comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut obdormiui et somnum coepi. aut obdormio et somnum capio. sed ob dormiã. & sonn
mors inuictoria : hocẽ undedicitur : Si autem quod non uidemus spe¬
ramus perpatientiam expectemus .: Qua propter. congruenter. ul
fecistime.: Hicnondixit facies sed fecisti.: In quo ergo ista lam spesẽ
Frit profecto etiam quod speratur : Etbeneait singulariter. Potestenĩ
erri aduersus illos multos. quimulti plicati atempos
olei sui dicunt. quis ostendit nobis bona. Periten
tas. et singularitas tenetur inscĩs. de quibus dicitur in actibus a płrũ.
Multitudinis autem credentium erat anima et torunum . Singulare
ergo et simplices. Id .ẽ. secreti amultitudine acturbanascentium rerũ
atq morientium. amatores aeternitatis et unitatis eẽ debemus. siuni

Expanded text:
aut, Obdormivi et somnum cepi; aut, Obdormio et somnum capio; sed, Obdormiam et somnuaut, Obdormivi et somnum cepi; aut, Obdormio et somnum capio; sed, Obdormiam et somnumors in victoriam . Hoc est unde dicitur: Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exfecisti me. Hic non dixit, Facies; sed, Fecisti. In quo ergo jam ista spes est, erit profecto etiam quod speratur. Et bene ait, singulariter: potest enim referri adversus illos multos qui, multiplicati a tempore frumenti vini et olei sui, dicunt: Quis ostendit nobis bona? perit enim haec multiplicitas, et singularitas tenetur in sanctis, de quibus dicitur in Actibus Apostolorum: Multitudinis autem credentium erat anima una et cor unum . Singulares ergo et simplices, id est, secreti a multitudine ac turba nascentium rerum ac morientium, amatores aeternitatis et unitatis esse debemus; si uni
Abbreviated transcription (Latin):
et olei sui : Innumerabilibus completa fantasmatib Si cmulti plicata ẽ
ut non possit agere quod p̃ceptumẽ : Sentite ded nõ in bonitate & in
simplicitate cordis querite illũ Ista enĩ multiplicitas illi simplicitati
uehem̃t̃ aduersaẽ. &ideo istis relictis quimultis̃. Multi plicati scili¬
cet temporaliũ cupiditate et dicunt : qui sostendit nob bona : Quae
inoculis foris. sed intus cordis simplicitate quaerendas̃. Mirfidelis
exultat etdicit : In pace inidipsum obdormiã et somnũ capiam:
Recte enim speratur atalib: omnimodamentis abalienatio a morta¬
libus rebus : et misertarũ saeculi huius obliuio.: Quae nomine obdor
mitionis. et somni decenter. et prophetice significatur: ubi sũma pax.¬
nullo tumultu inter pellari po¬
test: Sed hoc iam nontenetur
inhacuita. sed post hanc uitam
sperandum ẽ . Hocetiam ipsa
uerba ostendunt quae futuri sunt temporis.. Non enim dictum ẽ

Expanded text:
et olei sui, innumerabilibus completa phantasmatibus sic multiplicata est, et olei sui, innumerabilibus completa phantasmatibus sic multiplicata est, ut non possit agere quod praeceptum est: Sentite de Domino in bonitate, et in simplicitate cordis quaerite illum ; ista enim multiplicitas illi simplicitati vehementer adversa est. Et ideo istis relictis qui multi sunt, multiplicati scilicet temporalium cupiditate et dicunt, Quis ostendit nobis bona, quae non oculis foris, sed intus cordis simplicitate quaerenda sunt, vir fidelis exsultat et dicit: In pace, in idipsum obdormiam, et somnum capiam. Recte enim speratur a talibus omnimoda mentis abalienatio a mortalibmitionis et somni decenter et prophetice significatur, ubi sunullo tumultu interpellari potest. Sed hoc jam non tenetur in hac vita, sed post hanc vitam sperandum est. Hoc etiam ipsa verba ostendunt, quae futuri sunt temporis: non enim dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
additum ẽ sui: Estenim et frumentum dĩ. Siquidem ẽ panis uiuus qui
decaelo descendit: Etestuinumdĩ. Nam in ebriabuntur inquit abuber¬
tate domustuae. Etoleum dĩ dequo dictumẽ: In pinguasti oleo caput
metm Isti autẽ multi: quidicunt : qui sostendit nob bona: &regnum
caelorum intrasenoneẽ uident. Atempore frumenti uini etolei sui
multi plicatis̃ : Non enim multi plicatio semper ubertatẽ significat: etñ
plerumq exiguitatẽ : Cum dedita temporalibus uoluptatib animac
semꝑ ex ardescit cupiditate nec satiari potest. et multiplicatq aerũ nosa
cogitatione distenta simplex bonum uidere nonsinitꝰ᷑.: Qualis illa ẽ de
quadicitur. Corpus enim quod corrum pitur ad grauat animã et de¬
primit terrena in habitatio sensum multa cogitantẽ . Talis anima tẽ¬
poralium bonorum decessione. et successione. Id ẽ. a tẽpore frum̃ti uini

Expanded text:
additum est, sui: est enim et frumentum Dei, siquidem est panis vivus qui additum est, sui: est enim et frumentum Dei, siquidem est panis vivus qui de coelo descendit ; est et vinum Dei, nam Inebriabuntur, inquit, ab ubertate domus tuae est et oleum Dei, de quo dictum est: Impinguasti in oleo caput meum . Isti autem multi qui dicunt, Quis ostendit nobis bona? et regnum coelorum intra se esse non vident , a tempore frumenti, vini et olei sui multiplicati sunt. Non enim multiplicatio semper ubertatem significat, et non plerumque exiguitatem: cum dedita temporalibus voluptatibus anima semper exardescit cupiditate, nec satiari potest, et multiplici atque aerumnosa cogitatione distenta, simplex bonum videre non sinitur; qualis est illa de qua dicitur: Corpus enim, quod corrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Talis anima temporalium bonorum decessione et successione, id est, a tempore frumenti, vini
Abbreviated transcription (Latin):
sari quod caesarisẽ. et dõ quod dĩ ẽ : tã quã sidiceret : quẽ am modũ
caesar a uobis exigit impressionẽ imaginis suae: sic& ds̃ utquẽ ã¬
modũ illi redditur nummus. sicdõ anima lumine uultus eiꝰ inlus¬
trata atq signata. Dedisti laetitiã in cordemeo. Nonergo fo¬
ris quaerendaẽ letitia ab his qui ad huc graues corde diligunt
uanitatẽ. & quer̃ m̃datiũ Sed intus ubi signatumẽ lum̃ uultus dĩ
cum loquebatur in apło dicente: Anuultis experimentum accipere¬
eius qui in me loquitur xp̃s : Non ei foris utiq: sed in ipso corde. Id .ẽ.
sectantes quicerte multi s. nihil aliud nouer̃ dicere. nisi quis ostendit
nobis. cumuera : et certabona. intra semetipsos uidere non possit .
Itaq consequenter de his rectissime dicitur quod adiungit.: Atẽ¬
porefrumento uini etolei sui multi plicatis . Non enim uacat quod

Expanded text:
sari quod Caesaris est, et Deo quod Dei est ; tanquam si diceret: Quemadmodum sari quod Caesaris est, et Deo quod Dei est ; tanquam si diceret: Quemadmodum Caesar a vobis exigit impressionem imaginis suae, sic et Deus; ut quemadmodum illi redditur nummus, sic Deo anima lumine vultus ejus illustrata atque signata. Dedisti laetitiam in cor meum. Non ergo foris quaerenda est laetitia, ab his qui adhuc graves corde diligunt vanitatem et quaerunt mendacium, sed intus ubi signatum est lumen vultus Dei: cum loquebatur in Apostolo dicente: An vultis experimentum ejus accipere qui in me loquitur Christus ? non ei foris utique; sed in ipso corde, id est, Sed homines temporalia sectantes, qui certe multi sunt, nihil aliud noverunt dicere, nisi Quis ostendit nobis bona? cum vera et certa bona intra semetipsos videre non possint. Itaque consequenter de his rectissime dicitur, quod adjungit: A tempore frumenti, vini et olei sui multiplicati sunt. Non enim vacat, quod
Abbreviated transcription (Latin):
in uoluti meritis suis. putant temporaeẽ peiora quam p̃terita fuer̃.
siue deipsa futura uita quae nobis promittitur dubitantium uel
desperantium: Qui sae pedicunt. quis nouit siuera s̃. dut quis ue¬
nit ab inferis. ut ista nuntiaret : Magnifice igur et breuiter sed
intrinsecus uidentibus ostendit. quae bona quaerenda sint: respon¬
dens illorum interrogationi. quidicunt. quisostenditnobis bona:
Signatumẽ Inquit in nobis lumen uultus tuidnẽ Hoclumen ẽ
totum hominis etuerum bonum quod non oculis sed mente conspicit:
Signatum autẽ dix̃ in nobis . tamquam denarius signatur regis
imagine: Homo enuim facusẽ ad imaginem & similitudinem di
quã petcando corrupit.: Bonum ergo eiusẽ uerũ atq aet̾nũ sire¬
nascendo signaetur : etadhoc credo ꝑtinere quod qui dã prudent̃
intellexer̃ illud. quod dñs uiso caesaris nummoait: Reddite cae¬

Expanded text:
involuti meritis suis putant tempora esse pejora quam praeterita fuerunt; involuti meritis suis putant tempora esse pejora quam praeterita fuerunt; sive de ipsa futura vita, quae nobis promittitur, dubitantium vel desperantium, qui saepe dicunt: Quis novit si vera sunt, aut quis venit ab inferis ut ista nuntiaret? Magnifice igitur et breviter, sed intrinsecus videntibus, ostendit quae bona quaerenda sint, respondens illorum interrogationi qui dicunt: Quis ostendit nobis bona? Signatum est, inquit, in nobis lumen vultus tui, Domine. Hoc lumen est totum hominis et verum bonum, quod non oculis, sed mente conspicitur. Signatum autem dixit in nobis, tanquam denarius signatur regis imagine: homo enim factus est ad imaginem et similitudinem Dei , quam peccando corrupit: bonum ergo ejus est verum atque aeternum, si renascendo signetur. Et ad hoc credo pertinere, quod quidam prudenter intelligunt, illud quod Dominus viso Caesaris nummo ait: Reddite Cae
Abbreviated transcription (Latin):
et inter positum dia psalma. Non absurde fortassis insinuat etiam tran¬
situm deuita uetere aduitamnouam. Utextincto uel infirmato ꝑ
penitentiam uetere homine : sacrificium iustitiae. secundum rege
hendenda: ut iste sit sensus: Sacrificate sacrificium iustitiae et spe¬
rate in dño : Idẽ recte uiuite. et sperate donum scĩ sp̃s. ut uos ueri¬
tas cui credidistis inlustret:
Sedtamen sperate inchno clause adhuc
dictumẽ : Sperantur autem quidnisibona .: sed quia unusquisq
idbonum uultadõ impetrare quod diligit: nec facile inueniuntꝰ
qui diligant bona interiora : Id .ẽ ad interiorem hominem perti
bona. Quisermo: et quae interrogatio cotidianaẽ omnium stulto¬
rum etiniquorum: siue pacem et tranquillitatem uitae saecularis
desiderantium : et propter diuersitatem generis humani non inue.¬
nientium. Qui etiam caeci accusare audent ordinem rerum: cum

Expanded text:
et interpositum diapsalma, non absurde fortassis insinuat etiam tranet interpositum diapsalma, non absurde fortassis insinuat etiam transitum de vita veteri ad vitam novam: ut exstincto vel infirmato per poenitentiam vetere homine, sacrificium justitiae secundum regenmprehendenda; ut iste sit sensus, Sacrificate sacrificium justitiae, et sperate in Domino, id est, Recte vivite, et sperate donum Spiritus tas, cui credidistis, illustret. 8. Sed tamen Sperate in Domino, clause adhuc dictum est. Sperantur autem quae, nisi bona? Sed quia unusquisque id bonum vult a Deo impetrare quod diligit, nec facile inveniuntur qui diligant bona interiora, id est, ad interiorem hominem pertinicunt: Quis ostendit nobis bona? Qui sermo, et quae interrogatio quotidiana est omnium stultorum et iniquorum; sive pacem et tranquillitatem vitae saecularis desiderantium, et propter perversitatem generis humani non invenientium, qui etiam caeci accusare audent ordinem rerum, cum
Abbreviated transcription (Latin):
norat. corautem eorum longeẽ ame .: Incubilibus urĩs conpungimini:
Hocẽ quodiam dictumẽ incordibus : Haecenim sunt cubilia dequib
dñs monet. ut intus oremus clausis ostuis.: Conpugimini aũ autadpae¬
nitentiae dolorem refertur. ut seipsa anima puniens conpungat. ne in
dĩ iudicio damnata torqueatur : atexitationem: ut euigilemus adui¬
dendam lucem xp̃i tam quamstimulis adhibitis .: Nonnulli autem non
conpungimini sed aperimini dicunt melius legi : quõ ingreco psalterio
VATΛΝΟ ΥΚTE Quod refertur ad illam dilatationem cordis: utex¬
tribulatus. Quare. Non absurde hic accipitur. ipsum eẽ. sacrificium
iustitiae: quod sit perpenitentiam .: Quidenim iustius quam ut suis
quisq peccatis quam alienis potius irascatur: Seq ipsum puniens
mactet dõ. Ansacrificium iustitiae opera iustas post penitentiã Nam

Expanded text:
norant, cor autem eorum longe est a me . In cubilibus vestris compungimini: norant, cor autem eorum longe est a me . In cubilibus vestris compungimini: hoc est quod jam dictum est, in cordibus; haec enim sunt cubilia de quibus et Dominus monet, ut intus oremus clausis ostiis . Compungimini autem, aut ad poenitentiae dolorem refertur, ut se ipsam anima puniens compungat, ne in Dei judicio damnata torqueatur; aut ad excitationem, ut evigilemus ad videndam lucem Christi, tanquam stimulis adhibitis. Nonnulli autem non compungimini, sed aperimini, dicunt melius legi; quoniam in graeco Psalterio est κατανύγητε, quod refertur ad illam dilatationem cordis, ut extribulatus . Quare non absurde hic accipitur ipsum esse sacrificium justitiae, quod fit per poenitentiam: quid enim justius, quam ut suis unusquisque peccatis, quam alienis potius irascatur, seque ipsum puniens mactet Deo? An sacrificium justitiae opera justa sunt post poenitentiam? Nam
Abbreviated transcription (Latin):
Qua propter autexper sana fidelis euangelizantis. aut ex ipsius dnĩ
sic accipiendumẽ: Ac sic dictum sit. Dñs exaudiet uos cum clama¬
dignus ex audiri : aut quomodo non frustra clamat peccator ad dnm̃
Ergo irascimini etnolite peccare. Quod duobus modis intellegi potest:
autetiam sura scimini nolite peccare . Id est etiam sisurgit lammo¬
tus animi quiiam propter poenam peccatinonẽ in potestate.
saltim non ei consentiat ratio etmens quae intus regenerata ẽ sedm̃
dm̃ : utmente seruiamus legidĩ : siad huc carne seruimus legi pecca¬
ti: Autagite penitentiam: Id .ẽ. irascimini uob̃ ipsis dep̃teritis
peccatis. et ulterius pectare desinite : Quaedicitis incordib: urĩs
Subauditur dicite: ut sit plena sententia. Quaedicitis : in cordib:
urĩs dicite : Id ẽ. nolite eẽ populus de quodictumẽ. Labiis me ho¬

Expanded text:
post hanc vitam. Quapropter aut ex persona fidelis evangelizantis, aut ex ipsius Domini, post hanc vitam. Quapropter aut ex persona fidelis evangelizantis, aut ex ipsius Domini, sic accipiendum est ac si dictum sit: Dominus exaudiet vos, dum clamadignus exaudiri, aut quomodo non frustra clamat peccator ad Dominum? Ergo Irascimini, inquit, et nolite peccare; quod duobus modis intelligi potest: aut, Etiam si irascimini, nolite peccare; id est, Etiam si surgit motus animi, qui jam propter poenam peccati non est in potestate, saltem ei non consentiat ratio et mens, quae intus regenerata est secundum Deum, ut mente serviamus legi Dei, si adhuc carne servimus legi peccati : aut, Agite poenitentiam; id est, irascimini vobis ipsis de praeteritis peccatis, et ulterius peccare desinite. Quae dicitis in cordibus vestris: subauditur, dicite; ut sit plena sententia: Quae dicitis, in cordibus vestris dicite; id est, nolite esse populus de quo dictum est: Labiis me ho
Abbreviated transcription (Latin):
posita rectissimae loquutione sequitur .: Et scitote quõ ammirabilem
fecit dñs scm̃ suum : sed inter positum di apsalma uetat istam cum superi¬
re coniungi.: Siue enim hebreum uerbum sit. sicut quidam uolunt quo
significetur fiat : siue grecum quo significatur interuallum psallendi.
utpsalmasit quod psallitur. Dia psalmauero interpositum inpsal¬
lendo silentium : ut quem ammodum sym psalmadicitur uocum copula¬
tio incantando : Itadia psalma disiunctio earum. ubi quȩ dam requier
distintae continuationis ostenditur : Siue ergo illud siue hoc siue aliud
aliquid sit. Certe illud probabile est non recte continuari & coniungi
sensum ubi diapsalma interponitur. : Dñs ex audi& me cum clamauero ad
Ieum. ⁊ hic nos ammoneri credo utmagna intentione cordis. idẽ interno
& incorporeo clamore auxilium inploremus dĩ: quõ sicut gratulandum
deinluminatione inhac uita. ita orandum prorequi..

Expanded text:
posito, rectissima locutione sequitur: Et scitote quoniam admirabilem posito, rectissima locutione sequitur: Et scitote quoniam admirabilem fecit Dominus sanctum suum. Sed interpositum diapsalma vetat istam cum superiore conjungi: sive enim hebraeum verbum sit, sicut quidam volunt, quo significatur Fiat; sive graecum, quo significatur intervallum psallendi, ut psalma sit quod psallitur, diapsalma vero interpositum in psallendo silentium; ut quemadmodum sympsalma dicitur vocum copulatio in cantando, ita diapsalma disjunctio earum, ubi quaedam requies disjunctae continuationis ostenditur: sive ergo illud, sive hoc, sive aliud aliquid sit, certe illud probabile est, non recte continuari et conjungi sensum, ubi diapsalma interponitur. 5. Dominus exaudiet me, dum clamavero ad eum: hic nos admoneri credo, ut magna intentione cordis, id est, interno et incorporeo clamore auxilium imploremus Dei; quoniam sicut gratulandum est de illuminatione in hac vita, ita orandum pro requie
Abbreviated transcription (Latin):
tam quam prima extrema sec tamini : quod .ẽ. uanitas et mendatiũ:
nisi eum quem suscitauit ab inferis. et in caelo ad dexteram collocauit:
Increpatur ergo genus humanum. ut ad eum se tandem abhuius mun¬
di amore conuertat. Sed siquem mouet coniunctio super addita
quodait. et scitote: facile est ut inscripturis animaduertat huius
loquutionis genus. familicreeẽ. illilingue qua prophetae locuti s̃
Nam sepe inuenis ita coeptum: Et dixit dñsadillum: & factumẽ
uerbum dnĩ adillum. Quae iunctura coniunctionis cum sententia
non p̃cesserit. cui consequens ad nectatur : Mirabiliter fortassis in¬
nouat prolationem ueritatis inuoce. cum eauisione quae fit in cor¬
deẽẽ coniunctam : quam quam hicdici possit quod superior sententia.
ut quid diligitis uanitatem. et queritis mendatium. Ita positaẽ. Ac si di¬
ceretur: Nolite diligere uanitatem et querere mendacium: quodita

Expanded text:
tanquam prima, extrema sectamini; quod est vanitas et mendacium? tanquam prima, extrema sectamini; quod est vanitas et mendacium? nisi eum quem suscitavit ab inferis, et in coelo ad dexteram collocavit? Increpatur ergo genus humanum, ut ad eum se tandem ab hujus mundi amore convertat. Sed si quem movet conjunctio superaddita, quod ait, Et scitote, facile est ut in Scripturis animadvertat hujus locutionis genus familiare esse illi linguae qua Prophetae locuti sunt. Nam saepe invenis ita coeptum: Et dixit Dominus ad illum, Et factum est verbum Domini ad illum. Quae junctura conjunctionis, cum sententia non praecesserit cui sequens annectatur, mirabiliter fortassis insinuat prolationem veritatis in voce cum ea visione quae fit in corde esse conjunctam. Quanquam hic dici possit, quod superior sententia, Utquid diligitis vanitatem, et quaeritis mendacium? ita posita est ac si diceretur, Nolite diligere vanitatem, et quaerere mendacium; quo ita
Abbreviated transcription (Latin):
cum dõ  Cuius caritatem diffusam habet incorde. per spm̃ scm̃ quida¬
tus ẽ nobis: Misereremei. et ex audi orationem meam: Curiterũ
rogat cum iamse exauditum. et dilatatum indicaueritꝰ. An propt̃nos
dequibus dicitur : Si autem quod nonuidemus speronus ꝑ patientiã
expectamus Autͣin illo qui credit perficiatur quod non inchoatũ ẽ:¬
Tilii hominum quousq graues corde: Saltim usq in aduentum in¬
quit filiidĩ. uester errordurauerit : quidergo ultra graues corde
estis : Quando habituri finem fallatiarum : siueritatis p̃sentiam non
habetis : Ut quiddiligitis uanitatem. etqueritis mendatium.
Vt quiduultis beati eẽ de infimis Solaueritas facit beatos. ex
qua uera sunt omnia . Nam uanita sẽ uanitantium. et omnia uanitas:
quae habundantia homini in omni labore suo. quae ipselaborat sub
sole : Vt quidergo tem poralium rerum amore detinemini. Vt quid

Expanded text:
cum Deo, cujus charitatem diffusam habet in corde per Spiritum sanctum, qui dacum Deo, cujus charitatem diffusam habet in corde per Spiritum sanctum, qui datus est nobis. Miserere mei, et exaudi orationem meam: cur iterum rogat, cum jam se exauditum et dilatatum indicaverit? An propter nos, de quibus dicitur: Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus ; aut ut in illo qui credidit perficiatur quod inchoatum eilii hominum, usquequo graves corde? saltem usque in adventum, inquit, Filii Dei vester error duraverit; quid ergo ultra graves corde estis? Quando habituri finem fallaciarum, si veritate praesente non habetis? Utquid diligitis vanitatem, et quaeritis mendacium? utquid vultis beati esse de infimis? Sola veritas facit beatos, ex quitur, cum dicit: Vanitas vanitantium, et omnia vanitas: quae abundantia homini in omni labore suo, quo ipse laborat sub sole ? De q
Abbreviated transcription (Latin):
Mirum cur primum. tam quam indicare uoluit hominibus exau¬
ditum seeẽ. & postea compellare exauditorem suum : Nisi foste
cum indicas set quem ammodum exauditus sit in ipsa dilatione cor¬
dis uoluit cum dõ loqui: Ut etiam hocmodo ostenderet
quidsit corde dilctari : Id .ẽ. lam corde habere in fusum dm̃: Cum
quo intrinsecus conloquatur : Quod in personaeius. qui credens in xpm̃
inluminatus ẽ. recte accipitur.: In ipsius autem dominici hominis
quẽ suscepit sapientiadĩ : Non uideo quem am modum hoc possit
congruere : Nonenim aliquando abea desertus ẽ : sed quẽ ammodũ
ipsa eius dep̃catio. nraẽ potius infirmitatis inditiumẽ: sicetiam de
ista repentina dilatatione cordis: potest idem dñs profidelibus suis lo¬
qui.. Quorum personam sibi inposuit. etiam cumait. Esuriui. & ñci¬
bastisme. sitiui et potum non de distismihi. etcetera. Quare. hic quo¬
q. potest dicere dilatastimihi: prouno exminimis suis con. loquente

Expanded text:
mirum cur primum tanquam indicare voluit hominibus exauditum se esse, et postea compellare exauditorem suum. Nisi forte cum indicasset quemadmodum exauditus sit in ipsa dilatatione cordis, maluit cum Deo loqui; ut etiam hoc modo ostenderet quid sit corde dilatari, id est, jam cordi habere infusum Deum, cum quo intrinsecus colloquatur. Quod in persona ejus qui credens in Christum illuminatus est, recte accipitur: in ipsius autem Dominici hominis, quem suscepit Dei Sapientia, non video quemadmodum hoc possit congruere; non enim ab ea aliquando desertus est. Sed quemadmodum ipsa ejus deprecatio, nostrae potius infirmitatis indicium est; sic etiam de ista repentina dilatatione cordis potest idem Dominus pro fidelibus suis loqui, quorum personam sibi imposuit etiam cum ait: Esurivi, et non cibastis me; sitivi, et potum non dedistis mihi , et caetera. Quare hic quoque potest dicere, dilatasti mihi, pro uno ex minimis suis colloquente
Abbreviated transcription (Latin):
meis feci. ex audies uocem meam. Curergo superius non ait ex¬
audies. sed exaudi. Anpostquam clamauit exaudiet. non exaudita
ẽ sensit quidoporteat transire. ut possit exaudiri. An& superius
exauditaẽ. sed nondum se intellegit ex auditã. quia nondum uidet

Expanded text:
meis feci, exaudies vocem meam. Cur ergo superius non ait, exmeis feci, exaudies vocem meam. Cur ergo superius non ait, exaudies; sed, exaudi? An postquam clamavit, exaudi, et non exaudita est, sensit quid oporteat transire ut possit exaudiri? An et superius exaudita est, sed nondum se intelligit exauditam, quia nondum videt
Abbreviated transcription (Latin):
nonnisi unus ds̃. Quia etcum dixisset apłs. ex quo omnia. perquẽ omã
in quo omã trinitatem ipsam insinuasse creditur. Nectam̃ subiecit
cemmeam: Quid sibi uult quod superius dix̃ exaudi. quasi in p̃sentise
ex audiri cuperet: nunc uero dicit. mane exaudies non exaudis. dadte
ad orabo non adte adoro. et de inceps Man Se adstabotibi et
uidebo: Non a cdstabo etuideo: nisi forte supe
tit se nonuidere quod cupit. et tamen sperare non desinit: Spes enĩ
quaeuidetur nonẽ spes: Intellegit tamen quare nonuideat᷑. qui a
non dum nox peractaẽ. Id .ẽ. tenebrȩ quas peccata meruerunt. Dic̃
ergo. quõ adte ad orabo dnẽ. Id .ẽ. quõ tantuses. adquem adorabo.
Mane exaudies uocem meã. Non illees inquit qui possis uideri ab
eis. quorum ab oculis. nox peccatorum non dum recessit.: Peractaer¬
go erroris mei nocte. & discedentibus tenebris. quas mihi peccatis

Expanded text:
nonnisi unus Deus. Quia et cum dixisset Apostolus: Ex quo omnia, per quem omnia, nonnisi unus Deus. Quia et cum dixisset Apostolus: Ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia , Trinitatem ipsam insinuasse creditur; nec tamen subjecit, mine, mane exaudies vocem meam: quid sibi vult quod superius dixit, exaudi, quasi in praesenti se exaudiri cuperet, nunc vero dicit, mane exaudies, non, exaudi; et, ad te orabo, non, ad te oro; et deinceps, mane astabo tibi et videbo, non, asto et video? Nisi forte supertit se non videre quod cupit, et tamen sperare non desinit: spes enim quae videtur, non est spes . Intelligit tamen quare non videat, quia nondum nox peracta est, id est tenebrae quas peccata meruerunt. Dicit ergo, Quoniam ad te orabo, Domine, id est, quoniam tantus es ad quem orabo, mane exaudies vocem meam. Non ille es, inquit, qui possis videri ab eis quorum ab oculis nox peccatorum nondum recessit: peracta ergo erroris mei nocte, et discedentibus tenebris quas mihi peccatis
Abbreviated transcription (Latin):
meae. Idẽ illi uoci quam ut ds̃ intellegat petit.: Quae quadis sit. lam in¬
sinuauit cum dixit. Intellege clamorem meum: Intende uoci obsecratio¬
nis meae: Rexmeus et dĩmeus. Quamuis etfilius ds̃ et paterds̃. &
simul et pater et filius unus dr̃ . et sun terrogemur despũ scõ. Nihil aliu
respondendum ẽ. nisi quod ds̃ sit. Et cum simuldicuntur pater et filius
et sp̃s sc̃s. nihilaliud intellegendum ẽ quam unusds̃ : Tamenregem filiũ
solent appellare scripturae : secundum ergo illud quod dictũ ẽ.
Perme itur ad patrẽ. Recte primo rexmeus. et deinde ds̃ meus: Nec
tamen dixit intendite. sed intende. Nonduos auttres deos fides¬
auttres deos fides
catholica p̃dicat. sed ipsam trinitatem unum dm̃
non ut eadem tri¬
nitas. simul possit aliquando pater. aliquan¬
do filius. aliquan¬
do sp̃s sc̃s dici. sicut sabellius credit. sed ut pat
nonnisi pater. et
& haec trinitas

Expanded text:
meae: id est, illi voci, quam ut Deus intelligat petit; quae qualis sit jam inmeae: id est, illi voci, quam ut Deus intelligat petit; quae qualis sit jam insinuavit, cum dixit: Intellige clamorem meum. Intende voci obsecrationis meae, Rex meus et Deus meus. Quamvis et Filius Deus, et Pater Deus, et simul Pater et Filius unus Deus; et si interrogemur de Spiritu sancto, nihil aliud respondendum est, nisi quod Deus sit; et cum simul dicuntur Pater et Filius et Spiritus sanctus, nihil aliud intelligendum est quam unus Deus; tamen regem Filium solent appellare Scripturae. Secundum ergo illud quod dictum est, Per me itur ad Patrem , recte primo, Rex meus, et deinde, Deus meus. Nec tamen dixit, Intendite; sed, Intende: non enim duos aut tres deos fides catholica praedicat, sed ipsam Trinitatem unum Deum: non ut eadem Trinitas simul possit aliquando Pater, aliquando Filius, aliquando Spiritus sanctus dici, sicut Sabellius credidit; sed ut Pater nonnisi Pater, et et haec Trinitas
Abbreviated transcription (Latin):
itulus psalmi ẽ
proea quae hereditatem accepit. Intellegitꝰ
Secundum illud: Beatimites quia ipsi hereditate possidebt̃
terram : Quam terram : nisi dequa dicitur
tiomea in terra uiuentium.: Et illi¬
hereditatis meae & calicis mei : dicitur ethereditas dĩ uicis¬
sim ecclesia. secu ndũ illud  Postula ame & dabo tibi gentes
hereditatem tuam.: Ergohere¬
ditas nrã ds̃ dicitur. qui aipsenos
tas dĩ dicimur. quia ipsenos ammi¬
nistrat etregit. qua propter uox etlesiae ẽ. In hoc psalmo uocatȩ
adhereditatem. ut ex ipsa fiat hereditas dñi Uerbamea ex audidnẽ.¬
Uocata inuocat dnm̃. ut eodem opitulante. pertranseat nequitiam sae¬
culi huius. et ad eum perueniat: Intellege clamorem meum. Bene¬
ostendit quis iste sitclamor: quaminterior decordis cubili sinestre¬
pitu corporis perueniataddm̃. Quandoquidem uox corporalis audi¬
tur spiritalis autem intellegitur: quamquam hoc sit etiam exaudiredĩ

Expanded text:
itulus Psalmi est: Pro ea quae haereditatem accipit. Intelligitur secundum illud: Beati mites, quia ipsi haereditate possidebunt terram ; quam terram? nisi de qua dicitur: portio mea in terra viventium ; et illreditatis meae et calicis mei . Dicitur et haereditas Dei vicissim Ecclesia secundum illud: Postula a me, et dabo tibi gentes aereditatem tuam . Ergo haereditas nostra Deus dicitur, quia ipse nos tas Dei dicimur, quia ipse nos administrat et regit. Quapropter vox Ecclesiae est in hoc psalmo vocatae ad haereditatem, ut et ipsa fiat haereditas DomiDomine: vocata invocat Dominum, ut eodem opitulante, pertranseat nequitiam saeculi hujus, et ad eum perveniat canticum. Costendit quis iste sit clamor, quam interior de cordis cubili sine strepitu corporis perveniat ad Deum; quandoquidem vox corporalis auditur, spiritualis autem intelligitur. Quanquam hoc sit etiam exaudire Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
nedicitur dediabolo &angelis eius.: Qui non solum in totum xp̃i corp:
sed etiam in singulos quosq priuatim seuiunt.: Dentes pectatorum
contriuisti: Habetunus quisq maledicentes  sibi. habetetiam ui¬
tiorum auctores. conantes eum aꝓpĩ corpore p̃cidere : Sed dnĩ ẽ
salus.: Cauendaẽ superbia: etdicendum. Adhesit animamea
post te ÷ & superpopulum tuum benedictio tua: hoc ẽ super

Expanded text:
ne dicitur de diabolo et angelis ejus, qui non solum in totum Christi corpus, ne dicitur de diabolo et angelis ejus, qui non solum in totum Christi corpus, sed etiam in singulos quosque privatim saeviunt. Dentes peccatorum contrivisti: habet unusquisque maledicentes sibi; habet etiam vitiorum auctores conantes eum a Christi corpore praecidere. Sed Domini est salus; cavenda superbia est, et dicendum: Adhaesit anima mea post te . Et super populum tuum benedictio tua, hoc est super
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ : Tuautem dnẽ susceptormeuses: Haecenim spesẽ quod naturam
humanam in xp̃m suscipere dignatusẽ : Gloria mea : exilla regula ne
quis sibi aliquid tribuat: et exaltans caputmeum. Siue ipsum qui om¬
subdantur : Cumiam carnis resurrectione absordietur mors inuictoria :
Voce mea ad dnm̃ clamaui: uoceilla intima etintentissima. Ex audiuit
me demonte scõfuo. Deipso perquem nobis subuenit. et quomediatore
nos exaudit: : Ego dormiui & somnum coepi. etex surrexi. quõ dñs suscepit
me .: Quis hoc non potest fidelium dicereꝰ. recolens mortem peccatorum
suorum & donum regenerationis. : Nontime bomilia populi circũ dantis
me exceptis his quae uniuersaliter ec clesia sustinuit & sustinet :
Habet etiam unus quisq temptationes: quibus cirtum uallatus haecdicait
percus sistiomnes aduersantes mihi sine causa . Recte in p̃destinatio¬

Expanded text:
ejus. Tu autem, Domine, susceptor meus es; haec enim spes est, quod naturam ejus. Tu autem, Domine, susceptor meus es; haec enim spes est, quod naturam humanam in Christo suscipere dignatus est. Gloria mea: ex illa regula, ne quis sibi aliquid tribuat. Et exaltans caput meum: sive ipsum qui omsubdantur, cum jam carnis resurrectione absorbetur mors in victoriam . Voce mea ad Dominum clamavi: voce illa intima et intentissima. Et exaudivit me de monte sancto suo: de ipso per quem nobis subvenit, et quo mediatore nos exaudit. Ego dormivi, et somnum cepi; et exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me: quis hoc non potest fidelium dicere, recolens mortem peccatorum suorum, et donum regenerationis? Non timebo millia populi circumdantis me. Exceptis his quae universaliter Ecclesia sustinuit et sustinet, habet etiam unusquisque tentationes quibus circumvallatus haec dicat:percussisti omnes adversantes milti sine causa: recte in praedestinatio
Abbreviated transcription (Latin):
in euangelio dicitur: Messis matura deposuit. Cuius salusẽ in eius resur¬
rectione : qui pronobis dignatus ẽmori . Quõ tupertus sisti omnes ad ũsantes
mihi sine causa denter peccatorum conteruisti : Lam regnante
ecdesia. inimici nominis xp̃iani confusione percussi funt. & si ue
maledica uerba eorum siue principatus inirritum ducti: Credite
omines. quod dnĩ ẽ salus. Et tudnẽ. Sit superpopulũ tuum be¬
nedietiotua.: Potest etiam unus quisq nrm̃ dicere : cum uitiorũ
et cupiditatum multitudo resistentem mentem ducit inlegem peccati.
Dnẽ quidmulti plicati sunt qui tribulantme : multi insurgunt aduer¬
sũ me. & quõ plerumq coaceruatione uitiorum subripit desperatio
sanitatis : Tam quam ipsis uitis insultantibus animae. uel etiam diabo¬
lo et angelis eius. pernoxias suggestiones. ut desperemus: operantib
uerissi medicitur: Multi dicunt animae meae : nonẽ salus illi in dõ

Expanded text:
in Evangelio dicitur, messis matura deposuit, cujus salus est in ejus resurin Evangelio dicitur, messis matura deposuit, cujus salus est in ejus resurrectione, qui pro nobis dignatus est mori. Quoniam tu percussisti omnes adversantes mihi sine causa, dentes peccatorum contrivisti: jam regnante Ecclesia, inimici nominis christiani confusione percussi sunt, et sive maledica verba eorum, sive principatus, in irritum deducti. Credite ergo, homines, quod Domini est salus: et, tu, Domine, sit super populum tuum benedictio tua. 10. Potest etiam unusquisque nostrum dicere, cum vitiorum et cupiditatum multitudo resistentem mentem ducit in lege peccid multiplicati sunt qui tribulant me, multi insurgunt adversum me? Et quoniam plerumque coacervatione vitiorum subrepit desperatio sanitatis, tanquam ipsis vitiis insultantibus animae, vel etiam diabolo et angelis ejus per noxias suggestiones ut desperemus operantibus, verissime dicitur: Multi dicunt animae meae: Non est salus illi in Deo
Abbreviated transcription (Latin):
me demontescõ Haecẽ oratio omnium scõrum odor suauitatis. quias¬
cendit in conspectudñĩ : Iam enim exauditur ecclesia deipsomonte. qđ
etiam caputeius ẽ: uel deilla iustitiadĩ. qua& liberantur electi eius. &
persecutores eorum puniuntur: : Dicat populus dĩ etiam illud. Ego
dormiui et somnum coepi. et ex surrexi. quõ dñs suscepitme : Vt adiungatꝰ
et cohereat capitisuo.: Huic enim populodictumẽ : Surge quidormis &
Dequibus generaliter dictumẽ: Qui autem dormiunt. nocte dormiunt:
Dicat etiam. Nontime bomilia populi cirtum dantis me. Cirtum uallan¬
tium scilicet gentium. ad extinguendum nomen sipossent ubiq xp̃ianum¬
hocipsi capitisuo corpusdicere .: Illo enm ex surgente : saluum factũ ẽ : qui as¬
cendit in altum captiuam egit captiuitatem. dedit dona hominibus. Hocenĩ
in p̃distinatione a propheta dicitur: quod usq ad terras dnm̃ dm̃ : Illa de qua

Expanded text:
e sancto suo. Haec est oratio omnium sanctorum, odor suavitatis qui ase sancto suo. Haec est oratio omnium sanctorum, odor suavitatis qui ascendit in conspectu Domini: jam enim exauditur Ecclesia de ipso monte, quod etiam caput ejus est; vel de illa justitia Dei, qua et liberantur electi ejus, et persecutores eorum puniuntur. Dicat populus Dei etiam illud: Ego dormivi, et somnum cepi; et exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me, ut adjungatur et cohaereat capiti suo; huic enim populo dictum est: Surge qui dormis, et de quibus generaliter dictum est: Qui autem dormiunt, nocte dormiunt . Dicat etiam: Non timebo millia populi circumdantis me; circumvallantium scilicet gentium, ad exstinguendum nomen, si possent, ubicumhoc ipsi capiti suo corpus dicere; illo enim exsurgente salvum factum est, qui ascendit in altum, captivam egit captivitatem, dedit dona hominibus : hoc enim in praedestinatione a Propheta dicitur, quo usque ad terras Dominum nostrum, illa de qua
Abbreviated transcription (Latin):
in illo peromnia : qui est caput xp̃s. Ex quo totum corpus conexum & con¬
pactum.: Loquatur ergo apud prophetã simul ecdesia. Et caput
eius : inter procellas persetutionum constituta ꝑ uniũ sũ orbẽterrarũ.
Non enim aliter sperarentposse se perdere et clesiam. latissime pullu¬
lantem : Nisi eam addĩ curam pertinere non crederent. Tuautem
dñe susceptor meus es: in xpo utiq : Nam in illo homine et ecdesia sus¬
cepta ẽ a uerbo quod caro factumẽ. et habitabit innobis. quia incaeles¬
tibus nos sedere fecit una cum illo. Praecedente enim capite. mem¬
bra cetera consequenter.: Quis enimnos separabit a caritate xp̃i.
Recte ergo dicit etiam etdesia. susceptor meuses. gloriamea : Non
enim sibi tribuit quod excellit: cum intellegit. cuius gratia et miseri¬
cordia talisẽ: et exaltans caput meum: Ipsum scilicet qui primogenitus
s ascendit in caelum:: Uocemea ad dnm clamaui e

Expanded text:
in illo per omnia, qui est caput Christus, ex quo totum corpus connexum et comin illo per omnia, qui est caput Christus, ex quo totum corpus connexum et compactum est . Loquitur ergo apud Prophetam simul Ecclesia et caput ejus, inter procellas persecutionum constituta per universum orbem terrarum, non enim aliter sperarent posse se perdere Ecclesiam latissime pullulantem, nisi ad Dei curam pertinere non crederent. Tu autem, Domine, susceptor meus es: in Christo utique; nam in illo homine et Ecclesia suscepta est a Verbo, quod caro factum est, et habitavit in nobis ; quia et in coelestibus nos sedere fecit una cum illo : praecedente enim capite, membra caetera consequentur; quis enim nos separabit a charitate Christi ? Recte ergo dicit etiam Ecclesia: Susceptor meus es, gloria mea; non enim sibi tribuit quod excellit, cum intelligit cujus gratia et misericordia talis est. Et exaltans caput meum, ipsum scilicet qui primogenitus a mortuis ascendit in coelum. Voce mea ad Dominum clamavi, e
Abbreviated transcription (Latin):
catorum pertutiendo omnes aduersantes mihi sine causa.: Princi¬
pes enim eum. setundum euangelicam historiam. persecuti sunt᷑ : cum
derent. et procredentibus orauit. Nam dnĩ ẽ salus cumdicitur ad
homines sermo dirigitur. Nec ita sequitur . & super populum suum
benedictio eius : ut totum hominibus dictum sit. sed ad ipsum dm̃ ora¬
tio conuertitur. proipsopopulo cui dictum ẽ : dniẽ salus.. Quidergo
ait : Nisi hoc ne modese p̾sumat. quõ dnĩẽ saluos facere demorte peca¬
ti. Naminfelix ego homo. quisme liberabit decorpore mortis huius
tuum. dete salutem spe rantem.: Potest istepsalmus accipi ad perso¬
nam xp̃i : Alio modo : idẽ ut totus loquitur: Totus dico cum corpore
suo. cui caputest: secundum apłm quidicit. Uos autem estis corpus
xp̃i et membra. Ergo ille caputẽ huius corporis Propter quod
alio locodicit. Ueritatem autem facientes incaritate. augeam ur

Expanded text:
catorum, percutiendo omnes adversantes mihi sine causa: princicatorum, percutiendo omnes adversantes mihi sine causa: principes enim eum secundum evangelicam historiam persecuti sunt, cum derent, et pro credentibus oravit: nam, Domini est solus cum dicitur, ad homines sermo dirigitur; nec ita sequitur, Et super populum suum benedictio ejus, ut totum hominibus dictum sit; sed ad ipsum Deum oratio convertitur, pro ipso populo cui dictum est: Domini est salus. Quid ergo ait, nisi hoc? Nemo de se praesumat, quoniam Domini est salvos facere de morte peccatis nam Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? e salutem sperantem. 9. Potest et iste psalmus accipi ad personam Christi alio modo, id est, ut totus loquatur. Totus dico, cum corpore suo cui caput est, secundum Apostolum qui dicit: Vos autem estis corpus Christi et membra ; ergo ille caput est hujus corporis. Propter quod alio loco dicit: Veritatem autem facientes in charitate, augeamur
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipiunt : ita uiuunt : Qui faciunt quod dictum ẽ: Luceant opera urã
coram hominibus: ut benedicant patrem uestrum qui incaelis ẽ : Horum
enim auctoritate commoti dõ perillos loquenti & operanti ho¬
mines credunt : et separati a scło. cui confłrmati erant. in ecclesiae mẽ¬
bris transeunt.: Et ideo recte isti perquos haec fiunt. dentes dicuntur
deconsis ouibus similes : quia curarum terrenarum onera deposuerunt :
ascendentes delauacro. de sordium scłi ablutione : persa cramentum
baptismatis: omnes geminos pariunt. Operatur enim duo p̃cepta
de quibus dictum ẽ : In his duobus p̃ceptis. totalex pendet et prophetae
diligentes dm̃ extoto corde et ex tota anima: et extotamente . et proxi¬
mum tam quam seipsos.: Inquibus sterilis non ẽ quõtales fructus red¬
duntdõ. Secundum ergo istum intellectum sic accipiendumẽ. dentes
peccatorum conteriusti. Id est inirritum adduxisti principes pec¬

Expanded text:
praecipiunt ita vivunt; qui faciunt quod dictum est: Luceant opera vestra praecipiunt ita vivunt; qui faciunt quod dictum est: Luceant opera vestra coram hominibus, ut benedicant Patrem vestrum qui in coelis est : horum enim auctoritate commoti, Deo per illos loquenti et operanti homines credunt, et separati a saeculo cui conformati erant, in Ecclesiae membra transeunt. Et ideo recte isti, per quos haec fiunt, dentes dicuntur detonsis ovibus similes, quia terrenarum curarum onera deposuerunt, et ascendentes de lavacro, de sordium saeculi ablutione per sacramentum baptismatis, omnes geminos pariunt. Operantur enim duo praecepta, de quibus dictum est: In his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae , diligentes Deum ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota mente; et proximum tanquam seipsos. In quibus sterilis non est, quoniam tales fructus reddunt Deo. Secundum ergo istum intellectum sic accipiendum est, dentes peccatorum contrivisti; id est, in irritum adduxisti principes pec
Abbreviated transcription (Latin):
catorum : dilacerantium maledictis filium dĩ : ut sic accipimus dentes
Verba maledica.: quibus dentibus dicit apłs : Si autem mordetis in ui¬
cem. uidete ne consum amini ab inuicem.. Possunt etdentes peccato¬
rum accipi principes peccatorum: quorum auctoritate quisq desocie¬
tate recte uiuentium p̃ciditur. et quasi incorporat᷑ maleuiuentibus.
Hisdentibus contrarii sunt dentes ecclesiae. Quorum auctoritate aberro¬
regentilium uariorumq dogmatum p̃ciduntur credentes. et in eam quae
xp̃i corpus trans feruntur :: Hisdentibus dictumẽ petro utmanducaret
mactata animalia. Iclest occidendo ingentibus quod erant. et trans mu¬
tando in id quod ipseeet̃. De hisdentibus ec desiaedicitur: Dentestui
sicut grex detonsarum: ascendens delauacro quae omnes geminos pariunt :
et sterilis nonẽ in illis.: Hi sunt quirecte p̃cipiunt : et quemam modum

Expanded text:
catorum dilacerantium maledictis Filium Dei; ut sic accipiamus dentes, catorum dilacerantium maledictis Filium Dei; ut sic accipiamus dentes, verba maledica, quibus dentibus dicit Apostolus: Si autem mordetis invicem, videte ne consumamini ab invicem . Possunt et dentes peccatorum accipi principes peccatorum, quorum auctoritate quisque de societate secte viventium praeciditur, et quasi incorporatur male viventibus. His dentibus contrarii sunt dentes Ecclesiae, quorum auctoritate ab errore gentilium variorumque dogmatum praeciduntur credentes, et in eam quae Christi corpus est transferuntur: his dentibus dictum est Petro ut manducaret mactata animalia ; id est, occidendo in Gentibus quod erant, et transmutando in id quod ipse esset. Et de his dentibus Ecclesiae dicitur: Dentes tui sicut grex detonsarum ascendens de lavacro, quae omnes geminos pariunt, et sterilis non est in illis . Hi sunt qui recte praecipiunt, et quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
lam profactis habenda. Miscentur quoq: presentis temporis uerba.
puli cirtum dantis me. Scriptumẽ in euangelio. quanta eum multi¬
tudo patientem. etcruci fixum circum steterit. Ex surge dñe. sal¬
facit.: Non quidem ubiq sedubi congruenter dici potest ueluti cũ
ipse loqui dicitur: quando eius dono loquntur apłi uel prophetae. uel
quiq nunti ueritatis .: Vnde illud.ẽ. Anuultis experimentum accipe¬
reeius. qui in meloquitur xp̃s:: Nonenim ait eius. quo inluminante
aut iubente loquor: sed prorsus ipsam loquutionem illi tribuit. cuius
causa : Nonita distinguendum ẽ quasi una sententiasit: Ex surgednẽ
saliuim me fac ds̃ meus: quõ tupercussisti omnes aduersantes mihi sine
causa.: Nonenim propterea saluum facit. quia percus sit in imicos eius.
sed potius ipso saluo facto illos percussit. Ergo adid quod sequitur per¬
tinet: utiste sit sensus : quõ tupercus sisti omnes aduersantes mihi sine cau
contrita sunt: Idest inirritum quasi inpuluerem perductas. Uerba pec¬

Expanded text:
am pro factis habenda. Miscentur quoque praesentis temporis verba, imebo millia populi circumdantis me: scriptum est in Evangelio, quanta eum multitudo patientem et crucifixum circumsteterit . Exsurge, Domine, salfacit; non quidem ubique, sed ubi congruenter dici potest, veluti cum ipse loqui dicitur, quando ejus dono loquuntur Prophetae vel nuntii veritatis. Unde illud est: An vultis experimentum accipere ejus qui in me loquitur Christus ? non enim ait, ejus quo illuminante aut jubente loquor; sed prorsus ipsam locutionem illi tribuit cujus causa: non ita distinguendum est, quasi una sententia sit, Exsurge, Domine; salvum me fac, Deus meus, quoniam tu percussisti omnes adversantes mihi sine causa: non enim propterea salvum facit, quia percussit inimicos ejus; sed potius ipso salvo facto, illos percussit. Ergo ad id quod sequitur pertinet; ut iste sit contriti sunt, id est, in irritum quasi in pulverem perducta verba pec
Abbreviated transcription (Latin):
INIS LEGIS XP̃S ADIUSTITIÃ OMNICREDENI
Iicenim finis. perfectionem significat non consum matio¬
nem.: Utrum autem omne canticum psalmussit. an potius
omnis psalmus canticum : ansint quȩdam cantica. quae non possint dici
psalmi : Etquidam psalmi quinon pos sint dici cantica: queri potest: sed anim¬
aduertendȩ scripturȩ sunt. nefoste canticum. laetitiam indicet. ⁊¬
ꝓsalmi autem dicuntur. qui cantantur ad psalterium. quousum eẽ dđ
prophetam inmagno mysterio prodit historia. : Dequare non hicẽ
disserendi locus. quõ diuturnam inquisitionem & longam disputatio¬
nem desiderat. Nunc interim aut uerba dominici hominis. postre¬
surrectionem expectare debemus. aut hominis inecclesia. credentis
bulatione dilatastimihi. Ab angustiis tristitiae. in latitudinẽ gau¬
diorum meduxisti. Tribulatio enim &angustia in omnẽ animam
hominis operantis malum. Qui autem dicit gaudemus intribula¬
tionibus. scientes quõ tribulatio patientiã operatur. usq ad il¬

Expanded text:
inis Legis Christus ad justitiam omni credenti : hic enim finis perfectionem significat, non consumptionem. Utrum autem omne canticum psalmus sit, an potius omnis psalmus canticum; an sint quaedam cantica quae non possint dici psalmi, et quidam psalmi qui non possint dici cantica, quaeri potest. Sed animadvertendae Scripturae sunt, ne forte Canticum laetitiam indicet: Psalmi autem dicuntur, qui cantantur ad psalterium; quo usum esse David prophetam in magno mysterio, prodit historia . De qua re non est hic disserendi locus; quia diuturnam inquisitionem et longam disputationem desiderat. Nunc interim aut verba Dominici hominis post resurrectionem exspectare debemus, aut hominis in Ecclesia credentis bulatione dilatasti mihi: ab angustiis tristitiae, in latitudinem gaudiorum me duxisti; tribulatio enim et angustia in omnem animam hominis operantis malum . Qui autem dicit: Gaudemus in tribulationibus, scientes quoniam tribulatio patientiam operatur, usque ad il
Abbreviated transcription (Latin):
ei quite fecit subditus eẽ noluisti: Sed simei inquit non fuerint dominatu
Tunc in maculatus ero &emundabor adelicto magno. ⁊ Putamus quod de¬
licto illudest delictum magnum: forte aliud sit quam dicturus sum: Non

Expanded text:
ei qui te fecit subditus esse noluisti. 15. Sed si mei, inquit, non fuerint dominata, tunc immaculatus ero; et mundabor a delicto magno: quo putamus delicto? quod illud est delictum magnum? Forte aliud sit quam dicturus sum, non
Abbreviated transcription (Latin):
erit : uetustate firmabitur. Acuit namq: iniudaeis. et hoc
aceto dnm̃ potauerunt.: Nam illud uinum: quod degenera¬
tioneuitis noui testamenti bibiturus ẽ cum scĩs suis dñs in regno
patris sui. suauissimum atq firmissimum sit necesseẽ : Solent
accipi tortularia etiam martyria. tam quam afflictione perse¬
cutionũ Calcatiseis qui xp̃i nomen confessisunt : Mortaliaeorũ
tam quam uinatia in terra remanserunt. animae autem in requi¬
em caelestis habitationis emanauerint: Sedneq isto intellectu
ab etclesiarum fructificatione disceditur. Psallitur ergo protor
discipuli cum fiducia p̃dicarunt uerbũ dĩ. ut ecclesiae congre
mirantur omnes qui in colunt terram. qm̃ tantagͭ magnifecentia:
deterrena humilitate. supercelos eleuata ẽ.: Hncenim apparuit
quis descenderes. cum a quibusdam uisumẽ: et aceteris creditũ quo

Expanded text:
erit, vetustate firmabitur. Acuit namque in Judaeis, et hoc erit, vetustate firmabitur. Acuit namque in Judaeis, et hoc aceto Dominum potaverunt. Nam illud vinum quod de generatione vitis Novi Testamenti bibiturus est cum sanctis suis Dominus in regno Patris sui , suavissimum atque firmissimum sit necesse est. 3. Solent accipi torcularia etiam martyria, tanquam afflictione persecutionum calcatis eis qui Christi nomen confessi sunt, mortalia eorum tanquam vinacia in terra remanserint, animae autem in requiem coelestis habitationis emanaverint. Sed neque isto intellectu ab Ecclesiarum fructificatione disceditur. Psallitur ergo pro tordiscipuli, cum fiducia praedicaverunt verbum Dei, ut Ecclesiae congregmirantur omnes qui incolunt terram! quoniam tua magnificentia de terrena humilitate super coelos elevata est. Hinc enim apparuit quis descenderis, cum a quibusdam visum est et a caeteris creditum quo