comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Si dictis facta conpenses faciam quȩ hortaris:
Dicit ei beatur laurentius: Audi me & quȩ hor¬
tatus sum citius fac. Quia idola muta & sur
Etmore solito cathe zizauit eum : Et accep̃
aquã benedix̃ & baptizauit eum ⁊ & exten¬
tus exaqua cepitdicere hyppolitus: Midi
animas innocentium l&as gaudere. : Et dix̃
adbeatũ laurentium cum lacrimis. Ad iu
baptizaetur: Et baptizati sunt promis cui
sexus indomo hyppoliti. numero decem & no¬
quia mihi & tibigloria paratur: Et cũ uenissent
ambo simulante conspectum ualeriani
Valerianus dix̃ adbeatum laurentium: Iam de¬
pone ꝑtinatiam . &dathes auros ecłȩ. quos apud¬
te cognouimus esse reconditos.: Beatus lau¬
o. & prefero tibi thesaaros. : Rp̃. ualerianus¬
& dix̃ adhrppolitum ÷ intua pollicitatione
habeat triduo induciar.: Ab eodem die colle
dit eos indomo hr̃ppoliti⁊ Ualeri
tus laurentius datas triduo inducias ther¬
aurosse prȩmisiss& declarare: Conpl&is
leriano p̃fo: Vbi sunt thesauri. quos pollicitus

Expanded text:
Si dictis facta conpenses .| faciam quod ortaris; Dicit ei beatus laurentius; Audi me et quę ortatus| sum cicius fac . quia idola muta et suret more solito catetizauit eum . et accepit aquam benedixit| Et babtizauit eum; Et extersus ex aqua . coepit dicere ypolitus; Vidi ani| mas innocentium letas gaudere; Et dixit ad beatum laurentium .| cum lacrimis; Adiurobabti| zetur; Et babtizati sunt promiscui sexus in domum ypoliti numero| decem et noquia| et michi et tibi gloria paratur; Et cum uenissent ambo simul ante| conspectu ualeriani . ualerianus dixit ad beatum laurentium| Iam depone pertinaciam . te cognovimus esse reconditos. Cui sanctus Lauoferam tibi thesauros; Respondit ualerianus| ad ypolitum; In tua pollicitacione abeat triduo inducias;| Ab eodem die colledit eos in domum ypoliti; Valeriatus laurentius datas triduo inducias tesauros| promisiset declarare; Conpletis leriano praefecto; Vbi sunt| thesauri quos pollicitus
Abbreviated transcription (Latin):
liae : Ex inde omnia uerguntur in peius: Et quid
dicamsi in huius modi ꝑsonis. itarabiem suã ex¬
erc&quisolent aut filiorum: autꝓpinquorum
causas pretendere ad excusandas excusationes
inpeccatis. Quando quidem plerosq caeperint
&iam celibes sacerdotes: uł leuitas quib: portio
sero: quinec fine mundi prouocamur: ut tãgra¬
ui iugo serui tutis liberari ue limus. qđ di mergit
usq: ad ꝓfundũ inferni: Ut faciamus nobis ami¬
cos demã mona iniquitatis. quinos recipiant in
&erna tabernacula: At tamen beatus ille qui
quando conuersurdis ruptis uinculis atq piecto
iugo huiusmodi dominationis tenebit: &a llid&
om̃sadse allisos interimit ipsa in uio labilis manenr:
Necreum faciens eum quiadse alliserit. nequirsimi
Uteri d&eriores partus : sed in nocentẽ. Ita ut securus

Expanded text:
liae, et exinde omnia verguntur in pejus. Et quid liae, et exinde omnia verguntur in pejus. Et quid dicam, si in hujusmodi personis ita rabiem suam exercet, qui solent aut filiorum aut propinquorum causas praetendere: Ad excusandas excusationes in peccatis ; quandoquidem plerosque ceperit etiam coelibes sacerdotes vel levitas, quibus portio seris! quia nec fine mundi provocamur, ut tam gravi jugo servitutis liberari velimus, quod demergit ad profundum inferni; ut faciamus nobis amicos de iniquo mammona, qui nos recipiant in aeterna tabernacula . Attamen beatus ille qui quandoque conversus, diruptis vinculis, atque projecto jugo hujusmodi dominationis, tenebit, et allidet ra est, quae omnes ad se allisos interimit, ipsa inviolabilis manens, nec reum faciens eum, qui ad se alliserit nequissimi uteri deteriores partus, sed innocentem; ita ut securus
Abbreviated transcription (Latin):
nem meducar& & potũ suum fl&u miscer& .
Flebat&iã amarissime: quotienscũq forte nuntia¬
tum illi fuerat: decuiuscũq: scĩ obitũ sacerdotir: In tan¬
tum : ut nosillũ consolari uideremur : ignorantespiũ
affectũ uiri : necquaratione ita fler& in tellegentes
Quib ille huius modiresponsũ reddebat : Nonflere:
quia recesserat : quifuerat mortuus nuntiatus.
sed quia sep̃cesserat Aelquia difficile eẽt inueni¬
riuirũ. qui sũ mosacerdotio dignus habeatur.⁊
Ipseaũt desuomorte ante p̃dix̃ quodusq: pascha no¬
biscũ futurus ess& Quod quidem meruit dnm̃
obsecrando quomaturius liberar&ur: In ge mesce¬
bat enim uehe menter: cũ uider& radicem omnium
mi nui potest: magis magisq: increscer& in homi¬
nib:: & maxime in his qui in potestatib erant con¬
stituti : itaut interueniendi illi apud illosgra¬
uissimur labor esset. Quia om̃a predio distra he¬
bantur : Queres omne malũ primo inuexit ita¬

Expanded text:
nem manducaret et potum suum cum fletu misceret . nem manducaret et potum suum cum fletu misceret . 40. Flebat etiam amarissime quotiescumque forte nuntiatum illi fuerat de cujuscumque sancti obitu sacerdotis, in tantum ut nos illum consolari niteremur, ignorantes pium affectum viri, nec qua ratione ita fleret intelligentes. Quibus ille hujusmodi responsum reddebat: Non se flere, quia recesserat, qui fuerat mortuus nuntiatus: sed quia praecesserat, vel quia difficile esset invenire virum, qui summo sacerdotio dignus haberetur. Ipse autem de sua morte ante praedixit quod usque ad pascha nobiscum futurus esset: quod quidem meruit Dominum obsecrando, quo maturius hinc liberaretur. 41. Ingemiscebat enim vehementer cum videret radicem omnium minui potest, magis magisque increscere in hominibus, et maxime in iis qui in potestatibus erant constituti; ita ut interveniendi illi apud illos gravissimus labor esset, quia omnia pretio distrahebantur. Quae res primo omne malum invexit Ita
Abbreviated transcription (Latin):
Sonumrelinquens exemplum posterir sacerdoti¬
b: ut in tercessores magis apud dm̃ sint : quã accu¬
satores apud homines: Nam & scđm a postolum
circa huius cemodi hominẽ confirmanda Karitas
ẽ. Quia ipse sui accusatorẽ. nec expectataccusa¬
torẽ sedp̃uenit. Ut confitendo suũ absoluat ip¬
sedelictũ ne habeat qđ ad uersarius crimin&ur:
Ideoq scriptura dicit . iustus in principio sermonis accusi¬
tor est sui. Uocem enim eripit aduersario. & quasiden¬
tesquosdam paratos ad predam criminationis in¬
feste peccatorum suorum confessione confringit
Dans honorem dõ cui nota sunt omnia & qui uult
uitã magis peccatoris quã mortẽ: Nam &ipsi pȩ¬
nitentiñ sufficit sola confessio: nisi subsequatur
emendatio facti Ut pęnit ens penitenda ñ faci¬
at. sicut dauid sc̃s quipostquã audiuit apro phe¬
ta dimissum ẽ peccatũ tuũ. humilior factus est
inemendatione peccati. Ita ut cinerẽ sicut pa

Expanded text:
bonum relinquens exemplum posteris sacerdotibonum relinquens exemplum posteris sacerdotibus, ut intercessores apud Deum magis sint, quam accusatores apud homines. Nam et secundum Apostolum , circa hujusmodi hominem confirmanda charitas est; quia ipse sui accusator est, nec exspectat accusatorem, sed praevenit; ut confitendo suum allevet ipse delictum; ne habeat quod adversarius criminetur. Ideoque Scriptura dicit: Justus in principio sermonis accusator est sui . Vocem enim eripit adversario, et quasi dentes quosdam paratos ad praedam criminationis infestae peccatorum suorum confessione confringit, dans honorem Deo, cui nuda sunt omnia , et qui vult vitam magis peccatoris quam mortem . Nam et ipsi poenitentifacti emendatio, ut poenitens poenitenda non faciat, sicut David sanctus, qui postquam audivit a propheta: Dimissum est peccatum tuum , humilior factus est in emendatione p
Abbreviated transcription (Latin):
na assiduitas & constantia. In reb &iã diuinis
implendis fortissimus. intantũ ut quod solur im¬
tempore quo decersit uiximplerent: Sollicitus
& iam propauperib & captiuis nimium. Nam intẽ¬
pore quo ep̃s ordinatus ẽ aurum omneatq argentũ
qdȩ habere poterat ecclesiȩ ułrauperib contulit:
Predia &iam quȩ habebat reseruato usu fructus ger¬
manȩ suȩ donauit ecclesiȩ. Nihil sibi qđ hic su¬
um dicer& derelinquens. ut nudus atq: exƿe¬
ditus miles xp̃m dnm sequer&ur: Quicũ diuer
ess& propt̃ nos pauꝑ facto ͤ ut nos eius in opia di¬
taremur : Erat &iam gaudenscũgaudentib :
& flenscum flentib: Siquidem quotienscũq
illi aliquis obꝑcipiendam penitentiã lapsũ suũ
confessuscet: It aflebat . ut &iam illũ flere con¬
peller& : Videbatur enimsibi cũ iacente iacere:
ausas aũt criminũ qua sille confitebatur: nulli
nisidnõ soliapudquem intercedebat loquebatꝰ

Expanded text:
na assiduitas et constantia. In rebus etiam divinis na assiduitas et constantia. In rebus etiam divinis implendis fortissimus, in tantum ut quod sotempore quo decessit, vix implerent. Sollicitus etiam nimium pro pauperibus et captivis; nam in tempore quo episcopus ordinatus est, aurum omne atque argentum quod habere poterat, Ecclesiae vel pauperibus contulit. Praedia etiam quae habebat, reservato usufructuario germanae suae, donavit Ecclesiae, nihil sibi quod hic suum diceret, derelinquens; ut nudus atque expeditus miles Christum dominum sequeretur: Qui cum dives esset, propter nos pauper factus est, ut nos ejus inopia ditaremur . 39. Erat etiam gaudens cum gaudentibus, et flens cum flentibus ; siquidem quotiescumque illi aliquis ob percipiendam poenitentiam lapsus suos confessus esset, ita flebat, ut et illum flere compelleret; videbatur enim sibi cum jacente jacere. Causas autem criminum quae illi confitebatur, nulli nisi Domino soli, apud quem intercedebat, loquebatur;
Abbreviated transcription (Latin):
plurimũ doluit quod sc̃m sacerdotẽ adquẽ destina¬
uerat minime repperiss&. la menĩ dehacluce migra¬
uerat: Temporib uero gratiani ut r&roredeam
cum ad pr&orium macedonii tunc magistrioffici¬
orum proquodam intercedendo ꝑrexiss&
Atq: exprecepto supra dictiuiri fores inueniss&
dausas. nec copiam ingrediendi adeptus es s&
Ait : & tu quidem uenies ad ecdesiam. nec clausis
ianuis inuenies qua ingrediaris. quod factũ est
Mor tuo gratiano confugiens & enim macedonius
ad ecclesiam patentib ianuis ad itum repperire
diano ieiunio macerans corpus: Cui prandendi
num quã consu&udo fuit. nisidie sabbati & do¬
minico. uel cũ natalicia celeberrimorũ martr̃¬
rum essent: Orandi&iam ad siduitas magna
die acnocte: necopera declinabat. Scribendi ꝓ¬
priamanu libros. nisicũ aliqua infirmitate cor¬
pus eius ad tiner&ur: Eratetiam in illo sollicitu¬
do omnium ecclesiarum. interueniendi mag¬

Expanded text:
plurimum doluit quod sanctum Sacerdotem, ad quem festinaplurimum doluit quod sanctum Sacerdotem, ad quem festinarat, minime reperisset; jam enim de hac luce migraverat. 37. Temporibus vero Gratiani, ut retro redeam, cum ad praetorium Macedonii tunc magistri officiorum pro quodam intercedendum perrexisset, atque ex praecepto supradicti viri fores invenisset clausas, nec copiam ingrediendi adeptus esset, ait: Et tu quidem venies ad ecclesiam nec clausis januis invenies, qua ingrediaris. Quod factum est; mortuo enim Gratiano, confugiens Macedonius ad ecclesiam, patentibus januis, aditum reperire diano jejunio macerans corpus, cui prandendi numquam consuetudo fuit, nisi die sabbati, et Dominico, vel cum natalitia celeberrimorum martyrum essent. Orandi etiam assiduitas magna die ac nocte: nec operam declinabat scribendi propria manu libros, nisi cum aliqua infirmitate corpus ejus attineretur. Erat etiam in illo sollicitudo omnium Ecclesiarum, interveniendi etiam mag
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Fidemtẽ puscũ ad palatium ꝑger& eũq proloco of¬
ficiinri sequeremur. theodoro tuncnotario: qui pꝰ ea
sũ macũgratia mutinensem rexit ecłam: Cũ casu
quidã pede lapsusẽẽt atq prostratus iacer& in terra.
ridente factũ conuersus sacerdosait: Et tu quistas
uidenecadas. Quodicto statim isqui alienũ lapsum
riserat suũ doluit. Peridem tẽpus fritigil quȩdam
regina marco mannorũ . cũaquo dã xp̃iano uiro qui ad
illã fortem deitaliae partib aduenerat referente si¬
bi audierit famã uirixp̃o credidit: Cuius illum
siam ꝑlegatos. postulauit ut scriptis ipsius quali ter
credere deber& in formar&ur Ad quã ille epistalã
fecit p̃claram in modũ cathecismi Inqua &iã am mo¬
n& ut suader& uirũ romanis pacẽ seruare.:. Qud ac
cepta epistola muliersua sit uirũ utcũ populo suo se
romanistrader&: Quicũ aduenis s& medio lanium

Expanded text:
te. 35. Per idem tempus cum ad palatium pergeret, eumque pro loco ofte. 35. Per idem tempus cum ad palatium pergeret, eumque pro loco officii nostri sequeremur, Theodulo tunc notario, qui postea summa cum gratia Mutinensem rexit ecclesiam, cum casu quidam pede esset lapsus, atque prostratus jaceret in terra, ridenti factum conversus Sacerdos ait: Et tu qui stas, vide ne cadas . Quo dicto, statim is qui alienum lapsum riserat, suum doluit. 36. Per idem tempus Frigitil quaedam regina Marcomannorum, cum a quodam Christiano viro, qui ad illam forte de Italiae partibus advenerat, referente sibi audiret famam viri, Christo credidit, cujus illum ribus ad Ecclesiam per legatos postulavit, ut scriptis ipsius qualiter credere deberet, informaretur. Ad quam ille epistolam fecit praeclaram in modum catechismi, in qua etiam admonuit ut suaderet viro Romanis pacem servare: qua cepta epistola, mulier suasit viro, ut cum populo suo se Romanis traderet. Quae cum venisset Mediolanum,
Abbreviated transcription (Latin):
currentedata copiaẽ : Missismilitib: tunc abstilico¬
ne comite. hortatu eusebi i p̃fecti ut crisconius qui¬
defenden dum circũ dedit: Sed multitudo militũ
quȩ duces duos habebat deꝑfidia arrianorũ prȩ¬
ualuit aduersus paucos : Atq: ab lato crisconio exul¬
tantes adam phitheatrum reuerterunt. ecclesiȩ
luctũ ñ modicũ relinquentes: Nam sacerdos prostra¬
tus antealtare dnĩ factũ diufleuit: Sed intem pore
cũ reuertissent &renuntiassent. Hisa quib fuerant
destinati milites : Dimissi leo bardi saltu cȩleri ade¬
undẽ locũ in quosederant quide ecclesia trium pha¬
bant ascendentes grauiter laniatos reliquerunt:
Quod ubiuidit tunc stilico comerpęnitentia motus ẽ
it aut ꝑmultos dies satis facer& sacerdoti Et in lesum
criminũ eratreus. & aliter emendari ñ poterat ad ex i¬
lium destinar& : Non multũ p̃ indulgentia prosequen¬

Expanded text:
currente, data copia est missis militibus tunc ab Stilicocurrente, data copia est missis militibus tunc ab Stilicone comite hortatu Eusebii praefecti, ut Cresconius quidefendendum circumdedit. Sed multitudo militum, quae duces suos habebat de perfidia Arianorum, praevaluit adversum paucos; atque, ablato Cresconio, exsultantes ad amphitheatrum reverterunt, Ecclesiae luctum non modicum reliquentes; nam Sacerdos prostratus ante altare Domini factum diu flevit. Sed in tempore cum revertissent, et renuntiassent iis, a quibus fuerant destinati milites, dimissi leopardi saltu celeri ad eumdem locum, in quo sederant qui de Ecclesia triumphabant, ascendentes graviter laniatos reliquerunt. Quod ubi vidit tunc Stilico comes, poenitentia motus est, ita ut per multos dies satisfaceret Sacerdoti, et illaesum criminum erat reus, et aliter emendari non poterat, ad exsilium destinavit, non multo post indulgentia prosequen
Abbreviated transcription (Latin):
oratumesse cognouimus. Tamen acustodib loci ipsi¬
us dictum quod a parentib: suis illis traditũ sit non
discedere deloco illo ꝑ omnẽ generationẽ & progeniẽ
suorũ: Eo quod thesauri magni in eodem loco positi
essent. &uerimagni thesauri quos ñ erugo neq: tinea
extermin& nec furer effodiant & furentur. Qui a
re martrris ad basilicam a postolorum : ubi pridie scõ¬
rum a postolorũ reliquiȩ summaomniũ deuotione
depositȩ fuerant: Cum tractar& ep̃s: quidã depopu¬
lo repl&us spũ in mundo clamare coepit sẽtor que¬
riabambrosio : Atille conuersus ad eum ait: Ob¬
mutesce diabole quia ñtetor qu& ambrosius. sed
ascendere unde tu deiectus es: nã ambrosius nescit
inflari: Quodicto ille quiclamabat obmutuit. pro¬
stratusq ẽ interram necam pliusuocem qua obstre¬
pere possit emisit: Feridem tempus cũ consulatur
sui imperator honorius inurbe medio lanensi. libica¬
narum ferarũ ex hiber& munus populo: illucq: con¬

Expanded text:
oratum isset. Cognovimus tamen a custodibus loci ipsius, quod a parentibus suis illis traditum sit, non discedere de loco illo per omnem generationem et progeniem suorum; eo quod thesauri magni in eodem loco positi essent. Et vere magni thesauri, quos non aerugo, neque tinea exterminat, neque fures effodiunt et furantur ; quia re Martyris ad basilicam Apostolorum ubi pridem sanctorum Apostolorum reliquiae summa omnium devotione depositae fuerant, cum tractaret Episcopus, quidam de populo repletus spiritu immundo, clamare coepit se torqueri ab Ambrosio. At ille conversus ad eum ait: Obmutesce, diabole; quia non te torquet Ambrosius, sed homines, unde tu dejectus es; nam Ambrosius nescit inflari. Quo dicto, ille qui clamabat, obmutuit, postratusque in terram est, nec amplius vocem qua obstrepere posset, emisit. 34. Per idem tempus cum consulatus sui tempore imperator Honorius in urbe Mediolanensium, Lybicarum ferarum exhiberet munus, populo illuc con
Abbreviated transcription (Latin):
conscientiam interiorem in terrogat: nouit om̃a ante¬
quã fiant : Nouit interna pectoristui Ipsi falliuos non
patimini &dm̃ uultiscelare : Noncecidit in animum
tuum quicquã sulli agebunt tamꝑseueranter : Non ne
tuum fuit imperator prodĩ sũmi &ueri&uiui uenera¬
tione ꝑseuerantib obsistere: & negare quoderat in
in iuria sacrilegis : Et iterum. Quõigitur meis uocib
re intellexi aliud ñ oportere nisiutconsulerer mihi:

Expanded text:
conscientiam interiorem interrogat, novit omnia antequam fiant, novit interna pectoris tui. Ipsi falli vos non patimini, et Deum vultis celare? Non cecidit in animum tuum quidquam? Si illi agebant tam perseveranter, nonne tuum fuit, Imperator, pro Dei summi et veri et vivi veneratione perseverantius obsistere, et negare quod erat in injuriam sacrae legis ? Et iterum: Quoniam igitur meis vocibusre intellexi, aliud non oportere, nisi ut consulerem mihi
Abbreviated transcription (Latin):
catio conprobauit: Sed quia scõrũ singulare mu¬
nusest scĩtatis: ut dum ad tempus suũ . sine spirita lis
ui rõregerminis. laborẽminime pollentem ꝑ¬
spiciunt ad alia prorsur loca. foecundo laboris cum
fructumigrant : qm̃ in cassũ inhabitatur locur isi
& fructus de est scĩtatis : Sc̃s enimuinr dũsterilẽ ali¬
quandiu fresonũ t̾rã in habitaret: & ȩstatis autũ¬
niq aliquantulũ tẽp pr&crir&. iam arida cȩles¬
tis rore foecunditatis reliquerat arua & ad na¬
tale suis secum sumptis conuiatorib: solũ migrauꝰ
acmonas terii sui secr&a p&enr: Et &iã ibidem. se¬
cundi siquidem anni hiemem tripudiantiũ frum
amore susceptus. hiemando transegerat: & aposto¬
licã gentium doctori suoce. imit ar&ur dicentir
ibi enim constitui hiemare.

Expanded text:
catio conprobavit. Sed quia sanctorum singulare mucatio conprobavit. Sed quia sanctorum singulare munus est sanctitatis, ut, dum ad tempus suum sine spiritalis virore germinis laborem minime pollentem perspiciunt, ad alia prorsus loca foecundo laboris cum fructu migrant, – quoniam in cassum inhabitatur locus, si et fructus deest sanctitatis, – sanctus enim vir, dum sterelem aliquandiu Fresonum terram inhabitaret et estatis autumnique aliquantulum tempus praeteriret, iam arida caelestis rore fecunditatis relinquerat arva et ad natale, suis secum sumptis conviatoribus, solum migravit, ac monasterii sui secreta petens, etiam ibidem secundi siquidem anni hiemem, tripudiantium fratrum amore susceptus, hiemando transegerat, et apostolicam gentium doctoris vocem imitaretur, dicentis: Ibi enim constitui hiemare.
Abbreviated transcription (Latin):
norũ imp&u. hostilis exorta dissensio. inter narlum
principem gloriosumq: ducem franchorũ & red botũ
regẽ fresonũ populos exutraq ꝑturbabat: Maxi¬
maq: ic̃tpars ecclesiarũ xp̃i quȩ franchorũ prius in
fresia subiectȩ erant imperio redboti incũ bente
ꝑsecutione. ac seruorum dĩ facta expulsione. uasta¬
taerat acdes tructa: Idolorũ quoq: cultura ex struc¬
tis delubrorum fanis. lugubriter renouata: Tum uir
dĩꝑ specta ꝑuersitatis nequitia. ꝑuenit ad treht.
ibiq: aliquantir ex pectatis dieb aduenientẽ regẽ
rad botum ad locutur est: Et multis illarũ circũ ual¬
latis acconspectir terrarũ partib utrũ sibi infutu¬
rum prȩdicationisuspiam patescer& locus ꝑquirer&
Proponensq: animo utsiqua nã in parte huius popu¬
li euangelium quã aditurdarescer&. uerbi quidẽ
dĩ semina ministrar&. quod &iam multis trans¬
actis annorũ curriculis. gloriosa martrrii testifi¬

Expanded text:
norum impetu, hostilis exorta dissensio inter Carlum norum impetu, hostilis exorta dissensio inter Carlum principem gloriosumque ducem Franchorum et Redbodum regem Fresonum populos ex utraque parte perturbabat maximaque iam pars ecclesiarum Christi, quae Franchorum prius in Fresia subiectae erant imperio, Redbodi incumbente persecutione ac servorum Dei facta expulsione, vastata erat ac destructa, idulorum quoque cultura exstructis dilubrorum fanis lugubriter renovata, tum vir Dei, perspecta perversitatis nequitia, pervenit ad Trecht, ibique aliquantis exspectatis diebus, advenientem regem Raedbodum adlocutus est, et multis illarum circumvallatis ac conspectis terrarum partibus, utrum sibi in futurum praedicationis uspiam patesceret locus, perquireret, proponensque animo, ut, si quanam in parte huius populi euangeli umquam aditus claresceret, verbi quidem Dei semina ministraret. Quod etiam, multis transactis annorum curriculis, gloriosa martyrii testifi
Abbreviated transcription (Latin):
tia libenter inpenderent & magna cordis cõmoti¬
one. lacrimarũ diutius infusiones. orationũq: sub¬
plicationes. pro eo ad dnm̃ fuderent: Hic &iã dum
spiritali confortatus armatura: & seculari subli¬
matus sũptura: utriusq uitȩ stipendiis minime ca¬
rer&. Adhibitis secum duob: aut trib: fratrib: quo¬
rũ corporali spiritaliq: indigebat sustenta culo:
profectus ẽ: Ac sic in mensis ꝑ agratis terrȩ partib:
prospero ouans fratrũ comitatu. ꝑuenit ad locum:
ubierat forũ rerũ uenalium : &usq hodie anti quo
anglorũ saxonũq uocabulo appellatur. lundenuuth ł
acñ multo transacto postliminio nautarũ nauiter.
nouus quidem epipata consentientenaucleriꝰo
ad gressus ẽ nauem nauloq: inpenso ꝓspero uen¬
torum flatu ꝑuenit ad torstat: Ibiq: aliquan¬
diu cõmoratus. debitũ dnõ dõ exsoluit. dienoc¬
tuq prȩconium: Sed qm̃ graui ingruente paga¬

Expanded text:
cia libenter inpenderent et magna cordis commoticia libenter inpenderent et magna cordis commotione lacrimarum diutius infusiones orationumque supplicationes pro eo ad Dominum fuderent. Hic etiam dum, spiritali confortatus armatura et seculari sublimatus sumptura , utriusque vitae stipendiis minime careret, adhibitis secum duobus aut tribus fratribus, quorum corporali spiritalique indigebat sustentaculo, profectus est, ac sic, inmensis peragratis terrae partibus, prospero obans fratrum comitatu, pervenit ad locum, ubi erat forum rerum venalium et usque hodie antiquo Anglorum Saxonumque vocabulo appellatur Lundenwich. Ac non multo transacto postliminio nautarum, naviter novus quidem epipata, consentienti nauclerio, adgressus est navem, nauloque inpenso, prospero ventorum flatu pervenit ad Dorstet, ibique aliquandiu commoratus, debitum domino Deo exsolvit die noctuque praeconium. Sed quoniam, gravi ingruente paga
Abbreviated transcription (Latin):
tum adfiniumq: suorũ consortia deuitare: & pere¬
grina magisquam paternȩ hereditatis terrarũ
loca desiderare: Sed cum sic longotemporis in ter¬
uallo. secũsol lertissimȩ deliberar& ut patriam
ƿarentesq deferer& Tandem arrepto beatȩ me¬
moriae : & prȩdicti patris consultu: cuncta animi
sui secr&a intraconscientiã antea abscondita pa¬
tenter aperuit & magna prȩcum instantia: ad con¬
sensum suȩ uoluntatir. scĩ uiri animũ ꝓuocauit
Oui&iam magna primitus admiratione obstupe¬
factus poscentisane supplicantiq: desideratum
ad tempus contradix̃ iter ut coepti ꝓpositi sedar&
inlustriam: Sed ad extremum in ualiscente om¬
ni potentis dĩ prouidentia. conualuit &iã sermo
p&entis Et tanta ab batis fratrũq suorũ secum
subregulari disciplina uiuentium: deuotione :¬
adoptatum Mincho auerat iter: dnõq: dõ dispen¬
sante conpleuerat: Vtei &iam humani sũptus sola¬

Expanded text:
tum adfiniumque suorum consortia devitare et peretum adfiniumque suorum consortia devitare et peregrina magis quam paternae hereditatis terrarum loca desiderare. Sed cum sic longo temporis intervallo secum sollertissime deliberaret, ut patriam parentesque desereret, tandem, arrepto beatae memoriae et praedicti patris consultu, cuncta animi sui secreta intra conscientiam ante ea abscondita patenter aperuit et magna precuum instantia ad consensum suae voluntatis sancti viri animum provocavit. Qui etiam, magna primitus admiratione obstupefactus, poscenti sane supplicantique desideratum ad tempus contradixit iter, ut cepti propositi sedaret industriam; sed ad extremum, invaliscente omnipotentis Dei providentia, convaluit etiam sermo petentis. Et tanta abbatis fratrumque suorum secum sub regulari disciplina viventium devotione adoptatum inchoaverat iter, dominoque Deo dispensante, compleverat, ut ei etiam humani sumptus sola
Abbreviated transcription (Latin):
sibinuntio in posito. iuxtamandatum seniorũ:
prospero itinere ꝑuenit: ad caent: Et archie põ
sũmi pontificatus infula prȩdito sapientercunc¬
ta.quẽ ad modum edoctur erat a rege ꝑ ordinẽ
reuelauit: Et sicspontaneo accepto responso
postñ multos dies reuersus est ad patriam: Prȩ¬
fatoq rege sac predictis seruis dĩ secũ adsis tenti¬
b: acuenerabili archi ep̃o.spontaneum scienter
d&ulit responsum : & magnũ uniuersis contulit
gaudium: Ac sicde in cepr mira dispensationis di
beniuolentia nomen eius diffamatũ ẽ. &cȩle¬
bre apud om̃r. tã seculares dignitates: quã &iam
eclesi astico officii ordiner ha bebatur:
Ita ut amodo iam in futurum proficiens: srnodali
sepissi me eorum interesset instituto: Sed quia.
mens &iã dõ dedicata fauorib ñ at tollitur huma¬
nis: nec laudib subleuatur: Caeperat ad alia mul¬
ta sollicitudinis cura at tentius ꝓperare: & paren¬

Expanded text:
, nuntio sibi inposito, iuxta mandatum seniorum , nuntio sibi inposito, iuxta mandatum seniorum prospero itenere pervenit ad Cent et archiepiscopo summi pontificatus infula praedito sapienter cuncta, quemadmodum edoctus erat a rege, per ordinem revelavit. Et sic, spontaneo accepto responso, post non multos dies reversus est ad patriam, praefatoque rege ac praedictis servis Dei secum adsistentibus, a venerabili archiepiscopo spontaneum scienter detulit responsum et magnum universis contulit gaudium. Ac sic deinceps mira dispensationis Dei benivolentia nomen eius diffamatum est et celebre apud omnes tam seculares dignitates quam etiam ecclesiastici officii ordines habebatur, ita ut, amodo iam in futurum proficiens, synodali sepissime eorum intererat instituto. Sed quia mens etiam Deo dedicata favoribus non adtollitur humanis nec laudibus sublevatur, coeperat ad alia multa sollicitudinis cura adtentius properare et paren
Abbreviated transcription (Latin):
Et prudentiori inito consultu. fideles indnõ lega¬
tos ad archi epm cantuariae ciuitatis. nomino be¬
r&h uualdum destinandos deputarunt: Neeo¬
rum prȩsuptionis aut temerit& ad scriber&ur.
siquid sine tanti uiri pontificis agerent consilio.
Cumq: omnis senatus & uniuersus clericorũ ordo
tam pro uidenti ꝑ acta conlatione consentirenti
Confestim rex cunctos xp̃i famulo sad locuturest.¬
& cui huius prȩfate legationis nuntium inpone¬
rent sciscitatus e Tum repente sũmus in xp̃o ar¬
chi mandrita qui prȩdicto prȩerat monas cerio
nomiuuin besth . & uuintra. quimonas teriti quod
dicitur trs sesburg. prȩsidebat. & beor uu ald
quidiuina coenobium gubernatione qđ antiquoꝵ
nuncupatur uocabulo glestingaburg regebat .¬
ecnon &alii multi huiusscĩ propositi patres. scm
huncuirum accitum ad duxerunt ad regẽ: Cui
&nuntium rex & legationis notitiam in posuit.
& adhibitis secũ sotus direx̃ cũ paceȩ Qui&iam¬

Expanded text:
Et prudentiori inito consultu, fideles in Domino legaEt prudentiori inito consultu, fideles in Domino legatos ad archiepiscopum Cantuariae civitatis nomine Berechtwaldum distinandos deputarunt, ne eorum praesumptione aut temeritate adscriberetur, si quid sine tanti pontificis agerent consilio. Cumque omnis senatus et universus clericorum ordo, tam providenti peracta conlatione, consentirent, confestim rex cunctos Christi famulos adlocutus est et, cui huius praefatae legationis nuntium inponerent, sciscitaret. Tum repente summus in Christo archimandrita, qui praedicto praeerat monasterio, nomen Wynbercht et Wintra, qui monasterium quod dicitur Tyssesburg praesedebat , et Beorwald, qui divina coenobium gubernatione quod antiquorum nuncupatur vocabulo Glestingaburg regebat, necnon et alii multi huius sancti propositi patres sanctum hunc virum accitum adduxerunt ad regem. Cui et nuntium rex et legationis notitiam inposuit et, adhibitis secum sociis, direxit cum pace. Qui etiam
Abbreviated transcription (Latin):
SIT ADCAEUT ET QUOD PEA A IRESIA ꝑPUCUIT
ollecta ergo sparsim superius. sublimitate
sc̃i huius uiri uirtutum silentio quȩ sub¬
se quuntur minime prȩtermit tenda estim amꝰ
quȩ & fidelium didicimus relatione uirorum:
Etmanifesta ȩquidem scripture patefactione :¬
exerere curamus: quanta suarũ ꝑseuerantia
uirium & coeptis bonis in heseret: & ad aliaquȩq:
festine properando animum incitar&. Cumq di¬
utius. mentem supra enumeratis uirtutib: edo¬
mar&. & dedie indiem ad altio rabanorũ docum̃¬
ta subprȩdicto sepres biteratus gradupro ue he¬
r&. Iam regnante inuuest saxonum regessubita¬
nea quȩdam in cubuerat noua quadam sedicione
exorta necessitas: & statim sy nodale aprimatib:
ecclesiarum cum consilio prȩdicti regis seruoꝵ
dĩ factũ est concilium: Moxq omnib in unũ
conuenientib: saluberrima de hac recentedis¬
sensione consiliiquestio inter sacerdo tales ec¬
clesiastici or dinis gradus sapienter exoritur:

Expanded text:
sit ad Cent et quod postea ad Fresiam pervenit. Collecta ergo sparsim superius sublimitate sancti huius viri virtutum, silentio quae subsequuntur minime praetermittenda estimamus, quae et fidelium didicimus relatione virorum et manifesta equidem scripturae patefactione exerere curamus: quanta suarum perseverantia virium et coeptis bonis inheserat et ad alia quaeque festine properando animum incitaret. Cumque diutius mentem supra enumeratis virtutibus edomaret et de die in diem ad altiora bonorum documenta sub praedicto se presbiteratus gradu proveheret, iam, regnante Ine Westsaxonum rege, subitanea quaedam incubuerat, nova quadam seditione exorta, necessitas; et statim synodale a primatibus ęcclesiarum cum consilio praedicti regis servorum Dei factum est concilium. Moxque omnibus in unum convenientibus, saluberrima de hac recenti dissensione consilii questio inter sacerdotales ęcclesiastici ordinis gradus sapienter exoritur.
Abbreviated transcription (Latin):
quotier disperauerim quotiesq cessauerim. &
contentionẽ discendirursũ inceperim. testis ẽ consci¬
entiatãmea. qui passussũ. que eorũ quim ecũ duxerꝰ
uitã sustinui : Scio & gratias ago dño. quod deamaro se:¬
mine litterarũ dulces fructus capio. Porro librũ dañi
hel hebraicisquidem litteris. sed chaldai co sermone
conscriptum cũ hieronimus uerter& in latinũ. hunc
qui subter adnexusẽ habuit preceptorẽ Memini
me inquit ob intellegentiã huiusuo luminis. lidde¬
um quendã preceptorẽ. qui apud hebreos peritus
habebatur. non paruis redemis senummis: Si eius
doctrina aliqd profiterim nescio. hocunũ scio
uouero labore sudoreq: chaldeam linguãdidi¬
cerit idem hieronimus i tascribens atq: ad firmans
dicit: Ego adulescentulus postquintiliant & tullii

Expanded text:
quotiens desperauerim quotiensque cessauerim et contentione discendi rursus inceperim, testis est conscientia tam mea, qui passus sum, quam eorum, qui mecum duxere uitam. et gratias ago domino, quod de amaro semine litterarum dulces frJob Hebraicis quidem litteris, sed Chaldaico quidem sermone conscriptum, cum Hieronymus verteret in Latinum, hunc qui subter adnexus est, habuit praeceptorem: Memini me, inquit, ob intelligentiam hujus voluminis, Liddeum quemdam praeceptorem, qui apud Hebraeos primus habebatur, non parvis redemisse nummis. Si ejus doctrina aliquid profecerim, nescio: hoc unum scio,terpretari. Quo vero labore sudoreque Chaldaeam linguam didicerit, idem Hieronymus ita scribens, atque adfirmans dicit. Ego adolescentulus post Quintiliani et Tullii
Abbreviated transcription (Latin):
decimũ theodosii imperatoris annũ in ordinẽ digessit.
Omnesq: qui descripturis scĩs memoria aliquidtradi¬
derunt. breuiter exposuit: Uerum hȩc contracelsũ
porphirium & iulianum augustũ rabidos aduer¬
sus xp̃m canes & contrasectatores eccłȩ. Ueleorum

Expanded text:
decimum Theodosii Imperatoris annum, in ordinem digessit, decimum Theodosii Imperatoris annum, in ordinem digessit, omnesque qui de Scripturis sanctis memoriae aliquid tradiderunt, breviter exposuit. Verum et contra Celsum, Porphyrium, et Julianum Augustum, rabidos adversus Christum canes, et contra insectatores Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
latione canendum. uerbum ad uerbum exposuit
Eumq: breuiterdiseruit & enchiridionem appel¬
lauit: Duos libros salomonis explanans cantica
uero canticorũ exorigenis interpr&atione sicut
& despũ sc̃õ exdidimi uidentis in latinã transtulit
linguã: Matheinihilominus euangeliũ exhebreo
fecitẽẽ romanũ : Quodq: conpendiosa potius quam
fastidiosa explanatione studiosis l&ctorib inter¬
pr&atus est: Sedecimnãq proph&arũ uolum ina.
uel uaticinia. anullo quandoq: romanorũ uel me¬
minisse. uel scribere inchoasse reꝑtum. Disseruit¬
solus quat tuor & septuaginta libris. elitos cõmenta¬
tus est : Plerasq: pr&erea pauli epistulas & io hannis
reuelationem disseruit: Inter hasitaq: numero sas
operis sui pagins suis uniuersis prȩfationib prȩno¬
tatas. Quinq & centũ triginta uirorũ in lustrium.
ecclesiasticos scriptores apassionexp̃rusq ad quartũ

Expanded text:
latione canendum, verbum ad verbum exposuit, latione canendum, verbum ad verbum exposuit, eumque breviter disseruit et enchiridionem appellavit. Duos libros Salomonis explanavit: Cantica vero Canticorum ex Origenis interpretatione: sicut et de Spiritu Sancto Didymi videntis librum in Latinam transtulit linguam. Matthaei nihilominus Evangelium ex Hebraeo fecit esse Romanum; quodque compendiosa potius quam fastidiosa explanatione studiosis lectoribus interpretatus est. Sexdecim quoque Prophetarum volumina seu vaticinia a nullo quandoque Romanorum vel meminisse vel scribere inchoasse reperta, disseruit quatuor et septuaginta libris editos Commentatus est. Plerasque praeterea Pauli Epistolas, et Joannis revelationem disseruit. Inter has itaque numerosas operis sui paginas, suis universas praefationibus praenotatas, quinque et centum triginta Virorum Illustrium Ecclesiasticos scriptores a passione Christi usque ad quartum
Abbreviated transcription (Latin):
lectionẽ ac flores r&horicos. quod mein linguȩ
huius pistrinũ reclusissem . & multo sudore multo¬
q tempore. coepissem anhelantia stridentiaq
uerba resonare. & quasiꝑ criptã ambulans. rarũ
desuꝑlum̃ aspicerẽ: In pegino uissime indanihel
& tanto tedio affectussũ. ut disperatione subita.
ingerente. labo romnia uincit. In prob quimihiui¬
debar sciolus intereos coepirursus discipulus esse chal¬
daicur: Etut uerius fatear. usq in p̃sentẽ diem magir
possum sermonem chaldaicũ legere & intellegere.
quam sonare.
p̃iitaq gratia hieronimus fidem adeptus. lit teris¬
q grecis aclatiniratq hebraicis doctus. cuncta he¬
breorũ uolumina. quaecanonice continentur & ue¬
teritestamento. uera editione in latinã linguam
uertit. eaq: omnia commentatus ẽ .: Danielem quo¬
q calda icosermone locutum. romanostilo discrip¬
sit: ꝑsalterium uidelic& quod asof fronio postu¬
latus hieronimus ex hebreo canone. latina modu¬

Expanded text:
lectionem ac flores Rhetoricos, cum me in linguae hujus pistrinum reclusissem, et multo sudore multoque tempore coepissem anhelantia stridentiaque verba resonare, et quasi per cryptam ambulans, rarum desuper lumen aspicere, impegi novissime speratione subita oingerente, labor omnia vincit improbus, qui mihi videbar sciolus inter eos, coepi rursus discipulus esse Chaldaicus. Et ut verius fatear, usque in praesentem diem magis possum sermonem Chaldaicum legere et intelligere, quam sonare. Christi itaque gratia Hieronymus fidem adeptus, litterisque Graecis ac Latinis atque Hebraicis doctus, cuncta Hebraeorum volumina, quae in Canone continentur, ex veteri Testamento, vera Editione in linguam Latinam vertit, eaque omnia commentatus est. Danielem quoque Chaldaico sermone locutum Romano stylo descripsit. Psalterium videlicet quod a Soffronio postulatus Hieronymus ex Hebraeo Canone Latina modu
Abbreviated transcription (Latin):
rependens Sed hoc factum non leuem aduersariis in¬
cussit m&ũ pacem q̃ magꝰam ecclesiȩ catholicȩ in or¬
dinando ep̃o tribudt Ordinato itaq catholico sacer¬
dote medio lanium reuertitur : Ibiq: supradicte
iustene mulierir in numeras insidias sustinuit :
Quȩmunerib: atq: honorib: aduersus scm uirũ oblatis:

Expanded text:
rependens. Et hoc factum non levem adversariis inrependens. Et hoc factum non levem adversariis incussit metum, pacemque magnam Ecclesiae catholicae in ordinando episcopo tribuit. 12. Ordinato itaque catholico sacerdote, Mediolanum revertitur, ibique supradictae Justinae mulieris innumeras insidias sustinuit, quae muneribus atque honoribus adversus sanctum virum oblatis
Abbreviated transcription (Latin):
minemeo: Quod tamen signum sanitatis ut mirabi
referentibus positus in urbe cognoui:
Sir mium uero cum adordinandum ep̃m a nenmium
ꝑrexiss& ibiq iustinȩ tunc temporis reginȩ potenti¬
a & multitudine coadunata de ecła peller&ur.
Ut non ab ipso sed ab her&icis arrianis ep̃s in eadem eccła
ordinar&ur: ess&q: constitutus in tribunali. nihilcu¬
ranseorũ quȩ amuliere excitabantur: Vna de uirgi¬
nib: arrianorũ inpudentiorc&eris. tribunal con¬
scendens ad p̃henso uestim̃ to sacerdotis. Cum illũ
adtrahere uell& ad partẽ mulierum: Vtab ipsis cȩ¬
sus de ecclesia peller&ur:. Audiuit ut ipse solitus e¬
rat referre: Et siego in dignus tanto sacerdotiosũ.
tamen te non conuenit uel professionem tuã inqua¬
lem cũq: sacerdotem manus inicere. Vnde debesue
reri dĩ iudicium netibi aliquid eueniat: quod dic¬
tũ ex itus confirmauit: Nam alio die mortuam
ad sepul chrum usq: deduxit: gratiam procontu melia

Expanded text:
mine meo . Quod tamen signum sanitatis ut mirabilmine meo . Quod tamen signum sanitatis ut mirabilreferentibus, positus in Urbe cognovi. 11. Sirmium vero cum ad ordinandum episcopum Anemium perrexisset, ibique Justinae tunc temporis reginae potentia et multitudine coadunata de Ecclesia pelleretur; ut non ab ipso, sed ab haereticis arianus episcopus in eadem ecclesia ordinaretur: essetque constitutus in tribunali, nihil curans eorum, quae a muliere excitabantur; una de virginibus Arianorum impudentior caeteris, tribunal conscendens, apprehenso vestimento Sacerdotis, cum illum attrahere vellet ad partem mulierum, ut ab ipsis caesus de ecclesia pelleretur; ait ei, ut ipse solitus erat referre: Etsi ego indignus tanto sacerdotio sum, tamen te non convenit vel professionem tuam in qualemcumque sacerdotem manus injicere; unde deberes vereri Dei judicium, ne tibi aliquid mali eveniret. Quod dictum exitus confirmavit; nam alio die mortuamad sepulcrum usque deduxit, gratiam pro contumelia
Abbreviated transcription (Latin):
tus est cũ sũmagratia & la&itia cunctorum:
gitur postannos aliquot ordinationis suȩ a durbem ro¬
mã hocẽ ad propriam solum ꝑrex̃: Ibiq: scãm puellam
dequa supra memorauimus. Cui manũ offerre solitus
erat. indomo propria cũ germana sicutreliquerat in¬
uenit iam matrede functa: Atq cũ illa dexterã illi¬
us oscular&ur. subridens ait illi. Ecce ut dicebã tibi
sacerdotis manũ oscularis: Peridem tẽpuscũ transti¬
berim apud quandam clarissimã inuitatus. ut sacri¬
ficium in domo offerr&: Quȩdam balneatrix atq:
paralitica inlecto iacebat: Cum cognouis s& ibidem
ẽẽ dñi sacerdotem : in sellula se adeandem domũ ad
quã ille inuitatus aduenerat: portari fecit: Atqo
ranti & in parnentimanus. uestim̃ta attigit Qu&
cum exoscular&ur . statim sanitate recepta ambulare
coepit. Vt impler&ur illud dominicũ quod dictũ est¬
ada postolos. &iam maiora his faci&iscredentes in no¬

Expanded text:
tus est summa cum gratia et laetitia cunctorum. tus est summa cum gratia et laetitia cunctorum. Igitur post annos aliquot ordinationis suae ad urbem Romam, hoc est, ad proprium solum perrexit, ibique sanctam puellam, de qua supra memoravimus, cui manum offerre solitus erat, in domo propria cum germana, sicut reliquerat, invenit, jam matre defuncta. Atque cum illa dexteram illius oscularetur, subridens ait illi: Ecce ut dicebam tibi, sacerdotis manum oscularis. 10. Per idem tempus cum trans Tiberim apud quamdam clarissimam invitatus, sacrificium in domo offerret, quaedam balneatrix quae paralytica in lecto jacebat, cum cognovisset ibidem esse Domini Sacerdotem, in sellula se ad eamdem domum, ad quam ille invitatus venerat, portari fecit, atque orantis et imponentis manus vestimenta attigit. Quae cum exoscularetur, statim sanitate recepta, ambulare coepit; ut impleretur illud Dominicum dictum ad apostolos: Etiam majora his facietis, credentes in no
Abbreviated transcription (Latin):
us impediuit: Qui inuentus custo dir&ur a populo :
lentiꝰanum: Quisũ mogaudio accepit: quod iudices a
se directi ad sacerdotium p&erenteir: La& abatur&iã¬
prob: prȩfectus. quia uerbũ eiꝰ impler&ur in ambro sio:
Dix erat enim proficiscenti. cũ mandata ab eodem darentꝰ
te itaq relatione: iterũ fugã parauit : atq in posses¬
sione cuiusdã leontii cdarissimi uiri aliquandiu deli¬
tuit: Sed ubirelationi responsũ ẽ ab eodem leontio
proditur: Prȩceptum enim erat uicario: ut in sister& reb
ꝑficiendis Qui in iuncta sibi cum uell& implere. proposi¬
to edicto conuenit om̃s ut siuellent sibi consulere. rebus¬
que suis proderent uirum: Prodi tusitaq & ad duc¬
tus medio lanium: Cumintelleger& circa se dĩ uolunta¬
tem nec sediutius posseresistere : Postulauit ñ sẽnisia
catholico ep̃o debere baptizari: sollicitã enim habebrat
ꝑsidiam arrianorum: Baptizatus itaq fertur om̃a
ecclesiastica officia implesse satq: octauo die ep̃sordina¬

Expanded text:
umque inventus custodiretur a populo, mnum, qui hoc summo gaudio accepit, quod iudices a se directi ad sacerdotium peterenturProbus praefectus, quod verbum ejus impleretur in Ambrosio; dixerat enim proficiscenti, cum mandata ab eodem darentur, te itaque relatione, iterum fugam paravit, atque in possessione cujusdam Leontii clarissimi viri aliquamdiu delituit. Sed ubi relationi responsum est, ab eodem Leontio proditur; praeceptum enim erat vicario ut insisteret rebus perficiendis: qui injuncta sibi cum vellet implere, proposito edicto, convenit omnes, ut si vellent sibi consulere, rebusque suis, proderent virum. Proditus itaque et adductus Mediolanum, cum intelligeret circa se Dei voluntatem, nec se diutius posse resistere, postulavit non se nisi a catholico episcopo baptizari; sollicite enim cavebat perfidiam Arianorum. Baptizatus itaque fertur omnia ecclesiastica officia implesse, atque octava die episcopus ordina
Abbreviated transcription (Latin):
doctus erat indicauit Cui protinus pat̾ monas¬
terii. inito fratrũ consilio. & eorum accepta sicut
regularis uitȩ ordo poposcit benedictione con¬
sensũ prebuit & effectum: Sicq uirdĩ carnali
orbatus patre. ad opti uũ nr̃ȩ redemptionis
secutus est patrem Terrenisq scłi renuntians
lucris imercimonium de inceps a&erne here:¬
ditatisadquirere satagebat. Utiuxta ueridi¬
cam ueritatis uocem. patrẽ relinquendo aut
matrem. aut agros. aut aliquȩ huiuis mundi sunt
centuplum acciper&. & uitã &nã possider&:¬

Expanded text:
doctus erat, indicavit. Cui protinus pater monasdoctus erat, indicavit. Cui protinus pater monasterii, inito fratrum consilio et eorum accepta, sicut regularis vitae ordo poposcit, benedictione, consensum praebuit et effectum. Sicque vir Dei, carnale orbatus patre, adoptivum nostrae redemptionis secutus est patrem, terrenisque saeculi renuntians lucris, mercimonium deinceps aeternae hereditatis adquirere satagebat, ut iuxta veridicam veritatis vocem patrem relinquendo aut matrem aut agros aut alia, quae huius mundi sunt, centuplum acciperet et vitam aeternam possider
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽmentis prouidens condonauit: Itaut uno
eodemq: temporis succersu . & festina patrẽ egri¬
tudo subitaneo iam inminente mortis articulo sub¬
repsert& pia quantotius pueri magnotẽporis in ter¬
uallo prȩpedita uoluntas succrouerit dnõq dõ ad¬
iuiante. succrercendo impl&astt ac ꝑfecta: P quã
enimmiro dispensationis dĩ iudicio. carnalem ingens
sciuiri patrem arripuerat languor deposita mox
conuentione. ad monas terium quod priscorum
nuncupatur uocabulo adescancastrę. sponta¬
neus ad nõ quidem correptus direxit: Et fideliui¬
ro uulfharto qui& abbas illius exstitit monas ce¬
rii ꝑfideles sue legationis nuntiosreditũ cõmenr¬
dauit: Quem puerilib ad huc in annis constitu¬
tus sapientersuis secũ adstantib amiris ad locu¬
tusest: Et quodmulto uidelic& tempore. monas¬
terial seregula subicere desiderass& rationabi¬
li prolata p&itione: sicut a parentib pridem e¬

Expanded text:
tionem mentis providens condonaret: ita ut uno tionem mentis providens condonaret: ita ut uno eodemque temporis successu, et festina patrem tudo, subitaneo iam inminente mortis articulo, subrepsit et pia quantotius pueri magno temporis intervallo praepedita voluntas succrevit, dominoque Deo adiuvante, succrescendo impleta est ac perfecta. Postquam enim miro dispensationis Dei iudicio carnalem ingens sancti viri patrem arripuerat languor, deposita mox acta conventione, ad monasterium, quod priscorum nuncupatur vocabulo Ad-Escancastre, spontaneus, a Domino quidem correptus, direxit et fideli viro Vulfhardo, qui et abbas illius extitit monasterii, per fideles suae legationis nuntios redditum commendavit. Quem, puerilibus adhuc in annis constitutus, sapienter, suis secum adstantibus amicis, adlocutus est, et quod multo videlicet tempore monasteriali se regula subiecere desiderasset, rationabile prolata petitione, sicut a parentibus pridem e
Abbreviated transcription (Latin):
transitoriȩ hereditatis subiunger& lucro &
sese quandoq: defuncto. suȩ terrenȩ faculta¬
tis custodem. immo &iã heredem relinq r&:
Verbis quidem quam plurimis. fraudulenta humanȩ
calliditatis usus uersutia teneruma cepti ꝑfectio¬
ne propositꝙanimũ declinare tẽptauit: Magis¬
q hancsuȩ tolerabiliorem eẽ infantiȩ actiuam
quãq uitã monas terialis militiȩ contẽplatiuam
multiplici sermonũ adolatione promittit. utuel
sic apropositi huius conamine eum cohiber& & ad
mundani luxus mollitiem incitar&: Sediuriam
do inpueritia plenus. quanto est apatre plus ꝓhi¬
bitus tantomentis arrepta fortitudine. cȩleste
sibiadquirere thesaurum s& sacris se coniunge¬
re litterarum studiis. anxius anhelabat: Fitq
mirum in modum. sicuti semꝑ diuina agere sol&
miseri cordia: ut suo in becilli oris &atirmilitoni
dr̃ & coeptȩ rei solatium & anxiȩ uoluntatir
augmentũ: obsis tentisq: repentinã patris. mutec¬

Expanded text:
transitoriae hereditatis subiungeret lucro et, transitoriae hereditatis subiungeret lucro et, sese quandoque defuncto, suae terrenae facultatis custodem, immo etiam heredem relinqueret. Verbis quidem quam plurimis, fraudulenta humanae calliditatis usus versutia, tenerum a cepti perfectione propositi animum declinare temptavit magisque hanc suae tolerabiliorem esse infantiae actquam vitam monasterialis militiae contemplativam, multiplici sermonum adulatione promittit, ut vel sic a propositi hujus conamine eum cohiberet, et ad mundani luxus mollitiem incitaret. Sed vir jam Deo in pueritia plenus, quanto est a patre plus prohibitus, tanto mentis arrepta fortitudine coelestem sibi acquirere thesaurum, et sacris se conjungere litterarum studiis anxius anhelabat. Fitque mirum in modum, sicuti semper divina agere solet misericordia, ut suo imbecillioris aetatis militi Deus et coeptae rei solatium, et anxiae voluntatis augmentum, obsistentisque repentinam patris muta