comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cimus nlłm eorum fuisse in xp̃o .l.
quia mũdanus malus est. ut su¬
pra tcm̃ ẽ. ⁊ in primo gradu cum
mundo deseritur. seruił uero uł
mitialis in ꝑfcã caritate ñ est. N¬
lus gͦ timor istorũ fuit in xp̃o. qͥs
gͦ fuit illetimor quo penam timo¬
it: Pot̾ timor ile diti naturalis.
sũ humanus. qui omĩb hoĩbus
inest.quo horretur mors. at for¬
timor concretus homini nec de
boĩs naturalib. S qr ex corrup¬
ta natura ꝑ pcc̃m om̃ĩb adueĩt:
cii corruptio inoleuit tanꝙͣ eẽt naͣ¬
lis. ⁊ est iste timor effc̃s ptc̃ ũ p̾dc̃m ẽ.

Expanded text:
cimus nullum eorum fuisse in Christo, quia timor mundanus malus est, ut supra dictum est, et in primo gradu cum mundo deseritur; servilis vero, vel initialis, in perfecta charitate non est. Nullus ergo timorum istorum fuit in Christo. Quis ergo fuit timor iste quo poenam timuit? Potest timor ille dici naturalis vel humanus, qui omnibus hominibus inest, quo horretur mors ac fortimor concretus homini, nec de bonis naturalibus; sed quia ex corrupta natura per peccatum omnibus advenit; cui corruptio inolevit, tanquam esset naturalis; et est iste timor, effectus peccati,
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdem sexꝰ. ⁊ eiusdem temꝑatõ¬
nis corꝑis euisdemq animi. unã
esse naturam utel unius nature.
Nam in hus rebus nõ tm̃ est u¬
nus hõ. quantum tres simul ho
mines. ⁊ plus aliquid sunt ho¬
mines duo. quam unus homo.
sicut ⁊ in statius ẽẽ diximus. At
in deo ñ ita est. Non enim ma¬
ior eẽntia est pr̃ ⁊ filius simul:
quam solus pater. ł solus filius.
s tres simul ille ꝑsone equales
sunt singulis. Ex premissis pa¬
tet. ꝙ tres ꝑsone dicuntur diui¬
na ẽẽntia. nec scd̃m matĩalem
cam̃. ut tres statue unum aurũ.
nec scd̃ complexionis similitudi¬
nem. ut tres homines unius ne.
nec ut genus predicatur de spẽbus
ł ut species: de indiuiduis .i. cõ
tinens de contentis. maius: de
minoribus

Expanded text:
dem temperationis corporis, ejusdem animi, unam esse naturam vel unius naturae. Nam in his rebus non tantum est unus homo, quantum tres homines simul, et plus aliquid sunt homines duo quam unus homo, sicut in statuis esse diximus; at in Deo non est ita. Non enim major essentia est Pater et Filius simul quam solus Pater vel solus Filius, sed tres simul illae personae aequales sunt singulis. Ex praemissis patet quod tres personae dicuntur divina essentia; nec secundum materialem causam, ut tres statuae unum aurum: nec secundum complexionis similitudinem, ut tres homines unius naturae; nec ut genus praedicatur de speciebus, vel ut species de individuis, id est, continens de contentis, majus de minoribus.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ q uxori debitũ reddit. uacare ñ pot̃
orõi. nͨ carnes agni ed̾e. It̾. Si panes ꝓ¬
positionis ab hiis qͥ upores suas teti¬
gant. toẽdi ñ pot̾ant. Qnͣto mag̃ pa¬
nis qui de celo descẽdit. ñ pt̃ ab hiisqͥ

Expanded text:
cumque uxori debitum reddit, vacare non potest orationi, nec carnes Agni edere. Item, si panes propositionis ab his qui uxores suas tetigerant, comedi non poterant; quanto magis panis qui de coelo descendit, non potest ab his qui
Abbreviated transcription (Latin):
sit natus. ⁊ iõ ñ sit filius. a̾s. ostẽ¬
dit in .xu. li. de tͥ. ita dicens. Si spr̃
sc̃s filius diceret᷑. amboꝵ utiq fi¬
lius diceretur. Q absurdissimũ
est. filius quippe nullus est duoꝵ
nisi patris ⁊ matris. Absit autem
ut int̾ deum prẽm ⁊ deum filium.
tale aliquid suspicemur. Ab surdis
ab oĩm sanoꝵ sensib. Non gͥ ab
utroq est genitus. s ꝓcedit ab u¬
troq amboꝵ sp̃e. hiis uerbis ostẽ¬

Expanded text:
sit natus, et ideo non sit Filius, Aug. ostendit in lib. 15 de Trin., dicens: Si Spiritus sanctus Filius diceretur, amborum utique Filius diceretur: quod absurdissimum est. Filius quippe nullus est duorum, nisi patris et matris. Absit autem ut inter Deum Patrem et Deum Filium tale aliquid suspicemur. Absurdissiomnium sanorum sensus. Non ergo ab utroque est genitus, sed procedit ab utroque amborum Sp
Abbreviated transcription (Latin):
diligenter consid̾antib sid̾e
onmpotentia eius scd̾m duo appa
quia nec aliquid est ꝙ ei ad patien¬
dum corruptionent inferre uale¬
at: nec aliquid ad faciendum im¬
pedimentum affre. Manifes¬
tum est itaq deum omĩo nil pos¬
se pati ⁊ omna facere posse: pret̾
ea sola quib eius dignitas led̾et᷑
eiusq excelsentie derogaret᷑. In quo
tñ ñ ẽ minus omp̃c. hec enim posse
ñ ẽ posse: s nõ posse. Nemo ergo
deum impotentem in aliquo presu
mat dr̃e. qui omnia pot̾ que posse:
potentie est. ⁊ iñ uere dr omp̃e

Expanded text:
diligenter considerantibus omnipotentia ejus secundum duo apparquia nec aliquid est quod ei ad patiendum corruptionem inferre valeat, nec aliquid ad faciendum impedimentum afferre. Manifestum est itaque Deum omnino nihil posse pati, et omnia facere posse, praeter ea sola quibus ejus dignitas laederetur, ejusque excellentiae derogaretur; in quo tamen non est minus omnipotens. Hoc enim posse non esset posse, sed non posse. Nemo ergo Deum impotentem in aliquo dicere praesumat, quia omnia potest quae posse potentiae est; et inde vere dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
corrumpi possit anima:. in ꝑa¬
bola illius qui incidit in latro
nis .i. uirtutib. et in naturalibꝰ
bonis uulneratur que sunt rõ¬
uł intlłes. memoria ⁊ ingeniũ
et huiusmodi. que ꝑ pec̃m ob
⁊ priuant᷑ illo bono: cuiꝰ p̃parti¬
cipatione cetera bona sunt. quo
tanto magis priuãt᷑. quanto
magis seab eo elongant.

Expanded text:
corrumpi anima, in parabola illius qui incidit in latronid est, virtutibus; et in naturalibus bonis vulneratur; quae sunt ratio, intellectus, memoria, et ingenium et hm privatur illo bono, cujus participatione caetera bona sunt; quo tanto magis privatur, quanto magis se ab eo elongat.
Abbreviated transcription (Latin):
horarum. mom̃toꝵ. redeuntib oĩb
que dimissa sunt. hoc autem ut
prediximus ñ sub assertione dixit.
Qd̃ ostñditur exeo ꝙ ait in eod̾ li.
sic. Si ad bap̃m ficbis accedit: di¬
missa sunt ei pcc̃a. aut ñ sunt diniis¬
sa: eligant ꝙ uolunt. Ecre aꝑte cer¬
nis si tñ diligenter attñdis id dixis¬
se a̾sm. hoc ñ assendo. s q̃rendo. ⁊ ali¬
orum opinonem refẽndo. Idem ait.¬
cum illa fictio ueraci confessione
recessĩt. q̃ corde in malicia ꝑseu̾ante
poc̃orum ablutionem ñ sinebat fi̾.
Non gͦ ficte accedenti: pcr̃a dimit¬
tũtur.

Expanded text:
horarum, momentorum redeuntibus omnibus horarum, momentorum redeuntibus omnibus quae dimissa sunt. Hoc autem, ut praediximus, non sub assertione dixit; quod ostenditur ex eo quod ait in eodem libro sic: Si ad baptismum fictus accedit, dimissa sunt ei peccata, aut non sunt dimissa; eligant quod voluerint. Ecce aperte cernis, si tamen attendis id dixisse Aug. non asserendo, sed quaerendo, et aliorum opinionem referendo. Idem cum illa fictio veraci confessione recesserit; quae corde in malitia perseverante, peccatorum ablutionem non sinebat fieri. Non ergo ficte accedenti peccata dimittuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
nouam ñ pot̾ inchoare. ab hac pñi¬
a cum baptizant᷑ soli ꝑuuli ĩmũes
sunt. hiis aliisq testimoniis aꝑte
ostenditur adultis sñ fide ⁊ pñia i
utra in bap̃o ñ confr grariam remi¬
ssionis. qr nec ꝑuulis sine fide alie¬
na.ł qui ꝓpriam hr̃e neq̃unt datur
in bap̃õ remissio. Si quis gͦ ficte ac¬
cedat. ñ hñs i̾am cordis contritõmr:
satͣm̃tum sũ reaccipit uidet᷑ tñ ao¬
dr̃e ꝙ ficte accedenti qui ⁊̃ ht̃ odium
fr̃num in ip̃o mom̃to quo baptirat᷑
redeant. s ñ hoc assẽndo dicit: ĩmo hĩc
opinionẽ ⁊ p̃missam snĩam confe¬
rendo. ait enim sic. hiis qui ficto cor
de baptizant᷑ aut pcr̃a mlłatenus di¬
mittunt᷑. qr sp̃c .s. liscipline effugi¬
et fictum: aut in ip̃o temporis pun¬
cto per um sacͣmti dimissa: iterũ
per fictõm replicantur. ut ⁊̃ illd̾ ue¬
ties fictionis. nam redire dimissa
cui dimittunt᷑ aĩo perseuerat. Sol
uitur eium esternus dies. ⁊ quicͣ

Expanded text:
 inchoare. Ab hac poenitentia, cum baptizantur, soli parvuli immunes sunt. His aliisque testimoniis aperte ostenditur, adultis sine fide et poenitentia vera in baptismo non conferri gratiam remissionis, quia nec parvulis sine fide aliena, qui propriam habere nequeunt, datur in baptismo remissio. Si quis ergo ficte accedit, non habens veram cordis contritionem, sacramentum sine re accipit. Videtur ta ficte accedenti, qui etiam habet odium fraternum, in ipso momento quo baptizatur, redeant. Sed non hoc asserendo dicit, imo hanc opinionem et praemissam sententiam conferendo, ait enim sic, lide baptizantur, aut peccata nullatenus dimittuntur, quia spiritus disciplinae effugiet fictum, aut in ipso temporis puncto per vim sacramenti dimissa iterum per fictionem replicantur, ut et illud veeum Christo pernicies fictionis. Nam redire dimissa cui dimittuntur, animo peuitur enim hesternus dies et quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ⁊̃ nouĩt se. Nam quomͦ amat uł
meminit. qd̾ nescit : miro itaq mͦ
tͥa ista inseꝑabilia sunt a sem̃et ip¬
na ẽentia ẽ. cũ ⁊ relatiue dicat᷑ adin¬
uicem.

Expanded text:
noverit se. Nam quomodo amat, vel meminit quod nescit? Miro itaque modo tria ista inseparabilia sunt a semetipna essentia est, cum etiam relative dicantur ad invicem.
Abbreviated transcription (Latin):
dere creatoris: qui ẽ deus unus ⁊
ip̃e sit. aut ab ip̃o. eũq .s. d̾m esse
fide. Credimꝰ unũ dm̃ unam esse
diuini nois tͥnitatẽ. Id̾ in .ui. li. de
tͥ. Dicimꝰ dm̃ solum ẽẽ ipãm tͥnita

Expanded text:
 Deus verus et ipse sit, aut ab ipso; eumque esse Fide, cap. 7: Credimus unum Deum unam esse divini nominis Trinitatem. Idem in lib. 6 de Trin.: Dicimus Deum solum esse ip
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s tͥnitas intlłr. beatus ⁊ solus potẽs.
Ecce qm exp̃sse dixit ip̃e d̾s tͥnitas
ut ostenderet ⁊ ip̃m dm̃ ẽẽ tͥnitatẽ.
⁊ tͥnitatẽ ip̃m am. Itm in eod̾. In
ũb̾ inquit illis apłi. quib deaduẽ¬
tu xp̃i agens dicit. ꝙ̃ ostñdit beatꝰ
⁊ solus potens. rex regum ⁊ dñs do¬
minantium. qͥ solus ht̃ ĩ mortali¬
tatem. ⁊c̃. nec pr̃ ꝓpͥe nominatꝰ est.¬

Expanded text:
Deus Trinitas intelligitur, beatus et solus potens. Ecce quam expresse dixit ipse Deus Trinitas, ut ostenderet, et ipsum Deum esse Trinitatem, et Trinitatem ipsum Deum. Item in eodem: In verbis, inquit, illis Apostoli quibus de adventu Christi agens dicit: Quem ostendit beatus et solus potens; rex regum et Dominus dominantium; qui solus habet immortalitatem
Abbreviated transcription (Latin):
presentia inqua sunt omnia ip̃iꝰ
cognitio ẽ. nec tñ omnia que sũt
in eius presentia uel cognitione
in eius cẽntia ẽẽ dici debent. Si
enim hoc diccretur intlłigẽntur
eiusdem ẽẽ cum eo eẽntie. In deo
apud se in presentia sua q̃ ñ ht̃ ĩ
ait. Eległt nos añ mundi ꝯstitutõ¬
nem. quis sufficit hor explicare. E¬
liguntur qui ñ sunt. nec errat qͥ e¬
ligit. nec uane eligit. Eligit tam̃
⁊ h̃t electos. quos creaturus ẽ eligẽ¬
dos. quos ht̃ apud semetipsũ ñ ĩ
tebat᷑. Erce hic aperte dicit deum̃
apud semet ip̃m hr̃e electos ante
p̃sentia. cum tñ eius p̃sentia nõ
sit aliud quam eus natura. qui¬
a ip̃ius presentia: est eius noticia.
Pot̾ tamen ad electos referri. cum
ait in natura sua .i. illorum. illos
quippe hũit ab et̾no apud señ in na᷑¬

Expanded text:
 ipsius cognitio est; nec tamen omnia quae sunt in ejus praescientia vel cognitione, in ejus essentia esse dici debent. Si enim hoc diceretur, intelligerentur esse ejusdem cum Deo essentiae. In Deo apud se in praescientia sua quae non habet in ait: Elegit nos ante mundi constitutionem. Quis sufficit hoc explicare? Eliguntur qui non sunt; nec erat qui elegit, nec vane elegit. Elegit tamen, et habet electos quos creaturus est eligendos, quos habuit apud semetipsum non in tebatur. Ecce hic aperte dicit Deum apud semetipsum habere electos ante praesentia; cum ejus praesentia non aliud sit quam ejus natura, quia ipsius praescientia ejus est notitia. Potest tamen ad electos referri cum ait in natura sua, id est, illorum. Illos quippe habuit ab aeterno apud se, non in na
Abbreviated transcription (Latin):
ed aluid est inquiunt ꝙ ma¬
gis urget. dixit enim supra
quo est: ita nec caritas. Qͦmͦ enĩ
caritas sp̃c .s. est. si ab ip̃o est: Nã
si ab ip̃o est: ⁊ ip̃e est: gͦ sp̃c a se ip̃o¬
a se ipõ non est. s tñ ⁊ a se ip̃o datur
nobis. ut supra dcm̃ est. dat enim
Q alias inducũt

Expanded text:
ed aliud est, inquiunt, quod magis urget: dixit enim supra quo est, ita nec charitas. Quomodo ergo Spiritus sanctus est, si ab ipso est? Nam si ab ipso est, et ipse est, ergo Spiritus a seipso non est, sed tamen a seipso datur nobis, ut supra dictum est; dat enim d alias inducunt
Abbreviated transcription (Latin):
si angłs est sp̃ẽ circumscriptꝰ. sum¬
currit angłs quocumq mittatur.
phin de loco ad iocum transire ita
repletura sp̃u. Hicaꝑte monstra¬
tur ꝙ angeli quodã modo locales st̃.¬
Cũ repetitõe suꝑio

Expanded text:
s circumscriptus, sumcurrit angelus quocunque mittatur. phim de loco ad locum transire, ita repletur a Spiritu. Hic aperte ostenditur quod angeli quodammodo locales suCum repetitione su
Abbreviated transcription (Latin):
neq ut genus de sp̃eb. neq sone ĩ
ut spẽs de indiuiduis: predi diui¬
sone. indiuidua. Ꝙ as. rõmbus
probabilib atq in refragabilib.
aperte demonstrat in li .uii. de tͥ.
ita dicens. Si essentia genus est
spẽs aũ ꝑsona. ut ñ nulli sentiũt.
oportet applłari tres sub̾as. ut ap¬
pellant᷑ tres persone. Sicut cum
sit animal genus. ⁊ equus sp̃es.
appllantur tres equi. idemq tͥa
animalia. Non enim spẽs ibi
tur tres equi sunt unum aĩal.
S sicut tres equi sp̃au nomĩe.
ita tͥa animalia nomine gn̾ali
dñr. Cum gͦ tres ꝑsonas unam
fateamur esse essentiam. ñ tres
essentias. cum tres equi tria a¬
nimalia dicant᷑. ñ unũ. patet
nomine essentie ñ significari
genus. nec nomine ꝑsone spe-¬

Expanded text:
neque ut genus de speciebus, neque ut species de indiuiduis praedisonae individua. Quod Aug. rationibus probabilibus atque irrefragabilibus aperte demonstrat in lib. 7 de Trin., c. 6, dicens: Si essentia genus est, species autem persona ut nonnulli sentiunt, oportet appellari tres substantias, ut appellantur tres personae. Sicut cum sit animal genus, et equus species, appellantur tres equi, iidemque tria animalia. Non enim ibi specietur: Tres equi sunt unum animal; sed sicut tres equi speciali nomine, ita tria animalia nomine generali dicuntur. Cum ergo tres personas unam fateamur esse essentiam, non tres esse essentias, cum tres equi tria animalia dicantur, non unum; patet nomine essentiae non significari genus, nec nomine personae spe
Abbreviated transcription (Latin):
sit ad gn̾andum .i. ut genuerit
Si uero intlłigatur sic. ñ ħt potẽ¬
ciam qua possit gigni. uel genitꝰ
ẽẽ. qua eadem pater potens est uͭ

Expanded text:
sit ad generandum, id est, ut genuerit si vero intelligatur sic, non habet potentiam qua possit gigni vel genitus esse, qua eadem Pater potens est ut
Abbreviated transcription (Latin):
sionem pctõꝵ ꝑ seip̃m facit. uł per
ip̃ius columbe m̃bra. quib ait
Si cui dimisi̾tis: dimittẽt᷑. Etce
ꝙͣ uaria a doctorib tradũt᷑ sr̃ hiis
⁊ mhac tanta uarietate quid tenẽ¬
dum: hoc sane dr̃e ac sentire possu
mꝰ ꝙ solus d̾s dimittit pcc̃a ⁊ retin¬

Expanded text:
 seipsum facit, vel per ipsius columbae membra, quibus ait: Si cui dimiseritis, dimittetur. Ecce quam varia a doctoribus traduntur super his; et in hac tanta varietate quid tenendum? Hoc sane dicere ac sentire possumus, quod solus Deus dimittit peccata et retin
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sp̃m scm diffundr̃ in cordib eoꝵ
qui ꝑticipes sui sunt: ꝑcc̃a dimittit.
eoꝵ qui ñ sunt: tenet. Id̃. Sai̾dotes
possunt confitentib ꝑce. quib enĩ
remittunt. remittit d̾s. lazarũ eĩ
de monuimento suscitatum: obtu¬
lit discipulis soluendum. ꝑ hoc
ostendẽs pt̾atẽ soluendi ⁊ tessam sa

Expanded text:
 sanctum diffunditur in cordibus eorum qui participes sui sunt, peccata dimittit; eorum qui non sunt, tenet. Idem: Sacerdotes possunt confitentibus parcere: quibus enim remittunt remittit Deus. Lazarum enim de monumento suscitatum obtulit discipulis solvendum, per hoc ostendens pot
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: scit eum creatum. nec est hoc sci¬
re diu̾sa. s omĩo idem de mundi¬
creatione. sicut antiqui pres credi¬
derunt xp̃m uasciturum et mo¬
riturum: nos autem credimus
eum iam natum ⁊ mortuum. nͦ
s eadem. Tempora enim ut ait
as. uariata sunt. ⁊ id̾o u̾ba muta¬
ta non fides. Indubitant̾ gͥ tenea¬
mus deum semper omnia scire q̃
aliqñ scit.
unc de omni

Expanded text:
est, scit eum creatum, nec est hoc sciest, scit eum creatum, nec est hoc scire diversa, sed omnino idem de creatione mundi. Sicut antiqui patres crediderunt Christum nasciturum et moriturum, nos autem credimus eum natum et mortuum; nec sed eadem. Tempora enim, ut ait Aug., variata sunt, et ideo verba sunt mutata, non fides. Indubitanter ergo teneamus Deum semper omnia scire quae aliquando scit. I. DE OMNI
Abbreviated transcription (Latin):
per omnia que aliq̃n scit. Omnẽ
enim sc̃ĩam quam aliq̃n lĩt: sem¬
per hũit. ⁊ habet ⁊ habebit. Ad boc
autem opponitur ita. Olun sciũ
hominem hunc nasciturum qui
natus est. mͦ ñ scit eum nascitu¬
rum. Scuut gͦ aliquid qd̃ mͦ nõ
scit. Item sciit mundum esse eͤ¬
andum. modo ñ scit eum creand̃.
aliquid gͦ scuit ꝙ modo ñ scit. ⁊
aua huiusmodi infuuta induci
possent. S ad hoc ditimus ꝙ id̾e ẽ
de natiuitate huius hominis et
mundi creatione. nunc etiam scit
q̃ sctebat antequam fierent licet
tunc et nunc hanc scĩam eus di¬
uersis exprimi uerbis oporteat.
Nam tunc ꝙ futurum erat nũc
preteritum est. Ideoq uerba com¬
mutanda sunt ad ipsum desig¬
naudum. sicut diũus temporib
loquentes: eandem diem nunc i¬
per hoc adu̾bium cras designamꝰ
dum adhuc futura est. modo per
hodie. dũ presens est. mͦ per heri
dum preterita est. Ita antequam
trearetur mundus sciebat deus
hunc creandum. postquam creatꝰ

Expanded text:
aliquando scit; omnem enim scientiam quam aliquando habet, semper habuit, et habet, et habebit. Ad hoc autem opponitur ita: Olim scivit hunc hominem nasciturum qui natus est, modo non scit eum nasciturum, scivit ergo aliquid quod modo non scit. Item: Scivit mundum esse creandum, modo non scit eum esse creandum, aliquid ergo scivit quod modo non scit; et alia hujusmodi infinita dici possunt. Sed ad hoc dicimus quod idem de nativitate hujus hominis et mundi creatione, nunc etiam scit quod sciebat antequam fierent, licet tunc et nunc hanc scientiam ejus diversis exprimi verbis oportet. Nam quod tunc futurum erat, nunc praeteritum est. Ideoque verba commutanda sunt ad ipsum designandum. Sicut diversis temporibus loquentes, eamdem diem modo per hoc adverbium cras designamus, dum adhuc futura est; modo per hodie dum praesens est; modo per heri, dum praeterita est. Itaque antequam crearetur mundus, sciebat Deus hunc creandum; postquam creatus
Abbreviated transcription (Latin):
sciat. et prestierit: an olim sci scier.¬
erit uel prescierit ꝙ mͦ ñ sit uel p̃¬
scit. de prescĩa primũ rendemus.
dicentes multa eum prescisse: q̃ mͦ
ñ prestit. Cum enim eius prescĩa.
non sit nisi de futuris ex quo il¬
la que futura erant presentia fi¬
unt uel pretereunt: sub dei presci¬
entia ẽẽ desinunt. sub scientia uo̾
prescire desmit: nisi cum futura
ẽẽ desinunt. neq cum prescire de¬
siuit aliqua queante presciebat:
miuꝰs ea noscit quam ante cogno¬
scebat. ñ enim dĩ ex defetu scientie
eius: ꝙ aliqua prescierit aliqñ q̃
mͦ non presciat: sed ex rõne ũbi ꝙ
est prescĩa. prescire enim est aute
potest dici deus prescire nisi que

Expanded text:
sciat et praescierit, an olim scierit vel praescierit quod modo non scit vel praescit. De praescientia primo respondemus, dicentes multa eum praescisse quae modo non praescit, cum enim ejus praescientia non sit nisi de futuris, ex quo illa quae futura erant praesentia fiunt vel praetereunt, sub Dei praescientia esse desinunt, sub scientia veropraescire desinit, nisi cum futura esse desinunt. Neque cum praescire desinit aliqua quae ante praesciebat, minus ea noscit quam ante cognoscebat. Non enim dicitur ex defectu scientiae Dei quod aliqua praescierit aliquando quae modo non praesciat, sed ex ratione verbi quod est praescientia. Praescire enim est ante potest dici
Abbreviated transcription (Latin):
dit eo ip̃o filium missum. qͦ fc̃m
ex muliere. ꝓiñ mitti a patre sũ
misisse eum: cum fecit ex femi¬
na. ꝙ utiq ñ fecit sine spũ sc̃o.
Ecre hic dicit filium missum a

Expanded text:
d eo ipso misit Filium quo factum ex muliere. Proinde mitti a Patre sinemisisse eum cum fecit ex femina, quod utique non fecit sine Spiritu sancto. Ecce hic dicit, Filium missum a
Abbreviated transcription (Latin):
dit ficte. fc̃ pͥmitꝰ ualet: cũ fictio a
in hoĩe destruxit mala: pͥora ⁊̃ re¬
munerz bona. ⁊ cũ destruit ꝙ su
uni ñ inueĩt: diligit bonũ quod
in peccante plantauit. It̾ ierꝵ. Si¬

Expanded text:
dit tunc primum valet, cum fictio a in homine destruxit mala priora, eciam remuneret bona, et cum destruit, quod suum non invenit, diligit bonum, quod in peccante plantavit. Hec
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑib mortuis. Oꝑa mortua nomi¬
nans: pͥora bona sig̾cat q̃ ꝑ sequẽs
pcc̃m erant mortita. qr hii poccando
pͥora boã irrita fecer̃t. ħ sic̃ peccando
fũit irrita. ita ꝑ pnĩam reuiuiscũt
⁊ ad nũtũ et̾̃nitatis ꝓdẽe incipiunt.
Siłr ⁊ illud. bonũ amat d̾s ꝙ in pec¬
illd̃ bonũ peccauit. Nõ simł pecrans
⁊ bñ oꝑans extitit. qr talts hõis opꝰ
ñ dilig̾et deus ad remuñatõm. Po¬
test ⁊̃ accipi de oꝑib bonis q̃ ab aliqͦ
fiunt dum ⁊̃ malus e̾. ⁊ in pcc̃o in
mortali ꝑsistit. ł ad tempꝰ ł usq ĩ

Expanded text:
operibus mortuis; opera mortua nominans, priora bona significat, quae per sequens peccatum erant mortua, quia hi peccando priora bona irrita fecerunt. Haec sicut peccando fiunt irrita, ita per poenitentiam reviviscunt, et ad meritum aeternitatis prodesse incipiunt. Similiter et illud bonum amat Deus illud bonum peccavit; non simul peccans et bonum operans extitit; quia talis hominis opus non diligeret Deus ad remunerationem. Potest etiam accipi de bonis operibus quae ab aliquo fiunt dum malus est, et in peccato mortali persistit vel ad tempus, vel usque in
Abbreviated transcription (Latin):
cłm patis qͦ ec̃ca connectit᷑. in aliqͦ
scismate ꝯstitutus: ne xp̃m neget.
tinore gehenne: nlło mͦ ista tulpãda
Nõ emm dr̃e pot̾imus meliꝰ et fuis¬
se. ut xp̃m negando nͥl eoꝵ patetur¬

Expanded text:
m pacis, quo ecclesia connectitur, in aliquo sciscmate constitutus, ne Cristum neget, timore gehenne, nullomodo ista / culpanda Non enim dicere poterimus melius ei fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
pena. ꝓ obligatione pene tempo¬
ralis. uel eterne. Si enum mor¬
tale est: obligat nos pene et̾ne. si
ueniale: obligat nos pene tp̃ali.
le est: ꝑ ꝙ homo mortem et̾nam
meretur. Crimen enim ut ait as̃
dampnatione. ueniale autem cꝑ
hominem usq in reatum ꝓpetue
mortis non grauat. u̾mptñ pe¬
nam meretur. s facile indulget᷑.¬
De modis pec̃oꝵ

Expanded text:
ena, pro obligatione poenae temporalis vel aeternae. Si enim mortale est peccatum, obligat nos poenae aeternae; si veniale, obligat nos poenae temporali. le est, per quod homo mortem aeternam meretur. Crimen enim, ut ait Augdamnatione. Veniale autem quod hominem usque in reatum perpetuae mortis non gravat, verumtamen poenam meretur, sed facile indulgetDe modis pec
Abbreviated transcription (Latin):
ante quam aliquid tolleret iob:
dicebat domino. Mrtte inanum
gem in ira mea. Nccendi enĩ
uoluntas pt̾ ẽẽ ab hominis aĩo.¬
pt᷑as ã: ñ est nisi a deo. ⁊ ħ abdi¬
ta aptaq iusticia. nã ꝑ ptatem
diabolo datam iustos deus facit
suos. De hoc ⁊̃. g̾g̾. in moralibus
ait. Tumoris elatio. ñ pt̾atis
ordo. in cͥmine est. potentiam d̃s
tͥbuit. Elationem uero potenti¬
e. malicia nr̃e mentis inuenit.
teo equo.⁊ site lateat equitas.
An aliqñ resistẽ

Expanded text:
antequam aliquid tolleret Job, dicebat Domino, Job. 1: Mitte manum gem in ira mea. Nocendi enim voluntas potest esse ab homine, potestas autem non est nisi a Deo, et hoc abdita aptaque justitia; nam per potestatem diabolo datam justos Deus facit suos. De hoc etiam Gregor. in Mor. ait: Tumoris elatio, non potestatis ordo in crimine est. Potentiam Deus tribuit, elationem vero potentiae malitia nostrae mentis invenit. Deo aequo, etsi te lateat aequitas. An aliquando resiste
Abbreviated transcription (Latin):
biit scĩam eorum que circa
eum uentura erant .i. si ruinam
suam prestiuerit. ⁊ similiter si¬
prescierit bona que hĩturus fu-¬
dicta sunt: quam futura reue¬
lata. Accepit enim scĩam ⁊ pre-¬
teptum eorũ que facienda erant
erant. Non fuit gͦ hõ p̃scius sui
casus. sicut ⁊ de angelo diximꝰ
tens quam supra posuimus.
ħ de stĩa hominis quantum ad
pͥmum statum ꝑtinet dixisse
sufficiat

Expanded text:
erit eorum que circa eum futura erant, id est, si ruinam suam praesciverit, et similiter praescierit bona quae habiturus fudicta sunt, quam futura revelata. Accepit enim scientiam et praeceptum eorum quae facienda fuerant, erant. Non fuit ergo homo praescius sui casus, sicut et de angelo diximustens quam supra posuimus. Haec de scientia hominis, quantum ad primum statum pertinet, dixisse sufficiat
Abbreviated transcription (Latin):
questionibus magis laboriosis
tͥnitate que deus est int̾ualla tem¬
poꝵ milla sunt ꝑ que possit ostẽ¬
di. aut saltem requiri. utrum priꝰ
de patre natus sit filius ⁊ post ea
quid ergo possumus querere u¬
trum iam prccesserit de patre. spc̃
ꝓcesserat. ⁊ illo nato de utroq ꝓces¬
sit. Non possunt prorsus ista ibi
queri. ubi nichil ex tempore incho¬
atur. ut conseq̃nti ꝑficiatur in
tempore. Ideo qui pot̾ intelligere
sine tempore generationem filii
de patre: intelligat. sine tempore
ꝓressionem sp̃e sc̃ĩ de utroq. Ecce
hiis u̾bis absonita est questio illa
quaquerebatur utrum prius ꝓ¬
cesserit sp̃o sc̃s. a patre. quam a fi¬
lio. Hic agit᷑ de eo ꝙ scdo querebat᷑¬

Expanded text:
quaestionibus magis laboriosis Trinitate, quae Deus est, intervalla temporum nulla sunt per quae posset ostendi aut saltem requiri utrum prius de Patre natus sit Filius, et postea dtus. Numquid ergo possemus quaerere utrum jam processerat de Patre Spiritprocesserat, et illo nato, de utroque processit? Non possunt prorsus ibi ista quaeri, ubi nihil ex tempore inchoatur, ut ex consequenti perficiatur in tempore. Ideo qui potest intelligere sine tempore generationem Filii de Patre, intelligat sine tempore processionem Spiritus sancti de utroque. Ecce his verbis absoluta est quaestio illa qua quaerebatur utrum prius processerit Spiritus sanctus a Patre quam a Filio. 3. Hic agitur de eo quod secundo quaerebat
Abbreviated transcription (Latin):
naturaliter sunt in anima ho h̃o.¬
muinis. hee enim uirtutes sunt: q̃
ꝑ grãm infunduntur animis fi¬
delium. ut per eas recte uiuant. Il¬
la uero naturałr h̃t homo ex bñfi¬
tur. ut ũbi gr̃a. Intellectus natura¬
ligendum. ita et per illam uirtutẽ
gitur mentis ratio ad contempla

Expanded text:
naturaliter sunt in anima hominis; hae enim virtutes sunt quae per gratiam infunduntur animis fidelium ut per eas recte vivant. Illa vero naturaliter habet homo ex benefitur, ut, verbi gratia, intellectus naturaligendum. Ita et per illam virtutem gitur mentis ratio ad contemplat
Abbreviated transcription (Latin):
finit ita inquiens. si totum ludi¬
cre ⁊ mimice ⁊ iocłarit̾ agẽtur. ntr̃
aꝓpbandꝰ eẽt bap̃s qui sic daretur:
duinum indicium ꝑ alicunꝰ reuela¬
tõnis miracłm orcẽ implorand̾ ẽẽ
censerem. ui tñ sapientib ñ fuisse
bapã. ut cum aliqui in balueum uel
di illud geritur. Nam in ħ ⁊ in a¬
liis sacͣm̃tis situt for ẽ s̾uanda ita ⁊
intñtõ illud celebrandi ẽ hñda. Iuld̃
los ad bapm̃ refu̾nt. ut ꝑ spm̃ adui¬

Expanded text:
finit, ita inquiens: Si totum ludicre et mimice et joculariter ageretur, utrum approbandus esset Baptismus qui sic daretur, divinum judicium per alicujus revelationis miraculum oratione implorandum esse censerem. Videtur tamen sapientibus non fuisse baptisma, ut cum aliqui in balneum vel di illud geritur. Nam in hoc et in aliis sacramentis sicut forma est servanda, ita et intentio illud celebrandi est habenda. Illud los ad Baptismum ferunt, ut per Spiri
Abbreviated transcription (Latin):
totus in corde tuo. Iõ ista dñr satra¬
m̃ta qr ĩ eis aliud uidet᷑ ⁊ aliud ĩ¬
tlłigitur. uidet᷑ panis ⁊ calix. ꝙ et
oculi renũtiant. ꝙ aũ fides postu¬
ri manib sac̃dotum. frangi uo et

Expanded text:
tuo. Ideo ista dicuntur sacramenta, quia in eis aliud videtur, et aliud intelligitur: videtur panis et calix, quod et oculi renuntiant; quod autem fides instruri manibus sacerdotum; frangi vero et
Abbreviated transcription (Latin):
ed qr corpus xp̃i incorrupti¬
bile est. sane diti pot̾ fractioil¬
a ⁊ partinio ñ in subã corꝑis. s in
dentia uideant᷑ frangi cũ ibi sint
sine subiecto licet qͥdam assa̾nt ea
fũdari in aere: ẽ ibi u̾a fractio ⁊ par¬
net. ⁊ totus ẽ in singulis. uñ ab. o¬
⁊ tñ uĩtas inuitãs nos ad mandu
cet᷑. s mortuos uiuificat q̃n mã¬
ducatꝰ. ⁊ reficit. ñ deficit. uiuit mã¬
ducatꝰ. qr surrex̃ occisus. Nec qñ mã

Expanded text:
ed quia corpus Christi incorruptibile est, sane dici potest fractio illa et partitio non in substantia corporis, sed dentia videantur frangi, cum ibi sint sine subjecto; licet quidam asserant ea fundari in aere. Est ibi vera fractio et parnet, et totus est in singulis. Unde Veritas invitans nos ad manduccetur, sed mortuos vivificat; quando manducatur, reficit, non deficit; vivit manducat
Abbreviated transcription (Latin):
sĩ tñ d dici triplex. Ibi enim nus.¬
non est triplicitas. ubi sumina
putandus est. alioquim minor
esset pater solus. uel solus filius.¬
uel soius sp̃c .s. quam simul pater
cendus est deus. Non enini pat̾
cum filio. ⁊ spñ sco maior d̾s est ꝙͣ
singuli eorum. quia non est quo
crescat illa perfectio. perfectus est
tas pocius quam triplex dici deb.

Expanded text:
t dici triplex; ibi enim non est triplicitas, ubi summa putandus est; alioquin minor esset Pater solus, vel Filius solus, quam simul Pater cendus est Deus. Non enim Pater cum Filio et Spiritu sancto, major Deus est quam singuli eorum, quia non est quo crescat illa perfectio. Perfectus autetas potius quam triplex dici debet.
Abbreviated transcription (Latin):
s ⁊̃ de presentib ⁊ futuris. nec tm̃
dei cã ẽẽ eorum que ei subsunt.
aut necessitatem eueniendi eit
facere. quia nͨ aliqͣ futura fuissent
nisi deus ea prescisset nec possũt
ñ euenire cum deus ea p̃sciuĩt.
si aũ impossibile ẽ ea ñ euenire.
q prescita sunt. uidetur gͥ ip̃a p̃¬
scĩa qua prescita st̃. eis cã eueniẽ¬

Expanded text:
 de praesentibus et futuris; nec tameDei causa esse eorum quae ei subsunt, ac necessitatem eveniendi eis facere, quia nec aliqua futura fuissent nisi Deus ea praescisset, nec possunt non evenire, cum Deus ea praesciverit. Si autem impossibile est ea non evenire quia praescita sunt, videtur ergo ipsa praescientia qua pr
Abbreviated transcription (Latin):
cã corum ẽẽ uidet᷑ que p̃stita sũt.
deus aliqua nouit ideo sint. Cui
tempore cognouit d̾s. s futura
omĩa temporalia atq in eis: et
quid ⁊ qn̾ ab illo petiturt fuamꝰ
⁊ quos ⁊ de quib reb uł exaudt¬
turꝰ uł ñ exauditurꝰ esset sine ini¬
tio añ p̃stiuit. uniu̾sas autem
quia sunt ideo nouit. s ideo sũt. qr
nouit. non enim nescunt que fu¬
erat creaturus. quia gͦ sciuit crea¬
uit. ñ quia creauit sciuit. nec alit̾
sciuit creata quam creanda. Non
eius sapientie aliquid accessit ex
eis. s illis existentib sicut oporte¬
bat. ⁊ qñ oportebat. ille mansit ut
crearentur omnia nota sunt ei. si¬
cut ⁊ postquam consummata sũt.

Expanded text:
a eorum esse videtur quae praescita sunt. Deus aliqua noverit, ideo sint. Cui tempore cognovit Deus, sed futura omnia temporalia; atque in eis etiam quid et quando ab illo petituri fueramus, et quos et de quibus rebus vel exauditurus vel non exauditurus esset, sine initio ante praescivit. Universas autem quia sunt ideo novit; sed ideo sunt quia novit. Non enim nescivit quae fuerat creaturus. Quia ergo scivit, creavit; non quia creavit, scivit. Nec aliter ea scivit creata, quam creanda: non enim ejus sapientiae aliquid accessit ex eis; sed illis existentibus sicut oportebat, et quando oportebat, illa mansit ut crearentur, omnia nota sunt illi; sic et postquam consummata sunt .
Abbreviated transcription (Latin):
flicredant temꝑa. non decedit aliꝙͥ
uł succedit scĩe dei in qua nouit õĩ¬
a que fecit ꝑ ip̃ãm. Non enim hec
que creata sunt ideo scuuitura d̾o
quia facta sunt. s potiꝰ iõ frã sunt.
quia inmutabłr ab eo scuuitur.
Et hic ⁊̃ significare uidetur dĩ scĩam

Expanded text:
succedant tempora, non decedit aliquid vel succedit scientiae Dei, in qua novit omnia quae fecit per ipsam. Non enim haec quae creata sunt ideo sciuntur a Deo quia facta sunt, sed potius ideo facta sunt quia immutabiliter ab eo sciuntur. Et hic etiam sign
Abbreviated transcription (Latin):
bum: non hoc est ꝙ pr̃. qr u̾bum ñ
est pr̃. ⁊ u̾bum relatiue dr̃ sieut fi¬
lius. Item in eodem. Sicut filuis
ad pr̃em refertur. ita ⁊ u̾bum ad eũ
cuiꝰ est u̾bum refertur. cum dr̃ uer
quo filius. Sapĩa uero: quo ẽen¬
ecdem. Non est pr̃ ip̃e u̾bum. sic̃
nec filius nec ymago. Quid autẽ
ab surdius quam ymaginem ad
filius. relatiue ⁊̃ dr̃ u̾bum ⁊ ima¬
go. ⁊ in omnibus hiis uccabulis
ad patrem referuntur. Nichil aũ
horum pater d̾r. Breuit̾ sũmain

Expanded text:
bum, non hoc est Pater, quia Verbum non est Pater, et Verbum relative dicitur, sicut Filius. Item, in eodem: Sicut Filius ad Patrem refertur, ita et Verbum ad eum cujus est Verbum refertur, cum diciturquo Filius; Sapientia vero quo esseneodem: Non est Pater ipse Verbum, sicut nec Filius, nec imago. Quid autem absurdius quam imaginem ad Filius, relative dicitur Verbum, et imago; et in omnibus his vocabulis ad Patrem refertur, nihil autem horum Pater dicitur. 6. Breviter summa
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ filius. Id̾co enim filius: qr ge¬
nitus. ⁊ quia filius: utiq genitꝰ.
Sicut autem filius ad pr̃em. sic ge¬
nitus ad genitorem refertur. Et
sicut pr̃ ad filium. ita genitor ad
quidem solus filius accipitur. nõ
simul pr̃ ⁊ filius. tanquanambo
sint unum u̾bum. Sic enim uer¬
bum d̾r. quomͦ ymago. Non aũt
pr̃ ⁊ filius simul ambo ymago. s
filius solus est ymago prĩs: quem¬
ad modum ⁊ filius. Idem in .uii. li.

Expanded text:
r Filius. Ideo enim Filius, quia genitus; et quia Filius, utique genitus. Sicut autem Filius ad Patrem, sic genitus ad genitorem refertur; et sicut Pater ad Filium, ita genitor ad p. 2: Verbum quidem solus Filius accipitur, non simul Pater et Filius, tanquam ambo sint unum Verbum. Sic enim Verbum dicitur, quomodo imago, non autem Pater et Filius simul ambo imago, sed Filius solus est imago Patris, quemadmodum et Filius. Idem, in lib. 7
Abbreviated transcription (Latin):
nimꝰ dicentes hec num̾orum ꝙͣ¬
titates. et rerum młtitudinem
ł młtiplicitatem in deo ponere.
Quid gͦ ista ibi significent. ip̃o
de quo ioquimur aꝑiente in sinu-

Expanded text:
nim hoc dicentes, numerorum quantitates, et rerum multitudinem vel multiplicitatem in Deo ponere. Quid ergo ista ibi significent, ipso de quo loquimur aperiente, insinuar
Abbreviated transcription (Latin):
płib uiͣ ꝙ oĩa dedo̾ ad bĩtudinẽ spectã¬
tia õs cõĩter elc̃i cognoscant .s diffe¬
rent᷑. Nich̃ enĩ in dõ noscibile maiꝰ dig
ñ sit aliꝙͥ bĩtudini ꝑtinẽs ĩ cegnitum
aucui bõꝵ. om̃s gͥ cuncta illa uideb̃t¬

Expanded text:
 Deo ad beatitudinem spectantia omnes communiter electi cognoscant, sed differenter. Nihil enim in Deo noscibile majus dignon sit aliquid beatitudini pertinens incognitum alicui beatorum. Omnes ergo cuncta illa videb
Abbreviated transcription (Latin):
plis planum faciendum est: ꝙ¬
dr ingenitus. hoc ostendit᷑ ꝙ ñ
sit filius. s genitus. ⁊ ingenitꝰ.
cõmode dñr. filius autem latine
tit loquendi consuetudo. Nichil
tamen intellectui demitur si di
catur non filius. Quem ad mo¬
dum etiam si dicatur non geni¬
tus. pro eo ꝙ dr̃ ingenitus: Ni¬
cħ aliud dicitur. Ideo non est in
reb considerandum quid uel
sinat uel non sinat dici usus
sermonis nr̃i: S quid rerum
ip̃arum intellectus eluceat. Nõ
filium Negatua porro parti¬
cula non id efficit. ut ꝙ sine illa
relatiue dr: eadem p̃posita: sub̾a¬
liter dicatur. s id tm̃ negatur ꝙ
sine illa aiebatur. sicut in aliis
prediamentis. Cum dicimus
homo est: sub̾am designamus.
Qui gͦ dicit nõ homo est: nõ a¬
liud genus predicamenti enũ¬
tiat: s tm̃ illud negat. Sicut gͦ
dem gͦ ualet ꝙ dicitur ñ genitꝰ
quantum ualet qd̵ dr̃ ñ filius.
Relatiue autem negamus dicẽdo

Expanded text:
plis planum faciendum est. plis planum faciendum est. r ingenitus, hoc ostenditur, quod non sit filius: sed genitus et ingenitus commode dicuntur; filius autem latine dmittit loquendi consuetudo. Nihil tamen intecatur non Filius: quemadmodum etiam si dicatur non genitus, pro eo quod dicitur ingenitus, nihil aliud dicitur. Ideo non est in rebus considerandum quid vel sinat vel non sinat dici usus sermonis nostri, sed quis rerum ipsarum intellectus eluceat. Non Filium? Negativa porro particula non id efficit, ut quod sine illa relative dicitur, eadem praeposita substantialiter dicatur, sed id tantum negatur quod sine illa aiebatur; sicut in aliis praedicamentis, cum dicimus: Homo est, substantiam designamus. Qui ergo dicit: Non homo est, non aliud genus praedicamenti enuntiat, sed tantum illud negat. Sicut ergdem ergo valet quod dicitur non genitus, quantum valet quod dicitur non filius. Relative autem negamus dicendo,
Abbreviated transcription (Latin):
tur nominib. Nam etiam n¬
hoc nomen ingenitus relatiue tꝰ.¬
dr̃ de patre tm̃. ⁊ aliam designat
notionem. quam pr̃ uel genitor.
Non est enim idem ẽẽ patrem. et
ẽẽ ingenitum .i. non ea notione
pater dr̃ quam ingenitus. Pater
tatem gn̾atõnis. Ingenitus autẽ
scd̃m ꝓprietatem innascibilitatis.
Differt ergo p̃r a filio auctoritate
gn̾atõnis. differt ⁊̃ ꝓprietate in¬
nascibilitatis .i. quia ingenitus.
uñ ãs. distinguens int̾ ꝓprietatẽ
hoc dicere ingenitum: ꝙ est prẽm
dicere. quia ⁊ si filium ñ genuis-¬
set: nichil prohiberet dicere eum
ingenitum. Et si gignat quisq
filium. non ex eo ip̃e est ingenitus.
quia geniti homines gigniunt
auos. Don ergo ideo dicitur pr̃
quia ingenuitus. Ideoq cum de de¬
o patre utrumq dicatur. alia no¬
tio est. qua intelligit᷑ genitor. a¬
ua qua ingenitus. genitor enĩ
dicitur ad genitum .i. filium.
Cum uero gͣenitus d̾r. ñ quid
sit. s quid non sit dr̃. Hoc exẽ.¬

Expanded text:
tur nominibus. Nam etiam hoc nomen ingenitus, relative dicitur de Patre tantum, et aliam designat notionem quam pater vel genitor. Non est enim idem esse Patrem et esse ingenitum, id est, non ea notione Pater dicitur qua ingenitus. Pater tatem generationis, ingenitus autem secundum proprietatem innascibilitatis. Differt ergo Pater a Filio auctoritate generationis, differt etiam proprietate innascibilitatis, id est, quia ingenitus. Unde Aug., distinguens inter proprietatem hoc dicere ingenitum, quod est Patrem dicere; quia etsi Filium non genuisset, nihil prohiberet dicere eum ingenitum. Et si gignat quisque filium, non ex eo ipse est ingenitus; quia geniti homines gignunt alios. Non ergo ideo dicitur Pater quia ingenitus. Ideo cum de Deo Patre utrumque dicatur, alia notio est qua intelligitur genitor, alia qua ingenitus. Genitor enim dicitur ad genitum, id est, Filium. Cum vero ingenitus dicitur, non quid sit, sed quid non sit ostenditur. Hoc exem
Abbreviated transcription (Latin):
subãm. Quamius gͦ diu̾sum sit
genitus ⁊ ingenitus: tam̃ ñ indi¬
cãt diu̾sam subãm. quia sicut fi¬
lius ad prẽm ⁊ non filius ad nõ
prẽm refertur: ita genitus ad ge¬
nitorem.⁊ ñ genitus ad ñ genito¬
rem referatur: necesse est. Ecce e¬
uident̾ ostendit ꝙ ingenitus rela¬
tiue dr. ⁊ de solo patre accipitur. Ali¬
aq notio est qua dẽ ingenitus:a¬
lia: qua p̃r. atq tm̃ ualet cum
dr̃ ingenitus. quantum ñ genitꝰ.

Expanded text:
 diversum sit genitus et ingenitus, non tamen indicat diversam substantiam, quia sicut Filius ad Patrem, et non Filius ad non Patrem refertur, ita genitus ad genitorem, et non genitus ad non genitorem referatur necesse est. Ecce evidenter ostendit quod ingenitus relative dicitur, et de solo Patre accipitur. Alia notio est qua dicitur ingenitus, alia qua Pater. Atque tantum valet cum dicitur ingenitus, quan
Abbreviated transcription (Latin):
aro enim pp̃ pcc̃m corrup¬
ta fuit madam adeo: ut cũ
añ pccm̃ uir ⁊ mulier sine incẽ¬
tiuo libidinis et concupiscẽtie
feruore possent conuenire essz¬
q thorus inmacłatus. iam pꝰ
pccm̃ ñ ualet fieri carnalis copu
caro formanda in corpus ꝓlis.
uñ caro ip̃a que concipitur: in
uitiosa concupĩa polluitur. et
corrumpitur. ex cuius ꝯͣctu aĩa
cum infunditlir: macłam tͣhit.
qua polluitur. ⁊ fit rea .i. uitiũ¬

Expanded text:
aro enim propter peccatum corrupta fuit in Adam, adeo ut cum ante peccatum vir et mulier sine incentivo libidinis et concupiscentiae fervore possent convenire, essetque thorus immaculatus, jam post peccatum non valet fieri carnalis copulipitur caro formanda in corpus prolis. Unde caro ipsa quae concipitur, in vitiosa concupiscentia polluitur et corrumpitur; ex cujus contactu anima, cum infunditur, maculam trahit qua polluitur et fit rea, id est
Abbreviated transcription (Latin):
ruens passio. nͨͦ ñ fi̾t passio. nͨ tñ nͣn
passõis ex̾cuit. dũ ⁊ penali mĩst̾io pẽa
deseuit ⁊ uirtꝰ corꝑis sñ sensu pene¬
ne. ium pene in se deseuientis exce¬
ꝑit. hiũit sane illud corꝰ dñi dolo
ut calcet undas. ⁊ fluctus desr̃ eat.
nͨ clause domꝰ obstacłis arceatiur:
t uo si dñici corꝑis solum ista
nataͣ sit. ut ferat᷑ in udis. ⁊ sistat
in liquidis. ⁊ structa transcurrat. ꝙͥ
ꝑ nãm hũani corꝑis carnẽ ex spũ
sc̃õ conceptam iudicamꝰ: caro illa de
ad dolend̾. Id̾ in eod̾. uideamꝰ an ille
passionis ordo infirmitatẽ in dño
doloris ꝑmittat intlłigi. dilatis e¬
nuĩ caĩs ex quib metum dño hesis
ascribit. res ipãs. ut geste sunt cẽ¬
fa̾mus. nec enĩ fi̾ pt̾ ut tunor euis
fc̃is. Timuisse gͥ hetice passõm iũ
s ob ignorantie hꝰ errorem: petrus
⁊ sathanas ⁊ scandalũ ẽ. anne trmu
it qui armatis obuiꝰ ꝓdiit. ⁊ ĩ cors
euis ĩfirmitas fuit ad cinꝰ occursũ

Expanded text:
ruens passio, nec non fuit passio, non tamen nnali ministerio poena desaeviit, et virtus corporis sine sensu poenae vim poenae in se desaevientis excepit. Habuit sane illud dominicum corpuut calcet undas et fluctus desuper eat, nec clausae domus obstaculis arceatur. Atvero si dominici corporis solum ista natura sit, ut feratur in humidis, et sistat in liquidis, et structa transcurrat, quid per naturam humani corporis carnem ex Spiritu sancto conceptam judicamus? Caro illa de ad dolendum. Idem in eodem: Videamus an ille passionis ordo infirmitatem in Domino doloris permittat intelligi; dilatis enim causis ex quibus metum Domino haeresis ascribit, res ipsas ut gestae sunt conferamus. Nec enim fieri potest ut timor ejus factis. Timuisse ergo haeretico passionem videtur. Sed ob ignorantiae hujus errorem, Petrus, et Satanas et scandalum est. An ne timuit mori, qui armatis obvius prodiit, et in corpore ejus infirmitas fuit, ad cujus occursum
Abbreviated transcription (Latin):
excepisse dicit. qr sunt corpꝰ nr̃m ñ
ht̃ talem naturam ut ualeat calca¬
dolend̃. ait enim sic in .x.ii. de tri.
unigenitus d̾s hoĩem nͦm scd̾ siłi
tudinem nr̃i hoĩg ñ deficiens a se
ip̃o sumpsit. In quo qͣmuis aut ictꝰ
incid̾et. aũ uuluꝰ descend̾et. au nodi
ꝯtͤrerent. aũ suspensio eleuaret af-¬
fr̾ent quidem ħ ĩpetum passionis

Expanded text:
excepisse dicit, quia sicut corpus nostrum non habet talem naturam, ut valeat calcaad dolendum. Ait enim sic in lib. 10 de Trin.: Unigenitus Deus hominem verum secundum simitudinem nostri hominis, non deficiens a se Deo, assumpsit. In quo quamvis aut ictus incideret, aut vulnus descenderet, aut nodi concurrerent, aut suspensio elevaret, afferrent quidem haec impetum passionis,
Abbreviated transcription (Latin):
lam̃ licet corptillata sit ñ tũ nam
dolendi corꝑi intulisse. qr lz forma
firmitatis nr̃e forma erat in corꝑe ꝙ
lorem exclud̾e uidet᷑. s si extussa sẽ¬
susct ĩputatis hebetudine p̃missis
diligent᷑ intendas. atq ip̃ius scͥp¬
ture circũstantiam diligent᷑ ĩspici¬
cumq potis ⁊ intlłigentiam argu¬
ere ñ attẽptabis. Intlłr enĩ ea rõe
dixisse dolorẽ passionis in xp̃m ñ

Expanded text:
lam, licet corpori illata sit, non tamen naturam dolendi corpori intulisse, quia quafirmitatis nostrae forma erat in corpore quod  dolorem excludere videtur. Sed si, excussa sensus et impietatis habitudine, praemissis diligenter intendas, atque ipsius Scripturae circumstantiam inspicicumque poteris, et intelligentiam arguere non attentabis. Intelligitur enim ea ratione dixisse dolorem passionis in Christum non
Abbreviated transcription (Latin):
dirigat: ñ unmito queri sit ma¬
pot̾. utrum omnis intentio ia.
omneq opus illorum ogalum
sit: qui fidem ñ h̃nt. Si enun fi¬
des intentionem dirigat ⁊ intẽ¬

Expanded text:
dirigat, non immerito quaeri potest utrum omnis intentio, omneque illorum opus malum sit, qui fidem non habent. Si enim fides intentionem dirigit, et inte
Abbreviated transcription (Latin):
ĩnitunt᷑ qui asser̃t dĩnitatem
in morte retessisse ab hoĩe scd̾ tarnẽ.
dit cnĩ anastasiꝰ Maledictus qui
totum hoĩem ꝙ̃ assumpsit dei filiꝰ
die a mortuis resurrexisse nõ cõ-¬
confitetur. fiat fiatꝰ.

Expanded text:
innituntur, qui asserunt divinitatem in morte recessisse ab homine secundum carnem. Ait enim Athanasius: Maledictus qui totum hominem quem assumpsit Dei Filius, die a mortuis resurrexisse non confitetur. Fiat, fiat.
Abbreviated transcription (Latin):
tum debere dici. uñ as̃. ad orosum
ait. Spm̃ scm̃ nec genitũ nec inge¬
nitum: fides certa declarat. qui a
si dixĩmus ingenitum. duos pr̃es
mur. Sicut enĩ solus filius dicit᷑
genitus. ita solus pater dr̃ ingeni¬
tus. eo ꝙ ab alio non sit. uñ. ãb̾. in
de alio. Ideo solus appellatur inge¬
nitus ñ quidem in scͥpturis. seo in
consuetudine disputantiũ. ⁊ de re
tanta sermonẽ qualem ualuerũt
ꝯmuniter de utroq procedit. It̾oq
in illa trinitate. nel duos qui nõ
sunt de alio: quispiam suspicet᷑.
Ecce hiis u̾bis aꝑte ostendit sp̃m
scm̃ nec genitũ nec ingenitum de¬
bere dici.

Expanded text:
tum debere dici. Unde Aug. ad Orosium ait: Spiritum sanctum nec genitum, nec ingenitum fides certa declarat, quia si dixerimus ingenitum, duos patres mur. Sicut enim solus Filius dicitur genitus, ita et solus Pater dicitur ingenitus, eo quod ab alio non sit; unde Aug., in de alio. Ideo solus appellatur ingenitus, non quidem in Scripturis, sed in consuetudine disputantium, et de re tanta sermonem qualem valuerint communiter de utroque procedit. Ideoque in illa Trinitate, vel duos qui non sunt de alio quispiam suspicetur. Ecce his verbis aperte ostendit Spiritum sanctum nec genitum nec ingenitum debere dici.
Abbreviated transcription (Latin):
liud .s. id ꝙ est ꝓprium filii. ñ qd̃
ꝯmune ẽ tͥnitati hominẽ accepit
dunna natura .i. hũam naturã
sibi uniuit. qui sensus ex ũbis
tam diuinam naturam in una
ypostaseon incarnatam ẽẽ euidẽ¬
ter assĩt dicens. In humanatõne
turam deitatis in una eiꝰ ypostase¬
on incarnatam ẽẽ .i. unitam hu¬
mane nature. ⁊ non ꝑtem ꝑti. õi
enim hũane nature annus uni¬
tam ẽẽ oẽm deitatis naturam uł

Expanded text:
id quod est proprium Filii, non quod commune est Trinitati, hominem accepit,divina natura humanam naturam sibi univit. Qui sensus ex verbistam divinam naturam in una hypostaseon incarnatam esse evidenter asserit, dicens: In humanatione turam deitatis in una hypostaseon incarnatam esse, id est, unitam humanae naturae, et non partem parti. Omni enim humanae naturae aimus esse unitam omnem deitatis naturam vel
Abbreviated transcription (Latin):
datii ⁊ contradictõnis sit.¬
notam a sacͥs paginis excludere
cupientes ortodoxis prib atq ca¬
tholicis doctorib nulla praue in¬
tlłigentie suspitõe notatis ꝯsenti¬
mus. dicentes ⁊ ꝑsonam filii as
tam. eamq sibi unisse uł assũpsis¬
se. uñ ⁊ uere incarnata d̾r̃. Ꝙ u̾o¬

Expanded text:
dacii et contradictionis notam a sacris Paginis secludere cupientes, orthodoxis Patribus atque catholicis doctoribus nulla pravae intelligentiae suspicione notatis, consentimus dicentes, et personam Filii asstam, eamque sibi unisse vel assumpsisse. Unde et vere incarnata dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
creata muliere mox transg̃ssio
facta est.⁊ eiecti sunt de ꝑadiso. ł
quia deus ñdum iusserat ut coi-¬
rent.⁊ poterat diuina expectari
auctoritas: ubi concupiscentia
non angelnt. deus uero non us¬
serat. quia casum eorum prescie¬
bat: de quib homo ꝓpagandus e¬
rat. Ecce expresse habes demodo ꝓ¬
pagationis filiorum.
De t̾min̾o

Expanded text:
creata muliere, mox transgressio facta est, et ejecti sunt de paradiso. Vel quia nondum Deus jusserat ut coirent, et poterat divina expectari auctoritas, ubi concupiscentia non angebat. Deus vero jusserat, quia casum eorum praesciebat, de quibus homo propagandus erat. Ecce expresse habes de modo propagationis filiorum. 3. De termino