comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
celo dictũ ẽ sauic sault qͥd me ꝑseqͣris. adtmp¬
to lumine ocłoꝵ
otẽ hic extasis cuã illa ci intelligi: deqͣ ipse ioqͣns. ait scire se hominẽ raptũ usq
int̃ciũ cełu siue aũ incorpe. siue aũ extͣ̃ corpis neseire .s. rapiũ inpadysũ au¬
disse in effabilia u̾ba ꝗ̃ ñ licet homini loqͥ. Pncipes iuda duces eix. pͥncipes
habulon ⁊ pͥncpes neptasi. sũ apłos significet pͥncipes ubi ẽ: beniamin
aduleseentior in extasi. qͥbꝰ u̾bis paułũ significari nemo ambigit ł nomine.
pͥncrpũ om̃s signifieent᷑ in cecłia excellentes atq imitationẽ dignissimi.
qͥd s̃ uolunt hȩc nomina tͥbuũ isrsicar. Si enĩ tantũ iude m̃uo fieret: quõ
neptalim.: q̃sq forsitan dicat ex his tͥbubꝰ apłos fuisse. ex alus aut̃ ñ fuisse.
ł đ licet unde hoc ꝓbari possit ñ uidcã: tñ qͥa nec unde refellat᷑ ñ inuenio.
& hoc loco pͥncipes eccłia ducesq eoꝵ qͥ in eccłia benediẽt̃ dnm iudeo cõm̃

Expanded text:
coelo, Saule, Saule, quid me persequeris, adempto lumine oculorPotest hic ecstasis etiam illa ejus intelligi, de qua ipse loquens ait, scire se hominem raptum usque in tertium coelum; sive autem in corpore, sive extra corpus, nescire; sed raptum in paet homini loqui . Principes Juda, duces eorum; principes Zabulon, principes Nephthalim. Cum Apostolos significet principes, ubi est et Benjamin adolescentior in ecstasi; quibus verbis Paulum significari nemo ambigit; vel nomine principum omnes significentur in Ecclesiis excellentes atque imitatione dignissimi: quid sibi volunt haec nomina tribuum Israeliticarum? Si enim tantum Judae mentio fieret, quoniam Nephthalim; quisquam forsitan dicat ex his tribubus Apostolos fuisse, ex aliis autem non fuisse. Quod licet unde probari hoc posset non videam; tamen, quia nec unde refellatur invenio, et hoc loco principes Ecclesiarum, ducesque eorum qui in Ecclesiis benedicunt Dominum video com
Abbreviated transcription (Latin):
rtuelare. filiũ suũ ut annuntiarct᷑ ingentibꝰ. usis̃ gͥssus tui ds: qͥssus dĩ
mer regis mo qͥ t̃ in scõ. Inqͦ scõ : ñ intemplo suo. Tempłu enĩ dĩ scm̃ẽ inqͥt:¬

Expanded text:
revelare Filium suum, ut annuntiaretur in gentibus , visi sunt gressus tui, Deus; gressus Dei revelare Filium suum, ut annuntiaretur in gentibus , visi sunt gressus tui, Deus; gressus Dei mei, regis qui est in sancto. In
Abbreviated transcription (Latin):
y saya ñ udo qd̾ canes eẽnt s. qdđ lat̾re nescirent. ⁊ dormitare amarent. Ubi
utiq demonstrauit qͥa si uigilarent: ꝓdño suo lat̾rent. laud abiles canes
c̃nt sic̃ saudant᷑ : isti deqͥb dr. linguacanũ tuox. Quos tñ ꝓpħa ex inimi¬
ou̾tent᷑ in qt adusꝑam.  famẽ patient᷑ ut canes. Beinde ueluti qͣ rentibꝰ
unde hoc illis tantũ bonũ. ut canesciꝰ fierent cui fuerant in imici. respon¬
cẽmꝰ : rec̃ciliati sumꝰ dõ ꝑmortẽ filii eiꝰ. Adhoc & dni fuit exitꝰ mortis. Uisis̃ gres¬
filiũ hominis uenientẽ in nubibꝰ. Excepto illo aduentu in qͦ erit iudeax ui¬
uox atq mortuoꝵ: amodo inqͥt uidebitis filiũ uenientẽ in nubibꝰ Hũssus
tui uisis̃. idc̃ manifestati s: reuelata grã testam̃ti noui. Unde dictũ ẽ Quã
speciosi pedes enx qͥ annuntiant pacc̃: qͥ annuntiant bona. He enĩ grã &
istigͥssus latebant̃ inuetĩ testam̃to: cũ aũ ueñ plenitudo tpr̃is: placuit dõ

Expanded text:
saia, non ideo quod canes essent, sed quod latrare nescirent, et dormitare amarent . Ubi utique demonstravit, quia si vigilarent et pro domino suo latrarent, laudabiles canes essent: sicut laudantur isti de quibus dicitur, Lingua canum tuorum. Quos tamen Propheta ex inimiuit, ad vesperam, et famem patientur ut canes. Deinde veluti quaerentibus unde hoc illis tantum bonum, ut canes ejus fierent, cujus fuerant inimici; responessemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus : ad hoc et Domini fuit exitus mortis. 33. veFilium hominis venientem in nubibus . Excepto illo adventu in quo erit judex vivorum atque mortuorum ; Amodo, inquit, videbitis Filium hominis venientem in nubibus revelata gratia Testamenti Novi: unde dictum est, Quam speciosi pedes eorum qui annuntiant pacem, qui annuntiant bona ! Haec enim gratia et isti gressus latebant in Vetere Testamento: cum autem venit plenitudo temporis, et placuit Deo
Abbreviated transcription (Latin):
intantũ gr̃a tua ꝓficiant. qͥa ubi habundauit peccatũ suꝑ habund auit grã.
diu ducentes martyriũ. usq ad sanguinẽ certent. Sic enĩ ut arbitror ẽue¬
nientius intelligit᷑ pes eiꝰtinetꝰ insangͥne. Beniq adiung̃. linguacanũ tuoꝵ
cxinmicis ab ipso: cosđdẽ ipsosqͥusq ad sangͥnẽ fuerant ꝓside cuglica certat᷑.
meriut audire: omulier: magna ẽ fides tua. fiat tͥ sic̃ uis: canes laudabiles
enĩ tantũ mͦ canũ dix̃ ẜ canũ tuoꝵ: nec eox dentes s lingua laudata c̃: quõ
ñ utiq frustra nec sine magno sac̃m̃to gedeon solos cos iussus c̃ ducẽ q̃ flu¬
minis aꝗͣ sic̃ canȩs lamberent : talesq ñ ampliꝰ ꝗͣ trecenti intanta multitu¬
dine inuenti s̃. In q̃ numero crueis signũ ẽ ꝓpt᷑ tau litt̾am qͥ ingccis numȩ¬
rorũ notis trecentos significat. Betalibꝰ canib: in alio psalmo đr Coni̾ent᷑¬

Expanded text:
in tantum gratia tua proficiant, quoniam ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia . diu ducentes martyrium, usque ad sanguinem certent. Sic enim, ut arbitror, convenientius intelligitur pes ejus tinctus in sanguine. 32. Denique adjungit, Lingua canum tuorum ex inimicis ab ipso: eosdem ipsos qui usque ad sanguinem fuerant pro fide evangelica certaturimeruit audire: O mulier, magna est fides tua! fiat tibi sicut vis . Canes laudabiles, enim tantummodo canum dixit, sed canum tuorum; nec eorum dentes, sed lingua laudata est: quoniam non utique frustra, nec sine magno sacramento Gedeon solos eos jussus est ducere, qui fluminis aquam sicut canes lamberent; talesque non amplius quam trecenti in tanta multitudine inventi sunt . In quo numero crucis signum est propter τ litteram, quae in graecis numerorum notis trecentos significat. De talibus canibus et in alio psalmo dicit
Abbreviated transcription (Latin):
OTEMPOREIn hoc scło exorti sumꝰ ⁊ agu¬
gregati ppło dĩ qͦ iã holus illud ex grano synapis tetendit
brachia sua: qͦ iã ferm̃tũ illud qͦd pͥmo ꝯtẽpribile fuit.
ferm̃tauit tres m̃suras. idẽ totũ orbẽ t̾rarũ. reparatũ extͥb
filiis noe: q iã aboriente: occidente : aqͥlone : austro ueni¬
unt qͥ recumbant cũ pat̾archis. expulsis foras eiꝰ qͥ deilloꝵ carne s̃ nati &

Expanded text:
tempore in hoc saeculo exorti sumus et aggregati populo Dei, quo jam olus illud ex grano sinapis tetendit brachia sua; quo jam fermentum illud, quod primo contemptibile fuit, fermentavit tres mensuras , id est, totum orbem terrarum reparatum ex tribus filiis Noe : quoniam ab oriente et occidente et aquilone et austro veniunt, qui recumbent cum Patriarchis, expulsis foras eis qui de illorum carne sunt nati, et
Abbreviated transcription (Latin):
iis: tanꝗͣ dicet. Qd indignaris humana c̃ditio te hab̾e exitũ mortis. Et
dni tui exitꝰ ñ aliꝰ ꝗͣ mortis fuit. Potiꝰ ꝗͦ consolare ꝗͣ indignart: nã & dni
ermis mortis. Spe cnuĩ saliu fact sumꝰ Si aũ qđ ñ uidemꝰ sꝑamꝰ ꝑpatien¬
nullo eẽt debitor mortis: dñs eẽt aquo nemo animã tolleret ẜ. cã ipse ascmei¬
ipso ponertt: etiã ipsi fuit exitus mortis. eruntam̃ ds conqͣssauit capita ini¬

Expanded text:
tis: tanquam diceret, Quid indignaris humana conditio habere te exitum mortis? Et Domini tui exitus non alius quam mortis fuit. Potius ergo consolare quam indignare; nam et Domini exitus mortis. Spe enim salvi facti sumus: si autem quod non videmus speranullo esset debitor mortis, et Dominus esset, a quo nemo animam tolleret, sed eam ipse a semetipso poneret, etiam ipsius fuit exitus mortis. Sed quamvis humili
Abbreviated transcription (Latin):
habuson habitacułu fortitudinis. neptalim dilatatio mea: ꝗͣ oĩa uerissimo
nob insinuant pͥncipes eçcłiaꝵ dignos ducatu. dignos imitatione. dignos
honoribꝰ. Alrẽs nãq in eccłiis locũ sũmũ tenent: atq apice scę dignitatis
excellunt. Iã ũ in martyrio pͥma ꝯfessio ẽ : ⁊ ꝓilla qͥcqͥd acciderit toleran¬
ti seqͣns assumit᷑ fortitudo. Beinde pꝰorã tolerata. finitis angustus: lati¬
tudo c̃sequit᷑ in p̃mio. Potẽ: sic intelligi: ut quõ ta hȩc p̃cipue cõm̃dat
apłs. sidẽ spẽ: Haritatẽ ꝯfessiosit infid. fortitudo inspe. latitudo ĩ carnate
Fidi qͥppe resc̃ ut corde credat᷑ adiusticiã: ore aũ ꝯfessiofiat ad salutem
In passionibꝰ aũ tͥbulationũ restͥstis ẽ: s. spes fortisẽ Si cnĩ qđ ñ udemꝰ¬

Expanded text:
abulon, Habitaculum fortitudinis; Nephthalim, Dilatatio mea. Quae omnia verissimos nobis insinuant principes Ecclesiarum, dignos ducatu, dignos imitatione, dignos honoribus. Martyres namque in Ecclesiis locum summum tenent, atque apice sanctae dignitatis excellunt. Jam vero in martyrio prima confessio est, et pro illa quidquid acciderit tolerandi sequens assumitur fortitudo; deinde post omnia tolerata, finitis angustiis, latitudo consequitur in praemio Potest et sic intelligi, ut quoniam tria haec praecipue commendat Apostolus, fidem, spem, charitatem , confessio sit in fide, fortitudo in spe, latitudo in charitate. Fidei quippe res est ut corde credatur ad justitiam, ore autem confessio fiat ad salutem . In passionibus autem tribulationum res tristis est, sed spes fortis est: Si enim quod non videm
Abbreviated transcription (Latin):
erat u̾bũ. lum̃ illud uerũ. ut umbracusũ meridianũ ficret nob u̾b̾u caro
factũ ẽ & habitauit in nobis: do scilicet homo tanꝗͣ lumini corpꝰ accessit.
& in cũ credentes umbra ꝓtectionis oꝑuit: ñ enĩ deqͥli umbra đr tñsicrunt
oma illa tanꝗͣ umbra. nec deqͣli umbra diẽ apłs. nemo uos nudicet incibo
aut potu. aut in parte dici festi aut neomeni̾e aut sabbatoꝵ qd̃ ẽ umbra
futuroꝵ. s. deqͣli scͥptũ ẽ. Subumbra alax tuaꝵ ꝓtege me. Dũ gͦ disc̾nit ille
sup̃ cȩlestis reges suꝑ columba deargentatã : ñ sua merita extollam. ñ de
ꝓp̃a uirtute ꝯfidant. Niue qͥppe dcalbabunt᷑ in selmon: grã candifica¬
& mons isto nomine nuncupatꝰ. idẽ selmon. Sqͣm montẽ intellige de¬
bemꝰ montẽ di. montẽ uberẽ montẽ incascatũ: nͥ d̾nm xpm̃: deqͦ & aliꝰ¬

Expanded text:
 illud verum, ut umbraculum meridianum fieret nobis, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Deo scilicet homo, tanquam lumini corpus, accessit, et in eum credentes umbra protectionis operuit. Non enim de quali umbra dicitur, Transierunt omnia illa tanquam umbra ; nec de quali umbra dicit Apostolus, Nemo vos judicet in cibo, aut in potu, aut in parte diei festi, aut neomeniae, aut sabbatorum, quod est umbra futurorum ; sed de quali scriptum est, Sub umbra alarum tuarum protege me . Dum ergo discernit ille supercoelestis reges super columbam deargentatam, non sua merita extollant, non de propria virtute confidant: nive quippe dealbabuntur in Selmon; gratia candificaet mons isto nomine nuncupatus, id est Selmon. Sed quem montem intelligere debemus montem Dei, montem uberem, montem incaseatu
Abbreviated transcription (Latin):
nec om̃ino requiescunt desideran do ut acquirant inetuendo neamittant.
Quiaũ me audit ait sapientia : in habitabit inspe. ⁊ reqͥescet sine timore ab omi
heditates ñđu inre s tñ inspe celesti habitare. ⁊ at̾renȩ felicitatis iã cupidi¬
dictũ ẽ. si dormiatis int̾medios cleros. tãꝗͣ si dicc̾t᷑. si moriamini int᷑ medios
cleros. ut istã mortẽ carnis more suo scͥpta dormitionẽ uocauit. hec ẽ mors
optima. ut incupiditatũ cohibitione a t̾renis. ⁊ spe cȩlestis heditatis ħousq
infinẽ ꝑseuerans: diẽ uite huiꝰ ultimũ claudat. Sic enĩ dormientes inter
medios eleros ert̃ pennȩ colubȩ deargentate: ut tp̃re qͦresurgent rapiant᷑
sic moriunt᷑. qͣnto securiꝰ tanto sublimiꝰ ȩccłia diffamat᷑: qͣsi qͥbła pennis¬

Expanded text:
nec omnino requiescunt; desiderando ut acquirant, metuendo ne amittant. nec omnino requiescunt; desiderando ut acquirant, metuendo ne amittant. Qui autem me audit, ait Sapientia, inhabitabit in spe, et requiescet sine timore ab omnihaereditates; nondum in re, sed tamen in spe coelestis haereditatis habidictum est, Si dormiatis inter medios cleros, tanquam si diceretur, Si moriamini inter medios cleros, ut istam mortem carnis more suo Scriptura dormitionem vocaverit; haec est mors optima, ut in cupiditatum cohibitione a terrenis, in spe coelestis haereditatis homo usque in finem perseverans, diem vitae hujus ultimum claudat. Sic enim dormientes inter medios cleros, erunt pennae columbae deargentatae; ut tempore quo resurgent, rapiantur sic moriuntur, q
Abbreviated transcription (Latin):
partes hẽditans uocant᷑ ꝗ ppło s̃ distribute unde tribꝰ leui p̃cepta ẽ ñ hab̾e
sortẽ int̃ fr̃s suos. qđ ex eoꝵ decimis sustentaret᷑: nã ⁊ cleros & clericos hinc
appellatos puto qͥ s̃ in eccłastici minist̾ii g̃dibꝰ ordinati. qͥa mathias sorte
tanꝗͣ ꝑid qđ efficit᷑ id qđ efficit nomine cleroꝵ testam̃ta ip̃sa significata
s: qͣmꝗͣ mͥ ⁊ alius hic sensus occurrat. nͥ fallor ante ponendus. ut cleros
multo ꝓbabilius ipsas hẽditates intelligamꝰ: ut quõ heditas uet̾is testam̃i
ẽ : ꝗͣ uis inumbra significatiua futi t̾rena felicitas. heditas uͦ noui testam̃ti
ẽ ȩĩna in mortalitas: dormire sit int̃medios cleros. nec ilła iã qͣrere ardent̃
& ad hucistã ex pectare pauent̃. Nam qͥ do ꝓptẽa seruiunt. ł poti ꝓpt̾ta
seriure nolt̃. du qͦrt̃ in hac uita : in hac t̾ra felicitatẽ ablatꝰ ẽ somnꝰ ab eis &
ñdormiunt. Infłamantibꝰ cnĩ cupiditatibꝰ agitati. inflagitia: facinora ꝓpelliuns:

Expanded text:
uae populo sunt distributae. Unde tribus Levi praecepta est non habere sortem inter fratres suos, quod ex eorum decimis sustentaretur . Nam et Cleros et Clericos hinc appellatos puto, qui sunt in ecclesiastici ministerii gradibus ordinati, quia Matthias sorte per id quod efficitur id quod efficit, nomine clerorum Testamenta ipsa significata sunt. 20. Quanquam mihi et alius hic sensus occurrat, nisi fallor, anteponendus, ut cleros multo probabilius ipsas haereditates intelligamus: ut quoniam haereditas Veteris Testamenti est, quamvis in umbra significativa futuri, terrena felicitas; haereditas vero Novi Testamenti est aeterna immortalitas; dormire sit inter medios cleros, nec illam jam quaerere ardenter, et adhuc istam exspectare patienter. Nam qui Deo propterea serviunt, vel potius servire nolant, dum quaerunt in hac vita et in hac terra felicitatem, ablatus est somnus ab eis, et non dormiunt. Inflammantibus enim cupiditatibus agitati, in flagitia et facinora propelluntur,
Abbreviated transcription (Latin):
utiq aregendo. & qͥd magis ꝗͣ carnis ꝯcupi secmias. ne regnet peccatũ
in eox mortali corꝑe adobediendu desideriis ciꝰ. nec ex hibeant m̃bra sua
arma iniqͥtatis peccato. s. ex hibeant se dõ tanꝗͣ ex mortius iuuentes. &
m̃bra sua arma iusticiȩ dõ. sic enĩ erunt reges pͥmitus discreti ab alieni¬
genis. qa ñs̃ iugũ ducentes cũ in fidelibꝰ deinde discrtt int̃ se ꝯcordit᷑

Expanded text:
utique a regendo, et quid magis, quam carnis concupiscentias? ne regnet peccatum in eorum mortali corpore ad obediendum desideriis ejus: nec exhibeant 335 membra sua arma iniquitatis peccato, sed exhibeant se Deo tanquam ex mortuis viventes: et membra sua arma justitiae Deo . Sic enim erunt reges primitus discreti ab alienigenis, quia non sunt jugum ducentes cum infidelibus. Deinde discreti inter se concorditer
Abbreviated transcription (Latin):
Indc⁊ in arte argentaria erclusores uocant᷑ qͥ dec̃ fusione masse nouert̃ for¬
uoribꝰ noti s̃: nec asserunt᷑ cõmodĩ: aeceptabili. nͥ cũ respondendi heticis
cura opellit. Tunc enĩ ctiã qͥ negligt̃ studia doctͥne sopore discusso adau¬
diendi ercitant᷑ diligenuã: ut adu̾sari refellant᷑. Beniq ꝗͣ mutti sc̃ptu¬
rarũ scãx sensus dexp̃odo asserti s̃ cont̃ fotinũ. ꝗͣ mułti de homine xp̃o

Expanded text:
d in arte argentaria exclusores vocantur, qui de confusione massae noverunt fortioribus noti sunt; nec asseruntur commodius et acceptabilius, nisi cum respondendi haereticis cura compellit. Tunc enim etiam qui negligunt studia doctrinae, sopore discusso, ad audiendi excitantur diligentiam, ut adversarii refellantur. Denique quam multi Scripturarum sanctarum sensus de Christo Deo asserti sunt contra Photinum! quam multi de homine
Abbreviated transcription (Latin):
gendo acquiescamꝰ nosꝗ simꝰ eox concordie signũ atq docum̃tũ. cũ alterũ adu̾sus
alterũ nichis dixisse sentimꝰ. & cũ pacifica ad miratione. qͣsi extasis sopore mon¬
stramus. Tur aut̃ incleris testam̃ta intelligant᷑. cũ hoc nom̃ gricũ sit quidẽ. s
testam̃tũ ita ñdicat᷑: hex causa ẽ. qaͥ ꝑtestam̃tũ dat᷑ heditas ꝗ grece appellat᷑ꝰ

Expanded text:
ndo aequiescamus, nosque simus eorum concordiae signum atque documentum, cum alterum adversus ndo aequiescamus, nosque simus eorum concordiae signum atque documentum, cum alterum adversus alterum nihil dixisse sentimus, et cum pacifica admiratione, quasi ecstasis sopore, monstramus? Cur autem in cleris Testamenta intelligantur, cum hoc nomen graecum sit quidem, sed Testamentum non ita dicatur; haec causa est
Abbreviated transcription (Latin):
& te & om̃e sem̃tuũ: qđ grecus habet int̃ mediũ meũ tuũ. & int̾mediũ
seminis tui. Itẽ cũ loqueret᷑ ad noe dearcu innubibꝰ ad signũ constituenđu
hoc u̾bũ sepissime repetit:: qđ habent latini codices int᷑ me ⁊ uos. ł inter
ne aliud opinando dissideant : qͦd latine d̾r int̃ ambos int̃ mediũ am¬
psalmi huiꝰ int̃p̃tes nr̃i. ñ dic̾ent int̃cleros qd lauine locutioni usitatũ ẽ
s int̃medios cleros. tãqͣm int̃ mediũ cleroꝵ : qđ potiꝰ ingreco legit᷑: qđ
dici solet ieis rebus ut dixi ꝗͦ int̾se debeant hab̾e consensũ. Iubet ꝗͥ sc̃pt᷑a :
ut int̃medios cleros dormiant. qͥ ł sunt penne columbȩ deargentatȩ uł
ex hoc eis p̃stat᷑ ut sint. Porrosi istis duo testam̃ta significant᷑ qͥd aliuad
am moncm̃ nͥ ut ca testam̃ta int̾se consentire ñ repugnare nouerimꝰ s. intelli¬

Expanded text:
et te, et omne semen tuum : quod Graecus habet, inter medium meum et tuum, et inter medium et te, et omne semen tuum : quod Graecus habet, inter medium meum et tuum, et inter medium seminis tui. Item cum loqueretur ad Noe de arcu in nubibus ad signum constituendum , hoc verbum saepissime repetit: et quod habent latini codices, inter me et vos, vel inter ne aliud opinando dissideant : et quod latine dicitur, inter ambos; inter medium amtatum est; sed inter medios cleros, tanquam inter medium clerorum, quod potius in graeco legitur, et quod dici solet in eis rebus, ut dixi, quae inter se debeant habere consensum. Jubet ergo Scriptura ut inter medios cleros dormiant, qui vel sunt pennae columbae deargentatae, vel ex hoc eis praestatur ut sint. Porro si isti cleri duo Testamenta significant, quid aliud admonemur, nisi ut Testamentis inter se consentien
Abbreviated transcription (Latin):
spm scm ꝑ qͦm diffundit᷑ caritas incordibꝰ nr̃is. ut amando lib̾alit̃ faciamꝰ
qđ tim̃do qͥ facit seruilit̃ facit: nec ẽ amicus recti quẽ mallet si fieri posset
id qđ rectũ ẽ ñ iuberi. Quȩri euã potẽ cur ñ sit dictũ si dormiatis incleris
s int̃medios cleros. Ed si hoc exp̃ssius int̃ medios cleros. Qđ qͥdẽ si exp̃ssius
tnsferet᷑ exgͣco int̃ mediũ derorũ dice ret᷑ qđ innullo int̃p̃tũ legi. ꝓpt̾ta
credoq̾a tantũdẽ ualet qđ dictũ ẽ int̃ medios cleros. Hincꝗͦ qͥd m uideat᷑
exponã. Sepe hoc u̾bũ ad aliqͣ conectenda. atq pacanda. ne int̃se dissidean
Nam ꝓ eo qđ ẽ inlatino int̃ me : uos grecꝰ habet int̃ mediũ meũ. & ur̃m.
Sic & designocirtũcisionis cũ loquit᷑ ds ad abrabã dic̃. erit testam̃tũ int̃me

Expanded text:
per quem diffunditur charitas in cordibus nostris , ut amando liberaliter faciamus, per quem diffunditur charitas in cordibus nostris , ut amando liberaliter faciamus, quod timendo qui facit, serviliter facit: nec est amicus recti, quando mallet, si fieri posset, id quod rectum est non juberi. 19. Quaeri etiam potest, cum non sit dictum, Si dormiatis in cleris, sed, inter medios cleros, quid sit hoc, inter medios cleros. Quod quidem si expressius transferretur ex graeco, inter medium clerorum diceretur; quod in nullo interpretum legi: propterea credo quia tantumdem valet quod dictum est, inter medios cleros. Hinc ergo quid mihi videatur exponam. Saepe hoc verbum ad aliqua connectenda atque pacanda, ne inter se dissideant, nam pro eo quod est in latino, inter me et vos, graecus habet, inter medium meum et vestrum. Sic et de signo circumcisionis cum loquitur Deus ad Abraham, dicit, Erit testamentum inter me
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ qͣm mirer quomꝰ positũ sit hoc u̾bũ in alio psalmoubi dicit᷑. int̃ scapulas
suas obumbrabit t̃ ⁊ subalis eiꝰ sꝑabis: cũ subalis obumbrari ñ possit ñ qd
apectore fuerit. Et latine quidẽ int̃ scapulas fortasst aliqͦmͦ exut᷑q parte
possit intelligi. ⁊ ante ⁊ post. ut scapulas accipiamꝰ ꝗͣ inmedio caput ha¬
bent. in hebreo sit fortassis ambiguũ qđ possit & hoc mͦ intelligi. s. qđ¬
ingreco ẽ meta frenesi: ñ ñ aposterioribꝰ significat qđ ẽ int̃ scapulas.
trũ ꝓpi̾ta ibi ẽ aurt uiriditas idẽ saprentia & caritas. qͥa ibi s̃ qͦda mͦ radi¬
ces a larum : an quia ibi portat᷑ illa sarcina leuis. Qd enĩ s̃ ł ipsȩ ale: nͥ duo
caritas. q̃ in his duobꝰ p̃ceptis implet᷑ Quicqͥd enĩ difficile ẽ inp̃cepto: leue
ẽ amanti : nec ob aliud recte intelligit᷑ dictũ onus meũ leue ẽ: nisi qͥadat

Expanded text:
uanquam mirer quomodo positum sit hoc verbum in alio psalmo, ubi dicitur, Inter scapulas uanquam mirer quomodo positum sit hoc verbum in alio psalmo, ubi dicitur, Inter scapulas suas obumbrabit tibi, et sub alis ejus sperabis , cum sub alis obrumbrari non possit, nisi quod a pectore fuerit. Et latine quidem inter scapulas fortasse aliquo modo ex utraque parte possit intelligi, et ante, et post; ut scapulas accipiamus quae in medio caput habent: et in hebraeo sit fortassis ambiguum, quod possit et hoc modo intelligi; sed qonnisi a posterioribus significat, quod est inter scapulas. Utrum propterea ibi est auri viriditas, id est sapientia et charitas, quia ibi sunt quodammodo radices alarum; an quia ibi portatur illa sarcina levis? Quid enim sunt vel ipsae alae, charitas quae in his duobus praeceptis impletur? Quidquid enim difficile est in praecepto, leve est amanti. Nec ob aliud recte intelligitur dictum, Onus meum leve est ; nisi quia dat
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa diuinis eloquiis ẽ erudita. Eloqͥa nãq dmi inalio loco anr argentũ ig¬
ne examinatũ tr̃e. purgatũ septuplo. Nagnũ itaq aliqd̾bonũ ẽ dormirt
int̃ medios cleros. Quȩ ñ nulli duo testam̃ta eẽ uoluert̃: ut dormire sit
int̃ medioscleros. in eox testam̃toꝵ auctoritate reqͥescere. id ẽ utusq testa¬
m̃ti testimonus acquieseẽ: ut qñ aliqͥd exhis ꝓfertur: ꝓhat̾: omis contentu
tes uirtute multa: nͥ qͥa tc̃ eis dnsdabit u̾bu ut eugłihart possint. sidor¬
miant int̃ medios cleros. Tunc enĩ eis u̾bũ dat᷑ untatis. si auctoritas ab
eis duoꝵ testam̃toꝵ ñ relinqͣt᷑: ut ipsi sint ⁊ pennȩ colubȩ deargentate
pars ẽ curta rtgionẽ cordis. apostiorib: tñ idẽ adorso. qͣm columbe illius
deargentate partẽ inuiriditate aurieẽ dicit hoc ẽ inuigore sapientiȩ ꝗͣ
iugorẽ meliꝰ ñ puto intelligi posse ꝗͣ caritatẽ s qre adorso e ñ apectore :¬

Expanded text:
 Argentum igne examinatum, terra purgatum septuplum. Magnum itaque est bonum dormire inter medios cleros, quos nonnulli duo Testamenta esse voluerunt, ut dormire sit inter duos medios cleros, in eorum Testamentorum auctoritate requiescere, id est, utriusque Testamenti testimoniis acquiescere, ut quando aliquid ex his profertur et probatur, omnis contentio tes virtute multa, nisi quia tunc eis Dominus dabit verbum ut evangelizare possint, si dormiant inter medios cleros? Tunc enim eis verbum veritatis datur, si auctoritas ab eis duorum Testamentorum non relinquatur: ut ipsi sint et pennae columbae deargentatae, pars est circa regionem cordis, a posterioribus tamen, id est a dorso: quam columbae illius deargentatae partem in viriditate auri esse dicit, hoc est in vigore sapientiae; quem vigorem melius non puto intelligi posse quam charitatem. Sed quare a dorso, et non a pectore? Q
Abbreviated transcription (Latin):
ac sidicet᷑. Bilecti etiã speciei dom̃ diuidt̃ spolia: idẽ dileen etiã addiui¬
spolia : sic̃ speciosũ ẽ corpus distributione membrox. Spolia porro dicunt᷑
ascendendo : alligauit eũ sacram̃to incarnationis sue qđ nichil in eo
repperiens morte dignũ tñ ꝑmissus ẽ occidẽ: ac sic alligato abstulit tãqͣ
spolia uasa ei Oꝑabat᷑ qͥppe infiliis diffidentie: qͦrũ infidelitate utebat᷑
aduoluntatẽ suã. Hec uasa dñs mundans remissione peccatox. hec spo¬
lia scĩficans hosti erepta. ꝓstrato atq alligato. diuisit ea speciei domus

Expanded text:
ac si diceretur, Dilecti etiam speciei domus dividere spolia, id est, Dilecti etiam ad diviac si diceretur, Dilecti etiam speciei domus dividere spolia, id est, Dilecti etiam ad divispolia; sicut speciosum est corpus distributione membrorum. Spolia porro dicuntur ascendendo: alligavit eum sacramento incarnationis suae, quod nihil in eo reperiens morte dignum, tamen est permissus occidere; ac sic alligato abstulit tanquam spolia vasa ejus. Operabatur quippe in filiis diffidentiae , quorum infidelitate utebatur ad voluntatem suam. Haec vasa Dominus mundans remissione peccatorum, haec spolia sanctificans hosti erepta prostrato atque alligato, divisit ea speciei domus
Abbreviated transcription (Latin):
regi da. & iusticiã tuã filio regis: nescio utrũ aliud aliquid dictũ ẽ quã
filio tuo. Rex gͦ& pat̃. Unde u̾siculus iste psalmi huiꝰ. rex uirtutũ dilecti.
utroq mͦ intelligi pott̃ Cũ itaq dixisset. dns dabit u̾b̾u eugłi hantibus
uirtute multa: quia ipsa uirius ab eo regit᷑. eiq militat. aquo dat᷑. ipse
inquit dnsqui dabit u̾bu cugłi hantibꝰ uirtute multa. rex ẽ uirtutũ
dilecti. Dein de sequit᷑. Bilecti: speciei domꝰ diuidẽ spolia. Repeticio ꝑti¬
net ad cõm̃dationẽ qͣmꝗͣ istã repeticionẽ ñ om̃s codices habeant: & eam
diligentiores stella appõsita. etiã p̃notant: ꝗͣ signa uocant᷑ asterisci. qͥb
agnosciuolunt ea ñ eẽ in int̃p̃tatione septuaginta. s. ẽt̃ inhebreo qͦ talib
insignunt᷑ notis. Ssiue repetat᷑. siue semel dictũ accipiat᷑ qđ positũ ẽ
dilecti : sic intelligendu puto quod sequit᷑ & speciei domꝰ diuidẽ spolia

Expanded text:
regi da, et justitiam tuam filio regis ; nescio utrum aliud aliquid dictum est quam, Filio tuo. Rex ergo est et Pater. Unde versiculus iste psalmi hujus, Rex virtutum Dilecti, utroque modo intelligi potest. Cum itaque dixisset, Dominus dabit verbum evangelizantibus virtute multa; quia ipsa virtus ab eo regitur, eique militat a quo datur, ipse, inquit, Dominus qui dabit verbum evangelizantibus virtute multa, rex est virtutum Dilecti. 16. Deinde sequitur: Dilecti, et speciei domus dividere spolia. Repetitio pertinet ad commendationem: quanquam istam repetitionem non omnes codices habeant, et eam diligentiores stella apposita praenotant, quae signa vocantur asterisci; quibus agnosci volunt ea non esse in interpretatione Septuaginta, sed esse in hebraeo, quae talibus insigniuntur notis. Sed sive repetatur, sive semel dictum accipiatur quod positum est, Dilecti; sic intelligendum puto quod sequitur, et speciei domus dividere spolia,
Abbreviated transcription (Latin):
hẽditas infirmata in telligat᷑. quõ murmurantes manna fastidiosi respu¬
erunt. desiderantes escas carniũ. ⁊ ea quibꝰ uesci in egypto consueuerant
in his u̾bis si ꝓp̾ctas tantũ mͦ littẽ ñ sp̃italis reqͥrendus ẽ intellactꝰ: oportet
ut ostendat᷑ scd̾m ꝓpͥetatẽ corꝑalem qui tẽ compediti qͥ ctiã habitantes in
fastidio manna respuens infirmata ẽ. ñ debuit sequi. tu uͦ ꝑfecisti eam.
s tuuͦ ꝑcussisti cã. đo qͥppe offenso ꝑ illa murmura atq fastidia. ingens
plaga secuta ẽ. postremo illi om̃s in hemo consternati s̃. nec quisꝗͣ eoꝵ p̃t̃ duos¬
tram ꝓmissionis meruit intre : ꝗꝗͣ etiã sidicat᷑ infiliis eox. heditas illa ꝑfecta.
nos sensum spitałe lib̾ius ienẽ debemꝰ. Omã qͥppe illa infig̾ã r̃tingebant illis.

Expanded text:
haereditas infirmata intelligatur; quoniam murmurantes, manna fastidiosi respuhaereditas infirmata intelligatur; quoniam murmurantes, manna fastidiosi respuerunt, desiderantes escas carnium, et ea quibus vesci in Aegypto consueverant . Sed in his verbis si proprietas tantummodo litterae, non spiritualis requirendus est intellectus, oportet ut ostendatur secundum proprietatem corporalem, qui tunc compediti, quique etiam habitantes in fastidio manna respuens infirmata est, non debuit sequi, Tu vero perfecisti eam; sed, Tu vero percussisti eam. Deo quippe offenso per illa murmura atque fastidia, ingens plaga secuta est . Postremo illi omnes in eremo consternati sunt, nec quisquam eoromissionis intrare . Quanquam etiamsi dicatur in filiis eorum haereditas illa perfecta, nos sensum spiritualem liberius tenere debemus. Omnia quippe illa in figura contingebant in illis ;
Abbreviated transcription (Latin):
cis qui istã gr̃am eiꝰ intelligunt. Beniq sequit᷑. Cũ tnsieris indeserto. tra mo¬
ta c̃. Besertũ erant genits: quȩ ignorabant đm̃. Desertũ erat ubi lex nulla
p̃dixerant. Cũ gͦ tnsieris indeserto cũ p̃ dicaueris ingentib t̾ra mota ẽ. t̃reni
homines ad fide excitati s̃. Sunde mota ẽ. Etenĩ celi distillauert̃ a facie dĩ
Forsitan hic aliquis recolat illud tempꝰ qͣndo indeserio ds iñsibat corã ꝓpło
suo. corã filis isrł. die in columna nubis nocte infulgare ignis. & hoc cẽ
sentiat qđ eeli distillauert̃ a facie di. quõ manna pluit ppło suo. hoc etiã
eẽ qd sequit᷑ mons syna a facie di isrł̃. pluuiã uoluntariã segͥ̾gans đs here¬
ditat tue. qaͥ in monte sẏna locutꝰ ẽ ds ad moysen qͣndo legẽ dedit ut man¬
nasit pluia uoluntaria. ꝗͣ seꝗͣgauit ds hẽditati sue idẽ ppło suo. qͥa solos
cos ita pauit ñ ut cet̾as gentes : ut qd deinde dicit. eitnĩ infirmata ẽ. ipsa

Expanded text:
sequitur, Dum transires in deserto, terra mota est. Desertum erant Gentes, quae ignorabant Deum. Desertum erat, ubi lex nulla turum esse praedixerant. Cum ergo transires in deserto. Cum praedicareris in Gentibus, terra mota est: terreni homines ad fidem excitati sForsitan hic aliquis recolat illud tempus, quando in deserto Deus transibat coram populo suo, coram filiis Israel, die in columna nubis, nocte in fulgore ignis ; et hoc esse sentiat quod coeli distillaverunt a facie Dei, quoniam manna pluit populo suo ; hoc etiam esse quod sequitur, Mons Sina a facie Dei Israel, pluviam voluntariam segregans, Deus, haereditati tuae, qt pluvia voluntaria quam segregavit Deus haereditati suae, id est populo suo: quia solos eos ita pavit, non et caeteras Gentes: ut quod deinde dicit, Et infirmata est, ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
delictũ. Qd̾ aũ sequit᷑. tuuͦ ꝑfecisti eã ad legt̃ referr᷑: qa scđ̾m illud ꝑfecta.¬

Expanded text:
delictum. Quod autem sequitur, Tu vedelictum. Quod autem sequitur, Tu ve
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tũ cełu : sic̃ ingenesi sc̾ptũ c̃. Ita gͦ celi & cȩłu & montes ⁊ mons. ñ aliud s
hoc ipsũ : sic̃ cccłiȩ multe. ⁊ una ȩccłia. ñ aliuds. hoc ipsũ. Cur ꝗͦ mons syna
qui inseruitutẽ generat. sic̃ dic̃ apłs. Anforte lex ipsa intelligenda ẽ in mon¬
ñ fecit sic ulligenti. ⁊ iudicia sua ñ manifestauit eis. Seq̃ gauit itaq: hanc¬
pliuuã uoluntariã ds he̾ditati suc qđ legẽ dedit: & infirmata ẽ : ł ipsa lex.
ł ipsa hẽditas. lex infirmata sic accipi potẽ eo qđ ñ impleret᷑: ñ qd̾ ipsa in¬
firmata sit .s. qđ infirmos fac̃. minando penã: nec adiuuando ꝑ gr̃am.
Nã & apłs ipso u̾bo usus ẽ ubi ait. qd enĩ inpossibile erat legis. inqͦ infirma
cũ ab infirmis ñ possit impleri. Infirmata uͦ ipsa ħeditas idẽ ipse ppłs data
sͥ lege sine ulla ambiguitait intelligi᷑. Lex enĩ sub int̾uit: ut habundaret

Expanded text:
ons, non aliud, sed hoc ipsum: sicut Ecclesiae multae et una Ecclesia, non aliud, sed hoc ipsum. Cur ergo, mons Sina qui in servitutem generat , sicut dicit Apostolus? An forte Lex ipsa intelligenda est in monnon fecit sic ulli genti, et judicia sua non manifestavit eis . Segregavit itaque pluviam hanc voluntariam Deus haereditati suae, quod Legem dedit. Et infirmata est: vel ipsa Lex, vel ipsa haereditas. Lex infirmata sic accipi potest, eo quod non impleretur: non quod ipsa infirma sit, sed quod infirmos facit minando poenam, nec adjuvando per gratiam. Nam et Apostolus ipso verbo usus ecum ab infirmis non possit impleri. Infirmata vero ipsa haereditas, id est ipse populus, data sibi Lege, sine ulla ambiguitate intelligitur. Lex enim subintravit, ut abundaret
Abbreviated transcription (Latin):
uocari apłs. qa ꝑsecutus sũ eccłiam dĩꝰ grã aut̃ dĩ sũ. id qđ sũ.Nec ẽ pluuia
uoluntaria. Noluntarie qͥppe genuit nos u̾bo u̾itatis. Nec ẽ pluuia uolun¬
taria. Inde alibi d̾r. Scuto hone uoluntatis tuȩ coronasti nos. Istã pluuiã
cũ dstñsiret indeserto. idẽ p̃dicaret᷑ ingentibꝰ. cęli distillauert̃. ñ tñ a se
plus om̃ĩbꝰ illis laborauit. ñ ipse aut̃ s grã dĩ cũ illo. ut habundanti distilla¬
ret ingentibꝰ idẽ in descrto ubi xpc̃ ñerat annuntiatꝰ. ne suꝑ alienũ fun¬
dam̃tũ edificaret. & ipse inꝗͣ isrłita erat ex gnẽ isrł detͥbu beniamin. &

Expanded text:
um id quod sum . Haec est pluvia voluntaria. Voluntarie quippe genuit nos verbo veritatis . Haec pluvia voluntaria. Inde alibi dicitur: Scuto bonae voluntatis tuae coronasti nos . Istam pluviam, cum Deus transiret in deserto, id est, praedicaretur in Gentibus, coeli distillaverunt: non tamen a seipplus omnibus illis laboravit, non ipse autem, sed gratia Dei cum illo , ut abundantius distillaret in gentibus, id est in deserto, ubi Christus non erat annuntiatus, ne super alienum fundamentum aedificaret ; ipse, inquam, Israelita erat ex genere Israel, de tribu Benjamin : et
Abbreviated transcription (Latin):
bunt᷑ hec animalia: qͥbꝰ dabit u̾bũ. Td: ñ qđ sequit᷑: eugli hantibꝰ uirtute
multa. Qua uirtute : nͥ fortitudine illa in qͣ educit compeditos. Fortasse
ligit᷑. Anuirtutũ suarũ rex. ipse filiꝰ uirtutũ scilicet s̃ seruientiũ. qͥa uirtu¬
it multa: eugłi hantibꝰ dabit u̾bũ rex uirtutũ : deqͦ dictũ ẽ: d̾ns uirtutũ
ipse ẽ rex glt Qđ̃ aũ ñ dix̃ rex uirtutũ suax. s rex uirtutũ dilecti: locutio
ẽ in scͥpt̾is usitatissima. siqͥs adu̾tat. Qđ ibi maxime apparet ubi etiã ꝓpͥũ
pentateucho multis locis inuenit᷑. Et fec̃ moyses illud atq illud: sic̃ p̃cepit
dns moysi. Non dic̃ qđ usitatũ ẽ in locutionibꝰ nr̃is. ⁊ fec̾ moyses sic̃ p̃cepit
ei dns. s fec̾ moysessic̃ p̃cep̃ d̾ns moysi : qͣsi alius sit moyses cui p̃cepit. &
aliꝰ moyses qͥ fecit. cũ iđe ipse sit. Tales locutiones in nouo testam̃to difficil¬

Expanded text:
buntur haec animalia, quibus dabit verbum? quid nisi quod sequitur? Evangelizantibus virtute multa. Qua virtute, nisi fortitudine illa in qua educit compeditos? Fortasse ligitur. An virtutum suarum rex ipse Filius; virtutum scilicet sibi servientium? quia virtute multa evangelizantibus dabit verbum rex virtutum, iae . Quod autem non dixit, Rex virtutum suarum, sed, Rex virtutum Dilecti, locutio est in Scripturis usitatissima, si quis advertat: quod ibi maxime apparet, ubi etiam proprPentateucho multis locis invenitur: Et fecit Moyses illud atque illud, sicut praecepit Dominus Moysi . Non dixit quod usitatum est in locutionibus nostris, Et fecit Moyses sicut praecepit ei Dominus; sed, Fecit Moyses sicut praecepit Dominus Moysi; quasi alius sit Moyses cui praecepit, et alius Moyses qui fecit, cum idem ipse sit. Tales locutiones in Novo Testamento difficil
Abbreviated transcription (Latin):
se ipsos craudiant᷑. Est enĩ domꝰ magna in ꝗͣ ñ sołu aurea uasa s̃ & argentta
s. & lignea & fictilia : & alia qͥdẽ s̃ in honore. alia in contumelia : siqͥ aũ munda¬
sic̃ in magna hominis domo ñ in qͣlicũq: loco eiꝰ requiescit. dđnseiꝰ s in aliqͥ utiq
secretiore: honoratiore loco : sic ds̃. ñ in om̃ibꝰ qͥ indomo eiꝰ s̃ habitat. Honenĩ
habitat inuasis contumeliȩ s. locus eiꝰ sc̃s s̃. quos habitare fecit uniꝰmodi uł
nec ħt grecus quimn habitart fac̃. s tm̃ habitare facit. Bsꝗ in loco scõ suo. Quis¬

Expanded text:
 argentea, sed et lignea et fictilia; et alia quidem sunt in honorem, alia in contumeliam: si qui autem mundaus Domini. Nam sicut in magna hominis domo, non in qualicumque loco ejus requiescit dominus ejus, sed in aliquo utique secretiore et honoratiore loco: sic Deus non in omnibus qui in domo ejus sunt habitat non enim habitat in vasis contumeliae; sed locus sanctus ejus sunt quos habitare facit unius modi, Nec habet graecus, Qui inhabitare facit; sed tantum, habitare facit. Dominus ergo
Abbreviated transcription (Latin):
lautrunt celi: ẜ a facie dĩ. Et ipsi enĩ salui facti s̃ ꝑfidẽ. & hoc ñ exse ipsis. s. dĩ
donũ ẽ. ñ eroꝑib: ut ne forit quis extollat᷑ Ipsiꝰ enĩ figientũ: qͥ fac̃ uniꝰ mo¬
di indomo .S. qͥd ẽ qł sequit᷑. mons syna a facit di isrł. An subaudienđu ẽ¬
distillauit: ut qđ uocauit cȩloꝵ nomine. hoc uoluerit intelligi nomine etiã
montis syna: sic̃ diximꝰ eos uocari montes quiuocati s̃ celi Hec inistosensu

Expanded text:
laverunt; sed, a facie Dei. Et ipsi enim salvi facti sunt per fidem, et hoc non ex seipsis; sed Dei donum est: non ex operibus, ne forte quis extollatur. Ipsius enim sumus figmentum , qui facit unius modi distillavit: ut quod vocavit coelorum nomine, hoc voluerit intelligi nomine etiam montis Sina; sicut diximus eos vocari montes, qui vocati sunt coeli? Nec in isto sensu
Abbreviated transcription (Latin):
unius modi indomo. Inanimes unũ sentientes. i stt ẽ locus sc̃s dm. Cũ enĩ
dixisset ds in loco scõ suo: tamqͣm reqͥreremꝰ inqͦ loco cũ ille ubiq sit totus &
nullus eũ contineat corꝑaliũ spatioꝵ locus ilico subieert: ne quęramꝰ eũ absq nobis.
s potius uniꝰ modi habitantes indomo merram᷑. ut habitare etiã ipse dignet᷑ in nob̾.

Expanded text:
unius modi in domo: unanimes, unum sentienunius modi in domo: unanimes, unum sentiendixisset, Dominus in loco sancto suo: tanquam requireremus in quo loco, cum ille ubique sit totus, et nullus eum contineat corporalium spatiorum locus, illico subjecit; ne quaeramus eum absque nobis; sed potius unius modi habitantes in domo, mereamur ut habitare etiam ipse dignetur in nobis.
Abbreviated transcription (Latin):
Duos quabꝰ dictũ ẽ cantate do psallite nomini eiꝰ. iter facite ci qͥ ascend. suꝑ
occasũ etiã exultate in conspectu eiꝰ: qͣsi tͥstes semꝑ aũ gaudentes. Dũ enĩ faci¬
tis it̃ ci du p̃paratis qͣ ueniat gentesq possideat: multã passuri estis incon¬
spectu hominũ t̾sticiã. S uos ñ sołu nolite defic̾e.s etiã exultate ñ in c̃spectu
hominũ s. inẽspectu dĩ: spe gaudentes. intͥbulatione pacientes. Exultatt¬
in ẽspectu eiꝰ. Iili enĩ qͥuos in ẽspectu hominũ turbant: turbabunt᷑ a facie eiꝰ
pat̾sorphanox. & iudicis uiduarũ. Desolatos enĩ putant aqͥbꝰ plerũq gladio
u̾bi dĩ : parentes afiliis.: mariti abuxoribꝰ separant᷑. s. habent consolationẽ
dius. idẽ sper scłari societate destitutis. dns sͥ tempłu fabricat : deqͦ c̃sequent᷑
dic̃. Dñs in loco scõsuo. Quis enĩslocus ciꝰ: aꝑuit cũ dic̃. Bs qͥ in habitare facit

Expanded text:
i ejus, iter facite ei qui ascendit super occasum, etiam exsultate in conspectu ejus: quasi tristes, semper autem gaudentes . Dum enim facitis iter ei, dum praeparatis qua veniat, gentesque possideat, multa passuri estis in conspectu hominum tristitia: sed vos non solum nolite deficere, sed etiam exsultate; non in conspectu hominuin conspectu ejus. Illi enim qui vos in conspectu hominum turbant, Turbabuntur a facie ejus, patris orphanorum et judicis viduarum. Desolatos enim putant, a quibus plerumque gladio verbi Dei, et parentes a filiis, et mariti ab uxoribus separantur : sed habent consolationem duis, id est spei saecularis societate destitutis, Dominus sibi templum fabricat: de quo consequenter dicit, Dominus, in loco sancto suo. Quis enim sit locus ejus aperuit, cum ait, Deus qui inhabitare facit
Abbreviated transcription (Latin):
mei: ꝑcipite regnũ. locundent᷑ gͦ om̃s qui laborauert̃.: & exultent in c̃spectu
dĩ. hon enĩcrit exultationis huiꝰ tanꝗͣ corã hominib in anis ulla iactantia.
s in c̃spectu eiꝰ qͥ sine errore inspicit qd donauit. Belectent᷑ inleticia: ñ iã
exultantes cũ tremore. sic̃ in hoc scło ꝗͣ diu temptatio ẽ uita humana suꝑ
t̃ram. Beinde se ail ipsos conu̾tit quibꝰ tantã spẽ dedit. & hic uiuentes alloqͥt᷑
& hortat᷑ santate do: psallie nomini ciꝰ. Iã hinc mmituli expositione qd̾ uide¬
Ita cantando. ita psallendo. idẽ lliuendo. sic oꝑando: iter facite in qͣt er qui
ascendit suꝑ occasũ. Iter facite xp̃o: ut ꝑspeciosos pedes euglihantiũ. ꝑiua
sint ei corila credentiũ. Ipse ẽ enĩ qui ascendit suꝑ occasũ. siue qr ñ eũ excipn
noua uita. se adeũ conu̾tentis. nͥ uetus occidit huic scło renuntiantis. siue q

Expanded text:
 qui laboraverunt, et exsultent in conspectu Dei. Non enim erit exsultationis hujus, tanquam coram hominibus, inanis ulla jactantia; sed in conspectu ejus qui sine errore inspicit quod donavit. Delectentur in laetitia: non jam exsultantes cum tremore , sicut in hoc saeculo, quamdiu tentatio ibus tantam spem dedit, et hic viventes alloquitur et hortatur: Cantate Deo, psallite nomini ejus. Jam hinc in tituli expositione, quod videloriam ejus. Ita cantando, ita psallendo, id est, sic vivendo, sic operando, Iter facite ei, inquit, qui ascendit super occasum. Iter facite Christo; ut per speciosos pedes evangelizantium , pervia sint ei corda credentium. Ipse est enim qui ascendit super occasum: sive quia non eum excipit nova vita se ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
siẽ ceꝑamꝰ relinqͤntes ista cisqͥ posst̃ & qͥbꝰ uacat talia disc̾nere. & c̾ta diffe¬
rentiarũ oratione diffinire : nos qͣntũ ad iuuante dõ ualtmꝰ. huiꝰ psalmi
rextum conside̾mus atq tractemus.

Expanded text:
sicut coeperamus, relinquentes ista eis qui possunt, et quibus vacat talia discernere, et certa diffesicut coeperamus, relinquentes ista eis qui possunt, et quibus vacat talia discernere, et certa differentiarum ratione definire; nos quantum adjuvante Domino valemus, hujus psalmi textum consideremus atque tractemus.
Abbreviated transcription (Latin):
int dõ. nta alicubi potẽ legi cantait nominieiꝰ. Q & si hohoc inscptis sc̃ĩs
dictũ inuenit᷑: hec differentia frustra elaborata ẽ Nouet etiã me qđ genera¬
scͥptũ ẽ in qͥt in libro psalmox: cũ potiꝰ scđm  stã differentiã cantica debiusse¬
dici uideant᷑: quõ canticũ etiã sine psalmo eẽ potẽ: psalmꝰ uͦ sine cantico
et̃ ñ potẽ. Possunt etenĩ eẽ cogitationes m̃tis. qͣrũ ñ s̃ oꝑa corꝑalia. nulłu
ẽ aũ opbonũ. cui ñ sit inm̃e cogitatio. ac ꝑ hoc utrobiq cantica. ñ utͦbiq
psalmi. Et tñ sic̃ diri gnãlit̃ psalmi appellant᷑. ñ cantica. lib̾q psalmoꝵ ñ
canticoꝵ. Et si imelligat᷑ atq discutiat᷑. sensus dictoꝵ ubi titulus ẽ tantũ mͦ
psalmi. & ubi tantũ mͦ cantici. & ubi ñ psalmꝰ cantici sic̃ inisto s canticũ
psalmi. in scͥptꝰ ẽ: nescio utrũ possit ista differentia demonstrari.  in de

Expanded text:
o; ita alicubi legi potest, Cantate nomini ejus. Quod si et hoc in Scripturis sanctis dictum invenitur, haec differentia frustra elaborata est. Movet etiam me quod generabro Psalmorum ; cum potius secundum istam differentiam, Cantica dici debuisse videantur; quoniam Canticum etiam sine Psalmo esse potest, Psalmus vero sine Cantico esse non potest. Possunt etenim esse cogitationes mentis, quarum non sint opera corporalia: nullum est autem opus bonum, cujus non sit in mente cogitatio. Ac per hoc utrobique Cantica; non utrobique Psalmi: et tamen, sicut dixi, generaliter Psalmi appellantur, non Cantica; liberque Psalmorum, non Canticorum. Et si intelligantur atque discutiantur sensus dictorum, ubi titulus est tantummodo Psalmi, et ubi tantummodo Cantici, et ubi non Psalmus Cantici, sicut in isto, sed Canticum Psalmi inscriptum est; nescio utrum possit ista differentia demonstrari. Proinde
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ ꝑom̃s gentes: iudei in co ipso loco ub inimicitias exer¬
cuert̃ debellati atq inde ꝑcuncta disꝑsi. Et nẽ odert̃ s
metuunt:: ipsometu faciunt qđ sequit᷑. Et fugiant qͥode¬
runt eũ a facie ciꝰ. fuga qͥppe animi ẽ timor. Nam carnali fuga qͦ fugiunt
abeiꝰ facit qͥ ubiq p̃semie suȩ demonstrat effectũ: quo abibo inqt ullt aspũ tuo:
& a facie tua qͦ fugiã. Animog̾ ñ corꝑe fugiunt: tim̃do scilicet ñ latendo:
nec ab ea facie ꝗͣ ñ uident. s. abta ꝗ uidẽ cogunt᷑. facies q̃ppe &iꝰ appellata ẽ

Expanded text:
ejus per omnes gentes, Judaei; in eo ipso loco ubi inimicitias exercuerunt, debellati, atque inde per cuncta dispersi: et nunc oderunt, sed metuunt; et in ipso metu faciunt quod sequitur, Et fugiant qui oderunt eum, a facie ejus. Fuga quippe animi, est timor. Nam carnali fuga, quo fugiunt ab ejus facie qui ubique praesentiae suae demonstrat effectum? Quo abibo, inquit ille, a spiritu tuo, et a facie tua quo fugiam ? Animo ergo, non corpore fugiunt; timendo scilicet, non latendo; nec ab ea facie quam non vident, sed ab ea quam videre coguntur. Facies quippe ejus appellata est
Abbreviated transcription (Latin):
udeat. qͥa ea qͣ in se ipsa mens agit đo nota s̃ ab hominibꝰ ñ uidemt᷑ opa
uͦ bona quõ iđo uidenda s̃ ab hominibꝰ ut głificent patrt̃ nrm̃ qͥ incęlis t̃¬
merito dictũ sit. psallite nomini eiꝰ. idẽ diffamationi eiꝰ. ut laudabilit̃
nominet᷑ hanc differentiã alicubi qͣntũ recolo etiã ipse secut̾ sũ: memini
aut̃ legisse nos etiam psallite dõ. quia talia qͣ uisibilit̃ bene oꝑam᷑. ñ tantũ
hominibꝰ s. etiã do placent: ñ aut̃ om̃a qͣ do placent. etiã hominibꝰ place̾ posft̃¬

Expanded text:
videatur, quia quae in seipsa mens agit, Deo nota sunt, sed ab hominibus non videntur. Opera vero bona quoniam ideo videnda sunt ab hominibus, ut glorificentmerito dictum sit, Psallite nomini ejus, id est diffamationi ejus, ut laudabiliter nominetur. Hanc differentiam alicubi, quantum recolo, etiam ipse secutus sum. Memini autem legisse nos etiam, Psallite Deo ; quia talia quae visibiliter bene operamur, non tantum hominibus, sed etiam Deo placent. Non autem omnia q
Abbreviated transcription (Latin):
urã tanꝗͣ fenitiũ : sic̃ niuẽ dealbabo. Potẽ & sic intelligi ut in eo qđ dictũ
ẽ. pennȩ columbe deargentate subaudiat᷑ erius : ut iste sit sensus. Quos
qͥ tanꝗͣ spolia speciei domꝰ diuidimini : si dormiatis int̃medios cleros
penne colubȩ deargentatȩ eritis : idẽ in altiora eleuabimini conpagini
tñ eccłie coherentes. Hulła qͥppe aliã meliꝰ intelligi hic puto columba de-¬

Expanded text:
vestra tanquam phoenicium, sicut nivem dealbabo ? Potest et sic intelligi, ut in eo quod dictum vestra tanquam phoenicium, sicut nivem dealbabo ? Potest et sic intelligi, ut in eo quod dictum est, pennae columbae deargentatae, subaudiatur, eritis; ut iste sit sensus: O vos qui tanquam spolia speciei domus dividimini, si dormiatis inter medios cleros, pennae columbae deargentatae eritis; id est, in altiora elevabimim, compagini tamen Ecclesiae cohaerentes. Nullam quippe aliam melius hic intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
ue dealbabunt᷑ in selmon. idẽ ipse penne dealbabunt᷑. si dormiatis int̃
medios cleros. ut illis hoc dice̾ intelligat᷑: qui specieidomꝰ tanꝗͣ spolia di¬
uidunt᷑: idẽ si dormiatis int̃ medios eleros uos qͥ diuidimini speciei dom̃
ꝑmanisestationẽ sp̃c ad utilitatẽ ut alii qͥđe det᷑ ꝑ sp̃m sermosapientie¬
alii sermo scientie scđm eunde spm. alii fides. alii genera curationũ in
eode sp̃ũ & cet̾a : si ꝗͦ uos dormiatis int̾ medios cleros. tẽ penne columbȩ
deargentate niue dealbabunt᷑ inselmon Potẽ & sic accipi si uos pennę
columbȩ deargentate dormiatis int̃ medios cleros niue dealbabunt᷑ ĩn
selmon: ut sub intelligant᷑ homines qͥ ꝑ grãm remissionẽ accipiunt pec¬
catoꝵ Ande euã deipsa eccłia dr incantico canticoꝵ. Quȩ ẽ ista quȩ ascend̃

Expanded text:
ve dealbabuntur in Selmon: id est, ipsae pennae dealbabuntur, si dormiatis inter ve dealbabuntur in Selmon: id est, ipsae pennae dealbabuntur, si dormiatis inter medios cleros: ut illis hoc dicere intelligatur, qui speciei domus tanquam spolia dividuntur; id est, Si dormiatis inter medios cleros, o vos qui dividimini speciei domus, per manifestationem Spiritus ad utilitatem, ut alii quidem detur per Spiritum sermo sapienteodem spiritu, et cetera; si ergo uos dormiatis inter medios cleros, tunc pennae columbae deargentatae niue dealbabuntur in Selmon. potest et sic intellegi: si uos, pennae columbae deargentatae, dormiatis inter medios cleros, niue dealbabuntur in Selmon, ut subintellegantur homines, qui per gratiam remissionem accipiunt peccatorum. unde etiam de ipsa ecclesia dicitur in cantico