comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quoduero aque flumnis uestunt᷑ insanguinẽ :
satis conuenienter aptat᷑ ut fluuius cuiȩ breoꝵ
aque erratica ȩgrptȩ &lubrica philo sophorũ
sunt dogmata : quae merito in sanguinẽ uer¬
tuntur qr inrerũ causis carnaliter sentiunt
Sedubi crux xp̃i mundo huic lum̃ ueritatis
ostenđ : hui modi : eũ cor reptionib: argult :
ut ex qualitate poenarũ ꝓpͥos agnoscant erro¬
res. Foder̃ autẽ om̃s aegrptu ꝑcircuitũ flumi¬
nis a quã ut biberent. Non enim pottrint bibe¬
redeaqua fluminis. Quid signf quodȩgrp
tu post quã aque fluminis uerses in snguinẽ
foder̃ ꝑ circuitũ fluminis querentes aquam
utbiberent nisi qđ gentilitas confusa de medita¬
tione secula risphilosophiȩ cũ uiderit puhil
uitale acsalubrȩ sibi illã p̃bere studet inues¬
tigando ac subtilit̃ tractando usq quaq q̃rere
sapientiȩ haustum : quã ta m̃ueracit̃ p̃inueniet
nisi ꝑueniat ad fontẽ uitȩ quiait. Quisitit ue¬
niat adme atbibat et deuentreei fluent aque¬

Expanded text:
Quod vero aquae fluminis vertuntur in sanguinem, satis convenienter aptatur, ut fluvius cui Hebraeorum em aquae Aegyptiae erratica et lubrica philosophorum sunt dogmata, quae merito in sanguinem vertuntur, quia in rerum causis carnaliter sentiunt. Sed ubi crux Christi mundo huic lumen veritatis ostendit, hujusmodi eum correptionibus arguit, ut ex qualitate poenarum proprios agnoscant errores. Foderunt autem omnes Aegyptii per circuitum fluminis aquam, ut biberent. Non enim poterant bibere de aqua flutii postquam aquae fluminis versae sunt in sanguinem, foderunt per circuitum fluminis, quaerentes aquam ut biberent, nisi quod gentilitas, confusa de meditatione saecularis philosophiae, cum viderit nihil vitale ac salubre sibi illam praebere, istum et investigando ac salubriter tractando usquequaque quaerere sapientiae haustum, quem tunc veraciter non inveniet, nisi perveniat ad fontem vitae, qui ait: Qui sitit, veniat ad me et bibat, et de ventre ejus fluent aqu
Abbreviated transcription (Latin):
Surrex̃q phara o nocte &om̃s seruieiꝰ cunc¬
taq: aegrptus &ortus : clamor magnꝰinȩgrp¬
to Neq enĩ erat domꝰ: in qua nomiaceret
mortuus factꝰ : inquid clamor magnꝰ int̃¬
ra ggyptinon enim erat domꝰ inqua ñerat
mortuus Nonne potuit . eẽ. aliqua dom:
quȩ primogenitũ n haber&: Cũ ergo primo¬
geniti tantũ modo morerent᷑ quomodo pulla
erat quȩ ñ haberet mortuũ. An & hoc diui¬
nitꝰ p̃sentia dĩ fuerat ꝓcuratũ. ut in omnib
omnino eent. domib primogeniti in quib
ꝑcuterent᷑ egrptii : ab hac sane plaga
rputandis̃ inmunes fuisse ȩgrptiũqui
habitabant in t̾ra gesep . Hominũ quippe
erant uł animaliũ ñterrȩ : iđ homines &
animaliae primogenita moriebant᷑ occulto
& angelico ꝑcus su ꝵ aliquid incȩlo uł in terra
factu erat : sicut rana uł locusta uł tenebre: unde
qui habita bant affligerentur a talib enĩplagis
cumt̃ ragessẽ fuis set aliena: ꝓculdubio ꝑueni¬

Expanded text:
s servi ejus, cunctaque Aegyptus: et ortus est clamor magnus in Aegypto, neque enim erat domus in qua non jaceret mortuus . Factus est, inquit, clamor magnus in terra Aegypti, non enim fuerat domus in qua non jaceret mortuus. Nonne potuit esse aliqua domus quae primogenitum non haberet? Cum ergo primogeniti tantummodo morerentur, quomodo nulla erat quae non haberet mortuum? An et hoc divinitus praescientia Dei fuerat procuratum, ut in omnibus omnino essent domibus primogeniti, in quibus percuterentur Aegyptii? Ab hac sane plaga non putandi sunt immunes fuisse Aegyptii qui habitabant in terra Gessen, hominum quippe erat vel animalium, non terrae, id est, homines et animalia primogenita moriebantur occulto et angelico percussu: non aliquid in coelo vel in terra factum erat, sicut rana, vel locusta, vel tenebrae, unde qui habitabant affligerentur; a talibus enim plagis cum terra Gessen fuisset aliena, procul dubio perveni
Abbreviated transcription (Latin):
quo in gres s̃: isrł inȩgrptũ. Toto quippe
istotepore peregrinatis patres int̃rachanaan
& deinde sem̃i srł inegrpto : ac sic completis
quadringenti . xxx. anni a promissione
usq ad exitũ isrł exggrpto qnđ facta : lex
inmonte srna: quȩ ñ in firmat testam̃tum
adeuacuandas ꝓmissiones. Septua gesimo
& quinto anno uitȩ suȩ abraham sicut scrip¬
tura dt̃ egres s: interram chanaan: &gepiu¬
it isaac cum. eet̃. annoꝵ centum Fi iunt ita que
His adduntur om̃s anniuitȩ suȩ iđ centũ octo¬
ginta: fiunt ducenti quinq tuncerat ia cob
annoꝵ centum uiginti Natis enim sexage¬
nario patre geminiipse &esau. Post .x. aut̃
annos intrauit ia cob inȩgrptũ cũ. cet̃. an no¬
rum centum XXX: ioseph aut̃ cum .e&. tri¬
ginta nouem Eiunt ꝓinde anni a promis si¬
one usq: ad ingres sũ iacob in ȩgrptũ ducenti
XU. Ioseph autẽ ab illo .xxx. & nono anno

Expanded text:
quo ingressus est Israel in Aegyptum. Toto quippe quo ingressus est Israel in Aegyptum. Toto quippe isto tempore peregrinati sunt patres in terra Chanaan, et deinde semen Israel in Aegypto, ac sic completi sunt quadringenti triginta anni, a promissione usque ad exitum Israel ex Aegypto quando facta est lex in monte Sina, quae non infirmat testamentum ad evacuandas promissiones. Septuagesimo et quinto anno vitae suae Abraham, sicut Scriptura dicit , egressus est in terram Chanaan, et genuit Isaac cum esset centum annorum. Fiunt itaque aHis adduntur omnes anni vitae suae, id est, centum octoginta, et fiunt ducenti quinque; tunc erat Jacob annorum centum viginti. Nati sunt enim sexagenario patre gemini, ipse et Esau. Post decem autem annos intravit Jacob in Aegyptum, cum esset annorum centum triginta, Joseph autem cum esset triginta novem. Fiunt proinde anni a promissione usque ad ingressum Jacob in Aegyptum ducenti quindecim. Joseph autem ab illo tricesimo et nono anno
Abbreviated transcription (Latin):
daret fidem: in ea ꝓmissione qua xp̃m uult
intellegi ꝓphetatũ : id qua ꝓmisit ds̃ abrehȩ
qđ benedicerent᷑ in eo om̃s trib terrȩ. hocaut̃
dico inquit qr testa m̃tũ ⁊ firmatũ adõp: qua¬
dringentos & triginta annos facta ÷ lex p
infirmata ad euacuandas ꝓmissiones. Exilla
ꝓmissione quauocat᷑ ÷ habrahã & credidit dõ
p quadringentos & triginta annos factã
legẽ dt̃ apłs: non extẽpore quoia cob intre¬
uit in egrptũ. Deinde &iam ipsa scriptura
exodi satis hoc significat᷑. Nonerum dixit
in colatꝰ filioꝵ isrł quẽ incoluer̃ interraȩgrpti
anni qua dringenti triginta: seda ꝑtedixit¬
naan ipsi & patrescoꝵ Acꝑ hoc manifestũ ÷
cõputandũ cẽ. tẽpꝰ &iã patri archaru abrahȩ
isaac &iacob ex quo peregrinari cepit abra¬
ham in terra chanaan : id exilla ꝓmissione
in qua eiꝰ fidem laudat apłs usq ad illud tẽ p̾

Expanded text:
daret fidem, in ea promissione qua Christum uult daret fidem, in ea promissione qua Christum uult intellegi prophetatum, id est qua promisit deus Abrahae quod benedicentur in eo omnes tribus terrae, hoc autem dico, inquit, quia testamentum confirmatum a deo post quadringentos et triginta annos facta lex non infirmat ad euacuandas promissiones. ex illa ergo promissione, qua uocatus est Abraham et credidit deo, post quadringentos et triginta annos factam legem dicit apostolus. non ex tempore quo Iacob intrauit in Aegyptum. deinde etiam ipsa scriptura Exodi satis hoc significatur; non enim dixit: incolatus filiorum Israhel, quem incoluerunt in terra Aegypto, anni quadringenti triginta, sed naan, ipsi et patres eorum. Ac per hoc manifestum est computandum esse tempus etiam patriarcharum Abrahae, Isaac et Jacob, ex quo peregrinari coepit Abraham in terra Chanaan, id est, ex illa promissione in qua ejus fidem laudat Apostolus, usque ad illud tempus
Abbreviated transcription (Latin):
ascendit uicis M anifestũ  homines signi¬
ficatos siue inseruis siue in mulierib: siue inhis
Ratib quȩ militiȩ ñ eent̃ idoneae : ut sexcenta
milia peditũ in eis solis intellogamꝰ qui possent
militari agmine armari. Queriaut̃ solet u¬
trũ ad tantu numerũ hebrȩi ꝑuenire potue¬
rint ꝑ cos annos inegrpto Dicit enĩ ita in se¬
quentib Habitatio aut̃ filioꝵ isrł qua map¬
serant in egrpto. fuit quadringentoꝵ tri¬
ginta annoꝵ Quib expletis. eadem dicegres¬
sus x om̃is exercit᷑ dñĩ de terra aegrpti
Nonenim ab introitu ia cobinȩ grptũ usq adex¬
itũ filioꝵ isrł deegrpto quisquis scripturas
sacras diligent̃ inspexerit : tantũ numerũ inue
nerit. Proinde illanimirũ cõputatio quã secutꝰ:
cusebius in istoria sua cronica ꝑ spicua ueritate
subnixa t ab illa erum ꝓmissione cõputat qua¬
dringentos triginta annos: qua uocauit ds
abraham utexiret deterra sua int̾rã chanaap
Quia &apłs cumabrahe laudaret & cõmeni¬

Expanded text:
Ex Ambrosio. Manifestum est homines significatos, sive in servis, sive in mulieribus, sive in his aetatibus quae militiae non essent idoneae, ut sexcenta millia peditum in eis solis intelligamus qui possent militari agmine armari. Quaeri autem solet utrum ad tantum numerum Hebraei pervenisse potuerint per eos annos in Aegypto. Dicit enim ita in sequentibus: Habitatio autem filiorum Israel qua manserant in Aegypto fuit quadringentorum triginta annorum. Quibus expletis eadem die egressus est omnis exercitus Domini de terra Aegypti. Non enim ab introitu Jacob in Aegyptum usque ad exitum filiorum Israel de Aegypto, quisquis Scripturas sacras diligenter inspexerit, tantum numerum annorum nta. Proinde illa nimirum conputatio, quam secutus est Eusebius in historia sua chronica, perspicua ueritate subnixa est. ab illa enim promissione conputat quadringentos triginta annos, qua uocauit deus Abraham, ut exiret de terra sua in terram Chanaan, quia et apostolus cum Abrahae laudaret et commen
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ potuer̃ &ic̃ adubitantib colligi & in domo
teneri : neforteuerũ e& qđ morses dñm̃ factu¬
rũ eẽ p̃dixerat. &ex his eẽ in capis iterum
poterant q̃ modo ad monet⁊ gregari indomos.
pegrandine pereant. Maximeqi seqͥt᷑ scrip¬
tura &dt̃. Quitimuit uerbũ dñi seruoꝵ pha¬
raonis ÷̃ gregaũ pecora sua indomos Quiaũ
ñ intendit m̃te in uerbũ dnĩ: dimisit pecora sua
in cãpo. Hocergo fieri potiut quando &iã mor¬
tepecoꝵ minatꝰ : ds̃ quã uis id scriptura tacuerit
Edix̃ dns admorsen. Extende manutuã incȩ
lo &erit grando in omniterra aegrpti super¬

Expanded text:
quae potuerunt etiam a dubitantibus colligi et in domo quae potuerunt etiam a dubitantibus colligi et in domo teneri, ne forte uerum esset quod Moyses dominum facturum esse praedixerat; et ex his esse in campis iterum poterant, quae modo admonet congregari in domos, ne grandine pereant, maxime quia sequitur scriptura et dicit: qui timuit uerbum domini seruorum Pharaonis congregauit pecora sua in domos; qui autem non intendit mente in uerbum domini, dimisit pecora sua in campo? hoc ergo fieri potuit, quando etiam mortem pecorum minatus est deus, quamuis id scriptura tacuerit. Et dixit dominus ad Moysen: extende manum tuam in caelum, et erit grando in omni terra Aegypti. e
Abbreviated transcription (Latin):
Ecccenim ut annuntiaret᷑ nom̃ dĩ inuniuer¬
itaq utilitatẽ pharao seruatꝰ ÷ sic̃ & scrip¬
Inagro. Homines erim &ium̃ta &uni¬
ũ sa q̃ inuenta fuerint foris nec congre¬
gata detigris . cecideritq suꝑ e grando
onicũ se facturũ magnã grandinẽ mina¬
ret᷑ ut festinet igrogare pecora sua
Etq̃cũq illi. cent̃ uncãpone grandine. In¬
tereant Hocenim p̃tã indignant̃ qua
miseri cordit̃ uidet᷑ admonere: Sed hoc
ñ facit quȩstionẽ quando ds̃ &iã irascers
temperat pęnã Illud ÷ qđ meritomouet. qͥb
nc̃ pecorib ⁊ sulat᷑ siomã mortua fuerant pla¬
ge superiorȩ ubi scriptũ : qđ discreuit os̃
interpecora ȩbreoꝵ & egrptioꝵ ita utillinc
nullũ moreret. omnia uͦ egyptioꝵ pecoramore¬
rentur: an eo soluit᷑ questio qđ p̃dixerat ea mo¬
ritura quȩ in cãpo fuis sent. Vthȩc accipiant᷑
intellegant᷑ aut̃ euasis se quȩ indomib erant

Expanded text:
ecce enim ut annuntiaretur nomen dei in uniuerecce enim ut annuntiaretur nomen dei in uniuerutique utilitatem Pharao seruatus est, sicut et scripin agro homines enim et iumenta et universa quae inventa fuerint foris nec congregata de agris cecideritque super ea grando oni, cum se facturum magnam grandinem minaretur, ut festinet congregare pecora sua et quaecumque illi essent in campo, ne grandine intereant? hoc enim non tam indignanter quam misericorditer uidetur admonere. sed hoc non facit quaestionem, quando deus etiam irascens temperat poenam. illud est quod merito mouet, quibus nunc pecoribus consulatur, si omnia mortua fuerant plaga superiore, ubi scriptum est quod discreuit deus inter pecora Hebraeorum et Aegyptiorum, ita ut illinc nullum moreretur, omnia uero Aegyptiorum pecora morerentur. an eo soluitur quaestio, quod praedixerat ea moritura quae in campo fuissent, ut haec accipiantur omnia, intellegantur autem euasisse quae in domibus erant,
Abbreviated transcription (Latin):
& suꝑpopulutuũ ut scias qđ ñ sit similis me in
omnit̃ ruȩgrpti Nuncenĩ extendenis manũ
ꝑcutiãte & populũtuũ peste: peribq d&ra:
Id circoaut̃ posuite ut osterdã inte fortitudi¬
nẽ met̃ : & narret᷑ nom̃ meũ in omniterra
Hȩc scripture uerba &apłs posuit : cũ in codẽ
loco ꝑ difficili uersaret᷑ Ibi aut̃ & hocait
Siaut̃ uolens ds̃ ostendere irã & demons¬
trare potentiã suam sustulit inmulta patiep¬
tientia uasa irȩꝰ Parcendo utiq his quos ma¬
los futuros. cẽ. p̃scierat: q̃uasa dt̃ ꝑ fecta
in ꝑditionem . & ut nota sinquit facer&
diuitias gloriȩ suȩ inuasa miscłȩ : Vnde¬
uasoꝵ miscđȩ uox÷ in psalmis : dsm̃smise¬
ricorđa ei: puenietme: dsins demonstra¬
ũmͥbona corã inimicis incis Nouit ergo
ds̃ utimalis: in quib tam̃ humanã naturã
nadmalitiã creat s ꝑferteos patienter
quousq scit oportere noninaniter sedu¬
tenscis admonitionẽ. ł exortationẽ bonoꝵ:

Expanded text:
t scias quia non sit similis mei in omni terra. Nunc enim extendens manum, percutiam te et populum tuum peste, peribisque de terra. Idcirco autem posui te, ut ostendam in te fortitudinem meam: et narretur nomen meum in omni terra. Haec Scripturae verba et Apostolus posuit, cum in eodem loco perdifficili versaretur. Ibi autem et hoc ait: Si autem volens Deus ostendere iram et demonstrare potentiam suam, sustulit in multa patientia vasa irae, parcendo utique his quos malos futuros esse praescierat, quae vasa dicit perfecta in perditionem: et ut notas, inquit, faceret divitias gloriae suae in vasa misericorde uox est in psalmis: deus meus, misericordia eius praeueniet me; deus mens demonstrauit mihi in inimicis meis. nouit ergo deus bene uti malis, in quibus tamen humanam naturam non ad malitiam creat, sed perfert eos patienter, quousque scit oportere; non inaniter, sed utens eis ad admonitionem uel exercitationem bonorum.
Abbreviated transcription (Latin):
tos ce filios isrł deȩgrpto: hoc a nob modis
om nib si fieri potest elaborandũ : utexe¬
untes a scłi huius in lecebris: N ambulemus
inferm̃to ueteris malitiȩ & nequitiȩ. sed in
atimis sinceritatis & ueritatis. qđ ÷ noui homi¬
nis ꝯuersatio relicto pristino homine cũ uiti¬
is suis: Sanequit ab ex ordiolibri exodi inere¬
m̃tum populi is rahelitici Inȩgrpto. plagesqu
egrptus in rogatas ꝓpt̃ in oboedientiã descri¬
bentes primũ librũ usq: adtrpici pasche cele¬
brationẽ ꝑduximꝰ: sequentis libri exordiũ
ab exitu filioꝵ isrł. dcegrpto inchoandum
ratum eẽ arbitram

Expanded text:
tos esse filios Israel de Aegypto, hoc et a nobis modis tos esse filios Israel de Aegypto, hoc et a nobis modis omnibus, si fieri potest, elaborandum est, ut exeuntes a saeculi hujus illecebris, non ambulemus in fermento veteris malitiae et nequitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis, quod est novi hominis conversatio, relicto pristino homine cum vitiis suis. Sane quia ab exordio libri Exodi incrementum populi Israelitici in Aegypto, plagasque Aegyptiis irrogatas propter inobedientiam describentes, primum librum usque ad typici Paschae celebrationem perduximus, sequentis libri exordium ab exitu filiorum Israel de Aegypto inchoandum ratum esse arbitram
Abbreviated transcription (Latin):
tis̃ egrptios Ian factũ fuerat ante mortes
primogenitoꝵ ȩgrptioꝵ. sed nc̃ ꝑrecapitu¬
lationẽ reperit᷑. Namnarratũ ÷ quando
factũ ÷ Modo enim fieri quomodo possit.
ut intanta luctu exmortib: suoꝵ accomen¬
darent ista filii isrł. Nisi forte quis dicat
&iã ista plaga non fuisse ꝑcussos ȩgrptios:
quicũ ebreis in habitabant terram gesse :¬
Quiduero hȩc p̃ figurauer̃ nisi quod in auro
&argento acueste egrptioꝵ significates
quȩdam doctrinȩ. que ex ipsa consuetudine
gentium pinutili studio discutiuntur. Sed
siue hoc significet : siue illud quod ex ipsis gen¬
tib animȩ p̃tiosȩ tãquã uasa aurea & argen¬
tet cum suis utiq corporib quodueste signifi¬
cant : adiungunt sepopulodĩ : ut simulde hoc
scło tã quã deegrpto liberent᷑. Tulit igitur
populus consꝑsam farinam antequã ferm̃¬
taretur : &ligans in palliis posuit suꝑ hume¬
ros suos. Qduero dic̃ ferm̃to sublato sic ꝓfec¬

Expanded text:
t Aegyptios. Jam hoc factum fuerat ante mortes primogenitorum Aegyptiorum, sed nunc per recapitulationem repetitur. Nam narratum est quando factum est. Modo enim fieri quomodo posset ut in tanto luctu ex mortibus suorum accommodarent ista filiis Israel, nisi forte quis dicat etiam ista plaga non fuisse percussos Aegyptios qui cum Hebraeis inhabitabant terram GesseQuid vero haec praefiguraverunt, nisi quod in auro et argento ac veste Aegyptiorum significatae sunt quaedam doctrinae quae ex ipsa consuetudine gentium, non inutili studio discuntur. Sed sive hoc significet, sive illud quod ex ipsis gentibus animae pretiosae tanquam vasa aurea et argentea, cum suis utique corporibus quod vestem significant, adjungunt se populo Dei, ut simul de hoc saeculo, tanquam de Aegypto, liberentur. Tulit igitur populus conspersam farinam antequam fermentaretur, et ligans in palliis, posuit super humeros suos. Quod vero ait fermento sublato sic profec
Abbreviated transcription (Latin):
rapiat. Deniq & scm̃ uerbidĩ ubi cadit & oc¬
perit. Triplex describitur locus : Vñ secus
uiam refestur qui conculcat᷑ ab hominib
alius in spinis: alius impetrosis Etecontra¬
rio terrabona afferrę dr̃ triplicc̃ fructũ:
uł centesimum : ł sexagesimũ : Etricesimũ
Is tiergo ternistatores s̃ angelinequã de
peccatum : qͦ s demerget dñs in rubrũmare. &¬
ignitis cos iniudiciidie fluctib tradet. apoe¬
narũ pelago teg&: absi operuereos: abissi
utiq illi dequib in iob ubi deleuiathan narrat᷑¬
ra ret illis utiͥ nabsumirent: Desceriderunt
in ꝓfundũ tãquã lapis: Qua receciderunt
in ꝓfundũ lapis: quia ñ erant tales lapides
dequib suscita ri possent filia braam. sedit¬
les quia marent ꝓfundũ: &liquidũ dilige¬
rent elem̃tũ iđ quia marã & fluxã p̃sentiũ
rerum cuperent uoluptatẽ: Dex terã tuã
dnẽ magnificẽ in fortitudine dextere tua¬

Expanded text:
rapiat. Denique et semen verbi Dei, ubi cadit et derapiat. Denique et semen verbi Dei, ubi cadit et deperit, triplex describitur locus: unus secus viam refertur, qui conculcatur ab hominibus, alius in spinis, alius in petrosis, et e contrario terra bona afferre dicitur triplicem fructum, vel centesimum, vel sexagesimum, vel tricesimum . Isti ergo terni statores sunt angeli nequam depeccatum: quos demerget Dominus in mare Rubrum, et ignitis eos in judicii die fluctibus tradet, ac poenarum pelago teget. Abyssi operuerunt eos. Abyssi utique illi de quibus in Job, ubi de Leraret illis ut in abyssum irent, descenderunt in profundum tanquam lapis: quare ceciderunt in profundum tanquam lapis? quia non erant tales lapides, de quibus suscitari possent filii Abraham, sed tales, qui amarent profundum et liquidum diligerent elementum, id est, qui amaram et fluxam praesentium rerum cuperent voluptatem. « Dextera tua, Domine, magnific
Abbreviated transcription (Latin):
quadrigas agit: Nonilli satis: unie quo
ascendere : plurimos simul agitat: plu¬
rimos simul plagis torti uerberis cogit:
Quoscũq uideris in luxuria turpiores.
in credulitate scuior es. in auaritina te¬
ttiores inimpi&ate flagiciosiores: sc¬
as hos de quadrigis ee. pharconis: ipsis
sedet ipsos currui suo subiungit. in ipsis
festur & uoliuat: & ꝑ aꝑtos scderum cam¬
pos effusis cos agit abenis Sunt aluelee¬
tiascensores & lecti si nedubio ad malitiã
Sediam deascensorib supͣ diximꝰ Nunc &ic̃
qui sunt terni staitores uideam Mihiuiden¬
tur ternisiator es ꝓcodici: qđ triplex est
hominib peccandiuia Autenim infacto
aut indicto aut incogitatione peccatur
Ctideo ternistatores ꝑsingulos quosq di¬
cuntur.: quitresistas in nob peccandibĩdeci
uias: & spiculent᷑ seꝑ atq in insidus a¬
gant: Utaut: ille exmiscro homine ser¬
monẽ malũ eliceat. autille iniquum opus
ex torquetit: aut ille cogitationẽ pessimã

Expanded text:
quadrigas agit. Non illi satis est uni equo quadrigas agit. Non illi satis est uni equo ascendere; plurimos simul agitat, plurimos simul plagis torti verberis cogit. Quoscunque videris in luxuria turpiores, in incredulitate saeviores, in avaritia tetriores, in impietate flagitiosiores, scito hos de quadrigis esse Pharaonis: ipsis sedet, ipsos currui suo subjungit, in ipsis fertur et volitat, et apertos scelerum campos effusis eos agit habenis. Sunt alii electi ascensores, electi sine dubio ad malitiam. Sed jam de ascensoribus supra diximus, nunc etiam qui sint terni statores videamus. Mihi videntur terni statores pro eo dici quod triplex est hominibus peccandi via. Aut enim in facto, aut in dicto, aut in cogitatione peccatur, et ideo terni statores per singulos quosque dicuntur qui tres istas in nobis peccandi obsideant vias; et speculentur semper atque insidiis agant, ut aut ille ex misero homine sermonem malum eliciat, aut ille iniquum opus extorqueat, aut ille cogitationem pessimam
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s ergo qui ꝑ sequunt᷑ scos equi sunt hrnni.¬
entes: schabent ascensores quib aguntur
angelos malos: &ideo feroces sunt
Dñs ergo acquũ &ascensore ꝓiec̃ inmase :¬
cabo eũ ds̃ patrismei & ex altabo eum
&dĩur̃m. Siergo agnoscam quod ds̃ m̃s sit ds̃.
glorificabocũ. Si uero &iam istud agnoscã
quo modo patris mei xpi sitds̃: ex ultabo eũ
Dñs conterens bella : dñs nomen ÷ illi Nolo
putes qr itntũ uisibiles pugnas conterit dñs :
sed & illas conteret quȩ nob s̃ ñ ad uersũ carnẽ
& sanguinẽ: sed aduersum principatus et po¬
testates: &aduersũ mundi huiꝰ rectores
tenebrarũ: Dñs enĩ nom̃ ⁊ illi: & non est
ulla creatura cuius dñs nonsit. Quadra¬
gas pharaonis & exercitũei ꝓiec̃ in mare
electos ascensores. t̃nos sititores demersit
in rubrũmare. Pharco uero uelud poten¬
tior inmalitia & regnũ nequitie teneps.

Expanded text:
Omnes ergo, qui persequuntur sanctos, equi sunt hinniOmnes ergo, qui persequuntur sanctos, equi sunt hinnientes, sed habent ascensores quibus aguntur angelos malos, et ideo feroces sunt. Dominus ergo equum et ascensorem projecit in mare ecabo eum: Deus Patris mei, et exaltabo eum. vestrum . Si ergo agnoscam quod Deus meus sit Deus, glorificabo eum. Si vero etiam istud agnoscam quomodo Patris mei Christus sit Deus, exaltabo eum. Dominus conterens bella, Dominus nomen est illi. Nolo putes quia tantum visibiles pugnas conterit Dominus, sed et illas conterit quae nobis sunt non adversum carnem et sanguinem, sed adversum principatus et potestates et adversum mundi hujus rectores tenebrarum. Dominus enim nomen est illi, et non est ulla creatura cujus Dominus non sit. Quadrigas Pharaonis et exercitum ejus projecit in mare: electos ascensores, ternos statores demersit in Rubrum mare. Pharao vero velut potentior in malitia, et regnum nequitiae tenens,
Abbreviated transcription (Latin):
quidem. quiauenit querere qđ perierat : Non
tñ gloriose glorificatꝰ ÷ Dicitur enim deipso:
qr uidimꝰ eũ & non habebat speciem neq decorẽ:
ire ingloriam suam: cũ uenerit ingloria pa
sua iudica re t̃rã. qͣnđ & uerum pharaonem
id ÷ diabulũ interficiãt spũ missui: cũergo¬
refulgebit in maiestate patris sui. &p aduen¬
tum humilitatis scđm nob̵ ingloria ostendit
sic̃ honori ficant patrem Equũ & ascensorem¬
in salutẽ Homines quinos insequunt᷑ ȩquis:
&utita dicã om̃s qui in carne natisunt figura¬
liter equis. Sedhihabent ascensores suos Sunt
qui a scensores habent: diablũ & angelos
eiꝰ Iudas equuserat: seddonec ascensorem
habuit dñm deequitectu salutis fuit
Cũ ceteris etenim apłis miss : egrotis sałt.
& sanitatẽ languentib prestat᷑. Sedubi
sediabulo substrauit.p bucellã enimin¬
troiuit in eũ satanas: ascensor ipsius ef¬
fectꝰ ÷ satanas. & illius abͥenis ductus ad¬

Expanded text:
quidem, quia venit quaerere quod perierat, non quidem, quia venit quaerere quod perierat, non tamen gloriose glorificatus est, dicitur enim de ipso, « quia vidimus eum, et non habebat speciem neque decorem, ire in glojudicare terram, et verum Pharaonem, id est diabolum, interficiet spiritu oris sui, curefulgebit in majestate Patris sui et post adventum humanitatis secundum nobis in gloria ostendit sicut honorificant Patrem. « Equum et ascensoremin mare. » Homines qui nos insequuntur equi sunt, et ut ita dicam, omnes, qui in carne nati sunt, figuraliter equi sunt: sed qui habent ascensores suos, sunt qui ascensores habent diabolum et angelos ejus. Judas equus erat, sed donec ascensorem habuit Dominum, de equitatu salutis fuit. Cum caeteris etenim apostolis missus aegrotis salutem et sanitatem languentibus praestitit; sed ubi se diabolo substravit, post buccellam enim introivit in eum Satanas, ascensor ipsius effectus est Satanas et illius habenis ductus ad
Abbreviated transcription (Latin):
Multi quidem cantica ferrilegimꝰ inscripturis
diuinis. Horũ tñ omniũ primũ istud ÷ canticũ
qđ egrptiis & pharione submerso populus dĩ
p uictoriã cecinit: Moris quippe sc̃oꝵ ÷ ubi
aduersarius uincitur. tãquã quisciant r̃ sua
nũdõ gratulationis offerre: accipiunt tam̃
hrmnũ cantantes &iam trmpana inmanib
suis : sic̃ demaria sorore morsi & aaron refest᷑:
Et tuergo simare rubrũ transieris. si egrptios
sub mergiuideris. ex tingui pharaonẽ atq
in ab si ꝓ fundũ p̃cipitari: potes hrmnum
cante redõ : potes uocẽ gratulationis emittere
& dicere. Cantem̃ d ño gloriose enim honorifi¬
catꝰ ÷ : equũ & ascensor ẽpro iec̃ inmare. Melius
aut̃ & dignius hȩ dicis: sihebueri strmpa¬
num inmanutua: id ÷ sicarnẽ tuam cruciftxeris
.cũuitus & scupiscentius: & si mortificaueris
catꝰ ÷: Et quidẽ quantũ possim conicere uidetur
mihi quod aliud sit glorificari. aliud gloriose

Expanded text:
Multa quidem cantica ferri legimus in Scripturis divinis. Horum tamen omnium primum istud est canticum quod, Aegyptiis et Pharaone submerso, populus Dei post victoriam cecinit. Moris quippe sanctorum est, ubi adversarius vincitur, tanquam qui sciant non sua num Deo gratulationis offerre: accipiunt tamen hymnum cantantes etiam tympana in manibus suis, sicut de Maria sorore Moysi et Aaron refertur. Et tu ergo si mare Rubrum transieris, si Aegyptios submergi videris, et exstingui Pharaonem, atque in abyssi profundum praecipitari, potes hymnum cantare Deo, potes vocem gratulationis emittere et dicere: Cantemus Domino, gloriose enim honorificatus est: equum et ascensorem projecit in mare. Melius autem et dignius haec dicis, si habueris tympanum in manu tua, id est, si carnem tuam crucifixeris cum vitiis et concupiscentiis, et si mortificaveris catus est, et quidem, quantum possumus conjicere, videtur enim mihi, quod aliud sit glorificari, aliud gloriose
Abbreviated transcription (Latin):
dus cunctas ꝓuincics delcuer̃: Ibi notur¬
batiodiuturnas. crassas. acpene trebiles
tenebras ab uit: plus omnino periculi cõmi¬
nata quã fec̃ hic itdẽ ponacor reptio fuit᷑
cũ aurcliano ꝑsecutionẽ decerpentiꝰ diris
turbinib terribile ac triste flum̃ sub ipsius
pedib ruit Ostenderis quid cuultio talis
exigeret tant᷑ possit ultor: nisi & demenis. e&:
& patiens q̃uã quã intra sex hic m̃ses tresoccidui
imperatores hoc ÷ aurelia nꝰ tacit᷑ & florianus
diuersis causis int̃fectis ibi postremo decima
plaga q̃ nouissima omniũ fuit int̃ fectio fi¬
lioꝵ quos primos quiq genuer̃: hic niħ ominꝰ
decima iđ nouissima pęna ÷ omnui ꝑditioido¬
loꝵ q̃ primit᷑ facta in primis amabant :
lbi rex potentiãdĩ sentit & ꝓbauit & timuit
acꝑhoc populũdĩ liberũ ireꝑmisit : hicrex
potentiã dĩ sentit &ꝓbauit. & crediditꝰ ac
ꝑhoc populũ dĩ liberũ eẽ ꝑmisit : Ibi nũ quã

Expanded text:
diis cunctas prouincias deleuerunt. ibi nona turdiis cunctas prouincias deleuerunt. ibi nona turbatio diuturnas crassas ac paene tractabiles tenebras habuit, plus omnino periculi comminata quam fecit: hic itidem nona correptio fuit, cum Aureliano persecutionem decernenti turbinibus, terribile ac triste fulmen sub ipsius pedibus ruit, ostendens quid cum ultio talis exigeret, tantus possit ultor, nisi et clemens esset et patiens: quanquam intra sex hic menses, tres occidi imperatores, hoc est, Aurelianus, Tacitus et Florianus, diversis causis interfecti sunt. Ibi postremo decima plaga, quae novissima omnium fuit, interfectio filiorum quos primos quique genuerunt: hic nihilominus decima, id est, novissima poena est, omnium perditio idolorum, quae primitus facta, in primis amabant. Ibi rex potentiam Dei sensit probauit et timuit ac per hoc populum Dei liberum abire permisit: hic rex potentiam Dei sensit probauit et credidit ac per hoc populum Dei liberum esse permisit. ibi numquam
Abbreviated transcription (Latin):
ta rei publicȩ hoc ÷ plebes ꝓuinciarũ & legio¬
nes militũ cõminutes : Ibi sexta uexatio intulit
uesicas efferuescentes ulceraq manantia:
hic equesexta punitio q̃p maximi ꝑsecutionẽ
fuit q̃uis pecialit̃ episcopos & dericos õmissa
turba populari hoc ÷ eccłarũ pͥmates crucia
riimperauerat intumescens crebroira atque
inuidia ñ onꝑuulgi cedẽ sed ꝑ uulnera mori¬
entium principiũ acpotentiũ exaltata est:
Ibi septimna plaga numerat᷑ coacta aere grap¬
do ꝑfusa quȩ hominib ium̃tisq satis exitio fuit.
hic simłt septima sub gallo & uolusia nõqͥꝑ secu¬
tori decio mox int̃ fecto succes serat plaga ex¬
regni ab oriente in occidentẽ spacia: cũ ome
corrupit in lacꝰ infuditq pabula tabo lbi
octauã egrpti contritionẽ. sacere excitate
eq in subuersionẽ romani orb ẽxcitateun¬
diq intulere gentes. quecȩdib atq incer¬

Expanded text:
nta reipublicae, hoc est, plebes provinciarum, et religionta reipublicae, hoc est, plebes provinciarum, et religiones militum comminutae sunt. Ibi sexta vexatio intulit vesicas effervescentes, ulceraque manantia: hic aeque sexta punitio quae post Maximi persecutionem fuit, qui specialiter episcopos et clericos omissa turba populari, hoc est, ecclesiarum primates cruciari imperauerat, intumescens crebro ira atque inuidia non per uulgi caedem sed per uulnera mortesque principum ac potentium exhalata est. ibi septima plaga numeratur coacto aere grando profusa, quae hominibus iumentis satisque exitio fuit: hic similiter septima sub Gallo et Volusiano, qui persecutori Decio mox interfecto successerant, plaga exregni ab Oriente in Occidentem spatia cum omne Corrupitque lacus, infecit pabula tabo. ibi octauam Aegypti contritionem fecere excitataeaeque in subuersionem Romani orbis excitatae undique intulere gentes, quae caedibus atque incen
Abbreviated transcription (Latin):
quo adunatim uibrando depisate & innullo
uolatu ad labi solent : capillisq hominũ a pecu¬
dum setis cũ urente morsu inferri: hicitidem
subtraiano plaga iudȩos excitaũ quicũ ante
ubiq disꝑsi ita iam quasi pi. eeñt. quiescerent:
repentino qq̃ calore ꝑ moti: in ipsos interquos
erant totombe seuierant absq inmanibus
multarũ urbiũ ruinis: quas crebrit̃ remotus
his dẽ tẽporib subruer̃ Ibunquasta plaga
muscȩ caninȩ fuer̃ sȩue alum ne putridinis
uermiũq: matres : hic itidẽ quasta submarco
antonio plagulues plurimis in fusa ꝓuincus:
ltaliã qq̃ cũurbe roma uniũsã exercitũq ro¬
manoꝵ ꝑ longinquos limites in diuersa hib¬
na dis ꝑsum. morte dissolutũ p̃utredinisimul
acuermib dedit: Ibi quinta correptio pecoꝵ
acium̃toꝵ repentino intertui expleta:: hic
simłt quanta ultione subseuero ꝑsecutore cre¬
berrimis ciuilib bellis : ꝓpria uscera &adium̃¬

Expanded text:
coadunatim vibrando densatae, et in illo coadunatim vibrando densatae, et in illo volatu allabi solent, capillisque hominum ac pecudum setis cum urente morsu infarri: hic itidem sub Trajano plaga Judaeos excitavit: qui cum atque ubique dispersi, ita jamque non essent quiescerent, repentino quoque calore permoti, in ipsos inter quos erant toto orbe saevierant, absque immanibus multarum urbium ruinis, quas crebri terraemotus iisdem temporibus subruerunt. Ibi in quarta plaga muscae caninae fuerunt, saevae alumnae putredinis vermiumque matres; hic itidem quarta sub Marco Antonio plaga, lues plurimis infusa provinciis, Italiam quoque cum urbe Roma universam, exercitumque Romanorum, per longinquos limites in diversa hiberna dispersum, morte dissolutum, putredini simul ac vermibus dedit. Ibi quinta correptio pecorum ac jumentorum repentino interitu expleta est; hic similiter quinta ultio sub Severo persecutore, creberrimis civilibus bellis, propria viscera et adjume
Abbreviated transcription (Latin):
qr hȩc infigurã pr̃i factis Vterq populus id ÷
utriusq causa subdita fuit is rahelitarũ sr¬
nagogi ȩgrptus : subdita ÷ xp̃ianoꝵ ecclesia
romanis : ꝑ secutis ȩgrptii ꝑsecutis & romani¬
hic cala mitates romanoꝵ Namut etiã ipsas
sanguinẽ uulgo lemanas se deputeis ł in flu¬
minib cucuris se : hic prima subnerone: exut¬
plaga utubiq morientium sanguis. &&. ł mor
binurbe correptus uelbellis in orbe ꝓfususs
lbis equens plaga ꝓdit ꝑͥtrepentes ꝑ sultantes¬
q: inpene tralib ranas. inȩdiȩ ꝓpemodum
causa habitatorib atq exitii fuis se : hic sequex
sub domiciano pena simłt quanda satellitum
militũq eiꝰ in ꝓb effrenatisq discursib c̃ruen¬
tissimi iussa principis exsequentiũ ad inopiã
poene om̃s romanos ciues ad actos exilioq
dis ꝑsos coegit: Ibitestia uexatio habuit serni¬
phes. musculas scilicet paruissimas sȩuis si¬
masq quae mediis sȩpe ȩstib ꝑ loca squalida

Expanded text:
figuram nostri facta sunt. Uterque populus, id est, utriusque causa. Subdita fuit Israelitarum Synagoga Aegyptiis, subdita Christianorum Ecclesia Romanis; persecuti sunt Aegyptii, persecuti sunhic calamitates Romanorum. nam, nt etiam ipsas sanguinem uulgo uel manasse de puteis uel in fluminibus cucurrisse: hic prima sub Nerone explaga ut ubique morientium sanguis esset, vel morbis in urbe correptus, vel bellis in orbe profusus. Ibi sequens plaga prodit perstrepentes persultantesque in penetrabilibus ranas, inediae propemodum causa habitatoribus atque exitu fuisse hic sequens sub Domitiano poena, similiter quando satellitum militumque ejus improbis effrenatisque discursibus cruentissimi jussa principis exsequentium, ad inopiam pene omnes Romanos cives adactos, exsilioque dispersos coegit. Ibi tertia vexatio habuit sciniphes, musculas scilicet parvissimas saevissimasque: quae mediis saepe aestibus per loca squalida
Abbreviated transcription (Latin):
occurrat : ꝑcute tu obluctantesundas
uirga morsi iđ uerbo legis &uigilantia
scripturarũ iter tibi ipsi disputando
ꝑ aduerscrios pande Cedent undȩ
continuo & superati fluctꝰ locũ uicto¬
rib dabt̃: mirantibq & attonitis ac
stupor edefixis his quipaulo antecid¬
uersabant̃ : legitinis tudisputationũ
linais rectum fidei ixter seabis: Et in
tantũ doctrinȩ uerbo ꝓficies: ut audi¬
torestui quosin uirga legis erudisti: ip¬
siiam contra aegrptios uelud fluctus ma¬
ris insurgant: Et non solũ inpugnent
eos sed etsuperent & extinguant :
Extinguit namq agrptũ qui ñ agit opera
tenebrarum Extinguit ȩgrptũ: qui ñc̃arra¬
liter sed spĩtalit̃ uiuit Extinguit ȩgrptum:
qui cogitationes sordidas & inpuras ueldepel¬
lit excorde uł omnino p̃recipit: Sicut & apłs
dt̃ ad sum̃tes scutũ fidȩi : ut possim̃ omnia ma¬
ligni ia cula ignita extinguere. Hocergomo¬
do possum &iam hodie egrptios uidere mortuos

Expanded text:
occurrat, percute tu obluctantes undas occurrat, percute tu obluctantes undas virga Moysi, id est, verbo legis et vigilantia Scripturarum; iter tibi ipsi disputando per adversarios pande, cedent undae continuo et superati fluctus locum victoribus, mirantibus et attonitis ac stupore defixis his qui paulo ante adversabantur. Legitimis tu disputationum lineis rectum fidei iter secabis, et in tantum doctrinae verbo proficies, ut auditores tui, quos in virga legis erudisti, ipsi jam contra Aegyptios velut fluctus maris insurgant, et non solum impugnent eos, sed et superent et exstinguant. Exstinguunt namque Aegyptum, qui non agunt opera tenebrarum. Exstinguunt Aegyptum, qui non carnaliter, sed spiritualiter vivunt. Exstinguunt Aegyptum, qui cogitationes sordidas et impuras vel depellunt ex corde, vel omnino non recipiunt, sicut et Apost: Assumentes scutum fidei, ut possitis omnia maligni jacula ignita exstinguere . Hoc ergo modo possumus etiam hodie Aegyptios videre mortuos
Abbreviated transcription (Latin):
obseruata inscripturis diuinis. religiosũ
credidi p̃taicere. Quid ergo nos docem̃
ꝑ hȩc queiã superius diximꝰ. quisit in his
apłi sens: baptismũ hoc nominat in mo¬
sser c̃sũmatũ innube & inmari. ut& tu
qui baptizaris in xp̃o in aqua & inspũ
scõ: scias insectariquidẽ potȩstate egip¬
tios. & ułlete reuocare ad seruitiũ suũ.
rectores scilicet huiꝰ mundi & spĩtales
nequitias. quib: antedeseruisti. Que
conant᷑ quidẽ insequi. sed tudescen¬
dis in aquã & euadis in colums atque
ablutis sordib peccatoꝵ homonouus
ascendit parat̃ ad cantandũ ad can¬
ticũ nouũ: A egyptii uero pte insequen.¬
tes demergent᷑ in ab sũ : &iã siuiden¬
tur rogareihm̃ neeos interam mittat
in ab̵sum. Sedalium ex his accipere
possimꝰ intellectũ: Siaegrptũ fugias.
sugnorantie tenebras relinquas. &
sequaris legedĩmorser. oburet aut̃
tibimare & contra dicentiũ fluctus

Expanded text:
observata in Scripturis divinis, religiosum observata in Scripturis divinis, religiosum credidi non tacere. Quid ergo nos docemur per haec quae jam superius diximus, qui sit in his Apostoli sensus? Baptismum hoc nominat in Moysen consummatum in nube et in mari, ut et tu qui baptizaris in Christo in aqua et Spiritu sancto scias insectari postea Aegyptios, et velle te revocare ad servitium suum: rectores scilicet hujus mundi et spirituales nequitias, quibus ante deservisti, quae conantur quidem insequi, sed tu descendis in aquam, et evadis incolumis, atque ablutis sordibus peccatorum, homo novus ascendis, paratus ad cantandum canticum novum. Aegyptii vero post te insequentes demergentur in abyssum, etiamsi videntur rogare Jesum, ne eos interim mittat in abyssum. Sed et alium ex his accipere possumus intellectum. Si Aegyptum fugias, si ignorantiae tenebras relinquas, et sequaris legem Dei Moysen, obviet autem tibi mare, et contradicentium fluctus
Abbreviated transcription (Latin):
& equites cuncti exercitus phara¬
onis qui sequentes in gressi fuerant¬
RG mare. Nec unus quidẽ suꝑ fuit ex
eis Cogitur ergo fluctls incumulũ.
&unda in sem& ipsa repressacur¬
uatur. Soliditatẽ recipit liquor:
& solummaris a rescit inpuluerem:
Bonitatẽdĩ crectoris intellege : Siuo¬
luntatieiꝰ obtemperes: si legẽ ciꝰ sequa¬
ris ipsatibi elem̃ta &iã contra suina¬
turã seruire conpellit. Filu aut̃ isrł¬
ꝑ rexer̃ ꝑmedium siccimaris: &aq
eis erant quasi ꝓmuro ad extris & a
sinistris: Audiui amaiorib traditũ.
qđ inista digressione maris. singulis
quib q tribub filioꝵ isrł singulȩ aqua¬
rum diuisiones facte sint: & ꝓpria unia¬
cuiq tribui inmare aꝑtęsit uia. idque
ostendi exeo qđ in psalmis scriptũ ÷:
quidiuisit mare rubrũ indiuisiones :
instupore : principes uida duces eorum
principes ⁊ abulon principes neptalim:
nihil ominꝰ unicuiq tribui ꝓpius enume¬
rariuidetur ingress̾ Hȩc amaioribus

Expanded text:
 equites cuncti exercitus Pharaonis, qui sequentes ingressi fuerunt mare. Ne unus quidem superfuit ex eis. Cogitur enim fluctus in cumulum, et unda in semetipsam repressa curvatur, soliditatem recipit liquor, et solum maris arescit in pulverem. Bonitatem Dei creatoris intellige, si voluntati ejus obtemperes; si legem ejus sequaris, ipsa tibi elementa etiam contra sui naturam servire compellit. Filii autem Isr per medium sicci maris, et aquae eis erant quasi pro muro a dextris et a sinistris. Audivi a majoribus traditum quod in ista digressione maris singulis quibusque tribubus Israel singulae aquarum divisiones factae sint, et propria unicuique tribui in mari aperta sit via, idque ostendi ex eo quod in psalmis scriptum est: Qui divisit mare Rubrum in divisiones , in stupore. Principes Juda, duces eorum: principes Zabulon, principes Nephthalim , nihilominus unicuique tribui proprius enumerari videtur ingressus. Haec a majoribus
Abbreviated transcription (Latin):
in mane ignis cremabitis. Queri potest quo¬
modo aliquid superauit: cum hoc p̃moniti fue¬
rint ut sidomꝰ non habuerit ꝯ sum̃do pecori ido¬
neã multitudinẽ uicini assumant. Sed intel¬
sura utiq fuis seossa q̃igne cremarentur:
sicaut̃ cõmedetis illũ. Renesuros accingetis
calcuam̃ta urã habebitis inpedib tenentes ba¬
culos inmanib:: & comedetis festinantes¬

Expanded text:
in mane, igne concremabitis. Quaeri potest, quomodo aliquid superabit, cum hoc praemoniti fuerint, ut si domus non habuerit consumendo pecori idoneam multitudinesura utique fuisse ossa quae igne concremarentur: Sic autem comedetis illum: Renes vestros accingetis, calceamenta vestra habebitis in pedibus, tenentes baculos in
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ÷ ut septies muros hiericho circuir& archa
aliud cũ p̃cipitur sicobseruari aliquidatnull:
t̃minꝰ p̃finiat᷑ obseruationis. siue cotidie :¬
siue ꝑm̃ ses : siue ꝑ annos solepnit̃: siue ꝑ mul¬
toꝵ uł aliquoꝵ annoꝵ cesta int̃ ualla auter¬
go sic appellauit &nũ qđ ñ sua sponte aude¬
ant desinere aelebrare. at sicut dixi ut nop
ipsa signa rerum sed res quȩ his significant᷑
ȩt̃nȩ intellegantur Septe dieb azima
comedetis indic primo p̃erit ferm̃tũ indo¬
mib ur̃is. Quicũq comederit ferm̃tatũ: peri¬
bit anima illa deisrł: a primodie usq ad diem¬
en septimum. Quids quod pascha celebraturis sep¬
te dieb azima iubet comedere nisi qđ omnes qui
passionis xp̃i. & resurrectionis ciꝰ mysteria
fide uera celebrant Oportet utsine ferm̃to
malitie & nequitiȩ p̃sentẽ uitam que septena¬
rio dierum numero discurrit totã in ytamina¬

Expanded text:
tum est, ut septies muros Hiericho circuiret arca — tum est, ut septies muros Hiericho circuiret arca — aliud cum praecipitur sic obseruari aliquid, ut nullus terminus praefiniatur obseruationis, siue cotidie siue per menses siue per annos sollemniter siue per multorum uel aliquorum annorum certa interualla. aut ergo sic appellauit aeternum, quod non sua sponte audeant desinere celebrare, aut, sicut dixi, ut non ipsa signa rerum, sed res quae his significantur aeternae intelligantur. Septem diebus azyma comedetis. In die primo non erit fermentum in domibus vestris. Quicunque comederit fermentatum, peribit anima illius de Israel, a primo die usque ad diem septimum. Quid est quod Pascha celebraturos septem diebus azyma jubet comedere, nisi quod omnes qui passionis Christi et resurrectionis ejus mysteria fide vera celebrant, oportet ut sine fermento malitiae et nequitiae praesentem vitam, quae septenario dierum numero discurrit, totam incontamina
Abbreviated transcription (Latin):
in suꝑ liminare & in utrũq postẽ iubetur.
signifct̃ qđ scđm fidẽ catholicã passionis xp̃ĩ
sacram̃tũ celebraredebem. ł sopꝰ cnĩ herba :
humilis radicib adherens petre : & purgan¬
dispulmonib apta sic & fides xp̃i quã in euugło
ipsed ñs grano srnapis comparat humili deuoti¬
one suscepta & firmiter in corde retenta: om̃s
interiores animȩ affectꝰ purgat &emundat
acsatram̃toꝵ celestium habilẽ hominem
efficit. Habebitis autem hanc diem inmo¬
num̃tũ: & celebrabitis eã sollẽpnẽ dño inge
Aq: nerationiburis cultu sempiterpo Quod
scriptũ ÷ & facietis diem hunc inꝓgenies
syllabas &nas dicimꝰ: sed quod significant :
Quanquã diligent̃ scrutandusit: quomodo
appellare scriptura soleat &nũ. neforte
ittidixerit solempnit̃ &nũ quemne fas habe¬
ant prermittere : autsua sponte muta re:¬
Aliud ÷ enim qđ p̃cipit᷑ quousq fiat sic p̃cep¬

Expanded text:
in superliminare, et in utrumque postem jubetur, in superliminare, et in utrumque postem jubetur, significat, quod secundum fidem catholicam passionis Christi sacramentum celebrare debemus. Hyssopus enim herba est humilis radicibus, adhaerens petrae, et purgandis pulmonibus apta: sic et fides Christi, quam in Evangelio ipse Dominus grano sinapis comparat, humili devotione suscepta, et firmiter in corde retenta, omnes interiores animi affectus purgat et emundat, ac sacramentorum coelestium habilem hominem efficiet. Habebitis autem hunc diem in monumentum, et celebrabitis eum solemnem Domino, in generationibus vestris cultu sempiterno. Quod scriptum est, Et facietis diem hunc in progenisyllabas aeternas dicimus, sed quod significant. Quanquam diligenter scrutandum sit quomodo appellare Scriptura soleat aeternum, ne forte ita dixerit solemniter aeternum, quem nefas habeant praliud est enim quod praecipitur, quousque fiat — sicut praecep
Abbreviated transcription (Latin):
curemꝰ. Quia enim adhuc odie lic& benea gere
scimꝰ utrum cras liceat ignoramꝰ Festin ante sergo¬
paschaco medam: id ÷ ad sollepnitate patriȩ cȩles¬
tis anhelemꝰ. Nemo huius uitȩ itinere torpeat.
immolatus ÷ xp̃s. Porro qđ sequitur indiis eoꝵ
fecit iudiciũ illud hebrii auttũnant qđ nocte
qua egres s÷. populus omnia in ȩgrpto tepla
destructa s̃ : siue motuterrȩ siue tactu fulmipũ
Spitaliter aut̃ dicimꝰ: quod egredientib exȩ¬
grpto erroꝵ idola corruant : & om̃is ꝑũ soꝵ
dogmatũ cultura quatiatur. Erit aut̃ sanguis
uob in signum in ȩdib inquib: eritis: & ui debo
sanguinẽ actransibouos: necerit in uob plaga
dis ꝑdens: quando ꝑcussero terram egrpti
Sanguis xp̃i insignum ÷ credentib penoceat
eis ex terminator: quia maxima tutela nt̃ hos¬
tes ÷ xp̃ianis memoria passionis xp̃i. Qđ aut̃
idem sanguis tincto fasciculo r sopi aspargi

Expanded text:
curate. Quia enim adhuc hodie licet bene agere curate. Quia enim adhuc hodie licet bene agere scimpascha comedamus, id est solemnitatem patriae coelestis anhelemus. Nemo in hujus vitae itinere torpeat, immolatus est Christus . Porro quod sequitur, in diis eorum fecit judicium, illud Hebraei autumant quod nocte qua egressus est populus, omnia in Aegypto templa destructa sunt, sive motu terrae, sive tactu fulminum. Spiritualiter autem dicimus quod egredientibus ex Aegypto errorum idola corruant, et omnis perversorum dogmatum cultura quatiatur. Erit autem sanguis vobis in signum in aedibus in quibus eritis. Et videbo sanguinem ac transibo vos, nec erit in vobis plaga disperdens, quando percussero terram Aegypti. Sanguis Christi in signum est credentibus ne noceat eis exterminator, quia maxima tutela contra hostes est Christianis memoria passionis Christi. Quod autem idem sanguis, tincto fasciculo hyssopi, aspergi
Abbreviated transcription (Latin):
pedes nr̃ꝗ nisi opera . Quid uero calcia menta
nisi pelles mortuoꝵ animaliũ: Calcia m̃taccut̃:
pedes muniunt : q̃ueros mortua animalia exqͦꝵ
pellib nr̃ĩ muniant᷑ pedes nisi antiquipatres
quinos ad &nã patriã p̃cesser̃ : quoꝵ dũ exem¬
pla conspicimꝰ nr̃i operis pedes munimꝰ Calcia¬
m̃ta ergo in pedib habere : mortuoꝵ uitam
s̃picere : & nr̃i uestigia a peccati uulnere custo¬
dire Tenentes baculos inmanib Quidlex ꝑba
culũ isipastoralẽ custodiã designat: & notap¬
dum qđ p̃us p̃cipim᷑ renes accingere.p modum
baculos tenere. Quio illi debent curã pastorale
scipere : quiiã in suocorpore sciunt flux aluxu¬
riae
domare. Vtcum aluis fortia p̃dicant: ipsedeside¬
rio mollib eneruiter non subcumbant. Bene
nere qđ mandatadĩ mrsteria redemptoris.
cȩlestis patriȩ gaudia cũ festinatione cognos¬
camꝰ: & p̃cepta uttȩ cum festinatione implere

Expanded text:
pedes nostri, nisi opera? Quid vero calceamenta, pedes nostri, nisi opera? Quid vero calceamenta, nisi pelles mortuorum animalium? Calceamenta autem pedes muniunt. Quae vero sunt mortua animalia, ex quorum pellibus nostri muniuntur pedes, nisi antiqui patres, qui nos ad aeternam patriam praecesserunt? Quorum dum exempla conspicimus, nostri operis pedes munimus. Calceamenta ergo in pedibus habere est mortuorum vitam conspicere, et nostra vestigia a peccati vulnere custodire. Tenentes baculos in manibus . Quid lex per baculum nisi pastoralem custodiam designat? Et notandum quod prius praecipimurbaculos tenere: quia illi debent curam pastoralem suscipere qui jam in suo corpore sciunt fluxa luxuriae domare, ut cum aliis fortia praedicant, ipsi desideriis mollibus enerviter non succumbant. Bene ntes. Mandata Dei, mysteria Redemptoris, coelestis patriae gaudia, cum festinatione cognoscite, et praecepta vitae cum festinatione implere