comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ odire ĩiqͥtatẽ. Magist̾ petrus
abailardus sñ regła monachꝰ.
sñ sollicitudine p̾latus : nͨ ordi¬
nem tenet nͨ tenet᷑ ab ordineꝰ.
Homos dissimił ẽ: intꝰ herodes.
foris iohes. Locus ambiguꝰ. m¬
cħ hñs de monacho. p̾ter no¬
ñ ⁊ habitũ. S quid ad meͤ
unꝰqͥsq onꝰ suũ portabit. Aliud
est qͥd dissimulare ñ possum:
qd̃ ꝑtinet ad om̃s qui diligc̃
nom̃en xp̃i. Iniquitatẽ in excel¬
so loquitur: integͥtatẽ fidi̾. ca
stitatẽ eccłie corr̃pit. Transg̾di¬
tur t̾minos quos posuert̃ pa¬
tres nr̃i. de fide. de sacͣm̃tis.
de sc̃a tͥnitate disputãs ⁊ scri¬
bens: singła ꝓ sua uolũtate.
mutat auget. ⁊ minuit. In li¬
bͥs ⁊ ĩ oꝑib sius̾ ostendit se fa¬
renm dogniatũ. Hecicũ se ꝓbãs
ñ cam ĩerrorẽ qmͣ inꝑtinatia
⁊ defenscone erroris. Homo ẽ
egrediens m̃suram suã. ĩ sa¬
pientia u̾bi. euacuans uͥtutẽ
crucis xp̃i. Nichil nescit oĩm

Expanded text:
 odire iniquitatem. Magister Petrus Abaelardus, sine regula monachus, sine sollicitudine praelatus, nec ordinem tenet, nec tenetur ab ordine. Homo sibi dissimilis est, intus Herodes, foris Joannes; totus ambiguus, nihil habens de monacho, praeter nomen et habitum. Sed quid ad me? Unusquisque onus suum portabit. Aliud est quod dissimulare non possum, quod pertinet ad omnes qui diligunt nomen Christi. Iniquitatem in excelso nsgreditur terminos quos posuerunt patres nostri: 186 de fide, de Sacramentis, de sancta Trinitate disputans et scribens, singula pro sua voluntate mutat, auget, et minuit. In libris et in operibus suis ostendit se farum dogmatum; haereticum se probans, non tam in errore, quam in pertinacia et defensione erroris. Homo est egrediens mensuram suam, in sapientia verbi evacuans virtutem crucis Christi. Nihil nescit omnium
Abbreviated transcription (Latin):
fide xͥana publiee cͣctare
conet᷑ in post̾ium. Nam in¬
iuriam facit uiditio reue̾n¬
tissime synodi. siquis semel
uidicata.⁊ recte disposita re¬
dit: ⁊ in ꝯtẽptores huiꝰ legis.
tanqͣm in sacͥlogos pena ñ
deerit.Igit᷑ si clericus erit.
qui publite tͣctare de ueligi¬
one ausus fuerit: ꝯsortio cle¬
ricoꝵ remouebitur. Dolemꝰ
spectione ⁊ missis a ur̃a fr̃ni¬
tate nob̾ ertoꝵ capłis cogto¬
uimꝰ. in nouissimis diẽb qñ
instant tẽꝑa ꝑiculosa. in pe¬
tri abailardi pmeiosa doct̃na.
mata catholice fidĩ obiuantia.
pullulare cepunt. uerũ in hoc
maxime ꝯsolam᷑ͦ. ⁊ oĩpotenti dõ¬
grãs agimꝰ. qui ĩ ꝑtib urĩs.

Expanded text:
fide christiana publice tractare conetur in posterum. Nam injuriam facit judicio reverendissimae synodi, si quis semel judicata et recte disposita redit: et in contemptores hujus legis, tanquam in sacrilegos, poena non deerit. Igitur si quis clericus erit, qui publice tractare de religione ausus fuerit, a consortio clericorum removebitur. » Dolemus spectione, et missis a vestra Fraternitate nobis errorum capitulis cognovimus, in novissimis diebus, quando instant periculosa tempora, in Petri Abaelardi perniciosa doctrina mata catholicae fidei obviantia pullulare coeperunt. Verum in hoc maxime consolamur, et omnipotenti gratias ag
Abbreviated transcription (Latin):
seua reliqͥt uestigia: ut uͥ
semel fixerit pedem. illuc ul¬
niq ipãm in qua natꝰ ẽ ual¬
de atrocit̾ ꝯmouit t̾ram. oe
contͣbauit eam. Uñ ⁊ accusatꝰ
apud dñm pap̃a scismate pes¬
simo. natali solo pulsus est.
etiã ⁊ obiurare cõpulsus. reu̾si¬
oñẽ. nͥ ad ip̃ius apli̾ci ꝑmissio¬
nẽ. ꝑ simili deinde causa.⁊ a
do. Cuiꝰ om̃s errores ab eccłia
iam dep̾hensos acq dãpnacos.
cũ illo etiam ⁊ p̾ illo defende̾
aerit᷑. ⁊ ꝑtinacit᷑ conabatur

Expanded text:
saeva reliquit vestigia, ut ubi saeva reliquit vestigia, ut ubi semel fixerit pedem, illuc ulnique ipsam, in qua natus est, valde atrociter commovit terram, et conturbavit eam. Unde et accusatus apud dominum Papam schismate pessimo, natali solo pulsus est; etiam et abjurare compulsus reversionem, nisi ad ipsius Apostolici permissionem. Pro simili deinde causa et a do: cujus omnes errores, ab Ecclesia jam deprehensos atque damnatos, cum illo etiam et prae illo defendere acriter et pertinaciter conabatur
Abbreviated transcription (Latin):
de nocte ircuꝑit domũ ñ ue¬
S dubiũ ẽẽ ñ potest scire uos.
quod apud uos fit: qñ id usꝙ
ad nos utiq tam remotos po¬
cuit ꝑuenire. Nec mirũ. si ñ
horam p̾uide̾. aut noctuinũ
furis ingressum. obseruare
qͥ uistis. Mirũ aũt si dep̾hen¬
sũ iã ñ agnoscitis. ñ tenetis.
ñ ꝓhibetis exportare spolia ue
gine p̾signiuit. suo cruore re¬
demit. Adhuc forsan heretis: ⁊
miramini quẽ nam dice̾ uelĩ.
Arnaldũ loqͥr debrocia: qͥ uti¬
nam tam sane eẽt doctͥne qͣm
disfcte est uite. Ce siultis
scire. homo ẽ neq manducãs.
neꝑ bibens: solo cũ diabło e¬
suries ⁊ sitiens sangͥnẽ aĩa¬
rĩ. Unꝰ de num̃o illoꝵ qͦs apłi¬
ca iugilantia uocat. habentes
formã pietatis. uͥtutẽ illiꝰ pe¬
nitus abnegantes. E ip̃e dñs.
uenient inquiens ad itos. in
uestim̃tis ouiũ. intunsecus
aũt sunt lupi rapaces Is gͦ
usq ad hanc ecatẽ ubic̃q ꝯ
u̾satus ẽ. tam feda pꝰt se ⁊ tã

Expanded text:
de nocte irruperit domum, non veSed dubium esse non potest, scire vos, quod apud vos fit, quando id usque ad nos utique tam remotos potuit pervenire. Nec mirum, si non horam praevidere, aut nocturnum furis ingressum observare quivistis. Mirum autem, si deprehensum jam non agnoscitis, non tenetis, non prohibetis exportare spolia vesgine praesignivit, suo cruore redemit. Adhuc forsan haeretis, et miramini, quemnam dicere velim. Arnaldum loquor de Brixia, qui utinam tam sanae esset doctrinae, quam districtae est vitae. Et si vultis scire, homo est neque manducans, neque bibens, solo cum diabolo esuriens et sitiens sanguinem animarum. Unus de numero illorum quos apostolica vigilantia notat, habentes formam pietatis, virtutem illius penitus abnegantes : et ipse Dominus, Venient, inquiens, ad vos in vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces . Is ergo usque ad hanc aetatem, ubicumque conversatus est, tam foeda post se, et tam
Abbreviated transcription (Latin):
chenbaldi subdecani aureli¬
anensis. iualuit. Nam ecce
ꝓhdolor iucta ꝓph̾am sanguis
sangͥnẽ tangit᷑. ⁊ simł iuncti
forciꝰ clamant ad uos frantia.
Clamat inꝙͣ it᷑ uociferat᷑ ut̾q
sangͥs. clamore cã ualido. ut ua¬
leat ip̃m qͦ palatiũ celeste ꝯtu¬
tẽ: tam pio. ut ⁊ saxea pectora
debeat emollire. Quid facis a¬
mice sponsi: custos sponse xp̃iͤ
ciens ex cogitare remediũ. qd̃
huic obuiet pesti.tã nefande
tã maudices Id sane necesse est
ĩueniri. qd̾ ⁊ recenti ecclie uul¬
neri ĩ p̾sentiar̃ medelã afferat:
⁊ post̾is ualeat ad caucelam. Ex¬
go accingere gladio tuo.sr̃ fe¬
m᷑ tuũ potentissime. Si ñ stetit
& nc̃ fiͥnees et placaui̾t: ñ ces¬
sabit quassatõ. Si inꝙͣ uigor

Expanded text:
chembaldi subdecani Aurelianensis invaluit. Nam ecce, proh dolor! juxta prophetam, sanguis sanguinem tangit , et simul juncti fortius clamant ad vos de Francia. Clamat, inquam, et vociferatur uterque sanguis clamore tam valido, ut valeat ipsum quoque palatium coeleste concutere, tam pio, ut et saxea pectora debeat emollire. Quid facis, amice sponsi, custos sponsae Chriscies excogitare remedium, quod huic obviet pesti tam nefandae, tam inauditae? Id sane necesse est inveniri, quod et recenti Ecclesiae vulneri in praesentiarum medelam afferat, et posteris valeat ad cautelam. Ergo accingere gladio tuo super femur tuum, potentissime. Si non steterit et nunc Phinees et placaverit, non cessabit quassatio. Si, inquam, vigor
Abbreviated transcription (Latin):
forte ⁊ ĩstinctu sangͥs in noxiꝰ
esfusus ẽ suꝑ t̾ram: quis ñ iu¬
deat qͥd seq̃tur: Qnͣtos ĩ clero
hoꝵ ĩpunicas ꝯtͣ ius et fas faci¬
et ꝓmoueri. metu utiq suoo.
ñ sue merito scĩtatis: Nouis
morbis: nouis obuiandũ est
meclicam̃tis. Utilissime ut mł¬
tis uidet᷑ iustissimeq eos a¬
plica falce ab om̃ĩ succideres
eccłiastica dignitate: itaut ⁊¬
habitis careant: et de ceto̾ ad a¬
lias ñ assurgant. Ad haime

Expanded text:
nguis innoxius effusus est super terram; quis non videat quid sequatur? Quantos in clero horum impunitas contra jus et fas faciet promoveri, metu utique suorum, non suae merito sanctitatis? Novis morbis novis obviandum est medicamentis. Utilissime, ut multis videtur, justissimeque eos olica falce ab omni succideres ecclesiastica dignitate, ita ut et habitis careant, et de caetero ad alias non assurgant. 161 E
Abbreviated transcription (Latin):
tentia. om̃s qui pie uolunt
unt᷑: Quousq relinqͥt᷑ u̾ga
det ut stare incipiant iustiĩ
q̃ se angꝰtiauert̃. Quis iam
ferat tantã int̾ celũ t̾ramꝙ di¬
cordiam. ut exultantib angłis
sr̃ em̃datione maloꝵ. filii adã
fremant ⁊ thabescãt: Quasi ñ
sit passus ih̃c pacificans in san¬
gͥne suo q̃ int̾ra sũt ⁊ q̃ in celo:
aut in ip̃o d̾s ñ fuerit. mũdũ
reconcilias s̃. Laudabat᷑ qͦndã
archi ep̃c in desideriis aie sue:⁊¬
i scłari uita ⁊ habitu bñ diceba¬
t᷑. At nc̃ sub pannis infantie
tes uͥtutes. emortuoꝵ uł cada¬
uera uitioꝵ sc̃utat᷑ curiosa ma¬
licia. uidetis ⁊ nc̃ stare ihm̃ in
signũ cui cont dicit᷑. ꝑ ipm uõ
obsecro: ꝓ ip̃o supplico uobis
habet si quidẽ u̾nde ⁊ illũ reue¬
amini: ⁊ unde illi misereami.
State ꝓ ip̃o nc̃ indefensione ar¬

Expanded text:
pie volunt untur? Quousque relinquitur virga det ut stare incipiant justi qui se angustiaverunt? Quis jam ferat tantam inter coelum terramque discordiam, ut exsultantibus Angelis super emendatione malorum, filii Adam fremant et tabescant? Quasi non sit passus Jesus pacificans in sanguine suo quae in terra sunt, et quae in coelo; aut in ipso Deus non fuerit mundum reconcilians sibi. Laudabatur quondam archiepiscopus in desideriis animae suari vita et habitu benedicebatur. At nunc sub pannis infantiae tes virtutes emortuorum vel cadavera vitiorum scrutatur curiosa malitia. Videtis et nunc stare Jesum in signum cui contradicitur. Per ipsum vos obsecro, pro ipso supplico vobis. Habet siquidem et unde illum revereamini, et unde illi misereamini. State pro ipso nunc in defensione ar
Abbreviated transcription (Latin):
portebat qͥdem si ita ur̃e
uisũ fuiss auctoritati.
ut in ur̃i p̃sentia causa dñĩ se¬
nonensis discuteret: ne infen¬
sus uidelꝰ regi. in regis p̃sentia
dũ indũbitant᷑ bonũ de om̃t
re qm decernitis: id solũ a ur̃a
pater pietate deposcit oĩmiq̾
apud nos ẽẽ uident᷑ religiosoꝵ
humslitas ut si se ad uultũ
forte potentis. ut assolet p̃sen¬
serit p̾grauari. cõfugere ei li¬
ceat ad uiscera patris: qd̾ utiꝙ
hactenꝰ opp̃sso nemini negatũ
ut qd̾ uerũ est manifestiꝰ ꝓfe¬
ramꝰ. rex marchiep̃õ ex eo aꝑ¬
de nouam ꝑsequi religionẽ
dinoscit᷑ qd̾ eum mantiqua
sc łari cõuersatõe ⁊ habitu sicut

Expanded text:
portebat quidem, si ita vestrae visum fuisset auctoritati, ut in vestri praesentia causa domini Senonensis discuteretur; ne infensus videlicet regi, in regis praesentia dum indubitanter bonum de omni re quam decernitis: id solum a vestra, Pater, pietate deposcit omnium, qui apud nos esse videntur, religiosorum humilitas, ut si se ad vultum forte potentis ut assolet senserit praegravari, confugere sibi liceat ad viscera Patris, quod utique hactenus oppresso nemini negatum ut quod verum est, manifestius 58 proferamus, rex in archiepiscopo ex eo aperte novam persequi religionem dignoscitur, quod eum in antiqua saeculari conversatione et habitu, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tem facit ẽẽ qͥecam: ⁊ amina¬
cib penis infuto securã red¬
dit cõscientiã. Hec urõs pat̾
animos. ab hoꝵ om̃im pesti¬
fera emulatoẽ cõpescat. Audi¬
te potiꝰ ꝓpħam talit̾ a talib de¬
hortante. Noli inqͥt emulari
ĩmalignantib: neq ⁊ elatũs
facientes iniqͥtatẽ. Emulari

Expanded text:
tem facit esse quietam, et a minacibus poenis in futuro securam reddit conscientiam. Haec vestros, pater, animos ab horum omnium pestifera aemulatione compescat. Audite potius Prophetam, taliter a talibus dehortantem: Noli, inquit, aemulari in malignantibus, neque zelaveris facientes i
Abbreviated transcription (Latin):
scientie nr̃e. Non potest dicete
nͥ humił: qui iuxta uulgare
ꝑ u̾biũ ⁊ oclos cãpi mecuere: ex
siluar̃ aures soleat semꝑ habe
suspec̃tas. Beatꝰ nẽpe ħo: qui sem¬
ꝑ est pauidꝰ. Non pocest dice̾
arrogans et p̃sũptor: qͥ se ip̃m
impudent̾ ostentãs. passim ⁊ uͥ¬
q tanqͣm ꝑ campũ incedens.
dubio angłoꝵ: qͦs semꝑͣ offen¬
dere solet in disciplinata cõu̾¬
sacto. Non dicet hypocͥta. gła
mea est testimoniĩ cõscientie
mee: qͥa ⁊ si iudicantiũ scd̾m
faciem u̾bo. uultu. habitu ue
simulatorio eludat opinioni:
s ñ eiꝰ qui scrutat᷑ renes ⁊ cor¬
da fallit uł euadit iuditiũ.
Si cͥdem d̾s ñ irridet᷑. Timeat
gͦ ⁊ iste nemoris aur̃e. Lingua
licet manuq cessantib au¬
filua lacebrose duplicitatiss
⁊ spinose calliditatis. tacen

Expanded text:
ntiae nostrae . Non potest dicere nisi humilis, qui juxta vulgare proverbium, et oculos campi metuere, et silvarum aures soleat semper habere suspectas. Beatus nempe homo qui semper est pavidus . Non potest dicere arrogans et praesumptor, qui se ipsum impudenter ostentans, passim et ubique, tanquam per campum incedens, dubio angelorum, quos semper offendere solet indisciplinata conversatio. Non dicet hypocrita: Gloria mea est testimonium conscientiae meae: quia etsi judicantium secundum faciem, verbo, vultu habituve simulatorio illudat opinioni; sed non ejus qui scrutatur renes et corda, fallit vel evadit judicium, siquidem Deus non irridetur. 22. Timeat ergo et iste nemoris aurem. Lingua licet manuque cessantibus, ausilva latebrosae duplicitatis et spinosae calliditati
Abbreviated transcription (Latin):
qͥcq̃d potest pcc̃oꝵ oratio. lacͥma¬
bilam ep̃oꝵ immo totius ecclie
q̃rimoniã. nos qͦ eius filii. si gñ
digni: dissumulare ñ possumꝰ. Ꝙ
uidimꝰ: loqm. Magna siq̾dem
nos necessitas. declaust̾is ad pu¬
blicũ retͣxit: ubi ⁊ qd̾ loqͥm uidi¬
mꝰ. Tristes uidimꝰ. tristes elog̃m᷑.
honorẽ ecclie honorii tp̃r ñ mi¬
nime lesũ. Iam regis flexerat
iram humilicas. uł potuis con¬
stantia ep̃oꝵꝵ: cũ ecce a sũmo põ¬
tifice sũma suꝑuemĩs auctori¬
tas. heu deiecit cõstantiã: suꝑ¬
biam statuit. Scimꝰ qͥdem id uob̾
ꝑ m̃datiũ fuisse subreptũ. qd̾ ex
urĩs littis palam dat᷑ adu̾ti:
ut eu̾titam iustũ. tãq neces¬
sanũ int̾lictum iuib̾etis. S nũ¬
quid ñ uł tandẽ dep̃henso m̃da¬
tio. m̃titam se sentiet ĩiqͥtas sͥ
⁊ ñ cante utiq maiestati. Est
aũt qd̾ iniramur. qͣ nã ratio¬

Expanded text:
d potest peccatorum oratio. Lacrymabilem episcoporum, imo totius Ecclesiae querimoniam, nos quoque ejus filii, si tamen digni, dissimulare non possumus. Quae vidimus loquimur. Magna siquidem nos necessitas de claustris ad publicum traxit: ubi et quod loquimur vidimus. Tristes vidimus, tristes et loquimur: honorem Ecclesiae, Honorii tempore non minime laesum. Jam Regis flexerat iram humilitas, vel potius constantia episcoporum: cum ecce a summo Pontifice summa superveniens auctoritas, heu! dejecit constantiam, superbiam statuit. Scimus quidem id a vobis per mendacium fuisse subreptum quod ex vestris litteris palam datur adverti, ut everti tam justum tamque necessarium interdictum juberetis. Sed nunquid non vel tandem deprehenso mendacio, mentitam se sentiet iniquitas sibi, et non tantae utique majestati? Est autem quod miramur, quanam ratio
Abbreviated transcription (Latin):
lo cõfortat᷑: qd̾ bene ꝓ miserat.
minue executus. est. Die tñ
neĩaca qͣ id se rursum ꝓmisit ex¬
ecuturũ. eius nos cõspectui p̃sen¬
cantes sustinuumꝰ pacẽ ⁊ ñ uenit:
q̃siuimꝰ bona. et ecce tͣbatio. Hoc
male ablata. peiꝰ teneant᷑. ⁊ re¬
liqua passim indies rapiant᷑:
eo uciq secure. quo impune il¬
la retinent᷑. Soluto nẽpe ad nr̃m
impiũ ep̃i iusto ut putamꝰ in¬

Expanded text:
lo confortatus, quod bene promiserat, lo confortatus, quod bene promiserat, minime exsecutus est. Die tamen nominata, qua id se rursum promisit exsecuturum, ejus non conspectui praesentantes, sustinuimus pacem, et non venit: quaesivimus bona, et ecce turbatio. Hoc male ablata pejus teneantur, et reliqua passim in dies rapiantur, eo utique secure, quo impune illa retinentur. Soluto nempe ad vestrum imperium episcopi justo ut putamus in
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ue huic compati debeatis:
hinc potuis dulcissime pat̾ uis¬
ristissime hystorie xluii
serrem uob̾ ⁊ causam repli¬
care suꝑfluum ẽ: qͣ iam
quippe pat̾iatatis ur̃e uscera.
scribente religioso parisiensi ep̃o.
cõmoca ẽẽ ñ ambigo. Ne cñ frĩ¬
⁊ euo ep̃o etiam nr̃m de eẽt cesti¬
moniu: q̃ uidi ego ⁊ audiui ne¬
cessariũ duxi breuit̾ incunare.
Accepta si qͥdem tam modesta p̃¬
dicti epa q̃rimonia. senonensis
diocesis. unu̾rsi ep̃i. una cũ uene¬
rabili met᷑policano nr̃o a scitis.
etiam nobiscũ quibdã aliis re¬
ligionsis ꝑsonis. rege suꝑgͣni
inuiria. ꝑ nos ip̃os humilit̾ uc
debumiꝰ conuenimꝰ : ut ep̃o nil
quidem tale merito. su a q̃tu
lerat restitueret rogauimꝰ. nͨ
impetrauim.Sentiens candem
nos ad arma eccłe ꝑ eccłia nel¬
le confugere: timuit. annuiceꝑ
se se oĩa redditm. S in eadem for¬
te hora suꝑuenientib litteris
urĩs. qͥb eus t̾tam ab inc̾dic̃to
absolui p̃cepistis. male in ma¬

Expanded text:
ntumve huic compati debeatis; hinc potius, dulcissime Pater, visristissimae historiae seriem vobis et causam replicare superfluum est; qua jam quippe Paternitatis vestrae viscera, scribente religioso Parisiensi episcopo, commota esse non ambigo. Ne tamen fropo etiam nostrum deesset testimonium; quae vidi ego et audivi, necessarium duxi breviter intimare. Accepta siquidem tam modesta praedicti episcopi querimonia, Senonensis dioecesis universi episcopi una cum venerabili metropolitano nostro; adscitis etiam nobiscum quibusdam aliis religiosis personis, Regem super gravi injuria per nosipsos humiliter, ut debuimus, convenimus: ut episcopo, nil quidem tale merito, sua quae tulerat, restitueret, rogavimus; nec impetravimus. Sentiens tandem nos ad arma Ecclesiae pro Ecclesia velle confugere, timuit, annuitque sese omnia redditurum. Sed in eadem forte hora supervenientibus litteris vestris, quibus ejus terram ab interdicto absolvi praecepistis, male in ma
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ q̃ qͥm obnubilar e dolebati e¬
adem lib̾tate tenere cõcedatis
tum est tenuisse. uał. ad eũ
a ut nͨ crebra inpetͣtio
p̃ces finiat. ⁊ totiens exaudi¬
tꝰ rursum accede̾ p̃cator impor¬
tunꝰ ũ uerear. Magna qͥdem
p̃sumptio. s ñ meret᷑ in digna¬
tionẽ: qm̃ de caritate ñ de te¬
meritate descendit. Meminit

Expanded text:
tem quoquo modo obnubilasse dolebat, etem quoquo modo obnubilasse dolebat, eadem libertate tenere concedatis,tum est tenuisse. Valete. EPISa: ut nec crebra impetratio preces finiat, et toties exauditus, rursum accedere precator importunus non verear. Magna quidem praesumptio; sed non meretur indignationem, quoniam de charitate, non de temeritate descendit. Meminit
Abbreviated transcription (Latin):
pare cathedra. hisdemq sollẽ¬
niũ indum̃coꝵ insignib at¬
tollamini: cur ñ ⁊ sacros ordi¬
nes celebratis. ⁊ bñ dictiones da¬
tis in ppłis: Qͣm multa moue¬
or dice̾ adu̾sus impudentissimã
p̃sumptionẽ: s frenat impetũ.
qd̃ aurib occupatis scͥbere me
recobens. longiori lectione ue¬
reor fieri onerosus archiepo: ⁊
q̃a res tã manifesta est. ut multi¬
tudo rep̃hendentiũ. uideat᷑ im
pudentiam obdurasse. Qͦd siz
hec ip̃a cernunt᷑ gratas excede̾
cõpendii mecas: uob̾ o dñe dona¬
de. qͥ me ⁊in hoc ꝓpͥam ꝑdere coe¬
gistis imꝑitiã : dũ morẽ modũ¬
q sollempnẽ in scribendo serua¬
rioris p̃cis nr̃e benigna su¬
sceptio: p̃bet ampliora spe¬
randi fiduciã. Pmissa ita¬
q deuotissimarũ gr̃arum ac¬
tione ꝓ exꝑta beniuolentia:
nm̃ audeo pecere qd ita̾ndis gͥ¬
tiis sod̾o me faciat debitorem:
qͣtinꝰ uideł̾ molism̃si ecclie ipãm
eccliam ꝓ qua se urãm serenita¬

Expanded text:
pari cathedra, iisdemque solemnium indumentorum insignibus attollamini, cur non et sacros Ordines celebratis, et benedictiones datis in populis? Quam multa moveor dicere adversus impudentissimam praesumptionem? sed frenat impetum, quod auribus occupatis scribere me recolens, longiori lectione vereor fieri onerosus archiepiscopo: et quia res tam manifesta est, ut multitudo reprehendentium videatur 477 impudentiam obdurasse. Quod si et haec ipsa cernuntur gratas excedere compendii metas, vobis, o domine, donate, qui me et in hoc propriam prodere coegistis imperitiam, dum morem modumque solemnem in scribendo servaPrioris precis nostrae benigna susceptio praebet ampliora sperandi fiduciam. Praemissa itaque devotissimarum gratiarum actione pro experta benevolentia, iterum audeo petere quod iterandis gratiis secundo me faciat debitorem: quatenus videlicet Molismensi Ecclesiae ipsam ecclesiam, pro qua se vestram Serenita
Abbreviated transcription (Latin):
tia ⁊ uanitas. Quarũ pͥor
intelligentie: postĩor uoluntatiꝰ
uittũ ẽ. Nam ex illa rationis fal¬
lit᷑ ocłs : et ex ista uoluntatis ma¬
le appetitꝰ afficit᷑. Qd̃ melius ex
singłatũ diffintionib demõst᷑ͣ¬
bimꝰ. Ceca. suꝑbia. seu cõcuma¬
cia ẽ uitiũ. quo se existimans a¬
tur. uana suꝑbta. seu uanitas.

Expanded text:
cia et vanitas: quarum prior cia et vanitas: quarum prior intelligentiae, posterior voluntatis vitium est. Nam ex illa rationis fallitur oculus, et ex ista voluntatis appetitus male afficitur. Quod melius ex singularum definitionibus demonstrabimus. Caeca soperbia seu contumacia est vitium, quo se existimans atur. Vana superbia seu va
Abbreviated transcription (Latin):
in quo om̃s thesaur sapientie
et scientie st̃ absconditi. in qͦ
om̃ĩs qͦ plenitudo diinitati
habitat corꝑalit̾. non netñ
⁊ ip̃e de humilitate. tanꝙͣ sum¬
ma sue doct̾ne. suarũq uͥtutũ
glatus ẽ: Discite a me ait nõ
qsd̾ sobriꝰ. aut castus. aut pru¬
inqͥt disccte. Non ad dodtnam
pat̾archarũ. ñ ad ꝓpħarũ li¬
bros ego uos mitto: s meuo¬
b̾ exemplũ. me formã humi¬
litatis exhibeo. In uidert mͥ al¬
titudinẽ qm habeo apud pa¬
tre angłs ⁊ femina: ille potẽ¬
tieꝰ. illa sciencie. uos aũt emu¬
lamini carisinata meliora: di¬
centes a me. quia mitis sum.
oehumił cor̃de. ¶Commodũ
reor indagare aliqͥd et de suꝑ¬
bia: qͣtinus ex opposito s̃ incio.
uͥtutis decor manifestior appa¬
reat. ł Suꝑbia est appetitꝰ ꝓp̾e
excellentie. Hec in in species
duas diuiditur: in cecã ⁊ uanã
suꝑbiam. Que qͥdẽ ⁊ aliis nõi¬
b appellari possunt contuma¬

Expanded text:
in quo omnes thesauri sapientiae in quo omnes thesauri sapientiae et scientiae sunt absconditi, in quo omnis quoque plenitudo divinitatis habitat corporaliter? nonne tamen et ipse de humilitate, tanquam summa suae doctrinae suarumque virtutum, gloriatus est? Discite, ait, a me, non quod sobrius, aut castus, aut pruinquit, discite. Non ad doctrinam patriarcharum, non ad prophetarum libros ego vos mitto; sed me vobis exemplum, me formam humilitatis exhibeo. Inviderunt mihi altitudinem quam habeo apud Patrem, angelus et femina: ille potentiae, illa scientiae. Vos autem aemulamini charismata meliora, discentes a me quia mitis sum et humilis corde. 19. Commodum reor indagare aliquid et de superbia, quatenus ex opposito sibi vitio virtutis hujus decor manifestior appareat. Superbia est appetitus propriae excellentiae. Haec in species duas dividitur, in caecam et vanam superbiam. Quae quidem et aliis nominibus appellari possunt, contuma
Abbreviated transcription (Latin):
sola ñ fallor tractanda xestat
humilitas. Hec diab p̾mis¬
sis u̾tutib. in tantũ est neces¬
saria: ut absq ista. ille nec ẽẽ
u̾cutes uideant᷑. Nempe utca¬
stitas seu caritas det᷑. humili¬
tas meret᷑. qm̃ humilib d̾s
⁊ humilem. Seruatas cõsũmat
nã u̾tus in infirmitate. hoc est
ĩ humilitate ꝑficit᷑. Inimicã
omĩs grẽ om̃isq initiũ pcc̃i
debellat suꝑbiam:⁊ cã a seꝙͣ
a cetĩs u̾tutib. suꝑbiam illiꝰ
ꝓpulsat tyrannidem. Siqͥdẽ cũ
exaliis qͥb ꝙ bonis uiriũ ma¬
gis suarũ caꝑe soleat increm̃¬
titũ eius fortit̾ resistit ma¬
licie: obuiat p̃sũptioni. Sola¬
demq ẽ. de qͣ õĩmplena ĩtcu¬
tũ maria s glandũ ẽẽ puta¬
uit. Audito quippe ab angło
auegr̃a plena: quasi solam
ex ip̃a plenitudine humi¬
litatẽ in se cognoscẽt solam re¬
pendisse ac respondisse memo¬
rat᷑ ingrãm: respexte inqͥes̃
d̾s humilitatẽ aucille sue. Qd
deinde auctor ⁊ dator u̾tutũ xp̃c

Expanded text:
sola, ni fallor, tractanda restat humilitas. Haec duabus praemissis virtutibus in tantum est necessaria, ut absque ista illae nec esse virtutes videantur. Nempe ut castitas seu charitas detur, humilitas meretur: quoniam humilibus Deus et humilem . Servatas consummat; nam virtus in infirmitate, hoc est in humilitate, perficitur . Inimicam omnis gratiae, omnisque initium peccati debellat superbiam, et tam a se quam a caeteris virtutibus superbam illius propulsat tyrannidem. Siquidem cum ex aliis quibusque bonis virium magis suarum catutum eius fortissime resistit malicie, obviat presudenique est, de qua omnium plena virtutum Maria gloriandum esse putavit. Audito quippe ab angelo, Ave, gratia plena, quasi solam ex illa plenitudine humilitatem in se cognosceret, solam rependisse ac respondisse memoratur in gratiam: Respexit, inquiens, Deus humilitatem ancillae suae . 18. Quid deinde auctor et dator virtutum Christus,
Abbreviated transcription (Latin):
stere xͥ uicario: cũ nͣ suo adu̾¬
saro xp̃c resticit. Aut dictte si
audetis. sui p̃sulis lm̃ ordi¬
nationẽ nescire: cũ romatit p̃¬
p̃cio aplicis adeptis pͥuilegii
ꝑ ip̃a s uendicant insigna a
pontificalia: utentes ⁊ ip̃i mo¬
re pontificũ. nitoo᷑. anisło. ac¬
q sandaliis. Sane si aitendit᷑
rerũ dignitas: hanc monachi
abhorret ꝓfessio Si minist̾iũ:
solis liquet ꝯgruere pontificib.
ꝓfecto eẽ desiderant qd̾ uideri
gestiumt: meritoq ñ q̃runt
eẽ subiecti: qͥb ĩa ip̃o se cõꝑant
desiderio. Quid si ⁊ nom̃eis cõ¬
ferre yͥuilegioꝵ poss auctori¬
tas: Qnto pucas auro recli¬
merẽt. ut appellarent᷑ pontifi¬
ces: Quoista o manachi. Ubi
timor m̃tis: ubi rubor frontis:
Quis unꝙͣ ꝓbatoꝵ monachoꝵ
tale aliquid aute u̾bo docuit
aut reliqͥd exemplo. Duodecĩ
cetur aut continet᷑ ut hoc fa¬
stu delectari monachꝰ. has q̃re¬
re debeat dignitates: Labor ⁊
latebre ⁊ uoluncarta pauꝑtas

Expanded text:
sti Vicario, cum nec suo adversario Christus restiterit: aut dicite, si audetis, sui Praesulis Deum ordinationem nescire, cum Romani Praepretio apostolicis adeptis privilegiis, per ipsa sibi vindicant insignia pontificalia, utentes et ipsi more pontificum, mitra, annulo, atque sandaliis . Sane si attenditur rerum dignitas, hanc monachi abhorret professio: si ministerium, solis liquet congruere pontificibus. Profecto esse desiderant, quod videri gestiunt; meritoque nequeunt esse subjecti, quibus jam ipso se comparant desiderio. Quid si et nomen eis conferre privilegiorum posset auctoritas? quanto putas auro redimerent, ut appellarentur pontifices? Quo ista, o monachi? Ubi timor mentis? ubi rubor frontis? Quis unquam probatorum monachorum tale aliquid aut verbo docuit, aut reliquit exemplo? Duodecim cetur aut continetur, ut hoc fastu delectari monachus, has quaerere debeat dignitates? 37. Labor, et latebrae, et voluntaria paupertas,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ dĩ amore oĩ obedientia se fub¬
dat maiori: in regła iu̾tatis
attende qd̃ legit᷑. Qui solĩt
inqͥt unũde his minimis me¬
is mandatis. ⁊ docuerit sic hoĩe:
minimꝰ uocabit᷑ in regno ce¬
loꝵ. Pinde tu docẽs. ⁊ renuẽs
obedire: ñ minimũ. s maximũ
ceris. Itaq doctor ⁊ solucor mã

Expanded text:
obedientia se subdat majori ; in regula Veritatis attende quos legitur: Qui solverit, inquit, unum de his minimis meis mandatis et docuerit sic homines, minimus vocabitur in regno coelorum . Proinde tu docens et renuens obedire, non minimum, sed maximum ceris. Itaque doc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmis obelientes habere ⁊ nũ¬
unũ ex ilł. dũ unꝰ eẽ tenuis
ex obedientib. A qͥb dũ te
suꝑbiendo segregas quoꝵ ag¬
ggeris cõsortio patent̾ adu̾ti¬
mus: ⁊ si tu uł impudent̾ cõ¬
tẽpnis: uł imprudent᷑ disfimu¬
las. Reputari ꝓfecto inter il¬
los te nouĩs: de qͥb seripcũ ẽ
Alligant oña gͣiua ⁊ impor¬
tabilia. ⁊ imponũt hum̾is
hoĩm. digito aũt suo nolunt
ea mouere. Quoꝵ gͦ t̾ in digniꝰ
cõsortiũ iudicas: delicatoꝵ ma¬
gistroꝵ qͦs ueritas increpat. an
obedientiũ monachoꝵ. qͦs ami¬
cos suos cõmemorat : Ait siqͥ¬
dẽ. Uos amici mei estis: si feceri¬
le ẽ iubere qd̾ ip̃e ñ faͤceris. aut
nolle face̾ qd̃ docueris:Deinde
ut taceam illud de regła uͥ a

Expanded text:
vis obedientes habere, et nunvis obedientes habere, et nununum ex illis, dum unus esse renuis ex obedientibus: a quibus dum te superbiendo segregas, quorum aggregeris consortio patenter advertimus: et si tu vel impudenter contemnis, vel imprudenter dissimulas, reputari profecto inter illos te noveris, de quibus scriptum est: Alligant onera gravia et importabilia, et imponunt humeris hominum, digito autem suo nolunt ea movere . Quorum ergo tibi indignius consortium judicas, delicatorum magistrorum, quos Veritas increpat, an obedientium monachorum, quos amicos suos commemorat? Ait siquidem: Vos amici mei estis, si feceriquale est jubere quod ipse non feceris; aut nolle facere, quod docueris. 34. Deinde ut taceam illud de Regula, ubi a
Abbreviated transcription (Latin):
ditos p̃tergredi pariant᷑: ip̃i
ꝓpͥis obedire cõtẽpnãt epĩs.
Spoliant eccłias. ut emanci¬
pent᷑. redimũt se ne obediãt.
Nonita xp̃c. Ille siqͥdende¬
dit uitã. ne ꝑderet obedien¬
tiam: q̃ isti ut careant. totũ
fere suũ. suoꝵ q iuctũ expen¬
indnachi: Neq etũ quia p̃¬
lati monachis: oõ ñ mona¬
chi : Nempe monachũ facit
ꝓfessios p̃latũ necessitas. Ut
aut ñ p̃iuidicet necessitas ꝓ¬
fessioni. accedat ñ succedat᷑ p̃¬
latio monachatru. Alioqͥn qͦ¬
m᷑ illud implebit᷑. p̾ͥncipem
de ꝯstituer̃t. esto inter illos tã¬
qͣm unꝰ ex illis : Quom tãꝙͣ
unus ex ilł̃. manẽs int̾ hu¬
miles suꝑbͣ. int̾ subditos re¬
bellis: immitis int̾ mansue¬
tos. Ut te putemꝰ tanꝙ uñ
ex ill. uideamꝰ tam exhibere
ꝑatũ. qm exigere obedienci¬
am: uideamꝰ tam libent p̃po¬
sitis obcẽꝑare subiectũ. ꝙͣ
imꝑare subiectis. Qd̾ si sem

Expanded text:
ditos praetergredi patiantur, ipsi ditos praetergredi patiantur, ipsi propriis obedire contemnant episcopis. Spoliant ecclesias, ut emancipentur ; redimunt se, ne obediant. Non ita Christus. Ille siquidem dedit vitam, ne perderet obedientiam: qua isti ut careant, totum fere suum suorumque victum expenmonachi? Neque enim quia praelati monachis, ideo non monachi. Nempe monachum facit professio, praelatum necessitas. Ut autem non praejudicet necessitas professioni, accedat, non succedat praelatio monachatui. Alioquin quomodo illud implebitur: Principem te constituerunt? esto inter illos tanquam unus ex illis? . Quomodo tanquam unus ex illis, manens inter humiles superbus, inter subditos rebellis, immitis inter mansuetos? Ut te putemus tanquam unum ex illis, videamus tam exhibere paratum, quam exigere obedientiam: videamus tam libenter praepositis obtemperare subjectum, quam imperare subjectis. Quod si semper
Abbreviated transcription (Latin):
cordis os loq̃bat᷑: ⁊ uyxta qd̾
intꝰ ordinatas habuit affe¬
ctiones. foris qͦ u̾ba decent̾
cõposuit. Dedit pͥus honorẽ
p̃pofitis. ut iam a subditis iu¬
ste reciꝑet: sciens se a suꝑiori
moderari ĩꝑia. Forte ñ igno¬
rabat qd̃ subiecto sibi hoĩ d̃s
oĩa subiecit sub pedib eiug:
offendenti se infensa reddidit
⁊ is quẽ humilẽ cõsticuerat sr̃
oꝑa manuũ suar̃. suꝑbie cõ¬
ꝑatus ẽ ium̃tis insipientib.
⁊ simił fc̃s ẽ illis. Nouerat ⁊ for¬
tassis qd̾ humanꝰ spc̃ subditꝰ
cõditori subiectã sibi possede¬
legem in m̃bris sui̾s. repug¬
nantẽ legi m̃tis suer⁊ capti¬
uantẽ se inlegẽ pcc̃i. Miror¬
quosdã in nr̃o ordine mona¬
st̾ioꝵ abbates. hanc humili¬
tatis regłam odiosa cõtentõe
infringe̾: ⁊ sub humili qd̾ pe¬
ius ẽ habitu ⁊ confura tã suꝑ¬
be saꝑe. ut cũ ne unũ quidetn
u̾bulũ de sius imꝑiis sub¬

Expanded text:
cordis os loquebatur: et juxta quod cordis os loquebatur: et juxta quod intus ordinatas habuit affectiones, foris quoque verba decenter composuit. Dedit prius honorem praepositis, ut jam a subditis juste reciperet: sciens se a superiormoderari imperia. Forte non ignorabat, quod subjecto sibi homini Deus omnia subjecerit sub pedibus ejus; offendenti se infensa reddiderit; et is, quem humilem constituerat super opera manuum suarum, supepientibus, et similis factus sit illis. Noverat et fortassis, quod humanus spiritus, subditus conditori subjectam sibi possedelegem in membris suis, repugnantem legi mentis suae, et captivantem se in lege peccati. quosdam in nostro Ordine monasteriorum abbates hanc humilitatis regulam odiosa contentione infringere, et sub humili quod pejus est habitu et tonsura tam superbe sapere, ut cum ne unum quidem verbulum de suis imperiis sub
Abbreviated transcription (Latin):
q apłs. eo q̃ misit eũ. Qd̃ ñ
dedignatus ẽ magist̾ ⁊ dñs.
talisq ⁊ magist ⁊ dñs: in¬
dignũ sͥ iudicabit seruus
pulchre locutꝰ est beatus ille
centurio: cuiꝰ fidei nulla par
iac̾tabat potestatẽ: qͣm uec
solam ꝑtulit nͥ pͥorem. Di¬
cturꝰ quippe hãbens subme
nulites: p̃misit homo sum
sub potestate. Prius se ag¬
nouit hoiẽm: qm potentẽ.
gentilis: ut in se ĩa unpleti
ostende̾t qd̾ longe ante dixe¬
rat dauid: sciant gentes q̃ in
hoĩes sũt. homo inqt sum:
et homo sub potestate. Iam
qͥcq̃d subinferas: susꝑec̃tam
ñ habemꝰ iactantiã. Pmissa
siqͥdem ẽ humilitas: ne alti¬
tudo p̃cipicet. Nec enĩ locũ
inuenit arrogantia: u̇ tam
clarũ humilitatis in signe
p̃cesserit. Agnoscis in furmi
iam et te sub te haberemilites
ꝓfitere secuiꝰ. Neuera qͥa ñ
cõfusus ẽ de subiectione: iure
exp̃latione meruit honorari.
Non erubuit sr̃ se potestacẽ:
⁊ ido̾ dignꝰ qui habetet ⁊ sub
se milites. Ex abundantia

Expanded text:
s eo qui misit eum . Quod non dedignatus est magister et Dominus, talisque et magister et dominus, indignum sibi judicabit servus  32. Quam pulchre locutus est beatus ille Centurio, cujus fidei nulla par  . Non jactabat potestatem, quam nec solam protulit, nec priorem. Dicturus quippe, habens sub me milites, praemisit: Homo sum sub potestate. Prius se agnovit hominem, quam potentem. gentilis, ut in se jam impleri ostenderet, quod longe ante dixerat David: Sciant gentes quoniam homines sunt . Homo, inquit, sum, et sub potestate. Jam quidquid subinferas, suspectam non habemus jactantiam. Praemissa siquidem est humilitas, ne altitudo praecipitet. Nec enim locum invenit arrogantia, ubi tam clarum humilitatis insigne praecesserit. Agnoscis infirmitajam et te sub te habere milites profitere securus. Revera quia non confusus est de subjectione, jure ex praelatione meruit honorari. Non erubuit super se potestatem, et ideo dignus qui haberet et sub se milites. Ex abundantia
Abbreviated transcription (Latin):
est ei d̾s . Audiendo ⁊̃ ex ore euis.
nolice fraudare inuicẽ. ꝓpͥis pla¬
cebit ẽẽ contentũ. Qui ⁊ ꝓuocãs
ad humilitatẽ: suũ illud archiep̃o¬
ñ cunctabit᷑ salubit̾ intimare.
Noli altũ saꝑe᷑ s time. In alto
posito. ñ altum saꝑe difficile ẽ
⁊ õĩno inusitatũ: si qͣnto inisi¬
tatiꝰ. tanto głosins. Timor de ad¬
epta iam alticudine: tedere ma¬
gis qm placẽ faciet aitiora. Nõ
uos gͦ felicẽ. quia p̃estis: s si ñ
ꝑdestis. infelicẽ putate. ut aũt
secure p̃esse positis: subẽe ⁊ uõ
si cui debetis ñ dedignemin.
de dignatio qͥppe subiectoĩs: p̃¬
laroĩs reddit indignũ. Sapien¬
tis ẽ consilũ: qnͣto maior es.
tanto humilia te in om̃ib.
Sapientie nͦ p̃ceptũ: qͥ maior
ẽ ur̃m. fiat sicut iunior. Qd̾
si expedit etiã minorib ẽẽ sub¬
iectum: maioꝵ igũ quomͦ li¬
cebit cõtẽpn̾e: uiacant ĩ uo¬
bis potius subditi: qd̾ uobis re¬
dibeant. Intelligitis q̃ dico.

Expanded text:
est ei Deus . Audiendo etiam ex ore ejus, Nolite fraudare invicem , propriis placebit esse contentum. Qui et provocans ad humilitatem, suum illud archiepiscopo non cunctabitur salubriter 474 intimare: Noli altum sapere, sed time . In alto posito non altum sapere difficile est et omnino inusitatum: sed, quanto inusitatius, tanto gloriosius. Timor de adepta jam altitudine taedere magis quam placere faciet altiora. Non vos ergo felicem, quia praeestis: sed si non prodestis, infelicem putate. 31. Ut autem secure praeesse possitis, subesse et vos, si cui debetis, non dedignemini. Dedignatio quippe subjectionis, praelationis reddit indignum. Sapientis est consilium: Quanto major es, tanto humilia te in omnibus . Sapientiae vero praeceptum: Qui major est vestrum, fiat sicut minor . Quod si expedit etiam minoribus esse subjectum, majorum jugum quomodo licebit contemnere? Videant in vobis potius subditi quod vobis redhibeant. Intelligitis quae dico:
Abbreviated transcription (Latin):
potius paulo dicente ꝑiugo¬
lant. canqͣm rationẽ ꝓ mered¬
dituri. Illi ⁊ si honorãt onerãt:
hi ñ tam p̃munt qm ꝓtegũt.
Scio ine legisse. Indiciu᷑ duris¬
simũ his qui p̃sunt: exiguoaũ
nachi. sac̾docũ giat auctoritaᷤ.
Metuitis infestatoem:. S si qͥd
patimi̾ pp̃ iusticiã. beati. Scła¬
ritatẽ cõtep̃nitis. S sclariorne¬
mo pilato: cui dñs astitit iu¬
dicandꝰ. Non habe̾s inqͥt ĩme
potestatẽ: nͥ t̾ data eẽt de fr̃. Iam

Expanded text:
potius, Paulo dicente, pervigipotius, Paulo dicente, pervigilant, tanquam rationem pro me reddituri . Illi etsi honorant, onerant: hi non tam premunt, quam protegunt. Scio me legisse: Judicium durissimum his qui praesunt; exiguo autnachi, sacerdotum gravat auctoritas? Metuitis infestationem? Sed si quid patimini propter justitiam, beati. Saecularitatem contemnitis? Sed saecularior nemo Pilato, cui Dominus astitit judicandus. Non haberes, inquit, in me potestatem, nisi tibi data esset desuper . Jam
Abbreviated transcription (Latin):
S ñ ꝓpt̾ me inqͥt facio: s q̃ro
ecclie᷑ libercatẽ. O libertas. om̃ĩ
ut ita loqͣr seruitute secuilior.
Patient̾ ab huiꝰmi lib̾cate absti¬
neam:qͤ me pessime addicatsu¬
ꝑbie seruituti. Plus timeo den¬
tes lupi: qm u̾gã pastoris. Cer¬
tus sũ enĩ ego monachꝰ.⁊ mona¬
choꝵ qͥliscũq abb̾. si mei qͣndoq
pontificis a ꝓp̃is ceruicib excu¬
tere iugũ tẽptau̾o: qd̾ sathane
mox tyrannidi meip̃m subitto.
Adu̾tens uimirũ cruenta illa
bestia. q̃ circuit q̃rens ꝙ̃ deno¬
ret elongat᷑a custodiã: heu sta¬
tim insilit in p̃suptore. Me¬
rito enĩ ñ cunctat p̃sidere suꝑ¬
filios suꝑbie. Quis dabit mͥ
centũ in mei custodiam depu¬
tari pastores: Quanto plure
sentio mei curã gerere: canco
securior exeo in pascua. Stupen¬
da insania. Animarũ ũ cunctor
ctpr t̾ͥbas mnͥ custodiendas cossi
bere custodẽ: E qͥdem subiecti.
me de reddenda ꝓ se ratione sol¬
licitãt. Qui aũ pͣsunt m. ip̃i

Expanded text:
 propter me, inquit, facio, sed quaero ecclesiae libertatem. O libertas omni, ut ita loquar, servitute servilior! Patienter ab hujusmodi libertate abstineam, quae me pessimae addicat superbiae servituti. Plus timeo dentes lupi, quam virgam pastoris. Certus sum enim ego monachus, et monachorum qualiscunque abbas, si mei quandoque pontificis a propriis cervicibus excutere jugum tentavero, quod Satanae mox tyrannidi me ipsum subjicio. Advertens nimirum cruenta illa bestia, quae circuit quaerens quem devoret, elongatam custodiam; heu! statim insilit in praesumptorem. Merito enim non cunctatur praesidere supfilios superbiae. Quis dabit mihi centum in mei custodiam deputari pastores? Quanto plures sentio mei curam gerere, tanto securior exeo in pascua. Stupenda insania! Animarum non cunctor turbas mihi custodiendas colligbere custodem! Et quidem subjecti me de reddenda pro se ratione sollicitant: qui autem praesunt mihi, ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
uł᷑ seqͥ fc̃a. uł obsequis dic̾tis ob¬
ꝓbrio ducunt. Ip̃i sunt qͥ uobis
dicẽ solenti Seruate ur̃e sedis
honorẽ. Decebat quidẽ exuob̾:
uob̾ cõmissam eccliam crescere.
Nũc uͦ saltẽ in illa qͣ fuscepiftiᷤ.
⁊ gessit. Reddite ait q̃ sunt cesa¬
ris. cesari: et q̃ sunt di d̾o. Qd̾o¬
re locutus ẽ: mox oꝑe implere
curauit. Conditor cesaris: desari
ñ cͥonctatꝰ est reddere censum.
Exemplũ enim dedit uob̾: ut
et uos ita faciatis. Quando uͦ
dĩ sacerdotib debicã nogaret
reuentiam: qui hanc sclatib
qͦ pocestatib exibere curauit᷑.
Porro uos si cesaris successori
id regi. sedulus in sius curii
cõsiliis. negociis. exercitib eꝑ
adestis̾. in dignũ erit uob̾ cui¬
a deo: ordinata suntꝰ uiderũt
gͦ huiꝰ ignominie disfuasores.
quale sit di ordinationi resiste̾
Ualde ignominio sum seruo.
si sit sicut dñs eius. aut dis¬
cipło fi sit sicut magist̾ euis:
plurimũ se uob̾ deferte putat

Expanded text:
 sequi facta, vel obsequi dictis opprobrio ducunt. Ipsi sunt qui vobis dicere solent: « Servate vestrae sedis honorem. Decebat quidem ex vobis, vobis commissam Ecclesiam crescere: nunc vero saltem in illa qua suscepistis  gessit. Reddite, ait, quae sunt Caesaris, Caesari; et quae sunt Dei, Deo . Quod ore locutus est, mox opere implere curavit. Conditor Caesaris, Caesari non cunctatus est reddere censum: exemplum enim dedit vobis, ut et vos ita faciatis. Quando vero Dei sacerdotibus debitam negaret reverentiam, qui hanc saecularibus quoque potestatibus exhibere curavit? Porro vos, si Caesaris successori, id est regi, sedulus in suis curiis, consiliis, negotiis, exercitibusque adestis; indignum erit vobis cuia Deo ordinata sunt . Viderint ergo hujus ignominiae dissuasores, quale sit Dei ordinationi resistere. Valde ignominiosum servo, si sit sicut dominus ejus: aut discipulo, si sit sicut magister ejus. Plurimum se vobis deferre puta
Abbreviated transcription (Latin):
in habitu actuꝙ scłari. honora¬
ti st̾ sublimes. iudicati fideles.
habiti familiares: mͦ inimici
fcĩ sunt digne suo sac̾dotio cõ¬
u̾santes. ⁊ ꝑ omĩa honorifican¬
tes ministium suũ. Hinc gra¬
uib cõcumeliis ⁊ iniuriis epĩ
parisiensis innocentia pulsa¬
ta ẽ. s ñ qͣssata: quia dominꝰ
supposuit manũ suã. cũ urãm
opposuit. ħmc ⁊ nẽ dnĩ huius
senonensis cõstantiã concucere
⁊ sabefactare conat: ut met᷑po¬
licano qd̃ absit i ecto. facile ꝓ¬
ut uoluerit gͣsset᷑ in suffraga¬
neos. Postremo qͥs ambigit ñ
aliud eũ qm oppugnare religi¬
onẽ. qͣm nimirũ aꝑte sui reg¬
ni destructionẽ. sue conone ꝓ¬
nuntiat ĩimicãͦ En alter hero¬
suspectum: s in eccłiis inuidet
exaicatum. Nec aliud sane cre
q si falle de his q̃ aicestamur
falli uepucam᷑: ur̃e citius in¬
ueniet examinatoĩs discussioͤ
supplicit̾ oramꝰ. de uultu tuo pa¬
ter scĩssime uiditiũ ꝓdeat: de

Expanded text:
in habitu actuque saeculari honorain habitu actuque saeculari honorati sunt sublimes, judicati fideles, habiti familiares; modo inimici facti sunt, digne suo sacerdotio conversantes, et per omnia honorificantes ministerium suum. Hinc gravibus contumeliis et injuriis episcopi Parisiensis innocentia pulsata est, sed non quassata; quia Dominus supposuit manum suam, cum vestram opposuit. Hinc et nunc domini hujus Senonensis constantiam concutere et labefactare conatur: ut metropolitano quod absit! dejecto, facile prout voluerit, grassetur in suffraganeos. Postremo quis ambigit non aliud eum quam oppugnare religionem, quam nimirum aperte sui regni destructionem, suae coronae pronuntiat inimicam? Et alter Herosuspectum, sed in ecclesiis invidet exaltatum. Nec aliud sane credque si fallere de his quae attestamur, fallive putamur; vestrae citius inveniet examinationis discussio: suppliciter oramus de vultu tuo, Pater sanctissime, judicium prodeat, de
Abbreviated transcription (Latin):
de monastĩo. n aut aplice se¬
dis legato. aut certe ꝓpuo uo¬
suꝑioris auctoritatis p̾uilegio.
Qd̾ utiq si unqͣm ꝑ manum
ric: cunc ꝓculdubio ⁊ paxmͥ.
⁊ pax erit᷑ de me. Non tñ iecir¬
co eciam me latente ⁊ tacente
cessare puto mmur eccłĩarũ
si ñ cess romana curia pro
uoluntate assistentiũ face̾ p̾¬
uidiciũ in absentes. Uał. Ao
clum ppͥ honorrũ ꝑ heririco
scnonensi archiepõ .xlix.
Iumino pontifici honorio.
serui ⁊ si digni iudicam fi¬
lii. s tepħs cist̾ciensis hu¬
go pontiniacensis .S. de clara¬
custode. ⁊ sponsi anuco sr̃ labore
tam fructuoso. fident̾ ꝑ inde ac¬
q fidelit̾ ur̃e pat̾nitati sugge¬
rimꝰ: q̃ in regno nr̃o eidem ma¬
tͥ nr̃e dolentes cernimꝰ adu̾sa¬
ri.Quantũ q̃dem nos sentimꝰ
qui uicini sumꝰ. rex ludouicꝰ
ñ tam epõs. qm in epĩs iusticie
ꝑseqͥt᷑ delum. pietatis cultũ:
cile adu̾tere potest qd̾ qui ante

Expanded text:
de monasterio, nisi aut apostolicae Sede monasterio, nisi aut apostolicae Sedis legato, aut certe proprio voivilegio. Quod utique si unquam per manum rit, tunc procul dubio et pax mihi, et pax erit de me. Non tamen idcirco etiam me latente et tacente cessare puto murmur ecclesiarum, si non cesset Romana curia pro voluntate assistentium facere praejudicium in absentes. UM PAPAM HONORIUM, PRO HENRICO SENONENSI ARCHIEPISCOPO. Summo pontifici HONORIO, servi, et si digni judicamur filii, STEPHANUS Cisterciensis, HUGO Pontiniacensis, BERNARDUS de Claracustode, et sponsi amico super labore tam fructuoso. Fidenter proinde atque fideliter vestrae Paternitati suggerimus, quae in regno nostro eidem matri nostrae dolentes cernimus adversari. Quantum quidem nos sentimus qui vicini sumus, rex Ludovicus non tam episcopos, quam in episcopis justitiae persequitur zelum, pietatis cultum, cile advertere potest, quod qui ante
Abbreviated transcription (Latin):
sicate ꝑ quẽ melius retͣhi po̾¬
cune. cui ĩ hac renec potestas
deẽ. nec uoluntas ut cõꝑi : Gail¬
deo nempe qd̃ ⁊ ur̃e prudentie
nram in talib occupationẽ¬
displicẽ cognoui. Q qͥdem iu¬
stissime ⁊ amantissune. Age
gͦ si ita uultis. ĩmo quia sic cer¬
nitis ac decernitis ⁊ amico ex-¬
pedire ⁊ monacho cõuenire:da¬
te q̃so oꝑam qͣtinus una uteius¬
q uoluncas citius impleat᷑. qͦ
ciam.⁊ mͥ ad salutẽ aĩe consu¬
lat᷑. Indicat᷑ si placet clamosis
⁊ importunis ranis de cau̾nis ñ
egredi: s suis cõtentas ẽẽ pa¬
ludib. Non audiant᷑ in ꝯcilii.
in palatiis ñ inueniant᷑. ad cau¬
sas. ad negocia. nulla necessicaᷤ.
nulla tͣhere possit auctoritas.
Sic forsican poss ur̃ amieus de¬
clinare p̃sũpcionis notã. Nã
noxam unde ꝯͣthere potuerĩ ig¬
uoroͥ cũ sciam mͥ cõciliũ ẽẽ ⁊
ꝓpositũ nũqͣm si causa dũtax¬
ac nr̃i ordinis ñ fuerit exire

Expanded text:
sitate per quem melius retrahi possitate per quem melius retrahi postime? cui in hac re nec potestas deest, nec voluntas, ut comperi. Gaudeo nempe, quod et vestrae prudentiae nostram in talibus occupationedisplicere cognovi. Et quidem justissime, et amicissime. Age ergo si ita vultis, imo quia sic cernitis ac decernitis, et amico expedire, et monacho convenire: date, quaeso, operam, quatenus una utriusque voluntas citius impleatur, qutiam, et mihi ad salutem animae consulatur. Indicatur, si placet, clamosis et importunis ranis de cavernis non egredi, sed suis contentas esse paludibus. Non audiantur in conciliis, in palatiis non inveniantur: ad causas, ad negotia nulla necessitas, nulla trahere possit auctoritas. Sic forsitan vester posset amicus declinare praesumptionis notam. Nam noxam unde contrahere potuerim, ignoro: cum sciam mihi consilium esse et propositum, nunquam si causa duntaxat nostri ordinis non fuerit exire
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ. qͣtinꝰ monstret actio qd̃ hc̃
ꝓfessiol ⁊ nom̃ monachi. soli¬
taria mͥ cõu̾sacio int̾p̃tet᷑Af
fui enĩ negare ñ possum: s
uocatꝰ s tractus Si hoc amici¬
nr̃is displuic: faceoret mͥ. Uti¬
nã ũ issem ad illa: utinã ñ trẽ
ad similia. Utinã ⁊ nuꝑ ñ issem
uͥ uidissem adũsus eccłiam a
plica ꝓhdoloi auctoritate uio¬
lentã armari tyrannidẽ: qͥssi
subito pondus fr̃ĩectum est
nrĩs ceruicib. acq irrefraga¬
bilis anc̃toritas licterarũ. heu¬
ir obmutui ⁊ humiliatus sum
⁊ silui a bonis.⁊ dolor m̃s reno¬
uatus ẽ: qñ uidi repente adsl¬
las licta̾s impleri facies ino¬
centiũ ignominia. ⁊ letar ã¬
plius impios qd̃ malefect᷑nt.
⁊ exultare in reb pessimis.
Misertũ est impio. ut iuxta
dictum ꝓpħicũ ñ discẽt facere
gessit. ip̃ius t̾ra iustissimoͬ qrio
mea ñ inc̾esse cognosco. Gra¬
uor s tͣhor At uͦ ab hac neces¬

Expanded text:
tus, quatenus monstret actio quod habet tus, quatenus monstret actio quod habet professio, et nomen monachi solitaria mihi conversatio interpretetur? Adfui enim, negare non possum; sed vocatus, sed tractus. Si hoc amicis displicuit; fateor, et mihi. Utinam non issem ad illa, utinam non irem ad similia. Utinam et nuper non issem, ubi vidissem adversum Ecclesiam aproh dolor! auctoritate violentam armari tyrannidem, quasi subito pondus superjectum est nostris cervicibus, atque irrefragabilis auctoritas litterarum. Heu! obmutui, et humiliatus sum, et silui a bonis, et dolor meus renovatus est , quando vidi repente ad illas litteras impleri facies innocentium ignominia, et laetari amplius impios quod malefecerint, et exsultare in rebus pessimis. Misertum est impio, ut juxta dictum propheticum, non disceret facere gessit , ipsius terra justissimo quo temea non interesse cognosco. Gravor, sed trahor. At vero ab hac neces