comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ fuisse : & ipsũ eẽ totũ genus
humanũ : nã ita diximꝰ simemins¬
tis. quasi fractus ẽ & sparsus colli¬
gitur. & quasi conflat᷑ in unũ.
soci&ate atꝙ concordia spĩtali.
& gemit unus pauꝑ modo ipse
adã sed inxp̃o renouatus : Quia
sine peccato uenit adã: ut pec¬
catũ adã soluer& Incarne sua.

Expanded text:
minem fuisse, et ipsum esse totum genus humanum. Nam ita diximus, si meministis, quasi fractus est, et sparsus colligitur, et quasi conflatur in unam societatem atque concordiam spiritualem, et gemit unus pauper modo ipse Adam: sed in Christo innovatur, quia sine peccato venit Adam, ut peccatum Adae solveret in carne sua,
Abbreviated transcription (Latin):
ritatẽ cũ exprimere uell& apłs
in ictuoculi dix̃ fieri: Neq enĩ
aliꝗd. inrerũ corporearũ motib
ł ictib potest celerius inuenri:¬
Immortalitas carnis illo ꝑficiet mo¬
m̃to resurrections. dequoait
apłs paulus In ictu oculi. In no¬
uissima tuba: & mortui resurgent
incorrupti &nos inmutabimur:
In ipsonãꝙ ietuoculi ante iudiciũ.
resurg& inuirtute. in incorrup¬
nunc semnat: In infirmitate. Incor¬
ruptione. Inc̃tumelia : corpꝰanima¬
le : I mago uero quȩ renouatur
inspũ mentis. in agnicionẽ dĩ . ñ
exterius .s. in terius dedie indie.
ipsa ꝑfici&ur uisione. Quȩ tunc
erit post ludiciũ facie ad faciẽ.
inegnimate : Ppt̃ cuius ꝑfecti¬
onẽ dictũ intellegendũ ẽ simles

Expanded text:
ritatem cum exprimere uellet apostolus, ritatem cum exprimere uellet apostolus, in ictu oculi dixit fieri. neque enim aliquid in rerum corporearum motibus uel ictibus potest celerius inueniimmortalitas carnis illo perficietur momento resurrectionis, de quo ait apostolus Paulus, In ictu oculi, in novissima tuba, et mortui resurgent incorrupti; et nos immutabimur . In ipso namque ictu oculi ante judicium resurget in virtute, in incorrupnunc seminatur in infirmitate, corruptione, contumelia corpus animale. Imago vero quae renovatur in spiritu mentis in agnitione Dei, non exterius, sed interius de die in diem, ipsa perficietur visione, quae tunc erit post judicium facie ad faciem, in aenigmate . Propter cujus perfectionem
Abbreviated transcription (Latin):
quicꝗd oceanũ supͣ terrã ẽ: Ocea¬
ni aũ magnitudo. in cõparabilis
ꝑhibet :: Sed quanta cũq sit:
prius oport& aerẽ qui supͣ ẽ
transeant radii nr̃oꝵ oculoꝵ: &
postea quicquid ultra ẽ. tũ de¬
mũ adsolẽ ꝑ ueniant quẽ uide¬
mus : Nũ igit ÷ quia totiens he
diximꝰ prius & postea : Ideo ñ simul
om̃ã. uno ictu transit nr̃ obtutus
sienĩ clausis oculis. faciẽ c̃tra uisu¬
ri solẽ ponimꝰ ñne moxut eos
aperium̃: ibi potius aciẽ nrãm
nos inuenisse. quã illuceã ꝑdu¬
xisse putabimꝰ : Ita ut nec ipsi
oculi prius aꝑti fuisse uideant÷
quã illo quo intendere : & certe
corporeȩ lucis ẽ radius emicans
exoculis nr̃is &tã longe positã:
tanta celeritate c̃tingens ut ȩsti¬
mari cõparariq: ñ possit: Nẽ pehi
& illa omã tã ampla in mensaq
spacia simul uno ieti transire
manifestũ ẽ : Et qͥđ prius posteriusq
transeat᷑ n hl hominus certũ ẽ:
Merito resurrectionis nraȩ cele¬

Expanded text:
itra oceanum supra terram est? oceani autem magnitudo inconparabilis perhibetur; sed quantacumque sit, prius oportet aerem, qui supra est, transeant radii nostrorum oculorum et postea quidquid ultra est tum demum ad solem perueniant, quem uidemus. num igitur quia totiens hic diximus „prius" et "postea-, ideo non simul omnia uno ictu transit noster obtutus? si enim clausis oculis faciem contra uisuri solem ponamus, nonne mox, ut eos aperuerimus, ibi potius aciem nostram nos inuenisse, quam illuc eam perduxisse putabimus, ita oculi prius aperti fuisse videantur, quam illo quo intenderant, pervecorporeae lucis est radius, emicans ex oculis nostris et tam longe posita tanta celeritate contingens, ut aestimari conpararique non possit. nempe hic et illa omnia tam ampla inmensaque spatia simul uno ictu transiri manifestum est et. quid prius posteriusque transeatur, nihilo minus certum est. Merito resurrectionis nostrae cele
Abbreviated transcription (Latin):
erant ergo ibi aliqui. in quib
beneplacitũ ẽ dõ Et cũ essent
omã communia sacram̃ta: non
communis erat omnib grã quȩ
sacram̃torũ uirtus ẽ: Sicut
& nunc : Iam reuelata fidequȩ
tunc uelabatur: omnib in no¬
mine patris. & filii. & sps scĩ¬
bapti latis: commune ẽ laua¬
crum regenerationis. Ued ipsa
grã: cuius ipsa sunt sacramenta.
quia membra corporis xpi cum
suo capite regenerata sunt. non
communis ẽ omnib: Nam &
her&iti habent eundem baptis¬
mum. Et falsi fr̃s. in communio¬
ne catholici nominis: Ergo &
hic recte dicitur. Ced inomnib
illis. beneplacitum ẽ dõ: Cũ enim¬
dixissa apłs: sed non in omnib:
illis beneplacitũ ẽ dõ. Ita osten¬
dens. fuisse ibi &iam illos. Inquib
beneplacitũ ẽ dõ. continuo sub¬
iecit:. Proftrati enim sunt in
deserto: Deinde ad iunxit.
Haec aũ infigurȩ nrae factȩ sunt
Ut non simus concupis centes
mala : sic̃ & illi concupierunt. Sic̃¬

Expanded text:
erant ergo ibi aliqui in quibus beneplacitum est Deo; et cum essent omnia communia sacramenta, non communis erat omnibus gratia, quae sacramentorum virtus est. Sicut et nunc jam revelata fide quae tunc velabatur, omnibus in nomine Patris, et Filii, et Spibaptizatis , commune est lavacrum regenerationis; sed ipsa gratia cujus ipsa sunt Sacramenta, qua membra corporis Christi cum suo capite regenerata sunt, non communis est omnibus. Nam et haeretici habent eumdem Baptismum, et falsi fratres in communione catholici nominis. Ergo et hic recte dicitur: Sed non in omnibus illis beneplacitum est Deo. 3. Ndixisset Apostolus, Sed non in omnibus illis beneplacitum est Deo, ita ostendens fuisse ibi etiam illos in quibus beneplacitum est Deo; continuo subjecit, « Prostrati enim sunt in deserto: » deinde adjunxit, « Haec autem figurae nostrae factae sunt, ut non simus concupiscentes mala, sicut et illi concupierunt:
Abbreviated transcription (Latin):
populo qui intelligerent: ha¬
bentes fidem quȩ postea reue¬
lata ẽ : non adlegis litteram:
sed ad grãm sp̃s ꝑtinentem:
Non enim sine ipsa fide fue¬
rant : qui eius in xp̃o futurã
reuelationẽ. p̃uidere & prȩ¬
nuntiare potuerunt: cum
& illa u&era sacra m̃ta signi¬
ficantia fuerint futurorũ.:
An soli proph&ȩ habe bant
hanc fidem: non & populus.
Immo uero &iam qui ꝑph&as
fideliter audiebant: eadem
ad iuuabatur gratia: ut in¬
telligerent. quod audiebant.
Sed utiq sac ram̃tum regni
caelorum uelabatur inu& eri
testam̃to: quod plenitdine
temporis reuelar&ur Innouo:¬

Expanded text:
populo qui intelligerent, hapopulo qui intelligerent, habentes fidem quae postea revelata est non ad Legis litteram, sed ad gratiam Spiritus pertinentem. Non enim sine ipsa fide fuerunt, qui ejus in Christo futuram revelationem praevidere et praenuntiare potuerunt; cum et illa vetera sacramenta, significantia fuerint futurorum. An soli Prophetae habebant hanc fidem, non et populus? Imo vero etiam qui Prophetas fideliter audiebant, eadem adjuvabantur gratia, ut intelligerent quod audiebant. Sed utique sacramentum regni coelorum velabatur in Veteri Testamento, quod plenitudine temporis revelaretur in Novo
Abbreviated transcription (Latin):
inmoyse bapti lati sunt innu¬
be & inmari. Etomnes eandẽ
escam spiritalem manducauer̃.
& om̃s eundem potũ spiritalem
biberunt : Mare rubrum
significat baptismũ: Moyses
ductor ꝑmare rubrum. signi¬
ficat xpm̃ : Populus transiens.
significat fideles: Mors ae¬
gyptiorum: significat abolitio¬
nẽ peccatorũ: In signis diuer¬
sis. eadem fides: significata sunt¬
ergo om̃a : Num quid non
eandem credebant: perquos
hȩc signa ministrabantur
nuntiabantur Utiq credebant
Sed illi uentura eẽ: nos autem uenis¬
se: Ideo sic ait: Cundẽ potũ spiri¬
talẽ biberunt: Si spiritalẽ eundẽ.
Nam corporalẽ. non eundẽ: Quid
enĩ illibiber : Bibebant enĩ de
spiritali consequenti p&ra: Pe¬
tra aũ erat xp̃s : Uid&e ergo :
fide manente: signa uariata: ibi
altare dĩ ponitur: Et illi ꝓmig
quidbibamus : nor̃ fideles: Si spe¬
ciem uisibilẽ intendas aliud ẽ
Siin tellegibilẽ significationẽ:
cundẽ potũ spiritalẽ biber̃:¬
Profecto erant &iam in illo

Expanded text:
ti sunt, in nube et in mari, et omnes eamdem escam spiritualem manducaverunt, et omnes eumdem potum spiritualem biberunt. Mare Rubrum significat Baptismum; Moyses ductor per mare Rubrum significat Christum; populus transiens significat fideles; mors Aegyptiorum significat abolitionem peccatorum. In signis diversis eadem fides: sic insunt omnia. Numquid non eadem credebant, per quos haec signa ministrabantur, nuntiabantur? Utique credebant: sed illi ventura esse, nos autem venisse. Ideo et sic ait, Eumdem potum spiritualem biberudem. Quid enim illi bibebant? Bibebant enim de spirituali sequente petra: petra autem erat Christus . Videte ergo, fide manente, signa variata. Ibi altari Dei ponitur. Et illi pro mquid bibamus norunt fideles. Si speciem visibilem intendas, aliud est: si intelligibilem significationem, eumdem potum spiritualem biberprofecto erant etiam in illo
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ beneplacitũ ẽ dõ: Nam
prostrati sunt in deserto
Haec aũ infigura facta sunt nr̃i
Ut nonsimus concupiscentes
malorum. sic̃ & illi concupier:
Neq idolatrae efficiamini.
sic̃ quidã ex ipsis quem admodũ
scriptũ ẽ. Sedit populus man¬
ducare & bibere. & surrexer

Expanded text:
eorum beneplacitum est deo: nam prostrati sunt in deserto. haec autem in figura facta sunt nostri, ut non simus concupiscentes malorum, sicut et illi concupierunt neque idolatrae efficiamini sicut quidam ex ipsis, quemadmodum scriptum est: sedit populus manducare et bibere, et surrexer
Abbreviated transcription (Latin):
tiatur : Vt tam quã inimicis
peccatis omnib ꝑdel&is: fideliũ
populus. ꝑ sacram̃tũ baptisma¬
tis traiciatur : Qui deduxit
eos in nube diei. & tota nocte
inbrluminatione ignis . po¬
test &iam spiritaliter diri¬
gere itnera.: si ad eum clam&
fides : itinera mea. dirige scđm
uerbũ tuũ: De quo & alibi dicitur
ipse enim rectos faci& cur¬
sus tuos : & itinera tua in pace
carne. uelut innube: in iudicio
uerd tam quã interrore nocturno:
quia tunc erit magna tribulatio
sȩculi : tamquã ignis & lucebit
iustis. & ardebit in iustis : Qui
disrupit in deserto p&rã: & ad¬
aquauit eos sicut in abyssomuli
liter significabat: In fundere de
sp̃iritali sequenti p&ra : qđẽ xp̃c
flumina aquȩ uiuȩ : fluent de
uentre eius : Hoc enĩ dicebat Aunao
sicut in euangelio legitur: despũ
quẽ accepturi erant credentes
in eum Ad quẽ : uelut uirga lignũ
passionis accessit: ut emanar&
credentib gratia

Expanded text:
r, ut, tanquam inimicis, peccatis omnibus perdeletis, fidelium populus per sacramentum Baptismatis trajiciatur. Qui deduxit eos in nube diei, et tota nocte in illuminatione ignis, potest etiam spiritualiter dirigere itinera, si ad eum clamet fides: Itinera mea dirige secundum verbum tuum . De quo alibi dicitur, Ipse enim rectos faciet cursus tuos, et itinera tua in pace carne, velut in nube; in judicio vero, tanquam in terrore nocturno, quia tunc erit magna tribulatio saeculi tanquam ignis, et lucebit justis, et ardebit injustis. Qui disrupit in deserto petram, et adaquavit eos sicut in abysso multliter significabat, infundere de spirituali sequente petra, quod est flumina aquae vivae fluent de ventre ejus. Hoc enim dicebat, sicut in Evangelio legitur, de Spiritu quem accepturi erant credentes in eum . Ad quem velut virga lignum passionis accessit, ut emanaret credentibus gratia
Abbreviated transcription (Latin):
Sol& resquae
isignificat: eius rei nomine quã
significat nuncupari: Sicut
UII Anni sunt. & multa huius
modi: Hinc ẽ quod dictũ est
p&ra erat xpc̃: Non enim
dixit. p&ra significabat xpm̃.
sed tam quã hoc ess& Quod¬

Expanded text:
 res quae significat eius rei nomine quam significat nuncupari; sicut septem anni sunt et multa huius modi. hinc est quod dictum est: petra erat Christus; non enim dixit: petra significabat Christum, sed tamquam hoc ess
Abbreviated transcription (Latin):
ritalis : qui interior sitis irri¬
gar&ur : Ued & quod uirga p&ra
ꝑcutitur : crux repĩ figuratur
ligno enim accedente ad p&rã.
grã ista manauit:: Et quod bis
ꝑcutitur : euidentius signifi¬
cat crucem. Duo quippe ligna

Expanded text:
ritalis, qua interior sitis inrigaretur. sed quod uirga petra percutitur, crux Christi figuratur. ligno enim accedente ad petram gratia ista manauit; et quod bis percutitur, euidentius significat crucem. duo quippe ligna
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m sed p&ra erat xp̃c : Nec
dictũ ẽ. bonũ semen significat
filiosregni : aut zizania signi¬
ficant filios maligni. sed dictũ
ẽ. bonũ semen hi sunt fili regni:
Li tania aũ filii maligni: Sic
ergo sol& loqui scriptura: res
significantes. tam quã illas quȩ
signicantur appellans Multũ
significantia earum rerũ quas
significant. nomine appellantur:
inde est quod ait apłs P&ra aũ¬

Expanded text:
 sed, Petra erat Christus . Nec dictum est, Bonum semen significabat filios regni, aut, zizania significabant filios maligni, sed dictum est, Bonum semen hi sunt filii regni; zizania autem, filii maligni . Sicut ergo solet loqui Scriptura, res significantes tanquam illas quae significantur appellans; ita significantia, earum rerum quas significant nomine appellantur. Inde est quod ait Apostolu
Abbreviated transcription (Latin):
Dicut enim mos ẽ diuinorũ
inscripturis scĩs misteriorũ
ut ioem homo: alias aliam atꝗͣ
aliam : prore aliqua significan¬
da ꝑsonam gerat: tunc moy¬
ses populi ludaeorum suble¬
ge positi ꝑsonam gerebat.
eumq in proph&i ca prȩnunti¬
atione figurabat: Sicut ergo
moyses p&ram uirga ꝑcuti¬
ens. dedĩ uirtute dubitauit.
ita ille populus qui sub lege ꝑ
moysen data tenebatur: Xpm̃
ligno crucis affigens. eum
uirtutẽ dĩ eẽ ñ credidit: Sed
sicut ꝑcussa p&ra manauit
aquam sitientib: sic plaga do¬
minicae passionis. effecta ẽ ui¬
ta credentibus:
Iabemus enim dehac rẽ. prȩditui li¬
clarissimã & fidelissimã uocẽ
apłi. cũ inde loquerdur dicen¬
tis. P&ra aũ erat xpc̃ Qđ enĩ

Expanded text:
icut enim mos est diuinorum in scripturis sanctis mysteriorum, ut idem homo alias aliam atque aliam pro re aliqua significanda personam gerat, tunc Moyses populi Iudaeorum sub lege positi personam gerebat eumque in prophetica praenuntiatione figurabat. sicut ergo Moyses petram uirga percutiens de dei uirtute dubitauit, ita ille populus, qui sub lege per Moysen data tenebatur, Christum ligno crucis adfigens eum uirtutem dei esse non credidit. sed sicut percussa petra manauit aquam sitientibus, sic plaga dominicae passionis effecta est uita credentibus. habemus enim de hac re praeclarissimam et fidelissimam uocem apostoli, cum inde loqueretur, dicentis: petra au
Abbreviated transcription (Latin):
& om̃s eundem potum spirita¬
inministerio cibus & potus illo¬
rum quꝗ̃ nr̃t Sed significatio¬
ne idem non specie: Quia idem
ipse xpc̃ Illis in p&ra figuratꝰ.
nobis in carne mani festatus.
Sed ñ inquit in omnib illis be¬
neplacitũ ẽ dõ: Om̃s quidem
eundem cibũ spiritalem man¬
ducauerunt : eundem potum

Expanded text:
rituain mysterio cibus et potus illorum qui noster; sed significatione idem, non specie; quia idem ipse Christus illis in petra figuratus, nobis in carne manifestatus. « Sed non, » inquit, « in omnibus illis beneplacitum est Deo . Omnes » quidem « eumdem cibum spiritualem manducaverunt, et eumdem po
Abbreviated transcription (Latin):
inde potus: P&ra xp̃s in
bo & Incarne : Et quomodo
biber  ꝑcussaẽ para de
uirga bis: Uemina ꝑcussio. duo
ligna crucis significat: Hic ẽ
enim panis decelo descendens: Ut
siquis exipso manducauerit: non
moriatur : Sed quod ꝑtin& ad
uirtutẽ sacram̃ti: ñ quod ꝑtin&
ad uisibile sacramentũ: Qui
manducat in tus. non foris:
Qui manducat Incorde : ñ qui
p̃mit dente: Etom nes¬

Expanded text:
inde potus. Petra Christus in inde potus. Petra Christus in bo et in carne. Et quomodo biberunt? Percussa est petra de virga bis : gemina percussio, duo ligna crucis significat. Hic est ergo panis de coelo descendens, ut si quis manducaverit ex ipso, non moriatur. Sed quod pertinet ad virtutem Sacramenti, non quod pertinet ad visibile Sacramentum: qui manducat intus, non foris; qui manducat in corde, non qui premit dente. 13. E
Abbreviated transcription (Latin):
manna & aaron: manducauit
manna & finees: manduca ue¬
runt &ibi multi: qui dño pla¬
cuerunt & mortui non sunt
Quare : Quia uisibilem ci¬
bum spiritalit intellexerunt.
spiritalit̃ esurierunt: spalit̃
gustauerunt: ut spalit sati¬
arentur : Nam & nos hodie
accipimus ui sibilẽ cibum.
Sed aliud est sacramentum. ali¬
ud uirtus sacramenti: Patres¬
uri manna manduca uerunt
& mortui sunt : Non quia
malum erat manna. sed quia
male manducauerunt : Hic
Hunc panem significauit
sunt: Apłm audi: Etom nes¬
eandem escam spiritalem
manducauerunt : Spiritalem
utiq eandem: corporalem¬
alteram: Quia illi manna:
Nos aliud: Spiritalem uero.
quam nos: Sed patres nr̃i ñ
patres illorum: Quibus
Nos similes sumus. Non qui¬
bus illi similes fuerunt:
Etad iungit: Et omnes eun¬
dem potum spiritalem bi¬
berunt : Aliud illi aliud nos
sed specie uisibili: Quod tam̃
hoc idem significar&. uirtu¬
te spiritali : Quomodo enĩ
eundẽ potum. Bibebant

Expanded text:
manna et Aaron, manducavit manna et Aaron, manducavit manna et Phinees, manducaverunt ibi multi qui Domino placuerunt, et mortui non sunt. Quare? Quia visibilem cibum spiritualiter intellexerunt, spiritualiter esurierunt, spiritualiter gustaverunt, ut spiritualiter satiarentur. Nam et nos hodie accipimus visibilem cibum: sed aliud est Sacramentum, aliud virtus Sacramenti. vestri manna manducaverunt, et mortui sunt: non quia malum erat manna, sed quia male manducaverunt. » VER« Hunc panem significavit sunt. Apostolum audi: Noeandem escam spiritalem manducaverunt. Spiritalem utique eandem, alteram, quia illi manna, nos aliud: spiritualem vero, quam nos. Sed patres nostri, non patres illorum: quibus nos similes sumus, non quibus illi similes fuerunt. Et adjungit: Et omnes eumdem potum spiritualem biberunt. Aliud illi, aliud nos; sed specie visibili, quod tamen hoc idem significaret virtute spirituali. Quomodo enim eumdem potum? Bibebant,
Abbreviated transcription (Latin):
& baptizatos: ad manna: Ecce
dico manna Notum est qui dac¬
ceperint iudei: populus ille isrł
Notum est quid illis pluiss& ds
decȩlo: Et nesciunt cathecumi¬
ni quid accipiant xp̃i ani: ł ru¬
bescant ergo quia nesciunt: Tran¬
seant per mare rubrum: mandu¬
cent manna : Vt quomodo credi¬
derunt in nomine ihu sicse ipse
credat ih̃s
uerunt manna. & mortui sunt :
Quare man ducauerunt & mor¬
tui sunt Quia quod uidebant
credebant : quod non ui debant.
non in tellegebant: Ideo patres
uri : qui a similes eftis illorum:
Nam quantum pertin& fratres
mei admortem iftam uisibi¬
lem & corporalem: nunquid
nos ñ morimur : qui manduca¬
mus panẽ decaelo descendentẽ
Sic sunt mortui & illi quẽ ad mo¬
dũ & nos sumus morituri: quan¬
tum atun& ut dixi. ad mortẽ
huius corporis iusibilem atq
carnalem : tantum aũ ꝑtin& &
ad illã mortẽ. dequa terr&
dñs : quia mortiu sunt pa¬
tres istorum. : manducauit
manna & moyses. manducauit

Expanded text:
et baptizatos? Ad manna. Ecce et baptizatos? Ad manna. Ecce dico manna: notum est quid acceperint Judaei, populus iste Israel, notum est quid illis pluisset Deus de coelo; et nesciunt catechumeni quid accipiant Christiani. Erubescant ergo, quia nesciunt; transeant per mare rubrum, manducent manna: ut quomodo crediderunt in nomine Jesu, sic se ipsis credat Jesverunt manna, et mortui sunt. Quare manducaverunt, et mortui sunt? Quia quod videbant, credebant: quod non videbant, non intelligebant. Ideo patres vestri, quia similes estis illorum. Nam quantum pertinet, fratres mei, ad mortem istam visibilem et corporalem, numquid nos non morimur qui manducamus panem de coelo descendentem? Sic sunt mortui et illi, quemadmodum nos sumus morituri; quantum attinet, ut dixi, ad mortem hujus corporis visibilem atque carnalem. Quantum autem pertinet ad illam mortem, de qua terret Dominus, qua mortui sunt patres istorum; manducavit manna et Moyses, manducavit
Abbreviated transcription (Latin):
ignorare fr̃s. quia om̃s pa¬
tres nr̃i subnube fuerunt. &
om̃s ꝑmare transierunt: Quidẽ
ꝑmare transier . quasi quȩre¬
res ab illo : secutus ait. Etom̃s
ꝑ moysen bapti lati sunt innu¬
be & in mari: Viergo infigura
maris tantum ualuit. spe¬
cies haptismi. quantũ uale¬
bit᷑: Si quod gestũ ẽ infigura.
traiectũ populũ ad manna ꝑdux̃ qđ
ex hibebit xpc̃ inueritate bap¬
tismi sui. traiecto ꝑeum po¬
pulo suo Perbaptismũ suũ
traicit credentes : occisis om¬
nib peccatis . tam quã hostib
consequentib: sicut in illo ma¬
ri om̃s aegyptu perier̃ : Quo
traicit fr̃s mei quo traicit
ram tunc gerebat moyses.
qui ꝑmare traiciebat. Quo
traicit. Ad manna : Quid¬
io Hxi est manna Ego sũ in¬
quit panis uiuus. qui de
cȩlo descendi : Manna acci¬
piunt fideles : lam traiecti
ꝑmare rubrum: Quare ꝑ¬
mare rubrum: Iam mare
quare & rubrum. Si significabat
mare illud rubrum baptismum
nisi xp̃i sanguine consecratus
Quo ergo perdu cit credentes.

Expanded text:
ignorare, fratres, quia omnes patres nostri sub nube fuerunt, et omnes per mare transierunt . Ut quid per mare transierunt? quasi quaereres ab illo, secutus ait: Omnes per Moysen baptizati sunt in nube, et in mari. Si ergo figura maris tantum valuit, species baptismi quantum valebit? Si quod gestum est itrajectum populum ad manna perduxit; quid exhibebit Christus in veritate baptismi sui, trajecto per eum populo suo? Per baptismum suum trajicit credentes, occisis omnibus peccatis, tanquam hostibus consequentibus, sicut in illo mari omnes Aegyptii perierunt. Quo trajicit, fratres mei? quo trajicit ram tunc gerebat Moyses, qui per mare trajiciebat? quo trajicit? Ad manna. Quod est manna? Ego sum, inquit, panis vivus, qui de coelo descendi . Manna accipiunt fideles, jam trajecti per mare rubrum. Quare mare rubrum? jam mare, quare et rubrum? Significabat mare illud rubrum baptismum nisi Christi sanguine consecratus? Quo ergo perducit credentes
Abbreviated transcription (Latin):
ille interitus a serpentib: &ab
exterminatore. illa ꝑditio &
gladii trucidatio: figurȩ fuer.
illa contigisse manifestũ sit :
non enim ait . Infigura diceban¬
tur. uel infigura scriptasunt.
sed infigura inquit contingebant
illis: Quanto maiore diligen¬
tia pi&atis. cauendae sunt poenȩ.
quarũ figurȩ illȩ fuerunt Pro¬
cul dubio: quippe. sic̃ in bonis sũ

Expanded text:
ille interitus a serpentibus, et ab exterminatore illa perditio, et gladii trucidatio, figurae fuerunt, ia contigisse manifestum sit; non enim ait, In figura dicebantur, vel, In figura scripta sunt; sed, In figura, inquit, contingebant illis: quanto majore diligentia pietatis cavendae sunt poenae quarum figurae illae fuerunt! Procul dubio quippe, sicut in bonis
Abbreviated transcription (Latin):
te cõpleri: Quia tunc futura p̃nunti¬
abantur: nunc praeterita legun¬
tur. & praesentia cognos cuntur
Quid ẽ carissimi : quiuos cognos¬
citis is rahelitas. scđm sem̃ habra¬
am : qui estis domꝰ iacob. scđm
ꝓmissionẽ heredes. Cognosci¬
te &iamuos exisse abegypto.
qui huie scło renuntiastis:
EXIsse depopulo barbaro: qui
confessione pi&atis. uos ablas¬
phemis gentiũ se iunxistis: Non
ẽ enĩ lingua ur̃a. sed barbara.
quae dm̃ laudare non nouit. cui
uos cantatis ałt: Facta ẽ enĩ iu¬
dea scĩficatio eius in uob̶ Non
enĩ qui in manfesto iudae us ẽ .
neq quae inmanifesto Incarne
ẽ circũ cisio. Sed qui in occulto iu¬
deus ẽ. & circũ cisione cordis:
Int̃rogate ergo corda ur̃a. Siea
circũ cidit fides: si purgauit
confessio: In uob facta ẽ lydȩa
scĩficatio eius : In uobisrahel
potestas eis: Dedit enim uob

Expanded text:
te compleri; quia tunc futura praenuntiabantur, nunc praeterita leguntur, et praesentia cognoscunturQuid est, charissimi? Qui vos cognoscitis Israelitas secundum semen Abrahae, qui estis domus Jacob secundum promissionem haeredes, cognoscite etiam vos exiisse ab Aegypto, qui huic saeculo renuntiastis; exiisse de populo barbaro, qui confessione pietatis vos a blasphemiis gentium sejunxistis. Non est enim lingua vestra, sed barbara, quae Deum laudare non novit, cui vos cantatis Alleluia. «Facta est» enim «Judaea sanctificatio ejus» in vobis: «Non enim qui in manifesto Judaeus est, neque quae in manifesto in carne est circumcisio; sed qui in occulto Judaeus est, et circumcisione cordis . Interrogate ergo corda vestra: si ea circumcidit fides, si purgavit confessio; in vobis «facta est Judaea sanctificatio ejus,» in vobis «Israel potestas ejus.» Dedit enim
Abbreviated transcription (Latin):
cui caput ẽ : quo lam ascendit incęlũ.
ipse c̃cui dic̃ apłs petrus : Hebsscã regale
sacerdotiũ: Quomodo ergo in interiora uel
& inilla
in uisibilia scã scorũ intrare au¬
paulisꝑ auisibilib separari : Qui
enimpoluit humiliari ut exal¬
tar&ur cũ exaltari uoluerit dei¬
ci&ur. Et in&ernũ seiungit᷑ ab &¬
nis scĩs. quisquis hoc tempore per
merita oboedientiȩ: & ꝑsatis facti¬
onem poenitentiȩ. p̃sibi ꝓuidit
locũ incorpore sacerdotis : Qua
enim fronte impudentiȩ: tunc
uol& auesti faciemdp̃i apecca¬
tissuis. qui nunc toto corde Ñ
dicit:. Quõ facinus meũ ego ag¬
nosco: & peccatũ meũ anteme ẽ
semper: Quo pacto quȩso ds
dignatur ignoscere quod inse
ipse homo dedignatur agnoscerẽ
Peccata siue parua siue magna : Exlũ¬
impunita eẽ p̃possunt: Quia aut
te plectuntur: Cessat aut̃ uindi¬
cta diuina. si conuersio prȩcurat
humna: A mat aut̃ ds confitentib

Expanded text:
qui caput est, quod jam ascendit in coelum. qui caput est, quod jam ascendit in coelum. Ipse est cui dixit apostolus Petrus, Plebs sancta, regale sacerdotium . Quomodo ergo in interiora veli, et in illa invisibilia Sancta sanctorum intrare aupaulisper a visibilibus separari? Qui enim noluit humiliari, ut exaltaretur; cum exaltari voluerit, dejicietur; et in aeternum sejungetur ab aeternis sanctis, quisquis hoc tempore per merita obedientiae et per satisfactionem poenitentiae non sibi providit locum in corpore sacerdotis. Qua enim fronte impudentiae tunc volet averti faciem Dei a peccatis suis, qui nunc toto corde non dicit, Quoniam facinus meum ego agnosco, et peccatum meum ante me est semper ? Quo pacto, quaeso, Deus dignatur ignoscere, quod in se ipse homo dePeccata, sive parva, sive magna, impunita esse non possunt, quia aut te, plectuntur. Cessat autem vindicta divina, si conversio precurrat humana; amat enim Deus confitentibus
Abbreviated transcription (Latin):
illa poena. cum ꝑcipientib ali¬
is uitam aeternam: alii in
mortem praecipitentur ae¬
ternam: Ad hoc enim altare
quod nunc In eccła est: Interra
positum: terrenis oculis exposi¬
tum. ad mysteriorum diuinorũ
signa cula cel ebranda: multi
&iam scelerati possunt accedere.
Cum ds̃ commendat In hoc tem¬
pore patientiam suam: ut in
futuro ex erat seueritatem suã:
Accedunt enim. Ignorantes quõ
patientia dĩ ad poenitentiam
eos adducit: Illi aũ scđm duri¬
tiam cordis sui &cor impeni¬
tens. tesauri lant sibi iram in
die irae. & reuelationis lufti lu¬
dicii dĩ : qui redd& unicuiq
scđm opera sua: Ad illud aũ
altare. quo p̃cursor pronob in¬
trout iHs : quo caput ȩccłae p̃¬
cessit membris c&eris secuturis.
nullus eorum accedere poterit.
dequib: ut iam commemoraui
dixit apostolus. quõ qui talia
agunt regnum dĩ non possidebunt:
Solus enĩ sacerdos. sed plane ibi totus
asist& Adiuncto scilic& corpore

Expanded text:
illa poena, qua percipientibus aliilla poena, qua percipientibus aliis vitam aeternam, alii in mortem praecipitantur aeternam. Ad hoc enim altare, quod nunc in Ecclesia est in terra positum, terrenis oculis expositum, ad mysteriorum divinorum signacula celebranda, multi etiam scelerati possunt accedere: quoniam Deus commendat in hoc tempore patientiam suam, ut in futuro exserat severitatem suam. Accedunt enim ignorantes quoniam patientia Dei ad poenitentiam eos adducit. Illi autem secundum duritiam cordis sui et cor impoenitens, thesaurizant sibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua . Ad illud autem altare, quo praecursor pro nobis introiit Jesus, quo caput Ecclesiae praecessit, membris caeteris secuturis, nullus eorum accedere poterit, de quibus, ut jam commemoravi, dixit Apostolus, Quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt. Solus enim sacerdos, sed plane ibi totus assistet, adjuncto scilicet corpore
Abbreviated transcription (Latin):
iudica remur: Ascendat itaq
homo aduersum se. tribunal
mentis suae. Ii tamen illud. scit¬
quod oport& nos exhiberi an¬
te tribunal xpĩ : ut illic re¬
cipiat unusquisq quȩ per
corpus gessit. siue bonum¬
siue malum. Constituat se an¬
te faciem suam ne hoc ei postea
fiat: Nam minatur hoc ds̃
peccatori dicens. Arguam te.
& statuam te contra faciem tuã:
Atq ita conftituo In corde ludiciũ.
ad sit accusatrix cogitatio: testis
conscientia: carnifextimor:
Inde quidem sanguis animicon¬
fitentis: per lacrimas proflu¬
at : Postremo: abipsa mente ta¬
lis sententia proferatur . ut se
indignum homo ludic& partici¬
patione corporis & sanguinis
dnĩUt qui se parari a regno
caelorum tim&. per ultimam
sententiam summi iudicis. ꝑ
ecclesiafticam disciplinam: asa¬
cramento caeleftis panis. Inte¬
rim separ&ur : Uersetur an¬
te oculos. Imago futuri iudicii.
Ut cum alii accedunt ad altare
dĩ. quo ipse non accedit: cogi¬
t& quam sit contremiscenda

Expanded text:
udicaremur . Ascendat itaque homo adversum se tribunal mentis suae; si timet illud quod oportet nos exhiberi ante tribunal Christi, ut illic recipiat unusquisque quod per corpus gessit, sive bonumsive malum . Constituat se ante faciem suam, ne hoc ei postea fiat. Nam minatur hoc Deus peccatori, dicens: Arguam te, et statuam te ante faciem tuam . Atque ita constituto in corde judicio, adsit accusatrix cogitatio, testis conscientia, carnifex timor. Inde quidam sanguis animi confitentis per lacrymas profluat. Postremo ab ipsa mente talis sententia proferatur, ut se indignum homo judicet participatione corporis et sanguinis Domini: ut qui separari a regno coelorum timet per ultimam sententiam summi judicis, per ecclesiasticam disciplinam a Sacramento coelestis panis interim separetur. Versetur ante oculos imago futuri judicii: ut cum alii accedunt ad altare Dei, quo ipse non accedit, cogitet quam sit contremiscenda
Abbreviated transcription (Latin):
interra laborante caput decȩ¬
lo clamabat: Si ergo fr̃s. ums¬
quisq qđ potest iuste egerit.
& in eo qđ alius plus potest non
inuiderit: sed congratulatus fu¬
erit. tam qua inuno corpore
cum eo constitutus. pertin& ad
eum vox ista psalmi: Neq in
gressus sum inmagnis. neq: in
mirabilib super me : Quod enĩ
excessit uires meas ait. Nonquȩ¬
siui : Non ibime extendi: nolui
ibi magnificari
postolus cum despiritalib di¬
uersis muneribus. & tamen ad:
unitatẽ consonis. rem plane
magnã & diuinã & abditã
nos docer&: deista ipsa cas¬
ne nr̃a similitudinẽ dedit.

Expanded text:
in terra laborante caput de coein terra laborante caput de coelo clamabat. 7. Si ergo, fratres, unusquisque quod potest juste egerit, et in eo quod alius plus potest non inviderit, sed congratulatus fuerit tanquam in uno corpore cum eo constitutus, pertinet ad eum vox ista Psalmi, «Domingressus sum in magnis, neque in mirabilibus super me.» Quod enim excessit vires meas, ait, non quaesivi, non ibi me extendi, nolui ibi magnificaripostolus cum de spiritalibus diuersis muneribus et tamen ad unitatem consonis rem plane magnam et diuinam et abditam nos doceret, de ista ipsa carne nostra similitudinem dedit,
Abbreviated transcription (Latin):
siauris quȩrat uidere : discor¬
dare potest: Nam quod non
accepit. non potest facere: Sed
si ei obiectum fuerit & dictum :
si iustus esses. resuscitares mor¬
tuum: Quomodo resuscitauit
re sine p&ro poterat. P&rus
nisi in xp̃o non poterat:. Quia
sine me inquit. nihil potestis
facere : Cum ergo hoc audie¬
rit homo qui ꝓficit: quasi ob¬
iectã calumniã ab ignaris pa¬
ganis. ab hominib nescientib
quid loquantur : In compage
corporis xp̃i : respondeat & di¬
cat. Quid dicis : Non es iustus.
quia non facis miraculũ: Posses
& auri dicere: Non es incorpore
quia non uides: Eaceres inquit
tu. sicut p&rus fecit: Sed p&ris
& mihi fecit: quia in eo corpore
sum. in quo & p&rus fecit. In
illo qđ potest possum. a quo di¬
uisus nonsum: Qđ minus pos¬
sũ. compatitur mihi : & quod
plus potest. congaudeo illi
Ipse dñs. de super clamauit ꝓ
corpore suo. Saule saule ꝗͥd
me persequeris : Et ipsum ne¬
mo tangebat: Sed procorpore

Expanded text:
si auris quaerat videre, discorsi auris quaerat videre, discordare potest. Nam quod non accepit, non potest facere. Sed si ei objectum fuerit et dictum: Si justus esses, resuscitares mortuum, quomodo resuscitavit re sine Petro poterat, Petrus nisi in Christo non poterat: «Quia sine me,» inquit, «nihil potestis facere» . Cum ergo hoc audierit homo qui proficit, quasi objectam calumniam ab ignaris paganis, ab hominibus nescientibus quid loquantur; in compage corporis Christi respondeat et dicat: Qui dicis, Non es justus, quia non facis miracula; posses et auri dicere, Non es in corpore, quia non vides. Faceres, inquit, et tu, sicut et Petrus fecit. Sed Petrus et mihi fecit, quia in eo corpore sum, in quo Petrus fecit: in illo quod potest possum, a quo divisus non sum; quod minus possum, compatitur mihi, et quod plus potest, congaudeo illi . Ipse Dominus desuper clamavit pro corpore suo, «Saule, Saule, quid me persequeris» ? et ipsum nemo tangebat, sed pro corpore
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Ibi sum. ubi ẽ oculus. In eo
corpore sum: In me ñ uideo. in
illo cum quosũ uideo: Ita cum
auris dicit : Oculus mihi uid&.
Oculus dicit : auris mihi audit.
Oculi & aures dicunt: Manus
pedes nobis ambulant: Omnia
inuno corpore cumoperantur.
si sit ibi sanitas: & concordent
membra: gaudent & congau¬
dent sibi: Et si aliquid molestiȩ
ẽ in aliquo membro: nonse de¬
serunt. sed compatiunt᷑ sibi:
Numquid quia incorpore. pes.
quasi longe uid&ur ab oculis:
illi enimsunt locati in sublimi¬
tate. illi autẽ in fra positi: quan¬
do forte pesspinam calcauerit.
deserunt oculi: & non sicut uide¬
mus. totũ corpus contrahitur.
& sed& homo᷑ Curuatur spina
dorsi : ut quȩratur spina quae
hȩ sit in planta: Om̃a membra
quicquid possunt faciunt: Ut de
infimo & extimo loco : spina qͣ
inhȩserat educatur : Sic ergo
fratres . quis quis incorpore
xp̃i non potest resuscitare mor¬
tuum: non illud quȩrat. ne dis¬
cord& incorpore: Quomodo

Expanded text:
dicit: Ibi sum ubi est oculus, in eo dicit: Ibi sum ubi est oculus, in eo corpore sum; in me non video, in illo cum quo sum video. Ita cum auris dicit, Oculus mihi videt; oculus dicit, Auris mihi audit; oculi et aures dicunt, Manus Pedes nobis ambulant: omnia in uno corpore cum operantur, si sit ibi sanitas et concordent membra, gaudent et congaudent sibi. Et si aliquid molestiae sit in aliquo membro, non se deserunt, sed compatiuntur sibi. Numquid, quia in corpore pes quasi longe videtur ab oculis illi enim sunt locati in sublimitate, illi autem infra positi, quando forte pes spinam calcaverit, deserunt oculi; et non, sicut videmus, totum corpus contrahitur, et sedet homo, curvatur spina dorsi, ut quaeratur spina quae haesit in planta? Omnia membra quidquid possunt faciunt, ut de infimo et exiguo loco spina quae inhaeserat educatur. Sic ergo, fratres, quisquis in corpore Christi non potest resuscitare mortuum, non illud quaerat, sed quaerat ne discordet in corpore; quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
profecisse sibi uidentur : talia
uolunt facere : Et putant se ad
dm̃ non pertinere: si non fece¬
rint Dñs autẽ d̃s nr̃. qui no¬
uit quid cui tribuat: & ut ser¬
u&ur compago corporis in
pace : Alloquitur eccłam per
apłm: non potest dicere ocu¬
lus manui. opus te non habeo.
Aut iterũ caput pedib opus
vobis non habeo: Sitotũcor¬
pus oculus. ubi auditus: Sito
tũ auditus. ubi odoratus
Ergo in membris nr̃is uid&is
fr̃s. quomodo singula officiũ
suũ habeant membra: Oculus
uid& & non audit: Auris au¬
dit & non uid&. Manus ope¬
ratur : Nec audit. Nec uid&.
Pes ambulat: xec audit. Nec
uid&. nec facit qđ manus: Sed
inuno corpore sisit sanitas. & ñ
aduersumse litigent membra¬
& auris uid& in oculo. & oculus
audit inaure: Nec obici potest
auri quia non uid&: ut dicat᷑
ei. Mihil es minor es : Numquid
uidere & discernere colorespo¬
tes qđ facit oculus: Respond&
enimauris depace corporis &

Expanded text:
profecisse sibi videntur, talia profecisse sibi videntur, talia volunt facere, et putant se ad Deum non pertinere si non fecerint. Dominus autem Deus noster, qui novit quid cui tribuat, et ut servetur compago corporis in pace, alloquitur Ecclesiam per Apostolum: «Non potest dicere oculus manui, Opus te non habeo; aut iterum caput pedibus, Opus vobis non habeo. Si totum corpus oculus, ubi auditus? si totum corpus auditus, ubi odoratus?» Ergo in membris nostris videtis, fratres, quomodo singula officium suum habeant membra. Oculus videt, et non audit; auris audit, et non videt; manus operatur, nec audit, nec videt; pes ambulat, nec audit, nec videt, nec facit quod manus. Sed in uno corpore si sit sanitas, et non adversum se litigent membra, auris videt in oculo, oculus audit in aure; nec objici potest auri quod non videt, ut dicatur ei: Nihil es, minor es; numquid videre et discernere colores potes, quod facit oculus? Respondet enim auris de pace corporis, et
Abbreviated transcription (Latin):
opia: O culos suos dixit mẽ¬
bra: quȩ in suo corpore cui
caput ẽ ipse : clariora &
eminentiora & p̃cipuc dilige¬
bat : Dequo corpore apłs lo
quens : & de nr̃o corporesimi¬
litudinẽ adhibens. Ait Sito¬
tũ corpus oculus. ubi auditus:
Sitotũ auditus. ubi odoratus:
Si fuissent om̃a unũ membrũ:
ubi corpus : Nunc autẽ multa
membra unũ autẽ corpus:
Non potest dicere oculus ma¬
nib: opus uobis non habeo: Et
si dixerit manus. quia nonsũ
oculus. non sum de corpore:
nonideo non ẽ de corpore:
Quid autẽ his uerbis uell& in¬
telligi : euidentius expressit
dicens. Uos autẽ estis corpus
xp̃i. & membra : Qua propter :¬
qualẽ uolebant: quia non egre¬
diebatur: Id ẽ non manifesta¬
batur inuirtute & potentia
sua: sed insuis interiorib occul¬
tis: omnia quasi superatus atq
impotens perferebat : ab ino
suo. lumine suo:¬
unt homines quos delectat
miraculũ facere : & ab eis qui
profecerunt in eccła. mira cu¬
lũ exigunt: & ipsi quia quasi

Expanded text:
 oculos suos dixit membra quae in suo corpore cui caput est ipse, clariora et eminentiora et praecipua diligebat. De quo corpore Apostolus loquens, et de nostro corpore similitudinem adhibens, ait: «Si totum corpus oculus, ubi auditus? si totum auditus, ubi odoratus? si fuissent omnia unum membrum, ubi corpus? Nunc autem multa membra, unum autem corpus. Non potest dicere oculus manibus, Opus vobis non habeo. Et si dixerit manus, Quia non sum oculus, non sum de corpore; num ideo non est de corpore?» Quid autem his verbis vellet intelligi, evidentius expressit dicens, «Vos autem estis corpus Christi et membra» . Quapropter equalem volebant, quia non egrediebatur, id est, non manifestabatur in virtute et potentia sua, sed in suis interioribus occultus, omnia quasi superatus atque impotens perferebat, «infirmasuo, lumine suount homines quos delectat miraculum facere, et ab eis qui profecerunt in Ecclesia miraculum exigunt; et ipsi qui quasi
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃ssc̃s cooperator ẽ patris &
filii Unde apostolus. Om¬
nia hȩc operatur unus atq idẽ
sp̃s: Propterea quippe dixit
opera putarentur : Non quod
sine patre. & filio sp̃s oper&ur:
Unicuiq pro ut uult: Aliillud
alii hoc. diuisiones sunt ope¬
rationis: Omnia hȩc opera¬
tur unus atq idem sp̃s. radix
est unitatis:
Nec possumus dicere: qđ sp̃s sẽs¬
& a filio non procedat : Neq
enim frustra idem sp̃s. & patris
& filii sp̃s dicitur: Nec uideo
quid aliud significare uolue¬
rit: cũ insufflans ait. accipite
sp̃m sc̃m: Neq enim illeflatus
corporeus. cũ sensu corpora¬
liter tangendi ꝓcedens excor¬
porẽ. sub stantia sp̃s scĩ fuit:
Sed demonstratio ꝑ congruã
significationẽ: non tantũ a pa¬
tre. sed & a filio procedere sp̃m
sc̃m: Quis enim dementissimis
dixerit : aliũ fuisse sp̃m quem
sufflans dedit : & alium quẽ
post ascensionẽ suã misit᷑: Unvs

Expanded text:
sanctus cooperator est Patris et Filii: unde ait Apostolus, «Omnia haec operatur unus atque idem Spiritus» . Propterea quippe dixit,opera putarentur, non quod sine Patre et Filio Spiritus operetur.  prout vult. Alii illud, alii hoc, divisiones sunt operationis. Omnia haec operatur unus atque idem Spiritus, radix est unitatis. Nec possumus dicere quod spiritus a Filio non procedat: neque enim frustra idem Spiritus et Patris et Filii Spiritus dicitur. Neque video quid aliud significare voluerit, quod sufflans ait: Accipite Spiritum sanctum . Neque enim flatus ille corporeus, cum sensu corporaliter tangendi procedens ex corpore, substantia Spiritus sancti fuit: sed demonstratio per congruam significationem, non tantum a Patre, sed et a Filio procedere Spiritum sanctum. Quis enim dementissimus dixerit, alium fuisse Spiritum, quem sufflans dedit, et alium, quem post ascensionem suam misit? Unus
Abbreviated transcription (Latin):
lumne ueritatis : Animalis inquit
homo ñ ꝑcipit que suas sp̃s dĩ: Ettam̃
dehis hoc dicebat: quos iam fuisse ba¬
ptiratos. ipsa manifestat : Eis enĩ di
cit : Numquid paulus crucifixus ẽ
ꝓuobis : Aut in nomine pauli bapti¬
tati estis : Hlabebant ergo isti ba¬
ptismi sacramentũ: & tamen car.¬
naliter sapiendo ꝗd poterant de
dõ credere : nisi secundũ sensũ car¬
nis suȩ  ubi animalis homo non ꝑci

Expanded text:
lumine ueritatis: animalis, inquit, lumine ueritatis: animalis, inquit, homo non percipit quae sunt spiritus dei. et tamen de his hoc dicebat, quos iam fuisse baptizatos ipse mancit: Numquid Paulus crucifixus est pro vobis? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Habebant ergo isti Baptismi sacramentum, et tamen carnaliter sapiendo, quid poterant de Deo credere nisi secundum sensum carnis suae, ubi animalis homo non
Abbreviated transcription (Latin):
mentis u&eris testam̃ti : uiueban qͥdã
sp̃ales ad nouũ scilic& testam̃tũ qđ
tunc occultabat᷑ occulte ꝑtinentes:
sic & nunc insacram̃to noui testim̃ti.
qđ iã reuelatũ ẽ : pleriq viunt ani¬
males: Qui ꝓficere sinolunt ad ꝑcipi¬
enda quȩ sunt sp̃s dĩ quoeos hortat᷑
sermo apostolicus. adu&us testam̃tũ
ꝑtinebunt: Siaũ ꝓficiunt᷑. utante qũa
capiant: ipso ꝓfectu & accessu ad nouũ
ꝑtinent : Etsi prius qũa spiritales fiañ.
exhac uita rapiunt᷑ custoditi ꝑsacra¬
m̃ti scĩtatẽ : in terra uiuentiũ cõpu¬
tant᷑. ubi ẽ spes nr̃a & portio dñs:
Nec inuenio ꝗduerius intelligat᷑ in
eo qđ scriptũ ẽ: In ꝑfectũ meũ uider̃
oculi tui: Quando quidẽ sequitur.¬
& in libro tuo omnes scribentur:¬
uis aũ carnalis & anmalis homo: bi
non ꝑphantasmata sui cordis eua¬
get᷑ &c̃stituat sibi dm̃. qualis ei ꝓsuo
carnali sensu placuerit . atq: ita cre
quippe sententiã dixit apłs plenv

Expanded text:
mentis ueteris testamenti uiuebant quidam spiritales, ad nouum scilicet testamentum, quod tunc occultabatur, occulte pertinentes, sic et nunc in sacramento noui testamenti, quod iam reuelatum est, plerique uiuunt animales. qui proficere si nolunt ad percienda quae sunt spiritus dei, quo eos hortatur sermo apostolicus, ad uetus testamentum pertinebunt; si autem proficiunt, et antequam capiant ipso profectu et accessu ad nouum pertinent et, si priusquam spiritales fiant ex hac uita rapiuntur, custoditi per sacramenti sanctitatem in terra uiuentium conputantur, ubi est spes nostra et portio dominus. nec inuenio quid uerius intellegatur in eo quod scriptum est: inperfectum meum uiderunt oculi tui, quandoquidemsequitur:et in libro tuo omnes scribenturuis autem carnalis et animalis homo non per phantasmata sui cordis euagetur et constituat sibi deum, qualis ei pro suo carnali sensu placuerit, adque ita credquippe sententiam dixit apostolus plenus
Abbreviated transcription (Latin):
mortalitatis nr̃e : ex quõ deadã nasci¬
mia. ñ est prius qđ sp̃ale : sed qđanma¬
le: postea sp̃ale : Exipso aũ anmalisen¬
su: quia homo anmalis ñ ꝑcipit quȩ
suũ sp̃s dĩ : omnes dissensiones & schism¬
ta generant᷑: In quo sensu ꝑseueranes:
apłs dicit adu&us testamentũ ꝑtine¬
re. iđ ad t̃renorũ ꝓmissorũ cupidi¬
tatẽ: In quib quidẽ spiritalia figu
m̃tis imbuti . adhuc tam̃ carnalit᷑
sapian & carnalia dedõ. siue in hac
uita. siue posthanc uitã sperent
atq desideren. Anmales s̃ Ecclesia
uero qđ ẽ populs dĩ &iã in istius uite
peregrinatione : antiqua resẽ. Ina¬
liis homiib habea animalẽ portionẽ:
in aliis aũ spiritalẽ : Adanmales ꝑtin&
u&us testam̃tũ. adspiritales nouũ:
Sed primis tẽporib utrũq occultũ
suit: abadã usq admorsen : Amorse
aũ manfestatũ ẽ u&us Etineo ipso
occultabat᷑ nouũ quia occulte sigiifi¬
cabat᷑ : Postta uero qua in carne dñs

Expanded text:
mortalitatis nostrae ex quo de Adam nascimur non est prius quod spiritale sed quod animale, postea spiritale. ex ipso autem animali sensu, quia homo animalis non percipit quae sunt spiritus dei, omnes dissensiones et schismata generantur. in quo sensu perseuerantes apostolus dioit ad uetus testamentum pertinere id est ad terrenorum promissorum cupiditatem, in quibus quidem spiritalia figurmentis inbuti adhuc tamen carnaliter sapiant et carnalia de deo siue in hac uita siue post hanc uitam sperent adque desiderent, animales sunt. ecclesia uero quod est populus dei etiam in istius uitae peregrinatione antiqua res est, in aliis hominibus habens animalem portionem, in aliis autem spiritalem. ad animales pertinet uetus testamentum, ad spiritales nouum. sed primis temporibus utrumque occultum fuit ab Adam usque ad Moysen. a Moyse autem manifestatum est uetus et in eo ipso occultabatur nouum, quia occulte significabatur. postea uero quam in carne dominus
Abbreviated transcription (Latin):
unius modi est scĩficatio: Nam
& catecuminos. scđm quendam
modũ suum: ꝑ signum xp̃i & o
rationẽ manus impositionis pu¬
to scĩficari Et quod accipiunt.
bi quib alimur quõ sacramentũ
ẽ Uerum & ipsos cibos quib
ad necessitatẽ sustentande uitę
huius alimur. scĩficari idem apłs
dixit. ꝑ uerbum di & orationem.
qua oramus utiq nr̃a corpuscula
refecturi: Sicut ergo ista ciborũ

Expanded text:
i est sanctificatio; nant et catechumenos secundum quendam modum suum per signum Christi et orationem manus inpositionis puto sanctificari et, quod accipiunt bi quibus alimur, quoniam sacramentum est. uerum et ipsos cibos, quibus ad necessitatem sustentandae uitae huius utimur, sanctificari idem apostolus dixit per uerbum dei et orationem, qua oramus utique nostra corpuscula refecturi. sicut ergo ista ciboru
Abbreviated transcription (Latin):
attin& adcorruptionẽ. quȩ nunc
aggrauat animã : & uitia quib
caro aduersus sp̃m concupiscit :
tunc nonerit caros corpus: quia
& cȩlestia corpora ꝑhibentur:
ꝓp̃t qđ dictũ ẽ. caro & sanguis reg¬
nũ dĩ ñ possidebunt: Et tã quã
exponens ꝗd dixerit : neq corrup¬
tio inquit . Incorruptionẽ possi¬
debit: Qđ prius dix̃ caro & sangiuis
hoc posterius dixc̃ corruptionẽ: &
qđ prius regnũ dĩ. hoc posterius

Expanded text:
attinet ad corruptionem, quae nunc aggravat animam , et vitia quibus caro adversus spiritum concupiscit , tunc non erit caro, sed corpus, quia et coelestia corpora perhibentur. Propter quod dictum est, Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt: et tanquam exponens quid dixerit, neque corruptio, inquit, incorruptionem possidebit . Quod prius dixit, caro et sanguis; hoc posterius dixit, corruptio: et quod prius, regnum Dei: hoc posterius
Abbreviated transcription (Latin):
carent. Etmanebat integer
apud patrem : utangelos pasce¬
r& : Quod enĩ sciatis fr̃s & qui
scitis & qui nescitis scire deb&is.
quando xp̃c factus ẽ homo: pa¬
nem angelorum manducauit
homo Vnde quomodo : qua
uia : quib meritis: qua digni¬
tate panem angelorũ mandu¬
car& homo : nisi creator ange¬

Expanded text:
carent; et manebat integer carent; et manebat integer apud Patrem, ut angelos pasceret. Quod enim scitis, et qui scitis et qui nescitis scire debetis. Quando Christus factus est homo, panem angelorum manducavit homo. Unde, quomodo, qua via, quibus meritis, qua dignitate panem angelorum manducaret homo, nisi creator ange