comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
catur ⁊ ẽẽntiam aliqñ sig quod¬
nificet. supra ex predc̃is. asi. dixit.¬
aꝑte ostendimus. Ꝙ uero pro
ypostasi atq ꝓprietate accipiat᷑. ex
auctoritatib scõꝵ ostendi oportet.
ne coniecturis nr̃is aliquid ausi
dic̾e iuideamur. de hoc iere. in expõi¬
tione ficet catholice ad allippium¬
aliquis in trinitate gradus. nicħ
ꝙ inferius suꝑiꝰ ue dici possit. sed
tota diuinitas sui ꝑfectione equa¬
lis est. ut exceptis uocabuł que ꝓ¬
Quicquid de una persona dr: de tͥ¬
b dignissime possit intlłigi. atq
ut confutantes arrium. unan e¬
andemq dicimus tͥnitatis ẽẽ sb̃¬
stantiam. ⁊ unum in trib ꝑsoĩs
fatemur d̾m. Ita impietatem sa¬
bellii declinantes tres ꝑsonas ex¬
pressas sub ꝓprietate distinguimꝰ
Non ip̃m sibi pr̃em. ip̃m sibi fili¬
um. ip̃m sibi sp̃m sc̃m ẽẽ dicentes.
S altam prĩs. aliam filii. aliam

Expanded text:
catur, et essentiam aliquando significet, supra ex dictis Aug. aperte ostendimus. Quod vero pro hypostasi atque proprietate accipiatur, ex auctoritatibus sanctorum ostendi oportet, ne conjecturis nostris aliquid ausi dicere videamur. De hoc Hieron. in Expositione fidei catholicae ad Damaliquis in Trinitate gradus, nihil quod inferius superiusve dici possit, sed tota Deitas sui perfectione aequalis est; ut exceptis vocabulis quae pquidquid de una persona dicitur, de tribus dignissime possit intelligi. Atque ut confutantes Arium unam eamdemque dicimus Trinitatis esse substantiam, et unum in tribus personis confitemur Deum; ita impietatem Sabelli declinantes, tres personas expressa sui proprietate distinguimus, non ipsum sibi Patrem, ipsum sibi Filium, ipsum sibi Spiritum sanctum esse dicentes; sed aliam Patris, aliam Filii, aliam
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sufficit eis sensus. ip̃m nomen
efflagitant. qr nescio quid ueneni
in sillabis iatet. Clamamꝰ siquis
tres ypostases.i. tres subsistentes
ꝑsonas non conficet᷑. anatħa sit.
Siquis aũ ypostasim usyam intel¬
ligens. ñ trib ꝑsonis unam ypo¬
stasim indicit: alienus a xp̃o est.
mine pietatis tres naturas cona¬
tur asserere. Sufficiat nobis dic̾e
unam subãm: ⁊ tres ꝑsonas per¬
fectas equales. Taceamus tres y¬
est. cum in ecdem u̾bo sensus dis¬
sentiunt. aut si rectum putatis.
tres ypostases cũ int̾pretationib¬
suis debere nos dicere. ñ negamus.
S michi credite: uenenũ lacet sb̃
melle. Transfigurat enu se an¬
uerbis ñ negat utendum ẽẽ noĩe
ẏpostasis. s heticos eo praue usos

Expanded text:
Non sufficit eis sensus; ipsum nomen Non sufficit eis sensus; ipsum nomen efflagitant, quia nescio quid veneni in syllabis latet. Clamamus: Si quis tres hypostases, id est, tres subsistentes personas non confitetur, anathema sit. Si quis autem hypostasim usiam intelligens, non tribus personis unam hypostasim indicit, alienus a Christo esmine pietatis tres naturas conatur asserere. Sufficiat nobis dicere unam substantiam et tres personas perfectas aequales; taceamus hyest, cum in eodem verbo sensus dissentiunt. Aut si rectum putatis, tres suis debere nos dicere, non negamus. Sed mihi credite, uenenum sub melle latet. Transfigurat se anverbis non negat utendum esse nomine hypostasis, sed haereticos eo prave usos
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. Iohannes etiam damascenꝰ¬
ꝑsonas dicit ẽẽ ypostases. ⁊ eas di¬
tate unam naturam confitemur.
⁊ tres ypostases scd̃m uĩtatem en¬
frequent᷑ in boc tractatu yposta¬
commemorauimus: aliquid sis.
nos loqui oportet. S prim̃ audia¬
mus quid de hoc nomine. s. ypos¬
tasis. Ieꝵ. dicit. Ait enim sub hoc
nomine uenenũ latere. S hoc di
cit scd̃m ꝙ ħetici eo utebantur. ut
simplices seducerent. s. ꝓ ꝑsona:
⁊ pro essentia. ut siue diceretur
una tm̃ ypostasis. siue tres mi¬
nus ꝑitos ad inconueniens de¬
ducerent. cum nõ erat hoc nom̃
ita apd̃ catholicos uulgatum nͨ
ita eius significatio det̾minata
ut mͦ. Et ideo ierx dicit hoc nomi¬
ne ñ utendum fore sine distincti
de fide catholica ad damasũ. ppͣm.
Ab arrianorum presule yposta¬
scon nouellum nomen a me ho¬
mine romano exigit᷑. In t̾rogamꝰ
quid tres ypostases arbitrentur.
intelligi.tres ꝑsonaᷤᷤ subsistentes
auint. Rndemus nos ita credere

Expanded text:
tatem. Joannes etiam Dam. personas dicit esse hypostases; et eas ditate unam naturam confitemur, et tres hypostases secundum veritatem enfrequenter in hoc tractatu commemoravimus, aliquid loqui nos oportet. Sed primum audiamus quid de hoc nomine hypostasis Hieron. dicit: ait enim sub hoc nomine venenum latere; sed hoc dicit secundum quod haeretici eo utebantur ut simplices seducerent, scilicet pro persona et pro essentia, ut sive diceretur una tantum hypostasis, sive tres, minus peritos ad inconveniens deducerent, cum non erat hoc nomen ita apud Catholicos vulgatum, nec ita ejus significatio determinata ut modo. Et ideo Hieron. dicit hoc nomine non utendum fore sine distinctiode fide catholica ad Damasum papam: Ab Arianorum praesule, hypostasion novellum nomen a me homine Romano exigitur; interrogamus quid tres hypostases arbitrentur intelligi? tres personas subsistentes aiunt. Respondemus nos ita credere.
Abbreviated transcription (Latin):
considerari gelt e¬
portet utrum omnes amis sint¬
angeli euisdem oradinis equales.¬
equales sint. ita ẽẽ quibdam i¬
placuit. sed non est hoc ꝓbabile.
nec assertione dignum. quia lu¬
cifer qui fuit de cõllegio suꝑiorũ
ipsis etiam dignior extitit qui a¬
liis excellentiores creati fuerant.
Ex quo ꝑcipitur ꝙ si ꝑstitisset: in

Expanded text:
considerari oportet utrum omnes angeli ejusdem ordinis aequales sint. Ita esse quibusdam placuit; sed non est hoc probabile, nec assertione dignum; quia Lucifer qui fuit de collegio superiorum, ipsis etiam dignior extitit, qui aliis excellentiores creati fuerant. Ex quo percipitur quod si perstitisset, in
Abbreviated transcription (Latin):
norantia. infirmitate. industria.
et grauius ẽ infirmitate poccare
usq industria: quam infirmita¬
te. Eua añ uidetur ex ignorantia
peccasse. quia seducta fuit. Adam
uero ex indiistria. quia ñ fuit se¬
Auctus. ut apłs ait. Ad quod di¬
cimus. quia licet eua in hoc ꝑ igno¬
rantiam deliq̃rit. ꝙ putauit uerũ
cẽ ꝙ diabolus suadebat. ñ tñ in ħ
qͥn nouĩt illd̾ dei ẽẽ mandatum. et
aũ ignorantia uittibilis. ⁊ igno¬
rantia inuicibilis. Extusatio õis
tollitur. uͥ mandatũ ñ ignoratur.

Expanded text:
ignorantia, infirmitate, industria. Et gravius infirmitate peccare usque industria quam infirmitate. Eva autem videtur ex ignorantia peccasse, quia seducta fuit. Adam vero ex industria, quia non fuit seductus, ut Apostolus ait. §. Ad quod dicimus quia, licet Eva in hoc per ignorantiam deliquerit, quod putavit verum esse quod diabolus suadebat, non tamen in hoc quin noverit illud Dei esse mandatum, et autem ignorantia vincibilis, et ignorantia invincibilis. Excusatio omnis tollitur, ubi mandatum non ignor
Abbreviated transcription (Latin):
qͦꝵ c̃ regñ celoꝵ qͦs sibi fecũnt amicos
de mãmona ũqͥtatis qͦꝵ ñ tãta est
ꝑfectio: ut hiis aductoriis ñ ĩdigrãt.
qͣ̃les sũt apłi. ⁊ m̃rtires ut eĩ ait ãs.
Iniuriaẽ ꝓ mrͣtire orare inccͣt. cuꝰ de

Expanded text:
 regnum coelorum, quos sibi fecerunt amicos de mammona iniquitatis; quorum tanta est perfectio, ut his adjutoriis non indigeant: quales sunt apostoli et martyres. Ut enim ait August.: Injuria est pro martyre orar
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽe uidet᷑. qui dicunt omnes ⁊ mna¬
actus eẽ in differentes. ut nͨ bo la.
ni uł mali ꝑ se sint. s ex intenti¬
one bona: bonus. ⁊ ex mala malꝰ
sit omius actus. Scd̾m quos qͥs¬
lib actus pot̾ ẽẽ bonus: si bona ĩ¬
tentione geratur.. Aliis autem
uidetur ꝙ quidam actus in semali
sunt itã ut ñ possint ẽe nisi peccata.
⁊̃ si bonam h̾ant cãm. Et quidam
mse bomi ita ut si malam hãnt c
cãm: ñ tamen boni esse desinant.
ꝙ testimonio ãGi. ꝯfirmant. qui
inquit timor ñ est in caritate. In qͦ
quamius credatur deo. ñ tñ in dñi.
et si fiat bonum: ñ tamen bene. Ne¬
mo enim inuitꝰ bene facit: ⁊ si boñ
est ꝙ fatit. Ecce habes ꝙ aliquis
ñ bene facit illud ꝙ bonum est. fa¬
cit gͦ ꝙ bonum est intentione n̾o
bona. Ideo asserunt illi q̃dam oꝑa
ẽẽ talia que sic bona sunt: ꝙ ma¬
la eẽ ñ possunt. quotumq modo
fiant. ⁊ equerso: Quedam sic sũt
malaut ñ possint ẽẽ bona. quã

Expanded text:
e, qui dicunt omnes actus esse indifferentes, ut nec boni nec mali per se sint, sed ex intentione bona bonus, et ex mala malus sit omnis actus. Secundum quos quilibet actus potest esse bonus, si bona intentione geratur. Aliis autem videtur quod quidam actus in se mali sint, ita ut non possint esse nisi peccata, etiam si bonam habeant causam; et quidam in se boni, ita ut etsi malam habeant causam, non tamen boni esse desinant. Quod testimonio Augustini confirmant, qui inquit, timor non est in charitate; in quo quamvis credatur Deo, non tamen in Deum; et si bonum fiat, non tamen bene. Nemo enim invitus bene facit etiamsi bonum est quod facit. Ecce habes quod aliquis non bene facit illud quod bonum est. Facit ergo quod bonum est intentione non bona. Ideo asserunt illi quaedam opera esse talia, quae sic bona sunt, quod mala esse non possunt, quocumque modo fiant; sicut e converso, quaedam sic sunt mala, ut non possint esse b
Abbreviated transcription (Latin):
ne sicut uoluntas pensa inł ma¬
ri debeant: boni ł mali. licz u di¬
enim scd̃m quosdam om̃s can
ni. Nam simplr̃ ac uere boni st̃
illi actus: qui bonam hñt cam
luntatem comitãtur. ⁊ ad bomini
finem tendunt. Mali uero sĩplr̃
dici debent qui ꝑu̾sam hñt cãm.
et intentionem. unde ambroꝰ.
ait. Affectus tuus nom̃ oꝑi tu
putet bona oꝑa sua: ante fidem:
Ita enim uidẽtur ẽẽ michi. ut.
magne uires. ⁊ cursus celerrimꝰ
preter uram. quia uͥ fides ñ erat
bonum opus ñ erat. bonum enĩ
opus intentio facit. Intentionẽ
fides dirigit. Nlon ualde atten¬
des quid homo faciat. s quid cũ
facit atcendat. quo lacertos op¬
time gub̾nationis dirigat. Hii ᷤ¬
testimoniis insinuare iudetur.
ex affectu ⁊ fine oꝑa c̃ẽ bona uel
mala. quib consonat ꝙ uĩtas

Expanded text:
ne, sicut voluntas, pensari debeant boni vel mali. Licet enim secundum quosdam omnes bonni. Nam simpliciter ac vere sunt boni illi actus, qui bonam causam luntatem bonam comitantur, et ad bonum finem tendunt; mali vero simpliciter dici debent qui perversam habent causam et intentionem. Unde Ambros. ait: Affectus tuus operi tuo putet bona opera sua ante fidem. Ita enim videntur mihi esse ut magnae vires, et cursus celerrimus praeter viam; quia ubi ipsa fides non erat, bonum opus non erat. Bonum enim opus intentio facit, intentionem fides dirigit. Non valde attendas quid homo faciat, sed quid cum facit attendat, quo lacertos optimae gubernationis dirigat. His testimoniis insinuari videtur ex affectu et fine opera bona esse vel mala. Quibus consonat quod Veritas
Abbreviated transcription (Latin):
llud etiam bic annec et¬
tendum est ꝙ ñomnia q̃ s e
ꝙ de ip̃o. ꝙ enim de ipõ est pot̾ dici
de ip̃o. qm̃i ñ est ce sub̾a sua . ex ip̃o e¬
nim sunt celum ⁊ terra: quia ip̃e
fecit i ea non autem de ip̃o. quia
si gignat filium ⁊ faciat dom̃ ex
ip̃o est filius: ⁊ ex ip̃o ẽ domus. sed
filius de ip̃o. domus n̾o cet̾ra ⁊ lig¬
in dei cognitione siue presentia
sunt omnia .s. bona ⁊ mala. s ñ
õimꝰ funt ibi mala quo bona. et
ꝙ in deo bona tm̃ sunt. sicut ex ip̃o
⁊ per ip̃m. ñ mala. et ex quo sensu
ħ accipienda sint. assignatum est ⁊¬

Expanded text:
llud etiam hic annectendum est, quod non omnia quae quod de ipso. Quod enim de ipso est, potest dici ex ipso, quia non est de substantia sua. Ex ipso enim sunt coelum et terra, quia ipse fecit ea; non autem de ipso, quia si gignat filium et faciat domum, ex ipso est domus, ex ipso est Filius; sed filius de ipso, domus vero de ligin Dei cognitione sive praescientia sunt, omnia scilicet bona et mala; sed non omni modo sunt ibi mala, quo bona; et uod in Deo bona tantum sunt, sicut ex ipso, et per ipsum, non mala. Et ex quo sensu haec accipienda sint assignatum est
Abbreviated transcription (Latin):
da natura : gͦ ex bono oritur ma¬
lum. nec fuit unde griri poss
nisi ex bono. Dico gͦ quia auo¬
luntatẽ mała nullum malum
p̃cessit. s ex bono originem hũit.
ic aperte dr̃ pumam cãm et
originem mali bonam fuisse
naturam. Et nichilominus
ostenditur cuiꝰ pcc̃i fuit cã .s.

Expanded text:
da natura? Ergo ex bono oritur mada natura? Ergo ex bono oritur malum, nec fuit unde oriri posset nisi ex bono. Dico ergo quia voluntatem malam nullum malum praecessit, sed ex bono originem habuit. Hic aperte dicitur primam causam et originem mali, bonam fuisse naturam. Et nihilominus ostenditur cujus peccati fuerit caus
Abbreviated transcription (Latin):
de peccato actuali. da sunt.¬
diligenti indagine q̃dam ⁊side
la. postea in qua resit pc̃cm. dem̃¬
at. ⁊ de dr̃a ip̃orum peccatorun.
ausa ⁊ Que fuit origo et
peccati. res bona extitit. quia
añ primum pc̃cm ñ erat aliqͥd
malum: uñ oriretur. Cũ enm
originiem ⁊ cãm hũit. aut ex bo¬
no aut ex malo habuit. S ma¬
lum añ non erat. ex bono igitur
ortum est. priꝰ enĩ inangło ortũ
ẽ pcc̃m. et postea in homine. Et
quid erat angelus nisi bona
natura dei: Non ex deo ortum ẽ
malum: qd̃ fuit in angło. nec ex
tunt mala est natura. ait. Que¬
so ut si pt̃ i̾ndeat. Manifestum
est ex uoluntate mala. tanqͣm
ex arbore masa: fi omĩa opera
mala. tanquam fructus ma¬
los. s ipãm malam uoluntatẽ.
unde dicit exortam nisi ex bono:
Si enim exangelo. quid ẽange¬
lus nisi bonum opus dei ͨ Si ex
homine quid erat ip̃e homo nͥ
bonum opus dei: inmo quid e¬
rant hec duo: antequam orire
tur in ets mala uoluntas nisi
bonum opus der ⁊ bona et laudã¬

Expanded text:
de peccato actuali diligenti indagine quaedam consla; postea, in qua re sit peccaat; et de differentia ipsorum peccatorum. 2. Quae fuit origo et et origo prima peccati res bona extitit, quia ante primum peccatum non erat aliquid mali unde oriretur. Cum enim originem et causam habuit, aut ex bono, aut ex malo habuit. Sed malum ante non erat; ex bono ergo ortum est. Prius enim in angelo ortum est peccatum, et postea in homine. Et quid erat angelus, nisi bona natura Dei? Non ex Deo ortum est malum quod fuit in angelo; non ex tunc mala est natura, ait: Quaeso ut, si potest, respondeat. Manifestum est ex voluntate mala, tanquam ex arbore mala, fieri omnia opera mala, tanquam fructus malos; sed ipsam malam voluntatem unde dicit exortam, nisi ex bono? Si enim ex angelo, quid est angelus, nisi bonum opus Dei? Si ex homine, quid erat ipse homo, nisi bonum opus Dei? Imo quid erant haec duo antequam in eis oriretur mala voluntas, nisi bonum opus Dei, et bona et laudan
Abbreviated transcription (Latin):
dĩam. ⁊ in qua for exaltatus sit. in
qͣ ciũ forͣ crucifixus est:. in ea exalta¬
tus ẽ. ⁊ in ea donatũ ẽ illi nom̃ ut c̃
ip̃a forͣ ẜui nominet᷑ iigenitus fi¬
lius dei hoc illi donatum est. ut hõi:
ꝙ iam h̃ebat idem ip̃e d̃s. ħ gͥ ꝑ gra¬
tiam sccepit. ut ip̃e ens hõ ł sb̾sistẽs

Expanded text:
iam, et in qua forma exaltatus sit. In qua enim forma crucifixus est, in ea exaltatus est, et in ea donatum est ei nomen, ut cum ipsa forma servi nominetur unigenitus Filius Dei, hoc illi donatum est ut homini, quod jam habebat idem ipse Deus. Hoc ergo per gratiam accepit, ut ipse ens homo vel subsistens
Abbreviated transcription (Latin):
ram femina hostis suꝑb ñ au¬
det in u̾ba ꝑsuasionis exire: me¬
tuens tepr̃ehendi. s sub int̾roga

Expanded text:
ram femina hostis superbus non audet in verba persuasionis exire, metuens deprehendi; sed sub interroga
Abbreviated transcription (French):
bonis merendis cause princi¬
palitas: gr̃e attribuitur. quia
principalis causa bonoꝵ mĩto
sit bona. Or boã uolũtas gr̃e pͥ¬

Expanded text:
bonis merendis causae principalitas gratiae attribuitur, quia principalis causa bonorum meritorsit bona. 5. Quod bona voluntas gr
Abbreviated transcription (Latin):
etiam dicitur ꝓprie a pati
pcedere de patre. uñ ieꝵ. in exposi¬
tione cathouice fidei niceniq sym¬
boli ait. Credimus in spm̃ scm̃
qui de patre procedit ꝓprie. Itm
us uel plenius a patre ꝓcedat: ꝙͣ
a filio. S quia hoc ht̃ pater a
se ñ ab alio. ut deip̃o sit. ⁊ ꝓredat

Expanded text:
etiam dicitur procedere proprie de Patre, unde Hieron., in Expositione catholicae fidei Nicaenique Symboli ait: Credimus in Spiritum sanctum, qui de Patre procedit proprie. Itius vel plenius a Patre procedat quam a Filio, sed quia hoc habet Pater a se non ab alio, ut de ipso sit et procedat
Abbreviated transcription (Latin):
sit deus. Est enun de deo deus. ab illo
ntique h̃t: ut eciam de illo ꝓcedat sp̃r¬
sicut ꝓcedit de patre. ab ip̃o ht pr̃e.
Quãppter qui pot̾ intelligere in eo
ꝙ ait filius. Sicut pater ht uitam
in semet ip̃o: sic dedit ⁊ filio uitam
hr̃e in semetip̃o. Non sine uita exi¬
stenti iam filio uitam patrẽ dedii¬
se. s ita eum sine tempore gemus¬
se. ut uita quam pr̃ filio gignẽ¬
do dedit: coet̾na sit uite patris qui
dedit. Intelligat etiam sicut parer
ht̃ in seip̃o ut de illo ꝓcedat spc̃ scũs:
sic dedisse filio: ut etiam de illo ꝓce

Expanded text:
sit Deus est enim Deus de Deo, ab illo sit Deus est enim Deus de Deo, ab illo utique habet ut etiam de illo procedat Spirsicut procedit de Patre, ab ipso habet Patre. Quapropter qui potest intelligere in eo quod ait Filius: Sicut habet Pater vitam in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso; non sine vita existenti jam Filio vitam Patrem dedisse, sed ita eum sine tempore genuisse, ut vita quam Pater Filio gignendo dedit, cooeterna sit vitae Patris qui dedit; intelligat etiam sicut habet Pater in seipso ut de illo procedat Spiritus sanctus, sic dedisse Filio ut etiam de isto proced
Abbreviated transcription (Latin):
legem .uiiͦi. die laͣpdeo cuitro ĩ car¬
hã placi̾t deo: cui p̃p p̃uaricatõm a¬
dam displicuerat. data ⁊̃ fuit ĩ sigñ
magne fidei abrahe c̃dudit qͥ sehĩ¬
turum filiũ in quo fi̾et dñditio õiũ
demũ ut hoc sigͦ a cetĩs natõib disc̃¬

Expanded text:
legem octava die lapideo cultro in caraham placeret Deo, cui per praevaricationem Adam displicuerat: data etiam fuit in signum magnae fidei Abrahae, qui credidit se habiturum filium in quo fieret benedictio omnium. Deinde, ut hoc signo a caeteris nationibus disc
Abbreviated transcription (Latin):
cũ se cognoscit: noticiam sui gig apͦ¬
nit. ⁊ ẽ sola parens sue noticie. Ter¬
cuis estamor qui de ip̃a m̃te ⁊ no¬
ticia ꝓcedit. dum mens cognoscẽs
se. diligit se. Non enim poss se di¬
lige. nisi cognosceret se. Amat enĩ
⁊ ita amor quidam complexꝰ est

Expanded text:
cum se cognoscit, notitiam gignit, et est sola parens suae notitiae. Tertius est hic amor, qui de ipsa mente et notitia procedit, dum mens cognoscens se, diligit se. Non enim posset se diligere, nisi cognosceret se. Amat etiam et ita amor quidem complexus est
Abbreviated transcription (Latin):
cationes precedit. ñ sufficit ad
salutem. nec recte uiuitur mea.
hac uoluntate concupiscitur illa
bona uoluntas que est magnum
bonum. Ista uero non. Alia gͦ ẽ
illa uoluntas siue cogitatio: alia
ista. ⁊ sicut illa istam precedit: ita
illam p̃uenit intellectus. uñ as.
ista distinguens sr̃ illum locum
psalmi. Contupunt anima me.
derare inquit. ñ desid̾aui. uidemꝰ
enim rõne ñ nũquam quam u¬
tiles sunt iustificationes dei. s
infirmitate p̃pediti aliq̃n ñ de¬
sid̾amus. p̃uolat gͦ intellectus
sequitur tardus. aut nlłs affc̃s.
Scimus bonũ: ñ delectat agere.
⁊ cupimus ut delectet. Sic iste o¬
lm desiderare concupiscebat q̃ bo¬
na ẽẽ c̾nebat. cupiens eorum
hr̃e deledationem quorum po¬
tuit hr̃e rõnem. Ostendit itaq
quib gradibus ad eas ꝑuenia¬
tur. prius enim enim est ut ui¬
deatur quam sint utilos et hões¬
te.deinde ut earum desiderium

Expanded text:
cationes praecedit, non sufficit ad salutem, nec recte ea vivitur. Hac voluntate concupiscitur illa bona voluntas quae est magnum bonum, ista vero, non. Alia est ergo illa voluntas sive cogitatio, alia ista. Et sicut illa istam praecedit, ita illam praevenit intellectus. Unde August., ista distinguens super illum locum psal. 118: Concupivit anima mea derare, inquit, non desideravit. Videmus enim ratione nonnunquam quam utiles sunt justificationes Dei: sed infirmitate praepediti aliquando desideramus. Praevolat ergo intellectus, sequitur tardus aut nullus effectus. Scimus bonum, nec delectat agere; et cupimus ut delectet. Sic iste olim desiderare concupiscebat, quae bona esse cernebat, cupiens eorum habere delectationem, quorum potuit videre rationem. Ostendit itaque quibus quasi gradibus ad eas perveniatur; prius enim est ut videantur, quam sint utiles et honestae; deinde, ut earum desiderium
Abbreviated transcription (Latin):
entes simus cegitare ariquid ex¬
nob̾ quasi ex nobis. Attendant
inquid hit. ⁊ u̾ba ista ꝓpendant.
qui putant ex nob̃ esse. fidei p̃¬
ceptum. ⁊ ex deo eẽ fidei supple¬
mentum. Commnendans enĩ
istam grãm q̃ ñ datur scd̾m a¬
liqua mĩta s efficit omnia boã
merita: inquit. ñ ꝙ simus suf¬
ficientes cogitare aliquid boni . s.
ex nob̾. Quis autem ñ udeat priꝰ
c̃ẽ cegitare quam c̾dere. Nullus
quippe c̾dit aliquid nͥ prius cogi¬
tauerit cẽ cͥdendum. Si gͦ cogita¬
re bonum ñ est ex nob̾ ut hic apꝰ
trabit. nec tred̾e. quamꝙͣ ⁊ ip̃m cre¬
dere nithil est auud quam cum as¬
sensione mentis cogitare. hic insi¬
nuare uidetur ꝙ cogitatio bona
p̃cedat fidem. ⁊ ita bona uoluntas
dicimus ꝙ auq̃ñ cegitatio bona
siue uoluntas preuent fidem. s
ñ ẽ bona illa uoluntas uł cogita¬
tio qua recte unutur. Illa enm
sine fide ⁊ caritate ñ est. Nam uͥ
ait as̃. ad anastasium. Sine spi¬
ritu ñ est uoluntas hominis li¬

Expanded text:
entes simus cogitare aliquid quasi ex nobis. Attendant, inquit, hic, et verba ista perpendant, qui putant ex nobis esse fidei coeptum, et ex Deo esse fidei supplementum. Commendans enim istam gratiam quae non datur secundum aliqua merita, sed efficit omnia bona merita, inquit, non quod sufficientes simus cogitare aliquid boni, scilicet ex nobis. Quis autem non videat prius esse cogitare quam credere? Nullus quippe credit aliquid, nisi prius cogitaverit esse credendum. Si ergo cogitare bonum non est ex nobis, ut hic Apostolus tradit, nec credere; quanquam et ipsum credere nihil est aliud, quam cum assensione mentis cogitare. Hic videtur insinuare quod cogitatio bona praecedat fidem, et ita bona voluntas dicimus, quod aliquando cegitatio bona sive voluntas praevenit fidem; sed non est illa bona voluntas vel cogitatio qua recte vivitur. Illa enim sine fide et charitate non est. Nam, ut ait Aug. ad Anastasium, ritu non est voluntas hominis li
Abbreviated transcription (Latin):
sumam ñ scd̃am. uentã tũ hr̃e si careat
obꝓbrio male uolũtatis. Sed siqͥs
relicta in prĩa sua uxore in longĩꝙͣ
abiens regionẽ aliam ducat. deinde
sealiam huisse q̃ uiuit. nͨ ecͣc ꝑmit¬

Expanded text:
mam, non secundam; veniam tamen habere, si careat opprobrio malae voluntatis. Sed si quis relicta in patria sua uxore in longinquam abiens regionem aliam ducat uxorem, se aliam habuisse quae vivit, nec Ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
uiros suos int̾emptos in tẽ ie
captiuitate. ł ab iniqua dr̃ati int.
a tͣnsier̃t. si illi qui putabãt᷑ ꝑisse re¬
mearĩt utr̃ eis reddi debeãt. ⁊ an scdĩ
fornicati sint. ⁊ ip̃e ree adutt̾ui. De

Expanded text:
viros suos interemptos, vel in captivitate, vel ab iniqua dominatione a transierunt: si illi qui putabantur periisse remeaverint, utrum eis reddi debeant, et an secundi fornicati sint, et ipsae reae adulterii. De
Abbreviated transcription (Latin):
non est. s ingenitus. atq infectus.
pater non est: quia patris est. et ĩ
patre est. processionem habet ex pa¬
tre. ⁊ ñ natiuitatem. filius nõ est.
quia genitus ñ est. Ecce hiis uer

Expanded text:
sed ingenitus atque infectus. Pater non est, quia Patris est, et in Patre est: processionem habet ex Patre, et non nativitatem. Filius autem non est, quia genitus non est. Ecce his ver
Abbreviated transcription (Latin):
tum debere dici. uñ as. ad orosium
ait. Spm̃ scm̃ nec genitũ nec inge¬
nitum: fides certa declarat. quia
si dixĩmus ingenitum. duos pr̃es
mur. Sicut enĩ solus filius dicit᷑
genitus. ita solus pater dr̃ ingeni¬
tus. eo ꝙ ab alio non sit. uñ. ab. in
de alio. Ideo solus appellatur inge¬
nitus ñ quidem in scͥpturis. seo in
consuetudine disputantiũ. ⁊ de re
tanta sermonẽ qualem ualuerũt
ꝯmuniter de utroq procedit. Id̾oq
cum sp̃m scm̃ genitum ñ dicanius
dic̾e tam̃ ñ audemus ingenitum.
ne in hoc uocabulo. uel duos patͤs
in illa trinitate. uel duos qui nõ
sunt de alio: quispiam suspicet᷑.¬

Expanded text:
nitum debere dici. Unde Aug. ad Orosium ait: Spiritum sanctum nec genitum, nec ingenitum fides certa declarat, quia si dixerimus ingenitum, duos patres mur. Sicut enim solus Filius dicitur genitus, ita et solus Pater dicitur ingenitus, eo quod ab alio non sit; unde Aug., ide alio. Ideo solus appellatur ingenitus, non quidem in Scripturis, sed in consuetudine disputantium, et de re tanta sermonem qualem valuerint communiter de utroque procedit. Ideoque um sanctum genitum non dicamus, dicere tamen non audemus ingenitum, ne in hoc vocabulo, vel duos patres in illa Trinitate, vel duos qui non sunt de alio, quispiam suspicet
Abbreviated transcription (Latin):
uel prescit bona ⁊ mala. diuina
natura siue essentia est ⁊ p̃cesti¬
natio. siue uoluntas eiꝰ: eadem di¬
uina essentia est. nec ẽ aliud deo
sua uoluntate d̃s̃ uult: que sua
scĩa scit. cum scĩa sua nouĩt tam
bona quam mala. uoluntate aũ
ñ uelit nͥ bona. Scĩa quippe dee ⁊
prescĩa de bonis est ⁊ malis. uolũ¬
tas u̾o ⁊ predestinatio de bonis est
tm̃ ⁊ tñ unum ⁊ idem ẽ. in deo sci¬
entia ⁊ uoluntas. ⁊ prescĩa ⁊ pre¬
destinatio. Ita cum unum sit na᷑

Expanded text:
it bona et mala, divina natura sive essentia est; et praedestinatio sive voluntas ejus, eadem divina essentia est, nec est aliud Deo sua voluntate Deus vult, quae sua scientia scit, cum sua scientia noverit tam bona quam mala, voluntate autem non velit nisi bona. Scientia quippe Dei et praescientia de bonis est et malis; voluntas vero et praedestinatio de bonis est tantum, et tamen unum et idem in Deo est scientia et voluntas, et praescientia et praedestinatio; ita cum unum s
Abbreviated transcription (Latin):
bili uinculo seuidens. Ex predc̃is
docet᷑ ñ ẽẽ concedendum ꝙ d̾s uolũ¬
tate uł nccĩtate. uł uolens uel no¬
iens: sit deus. Item ꝙ uoluntate
sũ essentia dei. qr ñ ẽ aluid deo ẽẽ.
aliuid uelle. ⁊ iõ sicut una ẽ essen¬
tia tͥum ꝑsonarum: ita ⁊ una uo

Expanded text:
se videns? Ex praedictis docetur non esse concedendum quod Deus voluntate vel necessitate, vel volens vel nolens, sit Deus. Item, quod voluntate sive essentia Dei, quia non est aliud Deo esse, aliud velle; et ideo sicut una est essentia trium persona
Abbreviated transcription (Latin):
orosius ad as. ita ait. uoluntate
genuit pr̃ filium uel nc̃citate. nͨ
uoluntate nec ncc̃itate. qr ncc̃itas
in deo nõ ẽ. preire uoluntas sapi¬
entiam non pot̾. Quo circa ut
dyaletica eunomii. a quo euno¬
miani hẽtici orti sunt. Qͥ cum ñ
potuiss intlłigere nec credere uo¬
iuiss. unigenitũ dei u̾bum filiũ
nitum. ñ nature uł sub̃̾e dixit ẽẽ
filium. s filium uoluntatis dei.
uolens asserere accedentem dõ uo¬
luntatem qua gigneret filium.
sit̃ nos aliquid aliqͣn uolumus ꝙ
antea ñ uolebamus. ꝓpt̾ ꝙ mu¬
tabilis intelligitur natura nr̃a
ꝙ absit. ut in deo ẽẽ credamus. di¬
ñ uoluntate. ut docet ãs. in .xu. li
tico iendentẽ ꝯmendat dicens.
Atute sane quidam rendit heti¬
co u̾sutissime int̾roganti. utrum
deus filium uolens an noiens: ge¬
nuĩt. ut si diceret nolens: absur¬
dissima dei misia seq̃retur. Si ãt
cluderet .s. ñ nature filium: sed
uoluntatis. At ille uigilantissi¬
me uicissim quesiuit ab eo. utr̃

Expanded text:
Orosius ad Aug. ita ait: Voluntate genuit Pater Filium vel necessitate? Sed nec voluntate nec necessitate; quia necessitas in Deo non est, praeire voluntas sapientiam non potuit; quocirca, ut dialectica Eunomii, a quo eunomiani haeretici orti sunt; qui cum non potuisset intelligere, nec credere voluisset unigenitum Dei Filium Verbum nitum, non naturae vel substantiae dixit esse Filium, sed Filium voluntatis Dei; volens asserere accedentem Deo voluntatem qua gigneret Filium, sicut nos aliquando aliquid volumus quod antea non volebamus, propter quod mutabilis intelligitur nostra natura; quod absit ut in Deo esse credamus. Dinon voluntate, ut docet Aug. in lib. 15 retico respondentem commendat dicens: Acute sane quidam respondit haeretico versutissime interroganti, utrum Deus Filium volens vel nolens genuerit, ut si diceret nolens, absurdissima Dei miseria sequeretur; si autem cluderet, non naturae esse filium, sed uoluntatis. at ille uigilantissime uicissim quaesiuit ab eo, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
fit ⁊ͣ fidem .i. conscĩaur male fit. et
ad gehenniam edificat. uł in oĩ eo ꝙ
infidel̾ facit. pectat. ñ quia illud fac̃.

Expanded text:
fidem, id est, conscientiam, male fit, et ad gehennam aedificat. Vel in omni eo quod infidelis facit, peccat, non quia illud fac
Abbreviated transcription (Latin):
cad̾ fides mediatoris q̃ nos saluat:
saluos uistos faciebat antiqͦs pusil¬
los cum magnis. qr sicut credimꝰ
xp̃m in carne uenisse: ita illi uen¬
turum. ⁊ sic̾ nos mortuũ. ita ⁊ illi
moriturum. ⁊ sicut nos resurrexis¬
se. ita ⁊ illi resurrecturum. ⁊ nos ⁊ il¬
li. adiudicium uiuoꝵ ⁊ mortuorũ
uenturũ. gg̃. sr̃ ezechielem. ⁊ qui

Expanded text:
adem fides Mediatoris quae nos salvat, salvos justos faciebat antiquos, pusillos cum magnis, quia sicut credimus Christum in carne venisse, ita illi venturum; et sicut nos mortuum, ita illi moriturum; et sicut nos resurrexisse, ita illi resurrecturum; et nos et illi ad judicium vivorum et mortuorum venturum. Gregor., super Ezech.: Et qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑto. ł in mistĩa distincta: ut abrabe
⁊ moysi. aliisq maiorib qui disiũ¬
ctom̃ articłoruni fidĩ hebãt. uelata.
ut simplicib quib reuelatũ erat
ea ẽẽ credenda q̃ credebũt illi maiores
et docebant. s eorum distinctõnt̃
muꝰ capaces. qui articłos simboli
distingu̾e ⁊assignare ñ uaient. oĩ
a tũ credunt q̃ in symbolo ꝯtinẽt᷑
Credunt enĩ q̃ ignorant hñtes fi¬
dem uelaram mist̾ĩo. Ita ⁊ tũc mi¬
nus capaces ex reuelatione sibi frã
maiorib credendo inhe̾bant quibus
fidẽ suam qͣi cõmittebant. uñ iob.

Expanded text:
perto, vel in mysterio. Distincta, ut Abrahae et Moysi, aliisque majoribus, qui distinctionem articulorum fidei habebant; velata, ut simplicibus quibus revelatum erat ea esse credenda, quae credebant illi majores et docebant, sed eorum distinctionem nus capaces sunt, qui articulos Symboli distinguere et assignare non valent, omnia tamen credunt quae in Symbolo continentur. Credunt enim quae ignorant, habentes fidem velatam in mysterio; ita et nunc minus capaces ex revelatione fidei facta majoribus credendo inhaerebant, quibus fidem suam quasi committebant, unde Job
Abbreviated transcription (Latin):
pstat c̾tissĩe ħ ñ suffic̾e. oꝑt enĩ uni¬
u̾sa c̃di: q̃ in sỹmbolis ꝯtinentur. S
nͨ añ aduentũ neoañ legem ui᷑ hoc
suffecisse. q sñ fide mediatoris nul¬
lum hoĩem. ł añ ł post. fuisse sal
qua credimus nlłm hoĩcui sũ ma¬
ioris sũ minoris etatis lib̾ari acõ¬
tagio mortis. ⁊ obligõne pcc̃ĩ ꝙ pri

Expanded text:
constat certissime hoc non sufficere; oportet enim universa credi quae in symbolis continentur. Sed nec ante adventum, nec ante legem videtur hoc suffecisse, quia sine fide Mediatoris nullum hominem, vel ante, vel post, fuisse salvqua credimus nullum hominem, sive majoris sive minoris aetatis, liberari a contagione mortis et o
Abbreviated transcription (Latin):
redc̃is addiciend̃ ẽ
de sufficiẽtia fidei ad
cognitio. fides qͥppe magna d̾r cogͥ¬
tione. ⁊ articuloꝵ qnͣtitate. ł con¬
stantia ⁊ deuotõe. Est aũ q̃dã fid̃i m̃saᷤ

Expanded text:
edictis adjiciendum est de sufficientia fidei ad cognitio. Fides quippe magna dicitur, cognitione, et articulorum quantitate, vel constantia, et devotione. Est autem quaedam fidei m
Abbreviated transcription (Latin):
cuntur dectores. Quidã uͦ dũt
eadem satͣmenta abħeticis p̃cisis
posse celebrari que a catholicis: si
ta: ua ẽẽ ⁊ rata qͣntũ ad se. qͣntum
u̾o ad effc̃m falsa cẽ ⁊ mania. ⁊ in
hiis qui male tͣctant. ⁊ in hiis qui
male suscipiũt. Iõ irrita ⁊ falsa q

Expanded text:
quuntur doctores. Quidam vero dicunt eadem sacramenta ab haereticis praecisis posse celebrari, quae a catholicis, si ata vera esse et rata, quantum ad se; quantum vero ad effectum falsa esse et inania, et in his qui male tractant, et in his qui male suscipiunt, ideo irrita et falsa, q
Abbreviated transcription (Latin):
iuditiũ. polluta ⁊̃ dñr. ñ qnͣtũ ad se
gͥg̃. imunionẽ arrii. uocat exełtõm
⁊ innocentiꝰ. houosii ordinatõm: dãp¬
natõm: ñ ꝙ ita in sesint. s qr male
dantes. ł accipientes tales facit. sic̃¬

Expanded text:
sed Gregor. communionem Arii vocat execrationem; et Innocentius Bonosii ordinationem, damnationem; non quod ita in se sint, sed quia male dantes vel accipientes tales facit. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
b scoꝵ testimõus edocetur. super
mutab oue. Greg̃. ait. Om̃s in
pccõ nati sumus. ⁊ ex carnis delcã¬
tcẽ concepti: culpani originalem
pcc̃is implicam᷑. Ecte tulpã orig̾.
dicit nos trab̾e. uñ ꝯstat orig̾. pec

Expanded text:
 testimoniis edocetur. Super mutabis ove, Gregorius ait: Omnes in peccatis nati sumus, et ex carnis delectatione concepti, culpam originalem peccatis implicamur. Ecce culpam originalem dixit nos trahere, unde constat or
Abbreviated transcription (Latin):
tum dicit. dd̃. quia in om̃ib tra¬
hitur intquitas ex adam. ⁊ iũcu¬
lũ mortis. Nẽo enĩ nascit᷑ nͥtra¬
hens penã: et mĩtũ pene. mitũ
autem pene: pectatum est. Oĩs g̃

Expanded text:
tum dicit David, quia in omnibus trahitur iniquitas ex Adam, et vinculum mortis. Nemo enim nascitur, nisi trahens poenam, et meritum poenae. Meritum autem poenae, peccat
Abbreviated transcription (Latin):
uulnerato ap¬
propinqͣns cu¬
rationi eius sa¬
cram̃torum al¬
liganita adhi¬
buit. qr contͣ
briginalis peccatt ⁊ actualis uul¬
uera: sacramentoꝵ remedia deus
instituit. De quib quatuor pri¬
mum consid̾anda occnarunt. qͥd
sit sacͣm̃tum. quare institictum. ĩ
quibus consistat ⁊ conficiatur.et
que sit distantia inter satramẽ¬
tum ueteris ⁊ noue legis.
Quid sit sacramentum. au¬
Ncramentũ
ẽ sacre rei sig¬
num. dr tam̃
sacͣmentum
etiam sacrũ
sec̾tum. sicut
sacramentũ
diuinitatis. ut sacͣmentum sit
sacrum signans. ⁊ sacrũ signatũ.
S nunc agitur de satͣmento scd̃
ꝙ ẽ signum. Itm̃ sacͣm̃tũ ẽ ĩuisi¬
bilis grẽ uisibilis forma. Quo¬

Expanded text:
ulnerato approprians, curationi ejus sacramentorum alligamenta adhibuit, quia contra originalis peccati et actualis vulnera, sacramentorum remedia Deus instituit. De quibus, quatuor primo consideranda occurrunt, quid sit sacramentum, quare institutum, in quibus consistat et conficiatur, et quae sit distantia inter sacramenta veteris et novae legis. 2. Quid sit sacramentum. amentum est sacrae rei signum. Dicitur tamen sacramentum etiam sacrum secretum, sicut sacramentum divinitatis, ut sacramentum sit sacrum signans, et sacrum signatum; sed nunc agitur de sacramento secundum quod est signum. Item sacramentum est invisibilis gratiae visibilis forma. S
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ gr̃a sacͣmenta instituta sunt. s
⁊̃ sc̃ificandi. q̃ enĩ sigͥficãdi grã tm̃
ĩstituta sũt: solum signa st̃. ⁊ ñ sa¬
tͣm̃ta. sic̃ fu̾nt sacͥficia carnalia et
obsuantie c̾imoniales uetĩs leg̃
q̃ ñqͣm pot̾ant uistos fac̾e offentes.
rorum. ⁊ tinis uitule asꝑsus inqͥ¬
natos scĩficabat ad emĩdatõm car¬
nis ñ aĩe. Nam inquinatõ illa e
nͥ ꝯtatũ mortui hominis. quem
qui tetig̾at immuntꝰ erat .uii. die¬
bus. s purificabat᷑ ẜ iegẽ die t̾cia.

Expanded text:
m gratia sacramenta instituta sunt, sed etiam sanctificandi. Quae enim significandi gratia tantum instituta sunt, solum signa sunt, et non sacramenta; sicut fuerunt sacrificia carnalia, et observantiae caeremoniales veteris legis, quae nunquam poterant justos facere offerentes, rorum et cinis vitulae aspersus, inquinatos sanctificabat ad emundationem carnis, non animae. Nam inquinatio illa ernisi contactum mortui hominis, quem qui tetigerat immundus erat septem diebus, sed p
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ gͦ tͥstis sͥ. n sibi orat tͣnͣsire cali¬
lix incumbat. ꝙ̃ a se tnͣsire orat. ne
in hiis .s. maneat. ñ enĩ rogat ne
secũ sit. s ut a se transeat. deuide ait
licitudĩs sigͣns consortiũ. s ñ disc̾¬
nẽs snĩam sĩbi cõis cum prẽ uolũ¬

Expanded text:
t, neque sibi orat transire calinis incumbat, quem a se transire orat, ne in his scilicet maneat. Non enim rogat ne secum sit, sed ut a se transeat. Deinde ait,licitudinis significans consortium, sed non discernens sententiam sibi communis cum Patre volu
Abbreviated transcription (Latin):
ditransfr̃i dep̃caret᷑ a se. ꝙ ꝑ dispen¬
satõis studium festinaret impłe:
Non enĩ conuenit ut pati nolit tͥ
pati uẽit. ⁊ tũ pati eũ uelle cogsc̃es
religiosius su̾at ħ confit̾i. ꝙͣ ad id ĩ¬
pie stultine ꝓrppere. ut eũ assẽres

Expanded text:
transferri deprecaretur a se quod per dispensationis studium festinaret implere? Non enim convenit ut pati nolit, qui pati velit; et cum pati eum velle cognosceres, religiosius fuerat hoc confiteri, quam ad id impiae stulti
Abbreviated transcription (Latin):
mata passcẽ metũ calius tnͣsiturũ.
qͥ nͥ eum bibiss transire ñ posset nͤ
finis t̾roris nͥ consũmata passione
t̾rori succederet. quia post mortem
tatis scandalũ pesłetur. Intende lc̃or
hiis u̾bis pia diligẽtia ne sint tibi
uasa mortis.
ñ ẽ de quo quid̾ dr̃e solent
quid̃ m̃bris redẽptõnem a diabolo
a pocõ. apena.⁊ regni reserationem
ut amota ĩgnea rumphea lib̾e̾ patẽt
intͦitus. s ⁊̃ sibi m̾uit impassipłita¬
tis ⁊ ĩmortalitatis głam. sic᷑ ait apꝰ.

Expanded text:
 calicis transiturum, qui nisi cum bibisset transire non posset; nec finis terroris nisi consummata passione, terrori succederet: quia post mortem tatis scandalum pelleretur. Intende, lector, his verbis pia diligentia ne sint tibi vasa mortis.non est, de quo quidam dicere solent, quidem membris redemptionem a diabolo, a peccato, a poena, et regni reserationem; ut, amota ignea romphea, liber pateret introitus; sed et sibi meruit impassibilitatis et immortalitatis gloriam, sicut ait
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ uoluisse ut sͥ ñ ess passio. s a
sius tnͣsiret calix passionis. ita ĩqͥẽs.
Si passio honorificat᷑a eũ erat. sic̃ ui¬
da exeunte ait nc̃ honorificatꝰ ẽ filiꝰ¬
des hõis. quõ tͥstẽ eũ metus passioĩs

Expanded text:
enim voluisse ut sibi non esset passio, sed ut a suis transiret calix passionis, ita inquiens: Si passio honorificatura eum erat, sicut, Juda exeunte, ait: Nunc honorificatus est filius hominis; quomodo tristem eum metus passionis
Abbreviated transcription (Latin):
łspõsor. sane ⁊̃ dici pt̾ ibi spõceri pro
põpis diaboli renuntiabit ⁊ sanã
fidem denebit: cuiꝰ t̃c sac̃mentũ reci¬
pit. hac aũ sponsione ꝑuulus ꝑ qͦ
fit tencbr. ñ sponsor. si tñ ut cautõ
ĩploit᷑: qnͣtum in se ẽ ⁊ oꝑam dedit
cura exigit᷑ a prĩo ut sit diligẽs
cͥca eũ ꝓ qͦ spopondit sollicitudo. deħ̃
as̃. Certumã emisistis cautõmi
qua reñtiare pompis diabłi spo¬
pondistis. De cathecismo ⁊ exorcis
fit in cathetumino. cui addit᷑ exorcis¬

Expanded text:
sponsor? Sane etiam dici potest ibi sponderi pro pompis diaboli renuntiabit, et sanam fidem tenebit, cujus tunc sacramentum recipit. Hac autem sponsione parvulus pro quo fit, tenebitur, non sponsor, si tamen ut cautio impleatur, quantum in se est, operam dederit, quia exigitur a patrino, ut sit diligens circa eum pro quo spondit sollicitudo. De hoc Aug.: Certissimam emisistis cautionem, qua renuntiare pompis diaboli spopondistis. 8. De catechismo et exorcismo. fit in catechi
Abbreviated transcription (Latin):
g̾co dr᷑ in latinũ aduratõ. cathecit¬
mꝰ instructõ. cathetizare ẽ instrũe
ut de sunbolo ac ⁊̃ nidũtis fidei ex¬
ortizare ẽ aduitare. ut exi ab eo spc̃
ĩmũde. simbolũ dr̃ signum siue
collatõ. sigñ: qr meo fideles ab in¬
fidelib distnunt᷑. coslatõ: qr ibi to¬
cius fidei sufficientia ⁊ in tegritas ẽ
collata. ẽ cathecismꝰ ⁊ exortisius ne¬
ophicoꝵ. sũt magisq sac̃m̃talia qͣ

Expanded text:
r in Latinum adjuratio; catechismus, instructio: catechizare est instruere, ut de Symbolo ac rudimentis fidei. Exorcizare est adjurare, ut: Exi ab eo, spiritus immunde. Symbolum est signum vel collatio. Signum, quia eo fideles ab infidelibus discernuntur; collatio, quia ibi totius fidei sufficientia et integritas est collata. Catechismus et exorcismus neophytorum sunt, magisque sacramentali
Abbreviated transcription (Latin):
uꝰ mp̃s. s ut baptizandꝰ de fidenst̾a¬
tur. ut sciat cui debitor frat deiceps.¬
⁊ ut diaboli pt̾as in eo minuat᷑. uñ
rabanꝰ añ bap̃m cathecizandi d in
hominẽ p̃uenire offm̃. ut fidei cathe.
sufflantur. ⁊ exorcizantur. ut ab ets
pellatur pt̾as diaboli. nͨ tam ꝯten¬
dat eos subũt̾e ne lap̃ni ꝯsaͣntur.¬

Expanded text:
us, sed ut baptizandus de fide instituatur, et sciat cui debitor fiat deinceps, et diaboli potestas in eo minuatur. Unde Rabanus: Ante Baptismum, catechizandi debet in homine praevenire officium; ut fidei catechusufflantur et exorcizantur, ut ab eis pellatur potestas diaboli, ne jam contendat eos subvertere, ne Baptismu
Abbreviated transcription (Latin):
tatu. ũbo et opere. uñ ierx suꝑ
ezechielem. Tria gn̾alia delicta
sunt. quib hũanum sb̾racet ge¬
nus. Aut enim cogitatione. aut
scrmone. aut oꝑe peccamus.
D icit᷑ qͦ homo peccare in deum.
in se. ⁊ in primum. Indeum: c̃
de deo male fentit. ut ħeticus. ł
que dei sunt usurpare p̃sumit.
incligne ꝑticipando sacramẽtis.
uł q̃n nomen dei pererando con-¬
temptibile facit. In ꝓximum
peccat: cum ꝓximum iniuste le¬
it. In se uẽro: cum sibi ñ alii no

Expanded text:
tatu, verbo et opere. Unde Hieron. super Ezech.: Tria generalia delicta sunt, quibus humanum subjacet genus. Aut enim cogitatione, aut sermone, aut opere peccamus. Dicitur quoque homo peccare in Deum, in se et in proximum. In Deum, cum de Deo male sentit, ut haereticus; vel quae Dei sunt usurpare praesumit indigne, participando sacramentis; vel quando nomen Dei pejerando contemptibile facit. In proximum peccat, cum proximum injuste laedit, in se vero, cum sibi et non alii no
Abbreviated transcription (Latin):
est ista pena hominis s natura: uł¬
la ista pcca sunt. Si enĩ nõ recede¬
turab eo mͦ quo naturalr̃ fc̃s est
homo: cum ħ facit ea utiq facit
que d. Si autem homo q ita est
ñ ẽ bonus nec ht in pt̾ate ut sit bo¬
nus sũ ñ uidendo qualis esse debe
at siue uidendo ⁊ñualendo ẽẽ qua¬
lem se ẽẽ debere uid: penam istam
sto aliquo dñante: hoĩ imposita ẽ.
porro: qr de potẽtia dei ⁊ iusticia du¬
bitare dementis est: iusta ẽ ħ pena.¬
⁊ ꝑ pcc̃o aliquo impenditur. Nõ
ẽnum quisquam inuiste dũans
aut surriꝑe hominẽ potuit ueld̾
ignoranti deo: aut extorq̃re niuito

Expanded text:
sed natura, nulla ista peccata sunt. Si enim non receditur ab eo modo quo naturaliter factus est homocum haec facit, ea utique facit quae debet. Si autem homo, quia ita est, non est bonus, nec habet in potestate ut sit bonus, sive non videndo qualis esat, siue uidendo et non ualendo esse, qualem debere esse se uidet. poenam istam igit — iniusto aliquo dominante homini inposita est. porro quia de omnipotentia dei et iustitia dubitare dementis est, iusta haec poenaet pro peccato aliquo impenditur. Non enim quisquam injuste dominans aut surripere hominem potuit velut ignoranti Deo, aut extorquere invito
Abbreviated transcription (Latin):
.i. incarnatus hominib apparerz
Non enim missus ẽ mutando
locum: quta in mundo erat. Qͣ¬
ꝓpter pater inuisibilis una cum
filio secum inuisibili eũdẽ filiũ
uisibilem faciendo misisse eũ dc̃s
ĩuisibilis esse desisteret .i. si sb̃a ĩui
missus a patre intlłigeret᷑ fuius
ut tm̃ missus. nõ etiam cum pr̃e
mittens inueniret᷑. Cum n̾o sic
accepta est forma sui. ut mane̾t
ĩcommutabił forma dei. manife¬
stum ẽ ꝙ a patre ⁊ filio ñ apparen¬
tib fc̃m sit ꝙ appareret in filio .i.
ab ĩuisibili patre tũ ĩiisibili filio
idem ip̃e filius uisibis mittẽtiur
est. Cur ergo ait. a me ipõ
forͣm serui scd̾m quam ñ fecit ut

Expanded text:
 incarnatus hominibus appareret. Non enim missus est mutando locum, quia in mundo erat. Qpter pater inuisibilis una cum filio secum inuisibili eundem filium uisibilem faciendo misisse eum dictuinuisibilis esse desisteret, id est si substamissus a patre intellegeretur filius, ut tantum missus, non etiam cum patre mittens inueniretur. cum uero sic accepta est forma serui, ut maneret incommutabilis forma dei, manifestum est, quod a patre et filio non apparentibus factum sit quod appareret in filio, id est ab inuisibili patre cum inuisibili filio idem ipse filius uisibilis mittereturest, cur ergo ait: A meipso nformam servi secundum quam non fecit ut
Abbreviated transcription (Latin):
eis sanctifico meipsum. Item q̃¬
ro quom̾ ꝓater eu̾m tradidit: si
ip̃e se tradidit. utrumq enĩ legit᷑.
Credo iendebit si ꝓbe sapit. quia u¬
na uoluntas est̾ prĩs ⁊ filii ⁊ inseꝑa¬
bilis oꝑatio. Sic igitur intelligat il¬
lam incarnatõem ex uirgine nati¬
uitatem. in qua filius intlłigitur
missus. una eademq oꝑatione
patris ⁊ filii insepabiliter ẽẽ fac¬

Expanded text:
eis sanctifico meipsum. Item quaero: Quomodo Pater eum tradidit, si ipse se tradidit? Utrumque enim legitur, credo respondebit, si probe sapit, quia una voluntas est Patris, et Filii, et inseparabilis operatio. Sic igitur intelligat, illam incarnationem et ex Virgine nativitatem, in qua Filius intelligitur missus, una eademque operatione Patris et Filii inseparabiliter esse fac
Abbreviated transcription (Latin):
uia pꝰ hãc uitã dimͣti. Si uͦ de pea pcc̃i tᵈ
ĩtlligi uoluissẽt auctores. cur mag̃
memorassent leura quam graiia:
cum etiam gͣuium pena hic uiex¬
pleta posthanc uitam restet:¬

Expanded text:
ia, post hanc vitam dimitti. Si vero de poena peccati illud intelligi voluissent auctores, cur magis commemorassent levia quam gravia, cum etiam gravium poena hic inexpleta post hanc vitam restet
Abbreviated transcription (Latin):
sit oscẽdit ille nob̃ et̃nũ timorem :
Nñquit contradicit illi ista epła
frã taritas foras mittit timorem᷑.
as: Nõ pt̃ umus sp̃c ĩpłe duo corda
⁊ agitare duas linguas: Si spũ¬
due tyore ꝯsonant. ĩplete due lĩ¬
gue spũ tei dissonare possunt: ab¬
sit. ĩmo ẽ ibi q̃dam ꝯsonantia. ẽ
q̃dam concordia. s auditorẽ deside¬
rat studiosum. ñ cciosum. ecce⁊
mouit duas linguas sp̃c dei. ⁊ audi¬
uimus ex una: timor ñ est in cari¬
tate. audiimꝰ ex alia: Timor dñĩ
castus ꝑman in scłm scłi. Quid ẽ
hoc : dissonant s ñ. Extute aures
intende melodiam. ñ sñ cã hic ad¬
istos duos timores. ⁊ intlłigamus
ꝯsonantiam tybiarũ: qũo disc̃ni¬
mus attendat caritas ur̃a. Sunt
hoĩcs qui pp̃ea tunent d̃m̃. nemit¬
tant᷑ ingchennani. ne forte ardeant
tũ drabolo migne tt̃no. Ip̃ẽ ẽ timor
qui introducit caritatem. s sic ueĩt
ut exeat. Si cnĩ pp̃ penas times dr̃a.

Expanded text:
si ostendit ille nobis aeternum timorem, numquid contradicit illi ista Epistfecta charitas foras mittit timorem? Has, non potest unus Spiritus implere duo corda, et agitare duas linguas? Si spirduae tibiae consonant, impletae duae linguae Spiritu Dei dissonare possunt? Imo est ibi quaedam consonantia, est quaedam concordia; sed auditorem desiderat studiosum, non otiosum. Ecce movit duas linguas Spiritus Dei, et audivimus ex una: Et timor non est in charitate; audivimus ex alia: Timor Domini castus permanet in seculum seculi. Quid est hoc? Dissonant? Non. Excute aures, intende melodiam; non sine causa hic adistos duos timores, et intelligamus consonantiam tibiarum. Quomodo discernimus? Attendat charitas vestra. Sunt homines qui propterea timent Deum, ne mittantur in gehennam; ne forte ardeant cum diabolo in igne aeterno. Ipse est timor qui introducit charitatem, sed sic venit ut exeat. Si enim propter poenas times Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
uel alicuius alius. s alius non. qr
nullus alius semꝑ fuit. nec prĩs.
qr pr̃ est ingenitus. ⁊ in nascibilis.
nec sui. qr nulla res seipãm gign̾e
Si enim nasci potuit: potuit esse fi¬
lius. ⁊ ita mutabilis eẽ potuit

Expanded text:
vel alicujus alii, sed alii non; quia nullus alius semper fuit. Nec Patris, quia Pater est ingenitus et innascibilis. Nec sui, quia nulla res seipsam gignereSi enim nasci potuit, potuit esse Filius, et ita mutabilis esse potuit