comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ discernit. s quasi unũ membrũ
amplectit᷑. Hinc enĩ exortum est no¬
men patͥsfamilias. Qͥ autem inique
dñantur in seruis: hoc se nomine
nequaquã reputent appellari at¬
familias inde uocari: qͥa ꝑ quan¬
dam iuris sollempnitatẽ in fami¬
liam transit mariti. T abulȩ enim
matͥmoniales: instrum̃ta emptio¬
nis suȩ sunt. Alias. sicut matrona
est mat̾ primi pueri. id est quasi
mat̾ nati: ita mat̾familias illa ẽ
quȩ plures enixa est. Nã familia
ex duobꝰ ẽẽ incipit. Quus. patris
pat̾ est: ab euo dictꝰ. id est ab antiqui¬
tate. Proauus autẽ. pat̾ est au:
quasi ꝓpe auum. Ebauus. ꝓauz
pat̾ est: iam longe ab auo. E tta¬
uus: ab aui pat̃. Tritauus: attaus
pat̃: quasi tetrauus id est quartꝰ supra ab¬
auo: s tritauus ultimũ cognationis no¬
men est. fa̾milia enĩ a patͤ oritur: t̾mina¬
tur in tͥcauo. E iliꝰ & filia: a familia di¬
cti sunt. Ipsi enĩ: primi in ordine nascen¬

Expanded text:
non discernit, sed quasi unum membrum non discernit, sed quasi unum membrum amplectit. Hinc enim exortum est nomen patri familias. Qui autem inique dominantur in servis, hoc se nomine nequaquam reputent appellari. Matremfamilias inde vocari, quia per quandam iuris sollemnitatem in familiam transit mariti. Tabulae enim matrimoniales instrumenta emptionis suae sunt. Alias sicut matrona est mater primi pueri, id est quasi mater nati, ita materfamilias illa est quae plures enixa est. Nam familia ex duobus esse incipit. Avus patris pater est, ab aevo dictus, id est ab antiquitate. Proavus avi pater est, quasi prope avum. Abavus proavi pater est, iam longe ab avo. Atavus abapater, quasi tetravus, id est quartus super avum. Sed tritavus ultimum cognationis nomen est. Familia enim oritur a patre, terminatur in tritavo. Filius et filia a familia dicti sunt; ipsi enim primi in ordine nascen
Abbreviated transcription (Latin):
EREDis nom̃. imposuit cen¬
sus eris. Soluit enĩ tributũ
actoris. In hoc enim uocabulo: pͥ¬
ma successio est. hereditatis & gene¬
ris: ut sunt filii &e nepotes. Pro¬
heres est: qͥ loco heredis fungitur.
quasi ꝓ herede. Est enĩ aut institutꝰ: aut
substitutꝰ. Pater est: a quo uuciũ nasci¬
tur generis. Itaq is: pat̾familias uoci¬
tatur. Pat̃ autem dictꝰ: eo quod patra¬
tione ꝑacta filiũ ꝓcrearet. Patratio enĩ
est: rei ueneriȩ consũmatio. Lucretius.
Et bene patratio patrũ. Genitores autẽ
a gignendo dicti: & parentes quasi pa
rientes. Idem & creatores. Crem̃tum est
enũ semen mascłi: unde & animaliũ
& hominũ corpora concipiunt᷑. Hinc
creatores parentes dicunt᷑. Mater di¬
citur: qͦd exinde efficiat᷑ aliquid. Nat̃
uͦ quasi materia: nã causa pater est.
at̾familias autẽ dictꝰ. quod omnibꝰ
in familia sua positis seruis tamꝗͣ
pat̃ filiis pat̾a dilectione consulit. ser¬
uorumq conditionẽ a filioꝵ affectu

Expanded text:
eredis nomen imposuit census aeris, solvit enim tributum auctoris. In hoc enim vocabulo prima successio est haereditatis et generis, ut sunt filii et nepotes. 2. Prohaeres est qui loco haeredis fungitur, quasi pro haerede; est enim, aut institutus, aut substitutus. 3. Pater est a quo nascitur initium generis; itaque is paterfamilias vocitatur. 439 Pater autem dictus, eo quod patratione peracta, filium procreet. Patratio enim est rei venereae consummatio. Lucret.: Et bene parta patrant. 4. Genitores autem a gignendo, et parentes, qrientes. Idem et creatores. Crementum enim est semen masculi, unde animalium et hominum corpora concipiuntur. Hinc creatores parentes dicuntur. Mater dicitur, quod exinde efficiatur aliquid. Mater enim quasi materia; nam causa pater est. Pater familias autem dictus, quod omnibus in familia sua positis servis tamquam pater filiis patria dilectione consulit, servorumque condicionem a filiorum affectu
Abbreviated transcription (Latin):
cam. & minoricã nuncupauit. Inhis¬
primũ insulis inuente sunt fundȩ.
quib lapides emittunt᷑. Unde &
baleares dicte. Bali enim grece
emittere dr. Unde & balista. qua¬
si missa & fund ibalũ. Uirgilius.
balearis uerbera funde.¬
De promonto Ri i8.

Expanded text:
cam et Minoricam nuncupacam et Minoricam nuncupaprimum insulis inventae sunt fundae, quibus lapides emittuntur. Unde et Baleares dictae; ballein enim Graece emittere dicitur. Unde ballista, quasi missa, et fundibulum. Virgilius: Balearis verbere fundDe promontoriis.
Abbreviated transcription (Latin):
transnatare solitum. atq ꝑinter¬
ualla corpore acto remeare uidet.
cupiens scire incognita sibi pa¬
bula: taurum aceteris digredi¬
entẽ usq ad insulam nauigio ꝓ¬
secuta ẽ. Cuius regressu in sule
fertilitatem cognoscentes ligures:
ratib ibi ꝓfecti sunt. eamq noĩe
mulieris auctoris & ducis appel¬
lauerunt. Hec autẽ insula grece
cirne dr a cirmo herculis filio¬
in habitata. De qua uirgilius. Sic¬
taxos. diuiditur a sardinia .xx.
milium freto. cincta ligustici eqͦ¬
ris sinu. ad ꝓspectum italiȩ. Est
autẽ multis ꝓmontoriis angulo¬
sa. gignens letissima pabula &
lapidem quem catotitem greci
uocant. Ebosus insula hispanie
dicta. quod azomo non ꝓcul sit
quasi eboros. Nam septuaginta
stadiis abea distat. Cuius terrã
serpentes fugiunt. Huic contraria
ẽ colubraria. quȩ referta ẽ anguib.
Baleares insule hispanie due st̃.
affrosides. & gennasite. maior et
minor. Unde & eas uulgus maiori¬

Expanded text:
transnatare solitum atque per intertransnatare solitum atque per intervallum corpore aucto remeare videret, cupiens scire incognita sibi pabula, taurum a ceteris digredientem usque ad insulam navigio prosecuta est. Cuius regressu insulae fertilitatem cognoscentes Ligures ratibus ibi profecti sunt, eamque nomine mulieris auctoris et ducis appellaverunt. Haec autem insula Graece Κύρνη dicitur, a Cyrno Herculis filio habitata. De qua Vergilius Ectaxos. Dividitur autem a Sardinia viginti milium freto, cincta Ligustici aequoris sinu ad prospectum Italiae. Est autem multis promuntoriis angulosa, gignens laetissima pabula et lapidem quem catochiten Graeci vocant. Ebosus insula Hispaniae dicta quod a Zanio non procul sit, quasi abozus; nam septuaginta stadiis ab ea distat. Cuius terram serpentes fugiunt. Huic contraria est Colubraria, quae feta est anguibus. Baleares insulae Hispaniae duae sunt: Aphrosiades et Gymnaside, maior et minor; unde et eas vulgus Maiori
Abbreviated transcription (Latin):
qua rodanus. fluuius inmare
exit. Dicte autẽ grece stoeca des
quasi oꝑe inordinem sint positȩ.
Sardus hercule procreatus. cum
magna multitudine alibia ꝓfec¬
tus sardiniam occupauit. & ex suo
uocabulo insule nomen dedit.
hȩc in affrico mari faciȩ humani¬
uestigii tam in orientẽ quam occi-¬
dentẽ latior ꝓminet ferme paribꝰ
lat̾ib que inmeridiẽ & septentri¬
onem uertunt. ex quo ante com¬
mertiũ anauigantib grecorum
icus appellata ẽ terra. padet in
longitudine milia centũ quadra-¬
ginta. in latitudine quadragin¬
ta. In ea neq serpens gignitur
neq lupus. s solifuga tantum
nisi herba ꝑscͥp tores plurimos
& poetas memorata. apiastro simi
medelam prebentes: furib ceci-¬
tatem. si sacramento dato. oculos
aquis eius tetigerint. Corsice in¬
sule exordium incole ligures de¬
derunt. appellant eam ex nomi¬
ne ducis. Nam quedam corsa no¬
mine ligus mulier cum taurũ
ex grege quem ꝓpe littora regebat

Expanded text:
qua Rhodanus fluvius in mare qua Rhodanus fluvius in mare exit. Dictae autem Graece Στοιχάδες, quasi opere in ordinem sint positae. Sardus Hercule procreatus cum magna multitudine a Libya profectus Sardiniam occupavit, et ex suo vocabulo insulae nomen dedit. Haec in Africo mari facie vestigii humani, in orientem quam in occidentem latior prominet, ferme paribus lateribus quae in meridiem et septentrionem vertunt; ex quo ante commercium a navigantibus Graecorum Ἴξνος appellata est. Terra patet in longitudine milia centum quadraginta, in latitudine quadraginta. In ea neque serpens gignitur neque lupus, sed solifuga tantum, nisi herba per scriptores plurimos et poetas memorata, apiastro similmedellam praebentes, furibus caecitatem, si sacramento dato oculos aquis eius tetigerint. Corsicae insulae exordium incolae Ligures dederunt appellantes eam ex nomine ducis. Nam quaedam Corsa nomine Ligus mulier, cum taurum ex grege, quem prope litora regebat,
Abbreviated transcription (Latin):
a sicilia remota. iacens & planior
unde & nuncupata. De qua uir¬
gilius. Tapsumq iacentem. Eo.¬
liȩ in sulȩ siciliȩ appellate ab
eolo ipote filio quem poete fĩxert̃
regem fuisse uentoꝵ. S ut uar¬
ro dicit rector fuit insularum
istarum. Et quia exearũ nebuł¬
& fumo futuros predicebat
flatus uentoꝵ: abimꝑitis uisus
ẽ uentos sua potestate retinuisse.
lantur. quod & ipse sicut ethua
ardeant. Sunt autẽ nouẽ. ħntes
ꝓpͥa nomina. quarũ pͥmã lipparus
quidam lipparem uocauit. qui eã
ante eolum rexit. Altera gera uo¬
catur. quod sit collib eminentissi¬
mis. Relique uͦ idẽ strongile. &¬
didime & erifusa. festia. fenicusa.
euommon stripodes. sonores. qm̃
nocte ardent eolie siue uulcanie
dicuntur. Ex his quȩdam ab ini¬
tio non fuerunt. postea mari editȩ.
usq nunc ꝑmanent. Stoecades
insule massiliensiũ sexaginta.
miliũ spadio acontinenti terra.¬
infronte narbonensis ꝓiuntiȩ.

Expanded text:
a Sicilia remota, jacens et planior. a Sicilia remota, jacens et planior. Unde et nuncupata, de qua Virgilius: Tapsumque jacentem. Aeoliae, insulae Siciliae, appellatae ab Aeolo, Ippotae filio, quem poetae finxerunt regem fuisse ventorum: sed ut Varro dicit rector fuit istarum insularum et quia ex earum nebuet fumo futuros praedicebat flatus ventorum, ab inperitis visus est ventos sua potestate retinuisse. cantur, quod et ipsae sicut Aethna ardeant. Sunt autem novem habentes propria nomina. Quarum primam Liparus quidam Liparen vocavit, qui eam ante Aeolum rexit; altera Hiera vocatur, quod sit collibus eminentissimis; reliquae vero, id est Strongyle, Didyme, Eriphusa, Hephaestia, Phaenicusa, Euonymos, Tripodes, Sonores, quoniam nocte ardent, Aeoliae sive Vulcaniae dicuntur. Ex his quaedam ab initio non fuerunt; postea mare editae usque ad nunc permanent. Stoechades insulae Massiliensium sexaginta milium spatio a continenti in fronte Narbonensis provinciae,
Abbreviated transcription (Latin):
to discreta. affricum mare ꝓ¬
spectans terris fuctifera. auro
abundans cauernis tamen &.
fistulis penetrabilis uentisq &
sulphure plena. Unde & ibi eth¬
ne montis excitant᷑ incendia.
Incuius frẽto scilla ẽ & caribdis
quib nauigia aut absorbentur.
aut colliduntur. fuit aut̃ quondã
patria cieloputi. & postea nutͥx
tirannoꝵ frugum fertilis. ac
primũ terris om̃ib commissis
seminib aratro proscissa. pͥnci¬
pem urbium siracusas ht fontẽ
aretusam. al feum fluuiũ. mag¬
noꝵ generatorẽequoꝵ. In ea in¬
sula primũ muenta ẽ comedia.
Acatem lapidem ipsa primũ
ex acate flumine dedit. partu¬
rit. & mare eius coralliũ gignit.¬
& sales agrigentinos migne so¬
lubiles. crepitantes inaquis.
O mĩs ambitus eius clauditur
stadioꝵ trium miliũ. Salustius
autẽ dicit italiȩ coniunctã fuis¬
se siciliam. s medium spatiũ ĩpe¬
tu diuisũ maris. & ꝑ angustiam scis¬
sum. Tapsus insula stadiis decẽ.

Expanded text:
tu discreta, Africum mare protu discreta, Africum mare prospectans, terris frugifera, auro abundans, cavernis tamen et fistulis penetrabilis, ventisque et sulphure plena; unde et ibi Aethnae montis extant incendia. In cuius fretu Scylla est et Charybdis, quibus navigia aut absorbuntur aut conliduntur. Fuit autem quondam patria Cyclopum, et postea nutrix tyrannorum; frugum fertilis, ac primum terris omnibus commissis seminibus aratro proscissa. Ppem urbium Syracusa: habet, fontem Arethusam et Alphaeum fluvium, magnorum generatorem equorum: in ea insula primum est inventa comoedia. Achaten lapidem ipsa primum ex Achate flumine dedit: parturit et mare ejus coralium: gignit et sales Agrigentinos in igne solubiles, crepitantes in aquis. Omnis ambitus ejus clauditur stadiorum tribus millibus. Sallustius autem dicit Italiae conjunctam fuisse Siciliam, sed medium spatium impetu maris divisum, et per angustiam scissum. Tapsus insula stadiis decem
Abbreviated transcription (Latin):
rotundissima. unde & nuncupa¬
ta. historia dicit ex iasone natũ
fuisse filomelum & plutũ. Exfi¬
lomelo pareantũ genitũ. qui desuo
nomine paron insulam & oppidĩ
deinde paros dicta. He qua uir
enu marmor candidissimum.
quod parium dr. Mittit & sar¬
dan lapidem marmorib quid̃e
prestantiorẽ.&. inder gemmas
ulissimum. C ion insula lingͣ
sira appellatur. eo quod ibi mas¬
tix gignitur. Siri enim masticẽ
cion uocant. Samo insula ẽ in
mari egeo. ubi nata ẽ iuno exqua
fuit sibilla samia & phitagoras
samius a quo philosophiȩ nom̃
inuentum ẽ. In hac insula reꝑ¬
ta prius fictilia uasa traduntur.
Unde & uasa samia appellata ft̃.
Sicilia a sicano rege si cania cog¬
nominata ẽ. Deinde asiculo
itali fir̃e sicilia. Prius autẽ trina-¬
cria aicta ꝓpter tria acria .i.
ꝓ muntoria pelorum. pachinũ
& libeum. Trinacria enim gre¬
cum ẽ. quod latine dr̃. triqua¬
dra quasi intres quadras di¬
uisa. Hȩc abitalia exiguo fre-¬

Expanded text:
rotundissima; unde et nuncuparotundissima; unde et nuncupata. Historia dicit ex Iasione natum fuisse Philomelum et Plutum, ex Philomelo Pareantum genitum, qui de suo nomine Paron insulam et oppidum deinde Paros dicta. De qua Vergenim marmor candidissimum, quod Parium dicunt. Mittit et sardam lapidem marmoribus quidem praestantiorem, et inter gemmas vilissimum. Chios insula Syra lingua appellatur eo quod ibi mastix gignitur; Syri enim masticem 'chio' vocant. Samos insula est in mari Aegeo, ubi nata est Iuno; ex qua fuit Sibylla Samia et Pythagoras Samius, a quo philosophiae nomen inventum est. In hac insula reperta prius fictilia vasa traduntur; unde et vasa Samia appellata sunt. Sicilia a Sicano rege Sicania cognominata est, deinde a Siculo Itali fratre Sicilia. Prius autem Trinacria dicta propter tria ἄκρα, id est promontoria: Pelorum, Pachinum et Lilybaeum. Trinacria enim Graecum est, quod Latine triquetra dicitur, quasi in tres quadras divisa. Haec ab Italia exiguo fre
Abbreviated transcription (Latin):
tenen ipsum cuiꝰ ex nomine tenedoᷤ
nominatur. Carpados ina ex ci¬
cladib ameridie posita contra¬
egiptum a qua carpatiũ mare ap-¬
pellatum ẽ. uocata ꝓpter celerem
fructuũ maturitatẽ. E st enim
inter egiptum & rodum. Ex hac
insula dñr carpasiȩ naues mag¬
ne & spatiose. Citerea insula una
ex cicladib aparte occidua sita¬
cuius porfiris nomen antea fuit.
Citerea autẽ uocata. quod ibi ue¬
nus sit orta. I caria insula una
excicladib: quȩ icario marino¬
men dedit. Hec inter samũ. &
miconũ ꝓcurrentib saxis in hos¬
pitalis ẽ.&. nullis finib portuo¬
sa. Hicitur autẽ icarum creten¬
sem ibi naufragio interisse & de
ex itu hominis impositũ nomen
loco. Naxoninsula adionisio
dicta quasi dionaxon quod fer¬
tilitate uitium iuncat ceteras.¬
Est autẽ adelo decem & octo milia
passuum separata. ex qua olim
ious fertur aduersustitanas fu-¬
isse ꝓfectus. Melos ex numero
cicladum una. ominiũ insularũ

Expanded text:
Tenent ipsum cujus ex nomine Tenedos Tenent ipsum cujus ex nomine Tenedos nominatur. Carpathos insula, una ex Cycladibus, a meridie posita in Aegyptum, a qua Carpathium mare appellatum est, vocata est propter celerem fructuum maturitatem. Est enim inter Aegyptum et Rhodum. Ex hac insula dicuntur et carpathiae naves magnae et spatiosae. Cytherea insula, una ex Cycladibcuius Porphyris antea nomen fuit. Cytherea autem vocata quod ibi Venus sit orta. Icaria insula una de Cycladibus, quae Icario mari nomen dedit. Haec inter Samum et Myconum procurrentibus saxis inhospitalis est, et nullis sinibus portuosa. Dicitur autem Icarum Cretensem ibi naufragio interisse, et de exitu hominis inpositum nomen loco. Naxos insula a Dionysio dicta, quasi Dionaxos, quod fertilitate vitium vincat ceteras.Est autem a Delo decem et octo milia passuum separata, ex qua olim Iovis fertur adversus Titanas fuisse profectus. Melos ex numero Cycladum, una omnium insularum
Abbreviated transcription (Latin):
riente in occasum milia ducenta.
Metropolis earum rodus. Delos
insula inmedio cieladũ sita. &
dicta delos fertur quod post dilu¬
uiũ quod oggi temporib notatur.
cum orbem multis mensib conti¬
nua nox inumbrasset. ante om̃s t̾ras
radiis solis illuminata ẽ. sortitaq
ex eo nomen quod pͥma manifesta¬
manifestũ dicunt. Ipsa ẽ & orti¬
gia eo quod ibi pͥmũ uise sunt co¬
turnices aues. quas greci ortigias
uocant. In hac insula latona
dum ibi ciuitas conderetur: exqͦ¬
& urbs & insula rodos ẽ appella¬
ta. In hac urbe solis colosus fuit
ereus septuaginta cubitoꝵ al¬
titudine. fuerunt & alii centum
numero ineadem insula colosi
minores. Tenedos una excicladib
ad septentrionẽ sita. in qua olim
ciuitas atene quodam condita ẽ.
unde & nom̃ urbis illius uel
potius insulȩ fuit. Nam tenes
iste infamatꝰ quod cum nouerca
sua concubuisset fugiens inhanc
insulã uacuam cultorib obtinuit.
un de tenedos dicta ẽ. Sic cicero.

Expanded text:
riente in occasum milia ducenta. riente in occasum milia ducenta. Metropolis earum Rhodos. Delos insula in medio Cycladum sita. Et dicta Delos fertur, quod post diluvium, quod Ogygi temporibus notatur, cum orbem multis mensibus continua nox inumbrasset, ante omnes terras radex eo nomen, quod prima manifestamanifestum dicunt. Ipsa est et Ortygia, eo quod primum iturnices aves, quas Graeci ortygas vocant. In hac insula Latona dum ibi civitas conderetur: ex quo urbs et insula Rhodos est appellata. In hac urbe solis Colossus fuit aereus, septuaginta cubitorum altitudine: fuerunt et alii centum numero in eadem insula colossi minores. Tenedos insula, una ex Cycladibus, ad septentrionem sita, in qua olim civitas a Tene quodam condita est, unde et nomen urbis illius, vel potius insulae fuit. Nam Tenes iste infamatus, quod cum noverca sua concubuisset, et fugiens in hanc insulam, vacuam cultoribus obtinuit, unde et Tenedos dicta est. Sic Cicero:
Abbreviated transcription (Latin):
ta nascitur. & alimos quȩ admorsa
diurnam famẽ ꝓhibet. Phalangos¬
insula in europa suꝑ elles pontum
posita. angusto & ꝑiculoso mari
separata. & abidos grece dicta qd̾
sit introitus ellesponti maris: in
quo xerses pontem de nauib fecit.
& ingretiam transiit. Coos insu¬
la adiacens ꝓuntiȩ attice inqua
hipocrates medicus natus ẽ: que
ut uarro testis ẽ arte laneficui pri¬
ma mornamento feminarũ incla
ruit. Ciclades insule antiquitus
greciȩ fuerunt. quas in de ciclades
autumant dictas. quod licet spa¬
ciis longiorib a delo ꝓiectȩ. in orbe
tamen circa delum sitȩ sunt. Nã
orbem ciclum graii loquuntur.
Quidam autẽ non quod inorbem
digestȩ. s ꝓpt̾ scopulos qui cura
eas dem sunt. dictaᷤᷤ putant cicla¬
des. Hee in ellesponto inter egeũ
& maleũ mare constitute cireum¬
dantur etiam pelago mirteo. St̃
autẽ om̃s numero quinquaginta
tres tendentes a septentrione in
meridiem milia quingenta. ab o¬

Expanded text:
ta nascitur, et alimus, quae admorsa ta nascitur, et alimus, quae admorsa diurnam famem insula in Europa super Hellespontum posita, angusto et periculoso mari separata, et Abydos Graece dicta, quod sit introitus Hellesponti maris, in quo Xerxes pontem ex navibus fecit, et in Graeciam transiit. Coos insula adjacens provinciae Atticae, in qua Hippocrates medicus natus est, quae ut Varro testis est arte lanificii prima in ornamento feminarum ruit. Cyclades insulae antiquitus Graeciae fuerunt, quas inde Cyclades autumant dictas quod, licet spatiis longioribus a Delo proiectae, in orbem tamen circa Delum sitae sint; nam orbem κύκλον Graii loquuntur. Quidam vero non quod in orbem digestae, sed propter scopulos qui circa eadem sunt, dictas putant Cyclades. Haec in Hellesponto inter Aegeum et Maleum mare constitutae circumdantur etiam pelago Myrtoo. Sunt autem numero quinquaginta tres, tenentes a septentrione in meridiem milia quingenta, ab o
Abbreviated transcription (Latin):
famosa quondã diuiciis. & maxi¬
mȩ exis. Ibi enim pͥma huiꝰ metal¬
li inuentio. & utilitas fuit. Creta
insula grecie pars ẽ uingens con¬
tra peloponensem. Hȩc primum
a temꝑiȩ cȩli macaroneson appel¬
lata ẽ. Heinde creta dicta acreto
quodam indigena. quem auunt
unum cretarum fuisse aquib
iupider ibi absconditꝰ ẽ & nutritꝰ.
Est autẽ insula greciȩ inter ortũ
& occasum. longissimo tractu por¬
recta a septentrione grecie estib
ab austro egiptiis undis ꝑfusa. fu¬
it autẽ quondam centum urbib
nobilis unde & hec centapolis dic
ta ẽ. Prima etiam remis & sagitts
clariit. prima litt̾is uira fixit. eqͦ¬
stres turmas prima docuit. stu¬
dium musicũ ab ideis dactilis
inea ceptum. Capris copiosa. cer¬
ius eget. Lupos & uulpes alia q
ferarum noxia nusqm̃ gignit.
Serpens ibi nulla noctua nulla ⁊ sũueniat.
statim emorit᷑. Larga ẽ autẽ uitib
& arborib. Dictannus herba incre¬

Expanded text:
famosa quondam divitiis, et maxifamosa quondam divitiis, et maxime aeris; ibi enim prima hujus metalli inventio et utilitas fuit. 15. Creta Graeciae pars est ingens contra Peloponnesum: haec primum a temperie coeli Macaronesum appellata est, deinde Creta dicta a Crete quodam indigena, quem aiunt unum Curetum fuisse, a 174 quibus Jupiter ibi absconditus est, et enutritus. Est autem insula Graeciae inter Ortum, et Occasum longissimo tractu porrecta, a Septentrione Graeciae aestibus, ab Austro Aegyptiis undis perfusa. Fuit autem quondam centum urbibus nobilis, unde et Hecatompolis dicta est. 16. Prima etiam remis et sagittis claruit, prima litteris jura fixit, equestres turmas prima docuit. Studium musicum ab Idaeis dactylis in ea coeptum; capris copiosa, cervis eget, lupos et vulpes, aliaque ferarum noxia, nusquam gignit, serpens ibi nullus, noctua nulla, et si invehatur, statim moritur. Larga est autem vitibus et arboribus. Dictamnus herba in Cre
Abbreviated transcription (Latin):
ariũ: adeo sinuosis lat̾ibꝰ tortuo¬
sum. ut uisentib ꝓcul lapsus an¬
gueos imitetur. Crise & argiriȩ
insule inindico occeano site. ad¬
eo fecunde copia metalloꝵ ut ple¬
riq ea auream suꝑficiem & argen¬
team. habe ꝓdidint. unde & uoca¬
bula sortite sunt. Taꝓbana insula
indie subiacens ad eurũ ex quo
occeanus indicus incipit. patens
in longitudine octingentis septua
ginta quinq milib passuũ. in la¬
ditudine sexcentis uiginti quinq
milib stadioꝵ. Scinditur amni
interfluo. tota margaritis repleta.
& gemms. Pars es bestiis & ele¬
phantis repleta ẽ. partẽ uͦ homineꝰ
tenent. In hac in sula dñt ĩuno anno
auas eẽ estates & duas hiemes.
los. insula ẽ indie urens om̃i tem
le. Item insule quȩ abhellesponto
usq ad gades inmari magno suił
constitutȩ. Ciprus insula. acuuitate
cipro que in ea ẽ nomen accepit.
Ipsa ẽ & pafon ueneri consecrata
incarpatio mari. uicina austro

Expanded text:
arium, adeo undosis lateribus tortuoarium, adeo undosis lateribus tortuosum, ut visentibus procul lapsus anguis imitetur. Chryse et Argyre insulae in Indico oceano sitae, adeo fecundae copia metallorum, ut plerique eas auream superficiem et argenteam habere prodiderint: unde et vocabula sortitae sunt. Taprobana insula Indiae subjacens ad Eurum, ex qua oceanus Indicus incipit: patens in longiginta quinque millibus passuum, in latitudine sexcentis viginti quinque millibus. Scinditur amne interfluo, tota margaritis repleta et gemmis. Pars ejus bestiis et Elephantis repleta est, partem vero homines tenent. In hac insula dicunt in uno anno duas esse aestates, et duas hiemes, Tylos insula est Indiae, ferens omni temp14. Item insulae, quae ab Hellesponto usque ad Gades in mari magno sunt constitutae. Cyprus insula a civitate Cypro, quae in ea est, nomen accepit. Ipsa est et Paphos Veneri consecrata in Carpathio mari, vicina Austro,
Abbreviated transcription (Latin):
ferre bona. quasi felices & beatȩ
fructuum ub̾tate. Suapte enĩ
natura preciosarũ poma siluarũ
parturiunt fortuitis uitib iuga
collium uestiunt᷑. ad herbarũ ui¬
cem messis & olus uulgo ẽ. Unde
gentiliũ error. & scłarium carmina
poetarum ꝓpter fecunditatẽ soli.¬
easdem ẽẽ paradisum putaueruił.
Site sunt autẽ in occeano. contra
leuam mauritaniȩ. occiduo ꝓxi¬
me & inter se interiecto mari dis¬
crete. Gorgodes insule occeani. ob¬
uerse ꝓmuntorio quod uocatur
hesꝑacerus. quas incoluerunt gor¬
gones femine aliti ꝑnicidate. hir¬
suto & asꝑo corpore. & ex his insu¬
le cognominate. Distant autem
a continenti derra bidui nauigati¬
one. Esꝑidum autẽ insule uoca¬
te aciuitate hesꝑide: que fuit
infine mauritanie. Sunt enim¬
ultra gorgodes site sub achaanteũ
littus mintimos marissinus. in
quarũ ortis fingunt fabulȩ draco¬
nem ꝑuigilẽ aurea mala seruan¬
tem. Fertur eni ibi ẽẽ mare estu¬

Expanded text:
ferre bona, quasi felices et beatae ferre bona, quasi felices et beatae fructuum ubertate. Suapte enim natura pretiosarum poma silvarum parturiunt, fortuitis vitibus juga collium vestiuntur, ad herbarum vicem messis et olus vulgo est. Unde gentilium error et saecularium carmina poetarum propter soli fecunditatem easdem esse paradisum putaverunt. Sitae sunt autem in Oceano contra laevam Mauritaniae, occiduo proximae, et inter se interjecto mari discretae. Gorgades, insulae Oceani, obversae promontorio quod vocatur Hesperuceras, quas incoluerunt Gorgones, feminae alitum pernicitate, hirsuto et aspero corpore, et ex his insulae cognominatae. Distant autem a continenti terra bidui navigatione. Hesperidum insulae vocatae a civitate Hesperide, quae fuit in fine Mauritaniae. Sunt ultra Gorgadis sitae sub Atlanticum littus in intimis maris sinibus, in quarum hortis fingunt fabulae draconem pervigilem aurea mala servantem: fertur enim esse mare aestu
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ mare. Orcades in sule occeani
intra britanniã posidȩ numero.
nia ꝓxima brintanniȩ. insula spa¬
do terrarum angustior: s situ fe¬
cundior. Hȩc ab affrico inboream
porrigitur. cuiꝰ partes priores hi¬
b̃iam & cantabricum occeanum.
intendunt. Unde & hib̃nia dicta.
Scotia autẽ quod abscotoꝵ gentibꝰ
coli t appellata. Lilic nullꝰ anguis.
auis rara. apis nulla. ado ut adue¬
ctos inde pulueres seu lapillos.¬
si quiᷤᷤ alibi sparserit inter aluea¬
ria examina fauos deserant. Ga
sita quȩ dirimit europam ab affri¬
ca. inqua herculis columne uisunt᷑.
& iude tireni maris faucib occea¬
ni estus inmittitur. Est autẽ a
continentib terra centũ iuginti pas¬
sib diuisa. quã tirii arubro mari¬
ꝓfecti occupantes in lingua sua
quod circum septa sit mari. Nascit᷑
in ea arbor similis palme. cuius
gummi infectũ uitrũ ceraunium
geminã reddit. Fortunatoꝵ insule
uocabulo suo significant omĩa

Expanded text:
eius mare. Orcades insulae Oceani eius mare. Orcades insulae Oceani intra Britanniam positae numero trnia proxima Brittaniae insula, spatio terrarum angustior, sed situ fecundior. Haec ab Africo in Boream porrigitur. Cuius partes priores Hiberiam et Cantabricum Oceanum intendunt, unde et Hibernia dicta: Scotia autem, quod ab Scotorum gentibus colitur, appellata. Illic nulla anguis, avis rara, apis nulla, adeo ut advectos inde pulsi quis alibi sparserit inter alvearia, examina favos deserant. Gadciae sita, quae dirimit Europam ab Africa, in qua Herculis columnae visuntur, et unde Tyrrheni maris faucibus oceani aestus immittitur. Est autem a continentibus terris centum viginti passibus divisa, quam Tyrii, a Rubro profecti mari, occupantes, in lingua sua quod circumsepta sit mari: nascitur in ea arbor similis palmae, cujus gummis infectum vitrum cerauniam gemmam reddit. Fortunatae insulae vocabulo suo significant omnia
Abbreviated transcription (Latin):
sule dicte quod insalo sint hoc
ẽ inmari. Ex his quoq notissime
& maxime quas plurimi ueterũ
sollerti studio indagauerunt. no¬
tandȩ sunt. Britannia occeani
in sula. interfuso mari toto orbe
diui sa. auocabulo sue gentis cogno¬
minata. Hȩc aduersa galliarũ parte
ad ꝓspectum hispaniȩ sita ẽ. Circui¬
tus eius quadragies octies. septua¬
ginta quinq milia. Multa & mag¬
na inea flumina. fontes calidi.
metalloꝵ larga &. uaria copia.ga-¬
gates lapis ibi plurimus & mar-¬
garite. Tanatos insula occeani fre¬
to gallico abritannia ẽ seꝑata. ua¬
ria tenuis frumentariis campis.
& gleba ub̃i. Dicta autẽ tanatos a
morte serpentium. quos dũ ipsa
nesciat: asportata inde terra qͦ qͦ
gentium uecta sit angues ilicoꝑi¬
mit. Cile ultima insula occeani.
inter septentrionalẽ. & occidenta¬
lem plagam ultra britanniã a so¬
le nomen habens. quia in ea estiuũ
solsticiũ facit.: ⁊ nullꝰ ultͣ eã dies est.
Unde & pigrum & concretum est

Expanded text:
sulae dictae quod in salo sint, id est in mari. Ex his quoque notissimae et maximae, quas plurimi veterum sollerti studio indagaverunt, notandae sunt. Brittania Oceani insula interfuso mari toto orbe divisa, a vocabulo suae gentis cognominata. Haec adversa Galliarum parte ad prospectum Hispaniae sita est; circuitus eius quadragies octies septuaginta quinque milia; multa et magna flumina in ea, fontes calidi, metallorum larga et varia copia: gagates lapis ibi plurimus et margaritae. Tanatos insula Oceani freto Gallico, a Brittania aestuario tenui separata, frumentariis campis et gleba uberi. Dicta autem Tanatos a morte serpentum, quos dum ipsa nesciat, asportata inde terra quoquo gentium vecta sit, angues ilico perimit. Thyle ultima insula Oceani inter septentrionalem et occidentalem plagam ultra Brittaniam, a sole nomen habens, quia in ea aestivum solstitium sol facit, et nullus ultra eam dies est. Unde et pigrum et concretum est
Abbreviated transcription (Latin):
isciplinȩ liberalium artiũ: septẽ
sunt. Prima gramatica: id ẽ lo¬
quendi ꝑitia. Scda rethorica: quȩ ꝓpt̾
utorem & copiam eloquentiȩ suȩ. ma¬
rime in ciuilibꝰ questionibꝰ necessaria
existimatur: Tercia dialetica. cognom̃¬
to logica: quȩ disputationibꝰ subtilis¬
simis uera secernit a falsis. Quarta
arimethica: quȩ continet numeroꝵ
causas & diuisiones. Quinta musica:
quȩ in carminibꝰ cantibꝰq confistit.
Sexta geometrica: quȩ mensuras t̾rȩ
dimensionesq complectitur. Septi¬
ma astrononica: quȩ continet le¬
gem astrorum.¬
ui. De litteris cõmu
Rimordia gramaticȩ nibꝰ

Expanded text:
isciplinae liberalium artium septem sunt. Prima grammatica, id est loquendi peritia. Secunda rhetorica, quae propter nitorem et copiam eloquentiae suae maxime in civilibus quaestionibus necessaria existimatur. Tertia dialectica cognomento logica, quae disputationibus subtilissimis vera secernit a falsis. Quarta arithmetica, quae continet numerorum causas et divisiones. Quinta musica, quae in carminibus cantibusque consistit. Sexta geometrica, quae mensuras terrae dimensionesque conplectitur. Septima astronomia, quae continet legem astrorum. De litteris communibus . Primordia grammaticae
Abbreviated transcription (Latin):
Qui petit. at sc̃ĩs p̾cipue patrib
Uidit cuncta d̾s que fecerat. ⁊ bona ualde
Mox infert᷑ erant. respice dicta priꝰ.
In reliqͥs uidisse bonũ ꝑ singła dictũ ẽ.
Et ñ formato dicit᷑ hoc homine.
Nuidisse bonũ uox mistica s bͦna dic̃.
Non ꝑ se laudans hẽ nisi cũ reliqͥs.
Sp̃c ille d̾i ꝑ quẽ st̃ ista relata:
hic pecaturũ nou̾at ẽẽ hominẽ.
Noluit huc gͦ solũ laudare: creantis
Qui solus uissũ postpositurꝰ erat.

Expanded text:
Qui petit, at sanctis praecipue patribus. Qui petit, at sanctis praecipue patribus. Vidit cuncta Deus quae fecerat, et bona valde Mox infertur erant; respice dicta prius. In reliquis vidisse bonum per singula dictum est, At non formato dicitur hoc homine. Non vidisse bonnm, vox mystica, sed bona dicit, Non per se laudans hunc, nisi cum reliquis. Spiritus ille Dei, per quem sunt ista relata, Hic peccaturum noverat esse hominem. Noluit hunc ergo solum laudare, creantis Qui solus jussum postpositurus erat;
Abbreviated transcription (Latin):
h inc ħo pͥmꝰ er̾̃t duo carne ꝓpħat ĩ una.
Cum de se factã susciꝑet sociã.
Uult & in hec geminos qͦs sic bñdix in uno
Comm̾dare deus uincula coniugii.
i etiã seqͥt᷑ bñdictio que dat᷑ omni
Tui cura uigili qd iubet illa facit.
Cresẽite. multiplici tellurẽ ꝓle replete.
Et uobis illã subdite. dicta nota.
srositi. maris aĩantib alitibq
ais quoq quenarii t̾ra creat gen̾is.
mescere uistie nos uult⁊ multiplicari.
ctnęq honis corda replere hominũ.
iidere nos die precipit imperio:
Et cordis nr̃i d̾nari corporis atq
Motib illicitis. ut priꝰ edocui.
Qd̃ cũctas ħbas fructũ ferentia ligna
dat d̾s his escas. sic potes acciꝑe.
Paruos ⁊ magnos ħbas ⁊ ligna fideles
accipe. qͥ patrib dant alim̃ta facris
Nec solũ patͥb s et illa bonisq malisq
Prebent. quos pecudes significant ⁊ aues.
Nam xp̃i pietas ꝓ se dare p̾cipit om̃ĩ

Expanded text:
Hinc homo primus erat duo, carne prophetabat una, Hinc homo primus erat duo, carne prophetabat una, Cum de se factam susciperet sociam. Vult et in hoc geminos quod sic benedicit in uno, Commendare Deus vincula conjugii. Inde Dei sequitur benedictio, quae datur omni Qui cura vigili quae jubet illa facit: Crescite, multiplici tellurem prole replete, Et vobis illam subdite; dicta nota. Praesitisque maris animantibus alitibusque, His quoque quae varii terra creat generis Crescere justitia nos vult et multiplicari, Doctrinaeque bonis corda repleri hominum. Subdere nos animae praecipit imperio, Et cordis nostri dominari, corporis atque Motibus illicitis, ut prius edocuit. Quod cunctas herbas, fructumque ferentia ligna Dat Deus, his escas sic potes accipere. Parvos et magnos, herbas et ligna, fideles Accipe, qui patribus dant alimenta sacris; Nec solum patribus, sed et illa bonisque malisque Praebent, quos pecudes significant et aves. Nam Christi pietas posse dare praecipit omni
Abbreviated transcription (Latin):
Que mare. que tellus. que leuis aer hnt.
D igtuꝰ hic animal d̾itatis imagine clarũ
Perficit᷑ reliqͥs uoce creantis homo.
Non ui qͣ pociꝰ pollent aĩalia plura:
S ratione. dei que tenet effigiẽ:
Qua bene dũ fruit᷑: m̾ito p̾ponit᷑ illis.
dum male: ium̃tis efficitur similis.
Sic dertas hominẽ censurȩ pond̾e qͦdã
Consilio q suã fecit ad effigiem
Dũ dic̃ nram̃. deitas ẽ t̾na notanda.
Nam nr̃am solus dicere ñ poterat.¬
F ecit ad effigiẽ repetendo d̾i d̾s: unũ
N on tres credendos innuit eẽ deos.
Subdit᷑ his qd̾ mas fui̾nt ⁊ femina facti.
Dicat᷑ factus cum priꝰ unus homo.
Nam mas feminei retinebat semina sexꝰ.
Et fuit ex costa femina facta maris.
In de uolens hõis benedicere posteritati.
Ex uno qm̃ non poterat fieri.
Mox dñs m̾ito geminis bñdix̃ in uno.
Et fecisse deus melchisedech legit᷑.
Iu lũbis abrahe qͥ tẽ bñdix̃ aaron.
Cũ decimas rediens uictor ab hoste daret.

Expanded text:
Quae mare, quae tellus, quae levis aer habent. Dignius hoc animal Deitatis imagine clarum, Praeficitur reliquis, voce creantis, homo, Non vi, qua potius pollent animalia plura, Sed ratione, Dei quae tenet effigiem. Qua bene dum fruitur, merito praeponitur illis, Dum male, jumentis efficitur similis. Sic Deitas hominem, censurae pondere quodam Consilioque, suam fecit ad effigiem. Dum dicit nostram, Deitas est trina notanda; Nam nostram solus dicere non poterat. ecit ad effigiem, repetendo: Dei, Deus, illum, Non tres credendos innuit esse deos, Subditur his quod mas fuerit et femina facta, Dicatur factus cum prius unus homo; Nam mas feminei retinebat semina sexus, Et fuit ex costa femina facta maris. Unde volens hominis benedicere posteritati, Ex una quoniam non poterat fieri, Vox Domini merito geminis benedixit in uno, Ut fecisse Deus Melchisedech legitur: In lumbis Abrahae, qui tunc benedixit Aaron, Cum decimas, rediens victor ab hoste, daret.
Abbreviated transcription (Latin):
hunc boetici ara pennã dnͣt. ab a¬
rando scilicet. Actus duplicatꝰ nige¬
rũ facit. ⁊ ab eo quod ẽ iunctũ iugeri
nomen accepit. Iugerũ autẽ cons¬
stat longitudine pedũ ducentoꝵ¬
.xl. latitudine .cxx. ita.cxx¬
rustici agrũ uocant. Porcam id̾e
boetici .xxx. pedum latitudine. &
.l.xxx. longitudine definiunt ita¬

Expanded text:
Hunc Baetici arapennem dicunt, ab arando scilicet. Actus duplicatus iugerum facit; ab eo quod est iunctum iugeri nomen accepit. Iugerum autem constat longitudine pedum CCXL, latitudine CXX. rustici agrum vocant; porcam idem Betici XXX pedum latitudine et octoginta longitudine diffiniunt
Abbreviated transcription (Latin):
quicquid pondere. capaci¬
tate. longitudine. altitudine.
latitudine. animoq finit᷑. Ma¬
iorss itaq orbem in partib. partes
inꝓuintiis. ꝓuintias in regionib
regiones inlocis. loca interritoriis.
territoria in agris. agros incen¬
turiis. centuria inuigerib. iuge¬
ra inclimatib. deinde climata
mactus. ꝑticas. passus. gradus.
cubitos. pedes. palmos. untias.
& digitos duuiserunt: tanta enĩ
fuit illoꝵ sollertia. Digitus ẽ
pars minina agrestiũ mensuraꝵ.
Inde unctia digitos habens tres.
Palmus aut̃ quatuor digitos ħt.
pes. se decim digitos. passus. pedes.
des. ꝑtica autẽ ãportando dicta.
quasi portica. om̃s enĩ precedentes
mensure incorpore sunt ut palmꝰ.
pes. passus. & reliqua. Sola ꝑti¬
ca portat᷑. Est enĩ .x. pedũ adinstar
calami iniezechiele templũ men¬
Climata quoq undiq uersũ hñt.¬

Expanded text:
quidquid pondere, capacitate, longitudine, altitudine, latitudine, animoque finitur. Maiores itaque orbem in partibus, partes in provinciis, provincias in regionibus, regiones in locis, loca in territoriis, territoria in agris, agros in centuriis, centurias in iugeribus, iugera in climatibus, deinde climata in actus, perticas, passus, gradus, cubitos, pedes, palmos, uncias et digitos dividerunt; tanta enim fuit illorum sollertia. Digitus est pars minima agrestium mensurarum. Inde uncia habens digitos tres. Palmus autem quattuor digitos habet, pes sedecim, passus pedes decem. Pertica autem a portando dicta, quasi portica. Omnes enim praecedentes mensurae in corpore sunt, ut palmus, pes, passus, et reliqua; sola peca portatur. Est enim decem pedum ad instar calami in Ezechielo templum menviginti. Climata quoque undiqueversum
Abbreviated transcription (Latin):
habenteᷤremoꝵ ordinẽ geminum.
Triremes & quatriremes trium
& quatuor ordinũ. Sic & penteremes.
& exeremes: quinos uel senos ordines
habentes. Actuariȩ naues sunt. q̃
uel simul & remis reguntur. Y p̃¬
pogamis. inquo equos transuehere
solitum ẽ. Pontoniũ naiugium¬
fluminale. tardum & graue: qd̃
non nisi remigio progredi potest.
hinc & traiectum .i. extentum. Est
enĩ latum. Unde & transethna dr
breius que appellatione dr cimba.
& caupolus sicut & lintris .i. carab:
quẽ in pado. paludibq utuntur.
riaci generis. lata & sine carin a.
aportando uocata. Utuntur his in
pannonia. Trabariȩ annice naues.
que ex singulis trabib cauantur.
quȩ alio nomine littorarie nomi¬
nant᷑. hee caudice. Ex unoligno caua¬

Expanded text:
habentes remorum ordinem geminum. habentes remorum ordinem geminum. Triremes, et quatriremes, trium et quatuor ordinum; sic et penteres et hexeres, quinos vel senos ordines habentes. 24. Actuariae naves sunt, quae velis simul et remis aguntur. Hippagogus, in quo equos transvehere solitum est. Pontonium, navigiumfluminale, tardum et grave, quod non nisi remigio progredi potest. Hinc et trajectus, id est, extentus. Est enim latus, unde et transenna dicitur brevis, que alia appellatione et cymba et caupolus, sicut et linther, id est carabus, quo in pado paludibusque utuntur: riatici generis, lata et sine carina, vocata a portando, uPannonia. Trabariae amnicae naves quae ex singulis trabibus cavantur, quae alio nomine litorariae dicuntur. Haec et caudicae, ex uno ligno cava
Abbreviated transcription (Latin):
strumentis reliquis nauiũ uehendis¬
sit aptus. Phaselus ẽ nauigiũ quem
nos corruptȩ baselum dicimꝰ. Deqͦ
nauis cõmertia adlitus portat. hanc
naius inpelago ꝓpt̃ ninias undas
suo suscipit ingremio: ubi autẽ ap¬
ꝓpinquauerit portũ. reddit uicem
barca nauiꝰ accepit inpelago. Paro na¬
uigium piratarũ aptũ. ⁊exhis ita
uocatũ. Cicero. Tunc se fluctigere
tradit mandatq paroni. Et alibi
Paruncłis adlitus ludit celerib
Mioparo quasi minimus paro. Est
enĩ scapha ex iumine facta. quȩ
condexta crudo corio genus nauigii
prebet. quales utuntur germanoꝵ
pirate in occeani littorib uł paludi¬
b ob agilitatẽ. De qualib historia.
gens inquit saxonũ mi. oparonib
non uirib utunt᷑. fuge pocius qmͣ
bello parati. Celones quos ques gre¬
mes ul triremes. agiles & ad mi¬
nisteriũ classis apte. Ennius. la¬
bitur uncta carina ꝑ equora calo
cȩlonis. Biremes autẽ naues sunt.

Expanded text:
strumentis reliquis navium strumentis reliquis navium sit aptus. Phaselus est navigium quem nos corrupte baselum dicimus. De qnavis commercia ad littus portat. Hanc navis in pelago propter nimias undas suo suscipit gremio. Ubi autem appropinquaverit portui, reddit vicem barca navi quam accepit in pelago. 20. Paro navigium piratarum aptum, et ex iis ita vocatum, Cicero: Tunc se fluctigero tradit, mandatque paroni. Et alibi: Parunculis ad littus ludit celeribus. 418 21. Myoparo, quasi minimus Paro. Est enim scapha ex vimine facta, quae contexta crudo corio genus navigii praebet, qualibus utuntur Germanorum piratae in Oceani littoribus, vel paludibus, ob agilitatem. De quibus Historia: Gens, inquit, Saxonum myoparonibus, non viribus nituntur, fugae potius, quam bello parati. 22. Celoces, quas Graemes, vel triremes agiles, et ad ministerium classis aptae. Ennius: Labitur uncta carina per aequora cana celocis. 23. Biremes autem naves sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tentes. ꝑuium mare usib humanis
fecerunt. Rates pͥmũ & antiquis¬
simũ nauigii genus. e rudib tig¬
nis asseribq consertum. Ad cuius
similitudinẽ fabricate naues ra¬
tariȩ dicte: nunc iamrates abusi¬
ue naues. Nam ꝓpͥe rates st̃ conexe
inuicem trabes. Crieris nauis ma¬
gna qm greci dulconem uocant.
De qua iny saia dr̃. non transibit
ꝑeam trieris magna. Carpasia na¬
ius acarpado insula nominata:
sicut arodo rodia. sicut abalexan¬
dria alexandrina. Liburneȩ dicte
alibiis. Naues enĩ sunt negotiato¬
burnis inter alta nauium. Rostra¬
te naues uocate. ab eo quod infronte
rostra erea habeant ꝓpt̾ scopłos.
ne feriantur & collidant᷑. Longe
naues sunt quas dromones uoca¬
mus: dicte eo quod longiores sint
cet̾is. Giuius contrariꝰ musculus
curtũ nauigiũ. Dromo autẽ ab ex¬
currendo dictus. Cursum enim
greci dromũ uocant. Classis di
tant. Ancromacus dictus pro eo
quod celeritate sui anchoris & in¬

Expanded text:
tentes pervium mare usibus humanis tentes pervium mare usibus humanis fecerunt. Rates primum et antiquissimum navigii genus e rudibus tignis asseribusque consertum; ad cuius similitudinem fabricatae naves ratariae dictae. Nunc iam rates abusive naves; nam proprie rates sunt conexae invicem trabes. Trieris navis magna, quam Graeci durconem vocant. De qua in Esaia33, 21: 'Non transibit per eam trieris magna.' Carpasia navis a Carpatho insula nominata, sicut a Rodo Rodia, sicut ab Alexandria Alexandrina. Liburnae dictae a Libyis; naves enim sunt negotiatoburnis inter alta navium. Rostratae naves vocatae ab eo quod in fronte rostra aerea habeant propter scopulos, ne feriantur et conlidantur. Longae naves sunt quas dromones vocamus, dictae eo quod longiores sint ceteris: cuius contrarius musculus, curtum navigium. Dromo autem a decurrendo dictus; cursum enim Graeci δρόμον vocant. Classis dictant. Ancquod celeritate sui, anchoris et in
Abbreviated transcription (Latin):
rtium qua¬
rundam
uocabula
quib ali¬
quid fa¬
bricat᷑.
uel in¬
strum̃ta
artificũ
uel que
ministe¬
rium
exibeant.
atq aliquid huiꝰmodi. de inceps
ex parte notanda studui. Artifex
generale nomen uocat᷑ qd̾ artẽ
faciat: sicut aurifex qui aurũ. faxo
enĩ ꝓfacio. antiqui dicebant. Nau¬
clerus dñs ẽ nauis: appellatus
naui. incontributione st̃. Gub̃nio
qui & gubnator quasi cohib̾nator
quod cohibeat prudentia sua
hib̾na .i. tempestates maris. Nau¬
ta anaue dictus. ꝑ diriuationem.
N auita autẽ ꝓnauta poetice dr.
sicut mauors ꝓmars. Nã rectũ
ẽ nauta. Remex uocatus: quod
remũ gerit. Sic autẽ remex qͦmͦ
tubex dr. nominatiuo casu. Epipa¬
ta greco nomine appellat᷑: qui lati¬
ne dr suꝑueniens. Hic nich ħt
negocii : s naulo dato in alias t̾¬
ras transire disponit. Nauem
quidã ꝑhibent dictam. eo quod
nis. Intelligens gub̾nacula possi¬
debit. Lidii autẽ pͥmũ nauem fa¬
bricauerunt: pelagiq in certa pe¬

Expanded text:
rtium quarundam vocabula quibus aliquid fabricatur, vel instrumenta artificum, vel quae ministerium exhibent, atque aliquid huiuscemodi deinceps ex parte notanda studui. Artifex generale nomen vocatur quod artem faciat, sicut aurifex qui aurum facit. Faxo enim pro facio antiqui dicebant. Nauclerus domnus navis est, appellatus navi in contributione sunt. Gubernio, qui et gubernator, quasi coibernator, quod coibeat prudentia sua iberna, id est tempestates maris. Nauta a nave dictus per derivationem. Navita autem pro nauta poetice dicitur, sicut Mavors pro Mars; nam rectum est nauta. Remex vocatus quod remum gerit; sic autem remex quomodo tubex dicitur nominativo casu. 7. Epibata Graeco sermone appellatur qui Latine dicitur superveniens. Hic nihil habet negotii, sed naulo dato, in alias terras transire disponit. 8. Navim quidam perhibent dictam, eo quod nis: Intelligens gubernacula possidebit. Lydii autem primum navim fabricaverunt, pelagiq
Abbreviated transcription (Latin):
nis manus comp̃hendat ł scopłos
ł harenas. Nam manus grece kyr
ros dr. apud hebreos autẽ aspira¬
tionẽ nonħt. Nam ancira dicit᷑.
Unde & apud maiores sine aspi¬
ratione ꝓferebat᷑. P uluini machi
ne sunt quib naues deducuntur.
& subducunt᷑ inportum. Ponᷤ sca¬
la nauium.

Expanded text:
nis manus comprehendat, vel scopulos, nis manus comprehendat, vel scopulos, vel arenas. Nam manus Graece χεὶρ dicitur. Apud Graecos autem aspirationem non habet. Nam ὄγκυρα dicitur, unde et apud majores sine aspiratione proferebatur. 16. Pulvini sunt machinae quibus naves deducuntur et subducuntur in portum. Pons scala navium.
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ instar mali insũmitate.ł quia
quasi quib dam malleolis ligneis
cingitur: quoꝵ uolubilitate uela
facilius eleuant᷑. Modius ẽ cui
arbor insistit: ob similitudinem
mensuralis uasis dictus. Carce¬
ria sunt incacumine arboris
trocleȩ. quasi .f. litera: ꝑquas
funes trahuntur. Cinna. lucida
confulgent. alti carceria mali.
Trocleȩ autẽ uocate: qd̾ rotulas
đr. Parastate stipites sunt pares
stantes. quib arbor sustinetur. Ca¬
to. Malum disligatũ. parastate
iuncte. Clauus ẽ qͦ regit᷑ guber¬
naculũ. Dequo ennius. Ut cla¬
uum rectũ teneam. nauemq gu¬
nu portatur. quod modꝰ signũq
datur nauigantib. Dequo plautꝰ.
Ad loquendũ atq tacendũ tu te
habes porticulũ. Tonsilla uncinꝰ
ẽ ferreus. ł ligneus: adquem inlit¬
tore defixum. funes nauiũ illigant᷑.
De quo ennius. Tonsillas capiunt
consigunt littus aduncas. Ancho¬
ra dens ferreus ex greca ethimologi-¬
a nomen ducit. quod quasi homi¬

Expanded text:
habet instar mali in summitate, vel quia habet instar mali in summitate, vel quia quasi quibusdam malleolis ligneis cingitur, quorum volubilitate vela facilius elevantur. Modius est cui arbor insistit, ob similitudinem mensuralis vasis dictus. Carchesia sunt in cacumine arboris trochleae, quasi F littera, per qua funes trahuntur. Cinna 4: Lucida confulgent alti carchesia mali. Trochleae autem vocatae quod rotulas dicitur. Parastatae stipites sunt pares stantes quibto: Malum deligatum, parastatae vinctae. 12. Clavus est quo regitur gubernaculum. De quo Ennius: Ut clavum rectum teneam, navimque gunu portatus, quo modus signumque datur remigantibus, de quo Plautus: Ad loquendum atque tacendum tute habeas porticulum. us ferreus, vel ligneus, ad quem in littore defixum funes navium illigantur. De quo Ennius Tonsillas rapiunt, configunt littus aduncas. 15. Anchora, dens ferreus, ex Graeca etymologia nomen ducit, quod quasi homi