comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ignis manducat: dũ animam
luxuriosam & extrinsecus ser¬
uiens flamma eruciat: & nõ
minus interius pũgnans sue
tenatiȩ dolor accusat. Quod in
hac quoq uita sepius contin¬
git. ut non nulli diuitias qui¬
bus male utebant᷑ ammittãt.
ꝑditisq facultatib. iam sero
incipiant quod eas sine fruc¬
du habuerint dolere: et tunc
se gemant indigentib sua nõ
de disse: cum ipsi ingruente
indigentia cogantur mendiea¬
re.Thesaurizatis iram in nouis¬
simis dieb. quando neglecta
pauꝑ̾ nuditate uelesurie.
thesauros pecunie uobis con¬
dere gaudebatis:. Iam uobis ip¬
si nou preuidentes. inderni ui¬
dicis iram eo mulastis: quȩ
et si necdum apparuit in nouis¬
simis dieb: iam certissima re¬
stat. id. ubi temporaliũ dierũ
finis a ffuerit. Eoce merces ope¬
ranorum qui messuerunt regi¬
ones urãs: qͣui fraudat᷑a ẽ auobis
cientes habeant: non solum pau¬
peres passim uenientes susci¬
pere acreficere spernunt. s ipsis

Expanded text:
ignis manducat, dum animam ignis manducat, dum animam luxuriosam et extrinsecus saeviens flamma cruciat, et non minus interius pungens suae tenaciae dolor accusat. Quod in hac quoque vita saepius contingit, ut nonnulli divitias quibus male utebantur, amittant, perditisque facultatibus jam sero incipiant, quod eas sine fructu habuerint dolore, et tunc se gemant indigentibus sua non dedisse, cum ipsi ingruente indigentia cogantur mendicare. Thesaurizastis vobis iram in novissimis diebus. Quia, neglecta pauperum nuditate vel esurie, thesauros pecuniae vobis condere gaudebatis, jam vobis ipsis non praevidentes interni judicis iram cumulastis. Quae etsi necdum apparuit, in novissimis diebus jam certissima restat, id est, ubi temporalium dierum finis adfuerit. Ecce merces operariorum qui messuerunt regiones vestras, quae fraudata est a vobis, cientes habeant, non solum pauperes passim venientes suscipere ac reficere spernunt, sed ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
diuites plorate ululantes inmise¬
riis que aduenient uobis. Nũc
dum tempus acceptabile: dum
dies ẽ salutis: futuras inquit
penarum miserias flendo. et e¬
le mosinas faciendo. uitate.
aufum et argentum ur̃m erugi¬
nabit: et erugo eorum intestimo¬
nium uobis erit: et manducabit
carnes uras. sicut ignis. Non solũ
impios et in misericordes diuites.
tis excruciatꝰ. s et̃ ipsa diuitiarũ
putre factarum et inanium me¬
moria quib facillime possent
suas redimere nequitias neõ
minus et ante uiditium animoͥs
eorum. et post resurrectionem
etiam carnes exuret. dũ sibi¬
metipsis grauiter irasci incipi¬
unt: quare sua scelera elemosi¬
nis abluere noluerint.Deniq
illi diuiti purpͥato erigo pecu¬
niarum intestimonium nequiti¬
e. et inaugmentũ uersũ erat pena¬
rum: quando ꝑ increpationẽ
abrahe audiuit.Fili recordare:
quia recipisti bona inuita tua.
& laxarus similiter mala. Pos¬
sunt etiam nomine carnium
quas erugo pecuniarum sicut

Expanded text:
divites, plorate ululantes in miseriis quae advenient vobis. Nunc dum tempus est acceptabile, dum dies salutis , futuras inquit poenarum misericordias flendo et eleemosynas faciendo vitate. Aurum et argentum vestrum aeruginavit, et aerugo eorum in testimonium vobis, et manducabit carnes vestras sicut ignis. Non solum impios et immisericordes divites tis excruciat, sed et ipsa divitiarum putrefactarum et inanium memoria, quibus facillime possent suas redimere nequitias, non minus et ante judicium animas eorum, et post resurrectionem etiam carnes exuret, dum sibimetipsis graviter irasci incipiunt, quia sua scelera eleemosynis abluere noluerunt. Denique dimitti illi purpurato aerugo pecuniarum in testimonium nequitiae, et in augmentum versa erat poenarum, quando per increpationem Abrahae audivit: Fili, recordare quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala . Possunt etiam nomine carnium quas aerugo pecuniarum sicut
Abbreviated transcription (Latin):
cum subdidit. Tollite iugũ meũ
suꝑ uos. & discite ame. quia mitis
sum & humilis corde. Et mũda¬
te manus peecatoris: & purifica¬
te corda duplicis animo hoc ẽ
ueracit᷑ nos dño appropinquare.
o peris udelicet munditiam.
& cordis simplicitatẽ habere.
Innocens inquit manib et mũ¬
do corde: hic accipiet benedic¬
tionem adnõ et misericordiam.
Et hoc ẽ ueraciter dnm apꝓpin¬
quare nobis: sue nobis dona pi¬
etatis simpliciter querentibus
dare. Sp̃s enim sc̃s discipline ef¬
fugiet fictum: & aufert se acogi¬
tationib quȩ sunt sine intellectu.

Expanded text:
cum subdidit: Tollite jugum meum cum subdidit: Tollite jugum meum super vos, et discite a me quia mitis sum, et humilis corde . Emundate manus peccatores, et purificate corda duplices animo. Hoc est veraciter Domino nos appropinquare, operis videlicet munditiam, et cordis simplicitatem habere. Innocens, inquit, manibus et mundo corde, hic accipiet benedictionem a Domino, et misericordiam . Et hoc est veraciter Dominum appropinquare nobis, suae nobis dona pietatis simpliciter quaerentibus dare. Sanctus enim Spiritus disciplinae effugiet fictum, et auferet se a cognitionibus q
Abbreviated transcription (Latin):
dat nunc decruce & credimus
ei.Patienter. sustinuit.donec mor¬
tuus ac sepultus. & eorum insul¬
tationes & ipsam mortem cita re¬
surectione suꝑaret.Dabit autẽ
mansuetis grãm: quia eis qui se
humiliter sequnt̾ & ꝑfectionẽ
boni oꝑis & beate ꝑhennitatis
dona largit᷑. apꝓp inquante dnõ
& appropinquabit uobis. Appro¬
pinquante dno ꝑhumilicatem
eius uestigia sectando: & apꝓpin¬
quabit uobis ꝑmiscdam. uos
de angustiis liberando. Non enĩ
religio nibꝰ lẽge ẽ quisq adeo: s af¬
fectibus. Namq uno cõmorantes
terre loco. is qui uirtutib studet¬
& is qui defluit sordib uitiorũ:¬
unus longe ẽ adeo: alius ꝓxi¬
mum habet dm̃ ynde & psalmi¬
sta dicit. ꝓpe ẽ dñs omnib inuo¬
cantib eum: inueritate. Rursũq:
longe ẽ apeccatorib salus. Illa utiq
salus cui canimus. Dominus illu
re suaderet dicens. uenite adme
o quia non hoc pedibus s actib
eẽ implendum. demonstrauit

Expanded text:
dat de cruce et credimus dat de cruce et credimus ei , patienter sustinuit, donec mortuus ac sepultus, et eorum insultationes et ipsam mortem cita resurrectione superaret. Dabit autem mansuetis gratiam, quia eis qui se humiliter sequuntur, et perfectionem boni operis et beatae perennitatis dona largitur. Appropinquate Deo, et appropinquabit vobis: Appropinquate Domino per humilitatem ejus vestigia sectando, et appropinquabit vobis per misericordiam, vos de angustia liberando. Non enim regionibus longe est quisque a Deo, sed affectibus. Namque uno commorantes terrae loco, is qui virtutibus studet, et is qui defluit sordibus vitiorum, longe est a Deo, alius proximum habet Deum. Unde et Psalmista dicit: Prope est Dominus omnibus invocantibus eum in veritate . Rursumque: Longe est a peccatoribus salus . Illa utique salus cui canimus: Dominus illumare suaderet dicens: Venite ad meo quia non hoc pedibus, sed actibus esset implendum demonstravit,
Abbreviated transcription (Latin):
negligunt: qui quasi sibi ipsis ad
saluandum sufficiant. auxilium
suꝑne grẽ querere detractãt: At
contra humilib dat grãm: quia
qui in suorum plagis uitiorum
ueri se medici manib supplicit̾
subdunt: merito desiderate sa¬
nitatis dona recipiunt. Notãdũ
autem: quod hanc sententiam
de suꝑbis & humilib beatus ia¬
cobus deparabolis salomonis
uixta antiquam trans lationem
quemadmodũ & petrus insua
epła posuit. ꝓ quo in nra editio¬
ne quȩ dehebraiea ueritate de¬
scendit: ita dicit᷑ Illusores ipse de¬
ludet: i mansuetis dabit gr̃am. Belu¬
det aũ dñs illusores. uirta hodpaus los¬
de eis qͥilil
innomine patris sui uenientẽ
reciꝑe recusantes. antixp̃m inno¬
mine suo uenientem suscepturi
sunt. Eo quod dilecꝰtionẽ inquit
ueritatis non receperunt ut sal¬
ui fierent: ideo mittet illis deus
oꝑationem erroris. ut credant mẽ¬
datio. Delusit illusores. cum dicẽ¬
tibus uideis si rex isrł ẽ descen¬

Expanded text:
negligunt, qui quasi sibi ipsis ad negligunt, qui quasi sibi ipsis ad salvandum sufficiant, auxilium supernae gratiae quaerere detrectant. At contra humilibus dat gratiam, quia qui in suorum plagis vitiorum veri se medici manibus suppliciter subdunt, merito desideratae sanitatis dona recipiunt. Notandum autem quod hanc sententiam de superbis et humilibus beatus Jacobus de parabolis Salomonis juxta antiquam Translationem, quemadmodum et Petrus, in sua Epistola posuit. Pro quo in nostra Editione quae de Hebraica veritate descendit, ita dicitur: Illusores ipse deludet, et mansuetis dabit gratiam. Deludet autem Dominus illusores, juxta hoc quode eis qui illum in nomine Patris sui venientem recipere recusantes, Antichristum in nomine suo venientem suscepturi sunt : Eo quod dilectionem, inquit, veritatis non receperunt ut salvi fierent, ideo mittet illis Deus operationem erroris, ut credant mendacio . Delusit illusores, cum dicentibus Judaeis: Si rex Israel est, descen
Abbreviated transcription (Latin):
mo purus nos redimere sufficit:
quidam hanc sententiam ita edise¬
runt. Ad iniuidiam concupiseit
sp̃s: qui habitat in uobis. Ad uer¬
sus inuidiam concupiscit. hocẽ.
inuidie morbum debellari. atq
aur̃is mentib extirpare desiderat:.
alii de spũ hominis dictum in¬
telligunt: ut sit sensus. Nolite
concupiscere. nolite mundi huiꝰ
amiciis adherere. quia sp̃s mẽtis
inuidiam concupiscit. Utiq dũ
ea quȩ ipsad quirere concupisci¬
tis. alios inuidetis habere. Maio¬
⁊ ea cũ dolore amittenda tribint. ille
gaudiũ uite largit᷑ et̃num. Ql ibꝰaut̃
hãc grãm largiat᷑. subsequent᷑ expoñ ꝓ i
dicit. Deus suꝑbis resistit. humi¬
lib autem dat grãm. fures quid̃
ꝑiuros. luxuriosos. & alios pecca¬
tores quasi contẽptores p̃ceptoꝵ
suorum punit deus. S specialit
suꝑbis resistere dicit᷑. Quia m¬
mirum maiori pena plectuntur
qui confidunt inuirtute sua: ꝗ
diuinȩ potentiȩ subdi penitendo

Expanded text:
mo purus non redimere sufficit? mo purus non redimere sufficit? Quidam hanc sententiam ita edisserunt: Ad invidiam concupiscit spiritus, qui habitat in vobis. Adversus invidiam concupiscit, hoc est invidiae morbum debellari, atque a vestris mentibus exstirpari desiderat. Alii de spiritu hominis dictum intelligunt, ut sit sensus: Nolite concupiscere, nolite mundi hujus amicitiis adhaerere, quia spiritus meninvidiam utique concupiscit, dum ea quae ipsi acquirere concupiscitis, alios invidetis habere. Majoet ea cum dolore amittenda tribuit, ille gaudium largitur aeternum. Qualibus autem hanc gratiam largiatur, subsequenter exponidicit: Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. Fures quidem, perjuros, luxuriosos, et alios peccatores, quasi contemptores praeceptorum suorum punit Deus, sed specialiter superbis resistere dicitur, quia nimirum majori poena plectuntur qui confidunt in virtute sua, qui divinae potentiae subdi poenitendo
Abbreviated transcription (Latin):
tempus possunt florͣre sicut fenũ:
S ubi ardor uiditu apparuerit
peribunt: & decor uultus eorum
decidet. Aut putatis quia inanit
scriptura dicat. illa uidelicet scri¬
ptura que amalorum societate
fideles cohercens ita ꝑmorsen lo¬
quit᷑. Non inibis cum eis fedus:
nec cum diis eorum. Non habitẽt
interra tua. ne forte peccare te fa¬
ciant inme: si seruieris diis eorũ:
quod tibi certe erit inscandalum:
Et rursum. Non facies oꝑa eorum
s destrues eos: & confringes sta¬
tuas eorum: ad inuidiã concupi¬
scit sp̃s quihabitat in uobis: In¬
terrogatiue ꝑ increpationẽ legẽ
tionis hoc concupiscit. ut inuide¬
atis alterutrum: Non utiq bonꝰ
sp̃c inuidiȩ uitium inuobis: s ma¬
lus oꝑatur. Cui similis ẽ modus
locutionis. in psalmo. frater non
redemit. redimet homo: Ita enĩ
intelligit᷑. Si nos xp̃s redemit qui
nobis frater fieri dignatus ẽ ꝑhu
manitatẽ: nunquid aliquis ho¬

Expanded text:
tempus possunt florere sicut fenum, tempus possunt florere sicut fenum, sed ubi ardor judicii apparuerit, peribunt, et decor vultus eorum decidet. An putatis quia inaniter Scriptura dicat? Illa, videlicet, Scriptura quae a malorum societate fideles coercens, ita per Moysen loquitur: Non inibis foedus cum eis, nec cum diis eorum. Non habitent in terra tua, ne forte peccare te faciant in me, si servieris diis eorum, quod tibi certe erit in scandalum . Et rursum: Non facies opera eorum, sed destrues eos atque confringes statuas eorum . Ad invidiam concupiscit spiritus qui habitat in vobis? Interrogative per increpationem legendnm ie redemptionis hoc concupiscit, ut invideatis alterutrum? Non utique bonus spiritus invidiae vitium in vobis, sed malus operatur. Cui similis est modus locutionis in psalmo: Frater, non redimit, redimet homo ? Ita enim intelligitur. Si nos Christus non redemit, qui nobis frater fieri dignatus est per humanitatem, nunquid aliquis ho
Abbreviated transcription (Latin):
amiticia huius mundi inimica
ẽ deo : ad ulteros recte nuncupat:
quos derelicto amore sapientie
celestis. ad amplexum potius a¬
miticie mundialis eẽ deflexos
increpat. quos conditore c̃tẽp¬
do. mãmone magis seruire cer¬
nebat. Dixerat quidem supra
deaꝑtis dei inimicis: Nonne di
micos eẽ đi qui eum aꝑte blas¬
phemant. qui fidem eius ꝑsecũ¬
tur in scĩs. & eos inquo iuditio
condempnãt: ostendit &̃ eos ẽẽ
đi inimicos. qui sub fide & confessi¬
one nominis mundi illecebris
& amori deseruiunt.qui nomine
tenus fideles. reb terrenis celestia
post ponunt. Quod & sequenti
uersiculo instantius in culcat. sub¬
dens. Quicumq gͦ uoluerit amicꝰ
ẽẽ scłi huuis: inimicus dei consti¬
tuetur. Ergo inmici dei omnes
amatores mundi. om̃s inquisitores
nugarum: om̃s ꝑtinent ad eos de
quib dicit᷑. Qm̃ ecce inimici tui do¬
mine peribunt. Intrent eccłas. nõ
intrent eccłas. inimici di sunt: ad

Expanded text:
amicitia hujus mundi inimica amicitia hujus mundi inimica est Dei? Adulteros recte nuncupat, quos de amore sapientiae coelestis ad amplexum potius amicitiae mundialis esse deflexos increpat, quos, Conditore contempto, mammonae magis servire cernebat. Dixerat quidem supra de apertis Dei inimicis: Nonne divmicos esse Dei, qui eum aperte blasphemant, qui fidem ejus persequuntur in sanctis, et eos iniquo judicio condemnant, ostendit et eos esse Dei inimicos, qui, sub fide et confessione nominis Christi, mundi illecebris et amori deserviunt, qui, nomine tenus fideles, rebus terrenis coelestia proponunt. Quod et sequenti versiculo instantius inculcat subdens: Quicunque ergo voluerit amicus esse saeculi hujus, inimicus Dei constituitur. Ergo inimici sunt Dei omnes amatores mundi, omnes inquisitores nugarum, omnes qui pertinent ad eos de quibus dicitur: Quoniam ecce inimici tui, Domine, peribunt . Intrent ecclesias, non intrent ecclesias, inimici Dei sunt. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
regni uidelicet appetitus. diuiti¬
arum. honorum: dignitatũ. ꝓpt̾
hec enim & huiusmodi innume¬
ralites frequenter inter malos.
& bella cõmittuntur. litigatis
& belligeratis: & non habetis
ꝓpt̾ quod non postulatis litiga
dñm postulare non curastis. ut
ipse uobis salutaria queq con¬
ferret.Sienim illum pia inden¬
tione postularetis. & terrena uo¬
bis necessaria ad usum tempora¬
lem & adfruendum ꝑpetuo
suꝑna bona tribueret. Petitis
ce nõ accipitis. eo quod male
non postulare. & nunc dicit eos
male petere.Quia qui male pe¬
tit. iam inconspectu eterni testis
nichil petere uidet᷑. Male autem
adnõ beneficia suꝑna desiderat.
Male petit & ille: qui amisso a¬
more suꝑnorum infima tantũ
querit bona ꝑcipere. & hȩc nõ ad
usus tentationem humane fra¬
gilitatis: s ad redundantiam
libere uoluptatis. hoc ẽ enim qd̃
ait: ut inconeupiscentiis urĩs
insumatis ad ulteri. nescitis quia

Expanded text:
regni videlicet appetitus, divitiregni videlicet appetitus, divitiarum, honorum, dignitatum. Propter haec enim et hujusmodi innumera, lites frequenter inter malos et bella committuntur. Litigatis et belligeratis, et non habetis propter quod non postulatis. LitigatDominum postulare non curastis, ut ipse vobis salutaria quaeque conferret. Si enim illum pia intentione postularetis, et terrena vobis necessaria ad usum temporalem, et ad fruendum perpetuo superna bona tribueret. Petitis et non accipitis, eo quod male non postulare, et nunc dicit eos male petere, quia qui male petit jam in conspectu interni testis nihil petere videtur. Male autem a Domino beneficia superna desiderat. Male petit et ille qui, amisso amore supernorum, infima tantum quaerit bona percipere, et haec non ad sustentationem humanae fragilitatis, sed ad redundantiam liberae voluptatis. Hoc est enim quod ait: Ut in concupiscentiis vestris insumatis. Adulteri, nescitis quia
Abbreviated transcription (Latin):
cotidianum bone operationis
crementum. ad fructum ualeant
uite ꝑuenire celestis: de quo alibi
scriptum ẽ. Qui seminãt in lacri¬
mis. in gaudio metent & cetera:
usq ad finem psalmi. Seminant
autem & metunt etiam reꝓbi.
qui ꝓ meritis inuiditio recipiẽt.
nontam̃ fructum s corruptionẽ.
Metere dicuntur: qui non bonis
fruuntirr ȩternis. fructus quiy¬
pe afruendo dicit᷑. s ꝓcorruptio
& contentione quȩ supra uetu¬
erat haberi: ynde & hic latius
idem exponendo. sub uingit di¬
cens. Exconcupiscentiis urĩs: quȩ
militant in menbris urĩs. Con¬
cupiscentie autem militant in
menbris.cum adea quȩ mens
Imꝓba praue suggerit. manus.
uel lingua. uel ceterorum men¬
brorum consensus intemperan¬
ter obedit. Dequo & inprimis
huuis epłe partibus ait. ynus¬
quisq uero temptatur aconcu¬
piscentia sua: abstractus. & il¬
lectus. & cetera. Possunt autẽ
concupiscentiȩ &̃ terrestriũ bone¬
rum in hoc loco dicte intelligi

Expanded text:
quotidianum bonae operationis quotidianum bonae operationis crementum ad fructum valeant vitae pervenire coelestis. De quo alibi scriptum est: Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent , et caetera usque ad finem psalmi. Seminant autem et metent etiam reprobi, quia pro meritis in judicio recipient. Non tamen fructum, sed corruptionem metere dignoscuntur, quia bonis non fruuntur aeternis  Fructus quippe a fruendo dicitur, sed pro corruptionet contentione, quae supra vetuerat haberi. Unde et hic latius idem exponendo subjungit dicens: Et concupiscentiis vestris quae militant in membris vestris, etc. Concupiscentiae autem militant in membris, cum ad ea quae mens improba prave suggerit, manus, vel lingua, vel caeterorum membrorum consensus intemperanter obedit. De quo et in primis hujus Epistolae partibus ait: Unusquisque vero tentatur a concupiscentia sua, abstractus, et illectus, etc. Possunt autem concupiscentiae et terrestrium bonorum in hoc loco dictae intelligi,
Abbreviated transcription (Latin):
osa prorsus caret & blasphemia.
Nam qui se doctorem ceteris ꝑfec¬
tioremq uideri appetit: multum
necesse ẽ laboret. ut & ꝓximum
quasi inprudentiorem docte
possit lacerare:: & se non nũquã
etiam ea aquib alienus ẽ. bona
fecisse uel dixisse simulando pre¬
tendĩt. fructus autem iustitiȩ:
inpace seminat᷑. facientib pacẽ.
Omne quod inhac uita agimus.¬
semen ẽ future retributionis.
Ipsa autem retributio: fructus ẽ
operum presentium. apło teste
quiait. Quecumq enim semina¬
uerit homo. hȩc & metet. Et qui
seminat incarne:decarne & me¬
tet corruptionẽ. Qui aut̃ seminat
inspũ: de sp̃u metet uitam eter¬
nam. Et ideo recte dicit᷑. quia
fructus iustitiȩ in pace seminat᷑.¬
facientib pacem. Fructus enim u¬
stitie. uita eterna ẽ quȩ oꝑibus iu¬
stis retribuit᷑. Quia qui inquirunt
pacem: sequntur eam. Ipsa pace
cui student quasi optima semente
terram sui cordis asꝑgunt. quo ꝑ

Expanded text:
osa prorsus caret et blasphema. osa prorsus caret et blasphema. Nam qui se doctiorem caeterisque perfectiorem videri appetit, multum necesse est laboret, ut et proximum quasi imprudentiorem docte possit lacerare, et se nunquam etiam a quibus alienus est bona fecisse, vel dixisse simulando praetendat. Fructus autem justitiae in pace seminatur facientibus pacem. Omne quod in hac semen est futurae retributionis. Ipsa autem retributio fructus est operum praesentium, Apostolo testante qui ait: Quae enim seminaverit homo, haec et metet. Et qui seminat in carne, de carne metet corruptionem. Qui autem seminat in spiritu, de spiritu metet vitam aeternam . Et ideo recte dicitur quia fructus justitiae in pace seminatfacientibus pacem. Fructus enim justitiae vita aeterna est, quae operibus justis retribuitur, quia qui inquirunt pacem, sequuntur eam, ipsa pace cui student quasi optima semente terram sui cordis aspergunt, quo per
Abbreviated transcription (Latin):
sentiens. hȩc ẽ mansuetudo sapi¬
entie. quam superius habendã
eẽ p̃cepit. Telum utiq amaritudi¬
nis & contentionis stultis ad uer¬
sa: qua scõrum p̃dicatorum uir¬
tus & doctrina. uicissim sibi in
caritatis atq concordie pace soci¬
atur. Primum inquit pudiea
ẽ: de inde pacifica. P udica uide¬
licet: quia caste intellegit. Pacifi¬
ca autem: quia ꝑelationem se
minime aꝓximorum societate
disiungit. Modesta uero. suadi¬
bilis. bonis consentiens: quia ni¬
mirum sapientis ẽ bonorum su¬
asioni assensum prebere. quomͦ
petrus redarguenti se paulo con¬
citus annuit. Imꝓborum uero
doctrinam tota intentione uel
docendo uel uiuendo repelle¬
re: plena misericordia & operibꝰ
bonis. Et hec ẽ bona conuersatio.
quã supra sapientem & discipli¬
natum ostendere monuit: mise
ꝑpietatis opera monstrare. Iudi¬
cans sine simulatione. hac uirtu¬
te quantum pudica sapientia
ꝓprie utitur: tantum contenti¬

Expanded text:
sentiens. Haec est mansuetudo sapisentiens. Haec est mansuetudo sapientiae, quam superius habendam esse praecepit, zelo utique amaritudinis et contentionis, stultis adversa, qua sanctorum praedicatorum virtus et doctrina vicissim sibi in charitatis atque concordiae pace sociantur. Primum, inquit, pudica est, deinde pacifica. Pudica, videlicet, quia caste intelligit; pacifica autem, quia per elationem se minime a proximorum societate disjungit. Modesta vero, suadibilis, bonis consentiens, quia nimirum sapientis est bonorum suasioni assensum praebere, quomodo Petrus redarguenti se paulo concitus annuit, improborum vero doctrinam tota intentione, vel docendo, vel vivendo repellere. Plena misericordia et fructibus bonis. Et haec est bona conversatio, quam supra sapientem et disciplinatum ostendere monuit, miserper pietatis opera monstrare. Judicans sine simulatione. Hac virtute quantum pudica sapientia proprie utitur, tantum contenti
Abbreviated transcription (Latin):
uel facere nouit. Merito gͦ conten¬
tiosa & suꝑba sapientia esse terre¬
na animalis & diabolica memora¬
tur: quia dum terrenã gloriam
anima querit. dum expers grẽ
spiritalis remanẽs. sola eaqͥ sibi
naturaliter post reatum prime
preuaricationis sunt insita cogi¬
tat: iure a maligno delusa spũ
ad agenda se illa quȩ sunt uesana
& noxia conuertit. Ybi eium est¬
zelus & contentio: ibi inconstãtia
& omne opus prauum. O mul
inquit eustodia serua tuũ cor¬
qm̃ ex ipso uita ꝓcedit. Qualis enĩ
cordis ẽ radix: talis inconspectu
interni arbitris ẽ. omnis fructus
actionis. Et qui nequitias corde
liuoris uel contentionis cõtegi.
libet rectum hominib ẽẽ uideat᷑.
Hidelicet ꝓpt̾ in constantiam mẽ¬
tis huc illucq fluctuantis: quia
se ad unam suꝑni intuitus ancho¬
ram figere neglexit. Quȩ autem
de sursum ẽ sapientia. primum
quidem pudica ẽ: deinde pacifi¬
ca. modesta. suadibilis. bonis con¬

Expanded text:
vel facere novit. Merito ergo contenvel facere novit. Merito ergo contentiosa et superba sapientia esse terrena, animalis et diabolica memoratur, quia dum terrenam gloriam anima quaerit, dum, expers gratiae spiritalis, remanens sola, ea quae sibi naturaliter post reatum primae praevaricationis sunt insita cogitat, jure a maligno delusa spiritu, ad agenda se illa quae sunt vesana et noxia convertit. Ubi enim zelus et contentio, ibi inconstantia et omne opus pravum. Omni, inquit, custodia serva cor tuum, quoniam ex ipso vita procedit. Qualis enim cordis est radix, talis in conspectu interni arbitrii est omnis fructus actionis. Et qui nequitias corde livoris vel contentionis contegit, libet rectum hominibus esse videatur, videlicet propter inconstantiam mentis huc illucque fluctuantis, quia se ad unam superni intuitus anchoram figere neglexit. Quae autem desursum est sapientia, primum quidem pudica est, deinde pacifica, modesta, suadibilis, bonis con
Abbreviated transcription (Latin):
homo adam inanimã uiuentẽ.
nouissimus adam. in sp̃m uiui¬
ficantemr S non pruis quod spi¬
ritale ẽ: s quod animale. Quod
abanima diriuatum: greca testa¬
tur auctoritas. Inqua uidelicet
psẏrhi dicit᷑ animale. Porro ani¬
malia quãuis latine abanima
uocabulum accepisse uideãtur:
lõge diuersam grece acdissimi¬
lem habent ethimologiam. Nãq
ab eo quod uiuant: nomen sortiũ¬
tur. Siquidem aput eos zoe uita.
roa uocantur animalia. Cũ gͦ a¬
płs inepistolis suis sepissime no¬
minet carnalem hominẽ. nomi¬
net animalẽ. nominet spiritalẽ.
spiritalem uel ipsum dũm dicit.
qͥ incarne ⁊ aĩa apparens sp̃u scõ
plenus extitit. uel omnem electũ
qui incarne & anma naturaltter
consistens. grãm quoq sp̃s scĩ
secundum mensuram donatio¬
nis xp̃i qua illustret᷑ accepit.
Carnalem uero uel animalem
appellat hominem. qui nis grẽ
spiritalis habensea tantum mode
que naturaliter. carnis siue an¬
me sensib insita sunt: oogita re

Expanded text:
am in animam viventem, novissimus Adam in Spiritum vivificantem . Sed non prius quod spiritale est, sed quod animale. Quod ab anima derivatum Graece testatur auctoritas, in qua videlicet ψυχικὸν dicitur animale. Porro animalia quamvis Latine ab anima vocabulum accepisse videantur, longe diversam Graece ac dissimilem habent etymologiam. Namque ab eo quod vivant nomen sortiuntur. Siquidem apud eos ζωὴ vita, ζῶα vocantur animalia. Cum ergo Apostolus in Epistolis suis saepissime nominet carnalem hominem, nominet animalem, nominet spiritalem, spiritalem vel ipsum Dominum dicit, qui, in carne et anima apparens, Spiritu sancto plenus exstitit, vel omnem electum, qui, in carne et anima naturaliter consistens, gratiam quoque Spiritus sancti secundum mensuram donationis Christi, qua illustretur, accepit. Carnalem vero vel animalem appellat hominem, qui, nil gratiae spiritalis habens, ea tantummodo quae naturaliter carnis sive animae sensibus insita sunt cogitare
Abbreviated transcription (Latin):
cum uero habent᷑ indesiderio. sũt.
tantoq acomedente ampluis esu¬
riuntur: quanto et abesuriente
amplius comeduntur. Iuis appe¬
titus saturitatem. saturitas fastidi¬
um generat. In istis autem appeti¬
tus saturitatem. saturitas appe¬
ditum parit. Augent enim spirita¬
les delitiȩ desiderium inmente
dum saciant:. quia quantomagis
eerum sapor ꝑcipitur: eo ampliꝰ
cognoscitur. quod amplius ame¬
tur. Potest autem quod ait inquẽ
desiderant angłi ꝓspicere etiam
de spũscõ recte indelli gr: de quo
premiserat. Qui euangłirauerũt
inuos spũscõ misso decelo. Nãq
hoc beatus petrus adgrãm refert
diuine pietatis. quod eum qui
tante maiestatis ẽ et głe. ut sẽꝑ
eius uisio sicut et ipsius patris
et filii quia nimirum una eadẽq
ẽ. desideretur abangłis incelis.
causa salutis humane ad terras
sp̃m miserit:atq illustrandis
fidelium. mentib infuderit. ꝓpt̃
quod succinti lumbos mentis

Expanded text:
cum vero habentur, in desiderio sunt; cum vero habentur, in desiderio sunt; tantoque a comedente amplius esuriuntur, quanto et ab esuriente amplius comeduntur. In illis appetitus saturitatem, saturitas fastidium generat; in istis autem appetitus saturitatem, saturitas appetitum parit. Augent enim spirituales deliciae desiderium in mente dum satiant, quia quanto magis earum sapor percipitur, eo amplius cognoscitur quod amplius ametur. Potest autem quod ait: In quem desiderant angeli prospicere, etiam de Spiritu sancto recte intelligi, de quo promiserat: Qui evangelizaverunt in vos Spiritu sancto misso de coelo. Namque hoc beatus Petrus ad gratiam referre divinae pietatis voluit, quod eum qui tantae majestatis est et gloriae, ut semper ejus visio sicut et ipsius Patris et Filii quia nimirum una eademque est desideretur ab angelis in coelis, causa salutis humanae ad terras Spiritum miserit, atque illustrandis fidelium mentibus infuderit. Propter quod succincti lumbos mentis
Abbreviated transcription (Latin):
suecessit: ut etiam anglice ince¬
lo urtutes cum sint eterna felici¬
tate ꝑfecte. non solum inmorta¬
lem deicatis magnificentiam:
s et asumpte humanitatis eius
claritatem semꝑ aspicere gaude¬
ant.yerum diligentius intuen¬
dum: quomodo dicat quod in
eum desiderent angłi ꝓspicere:
cum desiderium dici non soleat
euis rei quã habemus: s quã uo¬
lumus habere. Nam nemo deside¬
rat. quod habet. Quomodo gͦ in
nisi ¶ contemplatio diuine p̃sen¬
die ita suꝑne patrie ciues bea¬
tificat. ut in effabili nobis ordi¬
ne et semꝑ eius uisa gła sacien¬
tuR: et semꝑ eius dulcedinem
quasi nouam insaciabiliter esu¬
riant: Nam sicut beatus papa
gregorius delicias cordis et cor¬
poris mirifice distinguẽs ait.
cor porales delicias cum non ha¬
bentur. graue inse desiderium
accendunt: cum uero habite
edunt. cõ medentem ꝓtinus infa¬
stidium ꝑsatietatem uertunt.
at contra sꝑitales delitie cum
non habentur. infastidio sunt:

Expanded text:
successit, ut etiam angelicae in coesuccessit, ut etiam angelicae in coelo virtutes, cum sint aeterna felicitate perfectae, non solum immortalem Deitatis magnificentiam, sed et assumptae humanitatis ejus claritatem semper aspicere gaudebant. Verum diligentius intuendum quomodo dicat quod in eum desiderent angeli prospicere, cum desiderium dici non soleat ejus rei quam habemus, sed quam volumus habere, nam nemo desiderat quod habet. Quomodo ergo inisi contemplatio divinae praesentiae ita supernae patriae cives beatificat, ut ineffabili nobis ordine et semper ejus visa gloria satientur, et semper ejus dulcedinem quasi novam insatiabiliter esuriant? Nam, sicut beatus papa Gregorius, delicias cordis et corporis mirifice distinguens, ait corporales deliciae, cum non habentur, grave in se desiderium accendunt, cum vero habitae eduntur, comedentem protinus in fastidium per satietatem vertunt. At contra spirituales deliciae, cum non habentur, in fastidio sunt;
Abbreviated transcription (Latin):
bis. Inter multa archana quȩ
relata sunt ꝓphis cum diligen¬
ter de futura salute scrutarent
et exquirerent: etiam hoc illis
resatum ẽ. quia non indiebus
ipsorum eadem salus. s in uestris
potius qui infine scłorum nasci¬
mini eẽt aduentura temporibus.
hec ideo dicit. ut ammoneat eos
curam gerere salutis oblate. quã
tanti sperabant ꝓpħe et iusti
priores desiderantes illo tẽpore
uiuere inmundo: quo ablatis
regna conscendere. ꝑeos qui eu
siones eius et posteriores głas:
et nunc dicit eadem apłos eis
nuntiare. spũscõ misso decelo.
dum inapłis. Ideo eamdẽ fidẽ
passionis xp̃i. et posteriores glo¬
rias utrisq ppłis p̃dicabant.
illi ad huc uenturã. isti iam ue¬
nisse: ac ꝑhoc unam ẽt̃ eccłam
euius pars carnalem dñi ad uẽ¬
tum p̃cesserit: pars sit altera se¬
cuta. Inquem desiderant ange¬
li ꝓspicere. Constat ꝓcerto: quia
tanta eius qui passus ẽ ꝓ nobis
hominis ihũ xp̃i posterior gła

Expanded text:
etc. Inter multa arcana quae revelata sunt prophetis, cum diligenter de futura salute scrutarentur et exquirerent, etiam hoc illis revelatum est, quia non in diebus eorum eadem salus, sed in vestris potius, qui in fine saeculorum nascimini, esset adventura temporibus. Haec ideo dicit, ut admoneat eos curam gerere salutis oblatae, quam tantisper amabant prophetae et justi priores, desiderantes illo tempore vivere in mundo, quo ablatis regna conscendere. Per eos qui siones ejus et posteriores glorias, et nunc eadem dicit apostolos eis nuntiare Spiritu sancto misso de coelo. dum in apostolis; ideoque eamdem fidem passionis Christi et posteriores glorias, utrique populis praedicabant, illic adhuc venturam, isti jam venisse; ac per hoc unam esse Ecclesiam, cujus pars carnalem Domini adventumpraecesserit, pars sit altera secuta. In quem desiderant angeli prospicere. Constat profecto quia tanta ejus qui passus est pro nobis hominis Jesu Christi posterior gloria
Abbreviated transcription (Latin):
inuocatis eum dicendo moratio¬
ne. Pater noster qui es incelis.
eui sine acceptione ꝑsonarum
non ut pater carnalis qui filiis
peccantib indulgentius parce¬
re quã famulis consueuit. Pat̃
autem deus tante iustitie et pie¬
tatis ẽ. ut et seruos humiles atq
obedientes immo et ostes sibi ma¬
num dantes. mutet in adoptio¬
nem filiorum: Et rursum qui fi¬
liorum nomine uidentur hono¬
rabiles. ꝓculpa inobedientie ꝓr¬
sus hereditatis ꝑpetue reddat
exortes. Intimore incolatus ur̃ĩ
tempore conuersamini: ne uide¬
licet ꝑdesidiam et negligentiã
tanto patre existatis indigni:
Et dum tempore p̃sentis incolatꝰ
securi sitis: ad ꝓmissam patrie
beatitudinem ꝑuenire nonpos¬
sitis. Scientes quod non corrup¬
tibilibus. auro. uel argento. redẽp¬

Expanded text:
ratione: Pater noster, qui es in coelis . Qui sine acceptione personarum Non ut pater carnalis qui filiis peccantibus indulgentius parcere quam famulis consuevit. Pater autem Deus tantae justitiae et pietatis est, ut et servos humiles atque obedientes, imo et hostes sibi manum dantes mutet in adoptionem filiorum, et rursum eos qui filiorum nomine videntur honorabiliores, pro culpa inobedientiae prorsus haereditatis perpetuae reddat exsortes. In timore incolatus vestri tempore conversamini. Ne videlicet per desidiam et negligentiam tanto Patre existatis indigni, et dum tempore praesentis incolatus securi sitis, ad promissam patriae beatitudinem pervenire non possitis. Scientes quod non corruptibilibus, auro vel argento, e
Abbreviated transcription (Latin):
eorum uirtus ostendit᷑. ynde aꝑte
subuingit᷑. Inueniatur in laudẽ¬
iħuxpĩ. Inuenit̾ autem in laudẽ
ꝓbatio fidei cũn laudans eam
uidex dicit. Esuriui et dedistis
michi manducare: et cet̾a. In ueni¬
tur ingloriam: cum p̃mittit ean¬
dem glorificans. þenite bene dicti
patris mei. possidete paratum
uobis regnum aconstitutione
mundi. Inuenitur. in honorem:
cum cadentib impiis insuplici¬
um eternum. iusti ibunt in ui¬
tam eternam. Dequo ipse ait. Si
quis michi ministrauerit. hono¬
rificabit eum pater meus Quẽ
lus ait Quod occłs nonuidit. nec
auris audiuit: nec incor hominis
uit deus dili Ugentibus se.
De qua salute ex quisierunt atq
Ex quisierunt. et scru tati sunt
inocculto adomino uel abangłis
de futura euuangłii grã: quãdo
uel quo ordine salus eterna mũ¬
do adueniret. quod ineorum li¬
bris inuenitur. Ynde et unus
exeis ꝓmagno scientiȩ salutaris
amore:iur desideriorum appel¬

Expanded text:
eorum virtus ostenditur. Unde apte eorum virtus ostenditur. Unde apte subjungitur: Invenitur in laudtc. Invenitur autem in laudem probatio fidei, cum laudans eam Judex dicet: Esurivi, et dedistis mihi manducare, etc. . Invenitur in gloriam, cum praemittit eamdem glorificans: Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum a constitutione mundi . Invenitur in honorem, cum, cadentibus impiis in supplicium aeternum, justi ibunt in vitam aeternam . De quo ipse ait: Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus . Quem lus ait: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis vit Deus diligentibus se . De qua salute exquisierunt atque Exquisierunt et scrutati sunt in occulto a Domino, vel ab angelis, de futura Evangelii gratia, quando vel quo ordine salus aeterna mundo adveniret, quod in eorum libris invenitur. Unde et unus ex eis pro magno scientiae salutaris amore vir desideriorum appel
Abbreviated transcription (Latin):
multo p̃ciosior sit auro quod ꝑ¬
ignem ꝓbatur. Et sapientiȩ liber.
passiones scõrum auro quod per¬
ignem examinatur comparat.
dicens de dño. Tamquã aurum
infornace ꝓbauit illos: et quasi
holocausta hostiȩ accepit illos.
Quia nimirum quos incamino
tribulationis fideles ꝓbauerit.
hos ingaudio retributionis quasi
placabilem sibi hostiam assumit.
Et bene pacientia scõrum auro
assimilatur: quia sicut inmetallis
p̃ciosius auro aliquid non ẽ: ita
hec apud dominũ omnino ẽ laude
dignissima hinc et enim scriptũ ẽ.
Preciosa inconspectu domini mors
scõrum eius. Sic̃ enim aurũ infor¬
nace clausũ us ignib examina¬
tur ꝓbatum in: uero foras cuius
sit fulgoris appa rebit: ita fideliũ
constantia. inter infidelium quidẽ
p̃ssuras contentibilis uidetur ac
stulta: s ubi tempus retributio¬
nis finito certamine tribulationũ
affueritꝰ tunc quante fuerit gle
quantũ flãmis passionum ꝓfecerit.

Expanded text:
multo pretiosius sit auro, quod pmulto pretiosius sit auro, quod perit, etc. Et sapientiae liber passiones signem examinatur comparat, dicens de Domino: Tanquam aurum in fornace probavit illos, et quasi holocausti hostiam accepit illos . Quia nimirum quos in camino tribulationis fideles probaverit, hos in gaudio retributionis quasi placabilem sibi hostiam assumet. Et bene patientia sanctorum auro assimilatur, quia sicut in metallis pretiosius auro aliquid non est, ita haec apud Deum omni est laude dignissima. Hinc etenim scriptum est: Pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus . Sicut enim aurum in fornace clausum ignibus examinatur, prolatum vero foras cujus sit fulgoris apparebit, ita fidelium constantia inter infidelium quidem pressuras contemptibilis videtur ac stulta; sed ubi tempus retributionis, finito certamine tribulationum, adfuerit, tunc quantae fuerit gloriae quantum flammis passionum profecerit,
Abbreviated transcription (Latin):
incelis: tantum faciat se dignũ:
qui acciꝑe desiderat. S quia ne¬
mo suo tantum conamine dignꝰ
fieri siuis suirib ad heternam ꝓo¬
test suenire salutem: recte p̃nuntia¬
tur. qui inuirtute dei custodimi¬
ni ꝑfidem. Neq enim quisꝗͣ suȩ
libertatis potentia custodiri ualet
mbonis: s illius ꝑomĩa querendũ
ẽ auxilium ut ꝑficiamur. aquo
initium bone actionis accepimꝰ.
Inquo exultabitis: modicum
pore nouissimo salus parata re¬
uelabit᷑ : ac dignis dabitur. De qͦ
et dominus ait Iderum autem
uidebo uos et gaudebit eor ur̃m.
et gaudium ur̃m nemo tollet auo¬
bis. Modicum nunc si oportet cõ
tristari. O portet inquit contrista¬
n: quia nemo nisi ꝑtristitiã scłi
labentis et afflictiones potest in
gaudia eterna ꝑuenire̾. Modicũ
autem dicit: quia ubi merces
eterna retribuit᷑. breue uidebitur
ac leue totum fuisse: quod in scłi
tribulationis graue uidebatur
et acerbum. ut ꝓbatio fidei urẽ

Expanded text:
in coelis, tantum faciat se dignum in coelis, tantum faciat se dignum qui accipere desiderat. Sed quia nemo suo tantum conamine dignus fieri, suisque viribus ad aeternam potest venire salutem, recte praemittitur: Qui in virtute Dei custodimini per fidem. Neque enim quisquam suae libertatis potentia custodiri valet in bonis, sed illius per omnia quaerendum est auxilium, ut perficiamur, a quo initium bonae actionis accepimus. In quo exsultabitis, etc. pore novissimo salus parata revelabitur, ac dignis dabitur. De quo et Dominus ait: Iterum autem videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo tollet a vobitristari, oportet, inquit, contristari, quia non nisi per tristitiam saeculi labentis, et afflictiones potest ad gaudia aeterna perveniri. Modicum autem dicit, quia ubi merces aeterna retribuitur, breve videbitur ac leve totum fuisse, quod in saeculi tribulationibus grave videbatur et acerbum. Ut probatio vestrae fidei
Abbreviated transcription (Latin):
et delitiȩ solent nonnunquã di¬
utina consuetudine et usu infa¬
stidium uerti. Conseruatam in
celis inuobis. Conseruatã in uo¬
bis dicit. ꝓeo ut diceret conserua¬
tam uobis. Idẽ ad hoc conserua¬
tam. nunc: ut uobis tempore p̃¬
stituto. reddat᷑ incelis. yel certe
conseruatam incelis inuobis.
quia qui dedit credentib pote¬
statem filios dei fieri: ipse dedit
eisdem potestatem hereditatem
incelis accipere ꝑseuerando usq
infinem ut salui sint. Et ideo con¬
seruatam dicit in illis hexeditatẽ
quorum meritis iuuãt iiͥõ ꝑue¬
niendum nouit ad illam: Quia
qui non seruauerint disciplinã.
patris hereditatem ab eo non me¬
retur accipere. Qui inuirtute di
custo dimini ꝑfidem in salutem
uangło. In domo patris mei mã¬
siones multe sunt. Et iterum.
Non ẽ meum dare uobis: s quibꝰ
paratum ẽ apatre meo. Parate sc
gͦ sedes in regno dei. paratȩ mãsi¬
ones in domo patris: Parata salus

Expanded text:
et deliciae solent nonnunquam diet deliciae solent nonnunquam diutina consuetudine et usu in fastidium verti. Conservatam in coelis in vobis. Conservatam in vobis dicit, pro eo ut diceret, conservatam vobis, id est ad hoc conservatam nunc, ut vobis tempore praestituto reddatur in coelis. Vel certe conservatam in coelis in vobis, quia qui dedit credentibus potestatem filios Dei fieri , ipse dedit ejusdem potestatem haereditatem in coelis accipere, perseverando usque in finem ut salvi sint. Et ideo conservatam dicit in illis haereditatem, quorum meritis, juvante Domino, perveniendum novit ad illam, quia qui non servaverint disciplinam Patris, haereditatem ab eo non merentur accipere. Qui in virtute Dei custodimini per fidem, etc. vangelio: In domo Patris mei mansiones multae sunt . Et iterum: Non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo . Paratae ergo sunt sedes in regno Dei, paratae mansiones in domo Patris, parata salus
Abbreviated transcription (Latin):
et hominem. Cum enim dicat. ds
tum fuisse meminit. Patrẽ autẽ
dñi nr̃i nominat: quia eum dem
dñm nr̃m di filium. semꝑ extrtis¬
se non dubitat. Qui scđm magnã
misedam suam regenerauit nos
tur anobis deus: qui cum. nrĩs
meritis generati fuissemus ad mor¬
tem: sua nos miscđia regenera¬
uit aduitam: Et hoc ꝑresurecti¬
onem filii sui cum intantũ nr̃a
dilexerit uitam ut illum ꝓ hac
mori disponeret:atq eadem mor
te ꝑresurecꝰtionem destructa. spẽ
nobis exemplumq resurgendi
monstraret. Mortuus ẽ namq
ne nos mori timeremus.Resure¬
xit amortuis: ut ⁊ nos ꝑeũse surrec¬
turos eẽ speraremus. In heredita
tem incorruptibilem. et incõta
morbo. nec morte. nec aliqua
mestitia tangit᷑. In contaminatã:
quia nullus in eam potest in mũ¬
dus intrare. In marcessibilẽ: quia
necͥ ipsis beatorum hominum
centib ex longo usu. celestis illa
conuer satio ualet aliqu doiule¬
scere. quomodo presentis scłi luxꝰ

Expanded text:
esse et hominem. Cum enim dicit, Deuesse et hominem. Cum enim dicit, Deutum fuisse meminit; Patrem autem Domini nostri nominat, quia eumdem Dominum nostrum Dei Filium semper exstitisse non dubitat. Qui secundum magnam misericordiam suam regeneravit nostur a nobis Deus, qui, cum nostris meritis generati fuissemus ad mortem, sua nos misericordia regeneravit ad vitam. Et hoc per resurrectionem Filii sui, cum in tantum nostram dilexerit vitam, ut illum pro hac mori disponeret, atque eadem morte per resurrectionem destructa, spem nobis exemplumque resurgendi monstraret. Mortuus namque est, ne nos mori timeremus. Resurrexit ex mortuis, ut et nos per eum resurrecturos esse speraremus. In haereditatem incorruptibilem, etc. Incorrmorbo, nec morte, nec aliqua moestitia tangitur. Incontaminatam, quia nullus in eam potest immundus intrare. Immarcescibilem, quia nec ipsis beatorum hominum mentibus ex longo usu coelestis illa conversatio valet aliquando vilescere, quomodo praesentis saeculi luxus
Abbreviated transcription (Latin):
elegit nos in ipso: ante mundi
constitutionem. Electi autem
nib peccatis: ut obedire incipe¬
rent domino ihu xp̃o qui ꝑ in¬
obedientiam ꝓtoplasti perierãt.
ut asꝑsi sanguine eius. pote¬
statem satͥane uitarent. sicut
isrł ꝑagni sanguinem egiptioꝵ
dominatum declinauit: asper¬
sionem autem dicit more scrip¬
ture ueteris. iibi quȩ scĩficanda
erant. sangune hostiarum so¬
lebant asꝑgi. Ceterum ipse dñs
dicit: manifeste deeo. Nisi mã¬
ducaueritis carnem filii homi¬
nis & biberitis eius sanguinẽ.
non habebitis uitam inuobis.
Gra uobis et pax multipliciter
ut quod bene cepistis. ꝑfecꝰte
compleatis: bene pͥmo grãm. po¬
stea nominat pacem: quia sine
gr̃a xp̃i: ad pacem reconciliatio¬
nis euis ꝑuenire non possumus:
Immo nichil pacificum. nisi ꝑ
grãm eus habere ualemus: be¬
ne dictus deus: & pater domini
nri iħu xp̃i. Ita do patri laudes
benedictionis refert: ut dñm sal¬
uatorem nr̃m et dm̃ eẽ mõstret

Expanded text:
elegit nos in ipso ante nundi elegit nos in ipso ante nundi constitutionem. Electi autem nibus peccatis, ut obedire inciperent Domino Jesu Christo, qui per inobedientiam protoplasti perierant, ut aspersi sanguine ejus potestatem Satanae vitarent, sicut Israel per agni sanguinem Aegyptorum dominatum declinavit. Aspersionem autem dicit more Scripturae veteris, ubi quae sanctificanda erant, sanguine hostiarum solebant aspergi. Caeterum ipse Dominus dicit manifeste de eo: Nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis . Gratia et pax multiplicetur. Ut quod bene coepistis, perfecte compleatis. Bene primo gratiam, postea nominat pacem, quia sine gratia Christi ad pacem reconciliationis pervenire non possumus, imo nihil pacificum, nisi per gratiam ejus habere valemus Benedictus Deus, et Pater Domini nostri Jesu Christi. Ita Deo Patri laudes benedictionis refert, ut Dominum Salvatorem nostrum, et Deum demonstret
Abbreviated transcription (Latin):
inipͤis epłis: quasi alibi patriam
habentes. nos ammonet dicens.
disꝑsionis: significat quia disꝑsi
sunt abierosolimis inꝑsecutione
quȩ facta fuerat instephano: uel
certe aliis multiphariis ꝑsecitd¬
onib sint ꝓfide uel auideis uel
agentib asflicꝰt: Aꝓpriis sepe se¬
dibus pulsi ut mactibus apłoꝵ
legimus.S et paulus adgalathas.
tanta inquit passi estis sine cau¬
sa si tamen sine causa. Disꝑsio¬
ȩ sunt grecorum. inasia.S et alia
bithinia ẽ in europa: de qua illi
qui inasia sunt. bithinii originẽ
ducere ꝑibentur. Illa autem q̃
inasia ẽ bithinia. uocat᷑ & ma¬
ior frͣigia: quȩ hiera flumine ẽ
agalatia disterminata. Scđm
prescientiam dei patris in scĩfi¬
adherent hii uersiculi: ad hoc
quod p̃dixerãt elec̾tis aduenis.
Electi namq erant: seđm p̃scien¬
am dei patris. Unde apłs paulꝰ
ait. Quos presciuit et prede¬
stinauit conformes fieri ima¬
ginis filii sui: Et alibi. Sicut

Expanded text:
in ipsis Epistolis, quasi alibi patriam in ipsis Epistolis, quasi alibi patriam habentes, nos admonet, dicens:dispersionis, significat quia dispersi sint a Jerosolymis in persecutione quae facta fuerat sub Stephano, vel certe aliis multifariis persecutionibus sint pro fide vel a Judaeis vel a gentibus afflicti, a propriis saepe sedibus pulsi, ut in Actibus apostolorum legimus. Sed et Paulus ad Galatas: Tanta, inquit, passi estis sine causa, si tamen sine causa. Dispersioe sunt Graecorum in Asia. Sed et alia Bithynia est in Europa, de qua illi qui in Asia sunt Bithyni originem ducere perhibentur. Illa autem quae in Asia est Bithynia, vocatur et major Phrygia, quae Hiera flumine est a Galatia disterminata. Secundum praescientiam Dei Patris, aerent hi versiculi ad hoc quod praedixerat, Electis advenis. Electi namque erant secundum praescientiam Dei Patris. Unde et apostolus ait: Quos praescivit et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui. Et alibi: Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
grece dicunt᷑ ꝓselit. Quo nomine
appellant uidei eos qui degenti¬
bus nati: indeum credere et eir¬
cumcisione accepta iudaico mo¬
re. iuxta đi legem uitam duce¬
re uoluerunt: De quorum nume¬
ro fuere quidam eorum qui in
ad p̃dicationem eorum xp̃o cre¬
diderunt dicente scriptura: qd
uidei quoq et ꝓseliti adessent.
Electos gͦ aduenas dicit. qui degẽ¬
tilitate ad agnitionem ac suscep¬
tionem diuine legis ac ꝑceptis
sacramentis legalibus. adaccep
his loquens ait. Quia petrus post
episcopatum. anthiocensis eocłȩ
et predicationem disꝑsionis eorũ
qui decircumcisione crediderunt
inponto. galatia. ca padotia. asia.
et bithitua: scđo claudii anno ad
expugnandum simonem magũ.
romam ꝑgit. Si et nos. siueraciter
cum ꝓpħa deo dicere possumus
qm̃ incole nos sumus apud te in
terra et peregrini sicut omnes
patres nr̃i: adnos quoq epłas be¬
ati petri seriptas credere. et ut no¬
bis missas legere debemus. Deniq

Expanded text:
Graece dicuntur proselyti. Quo nomine appellabant Judaei eos qui, de gentibus nati, in Deum credere et, circumcisione accepta, Judaico more, juxta Dei legem vitam ducere maluerunt. De quorum numero fuere quidam eorum qui in ad praedicationem eorum Christo crediderunt, dicente Scriptura quod Judaei quoque et proselyti adessent. Electos ergo advenas dicit, qui de gentilitate ad agnitionem ac susceptionem divinae legis, ac perceptis sacramentis legalibus, ad accepthis loquens ait: « Quia Petrus post episcopatum Antiochensis Ecclesiae, et praedicationem dispersionis eorum qui de circumcisione crediderunt in Ponto, Galatia, Cappadocia, Asia et Bithynia, secundo Claudii anno, ad expugnandum Simonem magum Romam pergit. » Sed et nos si veraciter cum propheta, Deo dicere possumus: Quoniam incolae nos sumus apud te in terra, et peregrini sicut omnes patres nostri , ad nos quoque Epistolas beati Petri scriptas credere et ut nobis missas legere debemus. Denique