo ad plenum reparari non posset. Ad plenitudinem autem satisfactionis oportuit ut tanta esset humiliatio in expiatione quanta fuerat praesumptio in praevaricatione. tenet summum, homo vero imum.facta est elatio de imo ad summum. Oportuit ergo ut ad expiationis remedium fieret humiliatio de summo ad imum, sed hoc omnino non potuit nisi aliqua in Trinitate personarum. Item si homo per creaturam potius quam per Creatorem recuperare posset et recuperaret justitiam, et mediante justitia futurae beatitudinis gloriam, nonne de caetero contra excellentiam primae dignitatis magis obnoxius esset creaturae quam Creatori, facturae quam factori? Nam plus est profecto justificari et beari quam creari. Ad plenam itaque hominis restaurationem omnino non sufficeret persona
Abbreviated transcription (Latin):
tissac̾ent : Nũc aũ sidelium
deuocio mag̾ glat᷑ de redẽtp¬
ciõis sue satisfactione. ꝙͣ pͥus
ꝯfusa sit detante deiectionis
opprobio. ĩ tãtũ uͥu̾q t̾rarũ
eccła fideliũ ꝯoi fiducia ca¬
nat. Occite necessariũ ade¬

Expanded text:
tisfacerent? Nunc autem fidelium devotio magis gloriatur de redemptionis suae satisfactione quam prius confusa sit de tantae dejectionis opprobrio, in tantum ut ubique terrarum Ecclesia fidelium cum omni fiducia canat. O certe necessarium Ad
Abbreviated transcription (Latin):
erpectabant scd̃m illud Eoce
ueniet desid̾atꝰ cũctis gẽtib.
N dic̃ desid̾andꝰ s desid̾atꝰ. ut ĩ¬
telligaᷤᷤ ĩ oĩ gente aliqͦs aliqñ
ĩ eiꝰ desidi̾o flagrisse. Erat gͥ
eiꝰ ad uẽtꝰ a multis gentiliũ
p̾cognit᷑. ⁊ ardẽt᷑ desidatus
Ad hanc tñ cognicionẽ pau¬
gͣdibus pedetẽti ascẽd̾ant

Expanded text:
m illud: Ecce veniet Desideratus cunctis gentibus . Non dicit desiderandus, sed desideratus, ut intelligas in omni gente aliquos aliquando in ejus desiderio flagrasse. Erat igitur ejus adventus a multis gentilium praecognitus, et ardenter desideratus. Ad hanc tamen cognitionem pauporum pedetentim as
Abbreviated transcription (Latin):
sitũ ĩ id ip̃m reuelatũ est.
ũ repatioi̾s nr̃e mist̾ium
iã ex magna parte p̾uos¬
c̾ent. ñ nulli ⁊ p̃dicarent
S cet̾is pͥt̾ missis his tãt᷑ i̾te¬
rim ĩtẽdamꝰ. qͥ modũ restau¬
ratioi̾s u̾ diximꝰ ĩtelligebat̾.
s diuinã disposicionẽ ĩ eo
ip̃o ñ nou̾ant. Duce itaq
dinẽ mediante tꝰaicia ascẽd̾e
potuisset. Si uͦ sola mia nul¬

Expanded text:
in idipsum revelatum est ut reparationis nostrae mysterium tam ex magna parte praenoscerent, nonnulli etiam praedicarent, Sed caeteris praetermissis, his tantum interim intendamus qui modum restaurationis, ut diximus, intelligebant, sed divinam dispositionem in eo ipso non noverant. Duce itaquedinem, mediante justitia, ascendere potuisset. Si vero sola mi
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ nich̃ attinet qͥd quid
Quil aũ nͥuideat equin ⁊ ple¬
idoneus ñ est: Hominis
gͦ redem pt̃o hominẽ erige¬
uature merito subueniret.

Expanded text:
t quidquid Quis autem non videat aequum et pleidoneus non est? Hominis ergo redemptio hominem exigenaturae m
Abbreviated transcription (Latin):
gi nͥ de patre. Nam filliꝰ qui¬
dem. custodit ꝑse ipsum cu
ipsum custodit.. nã nulla
intͥnitate ꝑsona ab ipso acci¬
pit. ut aliquid faciat uł fa¬
cere possit. Cũ gͦ custodie ge¬
minat̾o sit innuocacione.
despũ sc̾o ñ possumus hoc
recte intellig̾e Nam inuocaci¬
onis ingeminacio intelligi
conpellit. dictũ defilio. Ei liꝰ
de nocte. custos qui denocte

Expanded text:
gi nisi de Patre. Nam Filius quigi nisi de Patre. Nam Filius quidem custodit per seipsum, custipsum custodit: nam nulla in Trinitate persona ab ipso accipit ut aliquid faciat vel facere possit. Cum ergo custodiae geminatio sit in invocatione de Spiritu sancto non possumus hoc recte intelligere. Nam invocationis ingeminatio intelligi compellit dictum de Filio. Filius dicitur: Custos, quid de nocte
Abbreviated transcription (Latin):
Ad me clamat erseir. Cus¬
tos qui denocte. Nisi se
custodem agnosc̾et. ꝓfe-¬
cto recte ñ dic̾et. clamat
adme in eoqd̃ dr̃. custos
qui denocte. custos qui
de nocte. Quid gͦ ẽ quod
postea adiun git: ꝙ dix̃
custos Nondiẽ dixi sed
dix̃ custos. ac si ipse cus¬
tos n̾sit. Anforte custos
ẽipse qui inuocat᷑. &
custos nichilominus ip̃e
aquo respondetur. nͨ tñ
alius ⁊ alius. sed unus
atq idem dñs ⁊deus:
S quod pͥus ponitur me.
⁊post ea ponit᷑ dix̃ płalita¬
tem ꝑsonarum inuna
deitate ostendit. Iterũ
in eo quod u̾dic̃ clamat
adnos. hclamat ad me:
intelligimus quia una
tm̃ ꝑsona inuocat᷑. in eo qͦd
ingeminat᷑. custos qui de
nocte. custos quide nocte.
S forte ⁊ illud querit᷑. qͥ sit
istaq̃ hic sp̃olit̾ inuocatur.
de filio. hoc dico de spũ sc̃õ.
Pat̃ ꝯͦ custodit ꝑfilium.
in illa inuocacione. t̾cio
repet̾et᷑ custos qui denocte.
ñ posset conuenient̾ intelli¬

Expanded text:
Ad me clamat ex Seir: CusAd me clamat ex Seir: Custos, quid de nocte? Nisi se custodem agnosceret profecto recte non diceret, clamat ad me in eo quod dicitur: Custos, quid de nocte? custos, quid de nocte? Quid ergo est quod postea adjungit? Et dixit custos. Non dicit dixi, sed, dixit custos, ac si ipse custos non sit. An forte custos est et ipse qui invocatur, et custos nihilominus ipse a quo respondetur, nec tamen alius et alius, sed unus atque idem Dominus et Deus? Sed quod prius ponitur me, et postea ponitur dixit, pluralitatem personarum in una Deitate ostendit. Iterum in eo quod non dicit, clamat ad nos, sed, clamat ad me, intelligimus quia una tantum persona invocatur, in eo quod ingeminatur: Custos, quid de nocte? custos, quid de nocte? Sed forte et illucatur. de Filio, hoc dico de Spiritu sancto. Pater ergo custodit per Filium, in illa invocatione tertio repeteretur, custos, quid de nocte, non posset convenienter intelli
Abbreviated transcription (Latin):
u̾itatẽ exigimꝰ. quid aliud
quã mediante spũ scõ cũ
filio patͥs. irã lenire tẽpta¬
mꝰ: Cũ sũ mã u̾itatẽ sum¬
mam sapientiam interpel¬
lamꝰ. filiũ inuocamꝰ.Sũ¬
mam clementiam. sũ mani
bonitatem in plorare. quid
aliudẽ quã spũisc̃õ sup¬
plicare: Sapieñcia ẽ que
expellit tenebras erroris.
bonitas que expellit frgꝰ
in iquitatis. Sn pia ẽ q̃ nos
custodit int̾ nocurnos
horores. bonitas qͥ nos
custodit int̾ ngturnos
algores. Custos itaq ẽ dĩ
ille nos aberrore. iste nos
lumei accessum habe¬
mus. recte nue ingemina¬
tur cũ dr̃. Custos qui de
nocte. custos qui de nocte.
& addit᷑. & dix̃ custos. Et¬
ce t̾cio custodis nom̃ repe¬
inuna deitate in uenit᷑.
Recte namq̃ ⁊ ipse pat̾
pot̾ dici custos nr̃. Nam
sic̃ u̾itatis ꝓteg̾e ab erro¬
re. ⁊ sic̃ bonitatis ab ini
terã sub tiliꝰ discucill
Mex his q̃ dicũt᷑ qͥ. cui per¬
sone acomodari debe¬
at diligent̾ inuestigemꝰ.

Expanded text:
 quid aliud quam, mediante Spiritu sancto cum Filio, Patris iram lenire tentamus? Cum summam veritatem, summam sapientiam interpellamus, Filium invocamus. Summam clementiam, summam bonitatem implorare, quid aliud quam Spiritui sancto supplicare? Sapientia est quae expellit tenebras erroris, bonitas quae expellit frigus iniquitatis. Sapientia est quae nos custodit inter nocturnos horrores, bonitas quae nos custodit inter nocturnos algores. Custos itaque est Deille nos ab errore, iste nos lumen accessum habemus, recte nunc ingeminatur, cum dicitur: Custos, quid de nocte? custos, quid de nocte? Et additur, et dixit custos. Ecce tertio custodis nomen repein una Deitate invenitur. Recte namque et ipse Pater potest dici custos noster. Nam, sicut veritatis protegere ab errore, et sicut bonitatis ab iniqteram subtilius discutiamus, et ex his quae dicuntur quid cui personae accommodari debeat diligenter investigemus:
Abbreviated transcription (Latin):
tatis reꝑatio. nͨ plena restau¬
racio. Ut gͦ posset hõ resur¬
erat satisfatioe̾. Ad hue ⁊ istud
ad illud accedit. qm̃ si hõ
uullã satissatioem exolu̾et :¬
⁊̃ si millũ ext̾ius exa ctorem
culpe hect᷑ inordentis ꝯsciẽcie
eractionẽ ⁊ꝯfusionis notã
ad plenũ nũꝗͣ. deleret. Nns
eua magͥ credidit serpẽti ꝗͣ
suo ⁊tã benefico ereatoris
Nonne acdã eleg̃ mag̾ offẽde
Quomͦ gͥ pꝰ tãte p̾suumtionis

Expanded text:
a resturatio. Ut ergo posset homo resurerat satisfactione. Adhuc et istud ad illud accedit; quoniam, si homo nullam satisfactionem exsolveret, etiamsi nullum exterius exactorem culpae haberet, mordentis conscientiae exactionem, et confusionis notam ad plenum nunquam deleret. Nonne Eva magis credidit serpenti, quam suo et tam benefico Creatori? Nonne Adam elegit magis offendere Q
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipium ÷ unigenitium¬
genitꝰ uͦ pͥncipiumẽ. etiam
sp̃s scĩ. Sic̃ itaq in medi¬
atore ⁊ ppiciatore intelligi¬
tur genitꝰ. sic inꝓpiciato
intelligitur ingenitus.
decet. de eo qͦd filiꝰ indulget.
aqͦ ht̃ idẽ sp̃s totũ qd̾ habet.
Uides mͦ ut credo aꝑtiꝰ. quod
suꝑiꝰ iam diximꝰ. quomodo
in eo qͦd custos t̾cio repecitur¬

Expanded text:
principium est Unigeniti, Unigenitus vero principium est et Spiritus sancti. Sicut itaque in mediatore et propitiatore intelligitur genitus, sic in propitiato intelligitur ingenitus ndecet de eo quod Filius indulget a quo habet idem Spiritus totum quod habet. Vides modo, ut credo, apertius quod superius jam diximus quomodo in eo, q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯhic replicare ñ debemus.
Quarumdam gͥ ꝓpͥetatum
consid̾acione ad prẽm ma¬
iestas ad filium ueritas. ad
sp̃m scm̃ specialit̾ ꝑtinet
benignitas. Qñ gͥ maiesta¬
tẽ lesam placare querimꝰ.
qͥd aliud ꝙͣ. offensam patͥs¬
in itigare studeamꝰ: Quid¬

Expanded text:
hic replicare non debemus. hic replicare non debemus. Quarumdam igitur proprietatum consideratione ad Patrem majestas, ad Filium veritas, ad Spiritum sanctum specialiter pertinet benignitas. Quando ergo majestatem laesam placare quaerimus, quid aliud quam offensam Patris mitigare studemus? Qu
Abbreviated transcription (Latin):
agitur. S ciim maiestatẽ
lesam ꝓpic̾are uolumus.
ad eiꝰ mi sericordiã recur¬
rimus. Ad ꝓpiciamdam itaꝙ
maicstatem. recurrimꝰ ad eiꝰ
bonitatem. nec solum ad ip¬
sam: ĩmo ⁊ ad eiꝰ u̾itatem.
Nam uenia uere peniten¬
tibus ꝓcul dubio ꝓmissaẽ.
abeo utiq ab eo inquam
qui mentiri omnino non
nam spei anchoram inter
temptacionum ꝓcellas
cacionumq naufraugia ha¬
beniꝰ. ne indesꝑacionis caribdĩ
incidentes oĩo ꝑ effluamus.
Hesunt que nos ꝑmulta nati¬
fragia ꝑducunt ad portum
salutis. Hesunt q̃ nos desum¬
mis ꝑ iculis introducunt
in arcem uere securitatis. Mi
ꝑpetrata sceła recurrentes
sepe ad peniten cie lanien¬
oppouinimꝰ. ut iram diuinã
placare possimꝰ. Seis utiqor
hoc uom̃ deus. commune : tͥb
Scis ichilominus quod mos
ẽ. diuine scripture. Potentiã
pat̾ sapientiam filiobonita¬
tem spũi sc̃o. quasi speciałr
atribuere. Quare aut̾̃ singła
singłis atͥbuantur aliastͥ
miberuarde iam scripsi¬

Expanded text:
 cum majestatem laesam propitiare volumus, ad ejus misericordiam recurrimus. Ad propitiandam itaque majestatem recurrimus ad ejus bonitatem, nec solum ad ipsam, imo et ad ejus veritatem. Nam venia vere poenitentibus procul dubio promissa est ab eo utique, ab eo, inquam, qui mentiri omnino non nam spei anchoram inter tentationum procellas cationumque naufragia habemus ne in desperationis Caribdin incidentes, omnino pereffluamus. Hae sunt quae nos post multa naufragia perducunt ad portum salutis. Hae sunt quae nos de summis periculis introducunt in arcem verae securitatis: Misperpetrata scelera recurrentes saepe ad poenitentiae lamenopponimus, ut iram divinam placare possimus. Scis itaque quia hoc nomen Deus, commune est tribus. Scis nihilominus quod mos est divinae Scripturae, potentiam Patri, sapientiam Filio, bonitatem Spiritui sancto quasi specialiter attribuere. Quare autem singula singulis attribuantur, alias tibi, mi Bernarde, jam scrips
Abbreviated transcription (Latin):
t̾minum. ⁊ diei iniciũ. Ueñ
gͦ mane. q nox ꝙͣ horetis ecce
tãtoꝑe suspiratis. ĩ instãti
inchoabit᷑. S c̃ diesdies diu
sperata suꝑ uen̾it. ñ ꝑmane¬
si aꝑtiꝰ dic̾et. Sic transiet nor
ut it̾ũ redeat. sic rediet dies.
ut it̾ũ recedat Uenit mane
⁊nor Si innocte es. noli des¬
ꝑare. quia ueniet mane.
si indie es noli confide. quia
ueniet nor Mane gͦ promi¬
itit᷑. ne laborantes deficiat᷑.
nor fut᷑a p̾dicit᷑. uͥ cauti fi¬
ant. Illud utiq ad medelã
istud aut̃ ad cautelã ueñ
mane ⁊ nor. Squid
aliud ẽ.ista prem alieui die̾e.
nͥ tẽꝑis hꝰ mutabilitatẽ ⁊ alt̾nã

Expanded text:
minum et diei initium. Venit ergo mane, quia nox quam horretis ecce tantopere suspiratis in instanti inchoabitur. Sed cum dies diu sperata supervenerit, non permanesi apertius diceret: Sic transiet nox ut iterum redeat, sic rediet dies ut iterum recedat. Venit mane, et nox. Si in nocte es, noli desperare, quia veniet mane; si in die es, noli confidere, quia veniet nox. Mane ergo promittitur ne laborantes deficiant; nox futura praedicitur ut cauti fiant. Illud utique ad medelam, istud autem ad cautelam. Venit mane, et nox. Sed quid aliud est ista alicui dicere n
Abbreviated transcription (Latin):
Nideamꝰ nẽ qͣle sit. quod
nor. Sub nocte ut suꝑiꝰ
dictũẽ. magne. ł bulatio¬
nis gemebant. ⁊ad diem
diu desiderate ꝓsperitadiᷤᷤ
anelabant. Quid cͦ ẽ qd̾ ei¬

Expanded text:
ideamus nunc quale sit quod nox. Sub nocte, ut superius dictum est, magnae tribulationis gemebant, et ad diem diu desideratae prosperitatis anhelabant. Quid ergo e
Abbreviated transcription (Latin):
P locutione aliquid iux¬
spei ⁊ expectatioĩs ur̃e fir¬
ma certitudo. cordi nt̃o ĩ fũ¬
dit᷑. Nc̃ credo manifestũẽ
ĩtdłige. cui ꝑsone debeat cõ¬

Expanded text:
s locutione aliquid juxspei et exspectationis nostrae firma certitudo cordi nostro infunditur. Nunc credo manifestum est intelligere cui personae debeat con
Abbreviated transcription (Latin):
auplexus. uenit᷑ ad osdͦ copu¬
lant᷑ felices ut̾i. regẽ ꝙ ⁊mliẽ
ñ nͥ duo tenerrim parieres ab¬
iungunt. Qͥo mirũ simirat et
exultat puer. a tactu tã ꝑrime
diuinitatis afflatus: Potat ne
uacare aqͦcũq mracło. cuii p̃sens
ad erat regis p̃sentia. reguairis
mat̾. niundi redẽptor. Quar tui¬

Expanded text:
amplexus, venitur ad oscula, copulantur felices uteri, Regemque et militem nonnisi duo tenerrimi parietes abjungunt. Quid mirum, si miratur et exsultat puer ad tactum tam proximae divinitatis afflatus? Poteratne vacare a quocunque miraculo cui praesens aderat Regis praesentia, regnantis Mater, mundi Redemptor? Quid qu
Abbreviated transcription (Latin):
Pat̃ nr̃ scds deus ẽ: scd̾m nati¬
uitatẽ qͦ renati sumꝰ. Et uult
ut̾q pat̾ habitare infiliis suis.
Diabolus infiliis ire: ds̃ infiliis¬
gr̃e. Non enĩ habitare pot̾ nͥ
qͥa corda carnalia amat .ꝙ. ineiꝰ
solũ reqͥescit. qͥ sapiunt ea q̃ st̃
carnis. et abulant sełm car¬
uẽ. Hec ẽ pellis domꝰ patͥs nri
pͥmi. de qua iubem᷑ exire. ip̃m
uidelicet cor nr̃m: et desid̾ia
eiꝰ mala relinquere. hoc ẽ enĩ
de corde exire.elongare a desi¬
deriis eiꝰ .& ꝑ egͥnari ab ip̃is. ut
inꝰ nr̃a. de inde relinqͣmꝰ ⁊ nos.

Expanded text:
ter secundus Deus est, secundum nativitatem qua renati sumus. Et vult uterque pater habitare in filiis suis. Diabolus in filiis irae, Deus in filie. Non enim habitare potest nisi ia corda carnalium amat, et in eis solum requiescit, quia sapiunt ea quae sunt carnis, et ambulant secundum carnem . Haec est pellis domus patris nostri primi, de qua jubemur exire, ipsum videlicet cor nostrum, et desideria ejus mala relinquere. Hoc est enim de corde exire, elongari a desideriis ejus, et peregrinari ab ipsis, ut mus nostra, deinde relinquamus et nos.
Abbreviated transcription (Latin):
pistis iucarne ꝯpacientes. ⁊ instar
ut ꝯsũmet᷑ gudiũ resurrectiois
qd̾ ꝑ cepistis aĩo resurgentes. In¬
stat ut tͣnseat dolor passioĩs.
s ñ instat ut tͣnseat dilectio pa¬
tientis. Cransit acarne passi¬
o: s ñ tͣnsit acorde dilectio. Non¬

Expanded text:
pistis in carne compatientes, et instat ut consummetur gaudium resurrectionis, quod percepistis animo consurgentes. Instat ut transeat dolor passionis, sed non instat ut transeat dilectio patientis. Transit a carne passio, sed non transit a corde dilectio.
Abbreviated transcription (Latin):
ear̃. Scͥpturas nostis audiendo .xͫ
loquẽtẽ. uͥtutẽ earũ imitando
facientẽ. Indictis eiꝰ inuenistis in¬
telligñtiã se̾pturarũ: infactis eiꝰ uͥ¬
tutẽ earũ. Nostis gͦ xp̃m ñ solũ au¬
diendo: s etiã expiendo. Nostis

Expanded text:
eris. Scripturas nostis, audiendo Christum loquentem; virtutem earum, imitando facientem. In dictis ejus invenistis intelligentiam Scripturarum; in factis ejus virtutem earum. Nostis ergo Christum non solum audiendo, sed etiam e
Abbreviated transcription (Latin):
sic ioħes etatis suꝑg̾ssus infan¬
tiã. et nobilioris gen̾is gen̾osi¬
tatẽ oblitꝰ. soli uacat diuinita¬
ti: forma uite. monachor ꝓpo¬
sicũ. anachoretar̃ pͥncipiũ.
toeiꝰ religionis assertio. Tona

Expanded text:
sic Joannes aetatis supergressus infantiam, et nobilioris generis generositatem oblitus, soli vacat divinitati, forma vitae, monachorum propositum, anachoretarum principium, totius religionis 121 assertio. Et ha
Abbreviated transcription (Latin):
re. regnũ in eis. ÷ dñandi
potestatẽ accipiunt. qñ
uͦ nimia temptationũ in¬
portunitate. ⁊ quasriuolẽ¬
ta manu adcasũ impellt̃.
tc̃ uelut ꝑ inuasionẽ in eis
regnũ accipiunt. ħ gemi¬
na eius modi regum diffe¬
rentia rede intelligitur.
in duob illis regib. cde qͥb
ad achzat dr̃. Perelin¬
q̃tur t̾̃ra quã tu detesta¬
ris a facie duoꝵ regum
suor. Nam siue carna¬
les siue spuales reges. so¬
gites᷑ in illa t̃ra quam
rer acha detestabatur.
alii iuste alii aut̃ imuste.
regnũ obtinuisse idebãt᷑.
Credimꝰ autt̃ quod ⁊ inil¬
lo priori tͣctatu locuti sumꝰ
Sibi suꝑ eod̾ capło clocui¬
mꝰ multos demones in
xp̃i passione fuisse captiuatos.:
eb hominũ insectatiõe relega¬
tos. nec nec tñ qͣlescumq sic̃
nec om̃s. s qͥ meis erant ad ma¬
lignandũ efficatiores.  qualeᷤᷤ
scriptura uoluit designare ꝑre¬
ges illos deniq ꝑ quos multoꝵ
salus impedir potuit. de qͥb
pͥmitiua eccłia construenda

Expanded text:
num in eis, et dominandi potestatem accipiunt. Quando vero nimia tentationum importunitate, et quasi violenta manu ad casum impellunt, tunc velut per invasionem in eis regnum arripiunt. Haec gemina ejusmodi regum differentia recte intelligitur in duobus illis regibus de quibus ad Achaz dicitur: Derelinquetur terra quam tu detestaris, a facie duorum regum suorum . Nam sive carnales, sive spirituales reges cogites in illa terra quam rex Achaz detestabatur, alii juste, alii autem injuste regnum obtinuisse videbantur. Credimus autem quod et in illo priori tractatu locuti sumus, et ibi super eodem capitulo docuimus multos daemones in sti passione fuisse captivatos, et ab hominum insectatione relegatos; nec tamen qualecunque, sicut nec omnes sed qui in eis erant ad malignandum efficaciores, et quales Scriptura voluit designare per reges, illos denique, per quos multorum salus impediri potuit, de quibus primitiva Ecclesia construenda
Abbreviated transcription (Latin):
dicta ft̃. iñ repetat cui ista ñsuf¬
ficiunt: REcce iã iudel ut c̃dimꝰ
sub qͣnto ãbiguitatis ꝓfundo.
u̾itas tegit᷑. ⁊ ꝙͣ difficile eruit᷑.
nisi a qͥb fide ⁊ simplicitate q̃rit᷑.
Sic certe debuit altitudo consi¬
lii diuini ⁊ infidelib abscondi
⁊ sidelib reseruari. ut ẽẽt ⁊ mĩ
sides er̾ceret᷑ ⁊ infid̾litas erceca¬

Expanded text:
ista non sufficiunt. RICH. Ecce jam vides, ut credimus, sub quanto ambiguitatis profundo veritas tegitur, et quam difficile eruitur, nisi a quibus fide et simplicitate quaeritur. Sic certe debuit altitudo consilii divini et infidelibus abscondi, et fidelibus reservari, ut esset et unde fides exerceretur, et infidelitas e
Abbreviated transcription (Latin):
sccłm eã assignatõnẽ qͣm nos
det̾minauimꝰ uelis acciꝑe. iu¬
debis oĩa in eã sententiã quã
ibi posumꝰ concurtere. h
ut uod̃plac. dicatur bonielec¬
tioẽẽ. optima q̃ꝙ ab inferiori¬
b bonis sec̃ne. ⁊ app̃hende.
ꝓfecto liq̃bit qr ẽmanuel nr̃
iurta id quod puer fuit. ad

Expanded text:
 quam nos determinavimus velis accipere, videbis omnia in eam sententiam quam ibi posuimus concurrere. HUGO. ut vobis placet dicatur boni electio esse, optima quaeque ab inferioribus bonis secernere, et apprehendere, profecto liquebit quia Emmanuel noster juxta id
Abbreviated transcription (Latin):
saltẽ acqͥesces auetorita¬
u̾ receꝑun ex parte iam olixi
paratus iterum audire utrũ¬
nam possit quod ꝓponitis uł
auctoritate ꝓ bariͦ. R Eece
int̾im concedatur łm̃ tale
signum dedisse qͣle iudica¬
bat ad tollendũ timorem
posse suffic̾e̾: Humqͥd esti¬
mandũ ẽ dm̃ in sua estima¬
tiõe aliqudo decipi posse.
.h. Absit:. RErgo si tollen¬
di timoris gr̃a signũ oledit
cimorẽ tulit. Si ñ tulit ad
collendum timorẽ ñ oledit: H
Hil hac allegatiõe u̾ius. nichil
omnino manifestuis. R Consu¬
lamꝰ itaq suꝑ hac re librum
regum. ut intelligamꝰ qͥd
sit mole sentiendum Refert
g in ħ u̾ba lid̾ regum. Tunc
ascendit rasin rex sine facee
cis int̾iectis.. Misit aut̃ acar
nuncios ad theglathfala¬
sar regẽ assirioꝵ olicene¬
erius tiuis⁊ filius cuus ego sum.

Expanded text:
saltem acquiesces auctoritanon receperim ex parte jam dixi: paratus iterum audire utrumnam possit quod proponitis, vel auctoritate probari. RICH. Ecce interim concedatur Deum tale signum dedisse quale judicabat ad tollendum timorem posse sufficere. Nunquid aestimandum est Deum in sua aestimatione aliquando decipi posse? Hugo. Absit! RICH. Ergo si tollendi timoris gratia signum dedit, timorem tulit. Si non tulit, ad tollendum timorem non dedit. HUGO. Nil hac allegatione verius, nihil omnino manifestius. RICH. Consulamus itaque super hac re librum Regum, ut intelligamus quid sit inde sentiendum. Refert ergo in haec verba liber Regum: Tunc ascendit Rasin rex Syriae et Pcis interjectis: Misit autem Achaz nuntios ad Theglathphalasar regem Assyriorum, dicensServus tuus et filius tuus ego sum,
Abbreviated transcription (Latin):
i aurũ. qͥuod inueniri pot̾at
in domo dñ ⁊ in thesauris regi
nusit regi assirioꝵ mun̾a. Cer¬
te siu̾ tunet. tam humilit̾ auxi¬
liumi isalutis sue p̃sidumin
postulass : Cerce sinꝰ tint:
in euismodi mun̾a chesaitros
sum illud signłm qñ suerit
datum. Siante dationem᷑
dacio ipa coniuncit quod tuno¬
rẽ x̃ tułit. Sipost lib̾ationẽ
qm timorẽ tolle potuit. qiã
ñ fuit: An forte ante int̃ do¬
uationẽ ⁊ lib̾ationẽ :: S qui
dicat eo temꝑe adño datum
fuisse. qũ ⁊ in uanũ dar
iloꝵ H. Holo uos in hac
illegatione amplius labora¬
ir.Dyido certetam roniqͣ
aueforitati repugnare ułqͣd
deernimule scbitur int̃pta
mdefilio usaie uł ip̃m in eus¬
moddi signũ ⁊ qͣi ad collenꝙ¬

Expanded text:
um quod inveniri poterat in domo Domini, et in thesauris regis, misit regi Assyriorum munera Certe si non timeret, tam humiliter auxilium in salutis suae praesidium non postulasset. Certe si non timeret in ejusmodi munera thesauros sum illud signum quando fuerit datum. Si ante dationem, datio ipsa convincit quod timorem non tulerit; si post liberationem, quomodo timorem tollere potuit qui jam non fuit? An forte inter donationem et liberationem? Sed quis dicat eo tempore a Domino datum fuisse, quando et in vanum dart? HUGO. Nolo vos in hac allegatione amplius laborare. Video certe tam rationi quam auctoritati repugnare, vel quod de Emmanuele scribitur interpretari de filio Isaiae vel ipsum in ejusmodi signum, et quasi ad tollen
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a. qͥ ubi iuilt &. qñ uitt spi¬
rat. I lingas infantiũ fac̃ diseitas.
uolo si possũ de uͥtutũ statu uaria¬
bili. queda q̃ legñdo reꝑi. q̃dã q̃¬
de doctorib meis audiuii. sinplici
sermone collige̾: ad uingendo enã
siqua forte occurrerint q̃ fidem̃
repugnent. ⁊rõne roborent᷑. Pira¬
sub seqͣt᷑. cor irradiet. obscura re¬
seret. efficatiã p̃stet ad głam suam
ad itilitatẽ in eã. ad ꝓfectũ nouicior
qͥdemonte suꝑbie in ꝯuallẽ plora

Expanded text:
 ubi vult et quando vult spirat, et linguas infantium facit disertas, volo, si possim, de virtutum statu variabili quaedam quae legendo reperi, quaedam quae a doctoribus meis audivi, simplici sermone colligere, adjungendo etiam si qua forte occurrerint, quae fidei non repugnent, et ratione roborentur. Parasubsequatur, cor irradiet, obscura reseret, efficaciam praestet, ad gloriam suam, ad utilitatem meam, ad profectum Novitiorum, qui de monte superbiae in convallem pl
Abbreviated transcription (Latin):
tib tolat: in tẽptatiõe tutissima
in hospitalitate latissima. int̾ ue¬
ros fr̃s letissima int̾ falsos fr̃s¬
patientissima. lib̾a in paulo ad
arguendũ. humilis inperro ad
obediendũ. humana in xp̃iauiᷤ
ad ꝯfitendũ: diuina inx̃po ad
ignoscendũ. Caritas gͦ mira. ꝓred¬
cra. optima: docet ⁊ oꝑat᷑. Docet
enĩ ut senꝑ diugat᷑ qd̾ diligñdũ¬

Expanded text:
tibus tolerat, in tentatione tutissima, in hospitalitate latissima, inter veros fratres laetissima, inter falsos patientissima: libera in Paulo ad arguendum, humilis in Petro ad obediendum, humana in Christianis ad confitendum, divina in Christo ad ignoscendum. 38. Charitas ergo mira, pulchra, optima docet et operatur. Docet enim ut semper diligatur quod diligendu
Abbreviated transcription (Latin):
pugnet. pugnantẽ iuuat ut um¬
cat. uiictorẽ coronat ut regnet. sci¬
entẽ inflatũ tangit ut humiliet᷑
idiotã humilẽ docet ut sapiat ⁊
exaltet᷑. Blandit᷑ sine ad ulatioẽ:
seuit sine crudelitate. Cũ infir¬
mis infirmat᷑. ꝓscandalitatis
urit᷑.Agit magna. agit ⁊ mini¬

Expanded text:
pugnet, pugnantem juvat ut vipugnet, pugnantem juvat ut vincat, victorem coronat ut regnet. Scientem inflatum tangit ut humilietur, idiotam humilem docet ut sapiat et exaltetur. Blanditur sine adulatione, saevit sine crudelitate; cum infirmis infirmatur, pro scandalizatis uritur; agit magna, agit mini
Abbreviated transcription (Latin):
ł uigilia ͭ affuctiõib ł martirio.
hec eĩ sc̃ ⁊ munia electis ⁊ reꝓbi.
sola gͦ caritas filios dĩ afilus dia¬
boli distinguit dicente dño. In
hoc coguosent om̃s qͥa miei esti
discipłi: sidilectionẽ habueritiᷤ
ad iuicẽ. Caritas ꝯg̾gat filios di:
facit habitare inuuũ: uixca¬
qͣ. iocũdũ habitare fr̃s inunũ.¬
dilectio: ibi scõꝵ ẽ ꝯg̃gatio. Ibi
nec ira est nec indignatio: s fir¬
macaritas in ꝑpetuũ. Hulla u̾tꝰ¬
sine caritate roborat᷑. in mo in
pecẽm u̾tit᷑. Peritꝰ eiĩ sine carita¬
te stultꝰ ẽ. Et idiota qͥlib ⁊ sicari¬
firmante. Ille tenet ⁊ qd̃ patet. I
qd̾ latet udiuinis sermonib. qͥ
caritatẽ seruat. ĩ. mo. O qͥd dig¬
ne de caritate referã. q̃ sc̃iã ñ ab¬
sc̃dit ignorantib. nec fructũ in¬
digñtib. uͦ infirmis negat me¬
dicinã: nͨ sanis tutelã s aritas
iut̾na inspiratioẽ p̃destinatos
uoeat. uocatos iustificat. iustoᷤ
magnificat. pigris extitat ut

Expanded text:
 vigiliarum affectionibus, vel martyrio: haec enim sunt communia electis et reprobis. Sola ergo charitas filios Dei a filiis gehennae distinguit, dicente Domino: In hoc cognoscent omnes quia mei estis discipuli, si dilectionem habueritis ad invicem . Charitas congregat filios Dei, et facit habitare in uquam jucundum habitare fratres in unudilectio, ibi sancta est congregatio, ibi nec ira est nec indignatio, sed firma charitas in perpetuum. Christsine charitate roboratur, imo in peccatum vertitur. Peritus enim sine charitate stultus est; et idiota quilibet, si chariura testante. Ille tenet et quod patet, et quod latet in divinis sermonibus qui charitatem tenet in moribus. O quid digne de charitate referam, quae scientiam non abscondit ignorantibus, nec 550 fructum indigentibus, nec infirmis negat medicinam, nec sanis tutelam! Charitas interna inspiratione praedestinatos vocat, vocatos justificat, justos magnificat. Pigrum excitat ut
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ dĩ qͣ pascũt᷑. Itẽ. caritas mors
uttoꝵ. Quã fides ꝯcipit. ad quã
sꝑes currit: cui ꝓfectus oi̾ũ bono¬
rũ deseruit. Non ẽ aũ caritas
integra: nͥ ꝯouectioẽ dĩ amor fr̃¬
nꝰ teneat᷑. Qui enĩ a fr̃na societa¬
te see̾mt᷑: diuine earitatis par¬
ticipatiõe pͥuat᷑. Xp̃e ds̃ ⁊ hõ ẽ.

Expanded text:
tatem Dei qua pascuntur. Item charitas est mors victorum: quam fides concipit, ad quam spes currit, cui profectus omnium bonorum deservit. Non est autem charitas integra, nisi cum dilectione Dei amor fraternus teneatur: qui enim a fraterna societate secernitur, divinae charitatis part
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. q̃ omĩes anplectit᷑. om̃es
expellit auariciã. ꝯpͥmit rixã
cida: uit̾ odia bñfica inueritate
firina. Apͣuis inpugnatorib
ũ diripit᷑. a latͦnib ñfurat᷑. ab
incendio ñeremat᷑. ab heresi ñ
diuidit᷑. Indiuidua stat. in ex¬
pugnabilis inanet. in ꝯcussa ꝑ¬
seuerat: incorrupta letat᷑. Ca¬
ritas ꝯ cordia ẽ m̃tiũ. ⁊ sotietas
electoꝵ. Caritas paciens ẽ: qͥa
iuadu̾sitate ñ frangit᷑. Beng¬
na ẽ: qͥa amicis ⁊ inimicis oꝑa
misericordie inpendit. Cari
ligit ut suũ. Non agit ꝑꝑã. qͥa
tur: quia eã uulla ꝓpitas attul¬
lit. Non ẽ aubitiosa: qͥa ñuult
aliis p̃poni. Non q̃rit q̃ sua st̃:
b añ poni. Non irritat᷑i qͥa
ñ nocet sed nͨ malũ cogitat. N
gaudet suꝑ iniq̾tatẽ.ꝰ gaud
aut̃ u̾itati. Nĩa suffert in actu
ꝑu̾itate. or̃a credit q̃ u̾itas sua¬

Expanded text:
tatis, quae omnes amplectitur, omnes expellit avaritiam, comprimit rixam, cida, inter odia benefica, in veritate firma. A pravis impugnatoribus non diripitur, a latronibus non furatur, ab idividitur: individua stat, inexpugnabilis manet, inconcussa perseverat, incorrupta laetatur. Charitas concordia est, meritum et societas electorum. Charitas patiens est, quia in adversitate non frangitur: benigna est, quia amicis et inimicis opera misericligit ut suum: non agit perperam, tur, quia eam nulla prosperitas attollit: non est ambitiosa, quia non vult aliis praeponi: non quaerit quae sua sunt,  anteponit: non irritatur, quia non nocet, sed nec malum cogitat: non gaudet super iniquitate, congaudet autem veritati: omnia suffert in actu pro veritate; omnia credit quae veritas sua
Abbreviated transcription (Latin):
ligñda st̃ : snunꝰ. Itẽ. Docet hoĩem
gaud̾e ꝯgaudẽtib. flere ꝯflentib.
abstin̾e ab illicitis. tͣnscend̾e licita.
dare suꝑflua. partiri neõcia: iniini
dit ad diligñdũ. corroborat ad oꝑ an¬
dũ. ⁊ ꝑseuerandũ. Caritas ẽ uita
u̾boꝵ ⁊ cogitationũ. uita uͥtutũ

Expanded text:
 39. Item docet hominem gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus, abstinere ab illicitis, transcendere licita, dare superflua, partiri necessaria, inimdit ad diligendum, corroborat ad operandum et perseverandum. Charitas est vita verborum et cogitationum, vita virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepto eomed̾e̾ deb̾et ostñdit. qͦ
dit: ⁊ comeditłtn. qͣ se obedire c̃¬
didit: mobedieus fuit. Cuiꝰ mo¬
bedientie culpã talis subsetu¬
ta ẽ pena: ut eũ mign̾e leo de¬
uoraret. Uerunt̾n in morte
pecc̃m in obedientie solutũ ẽ.
extuixetat. postmodũ ñ. cadauer.
ñ asinũ suũ tang̾e p̃sũpsit.
tiã inobedientia fit. ꝗͣ horribi¬
lit̾ peccat. qͥ ꝯscĩa accisante o¬
bedire ꝯtẽpuit gͦ ut p̃dictũ ẽ.
ꝑinobedientie malũ quãtũ sit
obedientie bonũ euident᷑ ostñdĩ¬

Expanded text:
cepto comedere deberet ostendit. Quo dit, et comedit; et in quo se obedire credidit, inobediens fuit: cujus inobedientiae culpam talis subsecuta est poena, ut eum in itinere leo perimeret. Verumtamen in morte peccatum inobedientiae solutum est, exstinxerat, postmodum nec cadaver, nec asinum suum tangere praesumpsit . tiam inobedientia fit; quam horribiliter peccat qui conscientia accusante obedire contemnit? Ergo, ut praedictum est, per inobedientiae malum quantum sit obedientiae bonum evidenter perpendi
Abbreviated transcription (Latin):
t obeddientiã pͥmũ dõ. de inde p̃la¬
tis: post modũ ad inuicẽ. Deo ex
necessicate. p̃latis expotestate. qͣ
eis nos inet ip̃os sponte subiecimꝰ:
tia sola ẽ q̃ cetas uircutes m̃ti in¬
serit. insertasq custodit. Alibi¬
qͦ dicit: qͥa obecdientia fid̾i m̾itũ
possidet. sine qͥnifidelis qͥs ꝙ ꝯuin¬
cit᷑. etiã si fidelis ẽẽ uideat᷑. Dux ẽ

Expanded text:
ti obedientiam, primum Deo, deinde praelatis, postmodum ad invicem. Deo, ex necessitate; praelatis, ex potestate, quia eis nosmetipsos sponte subjecimus;tia sola est quae caeteras virtutes menti inserit, insertasque custodit . » Alibi dicit, quia obedientia fidei meritum possidet, sine qua infidelis quisque convincitur, etiamsi fidelis esse videatur. Dux est
Abbreviated transcription (Latin):
mulli subiecta. ita amullo uult
uinci. nulli sponte subici. qͥa ñdõ
cũ gͦ nolit dõ subici. ⁊ ꝯstans qt
qͥa des ẽe ñ ꝑossit: se uint uesui¬
rificare od̾. uel ũ eẽ. Et hoequi

Expanded text:
nulli subjecta, ita a nullo vult vinci, nulli sponte subjici, quia nec Deo. Cum ergo nolit Deo subjici, et constans sit quia Deus esse non possit, se vult parifacere
Abbreviated transcription (Latin):
extitit. oblatã ꝓtinꝰ tanti regiini
głam expauit: moxq adinfir¬
mtatis pat̾cinũ recurrit dicens.
Osecro dñe ñsũ eloq̾us ab eri ⁊ uu¬
diꝰ t̾ciꝰ. exqͦ cepisti loqͥ ad seruũ tuũ.
tardioris ⁊ mpedicioris lingue fac¬
tus sũ. ⁊ se cleposito aliũ deposcit
dicens. Mitte quẽ missurus es.
elinguẽ se ẽẽ causatur. Paulꝰ autẽ
sic ait. Ego ñsolũ alligari. s xt

Expanded text:
titit, oblatam protinus tanti regiminis gloriam expavit, moxque ad infirmitatis patrocinium recurrit, dicens: Obsecro, Domine, non sum eloquens; ab heri ti loqui ad servum tuum, tardioris et impeditioris linguae factus; et se postposito alium deposcit, dicens: Mitte quem missurus es .elinguem se esse causatur. Paulus autem sic ait: Ego non solum alligari, sed et
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ita ꝑ gr̃at dĩ ꝯfirmatũ. ut ñ
pecoaret sipeceare uollet. It̾m
egestas ñ coeg̾ eũ: qm̃ neq fame
neq siti. neq alia miseria uexa¬
bat᷑. ⁊ si uellet aliqͦ fruemu uesci
molestias passionũ p̃ueniende.
eraut in paradiso diu̾si fructus qͥbꝰ
licent̃ uesci pot̾.it. Quoꝵ fruu¬
ũ aliꝰ obuiabat fami. alꝰsit. alii
aliis passioĩb. qͥb om̃ib postpo¬
sitis tanꝗͣ. eẽnt ꝓhibiti. ulũ frue¬
tũ qͥuoee dñi fuerat int̾dictus
appeciit tanꝗͣ eẽt eunuunctñ. ut
illo fructu uesc̾et᷑. Et id̾o qͥa uolũ¬
tate ẜola aeratore receisit. ⁊ om̃e
post̾i sui hac peste interfectist᷑.¬

Expanded text:
irmatum, ut non peccaret si peccare nollet. Iterum egestas non coegit eum, quoniam neque fame, neque siti, neque alia miseria vexabatur; et si vellet aliquo fructu vesci molestias passionum praeveniendo, erant in paradiso diversi fructus, quibus licenter vesci poterat. Quorum fructus alius obviavit fami, alius siti, alius aliis passionibus: quibus omnibus propositis, tanquam essent prohibitu, illum fructum, quo voce Domini fuerat interdictus, appetiit tanquam esset ei injunctum, ut illo fructui vesceretur; et ideo quia voluntate sola a Creatore recessit, et omnes posteri sui hac peste interfecti
Abbreviated transcription (Latin):
de suo uoto ducit᷑. qͥa maloꝵ un
minentiũ cognitionẽ ꝑcipit.s
deuocionẽ sp̃c etiã ad acͥa seruescit.
Ille p̃sentis potestatiꝰ głam. dõ
uoluit iubente declinare: iste

Expanded text:
ex suo voto ducitur, quia malorum imminentium cognitionem percipit, sed devotione spiritus etiam ad acriora fervescit. Ille praesentis potestatis gloriam Deo voluit jubente declinare; iste,
Abbreviated transcription (Latin):
scientẽ se ꝯtͣ dm̃i erex̃: suꝑbia mag¬
na fuit. Qtł aut̃ plusꝙͣ. sibi suffeẽ
appetiit: auaricia fuit. Non ẽ em̃
dinis. Qa se ip̃m inmortẽ p̃cipi¬
tauit: homicidiũ fec̃. Qauͦ se.

Expanded text:
scienter se contra Deum erexit, superbia magna fuit; quod autem plus quam sibi suffecit appetiit, avaritia fuit. Non est enim dinis. Quia se ipsum in mortem praecipitavit, homicidium fuit;
Abbreviated transcription (Latin):
Et qͥre in auris aurea. nͥ quia au¬
rũ caritatẽ sig̾cat. sine qͦ obedien¬
tia eẽ ñ debet Et cur uauris
una. ⁊ouis memorat᷑ una. nͥ qͥa
unitas ꝑꝯcordie iuncłũ. carita¬
ti ⁊ smplicitati ꝯ iungit᷑: Tau¬

Expanded text:
natur? Et quare inauris aurea, nisi quia aurum charitatem significat, sine qua obedientia esse non debet! et cur inauris una et ovis memoratur una, nisi quia unitas per concordiae vinculum charitati et simplicitati conjungit
Abbreviated transcription (Latin):
uiso pecẽo apostate angłi ⁊ eiꝰdẽ pec¬
cati pena. scił qd̾ de angło factus
est cdiabolꝰ suꝑbia obeecante cor
suũ. posuit np̃e fid̾e suã ad aqͥlo¬
uẽ ut eẽt similis altissimo. In ꝑa¬
ce qͥdẽ factus est locꝰ eiꝰ: ⁊ habita¬
tio eiꝰ insyon. S qͥa pacẽ ꝑdidit
uolens: multiplices dolores ẽ coar

Expanded text:
viso peccato apostatae angeli et ejusdem peccati poena scilicet quod de angelo factus esset diabolus, superbia obcaecante cor suum, posuit et ipse sedem suam ad aquilonem, ut esset similis Altissimo. In pace quidem factus fuerat locus ejus, et habitatio ejus in Sion; sed quia pacem perdidit volens
Abbreviated transcription (Latin):
ab iherłm in ierico. ⁊ meteit in
iat᷑nes. Qui etiã despoliauer̃t eũ.
⁊plagis inpositis abier̃t semiunuio
relicto. Qui enĩ uisionẽ pacis de¬
seruit: huiꝰ mundi de sectus ꝑ erꝑi¬

Expanded text:
m in Jericho, et incidit in latrones, qui etiam despoliaverunt eum, et plagis impositis abierunt semivivo relicto. Qui enim visionem pacis deseruit, hujus mundi defectus per experi
Abbreviated transcription (Latin):
obedientia dicamꝰ. S obedientie
bonũ. ꝑ in obedientie malũ luci¬
diꝰ de clarat᷑. Qnͣtũ enĩ in obedien¬
ti eͦstit inmalotãtũ obedientia
ẽseit inbono. In obedientia enĩ
dientia de angło fac̃ diabolũ ꝓpͥ¬
uos parentes deparadis expulit :
inuum̃os postea tͣdidit. cuferno.
Bona euacũat. mata multiplicat:
ĩdolũ incorde fabͥcat. Nolle acqͥ¬

Expanded text:
camus. Sed obedientiae bonum per inobedientiae malum lucidius declaratur: quantum enim inobedientia crescit in malo, tantum obedientia crescit in bono. Inobedientia enim dientia de angelo fecit diabolum, primos parentes de paradiso expulit, innumeros postea tradidit in inferno; bona evacuat, mala multiplicat, idolum in corde fabricat. Nolle acqu
Abbreviated transcription (Latin):
impie impugnabatur.
neutra tñ illarũ duos
reges habebat. ut de eo
merito lici olebeat.
Anteqͦm sciat puer rep¬
bare malũ⁊ eligere
bonũ. derelinq̃tur ter¬
ra quam tu oletestaris.
a facie duoꝵ regum suoꝵ¬

Expanded text:
impie impugnabatur; neutra tamen illarum duos reges habebat, ut de eo merito dici debeat: Antequam sciat puer reprobare malum, et eligere bonum, derelinquetur terra quam tu detestaris, a facie duo
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ augustinꝰ dicit. Dicit .n.
qd pater spũ scõ diligit fili¬
um: filiꝰ eod̾e spu dilig̃ pa¬
trem suum. Quod tamen pat̾
ca sapientia que filiꝰ est sapiat:
omnino contra dieit.⁊ huius¬
modi tatione coniuncit. Nam
sica sapĩa q̃ filiꝰ est sẽparet: non
tam filius apatre. ꝗͣ. pater afi¬
lio eẽt. qͥb est idem eẽ. qd saꝑe.
Hinc est qd̾ quidam inhunc mo¬
dum opponunt ⁊ dicunt. Cum
qua alter alterum dilig̾ cõ deo
pater negetur saꝑe sapĩa quã
genuit. ne ca ẽẽ intelligatur.
Hec illi. Quan tum mͥuidetur
multum ẽ. inter facere.⁊ fieri.
q̃ filius ẽ aliqͥd facit. nec tam̃
sequit᷑ ut afilio sit. Sicut itaq
pater filio erudit. nec tñ seqͥt᷑
sum sen sum deriuare. Sed for¬
tassis a me q̃ris hoc ipsum distin¬
gui & qͣlit̾ mͦ iuxta uerum sen¬
sum. mͦ iuxta falsum possit in¬
telligi. Icul dubio qd̾ filiꝰ agit.
pat̾ agit. aqͦ filiꝰ accipit ut agat
age possit. Hinc ẽ. illud bea¬

Expanded text:
sit quod Augustinus dicit. Dicit enim sit quod Augustinus dicit. Dicit enim quod Pater Spiritu sancto diligit Filium et Filius eodem Spiritu diligit Patrem suum. Quod tamen Pater ea sapientia qua Filius sapiat, omnino contradicit, et hujusmodi ratione convincit. Nam, si ea sapientia quae Filius est saperet, non tam Filius a Patre quam Pater a Filio esset, quibus est idem esse quod sapere. Hinc est quod quidam in hunc modum opponunt et dicunt. Cum qua alter alterum diligit? Cum igitur Pater negetur sapere sapientia quam genuit ne ea esse intelligatur, hoc illi quantum mihi videtur multum est inter facere et fieri,quae Filius est aliquid facit, nec tamen sequitur ut a Filio sit. Sicut itaque Pater Filio erudit, nec tamen sequitur sum sensum derivare. Sed fortassis a me quaeris hoc ipsum distingui, et qualiter modo juxta verum sensum, modo juxta falsum possit intelligi. Procul dubio quod Filius agit Pater agit a quo Filius accipit ut agat et agere possit. Hinc est illud bea