comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
filios isił. cosq deciptiuitate exeptos domũ remisisse.
locutos. Nam ⁊ispetialit̃ ipsũ genꝰ expugnatiõis qͦ
ciam. Porro ieremias ait. Murus babilonis ille lati¬
ssimꝰ. suffossione suffodiet᷑. ⁊ porte eiꝰ excelse igni con-¬
to ꝑpłimos riuuos flumine eufraten. qͥ ꝑmediũ ba¬
bilonis influebat: ꝑ are factũ acdesolatũ eiꝰ ꝓfundũ:
urbẽ hostis intrau̾it. Hec de histotia paucis dixerimꝰ.
At uͦ nata misticos sensus. Cyrꝰ rex dñm saluatorẽ.
⁊ noĩe designat ⁊ factis. Qiod ñ exnr̾a ꝯiectura. s
ex manifestissimis usaie u̾bis didicimꝰ qͥb exꝑsona
dñi dicebat. Adsimilaui te: ⁊ñ cognouisti me.
Adsimilauit namq eũ ds filio suo. quãius ipse
dm̃ se adsimilante minime cognou̾it. Primũ
^neo qd xp̃m suũ cognominare dignatꝰ:. de inde
ꝗd eũ cyrũ qd̾ int̃p̃tat᷑ heres multo ante qͣm nasce¬
retur uocandũ ẽẽ disposuit. Hoc eñĩ uocabulũ

Expanded text:
filios Israel, eosque de captivitate exemptos domum remisisse, ne fuisse praelocutos. Nam et specialiter ipsum genus expurgationis quo ciam . Porro Jeremias ait: Murus Babssimus suffossione suffodietur et portae eius excelsae igni conto per plurimos rivos flumine Euphraten qui per medium Babylonis influebat, per arefactum ac desolatum ejus profundum urbem hostis intraverit. Haec de historia paucis dixerimus. At vero juxta mysticos sensus Cyrus rex Dominum Salvatorem et nomine designat et actis. Quod non ex nostra conjectura sed ex manifestissimis icebat: Assimilavi te et non cognovisti me . Assimilavit namque eum Deus Filio suo, quamvis ipse Dominus se assimilantem minime cognoverit, primum in eo quod Christum suum cognominare dignatus est, deinde quod eum Cyrum, quod interpretatur haeres, multo antequam nasceretur vocandum esse disposuit. Hoc enim vocabulum
Abbreviated transcription (Latin):
relinqunt. Unde necesse ẽ. eoꝵ mopie. ut ad
p̃dicanddum subsistant. ditioꝵ qui p̃dicant
nequeũt largitate subuenni: ut etiam iꝑsi
diuites p̃dicationis eiꝰdẽ possumt ẽẽ ꝯsortes.
Exquori ꝑsona dicit Gaio ioħs. Pro nomine
enĩ iħii ꝓfecti sũt nichil accipientes agenti¬
lib. Nos gͦ debemꝰ susciꝑe huiꝰcemodi. ut co¬
oꝵatores simus ueritatis. Quam obrem Rũe
niarum ab amicis suis ubicũq habitarent
idest siue inehaldea. seu maliis locis in
que obmetũ ꝓfugissent chaldeoꝵ. excepto
inquit qd̾ uolũtarie offerũt templo dei qd̾¬

Expanded text:
relinquunt. Unde necesse est eorum inopiae, ut ad praedicandum subsistant, ditiorum, qui praedicare nequeunt, largitate subveniri, ut etiam ipsi divites praedicationis ejusdem possint esse consortes. Ex quorum persona dicit Gaio Joannes: Pro nomine enim ejus profecti sunt, nihil accipientes a gentibus . Nos ergo debemus suscipere huoperatores simus veritatis . Quamobrem nunc niarum ab amicis suis, ubicunque habitarent, id est, sive in Chaldaea, seu in aliis locis, in quae ob metum profugissent Chaldaeorum. Excepto, inquit, quod voluntarie offerunt templo Dei, q
Abbreviated transcription (Latin):
tio u̾boꝵ quia om̃ib solutis abinrixia captiu¬
ens. dedit facultatẽ iex. ut qͥcũq sellet adedi¬
ficandũ templũ dño duce ascentdeet. non tam̃
om̃s illuc ascencłe nssit. Di enan eeñt de eodẽ
ppło dĩ quos plus aliis quibq nlocis lib̾tate
donata. uti delectare hos ascendentib auxilio
ẽẽ desuo quẽq loco p̃cepit: daa scił illis inne¬
cessitatẽ tam longi itinens reccunias siue ꝑecco¬
rib. Sed ⁊ alia illis dona eos dare ⁊ ꝯm̃dare de¬
siderauit. que illo ꝑuenientes intemplũ dñi
ꝓmemoria iitentiũ ofent debeient. Dmñs g̃ͦ

Expanded text:
tio verborum, quia omnibus solutis ab injuria captivitatis, dedit facultatem rex ut quicunque vellet ad aedificandum templum Domino duce ascenderet. Non tamen omnes illuc ascendere jussit. Si qui enim essent de eodem populo Dei, quos plus aliis quibusque in locis libertate donata uti delectaret, hos ascendentibus auxilio esse de suo quemque loco praecepit, data scilicet illis in necessitatem tam longi itineris pecunia sive pecoribus. Sed et alia illis dona eos dare et commendare desideravit, quae illo pervenientes, in templum Domini pro memoria manentium offerre deberent. Omn
Abbreviated transcription (Latin):
ge inda. Post hec edificauit murũ extͣ ciuitatẽ dd.
aoccidentẽ gion in conualle. Gion aũt nom̃ fontis
ubiẽ salomon unctus inregẽ fous ciuitatẽ. Siue
uallẽ erras hoc loco significx: ꝑatet sacͤm̃tũ. qr por¬
sidei electis. uł reꝑatis incastitatẽ fidei his qͥ ober¬
riuerant adoctorb uͥitatis. int̾ ilia uirtꝰ humili¬
titis obseruanda p̃cipit᷑ ꝑ quã maioie dĩ gr̃a subli¬

Expanded text:
t hanc aedificavit murum extra civitatem David ad occidentem in convalle . Gihon autem est nomen fontis ubi est Salomon unctus in regem foras civitatem. Sive vallem Esdras hoc loco significet, patet sacramentum, quia porfidei electis, vel reparatis in castitate fidei his qui aberraverant a doctoribus veritatis, inter alia virtus humilitatis observanda praecipitur, per quam majore Dei gratia subli
Abbreviated transcription (Latin):
celi ꝯffessus ẽ quẽ etiam regna tre om̃. ⁊ inpotestate
habere. ⁊ cui cũq uellet dare posse cognou̾it. Sed
minus uerũ uidetur sonare. qd̾ sibi om̃ia regna tr̃e
abeo tradita dicit. nisi forte intelligendũ ẽ. qd eotẽ¬
pore quo hec scͥpsit nulli sui regnũ aduerssariũ ha¬
buerit. uł certe uictore destructo atq exͥusto. tã ro¬
busto tamq antiquo chaldeoꝵ imꝑio: nullũ sibi
regnũ intoto orbe resistere posse credident. Uera
cit̾ hic sermo ꝯuenit maiestati eiꝰ qͥdixit. Data est
ei om̃is potestas incelo ⁊ intr̃a. Seqͥtur eadẽ scͥp¬

Expanded text:
oeli confessus est, quem etiam regna terrae omnia in potestate habere et cuicunque vellet dare posse cognovit, sed minus verum videtur sonare, quod sibi omnia regna terrae ab eo tradita dicit, nisi forte intelligendum est quod eo tempore quo haec scripsit nullum sibi regnum adversarium habuerit, vel certe victore destructo atque exhausto tam robusto tanquam antiquo Chaldaeorum imperio, nullum sibi regnum in toto orbe resistere posse crediderit. Veraciter autem hic sermo convenit majestati ejus qui dixit: Data est mihi omnis potestas in
Abbreviated transcription (Latin):
qr dñs me sanauit: Cui ꝓpħa respondit. Hoc ent s¬
gnũ a dño: ed facturus sit dñs sermonẽ quẽ locu¬
tus ẽ. is ut ascendat umbra tot lineis. an ut reuta¬
rus toridẽ gradib. Qui dixit erechias. Facile ẽ um¬
uram cresde x. lineis. nec hoc uolo ut frat. s ut reu̾ta¬
tur iet ronsũ .x. gridib. Cumq inuocinte usaupo

Expanded text:
a respondit: Hoc erit signum a Domino, quod facturus sit Dominus sermonem quem locutus est. Vis ut ascendat umbra tot lineis, aut ut revertatur totidem gradibus? Cui dixit Ezechias: Et facile est umbram crescere decem lineis, nec hoc volo ut fiat, sed ut revertatur retrorsum decem gradibus. Cumque invocante Isaia
Abbreviated transcription (Latin):
mortał inͣt̾ne sue claritatis uisionis sustollit. Qna
enĩ ipse octaua die. hoc÷ pꝰseptimã sabbati resiurer̃
amortius. recte octonario numi̾o. tempꝰ ⁊̃ nr̃e resur¬
rectõs expͥmit᷑. Quod aũt euo sequente quedã tẽpli
dentiũ iustoꝵ. qͣsi ꝑregũ ac sac̾lotũ di coirigunt᷑
ineduseruã. Reges namiq ac sac̾ clores nĩto om̃is ĩtes
psedi uocant᷑. cum sint m̃bra regis ac sacerdotis so¬
mi cũseinos bene reere cũ sua corꝑa dño hostã ur¬
tem exhibe didicerint. Quod p̃modũ erescentibi mue
ipsũ templũ idoloꝵ sordib ꝓphmatũ ⁊ adultimi us
ldeis destiuctũ att incensũ÷. signifc̃ gͣiuores lapꝰe¬

Expanded text:
e claritatis visione sustollit. Quia enim ipse octavo die, hoc est, post septimam sabbati resurrexit a mortuis, recte octonario numero tempus etiam nostrae resurrectionis exprimitur. Quod autem aevo sequente quaedam templidentium justorum, quasi per regum ac sacerdotum Dei corriguntur industriai vocantur, cum sint membra regis ac sacerdotis summi, cum seipsos bene regere, cum sua corpora Domino hostiam viventem exhibere didicerint. Quod postmodum, crescentibus malis, ipsum templum idolorum sordibus profanatum, et ad ultimum a Chaldaeis destructum at
Abbreviated transcription (Latin):
głaris fer depat̾ ẽ eam. Uiginti ⁊ uniꝰ anni erat.
buit faciem ieremie ꝓpħe loquentis adse erore dĩ.
Arge qͦqi nabuchodosoi recesit qͥ ad iurauerat
eum ꝑ d̾m: ⁊ indinauit ceruicẽ suam. ⁊ eor ut

Expanded text:
nni erat Snni erat Sbuit faciem Jeremiae prophetae, loquentis ad se ex ore Domini. A rege quoque Nabuchodonosor recessit, qui adjuraverat eum per Deum. Et induravit cervicem suam e
Abbreviated transcription (Latin):
uipsũ atq iuinam pastoꝵ ac rectoꝵ eccłie qui ueri
mbichonosor. hoc ÷ diaboli arte delusi in ꝯfusionẽad¬
ucunt᷑ enror atq uitioꝵ. Et qui ꝑ dm̃ grãm. acstu¬
Nũ bonũ alios sermone doctrine ⁊ bonis exẽplis aduc¬
rm peligionẽ suscitate debuerãt: ipsi uariis uitiis tru¬
cdi morte ab sorti sũt peccõr. hoc enĩ nom̃ qͥ reni
sanst. maloꝵi p̃ positoꝵ dep̃uati exemplis. simul cũ
ipsis inp̃dã cessere diaboli. Quod etiam ieremias ꝓ¬
pt̃a inlam̃tatiõib suis deflere uidetur. ubi dicit.
E gressus afilia suon om̃ĩs decor eiꝰ: facti sũt pͥnci¬
pes ei uelud arietes ñ inuenientes pascua. ⁊ abierũt¬
ibsq sotitudine ante faciẽ eos subsequentes. Manũ
suã misit hostis ad om̃ia desic̾abilia. qi uidit gentes
ingressas scũariũ eũ. hnnc ⁊ psalmista subitaneã ui¬
net dñi admirãs deuastationẽ. ad ipsum dñm dicit.
Ut᷑ seposuisti maceriam eiꝰ.: ⁊ iũdemiant eam. om̃s

Expanded text:
psum atque ruinam pastorum atque rectorum Ecclesiae, qui veri Nabuchodonosor, hoc est, diaboli arte delusi, in confusionem abducuntur errorum atque vitiorum, et qui per Domini gratiam ac studium bonum alios sermone doctrinae et bonis exemplis ad veram religionem suscitare debuerant, ipsi variis vitiis trucidati, morte absorpti sunt peccatorum. Hoc enim nomen bant, malorum praepositorum depravati exemplis, simul cum ipsis in praedam cessere diaboli. Quod etiam Jeremias propheta in Lamentationibus suis deflere videtur, ubi dicit: Egressus est a filia Sion omnis decor ejus, facti sunt principes ejus velut arietes non invenientes pascuas. Manum suam misit hostis ad omnia desiderabilia ejus, quia vidit gentes ingressas sanctuarium ejus . Hinc et Psalmista subitaneam vineae Domini admirans devastationem, ad ipsum Dominum dicit: Ut quid deposuisti maceriam ejus et vindemiant eam omnes
Abbreviated transcription (Latin):
trib ⁊ diebx. Sciendum aũt qd cum semel qͥs cuili¬
bet se manciꝑau̾it uitio: nõ uno sed multis dnis ob¬
noxiꝰ erit. Unde ioachim quẽ pharao ante censũ si¬
bi soluere coegit: nũc nabuchodonosor sibi trib an
telligimꝰ nͥ eundem quẽ pharaonẽ ẽẽ diximꝰ. pͥn¬
cipera uidelicet ꝯfusionis.⁊ rectorem tenebrarum
harum: Ergo cum antiqus hostis aliquem sibi cẽ¬
sum peccati soluere ꝑsuadet. mox totũ indomini¬
umi suũ redigere ⁊ plenũ seruitiũ expendẽ ad mo¬
net. Qud÷ gͦ aliud regis babilonis seruũ eẽ. quã
ꝑsuasione. delectatõne. atq ꝯsensu. antiquo hosti
subditũ fore. ⁊ incogitando. loquendo. atq magẽ¬
do. totũ uitiis deditũ qͣsi libere abeo possideri:
Reliqua aũt u̾boꝵ ioachim ⁊ abominationũ eiꝰ
quas oꝑatus ẽ. ⁊ que inuente sũt meo. ꝯtinenẽt᷑
in libro regum iuda ⁊ isrł. De hoc aut̃ ioachim

Expanded text:
diebus decem. Sciendum autem quod cum semel quis cuilibet se emanciparit vitio, non uno sed multis dominis obnoxius erit. Unde Joakim quem Pharao ante censum sibi solvere coegit, nunc Nabuchodonosor rex Babylonis telligemus, nisi eumdem quem Pharaonem esse diximus, principem videlicet confusionis, et rectorem tenebrarum harum. Ergo cum antiquus hostis aliquem sibi censum peccati solvere persuadet, mox totum in dominium suum redigere et plenum servitium expendere admonet. Quid est ergo aliud regis Babylonis servum esse, quam persuasione, delectatione atque consensu, antiquo hosti subditum fore, et in cogitando, loquendo, atque agendo, totum vitiis deditum quasi libere ab eo possideri. Reliqua autem verborum Joakim et abominationum ejus quas operatus est et quae inventae sunt in eo continentur in libr
Abbreviated transcription (Latin):
grationẽ. Et nõ solũ iste p̃dixit hec ppło ẽẽ uentu¬
ra. s ⁊ ꝓpła iezechiel. pͥmus de his duos libros con¬
scͥbens plebi reliqͥt. Erant aut ambo gen̾e sacdotẽ
Sed ieremias quidẽ inierolimis ẽ cõmoratus at̾cio
decimo anno regis iosie: usque dum cuutas uasta¬
retur ⁊ templum. Quid aũt iuxta allegoriam int̃¬
fectio iosie significat qui afaraone nechao int̾ẽptꝰ :¬
inmageddo. nͥ ꝑ secutionẽ antiqͥ hostis adu̾sus scõs
p̃dicatoies quos ꝑ in uidiam neci tradẽ ⁊ de tra
dissipare ⁊ inuadere possit: Intytatur enĩ pha¬
iao dissipans nechiao ꝑcussio. mageddo. de tẽpta¬
tione. ꝑ missus qͥppe diabolus ꝯsingere adu̾sꝰ
scõs. hoc solũmodo agit. hoc totis uirib certat.
qͣtinꝰ tẽptando gregẽ dĩ ꝑcuciens dissipet eosq pͥ¬
mum auferat quoꝵ solatio adum cõtͣ hostemdi¬
micare ceten debuerãt. Tulit gͦ ppłs tr̃e ioacha¬

Expanded text:
grationem, et non solum iste praedixit haec populo esse ventugrationem, et non solum iste praedixit haec populo esse ventura, sed et propheta Ezechiel primus de his duos libros conscribens plebi reliquit. Erant autem ambo sacerdotes, sed Jeremias quidem in Jerosolymis est commoratus, a decimo quarto anno regis Josiae usque dum civitas vastaretur et templum. Quid autem juxta allegoriam interfectio Josiae significat, qui ain Mageddo, nisi persecutionem antiqui hostis adversus sanctos praedicatores? quos per invidiam neci tradere molitur, dissipare et invadere possit. Interpretatur autem Pharao dissipans, Nechao percussio, Mageddo de tentatione. Permissus quippe diabolus consurgere adversus sanctos, hoc solum modo agit, hoc totis viribus certat, quatenus tentando gregem Dei percutiens dissipet, eosque primum auferat quorum solatio adjuti contra hostem dimicare caeteri debuerant. CAPUT XXXVI. De Joacha
Abbreviated transcription (Latin):
ad eum nechao significauit ñ se ꝯtͣ eum exercitũ du¬
cere. sed ad eufraten fluuiũ ꝓꝑare addiciens ut eũ
chao. s instabat ne iter suũ ꝑ eiꝰ fac̾et regionẽ. Neoi
ingebat eum. ut qd ĩminebat acqcłet. Nam dum
aciẽ sui exexeitus comꝑoneret. ⁊ incurru uectus acu¬
nru transiret adcurrũ. qͥdam iaciitus egiptiori abel¬
lifestinatione suspendit. Mox enĩ uuln̾e nimis af¬
fectus: iussit exercitũ reuocan. ⁊ ad shrł̃m remeauit
qi plagatꝰ ẽ. Sepultusq magnifice in patriis mo¬
eis unũ. ⁊ xxx. Om̃is ppłs multis dieb magno
luctu genutuq defleuit. S ieiemias ꝓpħa mor¬
tis eiꝰ carm̃ lam̃tabili modulatione ꝯposuit. qͥ ac¬
tenꝰ noscit᷑ ꝑmane̾. hic uͦ ꝓpła etiam fut᷑am qui¬
tatis clade p̃dixit. scͥpto reliqͥt. simul ⁊ captiuita¬
tem nũc apud nos habitam. ⁊ babilonũ uariã mi¬

Expanded text:
ad eum Nechao significavit non se contra eum exercitum duad eum Nechao significavit non se contra eum exercitum ducere, sed ad Euphratem fluvium properare, adjiciens ut eum chao, sed instabat ne iter suum per ejus faceret regionem. Reor urgebat eum ut quod imminebat accideret. Hic dum aciem exercitus sui componeret, et in curru vectus a curru transiret ad currum, quidam jaculatus eum Aegyptiorum a belli festinatione suspendit. Mox enim vulnere nimis affectus jussit exercitum revocari, et ad Jerusalem remeavit quia plagatus est, sepultusque magnifice in patriis moet unum. Omnis populus eum multis diebus magno luctu gemituque deflevit. Sed Jeremias propheta morti ejus carmen lamentabili modulatione composuit, quod hactenus noscitur permanere. Hic vero propheta etiam futuram civitatis cladem praedixit, scripto reliquit simul et captivitatem nunc apud nos habitam et Babyloniam variam mi
Abbreviated transcription (Latin):
eiu̾bis ꝓptũ hoc: ieremie ⁊ alioꝵ potuit agnoscer
eum minime latuit. Noluit iosias reu̾ti. s p̃ꝑi
necluo regis exore cłi. Uerum ꝑrexit ut limi¬
eiet incampo magedo. Ibiq uulneratꝰ asaguta¬
Iiis. dinit pueris iuis. Eoucite me dep̃lio qr oppi¬
do uuln̾atus sum. Qu transtulenut eũ decini
inalterũ eum̃ qui sequebatur eum more regio
inmansoleo patrum suoꝵ. ⁊ uniu̾sus iuda uhło
atq cantatͥces usq inp̃sentẽ diem lam̃tatões suꝑ
iosa replicant. ⁊ cet̾a. De hoc p̃lio iosephꝰ ita refert.
dum iosias inpace atq diuitiis ⁊ gła suꝑ om̃s exce¬
lleret: nechao rex egiptioꝵ castra posuit ad eufraten
fluuiũ. ut ꝯtͣ medos ⁊ babilonios dimicaret. qui assi¬
rioꝵ soluert̃ pͥncipatũ. habebat enĩ desidenũ. ut
regnaret inasia. Qdum ueniss ad ciuitatẽ mecdĩ q̃
erat de regno iosie: ꝓhibebat eum rex iosias ꝑsuã
ꝓiuntiã cõtra medos it̃ facere. Tunc mutẽs legatos

Expanded text:
est Jeremiae et aliorum, potuit cognoscere cum minime latuit. Noluit Josias reverti, sed pranibus Nechao regis ex ore Dei, verum perrexit ut dimicaret in campo Mageddo, ibique vulneratus a sagittariis dixit pueris suis: do vulneratus sum. Qui transtulerunt eum de curru in alterum currum, qui sequebatur eum more regio,in mausoleo patrum suorum: Et universus Juda et atque cantatrices usque in praesentem diem lamentationes super Josia replicant, etc. De hoc praelio Josephus ita refert. Dum Josias in pace atque divitiis et gloria super omnes excelleret, Nechao rex Aegyptiorum castra posuit ad Euphraten fluvium ut contra Medos et Babylonios dimicaret, qui Assyriorum solverant principatum. Habebat enim desiderium ut regnaret in Asia; et dum venisset ad civitatem Medin, quae erat de regno Josiae, prohibebat eum rex Josias per suam provinciam contra Medos iter facere. Tunc mittens legatos
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ iosias intemplo reduci p̃ceꝑit. elata fu̾it
de templo tẽꝑe acluz. quando simulac̾ abeo in
tẽplũ missa sũt. ⁊ ducta indomũ sellũ iun olde
auũculi ieremie. ubi ꝑmansit usq adtẽpus
iosie. Nec enĩ poterat arca di ẽẽ in loco ubi si¬
mulac᷑ intͦlucta fua̾nt. ⁊ gentiliũ usus.⁊ ntꝰ
uefandissimꝰ obseruabat᷑. & aũt p̃dictus rex
eiectis idolis detr̃a. nec phitonib ⁊ ariolis ⁊ oĩb
inmũdiciis atq ab ominatõnib ablatis inocta¬
uo.xͦ. anno regni sui phase dño celeberrimũ fe¬
cisse legitur. Moralit̃ docet nos ut purgemꝰ priꝰ
tr̃am coidis n̾r aboĩb uitiis ⁊ mũdemꝰ actus
nĩos ab om̃i inqͥnam̃to pecc̃oꝵ ⁊ ab oꝑib mottuis¬

Expanded text:
m Josias reduci praecepit delata fuerit de templo tempore Achaz, quando simulacra ab eo in templum missa sunt, et ducta in domum Sellum viri Oldae avunculi Jeremiae, ubi permansit usque ad tempus Josiae. Nec enim poterat arca Dei esse in loco ubi simulacra introducta fuerant, et gentilium usus et ritus nefandissimus observabatur. Quod autem praedictus rex ejectis idolis de terra, nec non phitonibus et ariolis et omnibus immunditiis atque abominationibus ablatis, in octavo anno regni sui Domino Phase celeberrimum fecisse legitur, moraliter docet nos ut purgemus primum terram cordis nostri ab omnibus vitiis et mundemus actus nostros ab omni inquinamento peccato
Abbreviated transcription (Latin):
⁊cc̾ta. Ioacha qͥ int̾p̃tat᷑ recens: significat prauos
rectoies quos ppls tre carnales uidelicce tr̃ene cupi¬
ditati dediti. scđm mores suos consentientes ui¬
ciis suis ꝑsonas eligũt. Qos ꝑharao inrebla uincit
⁊ megiptũ ducit: eum diabolus ꝑmultitudi¬
nem adulatoꝵ eneruans deciꝑit corda p̃ latoꝵ.
Rebla enim multitudo int̃p̃tat᷑. Sieq insꝑitał
inposuit multam tr̃e . c. talentis argenti. ⁊ talento
aimi. Cum malignꝰ sp̃s pensũ seruicii sui inppło
ꝑditoꝵ exꝑent. ut tam sensu quã eloquio eiꝰ ꝑ oĩa
ꝑati sint obsequio. Unde ioachim iuxta p̃ceptũ
pharaonis. unũ quẽq scd̃m uires suas exigit. ut
daret tam argentũ quã aurũ. quatinꝰ hoc rebderet
pharaoni. qr diabolus ꝑsibi debitos uiros ab uno qͦ
exigit scđm uires suas peccati censum soluere. sicq
in neqͥter platis cotidie p̃ꝑat ꝑdicionẽ subiectũ. U¬
ginti qͦq annori erat ioachim cũ regnare cepisset.

Expanded text:
oachaz qui interpretatur retentus, signat malos doctores, quos populus terrae, carnales videlicet, terrenae cupiditati dediti, secundum mores suos consentientes vitiis suis personas eligunt. Quos Pharao in Rebla vinxit et in Aegyptum duxit, cum diabolus per multitudinem adulatorum enervans decipit corda praelatorum; Rebla enim multitudo interpretatur, sicque in imposuit multam terrae centum talentis argenti et talento auri, cum malignus Spiritus pensum servitii sui in populo perditorum expetit, ut tam sensu quam eloquio ejus per omnia parati sint obsequio. Unde Joachim juxta praeceptum Pharaonis unumquemque secundum vires suas exigit ut daret tam argentum quam aurum, quatenus hoc redderet Pharaoni, quia diabolus per sibi debitos viros ab unoquoque exigit secundum vires suas peccati censum solvere, sicque in nequiter praelatis quotidie praeparat perditionem subjectis. Viginti quinque annorum erat Joachim
Abbreviated transcription (Latin):
coros ierosolimitanoꝵ occidit. unacum rege ioachim.
Biem etiam ante muros insepultũ ꝓiei iussit. Filiũ
uͦ eiꝰ ioachim ꝯstituit regem uniu̾se ꝓuintie. Cosaũt
qui erant iudignitatib ꝯstituti. numero tria mił cap¬
tiuos duxit in babiloniã int̾̃ quos ꝓpłii eiat ezechiel
cum adhuc eẽt puer. Hic gͦ finis habuit ioochĩ regẽ.

Expanded text:
coros Jerosolymitanorum occidit una cum rege Joachim, quem etiam ante muros insepultum projici jussit. Filium vero ejus Joachim constituit regem universae provinciae. Eos autem, qui erant in dignitatibus constituti, numero tria millia captivos induxit Babyloniam, inter quos erat propheta Ezechiel, cum esset adhuc puer. Hic ergo finem h
Abbreviated transcription (Latin):
ubii qui reꝑtus ẽ indomo dñi. ipsiq abierũt
adoldam ꝓpħam uxorẽ sellum quẽ hebrei autu¬
mant auũculũ eẽ ꝑatͥs ieremie ananehel. que¬
depfato rge ezechia. Edificauit qͦq agens indu¬
strie om̃em murũ qui fuerat dissipat᷑. extriẽ

Expanded text:
o Dei, ipsiquo abierunt ad Oldam prophetam uxorem Sellum, quem Hebraei autumant avunculum esse patris Jeremiae Ananehel, qude praefato rege Ezechia: Aedificavit quoque agens industrie omnem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊adhue magis quã ꝑat̃ eĩ deliqͥt. Contia quẽ cõiu¬
rassent senu sui. int̾fecerũt eum indomo s̃ua do
illi iuxta retͥbutõnẽ ꝓm̾itis ꝓpnis reddentꝰ. Post
ammon aũt. filiꝰ eiꝰ iosuas rex iustissimꝰ regnauit:
qui om̃ẽ spurcitiam idolori pai̾s sui q̃ fabricauer t
emundauit: ⁊ se in dĩ cultu strenue exereuit. Pme¬
nto. qi longe ante hoc de illo p̃dictũ ẽ ꝑꝓpb̃am. In¬

Expanded text:
et adhuc magis quam pater ejus deliquit. Contra quem cum vet adhuc magis quam pater ejus deliquit. Contra quem cum venissent servi sui, interfecerunt eum in domo sua, Deo illi justam retributionem pro meritis propriis reddente. Post Ammon autem filius ejus Josias rex justissimus regnavit, qui omnem spurcitiam idolorum quam patres sui fabricaverunt emendavit, et se in Dei cultu strenue exercuit, et merito, quia longe ante hoc de illo dictum est per
Abbreviated transcription (Latin):
sepħꝰ qd̃ rer babilonior ⁊ chaldeor misso ȩxercitu
iniudeam regionẽ eoꝵ depopulatꝰ sit: ⁊ regtẽ mana¬
sse dolo captũ atq adse deductũ habere adea que
uoluit torm̃ta subiectũ. Manasses aũt tũe intelli¬
gens inqͥbi mał eẽt. ⁊ hoꝵ om̃iũ se arbitrat᷑ auctrã
iupplienet dm̃ ut ei hostẽ suũ clem̃tẽ faceret atq
misericordẽ. Cuiꝰ orationẽ ds exaudiuit. ⁊ cedens
ei ut remissus arege babilonioꝵ adsua regna reiu̾tent᷑.
Ui postei emendat᷑ꝰ uiuens ⁊ diunũ cultũ restaur̃ã
Uterior culꝑarũ ꝑ penitentiã deleuit noram. sic̃ hi¬
stea p̾sens manifeste demonstrat. Exemplar aũt est
ee penitentia manasse. qd ꝑꝰ ꝯmissa scelera nullus de¬
Uet dedi mised̾ia desꝑare: sed magis ꝑ penitẽtiam cõ¬
gnum spem habere uenie si enn rite ꝑ t̾ecert. Post
manassen. gͦ regnauit filiꝰ eĩ ammori. qui simili
ementia qua pat̃ pͥmũ i dola ꝑnuminib eoluit

Expanded text:
sephus quod rex Babyloniorum et Chaldaeorum misso exercitu in Judaeam regionem eorum depopulatus sit, et regem Manasse dolo captum atque ad se deductum haberet ad ea quae voluit tormenta subjectum. Manasses autem tunc intelligens in quibus malis esset, et horum omnium se arbitratur auctorem, supplicaret Deo ut ei hostem suum clementem faceret atque misericordem. Cujus orationem Deus exaudivit, concedens ei ut remissus a rege Babyloniorum ad sua regna reverteretur, ubi postea emendatius vivens, et divinum cultum restaurans, anteriorum culparum per poenitentiam delevit noxam, sicut historia praesens manifeste demonstrat. Exemplar autem est haec poenitentia Manasse, quod post commissa scelera nullus debet de Dei misericordia desperare, sed magis per poenitentiam congruam spem habere veniae, si eam rite perfecit. Post Manasse ergo regnavit filius ejus Ammon, qui simili dementia qua pater primum idola pro numinibus coluit,
Abbreviated transcription (Latin):
se ⁊effraim. syme̾n. usq neptalĩ. cũcta subu̾tit.
Cur aũt iosias ossa mortuoꝵ ꝯ cremare iussit suꝑ
altare: nͥ ut ostend̾et qd funesta fuerũt eoꝵ sacͥfi¬
tia: ⁊ ñ solũ pecudũ hostias demoniis offerebãt.
sed ⁊̃ semet ipsos ꝑerrorẽ idolatͥe in potestate demo¬
nũ tradideĩt. que iusto di iuditio simul cũ altan

Expanded text:
sse et Ephraim et Simeon usque Nephtalim cuncta subvertit. Cur autem Josias ossa mortuorum concremare jussit super altare, nisi ut ostenderet quod funesta fuerunt eorum sacrificia, et non solum pecudum hostias daemoniis offerebant, sed etiam semetipsos per errorem idololatriae in potestatem daemonum tradiderunt, qui justo Dei judici
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵq animos ⁊ nianus ad eoͣ que salutaria eent
facienda dingeret :: Ceterum om̃ia scͥpture hul
u̾ba spitilem sensũ recdolent. Cum eñi ñ facile
patent solos illos cum qͥbus d̃s est. de ꝯfessione pecc̃oꝵ
Iuirtutum oꝑa quasi deseruitio. debabilone in
herosolima ad lib̾etatem posse transsire. qr sine
ppso nichił possumꝰ face: quis non uideat iecte in
eidem sententia ascenssionẽ ẽẽ nominatam: Quia
nimirũ om̃s qui peccant quiq scłi euris seruiũt
inlimo sunt. Hui uͦ placent. ad altiora neccesse est
mentem engant celestia susꝑient. pomꝑas mũ¬
di om̃s atq illecebris. et̃noꝵ amore transcendãt.

Expanded text:
s ad ea quae salutaria essent facienda dirigeret. Caeterum omnia Scripturae hujus verba spiritualem sensum redolent. Cum enim non facile pareat, solos illos cum quibus Deus est, de confessione peccatorum ad virtutum opera quasi de servitio de Babylone in Jerosolymam ad libertatem posse transire, quia sine ipso nihil possumus facere. Quis non videt recte in eadem sententia ascensionem esse nominatam? Quia nimirum omnes qui peccant cum saeculi curis serviunt in imo sunt; qui vero placent, ad altiora necesse est mentem erigant, coelestia suspirent, pompas mundi omnes atque illecebras aeternorum amore
Abbreviated transcription (Latin):
hibeb at ait̃ secũ magos ⁊ incantatores. multaq muli
opatꝰ ẽ: corã dño ut irritaret cũ. Et cum his similia
ioseyhus demanasse rete narrat. addens etiam q as
enucdelitatẽ u̾sus: om̃s hebreor iustos occideret. neq
ꝓpħis parceret. quoꝵ cotidie singłos ꝑimebat. Unde
tradũt hebrei ab eodẽ manasse simul ⁊ apͥncipibin
int̾fectũ. u̾tentes hoc ei incͥmen qo appellau̾it eos yͥn¬

Expanded text:
 magos et incantatores, multaque mala operatus est coram Domino ut irritaret eum, etc. His similia Josephus de Manasse rege narrat, addens etiam quod ad crudelitatem versus omnes Hebraeorum justos occiderit neque prophetis pepercerit quorum quotidie singulos perimebat. Unde tradunt Hebraei ab eodem Manasse simul et a principibinterfectum, vertentes hoc ei in crimen quod appellaverat eos prin
Abbreviated transcription (Latin):
uit adnoticiam hominũ ꝑ effectũ pͣui oꝑis ꝑdit¬
ceret᷑ Vnde inu̾to plata uinclicta ieũ. ⁊ ssbi obse¬
quentes ostẽderet᷑. Igitur quã ꝑniciosa sit homi¬
nũ animab cenodoxie uitiũ. erechie factũ ma¬
nafeste demõstrat. qui in om̃ib ꝯsũmate iustitie
ra uirtutũ p̃conia. Uno elationis telo suerat deiectꝰ
tinte nisticie. tante untutes. tanta fides atq deuo¬
tio. que naturã ipsam ⁊ totiꝰ mũdi leges in mutare
mecuerũt. una iactantia depereũt. Ita uniu̾sis uir¬
tutib suis. acsi nec fuissent obliuiomi traditis:
nam dñi ꝯfestim suscepisset. nis eã resũpta humilitate
plataset. Ut qd etuam cicelso m̃itoꝵ fastigio elationis pei¬
pellente decideret. nõ nͥ ꝑ eosdem nnsum humileratis
marcescũt ideuicta ꝑsingłos dies infirmiora reddunt᷑.
⁊ uł loco uł tẽpe minũut᷑ atq deferuent seu certe acõt᷑¬
nis uirtutib desidentia uł cauentur saciłiꝰ uł uttant᷑

Expanded text:
it, ad notitiam hominum per effectum primi operis produceretur. Unde merito prolata vindicta in eum et sibi obsequentes ostenditur. Igitur quam perniciosa sit hominum animabus cenodoxiae vitium, Ezechiae factum manifeste demonstrat, quia in omnibus consummatae justitira virtutum praeconia uno elationis telo fuerat ejectus. Tantae justitiae tantaeque virtutes, tanta fides atque devotio, quae naturam ipsam et totius mundi leges immutare meruerunt, una jactantia depereunt. Ita universis virtutibus suis ac si nec fuiram Domini confestim suscepisset, nisi eam resumpta humilitate placasset; ut qui de tam excelso meritorum fastigio, elatione impellente, deciderat, non nisi per eosdem rursum humilitatis marcescunt et deuicta per singulos dies infirmiora redduntur et uel loco uel tempore minuuntur atque deferuent, seu certe a contrariis uirtutibus dissidentia uel cauentur facilius uel uitantur:
Abbreviated transcription (Latin):
co iscendat. Finis libii ꝑalipomenon simił ẽ. pͥncipio
ibri ene sac̾lotis. quem hebici malachiam ultimũ .xii.¬
efarũ eẽ autumãt. inqͦ edictũ exii regis ꝑsanĩ. ⁊ re¬
dituꝰ ꝓpłi iuclaici intra uicla descͥbitur. Unde simili
aipostione hic loc̾ exsolui potest. ita ut que exposito¬
̃ ipsiꝰ ꝓpħe. de illiꝰ libri pͥncipio duerũt. hec eaclem
nos insine istiꝰ pontamꝰ. Narrant uet̾es historie qͥbus
ꝓpħe danieł scͥptura ꝯcorclat. eyrũ regẽ ꝑsarũ iũcto
sibi iocio dario rege metloꝵ. babilonioꝵ destruxisse im¬
ꝑum occiso ultimo eor rege balthasar. ⁊ ipia urbe di¬
nita acuastata. Qui uidelicet cyrꝰ sciens adõ isrł regnũ
ũbi traditũ. mox ut regnũ ilłd̃ qd ppłm isrł cap¬
nuanerat ac seruitute p̃mebat suꝑauit: dedit fa¬

Expanded text:
 ascendat. Finis libri Paralipomenon similis est principio libri Esdrae sacerdotis: quem Hebraei Malachiam ultimum etarum esse autumant, in quo edictum Cyri regis Persarum et reditus populi Judaici in terram Juda describitur. Unde simili expositione hic locus exsolvi potest, ita ut quae expositores ipsius prophetae de illius libro in principio dixerunt, haec eadem nos in fine istius ponamus, Ne Danielis Scriptura concordat, Cyrum regem Persarum, juncto sibi socio Dario rege Medorum, Babyloniorum dextruxisse imperium, occiso ultimo eorum rege Balthasar, et ipsa urbe diruta ac vastata. Qui videlicet Cyrus sciens a Deo Israel regnum sibi traditum, mox ut regnum illud quod populum captivarat ac servitute premebat superavit, dedit fa
Abbreviated transcription (Latin):
fletus: qr desꝑabat xp̃m de suo semine nasciturum.
Ali asserũt qͣmuis scõs uiros morte tĩren. ꝓpt̃ mcͥtũ¬
Rlmusle faeta questio soluitur. ⁊ necessitiris uincula anqi
ensari es nequiãqͣm dies̃ mortis s̃ingłis pstitiua site ls
uolirut te di. ⁊ ignotis mortalib causis. it inuat ali ͥs¬
meur. ⁊ͣ moitẽ resuscitatos ꝑłimos legerimꝰ Et
piiquã etrederet᷑ ysaras mediam partẽ atii. fact ẽ.
sermo dñi ad eũ dicens. Reu̾tere ⁊ dic erechie duci
pnrinei Au dnui orationẽ tuam̃. Uidi lacmã tũã Se

Expanded text:
t Christum de suo semine nasciturum. Alii asserunt, quamvis sanctos viros morte terreri, proptSimulque fati quaestio solvitur, ac necessitatis vincula atque causarum, quod nequaquam dies mortis singulis praestituta sit, sed voluntate Dei et ignotis mortalibus causis, vel vivat alipost mortem resuscitatos plurimos legerimus. Et priusquam egrederetur Isaias mediam partem atrii, factus est sermo Domini ad eum dicens: Revertere, et dic Ezechiae duci populi mei: Audivi oratione
Abbreviated transcription (Latin):
stiuitate in dutꝰ stola sacdotalĩtrauit intẽplũ obla¬
turꝰ incensũ maureo altan do. Pontifice uͦ maria
cũ aliis. lxix. sac̾dotib eũ ꝓhibente nefas nefa-¬
ceret. qm̃ hec solũmͦ his adiacerent qͥ ergenere a
iratꝰ int̾minatꝰ ẽ eis mortẽ. nͥ tac̾ent. Int̃ hec aũt
tr̃e motꝰ factꝰ ẽ magnꝰ ⁊ stupescente ppło claritas so¬
lis ualde nimis sufubxit. ⁊incidit infaciẽ regis ⁊
illi qͥde lepͣ continuo p̃uenit. Ante ciuitatẽ uͥ
dentẽ. ⁊ sua uolubilitate ꝑ .iiiiͦ. stadia ꝓcedẽs
ouientalẽ restitit montẽ. ita ut ⁊ uias claud̾e

Expanded text:
t in templum, oblaturus incensum in aureo altari Deo; pontifice vero Azaria, cum aliis octoginta sacerdotibus, eum prohibente ne faceret, quoniam haec solummodo his adjacerent qui ex genere Aairatus interminatus est eis mortem nisi tacerent. Inter haec autem terrae motus factus est magnus, et, stupente populo, claritas solis valde nimis suffulsit, et incidit in faciem regis, et illi quidem lepra continuo provenit. Ante civitatem veridentem, et sua volubilitate ad quatuor stadia procidens, ad Orientalem restitit montem, ita ut et vias
Abbreviated transcription (Latin):
adieͤmelech ⁊sarasar silii eiꝰ ꝑ cusseruãt᷑ ladio
fugerũtq intr̃a arathath ⁊ regnauit asarad
ueulrierb occisoꝵ mois seua discunt. exdu¬
dens corꝑib animas dñi uolũtate. solisq¬
tiam di. iblasphemãtia era obprimeret. fieret¬
q testis illiꝰ maiestatis quẽ paulo ante ꝯtepse¬

Expanded text:
Adramelech et Sarasar, filii ejus, percusserunt eum gladio: fugeruntque in terram Ararat; et regnavit Asaraddvulneribus occisorum mors saeva discurrit, excludens a corporibus animas, Dei voluntate. Stiam Dei, et blasphemantia ora comprimeret: fieretque testis illius majestatis, quem paulo ante contempse
Abbreviated transcription (Latin):
iecodm u int ceta offendisse dicat᷑. qd insublme edi¬
sieuuit mello. unde atum tẽpli de ambulans intu¬
ne pulaen i iy nee solitus sit. Iysẽ erechias qobturi¬
uit iupiorẽ fontẽ aquarũ gyon. ⁊ au̾tit eas subt̃ oe¬
cioente inr bis ed. In om̃ib oꝑib suis fecit ꝓsꝑe que¬

Expanded text:
inum inter caetera offendisse dicatur, quod in sublime aedificaverit Mello, unde atrium templi deambulans in turri palatii despicere solitus sit. Ipse est Ezechias qui obturavit superiorem fontem aquarum Gihon, et avertit eas ad Occidentem urbis D
Abbreviated transcription (Latin):
uictoriam de hostib reportaret. ⁊ delubiũ ido
usui. tumphans ⁊ gratulabundꝰ incedenrcõ¬
plurib sed parricidio filior. Quicum fugissẽt̃
intr̃am atͤaath ꝗd intellit᷑ armenie successit
in ꝑat̾s locum asaraddon. quẽ scͥptura restat᷑
misisse habitatores samarie ne tr̃a maneret ĩ¬
culta. Ararath aũt regio inarmeniõ campe¬
stris ẽ. ꝑ quam arxes fluit ineredibił nber¬
tatis adradices taun montis qͥ usq illue extẽ¬
ditur. Eigo ⁊ arca inqua lib̾atꝰ ẽ. noe cũ ubis
suis cessante diluiuo. ñ admõtes generaliter

Expanded text:
toriam de hostibus reportaret, et delubrum idoli sui triumphans et gratulabundus incederet, conpluribus, sed parricidio filiorum. Qui cum fugissent in terram Ararat, quod intelligitur Armenia, successit in patris locum Asaraddon, quem 467 Scriptura testatur misisse habitatores Samariam; ne terra maneret inculta. Ararat autem regio in Armenia campestris est, per quam Araxes fluit, incredibilis ubertatis, ad radices Tauri montis, qui usque illuc extenditur. Ergo et Arca in qua liberatus est Noe cum liberis suis, cessante Diluvio, non ad montes generaliter
Abbreviated transcription (Latin):
cont᷑ dd̾. que dicunt᷑ future nec facte st᷑ in mittanũ
p̃catur uitã ⁊ annos płimos s ind̾i iudicio qͥd uelit p¬
stare dimittit. Nouerat enĩ iceneo placiusse salomo¬
nẽ. qd annos uite ñ petient ampliores. Sed ꝯusus as
tate ⁊ incorde ꝑfecto. felix conscĩa ẽ. que aflictionis tẽ¬
pore bonorꝵ oym iecordat᷑. Benti enĩ mũdo coide: qͣn
ipsi dm̃ uidebũt ⁊ qͦmꝰ alibi scͥbitur. Nus głabitur pu¬

Expanded text:
contra David, quae dicuntur futura, nec facta sunt, non Deo mutante precatur vitam et annos plurimos, sed in Dei judicio quod velit praestare dimittit. Noverat enim idcirco Deo placuisse Salomonem, quod annos vitae non petierit ampliores, sed conversusitate et in corde perfecto. Felix conscientia, quae afflictionis tempore bonorum operum recordatur. Beati enim mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Et quando alibi scribitur: Quis gloriabitur pu
Abbreviated transcription (Latin):
su parancloꝵ lignoꝵ ⁊ saxoꝵi inedificiũ dom̃: qr
uiadebet eẽ doctͥna qͣ nides inbuunt᷑ ad fidẽ. ualia
q̃um ꝑfecti instruunt᷑ ad scĩe plenitudinẽ. hene
auĩt uasa domꝰ elñi illi possunt intelligi. qͥ iã apti
t̃ ad capienda mun̾a diuina ⁊ abiles fiunt admini¬
stenũ di. Sed fiale tantũ noĩatĩ inꝑalipomenon
cũ cet̾is uasis que spͣttalit᷑ ñ expͥmunt᷑ facta ẽẽ na¬
hant᷑: que possũt ingenii caꝑatitatẽ uł latitudi¬
nẽ coidis ꝑdilectionẽ expͥmere. Hec uidelicae uasa
efticiunt᷑ aptissina administ̾iũ cłi. Ceterũ nec
ilud etiã sine mistio÷ qd in regũ narrat᷑ factas ẽẽ
bidiias. ⁊ fuscinulas. ⁊ tunbula. ⁊ tubas. Nã ydiie
significare eos possũt. qui aquã sapientie diuine
i se ꝯtinent. Fuscinule qͦq doctores sꝑitales. quoꝵ
oĩcii ẽ. corpus ⁊sanguinẽ dñi credentib distribu¬

Expanded text:
ignorum et saxorum in aedificium domus: quia alia debet esse doctrina, qua rudes imbuantur ad fidem, et alia qua jam perfecti instruuntur ad scientiae plenitudinem. Bene autem vasa domus Domini illi possunt intelligi, qui jam apti sunt ad capienda munera divina, et habiles fiunt ad ministerium Dei. Sed phialae tantum nominatim in Paralipomenon cum caeteris vasis quae specialiter non exprimuntur, facta esse narrantur, quae possunt ingenii capacitatem, vel latitudinem cordis, per dilectionem exprimere. Haec videlicet vasa efficiuntur aptissima ad ministerium Dei. Caeterum nec illud etiam sine mysterio est, quod in Regum narratur, factas esse hydrias et fuscinulas, thuribula, et tubas. Nam hydriae eos significare possunt, qui aquam sapientiae divinae in se continent, fuscinulae quoque doctores speciales, quorum officii est corpus et sanguinem Domini credentibus distribu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯburetis incensũ. An ignoratis que ego fecenm
⁊ patres mei. cũctis tr̃aꝵ ppłis. Numqͥd ỹualuer̃t
dii gentiũ om̃iũq tr̃aꝵ liberare regionẽ suã de
manu mea: Quis ẽ de uniu̾sis diis gentiũ quis
de hac manu: Nõ uos gͦ decipiat ezechias nec ui¬
na ꝑsuasione deludat. neq creclatis ei. Si eni
nullus potuit ds cũetarũ gentiũ atq regnoꝵ
libare ppłm suũ de manu mã. ⁊ de manupetm

Expanded text:
tis quae ego fecerim, et patres mei cunctis terrarum populis? Numquid praevaluerunt dii gentium, omniumque terrarum, liberare regionem suam de manu mea? Quis est de universis diis gentium quas de hac manu? Non vos ergo decipiat Ezechias, nec vana persuasione deludat, neque credatis ei. Si enim nullus potuit Deus cunctarum gentium atque regnorum liberare populum suum de manu mea, et de manu patrum
Abbreviated transcription (Latin):
tũ belli impetũ uerti contͣ ilirłm: iniit cũ pͥncipib
consiliũ uͥtrsq fortissimis. ut obturarent capita
fontiũ que erant extra uibem. Et hoc om̃iũ de¬
cernente sentenbia. ꝯgregauit płimam multitu¬
dinem ⁊ obturauerũt cũetos fontes. ⁊ nuũ qͥ flue¬
bat ĩmeclio tr̃e dicentes ne ueniant reges assirioꝵ¬
ut inueniant aquarũ habundantiã. Huod eze¬
uum qͥ fluebat inmedio tr̃e. neuenientes reges
assirioꝵ inuenirẽt aquarum habunclatiã: signific̃
qd contͣ paginos atq hereticos repugnantes achlis¬
phemantes. diligentia atq cautela adhibenda ẽ.⁊
diuinoꝵ saeram̃toꝵ coram eis sũt uelanda mistia:
nec inpudent̃ u̾bũ dĩ blaphemis ingerendũ. qͥ nes¬
ciunt doctͥnam scãm piis moub honoiare s magi
student ore uenenato lacernẽ. Unde dñs meuan¬
głio discipłis suis p̃cepit dicens. Nolite sc̃m dareci¬
nib. neque mitatis manganitas int̾ porcos. ne forte¬

Expanded text:
tum belli impetum verti contra Jerusalem, inito cum principibus consilio, virisque fortissimis, ut obturarent capita fontium, qui erant extra urbem: Et hoc omnium decernente sententia, congregavit plurimam multitudinem, et obturaverunt cunctos fontes, et rivum qui fluebat in medio tet inveniant aquarum abundantiam. Quod Ezevum qui fluebat in medio terrae, ne venientes reges Assyriorum invenirent aquarum abundantiam, significat quod contra paganos atque haereticos repugnantes atque blasphemantes diligentia atque cautela adhibenda est, et divinorum sacramentorum coram eis sunt velanda mysteria, nec impudenter verbum Dei blasphemis ingerendum qui nesciunt doctrinam sanctam piis moribus honorare; sed magis student ore venenato lacerare. Unde Dominus in Evangelio discipulis suis praecipit dicens: Nolite sanctum dare canibus, neque mittatis ma
Abbreviated transcription (Latin):
qd om̃s heretici atq scismatiei indigni sũt societa¬
te atq comunione eccłastiea nec eoꝵ memona in-¬
t̃ catholiros haberi meret᷑. qr ꝑmaculas erroꝵ ac
uitioꝵ sqͣloiẽ abeoꝵ se diuiserũt numero atq ꝯsor
uidet᷑ huic oꝑi. ꝓpt̾ cognitionẽ rerũ inserere.
Refert aũt hoc mͦ. Lapsus ẽ itaq felicitatis euẽ¬
tu ⁊ adpat̃na pecc̃a descendit qͣm etiã illũ pꝰquã

Expanded text:
ici atque schismatici indigni sunt societate atque communione ecclesiastica, nec eorum memoria inter catholicos haberi meretur, quia per maculas errorum ac vitiorum squalorem ab eorum se diviserunt numero atque consortvidetur huic operi propter cognitionem rerum inserere. Refertur autem hoc modo: Lapsus itaque est felicitatis eventu, et ad paterna peccata descendit, quae etiam illum
Abbreviated transcription (Latin):
portunitate eiꝰ ⁊ occasione subtcti lentesce solent
iminui. Hoc uͦ cũ fugiente desenta penetrat: nec
loeo nouit exeludi nec extͥnsecus matena subtcra
marcescere.Non eñi aliunde quã untute eĩ qũẽ
inpetit successib animat᷑. Niedam etiam ꝓcessu
tempis ut p̃fati sumus int̾dũ molliunt᷑. atq ua¬
nescũt. huic longintas nͥ fuerit industa sollerti
ac prudenti diseretio ne fundata. nõ solũ ñ hoc fa¬
Et. ueruĩ etiã nouit fom̃ta cõgerere uanitatis.
Postremo eet̾e ꝑtubationes a contrariis sibiiitutib
desidentes. ⁊ exꝑto tamquã de claro bellantes.⁊
supant᷑ faciliꝰ ⁊ cauentur. hec aĩt ũirtutib inser¬

Expanded text:
opportunitate ejus et occasione subtracta, lentescere solet et minui. Hoc vero cum confugiente deserta penetrat, non loco novo excluditur, nec extrinsecus materia subtracta marcescit. Non enim aliunde quam virtutum ejus quem impetit successibus animatur. Quaedam etiam processu temporis, ut praefati sumus, interdum molliuntur atque vanescunt, huic longitudo nisi fuerit industria solerti ac prudenti discretione fundata non solum non officit, verum etiam novit fomenta congerere vanitatis. Postremo caeterae perturbationes a contrariis sibi virtutibus desidentes, et experto tanquam de claro bellantes, et superantur facilius et caventur. Haec autem inser
Abbreviated transcription (Latin):
ficati ñ fu̾ant. ⁊ ppłs nec dũ ꝯgregatꝰ erat inihrłm.
Hoc gͦ illud iam p̃figuiatũ ẽ in illo mandato legis qͦ
mũdi. siue iiuia ꝓcul. fecissent ꝑhase m̃se sedo:
qi nimirũ intypũ intelligit᷑ ꝓlatũ ppłigentiũ.
qͥ cũ om̃ib demonib fornicati inmũdi udebãt᷑

Expanded text:
ficati non fuerant, et populus necdum congregatus fuerat in Hierusalem. Hoc ergo illud jam praefiguratum est in illo mandato legis, qumundi sive in via procul fecissent phase mense secundo. Quod nimirum in typum intelligitur prolatum populi gentium, qui cum omnibus daemonibus fornic
Abbreviated transcription (Latin):
erait eyrogͣphũ decreti qd̃ erat ꝯtͣriũ nob̾. ⁊ ipsũ tu¬
lit demeclio asfigens cruci. Hic gͦ trans gressiones
patrũ ⁊ om̃s p̃uarcationes que fuerũt sublege sã¬
gume suo diluit. ⁊ cultũ pietatis meccłia plene in¬
stamauit. Ipse legatos suos. ad quocandas gentes
fidẽ ⁊ aduerã religionẽ. ꝑ p̃dicationẽ euangłii sui
ꝯdurit. hic scdo iñse pascha celebrari instituit. qi
umbia legis pͥoris ces.sante. nouã obserũatiam
uer pasche seruan docuit. de quo paułꝰ ait. Et
pascha ꝑfecte potuit: qd sola gens iudea tũc sigu¬
ialit̃ celebrauit: qi ñ dũ sc̃ĩficati erant degentib
di erant Unde inhistoria de ezechia ita scͥptũ ẽ. Inito¬

Expanded text:
ipsum tulit de medio affigens illud cruci . Hic ergo transgressiones patrum et omnes praevaricationes quae fuerunt sub lege, sanguine suo diluit et cultum pietatis in Ecclesia plene instauravit. Ipse legatos suos ad convocandas gentes fidem et ad veram religionem per praedicationem Evangelii sui conduxit. Hic secundo mense Pascha celebrare instituit, quia umbra legis prioris cessante novam observantiam veri Paschae servare docuit, de quo Paulus ait: Etpascha perfecte agi potuit, quod sola gens Judaea tunc figuraliter celebravit, quia nondum sanctificati erant de gentibudi erant. Unde in historia Ezechiae ita scriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
l pursũ. Tu uͦ uigila. in om̃ib labora. Opiis fac euã¬
guste. minist̾iũ tuũ imple. sobniꝰ esto. Mstice aũt
exchias qͥ ñ tam ꝑse suosq opꝰ dĩ strenue gessit: ĩmo
ꝑnũcios adsimile studiũ alios ꝓuocauit: tipũ ge¬
nt dñi saluatoris qd̃ ⁊ nõis ipsiꝰ int̾p̃tatio testatur.
Int̃p̃tat᷑ eñi ezechias. ap̃hendens dñm. uł fortitu¬

Expanded text:
s fac evangelistae, ministerium tuum imple, sobrius esto . Mystice autem Ezechias qui non tam per se suosque, opus Dei strenue gessit, imo per nuntios ad simile studium alios provocat, typum gerit Domini Salvatoris; quod et nominis ipsius interpretatio testatur. Interpretatur enim Ezechias apprehendens Dominum, vel fortitu
Abbreviated transcription (Latin):
exeatholicis pat̃b sac̃m̃to fidei imbuti sũt. s ad apos¬
nam declinantes cultũ diuinũ simulachris deon se¬
p̃bere ñ timẽt. Qui siuctũ uten sui. hoc ⁊ effectũ p
meditatiõis in igne zeli demoniis ĩmolant: om̃s a¬
iterantes quor mens iuxta sententiã osee. qͣsi elsles
spoliata domo d̾ni. ⁊ domo regũ ⁊ pͥncipũ dedit itgi as¬
riorũ mun̾a. ⁊ tam̃ nichil e ꝓfuit: ita isti aurũ sig¬
cis ingenii ⁊ arg̃ntũ eloquentie oflant incultũ iae
ut intereãt. Agiptũ inuocant ⁊ assirios adeũt. cĩap
testatib istiꝰ mũdi ꝓtegi querũt. Sed intͣnsitu copc¬

Expanded text:
ex catholicis patribus sacramento fidei imbuti sunt, sed ad apostasiam declinantes, cultum divinum simulacris ebere non timent. Qui fructum uteri sui, hoc est, affectum pravae meditationis in igne zeli daemoni immolant, omnes adulterantes quorum mens juxta sententiam Oseae quasi clibanus spoliata domo Domini et domo regum et principum, dedit regi Assyriorum munera, et tamen nihil ei profuit, ita isti aurum sagacis ingenii et argentum eloquentiae conflant in cultum idolorum, ut intereant. Aegyptum invocant et Assyrios adeunt, cum a potestatibus istius mundi protegi quaerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ualuas domꝰ lñi. ⁊ instaurauit eas. Nota lecto.
qo dr iplo anno ⁊ m̃se pͥmo regui sui ertetul
⁊ꝑtruisse ualias domꝰ dñi. ⁊ instaurasse eas: er ñ alit̃ ꝑ-
om̃a ĩmitator fuiss dt patͥs sui. qui ab infantia d̾o de¬
atus: ininitio regni sui cultũ dĩ inppło isrł plene in¬
snuebat: nͥ ritũ legis di ⁊ cerimoniar̃ eiꝰ ꝑacha patiẽ
stũ abolitũ. mature cepisset in staurare. Moralit̃ aũt
qu stienuitas ezechie ac matiuitas in cultura dom̃di.
Amonet rectores eccłie ut ñ sint segnes neqi ebetes
moffitio sibi ꝯmisso. s om̃ia diligent̃ atq deuote agãt.
Unde paulus adthimotheũ s̾cbens ait. Testificor corã¬

Expanded text:
avit eas. Nota, lector, quod dicitur ipso anno et mense primo regni sui Ezechias aperuisse valvas domus Domini, et instaurasse eas; qui enim aliter per omnia imitator fuisset David patris sui, qui ab infantia Deo deditus in initio regni sui cultum Dei in populo Israel plene instituebant, nisi ritum legis et caeremoniarum ejus, per Achaz patrem suum abolitum statim coepit instaurare? Moraliter enim ipsa strenuitas Ezechiae, ac maturitas in cultura domus Dei admonet rectores Ecclesiae, ut non sint segnes neque hebetes in officio sibi commisso, sed omnia diligenter atque devote agant. Unde Paulus ad Timotheum scribens ait: Testificor cora
Abbreviated transcription (Latin):
arege p̃ꝑata ꝓfunda ⁊ dilatata. Pulere ait ⁊ dilatata qi
tofeth dr᷑ latitudo. Nutͥm̃ta inqͥt eiꝰ. ignis ⁊ ligna
multa. Natꝰ dñi sic̃ torrens sulfuris succendẽs eã.¬
Qualit̃ aũt acla sobolẽ suã inigne lustrau̾it: ostẽdit
iosephꝰ ita dicẽs. Porro ioathan mutauit uitã cũ uyci¬

Expanded text:
aeparata, profunda et dilatata : pulchre ait dilatata, quia Tophet dicitur Latitudo. Nutrimenti, inquit, ejus ignis et ligna multa flatus Domini sicut torrens sulphuris succendens eaQualiter autem Achaz sobolem suam in igne lustraverit ostendit Josephus ita dicens: « Porro Joathan mutavit vitam cum vixi
Abbreviated transcription (Latin):
n̾tũ sub nomine assur descberet dicens. Auoce eñi dm̃
pauebit assur uiga ꝑeussus. ⁊ erit tͥnsitꝰ uuge fun¬
datus. quã reqͥesceret faciet dñs suꝑ eũ: statĩ qͦmͦ u̾¬

Expanded text:
nteritum, sub nomine Assur, describeret, dicens : « A voce enim Domini nteritum, sub nomine Assur, describeret, dicens : « A voce enim Domini pavebit Assur virga percussus, et erit transitus virgae fundatus, quam req