comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
beatitudine tota deuotione
continetur. qm̃ hic ꝑ spem spon¬
susmentẽ roborat. ⁊ illic ꝑ re¬
munerationẽ głificat. U el in
leua eius uerus testamentũ
⁊in dextera nouum testam̃tũ
intimatur. N am potest ita in¬
telligi. ut leua xp̃i asinistris
sustineat animam. ne ab in¬
centiuis uitioꝵ uncinis impla¬
net᷑ in leua. s semꝑ sustentata
occultis compunctionib sub¬
limetur ad regnum.⁊ne insu¬
ꝑbia elata faciat lapsum in
dextera in qua diabolus cor¬
ruit tribulationes et multi¬
moda retinacula ꝑmittendo
⁊ fatigata adiuuando. Adex¬
tera sua amplexatur. Ualet et
ex suꝑfluo ita intelligi. ut le¬
ua sub capite fidei sit scutũ
qd̃ pugnantis sinistrã contine¬
at manũ: ⁊ dextere amplexa¬
tio orationis gladius intelli¬
gatur. quo dextera semꝑ ar¬
matus. quatenus altero ar¬
moꝵ genere adu̾sarius repel¬
latur. ⁊ altero ꝑsternatur. Se¬
ꝯquitur. Adiuro uos filie ierłm¬

Expanded text:
beatitudine tota devotione beatitudine tota devotione continetur. Quoniam hic per spem sponsus mentem roborat, et illic per remunerationem glorificat. Vel in laeva Vetus Testamentum, et in dextera Novum Testamentum intimatur. Nam potest ita intelligi, ut laeva Christi a sinistris sustineat animam, ne ab incentivis vitiorum uncinis implanetur in laeva, sed semper ostentata occultis compunctionibus sublimetur ad regnum. Et ne in superbiam elata faciat lapsum in dextera in qua diabolus corruit, tribulationes et multimoda retinacula permittendo, et fatigata adjuvando dextera sua amplexatur. Valet etiam ex superfluo ita intelligi, ut laeva sub capite fidei sit scutum, quod pugnans sinistra contineat manu, et dexterae amplexatio orationis gladius intelligatur, quo dextera semper armatus, quatenus altero armorum genere adversarius repellatur, et altero prosternatur. Sequitur: « Adjuro vos, filiae Hier
Abbreviated transcription (Latin):
Coniuncta gͦ aĩa dĩ u̾bo. intro¬
ducta in intelligentiã legis
discurrendo ꝑ singulos apices
pores quasi mebriata leticie¬
uino semꝑ future beatitudi¬
nis. qͣmius sponsum ñ cernat
in p̾senti: cur ad eã tarde ꝑue¬
niat. dic̃ se amore languere.il¬
lo ꝓculdubio de quo propħa
dicit. Sitiuit anima mea ad
dm̃ fontẽ uiuũ. qnͣdo ueniam
et apparebo ante faciem dĩ:
ꝑ quem amorem scientie. a¬
mor germinat᷑ uite et̾ne. ⁊ de
amore uite. ardor tolerantie
ꝑsecutionis. in quo amore so¬
porata. quasi in lectulo collo¬
cata. ꝓmissionis leua:⁊ adiu¬
torii dextera xp̃i amplexari se
dep̃cabatur: dicendo. Leua eiꝰ
sub capite meo: et dextera illiꝰ
amplexabitur me. Quidnãq
ꝑ sinistram nisi uita presens
uł temporalia dĩ omnipoten¬
tis dona signantur: Quid uͦ
ꝑ dexteram nisi ꝑpetua uita
figuratur: Sinistram nãq
dona quasi sub capite posuit:
qm intentione sũmi amoris
p̃mit. Dextera uero dĩ eam
amplectitur. qr sub et̾na eius

Expanded text:
Conjuncta ergo anima Dei verbo, introducta intelligentiam legis, discurrendo per singulos apices pores, quasi inebriata lno semper futurae beatitudinis, quamvis sponsum non cernat in praesenti, cur ad eam tarde perveniat dicit se amore languere. Illo procul dubio, de quo Propheta dicit: « Sitivit anima mea ad Deum fontem vivum, quando veniam et apparebo ante faciem Domini? » Per quem amorem scientiae, amor germinatur vitae aeternae, et de amore vitae aeternae tolerantia persecutionis. In quo amore saporata, quasi in lectulo collocata, promissionis laeva et adjutorii dextera Christi amplexari se deprecabatur dicendo: « Laeva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me. » Quid namque per sinistram nisi vita praesens, vel temporalia Dei omnipotentis dona designantur? Quid vero per dexteram, nisi perpetua vita figuratur? Sinistra namque dona quasi sub capite posuit, quam intentione summi amoris premit. Dextera vero Dei eam amplectitur quia sub aeterna ejus
Abbreviated transcription (Latin):
dissolui ⁊ cum xp̃o eẽ: multo
magis melius. S ecce qui dis¬
solui desideras: quo amore
langueas iudeamus. Quia in¬
t̾im differrite conspicis. fui ci¬
ri queso florib ñ requiris: Q¬
ris plane. Nã sequitur. ꝑma¬
n̾e autẽ incarne necessarium
existimo propt̾ uos. Et ꝓfici¬
entib discipuł dic̃. Que est
enim nr̃a spes aut gaudium
aut corona głe: Honne uos

Expanded text:
dissolvi et cum Christo esse multo dissolvi et cum Christo esse multo magis melius . » Sed ecce qui dissolvi desideras, quo amore langueas videamus. Quia interim differri te conspicis fulciri, quaeso, floribus non requiris? Quaeris plane: nam sequitur: « Permanere autem in carne, necessarium existimo propter vos . » Et proficientibus discipulis dicit: « Quae est enim nostra spes aut gaudium, aut corona gloriae? Nonne vos
Abbreviated transcription (Latin):
N fulcite me fiorib. stipate me
N mał. qr amore langueo. Pre¬
sentiã corporalem sapientie
dĩ patris id ẽ xp̃m requirit
in cella scientie legis. s qr illũ
quem desiderat uidere. ꝓut
ẽ adhuc ñꝑmittitur. alioꝵ
exempla ad suam consolatio¬
nem exposcit. quib interĩ
suum languorem  temꝑa¬
re ualeat. Ait namq. fulcite
me fioribus. stipate me mał.
id ẽ consolamini me exẽplis.
seu inchoantium bonũ opꝰ.
seu ꝑficientiũ. qr adhucin
ꝑ egͥnationis tedio amore su¬
ꝑne uisionis languesco. Un¬
de ñ imm̾ito ꝑflores. aĩe iã
bonum inchoantes opꝰ. ⁊ ce¬
lesti desidio redolentes : ꝑ ma
languet. fulciri querit flori¬
b : stipari mał. qr si illũ quẽ
desidat uidere adhuc ñ per¬
mittit᷑: magna ẽ consolatio
si de aliorum profec̾tib letet᷑.¬
ut anima requiescat in bono¬
oꝑe proximi: qr ad huc contẽ¬
plari non ualet uultum dĩ. Ui¬
deamus qualis mens pauli

Expanded text:
« Fulcite me floribus, stipate me « Fulcite me floribus, stipate me malis, quia amore langueo. » Praesentiam corporalem sapientiae Dei Patris, id est Christum, requirit in cella scientiae legis, sed quia illum quem desiderat videre prout est adhuc non permittitur, aliorum exempla ad suam consolationem exposcit, quibus interim suum languorem temperare valeat. Ait namque: « Fulcite me floribus, stipate me malis, » id est consolamini me exemplis seu inchoantium bonum opus, seu perficientium: quia adhuc in peregrinationis taedio, amore supernae visionis languesco. Unde non immerito per flores animae jam bonum opus inchoantes, et coelesti desiderio redolentes, languet, fulciri quaerit floribus, stipari malis, quia si illum, quem desiderat videre, adhuc non permittitur, magna ei est consolatio, si de aliorum profectibus laetetur. Anima eopere proximi, quae adhuc contemplari non valet vultum Dei. Videamus qualis mens Pauli
Abbreviated transcription (Latin):
biculum siue incellaria regiᷤse
introductã eccła gaudet. uͥ
ingressa dicit. exultabimus
⁊ letabim᷑ in te. agnitã uide¬
licet eius presentiã corporalẽ
qͥ ẽ sapientia patris. qui ue¬
lut in conclaui propħarũ p̃co¬
niis latebat: in quo sunt õs
exultationis ⁊ letitie thesauri.
Hic uero ubi ad intelligendã
ritatis discendum se introduc¬
tam dicit. non se letari dic̃ et
exultare s languere. eo qd se¬
cundum salomonẽ. qui addit
scientiam. addit dolorẽ ÷ et qͥs
qͣntũ consecꝰtando proximus
effici ceꝑit sapientie. tantum
eam uix conspicit ꝓlongatã.
De quo dolore beatus nascit᷑
omnes uires subtrahat ad pec¬
catum. Que licet archana
myst̾ia multiformis sapien¬
tie dĩ adepta sit. que licet ꝑ¬
fec̾tionis teneat arcẽ: ñ dͥ tñ
solius predicte sententie aut
intelligentie credit sufficere
sũmam: nisi constipata mał¬
fuerit: fulcita diuersis flo
rib. unde continuo subͥnx̃.

Expanded text:
biculum, sive cellarium regis biculum, sive cellarium regis introducta Ecclesia laudat, ubi ingressa dicit, « Exsultabimus et laetabimur in te, » agnitam videlicet ejus praesentiam corporalem, qui est sapientia Patris, qui velut in conclavi prophetarum praeconiis latebat, in quo sunt omnes exsultationes, et laetitiae, et thesauri. Hic vero ad intelligendam ritatis discendum se introductam dicit, non se laetari et exsultare, sed languere, eo quod, secundum Salomonem : « Qui addit scientiam, addit dolorem. » Et quis quantum consectando proximius effici coeperit sapientiae, tantum eam vix conspicit prolongatam. De quo dolore beatus amor nasomnes vires subtrahat ad peccandum. Quae licet arcana mysteria multiformis sapientiae Dei adepta sit, quae licet perfectionis teneat arcem, non sibi tamen solius praedictae sententiae aut intelligentiae credit sufficere summam, nisi stipata mali et fulcita diversis fuerit floribus. Unde continuo subjunxit:
Abbreviated transcription (Latin):
nullo negotio ꝓ u̾itate hoĩs
ꝑso nam reuereri: miscdit̾
ammonere insipientes: uera¬
cissime increpare suꝑbos. cari¬
tatis manifestus ẽ ordo. Qsqͥs
autẽ amplius diligit patrẽ
aut matrem. uxorem. filios
uł fis. aut diuitias presen¬
tis temporis. qmͣ dm̃. est quidẽ
in eo caritas. s non ordinata.
qm̃ preomnib ipsum dilig̾e
debemus.⁊ ꝑrimum sicut
nosmet ipsos. Iste ẽ ordo cari¬
tatis. Ordinauit gͦ dĩ filius in
eccła sua caritatem. ut sciat
unusquisq eccłe filius unicui¬
q quo ordine caritatis impen¬
dat officium. dicendo in eu̾głio.
ait. Reddite inquit singuł de¬
bita. Cui honorẽ honorem. Cui
timorem. timorẽ. Qui tributũ
tributum Nui uectigal uecti¬
uocabulo nuncupant᷑. ꝑ hẽ
intelligentiã qͣm cellã uina¬
riam nominauit. introducun¬
t᷑. s qui paruum qͣntũcũq
imitat᷑ fuerit paulum. qͥ di¬
stercora. ut xp̃m lucrifacerẽ.
In capite huius cantici. incu¬

Expanded text:
nullo negotio pro veritate hominis nullo negotio pro veritate hominis personam revereri, misericorditer admonere insipientes, veracissime increpare superbos, charitatis manifestus est ordo. Quisquis autem amplius diligit patrem, aut matrem, uxorem, filios, vel fratres, aut divitias praesentis temporis quam Deum, est quidem in eo charitas, sed non ordinata, quoniam prae omnibus ipsum diligere debemus, et proximum sicut nosmetipsos. Iste est ordo charitatis. Ordinavit ergo Dei Filius in Ecclesia sua charitatem, ut sciat unusquisque Ecclesiae filius unicuique quo ordine charitatis impendat officium, dicendo in Evangelio: ait: « Reddite singulis debita, cui honorem, honorem: cui timorem, timorem: cui tributum, tributum: cui vectigal, vectivocabulo nuncupintelligentiam, quam cellam vinariam nominavit, introducuntur, sed qui parvum quantumcunque imitatus fuerit Paulum, qui distercora, ut Christum lucrifacerem . » In capite hujus cantici in cu
Abbreviated transcription (Latin):
unus diligendꝰ ẽ. secundum
illido in itio decalogi. Dili¬
ges dnm dm̃ tuũ: in toto corde
tuo. Scd̃s ordo ẽ intota aĩa
tua. t̾cius ordo ẽ intota uutu¬
te tua. Deinde iam in singuł
preceptis legalib quomͦ uł
quo affectu debeat diligi ꝓxi¬
mus. uł singule ꝑsone in eccła
caritas ordinatur. Alio enim
ne reciproca caritas
innob̾ omnem summã cari¬
tatis ꝑ xpm̃ contulisse probat᷑
alio ordine fideli amico. alio
ordine carissimo filio. alio
ordine impendendenda ge¬
nitoribꝰ ꝑ quos sumus qui ñ
eramus: alio ordine frĩ ger¬
mano : auo ordine conuigi:
sacerdoti. alio propinquis et
proximis. Nam largiri neces¬
saria. egenti. infirmo. uelꝑe¬
gͥno. non a ostentationẽ
lau i dis humane. s propt̾
retributionẽ et̾nam. ordinate
caritatis indicium est. Conso¬
lari in digentes ⁊ oppressos in¬
iusto uidicio. uisitari infirmos
uł caice re mancipatos: ordi¬
nata caritas demonstrat᷑. In

Expanded text:
unus diligendus est, secundum unus diligendus est, secundum illud in initio Decalogi: « Diliges Dominum Deum tuum in toto corde tuo. » Secundus ordo est, « in tota anima tua. » Tertius ordo est, « in tota virtute tua . » Deinde jam in singulis praeceptis legalibus quomodo, vel quo affectu debeat diligi proximus, vel singulae personae in Ecclesia, charitas ordinat. Alio enim ordine reciproca charitas nobis omnem summam charitatis per Christum contulisse probatur. Alio ordine fideli amico, alio ordine charissimo filio, alio ordine impendenda genitoribus, per quos sumus qui non eramus, alio ordine fratri germano, alio ordine conjugi; sacerdoti, alio propinquis et proximis. Nam largiri necessaria egenti infirmo, vel peregrino, non ad ostensionem laudis humanae, sed propter retributionem aeternam ordinatae charitatis indicium est. Consolari indigentes, et oppressos injusto judicio, visitare infirmos vel carceri mancipatos, ordinata charitas demonstratur. In
Abbreviated transcription (Latin):
animab intelligenda sunt¬
myst̾ia. introductam se testat᷑
Necessario cellam uinariam
scientiam et dulcedinẽ diune
legis uult intelligi: ad qͣm dul¬
cedinẽ inuitat adolescentulas:
⁊ laudando festinare hortat᷑.
qd̃ ꝑmanet met̾num. In quo
oꝑe positos. beatificat propħa
monia inuet̾i testamento legis
aduenturum ingłam. Donamꝰ
gͥ legem latissimum eẽ pala
mo omnipotentis patris. ubi
ad et̾nam militiam introdu¬
oucuntur credentium aĩe ubi
introduc̾tam se. in eandẽ u¬
delicet intelligentiã legis diẽ
do consideranda mira¬
bilia q̃ ꝑ singulospa
troducta suscepit in se ordinẽ
caritatis. In quo ordine carita¬
tis. quid aliud credendum ẽ
pͥmum imbui. nisi ut crecdat¬
⁊ agnoscat pͥmum debere pa¬
trem nominari. in quo filius
semꝑ ẽ ut uerbum inuoce: se¬
cundum filium in quo semꝑ¬
ẽ pater. t̾cium spiritum scm
qui uera ratione et uerbo deuo
ce. depatre et filio procedere
comprobatur: Qui ꝑomĩad̃s

Expanded text:
animabus intelligenda animabus intelligenda mysteria introductam se testatur, necessario cellam vinariam, scientiam et dulcedinem divinae legis vult intelligi. Ad quam dulcedinem invitat adolescentulas, et laudando festinare hortatur,qui permanet in aeternum . » In quo opere positos beatificat Prophetmonia in Veteri Testamento legis,adventurum in gloriam. Ponamus igitur legem latissimum esse palatmo omnipotentis Patris, ubi ad aeternam militiam introducuntur credentium animae, ubi introductam se, in eamdem videlicet intelligentiam legis dicit ad consideranda mirabilia quae per singulos painavit, ubi introducta, suscepit in se ordinem charitatis. In quo ordine charitatis, quid aliud credendum est primum imbui, nisi ut credat et agnoscat primum debere panem nominari, in quo Filius semper, ut Verbum invocet; secundum Filium in quo semper Pater, tertium Spitum sanctum, qui vera ratione de voce et verbo de Patre et Filio procedere comprobatur? qui per omnia Deus
Abbreviated transcription (Latin):
inuentã. ⁊ oulcissimo fructu sa¬
ginata. adolescentib anima¬
b adepta gaudia ⁊d narrat.
YSubumbra qm dea sidera¬
bam inquit sedi. et fructus
Neius dulcis gutturi meo. Ae
si dicat. E odem ꝓtegente que
semꝑ ad esse quesiui. quie¬
ta ac secura maneo: et gra sua
celestis dulcedinis me fecit eẽ¬
participẽ. Et sic per ordinem
ao altiora intelligenda myst̾ia
se introduci testatur. dicendo
Introduxit me rex incellã ui¬
nariam. ordinauit in me ca¬
ritatẽ. C ella uinaria eccła de¬
bet intelligi. sicut ñnulli opi¬
nantur. in cuius unitate sp̃c̃
cipi:. cuius grã hoc loco uni
dei dixerunt. Musto pleni
sunt isti. In qua cella ordi¬
nata ẽ caritas: ut quisq dm̃
toto corde plus qͣm seipsum:
⁊ proximum tanqͣm seipsũ
diligat: quanqm possit ex
suꝑfluo cella uinaria mist̾iũ
passionis xp̃i intelligi. in qͣ
introducta ẽ eccła. qͣn iħ. do
ꝑ fidem eius facram̃ sum¬
tis participare meru face it.
S qr ꝑ ordinem adolescentib

Expanded text:
inventam, et dulcissimo fructu saginata adolescentibus animabus adepta gaudia narrat. « Sub umbra quam desiderabam, inquit, sedi, et fructus ejus dulcis gutturi meo. » Ac si dicat: Eodem protegente quem semper adesse quaesivi quieta ac secura maneo, et gratia sua coelestis dulcedinis me fecit eparticipem: et sic per ordinem ad altiora intelligenda mysteria se introduci testatur dicendo: « Introduxit me rex in cellam vinariam, ordinavit in me charitatem. » Cella vinaria Ecclesia debet intelligi, sicut nonnulli opinantur, in cujus unitate Spiritcipi. Cujus gratia hoc loco vini Judaei dixerunt: « Musto pleni sunt isti . » In qua cella ordinata est charitas, ut quisque Deum toto corde plusquam seipsum, et proximum tanquam seipsum diligat. Quanquam possit ex superfluo cella vinaria mysterium passionis Christi intelligi, in quo introducta est Ecclesia, quando per fidem ejus sacramentis participare meruit. Sed quia per ordinem adolescentibus
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ uocantur. De quib dicit᷑.
Tunc exultabunt omnia lig¬
na siluarum ante faciem dñi
qm̃ uenit. Unde filii ñ mali¬
tia notantur. sicut filie. q̃ spi¬
nis comparantur. Est quippe
magna exultatio lignis silua¬
rum. dum conspiciunt in me¬
dio sui talem arborem surre¬
xisse cuius fructus totã deco¬
rauit siluam.⁊ om̃s abstułit
aĩaꝵ languores. om̃sq indul¬
cauerit fructus amaritudines.

Expanded text:
i vocantur. De quibus dicitur: « Tunc exsultabunt omnia ligna silvarum ante faciem Domini quoniam venit . » Unde filii non malitia vocantur, sicut filiae, quae spinis comparantur. Est quippe magna exsultatio lignis silvarum, dum conspiciunt in medio sui talem arborem surrexisse, cujus fructus totam decoravit silvam, omnes abstulit animarum languores, omnesque indulcoravit fructus amaritudinis.
Abbreviated transcription (Latin):
crant heretier: quos suꝑiꝰ dirit
non posse eum sustinere ¶ui ha¬
bet aures audiendi: audiat᷑ qͥd
sp̃s cdicat eccłiis. Qui eñi cunctis
aures habentib dicit. qui habet
aures audiendi audiat: ꝓculdu
centi dabo edere deligno uitȩ:
quod ẽ inparadiso dĩ mei: Duo
ligna fuerunt inmectio paradi¬
si Equibꝰ unũ. lignũ uitȩ: alterũ
uͦ. lignum scientiȩ boni & mali
uocabatur. Quorũ uirtꝰ talis erat:
ut si quis ex ligno comedisset uitȩ:
non moreret᷑ in ȩt̾nũ. Siquis uͦ
ex ligno scientiȩ boni & mali co
disus gͥ: eccłam significat:. Lignũ
autẽ uitȩ in medio paradisi: xp̃e

Expanded text:
erant haeretici, quos superius dixit erant haeretici, quos superius dixit non posse eum sustinere. Qui habet aures audiendi, audiat quid Spiritus dicat Ecclesiis. Quia cunctis aures habentibus dicit: Qui habet aures audiendi, audiat; aures centi dabo edere de ligno vitae, quod est in paradiso Dei mei. Duo ligna fuerunt in medio paradisi, e quibus unum lignum vitae, alterum vero lignum scientiae boni et mali vocabatur. Quorum virtus talis erat, ut si quis ex ligno vitae comedisset, non moreretur in aeternum: si quis vero ex ligno scientiae boni et mali comdisus igitur Ecclesiam significat: lignum vero vitae in medio paradisi
Abbreviated transcription (Latin):
autem̃ ueniam tibi cito: & mo¬
uebo candelabrũ tuũ de loco
suo: nͥ penitentiã egeris: Si ꝑ can¬
delabrũ ȩccła ephesi designatur :
cur ꝓpt̃ peccatũ pastoris ȩccłia
locum suũ ꝑdet. cum scͥptura di¬
cat. non morient᷑ patres ꝓ filiis. ne¬
q filii ꝓ patribꝰ sius: s unꝰquisq
in peccato suo morietur.: Sed ꝑ
locũ iudetur mͥ merces quȩ illi
ꝓ pastorali cura debebat᷑ designa¬
ri: ut sit sensus. Nisi penitentiam
egeris ꝓ eo quod caritatẽ tuã pͥmã
reliquisti: & ad pͥma oꝑa facienda
non redieris. ut quod ore p̃dicas
oꝑe impleas: mercedẽ quȩ tibi
ꝓ pastorali cura debet᷑ subtraham.
S ed hoc habes: uidelicet ut can¬
delabrũ tuũ non moueat᷑: qͥa odi¬
sti facta nicholaitaꝵ. quȩ & ego odi
Et est sensus. Pro eoquod odisti fac¬
ta nicholaitaꝵ quȩ & ego odi: mer¬
ces quȩ ꝓpastorali cura tͥ debebat᷑.
adhuc tibi manet. N icholaite uͦ

Expanded text:
autem veniam tibi cito, et moautem veniam tibi cito, et movebo candelabrum tuum de loco suo, nisi poenitentiam egeris. Si per candelabrum Ecclesia Ephesi designatur, cur propter peccatum pastoris Ecclesia locum suum perdet, cum Scriptura dicat: Non morientur patres pro filiis, neque filii pro patribus suis: sed unusquisque in peccato suo morietur ? Sed per locum videtur mihi merces, quae illi pro pastorali cura debebatur, designari, ut sit sensus: Nisi poenitentiam egeris pro eo quod charitatem tuam primam reliquisti, et ad prima opera non redieris; ut quod ore praedicas, opere impleas: mercedem, quae tibi pro pastorali cura debebatur, subtraham. Sed hoc habes videlicet ut candelabrum non moveatur quia odisti facta nicolaitarum, quae et ego odi. Et est sensus: Pro eo quod odisti facta nicolaitarum, quae et ego odi; merces quae tibi pro pastorali cura debebatur, adhuc tibi manet. Nicolaitae vero
Abbreviated transcription (Latin):
audientiũ plantarent. Hos & apłs
cauendos ẽẽ insinuat. cum dicit.
Atcendite a falsis ꝓpħis. qui ueni¬
unt aduos inuestim̃tis ouium:
intͥnsecus autẽ sunt lupi rapa¬
ces. Hos gͦ iste falsos. eorũq doc¬
trinã falsam eẽ comꝓbauit Et
pacientiã habes: & sustiniusti ꝓ¬
pter nom̃ meũ: & non defecisti:
Id est in hoc apparuit pacientia
tua: quia in laborib quos pro no¬
mine meo sustinuisti. ñ defecisti.
Sed habeo adu̾sum te: quod cari¬
tatem tuã pͥmã reliquisti Multi
sunt qui in initio conu̾sionis suȩ
inseruitio dĩ ferrentes existunt:
sed ꝓcessu temporis depescunt.
Quod huic p̾suli ecclẽ ephesi con¬
tigisse manifestũ ẽ¶ Hemento gͦ
unde excidis. Unde excisus est:
de caritate. Si de caritate excisus
est de dõ excisus ẽ: quia ds̃ cari¬
tas ẽ. Et age penitentiã: uide¬
licet eoquod ꝑ torporẽ & igna¬
uiam tuã. a caritate disiunctus
sis. Et pͥma oꝑa tua fac. Sin

Expanded text:
audientium plantarent . Hos et apostolus audientium plantarent . Hos et apostolus cavendos insinuat, cum dicit: Attendite a falsis prophetis, qui veniunt ad vos in vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces . Hos ergo iste falsos, eorumque doctrinam falsam esse comprobavit. Et patientiam habes, et sustinuisti propter nomen meum, et non defecisti: id est in hoc apparuit patientia tua, quia in laboribus, quos pro nomine meo sustinuisti, non defecisti. Sed habeo adversum te, quod charitatem tuam primam reliquisti. Multi sunt, qui in initio conversionis suae in servitio Dei ferventes existunt, sed processu temporis tepescunt: quod huic praesuli Ecclesiae Ephesi contigisse manifestum est. Memento ergo unde excideris. Unde excisus es? De charitate: si de charitate excisus es, de Deo excisus es; quia Deus charitas est. Et age poenitentiam . Videlicet eo quod per torporem et ignaviam tuam a charitate disjunctus es. Et prima tua opera fac: sin
Abbreviated transcription (Latin):
defendunt. O infelix amicitia quȩ
illum quẽ diligit. tacendo & de¬
fendendo diabolo tradidit. Illum
uero cui iratꝰ est: tep̃hendendo dia¬
bolo abstrahit. Correptio gͦ illa iusta
no descendit: quȩ non ꝓpt̃ irã um¬
dicandã. sed ꝓpter animã ꝓximi
saluandã ꝓfert᷑. Uerum quia hȩc
paucis diximꝰ. ad ea quȩ cȩpimus
recleamꝰ. Igitur hoc quod p̾sulz
eccłȩ ephesi adño dicit᷑ quia non
potes sustinere malos: de hereticiꝰ
debemꝰ intelligere. Om̃is enĩ qui
pastor ẽ ecclȩ. societatẽ hereticorum
quantũ potest debet uitare: ne
ꝑ occasionẽ familiaritatis. corcla
simpliciũ ueneno suȩ maliciȩ cor¬
rumpant.: Sicut eñĩ lupꝰ quietus
inter oues sine laceratione earũ¬
dem ouiũ uersari nonpotest: sie
nec hereticꝰ int̾ simplices. S eqͥt᷑
t temptasti eos qui se dicunt
apłos ẽẽ & ñ sunt: & inuenisti eoᷤᷤ
mendaces. Quidam praua docen
facilius prauã doctͥnã incordib

Expanded text:
defundunt. O infelix amicitia, quae defundunt. O infelix amicitia, quae illum quem diligit tacendo et defendendo diabolo tradit: illum vero cui iratus est, reprehendendo a diabolo abstrahit! Correctio ergo illa justa no descendit: quae non propter iram vindicandam, sed propter animam proximi salvandam profertur. Verum quia haec paucis diximus, ad ea quae coepimus, redeamus. Igitur hoc quod praesuli Ecclesiae Ephesi a Domino dicitur: Quia non potes sustinere malos, de haereticis debemus intelligere; omnis enim qui pastor est Ecclesiae, societatem haereticorum, quantum potr occasionem familiaritatis eorum corda simplicium veneno suae malitiae corrumpant. Sicut enim lupus quietus inter oves sine laceratione earumdem ovium versari non potest; sic nec haereticus inter simplices. Sequitur: Et tentasti eos, qui se dicunt apostolos esse, et non sunt; et invenisti eos mendaces. Quidam prava docentfacilius pravam doctrinam in cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
entia ad emendationẽ ꝓuocet. St̃
namq nonnulli. qͥ reprehendere
primos nesciunt: n ira inflam¬
mati. Horum aliquis si nͣ solum
ꝓmagna. uerũ etiã ꝓparua aliqͣ
re contra proximũ commotꝰ fuierit:
tandiu iram in corde gestat. usq
dum in actib ꝓximi aliquid ui¬
deat. quod reprehendere possit.
Et tunc letus efficit᷑: cum rep̃hen¬
sionis uindictã ꝓximo intulerit.
Quod si alicui uiderit cdisplicuis¬
se: dicit se zelo dĩ hoc fecisse. Ad
te gͦ loquor:qui talis esz Cur que¬
ris. fallere eum. qui occulta cor¬
dium considerat: Si zelus dĩ in
re diabolico desiderans malũ po¬
tius uidere quã bonũ: desicdans
iꝓximo uidere malũ quod repͣ¬
hendas non bonum unde edifi¬
ceris: Sunt eciã multi qͥ eos aqͥbꝰ
aliquã in iuriã ꝑtulerint: etiã
ꝓminimis delictis impacienter
insectant᷑: Eos uͦ quosdiligunt. ñ
solum ñ rep̃hendunt quãuis gͣuit᷑
deliquerint: s etiam tota. uirtute

Expanded text:
entia ad emendationem provocet. Sunt entia ad emendationem provocet. Sunt namque nonnulli, qui reprehendere proximos nesciunt, nisi ira inflammati. Horum aliquis si non solum pro magna, verum etiam pro parva aliqua re contra proximum commotus fuerit, tamdiu iram in corde gestat, usque dum in actibus proximi aliquid videat, quod reprehendere possit: et tunc laetus efficitur, cum reprehensionis vindictam proximo intulerit. Quod si alicui viderit displicuisse, dicit se zelo Dei hoc fecisse. Ad te ergo loquor, qui talis es. Cur quaeris fallere eum, qui occulta cordium considerat? Si zelus Dei in re diabolico, desiderans malum potius videre, quam bonum, desiderans in proximo videre malum, quod reprehendas, non bonum, unde aedificeris? Sunt etiam multi, qui eos a quibus aliquam injuriam pertulerunt, etiam pro minimis delictis impatienter insectantur: eos vero quos diligunt, non solum non reprehendunt, quamvis graviter deliquerint; sed etiam tota virtute
Abbreviated transcription (Latin):
tenet .uii.stellas indextera sua.
qui ambulat inmedio .uii. can¬
delabroꝵ aureorũ. Pdexterã. dei
potestas in hocloco potest desig
& ipsi sunt copulati. sicut ipse in
euangłio loquit᷑ dicens. Sicut
palmes non potest facere fructũ
risi manserit inuite: sic nec uoᷤ
nͥ in me manseritis: In medio
ambulat: sicut ipse dicit per¬
ꝓph̃am. In habitabo inter illos.
& in ambulabo: & ero illoꝵ ds̃:
& ipsi erunt mnͥ popłs. Scio oꝑa
tua. Ea uidelicet quȩ oꝑabaris
priꝰ antequã refrigesceret in te
caritas. Et laborẽ & pacientiã
tuam. Idẽ. ꝑsequitiones quas¬
pro nomine meo pacienter tole¬
ras. Et non potes sustinere ma¬
los. Cum scͥptura diuina nob̃ pre¬
cipiat ut toleremus malos:cur
hic laudatur quod ñ potuerit su¬
stinere malos: S de hereticis mͥ
dictũ uidet᷑. Nam ꝓximorũ mala
aliquando rep̾hendendo corrigẽ
debemꝰ. tempore uidelicet oportu¬
no: aliqͣndo pacient᷑ tolerare: ut
quos correptio ñ emendat: paci¬

Expanded text:
stellas in dextera sua, qui ambulat in medio septem candelabrorum aureorum. Per dexteram Dei potestas Dei in hoc loco potest design ipsi sunt copulati, sicut ipse in Evangelio loquitur dicens: Sicut palmes non potest ferre fructum, nisi manserit in vite; sic et vos, nisi in me manseritis . In medio vero ambulat, sicut ipse dicit propheta: Inhabitabo inter illos, et inambulabo: et ero illorum Deus, et ipsi erunt mihi populus . Scio opera tua. Ea videlicet quae operabaris prius, antequam refrigesceret in te charitas. Et laborem et patientiam tuam, id est, persecutiones, qupro nomine meo patienter toleras. Et non potes sustinere malos . Cum Scriptura divina nobis praecipiat, ut toleremus malos; cur hic laudatur, quod non potuerit sustinere malos? Sed de haereticis mihi dictum videtur; nam proximorum mala aliquando reprehendendo corrigere debemus, tempore videlicet opportuno: aliquando patienter tolerare; ut quos correctio non emendat, pati
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc manifestũ est Et habeo
claues mortis. & inferm. Qui¬
clauem aliciuiꝰ domus habet. quẽ
uult intromitcit. & quem uult.
ab ingressu domus repellit. Per
clauẽ ergo: potestas filii dĩ intel¬
ligitur: Claues gͥ mortis & infer¬
ni. ipse possidet: quia qͦs uult
adampnatione mortis ꝑpetuȩ
miscłiter lib̾at: & quos uult
in eodẽ dampnationis ꝑicło iu¬
sto iudicio remanere sut. Scͥbe
oportet fieri post hec. Hic de¬
monstrat non se de p̾sentib et
disti: id est quȩ de p̾teritis tibi
ostensa sunt. Quȩ sunt & que
oportet fieri post hec: id est p̃¬
sentia & futura. Mysterium
.uii. stellatum. quãs uidisti in
dextera mea: & uii. candelabra
aurea: sub audit᷑ quid signifi¬
cent: Quod autem significent:
subdendo manifestat. Septem
inquit stellȩ. angłi sunt septẽ¬
eccłiaꝵ : & .uii. candelabra aurea
rectores septẽ ȩccłaꝵ debemus
intelligere: eo quod angłs nun¬
cuis interp̃tat᷑ & qui uerba dĩ
popłis annunciant. ñ in conue¬

Expanded text:
Hoc manifestum est. Et habeo claves mortis et inferni. Qclavem alicujus domus habet, quem vult, intromittit; et quem vult, ab ingressu domus repellit. Per clavem ergo potestas Filii Dei intelligitur. Claves igitur mortis et inferni ipse possidet; quia quos vult, a damnatione mortis perpetuae misericorditer liberat; et quos vult, in eodem damnationis periculo justo judicio remanere sinit. Scribe oportet fieri post haec. Hic demonstrat non se de praesentibus et disti, id est, quae de praeteritis tibi ostensa sunt: quae sunt, et quae oportet fieri post haec, id est, praesentia et futura. Mysterium septem stellarum quas vidisti in dextera mea, et septem candelabra aurea. Subauditur quid significent. Quid autem significent, subdendo manifestat: Septem, inquit, stellae angeli sunt septe candelabra aurea rectores septem Ecclesiarum debemus intelligere, eo quod angelus nuntius interpretatur: et qui verbum Dei populis annuntiant, non inconve
Abbreviated transcription (Latin):
cũ obliuiscimur que fecimus. aut
uicdimus. aut locuti fuimꝰ: et dieimꝰ
nos fecisse quod ñ fecimꝰ. aut ñ fecisse
quod fecimꝰ: aut audisse quod non
audiuimꝰ. aut non audisse qđ audi¬
uimus: aut uidisse qd ñ uidimus.
aut ñ uidisse quod uidimꝰ: aut cixiꝰ¬
se quod ñ diximꝰ. aut non chorisse qͦd¬

Expanded text:
cum obliviscimur quae fecimus et cum obliviscimur quae fecimus et vidimus, aut locuti fuimus, et dicimus nos fecisse quod non fecimus, aut non fecisse quod fecimus; aut audisse quod non audivimus, aut non audisse quod audivimus; aut vidisse quod non vidimus, aut non vidisse quod vidimus; aut dixisse, quod non dixim
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ omnes ꝑibimꝰ. Sed ñ de omnibꝰ
peccatorib hoc dictum ẽẽ intelli¬
gere debemꝰ: s de illis tantũmodo
qui in grauibꝰpeccatis semetipsoᷤ
p̃cipitantes nolunt agere penitẽ¬
tiam abiniqͥtatib suis. Similiter
& hic non de omnib mendaciis
dictum ẽẽ intelligere debemꝰ: St̃
eñĩ mendacia quȩ int̾ leuia pecca¬
ta depuitant᷑ a quibꝰ tuillũ hoiẽm
puto extoto posse abstinere:Sunt &¬
hominẽ in damnationẽ: Sed quia
his temporibꝰ multi sunt. qͥ sine reue
rentia dĩ omnipotentis pene assi¬
due mentiunt᷑: placuit ut ce hoc
Sepe estimatione m̃timͣ: estimanteᷤ
nos uidere q̃ non uidemꝰ. aut audi¬
re quod ñ audimus: aut scire qł
nescimꝰ:Sepe namq: cũ alonge qͦs¬
cdam conspicimꝰ fallit nos aspectꝰ nͣr.
et dicimus ẽẽ quiñ sunt. Sepe etiã
& obscuris demporib cũ ꝓcullapi¬
des. & arbusta inspicimꝰ. ipsa obscuri¬
tate fallimur. et dicimꝰ homines ẽẽ
aut bestias. Sepe obliuione fallimͣ.

Expanded text:
 omnes peribimus. Sed non hoc de omnibus peccatoribus dictum esse intelligere debemus, sed de illis tantummodo qui in gravibus peccatis semetipsos praecipitantes, nolunt agere poenitentiam de iniquitatibus suis. Similiter et hic non de omnibus mendacibus dictum esse intelenim mendacia quae inter levia peccata deputantur, a quibus nullum puto minem ex toto posse abstinere: sunt hominem in damnationem mortis. Sed quia his temporibus multi sunt qui sine aliqua reverentia Dei omnipotentis pene assidue mentiuntur, placuit nobis ut de hoc Saepe aestimatione mentimur, aestimantes nos videre, quod non videmus: aut audire, quod non audimus: aut scire, quod non scimus. Saepe namque cum a longe quosdam prospicimus; fallit nos aspectus noster, et dicimus esse, qui non sunt. Saepe etiam et obscuris temporibus cum procul lapides aut arbusta conspicimus, ipsa obscuritate fallimur, et dicimus homines esse, aut bestias. Saepe oblivione fallimur,
Abbreviated transcription (Latin):
bum. sed ex multiplicatione sua gra¬
uius et ꝑicłosius fit. ita ut in eo sepe
pecora de mergant᷑ sic & quȩdã leuia
peccata ex congerie sua grauiora qͥbꝰ¬
dam quȩ grauia existimant᷑ efficiunt᷑.
ritati. quam mendaciũ. Horũ eigo¬
mendatioꝵ pars erit instagnũ ignis
ardentis sulphure: quod ẽ mors scd̾a.
Quid sit mors scda: in hoc loco pleniꝰ¬
manifestat. A supͣdictis gͥ uiciis ne¬

Expanded text:
bum; sed ex multiplicatione sua grabum; sed ex multiplicatione sua gravius et periculosius fit, ita ut in eo saepe pecora demergantur: sic et quaedam levia peccata ex congerie sua graviora quibusdam, quae gravia existimantur, efficiuntur. ritati, quam mendacium. Horum ergo pars erit in stagno ignis ardentis sulphure, quod est mors secunda. Quid sit mors secunda, in hoc loco manifest
Abbreviated transcription (Latin):
ri: O infelix quãuana tib ẽ iradei
omnipotentis: quaẽ assidue offendẽ
sine causa non trepidas. Nam cet̾a
uicia quãꝗͣ dõ contraria sint: uidẽ¬
tur tam̃ aliquid corpori conferre:
dõ odibilis. uidetur aliquid corꝑi
conferre:quia diuicias cong̾gat:
ex quib desidĩa eius ex pleat: Si¬
milit̾ et libido uidet᷑ aliquid cor¬
pori conferre: quia in ꝑfectione eiꝰ
uoluptas carnis extinguit᷑. Et ebͥe¬
tas quamuis dm̃ offendat: gulȩ
desidia ꝑficit. Similit̃ et cet̾a ui¬
cia. ad carnis desidia ꝑficienda as¬
sumuntur. Sunt & quedã men¬
dacia quȩ corpori aliqͥd uidentur
adicere. sicut sunt auariciȩ: de qͥ¬
bus suꝑiꝰ diximus: Tu autẽ nichil
corpori ad quiris. & dm̃ sine inter¬
missione offendẽ non metis: Eoce
mendaciũ tuũ leue ẽẽt: si tarde ac¬
cidisset: Herum ex iugi continua¬
tione grauissimũ atq importabile
efficit᷑. Nam sic̃ lutũ leuiꝰ est quã plũ¬

Expanded text:
ri? O infelix, quam vicina est tibi ira Dei ri? O infelix, quam vicina est tibi ira Dei omnipotentis, quem assidue sine causa offendere non trepidas! Nam caetera vitia quamquam Domino contraria sint, videntur tamen aliquid corpori conferre. Deo odibilis, videtur tamen aliquid corpori conferre; quia divitias congregat, ex quibus desideria ejus expleat. Similiter et libido videtur aliquid corpori conferre; quia in perfectione ejus voluptas carnis exstinguitur. Et ebrietas quamvis Deum offendat, gulae desideria perficit. Similiter et caetera vitia ad carnis desideria perficienda assumuntur. Sunt etiam quaedam mendacia, quae corpori aliquid videntur adjicere, sicut sunt avaritiae, de quibus superius diximus. Tu autem nihil corpori acquiris, et Deum sine intermissione offendere non metuis. Ecce mendacium tuum leve esset, si tarde accidisset: verum ex jugi continuatione gravissimum atque importabile efficitur. Nam sicut lutum levius est, quam plum
Abbreviated transcription (Latin):
ad scm dauid: & dixit quod ipse
saulẽ qui eũ ꝑsequebat᷑ int̾fecisset:
telligens: ueluti homicidã puniri
uissit. reatumq homicidii suꝑ illũ
imponens dixit. Sangius tuus suꝑ
caput tuũ: os em̃ tuũ locutũ ẽ ad¬
u̾sum tedicens Ego int̾feci xp̃m uñi:¬
nem uenientes grauit᷑ peccare: si
se de diiciis sius et potentia sua
iactare ceꝑit: Et si ille reus ẽ. qͥ uerũ
dicit: qͣntomagis tu qui pene per
omnia mentiris: Sunt & alii. qui
ꝓpe indesinent̾ mentiunt᷑: & ux
aliquid loqui possunt sine m̃dacii
gunt: & dicunt se uicusse quȩ ñ
uiderunt et audisse quȩ ñ audie¬
runt: & fecisse quȩ ñ fecerunt: Cũq
aueracib rep̃hensi fuerint:dicũt
non posse quẽquã bene uera loqui:
qui ñpossit bene mentiri: O stulte
quã uana ẽ. assertio tua: Ecce xp̃c
tam bene. et ueracit᷑ locutꝰ ẽ: qͥ nũꝗͣ
potuit mentiri. Cuiꝰ uestigiate se qͥ
magis oportuisset: inquantũ uir¬

Expanded text:
ad sanctum David, et dixit quod ipse ad sanctum David, et dixit quod ipse Saulem, qui eutelligens, veluti homicidam punire jussit, reatumque homicidii super illum imponens, dixit: Sanguis tuus super caput tuum; os enim tuum locutum est adversum te, dicens: Ego interfeci chrinem venientes, graviter peccare, si se de divitiis ac potentia sua jactare coeperint: et si ille reus est, qui verum dicit, quanto magis tu, qui pene per omnia mentiris! Sunt etiam alii, qui prope indesinenter mentiuntur, et vix aliquid loqui possunt sine mendacii gunt: et dicunt se vidisse, quae non viderunt; et audisse, quae non audierunt; et fecisse, quae non fecerunt. Cumque a veracibus deprehensi fuerint, dicunt non posse quemquam bene vera loqui, qui non possit bene mentiri. O stulte, quam vana est assertio tua! Ecce Christus multa bene et veraciter locutus est, qui numquam potuit mentiri, cujus vestigia te sequi magis oportuisset, in quantum vir
Abbreviated transcription (Latin):
res: uenatores: et multa alia de se
mentiunt᷑ ut magni apud eos qͦs
suis mendaciis deciꝑe possunt ha¬
beant᷑ Ad te gͦ loquor: quicumq
talis es. Ecce qui in scło positꝰ uix sĩ¬
plicẽ cybum qui tͥ tusq omnib
sufficeret ꝑtotũ annũ elaborare
poteras: inmonast̾io positꝰ possessor
tbesauroꝵ. p̃diorũ. magnaꝵq di¬
uiciaꝵ efficeris: Et qͥ uix unã uul¬
peculã caꝑe poteras: monachus
effectꝰ uenator potentissimꝰ factꝰ es:
& qui quoscdã ex infimis uicinis
duis formidabas: in monast̾io po¬
sitꝰ. p̃liatorẽ fortissimũ te fecisti: Ee¬
ce hoc ñ fuit scłm reliquisse. s ad¬
quisisse. Dicis te hominẽ int̾fecisse.
& homicidii reatũ stꝑ te imposui¬
sti: lingua mendax facit quod ma¬
nus non p̾ualuit: Ee uis ut ꝓbem
quod te mentiendo reũ homicidii
feceris: Saul sic̃ in libro regũ legi¬
mus: timore philistinoꝵ manu ꝓͥa
semet ipsũ int̾fecit. Henit qͥdã bõ

Expanded text:
res, venatores, et multa alia de se res, venatores, et multa alia de se mentiuntur; ut magni apud eos, quos suis mendaciis decipere possunt, habeantur. Ad te ergo loquor, qui talis es: Ecce qui in saeculo positus vix simplicem cibum, qui tibi tuisque omnibus sufficeret, per totum annum elaborare poteras, in monasterio positus, possessor thesaurorum, praediorum magnarumque divitiarum efficeris: et qui vix unam vulpeculam capere poteras, monachus effectus, venator potentissimus factus es: et qui quosdam ex infimis vicinis tuis formidabas, in monasterio positus, praeliatorem fortissimum te fecisti. Ecce hoc non fuit saeculum reliquisse, sed acquisisse. Dicis te hominem interfecisse, 578 et homicidii reatum super te imposuisti. Lingua mendax fecit, quod manus non praevaluit. Et vis ut probem quod te mentiendo reum homicidii feceris? Saul, sicut in libro Regum legimus , timore Philistinorum manu propria semetipsum interfecit; venit quidam homo
Abbreviated transcription (Latin):
ferant. unde auariciȩ suȩ baratro
qui in saciabilis ẽ aliqͣntulũ satis¬
faciant. Sunt etiã multi qͥ propri.¬
mioꝵ. acceptionib falsi testes contͤ
primos suos efficiunt᷑ & eos men¬
tiendo aut inseruiciũ p̃cipitant:
aut hereditatẽ siue substantiam
auferunt: sepe uͦ et mortẽ infert̃
tores. qͥ ut magni et eg̾gii ab hõib
habeant᷑. dicunt se magna quedam
fecisse quȩ ñ fecerunt: aut posse
quod non possunt. aut possidere
quod ñ possident aut sape qͥd i
sapiunt: ut ad celsitudinẽ ad quam
conscendere nequeunt. sua mendacia
eoseleuent: Et quia hoc uiciũ apud
quosdã ꝓnichilo habet᷑: etiã in mo¬
masteriis scimus qͦsdã hoc uicio eẽ
macłatos: Multi quippe sunt qui
postquã scłm reliquisse uidentur.
ut magnos se et inelitos apud sim¬
plices quosq et eos qui in monaft̾iis
educati fuerint constituant: dict̃
se possessores fuisse magnarum
diuiciaꝵ: lactant se fuisse pͣliato¬

Expanded text:
ferant unde avaritiae suae baratro, ferant unde avaritiae suae baratro, quod insatiabile est, aliquantulum satisfaciant! Sunt etiam multi, qui pro praemiorum acceptionibus falsi testes contra proximos suos efficiuntur, et eos mentiendo, aut in servitium praecipitant, aut haereditatem sive substantiam auferunt, saepe vero et mortem inferunt. tores, qui ut magni et egregii ab hominibus habeantur, dicunt se magna quaedam fecisse, quae non fecerunt, aut posse quod non possunt, aut possidere quod non possident, aut sapere quod non sapiunt; ut ad celsitudinem, ad quam conscendere nequeunt, sua mendacia eos elevent. Et quia hoc vitium apud quosdam pro nihilo habetur, etiam in monasteriis scimus quosdam hoc vitio esse maculatos. Multi quippe sunt, qui postquam saeculum reliquisse videntur, ut magnos et inclytos se apud simplices quosque, et eos qui in monasteriis educati fuerunt, constituant; dicunt se possessores fuisse magnarum divitiarum, jactant se fuisse praeliato
Abbreviated transcription (Latin):
aut sapientia aut aliquibꝰ artibus
p̃pollere: eos despicere & subsanna¬
re non cessant. seq ipsos illis p̃ferre:
ut ipsis clariores apud eos qui coꝵ
mendaciis credunt uideant᷑ quã
illi quos despiciunt: Sunt et derisio¬
nis mendacia: quȩ ꝓpͥȩ ad iuidos
ꝑtinent. derident namq sẽꝑ mui¬
di facta meliorũ: et quib coȩquari
non possunt: corũ actꝰ suis menda¬
ciis obnubilare quert᷑. Sunc & em̃
multi qui eos quos odio habent. aut
quib inuident fingentes. se eẽ a mi¬
cos: suis callidis suasionib ad quedã
flagicia ꝑ petranda ꝑtrahunt. Quos
cũ in aliquod scelus ueluti infoueã
p̃cipitauerint: contra u̾si. attrocus
quã cet̾i ꝑsequunt᷑ Et qui uidebant᷑
amici: quod fuerint pessimi rmim¬
ci comꝓbant᷑. Ht̃ et auaricia men¬
dacia sua. Quam multi quippe s̃
qͥ ꝓpt̾ aliorũ substantiã tollendam
multas fallacias & diu̾sas machi¬
nationes componunt: ut aliis au¬

Expanded text:
aut sapientia, aut aliquibus artibus aut sapientia, aut aliquibus artibus praepollere, eos despicere et subsannare non cessant, seque ipsos illis praeferre; ut ipsi clariores apud eos qui eorum mendaciis credunt, videantur, quam illi quos despiciunt. Sunt et derisionis mendacia, quae proprie ad invidos pertinent; derident namque semper invidi facta meliorum, et quibus coaequari non possunt, eorum actus suis mendaciis obnubilare quaerunt. Sunt enim multi, qui eos quos odio habent, aut quibus invident, fingentes se esse amicos, suis callidis suasionibus ad quaedam flagitia perpetranda pertrahunt: quos cum in aliquod scelus veluti in foveam praecipitaverint, contra eos versi atrocius quam caeteri persequuntur; et qui videbantur amici, quod fuerint pessimi inimici comprobantur. Habet et avaritia mendacia sua. Quam multi quippe sunt, qui propter aliorum substantiam tollendam multas fallacias et diversas machinationes componunt; ut aliis au
Abbreviated transcription (Latin):
quos mentiendo seruauit: Taliũ ita¬
q mendatiorũ maculȩ delent᷑ a cari¬
tate ex qua ꝓcedunt: quia caritas
de grauiorib dicamus. St̃ uãq infi¬
delitatis mendacia: funt & blasphe¬
miȩ: Sunt & alia quȩ ex odio ꝓce¬
dunt: alia quȩ inuidia generat: a¬
lia q̃ auaricia: alia quȩ uana gła
Habent nichilominꝰ cȩtera uicia.
mendacia sibi conuenientia. In fi¬
deles quippe iudȩi & echnici: hñt
plurima mendacia. Nam excepto
quod xp̃m negant uenisse incarne:
hñt multos errores. quib decepti ꝑ¬
eunt:Sunt et mendacia blasphe¬
miarũ: quib idem ipsi iudȩi atq
pagani nec non & heretici dm̃ et
eccł̃am eiꝰ. omniaq diuina mystĩa
multis modis blasphemant. Surs
et mendacia quȩ ex odio ꝓcedunt.
Nam nonnulli ꝓ eo qđ odiũ in cor¬
dib contra ꝑrimos gestant. falsa
cͥmina eis innecꝰtunt: & qͦs ñ pos¬
sunt gladio int̾ficere: falsiscͥmina
dent aliquos aut dignitatib scłi.

Expanded text:
quos mentiendo servavit. Talium itaquos mentiendo servavit. Talium itaque mendaciorum maculae a charitate ex qua procedunt, delentur; iis dicamus; sunt namque infidelitatis mendacia, sunt et blasphemiae, sunt et alia quae ex odio procedunt, alia quae invidia generat, alia quae avaritia, alia quae vana gloria; habent nihilominus caetera vitia mendacia sibi convenientia. Infideles quippe Judaei atque ethnici habent plurima mendacia; nam excepto quod Christum negant venisse in carne, habent multos errores, quibus decepti pereunt. Sunt et mendacia blasphemiarum, quibus iidem Judaei atque pagani, nec non et haeretici Deum et Ecclesiam ejus, omniaque divina mysteria multis modis blasphemant. Sunt etiam mendacia, quae ex odio procedunt; nam nonnulli pro eo quod odium in cordibus contra proximos gestant, falsa crimina eis innectunt: et quos non possunt gladio interficere, falsis crimindent aliquos aut dignitatibus saeculi,
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptum est: qđ miserit duos ex plo¬
ratores ad explorandã iericho. At
illi ingressi sunt indomũ cuiꝰdam
meretricis nomine raab: q̃ abscon¬
dit eos in int̾iorib domꝰ sue. Hemẽ¬
tibus q ꝑsecutorib corum dirit qđ
cum porta claudetur intenebris au¬
fugissent:atq ꝓhoc mendacio a ꝑ¬
sequutorib eos lib̃ans: ipsa cũ tota
cognatione sua a ꝑicło mortis lib̃ata
fide raab meregͥx nonpiit cũ cȩt̾is
incredulis: excipiens exploratoreᷤ
cum pace. In regum etiã uolumine
scͥptum ẽ. quod dauid fugiens ab¬
salon filium suũ. miserit ihrłm
duos ex ploratores ad explorandoᷤ
actus eiusdẽ filii su. Quod cum
audisset absalon: misit qͥ eoscaꝑet.
At illi fugientes ingressi sunt indo¬
mum cuiꝰdã uiri: cuiꝰ uxor abscon¬
dit eos inputeoquẽ habebat in
uestibulo: posito desuꝑoꝑimento.
eosq requirentes: respondit: Tran¬
sierunt gustata paululũ aqua:
erũ gͥ dicendo eos posset ꝑdere:

Expanded text:
scriptum est quod miserit duos exploscriptum est quod miserit duos exploratores ad explorandam Jericho . At illi ingressi sunt domum cujusdam meretricis nomine Rahab, quae abscondit eos in interioribus domus suae, venientibusque persecutoribus eorum dixit quod cum porta clauderetur, in tenebris aufugissent. Atque pro hoc mendacio a persecutoribus eos liberans, ipsa cum tota cognatione sua a mortis periculo liberata Fide Rahab meretrix non periit cum caeteris incredulis, exipiens exploratores cum pace . In Regum etiam volumine scriptum est quod David fugiens Absalon filium suum, miserit Hierusalem duos exploratores ad explorandos actus ejusdem filii sui . Quod cum audisset Absalon, misit qui eos caperet: at illi fugientes, ingressi sunt domum cujusdam viri, cujus uxor abscondit eos in puteo, quem habebat in vestibulo, posito desuper operimento. eosque requirentibus, illa respondit: Transierunt gustata paululum aqua . Verum igitur dicendo eos potuisset
Abbreviated transcription (Latin):
tant: Sepe et nos amore & ira m̃timͣ:
laudantes eosqͦs diligimꝰ ultͣ modũ:
& uituꝑantes eos quibꝰ irati sumus
plusquã oportet: S ista grauiora
mͥ uident᷑ quã suꝑiora. Sunt alia
mendacia. suꝑiorib similia: quȩ
longum ẽ. ꝓseqͥ. In talib mendaciis:
non solũ in iusti. s etiã iusti seꝑe cti
aliud genꝰ mendacii. quod absq cul¬
pauicdet᷑ nͥ scriptura diceret quia
omne m̃daciũ a malo ẽ: ex qͦ aliqͣ
indiuinis scͥpturis repꝑiunt᷑. Inge¬
nesi nãq scͥptum ẽ quod p̃cepit pha¬
rao obstetricib hebreorũ ut mascłoᷤ
int̾ficerent. et feminas reseruarẽt.
S ille timentes dm̃: conseruabant
mares. Proqua re cũ a pharaone
increparent᷑: dixerunt qͦd omnes
hebree mulieres obstelcandi hab̃ent
scientiã: illisq nescientib parerent.
Nonne meliꝰ fuit mentiendo pueroᷤ
reseruare: qͣm uera dicendo tot ho¬
mcidia ꝑpetrare: In iosue quoq:

Expanded text:
rant. Saepe et nos amore atque ira mentimur, rant. Saepe et nos amore atque ira mentimur, laudantes eos quos diligimus ultra modum, et vituperantes eos quibus irati sumus, plus quam oportet: sed ista graviora mihi videntur, quam superiora. Sunt alia mendacia superioribus similia, quae longum est prosequi; in talia namque mendacia non solum injusti, sealiud genus mendacii, quod absque culpa videretur, nisi Scriptura diceret, quia omne mendacium a malo est: ex quo aliqua in divinis Scripturis invenientur . In Genesi namque scriptum est quod praeceperit Pharao obstetricibus Hebraeorum, ut masculos interficerent, et feminas reservarent : sed illae timentes Deum, conservabant mares. Pro qua re, cum a Pharaone increparentur, dixerunt quod omnes Hebraeae mulieres obstetricandi haberent scientiam, illisque nescientibus, parerent. Nonne melius fuit mentiendo pueros reservare, quam vera dicendo tot homicidia perpetrare? In Josue quoque