comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sileus uenerat in saltũ uenatioĩs
feracẽ: ut q fit plerũꝙ: sociis ad ĩ¬
sequendas feras ꝑ deuia disꝑsis.
solus remanserat. Itaq continu¬
atione cursus ad egressũ nemoris
ꝑueniens constitit: sodales oꝑieis.
Nec mora grauante mutantia lu¬
mina sono pedes efficitur. ut tͣn¬
sacta laborẽ diei temperaret mo¬
dice quietis uoluptas. Iacebat
gͦ sub malo siluatica stratꝰ nͥ pen¬
duli per circuitũ rami foliatam
effecerant cameram. lassitudi¬
ne itaq suadente. ruius subter
scatebͥs loquacib fluens: sopoĩ ini¬
tabat: cũ canis femina cui cura suri¬
rum uestigia insequi. pregnans e
iuxta pedes accubans: dormitanit
exterruit. Namq matre tacente. i¬
tuli aluo melusi: latratꝰ multifor¬
mes: & sonoros reddidere: quodan
nimiũ sui carceris gaudio ineitan.
hoc monstro attonitus. dũ adu
cumen arboris ocłos intendit. uide
poma unũ post alterũ delapsa in
fluuiũ. Quorũ collisione bullis aqͥn¬
lib int̾ se cͥspantib: uox articulari

Expanded text:
em. Venerat in saltum venationis feracem; utque fit plerumque, sociis ad insequendas feras per devia dispersis, solus remanserat: itaque, continuatione cursus ad egressum nemoris perveniens, constitit, sodales operiens. Nec mora, gravante nutantia lumina somno, pedes efficitur, ut transacti laborem diei temperaret medicae quietis 249 voluptas. Jacebat ergo sub malo silvatica stratus, ubi penduli per circuitum rami foliatam effecerant cameram. Lassitudine itaque suadente, rivus subter scatebris loquacibus fluens soporem invitabat: cum canis femina, cui cura ferarum vestigia insequi, praegnans, et juxta pedes accubans, dormitantem exterruit; namque, matre tacente, catuli alvo inclusi latratus multiformes et sonoros reddidere, quodam nimirum sui carceris gaudio incitati. Hoc monstro attonitus, dum ad cacumen arboris oculos intendit, videt poma, unum et alterum, delapsa in fluvium; quorum collisione bullis aquatilibus inter se crispantibus, vox articulata
Abbreviated transcription (Latin):
aco. eũ uormannis bellũ gerens ho
nonas augustas anno dñi octinger¬
tesimo octogesimo pͥmo indictiosses
ta decima. Begnauit annos duos net
tres dies reu̾u. eui successit in regno si¬

Expanded text:
iaco, cum Normannis bellum gerens, trnonas Augustas, anno Domini octingentesimo 160 octogesimo primo, indictione quinta decima. Regnavit annos duos, menses tres dies
Abbreviated transcription (Latin):
exilio detrusus. Post mortẽ uͦ luchdo¬
uici piissimi. imperatoris lotharus
ante obitũ patris. decẽ. ⁊ymͦi annis
luchdouicũ piissimũ regẽ baldari¬
orũ. ⁊ karolũ exercitũ duxit. adiune¬
Ato sibipipino. cũ aquitanorũ popło
in pago autisiodorensi. in loco qui
uocatur fontaneũ. In quo loco cũ
franci om̃ib nationib sibi subiectis.
mutua secede prosternerent: ad ulti¬
mũ luchdouieus ⁊ habolus lothario
fugato. thumphũ adeptisunt. Post
cruentissimũ uͦ p̾liũ pace int̾ eos
facta. diuiserunt in t̾ se francorum
regnũ ut sup̃ diximus. Lothariꝰ uͦ
ex ermengarda hugonis filia. tres
filios habuit .i. lucħdouicũ eui
rignũ Romanorũ. ⁊ italiã tradi¬
dit. Aiterũ autẽ lothariũ: cui secdẽ

Expanded text:
exilio detrusus. Post mortem vero Lodoexilio detrusus. Post mortem vero Lodowici piissimi imperatoris, Lotharius, ante obitum patris decem et octo annis est, Lodowicum piissimum regem Bajoariorum, et Karolum, exercitum duxit; adjuncto sibi Pippino cum Aquitanorum populo in pago Autisiodorensi, in 156 loco qui vocatur Fontanetum: in quo loco cum Franci, cum omnibus nationibus sibi subjectis, mutua se caede prosternerent, ad ultimum Lodowicus et Karolus, Lothario fugato, triumphum adepti sunt . Post cruentissimum vero praelium, pace inter eos facta, diviserunt inter se Francorum imperium, ut supra diximus. Lotharius vero, ex Ermengarda filia Hugonis, tres filios habuit, id est, Lodowicum, cui regnum Romanorum et Italiam tradidit; alte
Abbreviated transcription (Latin):
qͣpe qui propriũ patrẽ crebro capti¬
uatũ mergastulis uixerit. Erat sane
ille mansueti animi. & simplicis: sed
quia nior¬
tua ermengarde. de qͣ
pores li¬
Beros tulerat. karolũ
dith. ⁊ ixore natuman¬
nius exol¬
culabit᷑. a lothario in¬
clementer
Pexagitatꝰ est Pipmꝰ alt̃filiꝰ
luchdouiei. regnauit in aquitana. ꝙ
uei p̃t noricã quam habebat tenuit
regna que pat̾ suus dederat illi: .r ale¬
mannã. tiringiã austragiã. saxoniã.
& auarorũ .i. hunoiũ regnũ karolus
uͦ medietatẽ francie ab occidente. et
totam neustriam. britanniam. & ma¬
ximã partẽ. burgundie. gothiam.
wasconiam. aquitaniã. submoto in
depipino. filio pipini. & in monaste¬
rio sci medardi atonso. Qui postea in
de ꝑfugã elapsais. aquitaniam reg̾s¬
sus. multo temꝑe fugiendo latuit.
iterũq ã ranulso prefecto ꝑfidem
deceptus. comp̾hensus est. & ad aro-¬
lũ adductus. silua necto ꝑpetuo est

Expanded text:
quippe qui proprium patrem crebro captiquippe qui proprium patrem crebro captivatum in ergastulis vinxerit. Erat sane ille mansueti animi et simplicis; sed quia mortua Ermengarda, de qua priores liberos tulerat, Karolum dith uxore natum arctius exosculabatur, a Lothario inclementer exagitatus. Pippinus, alter filius Lodowici, regnavit in Aquitania et wici, praeter Noricam quam habebat, tenuit regna quae pater suus illi dederat, id est Alemanniam, Turingiam, Austragiam, Saxoniam, et Avarorum, id est Hunnorum regnum. Carolus vero medietatem Franciae ab Occidente, et totam Neustriam, Britanniam et maximam partem Burgundiae, Gotiam, Wasconiam, Aquitaniam, de Pippino filio Pippini, et in monasterio Sancti Medardi aper fugam elapsus, et Aquitaniam regressus, multo tempore fugiendo ibi latuit, iterumque, a Ranulfo praefecto perfide deceptus, comprehensus est, et ad Karolum adductus Silvanecto, perpetuo est
Abbreviated transcription (Latin):
in patͥa residens. s postea urrũ secita
apud papiam ȩxtremã sortẽ incurrt.
Le regnũ illud adanis cuidã cehyito
bur redi ministro. traditum.
&ne ultͣ placitũ retimneret sa¬
tũ post
paucos annos elfredꝰ
nepos eg¬
birthi obtinuit.
Ita pͥncipatꝰ
mertiorũ qͥ ꝑ tu¬
midam gen¬
tilis uiri insaniã.
subito effloru¬
semiuiri re¬
gis ignauiã om̃ino emarcuit: anno
dñice incarnationis. octingentesi¬
mo septuagesimo quinto. ẜ Quo¬
quia circa de recensione temporũ
fid̾e placitam absoluens. ult eius
tempora excurri: hic figã metam
primo uolumini ut multifidus
trames regnorum in unius ueest¬
saromei t̾minet᷑ compendium.
Sychdouicus puis uarolimaguisiuł
quatuoo filios habuit. lochariũ sipiũ.
sues dourcus harolũ cognomento caluũ.
Quoũ lothatius etiã patre uiuente.
noinien imperatoris usurpans. regna
o iitota stalia eũ roma. In extremo iũ¬
te aduersa ualitudine uexatꝰ. scło reñti¬
auit. Y ir om̃ium ante se mimanissimꝰ.

Expanded text:
in patria residens, sed postea virum secuta, apud Papiam extremam sortem incurrit. Tunc regnum illud, a Danis cuidam Chelwulfo Burhredi ministro traditum et ne ultra placitum retineret sam, post paucos annos Elfredus nepos Egbirhti obtinuit. Ita principatus Merciorum, qui per tumidam gentilis viri insaniam subito efflorusemiviri regis ignaviam omnino emarcuit, anno Dominicae incarnationis octingentesimo septuagesimo quinto. quia, de recensione temporum fidem placitam absolvens, ultra ejus tempora excurri, hic figam metam primo volumini, ut multifidus trames regnorum in unius West-Saxonici terminetur compendium.dowicus Pius, Karoli magni filius, quatuor filios habuit: Lotharium, Pippinum, Lodowicum, Karolum cognomento Calvum; quorum Lotharius, etiam patre vivente, nomen imperatoris usurpans, regnavet in tota Italia cum Roma. In extremo vitae adversa valetudine vexatus, seculo renunciavit; 154 vir omnium ante se longe immanissimus,
Abbreviated transcription (Latin):
arguat. semimut ilatã. hystoriam
int̾rumꝑe. regũ succedentiũ nõĩa
transcurrã. Ceowxlfus fr̃ kenulfi.
uno anno regnans: altero a ber¬
nulfo expulsus ẽ. Bernulfus t̾e io
regni anno. ab egbirto rege xest¬
saxonũ uictꝰ i fugatꝰ morab orien¬
talib anglis occisus est: quod ille
tarẽ: ultioni antecessoris animo
nitendens oppressus est. Wihtlasus moi
tio regnu abeodẽ egbirhto subiigirs

Expanded text:
arguat semimutilatam historiam arguat semimutilatam historiam interrumpere, regum succedentium nomina transcurram. Cheolwulfus frater Kenulfi, uno anno regnans, altero a Bernulfo expulsus est: Bernulfus, tertio regni anno ab Egbirhto rege West-Saxonum victus et fugatus, mox ab Orientalibus Anglis occisus est, quod ille tatem, ultionem antecessoris animo intendens, oppressus est Withlacus, in initio regni ab eodem Egbirhto sub jugum
Abbreviated transcription (Latin):
bile clementie sue spectaculũ exibẽs
Aderat ibidem munificentie re¬
gie applausor gutredus: quẽ ille
cantuaritis regẽ p̾fecerat. Sona¬
bat basilica plausib: placea freme¬
tatis pateret᷑. repulsam. om̃s suffar¬
cinatis marsupiis abirent. Nam p̃¬
ter illa xema. que magnates susce¬
perant. in estimabilis scilicet p̾eni
&e numcri. ⁊ inutensilib uestibus
equis electissimis: om̃ib qui agros
non habebant librã argenti. ph̃is
mancã auri. monachis solidum
unũ: postremo toti popło multa e¬
rogauit. Id̾e monasteriorũ loca cũ
magnis eareditib. quantũ hoc tẽ
ꝑe ineredibile uideat᷑ ampliassẽt:
xx iiii regni anno. funere suo hono¬
rauit. filiꝰ eiꝰ kenelmꝰ puer admodũ
a sorore quendrida innocue cessus
nomenq & decꝰ martyrii adeptus.
ibidẽ pausat.
ost illũ regnũ mertiorũ. nuta¬
bundũ ⁊ut itadicam exan¬
gue: nichil quod lita dignet᷑ com¬
minisci. habuit. S ne quis nos

Expanded text:
bile clementiae suae spectaculum exhibens. bile clementiae suae spectaculum exhibens. Aderat ibidem munificentiae regiae applausor Cuthredus, quem ille Cantuaritis regem praefecerat. Sonabat basilica plausibus, platea fremetatis pateretur repulsam, omnes suffarcinatis marsupiis abirent; nam praeter illa xenia quae magnates susceperant, inaestimabilis scilicet pretii et numeri, in utensilibus, vestibus, equis electissimis, omnibus qui agros non habebant libram argenti, presbyteris mancam auri, monachis solidum unum, postremo toti populo multa erogavit. Idem monasterium cum magnis redditibus, quantum hoc 132 tempore incredibile videatur, ampliasset, vicesimo quarto regni anno funere suo honoravit. Filius ejus Kenelmus, puer admodum a sorore Quendrida innocue caesus, nomenque et decus martyrii adeptus ibidem pausat. § Post illum regnum Merciorum nutabundum, et, ut ita dicam, exangue, nihil quod litera dignetur comminisci habuit; sed, ne quis nos
Abbreviated transcription (Latin):
ri fecerit. Itaq cũ spes egregie indolis
pͥmis annis ecferthi ad oleret. seua
mors uernantis etatis florẽ messuit.
Unde osberto patͥcio. albinus. Hon
arbitror quod nobilissimꝰ iuuenis ee¬
fectꝰ pꝑ peccata sua mortuus sit:s qͥa
pat̾ siuis pro confirmatione regni eiꝰ
multũ sangͥnem effudit. Post quatu
orgͦ menses regni excedens. Kenulfũ
quinto genu nepotẽ pende exfr̃e ken¬
Aalkio rege̾ constituit.
uirtutib famam suꝑgrediens.
nnchil quod liuor digne carperet ũ¬
quam amisit: dũ domi religiosus
in bello uic̾toriosus fuerit. Contra
cantuaritas successuũ. ab offa susci¬
piens odiũ. regionẽ illã ualide affli¬
xii. regẽq eorũ etbrithum cognomi¬
ne pren. uinctũ adduxit: sed non
multo post humana miseratione
mollitꝰ solluendũ curauit. Nã ap̃d
Wincelcũbam. uͥ eccłam que ad huc
suꝑest dõ edificauerat. ipsa dedica¬
tionis die regẽ captiuũ manumit¬
tens libertate palpauit. memora¬

Expanded text:
everat. Itaque cum spes egregiae indolis primis annis Egferti adoleret, saeva mors vernantis aetatis florem messuit; unde Osberto patricio Albinus: Non arbitror quod nobilissimus juvenis Egfertus propter peccata sua mortuus sit, sed quia pater suus pro confirmatione regni ejus multum sanguinem effudit. Post quatuor ergo menses regni excedens, Kenulfum, quinto genu nepotem Pendae ex fratre Kenwalkio, regem constituit. virtutibus famam supergrediens, nihil quod livor digne carperet unquam admisit; domi religiosus, in bello victoriosus, vir Cantuaritas successivum ab Offa suscipiens odium, regionem illam valide afflixit; regemque eorum Edbrithtum cognomine Pren vinctum abduxit, sed non multo post, humana miseratione mollitus, solvendum curavit: nam apud Winchelcumbam, ubi ecclesiam, quae adhuc superest, Deo exaedificaverat, ipsa dedicationis die regem captivum ad altare manumittens libertate palpavit, memora
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰo: imperii siue regni sun tͥcesimo
t̾cio. Post cuiꝰ obitũ karolus filius
uo anno moritur. De hinc luchdo¬
uicus imperator romanorũ. et
lotharius fr̃s: regnũ eiꝰ hoc est ꝓ¬
uintiã int̾ se disperciunt. luch¬
doiueꝰ autẽ rex uorieorũ: &e baio¬
ariorũ. luchdouiei imperatoris filius
anuo incarnationis dñi. octingente¬
simo seragesimo quinto. postfestiui¬
tatẽ paschalẽ. regnũ suũ int̾ filios di
uisit. ⁊ harolo magno quicdẽ dedit
noricã. ulẽ baioariã. & mareas contͣ
selauos. i langobardos: luchalouieo
uͦ turingiam austrasios francos. & saxo
suos. felicit regnauit. inom̃i potestate
sua anus decẽ. & post obut luchdo

Expanded text:
sive regni sui tricesimo tertio. Post cujus obitum Karolus filius vo anno moritur. Dehinc Lodowicus imperator Romanorum, et Lotharius, fratres, regnum ejus, hoc est Provinciam, inter se dispartiunt. Lodowicus autem rex Noricorum, id est Bajoariorum, Lodowici imperatoris filius, anno incarnationis Domini octingentesimo sexagesimo quinto, post festivitatem paschalem regnum suum inter filios suos divisit, et Karlomanno quidem dedit Noricam, id est Bajoariam, et Marcas contra Selavos et Longobardos; Lodowico vero Turingiam, Austrasios Francos, et Saxosuos feliciter regnavit in omni potestate sua annis decem. Et post haec o
Abbreviated transcription (Latin):
ces & tͥbuni multã partẽ hẏspa-¬
nie tulerunt a sarracenis: quasi
trecenta milia in longũ ꝑ mari-¬
tima. S heu prohdolor: quod i¬
d̾e maledicti sarraceni. qͥꝙ aga¬
reni tota dñant᷑ affrica: o asia
maiori. maxima ex parte. Nescio
quid de nob̾ uenturũ sit: aliqͥd
enĩ dissensionis diabolico fom̃¬
to inflãmante. nuꝑ int̾ regẽ ka¬
rolũ ⁊ regẽ offam exortũ ẽ : ita ut
utrũq nauigatio. ĩt̾dicta negoti¬
antib esset. Sunt qͥ dicant nos
ꝓꝑace esse in illas partes:mit
u̾tere: quantũ iã annorũ effluxe¬
rit. ex quo sarraceni affricã & asi¬
am maiorẽ inuaserunt. EE ꝓfec¬
to nͥ di clementia ingenitũ robur
francorũ imperatorũ animasscͥi.:
pͥmã europã etiã subiugassent. Ab̾
contemptis imperatorib constam¬
nopolitanis. syciliã &e sardiniã aoba¬
ares insulas. o pene om̃s t̾ras que pai¬
go cingunt᷑ p̃t̾ cretã. irodũ. chpeus

Expanded text:
ces et tribuni multam partem Hispaces et tribuni multam partem Hispaniae tulerunt a Saracenis quasi trecenta millia in longum per maritima; sed heu, proh dolor! quod iidem maledicti Saraceni qui et Agareni tota dominantur Affrica et Asia Majori maxima ex parte. Nescio quid de nobis venturum sit: aliquid enim dissensionis, diabolico fomento inflammante, nuper inter regem Karolum et regem Offam exortum est, ita ut utrinque navigatio interdicta negotiantibus cesset. Sunt qui dicant nos pro pace esse in illas partes mittvertere quantum jam annorum effluxerit ex quo Saraceni Africam et Asiam Majorem invaserint. Et profecto, nisi Dei clementia ingenitum robur Francorum imperatorum animasset, pridem Europam subjugassent. Adeo contemptis imperatoribus Constantinopolitanis Siciliam et Sardiniam et Baleares insulas, et pene omnes terras quae pelago
Abbreviated transcription (Latin):
parauit. quamuis ñ facile qͦd suis
artily conduceret. in karoli ani¬
mo inuenerit. Discordarant antea:
adeout magnis motib utrobiq
cuicurrentil etiã negotiatorũ
comineatib ꝓhiberent᷑. Est epła
abini huiꝰsee rei index: cuiꝰ partẽ
hic apponã. documentũ ingens
magnanimitatis & fortitudinis
karoli: qͥ om̃em etatẽ tͥuerit in
bellis contͣ paganos d̾o rebelles.
Ntiqͥ inquit saxones
& om̃es fresonũ ppłi: instante
rege karolo alios p̾miis & alios mi¬
nis. sollicitante: ad fide xͥ conu̾si
sunt. Sed anno transacto: ide rex
cũ exercitu irruit. suꝑsclauos. eos¬
q subegit sue ditioni. Auarces qͦs
nos humos dicimꝰ: exarserunt in
italiã: ⁊ a ducib p̃fati regis xp̃ia¬
nis suꝑati: domũ cũ obprobrio
reuersi sunt. Si milit̾ ꝙ suꝑ bau¬
gariã irruerunt: qͥ & ipsi ab excer-¬
citu xp̃iano suꝑati & disꝑsi sunt.
Eciã & eiꝰde xp̃ianissimi regis du¬

Expanded text:
paravit, quamvis non facile quod suis paravit, quamvis non facile quod suis artibus conduceret in Karoli animo invenerit: discordaverant antea, adeo ut magnis motibus utrobique concurrentibus, etiam negotiatorum commeatus prohiberentur. Est epistola Albini, hujusce rei index, cujus partem hic apponam, documentum ingens magnanimitatis et fortitudinis Karoli, qui omnem aetatem triverit in bellis contra paganos Deo rebelles. § 91. Antiqui, inquit, Saxones, et omnes Fresonum populi, instante rege Karolo, alios praemiis et alios minis solicitante, ad fidem Christi conversi sunt; sed anno transacto idem rex cum exercitu irruit super Sclavos, eosque subegit suae ditioni. Avares, quos nos Hunos dicimus, exarserunt in Italiam, et, a ducibus praefati regis Christianis superati, domum cum opprobrio reversi 128 sunt. Similiter et gariam irruerunt, qui et ipsi ab exercitu Christiano superati et dispersi sunt. Etiam et ejusdem Christianissimi regis du
Abbreviated transcription (Latin):
latũ. ut si quispiã ex subiectis fuis
rã regil ⁊ pͥncipib quãq uniu̾so
popło tͣnsgressus fuerit dñica man¬
data. ex cõmunicet eũ usq dũ peni¬
teat: ⁊ sumpenitens fuerit. sit uob̾
sic̃ ethnicꝰ ⁊publicanꝰ. De scdo ethel-¬
bardo iã facto archiep̃o dorou̾nen¬
sis eccłe sic̃ a nobpoposcit ur̃orum
de eiꝰ quas dudũ tenuit ablate ft̃:
nos poĩa enueleatiꝰ trutinantes
sede omĩa in integro ipsã parro¬
chiã numero xii. beato augusti¬
no syncello suo archiep̃o itlidisse.
& confirmasse ep̃os consecrandi.
Unde & nos ui̾tate ipsa reꝑta. or
sic̃ antiquitꝰ fuerunt. constituen¬
tes reddidimꝰ. ⁊ pͥuilegeũ confir¬
mationis sedm sacroꝵ canonum
censurã eccłe sue obseruandum
tradidimus.
ffa interea ne sibi fraudi fo¬
rent. dure inprouintiales ad¬
missa: undiq amicos regis uene¬
rans. pacẽq concilians. brithtͥ¬
tũ dedit. liarolũ magnũ regẽ fran¬
corũ frequentib legationil amieũ

Expanded text:
 ut si quispiam ex subjectis suis, tam regibus et principibus quamque universo populo, transgressus fuerit Dominica mandata, excommunicet eum usque poeniteat, et, si impoenitens fuerit, sit vobis sicut ethnicus et publicanus. De vero Ethelardo jam facto archiepiscopo Dorovernensis ecclesiae, sicut a nobis poposcit vestrorum de ejus, quas dudum tenuit, ablatae sunt, nos, per omnia enucleatius trutinantes, rum, 127 in integro ipsam parochiam numero duodecim beato Augustino syncello suo archiepiscopo tradidisse, et confirmasse episcopos consecrandi. Unde et nos veritate ipsa reperta osicut antiquitus fuerunt, constituentes reddidimus, et privilegium confirmationis, secundum sacrorum canonum censuram, ecclesiae suae observandum tradidimus. » Offa interea, ne sibi fraudi forent dure in provinciales admissa, undique amicos reges venans, pacemque concilians, Brithrimagnum regem Francorum frequentibus legationibus amicum
Abbreviated transcription (Latin):
ptationis. Nõ st̃ condigne passio¬
nes hꝰtp̃ris: ad fut᷑am głam q̃
reuez. labit᷑ in nob̃. Prosequebant᷑
dicta. lacͥme: & suspiriorũ dif¬
ficultas. Ia uͦ noctib quia deerart
q̃ docerent᷑: uł u̾ba exciperent lucu¬
brabat ipse sibi ꝑnor ingr̃arũ actions ⁊
psamorũ cantii: implens sapientissi

Expanded text:
t condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam quae revelabitur in nobis. » Prosequebantur dicta lachrymae, suspiriorumque difficultas. Jam vero noctibus, quia deerant qui docerentur vel verba exciperent, lucubrabat ipse pernox in gratiarum actione et psalmorum cantu, implens sapientissimi
Abbreviated transcription (Latin):
aprehensũ pede regis. ad ossuũ stans
atraxit. Iulo resupinato. secutꝰ risus
normannorũ. francis reprehenden¬
tib factũ excusat. rollo impuden¬
tiam: allegans prouintie sue mo¬
rem. Ita reb compositis rotoma¬
gũ reduit: ibiq diẽ clausit. anno¬

Expanded text:
apprehensum pedem ejus ad os suum stans apprehensum pedem ejus ad os suum stans attraxit: quo resupinato, secutus est risus Northmannorum; Francis reprehendentibus factum, excusat Rollo impudentiam, allegans provinciae suae morem: ita rebus compositis Rotomagum rediit, ibique diem clausit.
Abbreviated transcription (Latin):
picati: multa eorũ cede quantũ fortu¬
na aspirabat gaudiũ suũ saciarunt.
Euasit tamen rollo: quem sue fidei
deus referuabat. Nec multo post ro¬
tomangũ. ⁊ confines urbes armis
ut supͣ lectũ est: normannos uicit
quidem. sed non expulit. At uͦ liaro
calui. exfilio luchdouieo ut pͥus
tetigi: multociens adu̾sis bellis ex¬
ꝑtus nichil sibi fortunã restituere
quod aliis abstulisset. cũ magnatib
librato consilio. bonũ ẽẽ lib̾alitatẽ
abstin̾e̾ regiamcũ ñ posset ꝓpulsa-¬
re iniuriam rollonẽ pacifice arcer¬
siuit. Erat ille iã grandeuus: ⁊ facile
ad concordiam inclinatꝰ est. Ita fedꝰ
ictũ est. ut baptisina susciꝑet. o t̾¬
ram illam de rege. sicut de dño suo
cognoscẽt. Y considerari potuit. ĩ¬
genita ⁊ effrenis barbaries uiri. Si¬
quidẽ cũ dono concesso astantes
suggererent. ut pede largitoris os
cularet᷑. dedignatꝰ genib aduolui:

Expanded text:
picati, multa eorum caede, quantum fortupicati, multa eorum caede, quantum fortuna aspirabat, 200 gaudium suum satiarunt. Evasit tamen Rollo, quem suae fidei Deus reservabat. Nec multo post Rotomagum et confines urbes armis ut supra lectum est, Northmannos vicit quidem, sed non expulit. At vero KaroCalvi ex filio Lodowico, ut prius tetigi, multotiens adversis bellis expertus, nihil sibi fortunam restituere, quod aliis abstulisset: cum magnatibus librato consilio bonum esse liberalitatem ostentare regiam, cum non posset propulsare injuriam, Rollonem pacifice accersivit. Erat ille jam grandaevus, et facile ad concordiam inclinatus est. Ita foedus ictum est ut baptisma susciperet, et terram illam de rege sicut de domino suo cognosceret. Ubi considerari potuit ingenita et effraenis barbaries 201 viri siquidem cum, dono concesso, astantes suggererent ut pedem lcularetur, dedignatus genibus regis advolvi,
Abbreviated transcription (Latin):
andi multis calamitatib a pollone
cdctus. partem illi gallie que nunc nce¬
mannia uocatur concessit. Longũ ẽ
ꝯsequi quot annis & quanta audati¬
aomnia inquietauerint normanni
ab occeano britannico. ut ante moe¬
moraui: usq ad terrenũ mare. Primo
hasten: mor rollo. Qui nobili sed ꝑue-
iustatem obsoleta prosapia. noricoꝵ
oitus regis p̾cepto: patͥa carens multos
quos uł es alienũ uł conscientia sce¬
lerũ exagitabat. magnis speb sollicita¬
tossecum abduxit. Itaq piraticã agg̾sus
cũ uͥq lib̾a spatiaret᷑ insania: apud
carnotum hesit. Siquidem ciues nec
armis nec muris confisi: beate dñe suf
quoq eiusde uͥginis quam karolus
caluus cũ aliis reliquiis a constanti¬
nopolim aduexerat. in modũ uexil¬
li suꝑ propugnacula: custodũ tͥta
pectorib uentis exponunt. Hostes insa-
nurridere: & in eam mane sagutas di¬
rig̾e nonimpune. Nã mox ocłis obnubi¬
latis: nec retꝰ regredi nec ante tendere
ualuere. Id oppidam letis animis cons¬

Expanded text:
ardi, multis calamitatibus a Rollone coactus, partem illi 199 Galliae, quae nunc Normannia vocatur, concessit. Longum est persequi quot annis et quanta audacia omnia inquietaverint Northmanni ab oceano Britannico, ut ante commemoravi, usque ad Tyrrhenum mare. Primo Hasteng, mox Rollo, qui nobili sed per vetustatem obsoleta prosapia Noricorum ortus, regis praecepto patria carens, multos, quos vel aes alienum vel conscientia scelerum exagitabat, magnis spebus sollicitatos secum abduxit. Itaque piraticam aggressus, cum ubique libera spatiaretur insania, apud Carnotum haesit; siquidem cives, nec armis nec muris confisi, beatae dominae quoque ejusdem virginis, quam Karolus Calvus cum aliis reliquiis a Constantinopoli advexerat, in modum vexilli super propugnacula, custodum trita pectoribus, ventis exponunt: hostes visam ridere, et in eam per inane sagittas dirigere; non impune, nam mox, oculis obnubilatis, nec retro regredi nec ante tendere valuere. Id oppidani laetis animis cons
Abbreviated transcription (Latin):
ducens in portũ salutis. & offerre ꝓ
illis hostiã dignã. & immaculatã ĩ
conspectu diuine maiestatis om̃ipo¬
tenti d̾o. E qr multũ uob̃ p̾nõiatꝰ
arcbiep̃c iomĩ sanctitate sua & uii¬
te conu̾satione. ult᷑ citͦq placuit ual¬
de numis ei credentes. ex auctoritate

Expanded text:
ducens in portum salutis, et offerre pro ducens in portum salutis, et offerre pro illis hostiam dignam et immaculatam in conspectu divinae majestatis omtenti Deo. Et quia multum nobis praenominatus archiepiscopus in omni sanctitate sua et vitae conversatione ultro citroque placuit, valde nimis ei credentes, ex auctoritate ei
Abbreviated transcription (Latin):
necnon. Idecessorũ sc̃orũ nr̃oiũ pon¬
tificũ canonica censura p̾dicante u¬
stre regali excellentie. seu cunctis pͥn¬
cipib gentis ur̃e. ⁊ uniu̾so popło d̾i
edisserit. neqͣquã in ortodoxa eorum
doctͥna qͥppiã resistere debeatis. dñ
ac redemptore nr̃o ineu̾gło dicente
uͥant. qui uos recipit. me recipit. il
recip̃ propħam in nõie proph̃e mnd¬
dem propħe accipiet. Quantõnia¬
cuti ⁊ est uidelicet clarissimꝰ dig¬
illũ scitis. prudentẽ. bonis omal
morib: d̾oq ⁊ hominib dignũ. Ec̃ce
sili dulcissime. & amantissime. atq
prestantissime. rex bone inhis tuis
assertionib collaudamꝰ dm om̃po¬
tentẽ. qui talẽ uob̾ demonstrauit
antistitẽ. qͥ sic̃ uerꝰ pastor indic̾e u̾bis
scdm doctͥnã scãrũ scͥpturarũ. dignã
penitentiã ualet. & eruere qui sub
dicione sac̾dotali eiꝰ existunt. anima ᷤ
eorũ ex inferno inferiori. & ab igne
inexstinguibili. deducens eos & infra¬

Expanded text:
nec non praedecessorum nostrorum sanctorum pontificum, canonica censura praedicante, vestrae regali excellentiae, seu cunctis principibus gentis vestrae et universo populo Dei edisserit, nequaquam in orthodoxa eorum doctrina quidpiam resistere debeatis, Domino ac redemptore nostro in Evangelio dicente, ubi ait: Qui vos recipit, merecipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet. Quanto macuti et est videlicet clarissimus atqillum scitis prudentem, bonis ornatum moribus, Deo et hominibus dignum; ecce fili dulcissime et amantissime atque praestantissime, rex bone, in his tuis assertionibus collaudamus Deum omnipotentem qui talem vobis demonstravit antistitem, qui, sicut verus pastor, indicere verbis secundum doctrinam sanctarum scripturarum dignam poenitentiam valet, et eruere, qui sub ditione sacerdotali ejus existunt, animas eorum ex inferno inferiore, et ab igne inextinguibili deducens eos et infra
Abbreviated transcription (Latin):
sigens anglorũ sic̃ in frantiã ⁊ italia.
& ab ipsis paganis nob̃ improperat᷑
sp̃tis legitimis matrimoniis. ꝑ adul¬
teria defluit. nascitã ex tali cominixti¬
one sit gens ignaua. & dĩ contemptrix:
que ꝑditis morib patͥã pessumdet. Si¬
cut burgundionib & prouintialib
& hyspanis contigit. quos sarraceni
multis annis infestarunt ꝓpt̾ pecca
ta preterita. Preterea nuntiatũ est no¬
b quod multa pͥuilegia eccłarũ &
monasteriorũ auferens: adhoc auden¬
dũ dĩces. tuos cxemplo prouoces. Sed
recogita queso quã t̾ribilẽ iuindictã
deus in anteriores reges exercuit: eiꝰ

Expanded text:
si gens Anglorum, sicut 114 in Francia et Italia, si gens Anglorum, sicut 114 in Francia et Italia, et ab ipsis paganis nobis improperatur, spretis legitimis matrimoniis per adulteria defluit, nascitura ex tali commixtione sit gens ignava et Dei contemptrix, quae perditis moribus patriam pessundet; sicut Burgundionibus et Provincialibus et Hispanis contigit, quos Saraceni multis annita praeterita. Praeterea nuntiatum est nobis, quod multa privilegia ecclesiarum et monasteriorum auferens, ad hoc audendum duces tuos exemplo provocas. Sed recogita, quaeso, quam terribilem vindictam Deus in anteriores reges exercuit ejus
Abbreviated transcription (Latin):
sit. uc tu qui multis gentil dono cͥa
dñaris: ad in uiriã eiꝰ sis libid̾ini ser¬
uuꝰ. Audiuimꝰ prete̾a quod obtima¬
tes pene om̃s gentis mertiorũ tuo
exemplo legitimas uxores deferant e
adulteras ⁊ scĩmoniales construpent
tio. Nã in antiqua saxonia uͥ nullac̃
maritata sub coniuge fuerit adulte
rata. manu propria strangulatam
cremant. ⁊ suꝑ fossam sepulte corri¬
torẽ suspendunt. aut cingulodenus
uestil abscisis. flagellant eã caste ma¬
trone ⁊ cultellis pungunt. & de uilla
inuillã occurrunt misse noue. fa¬
gellantes donec interimant. Insuꝑi
Uxinedi quod ẽ fedissimũ genꝰ homi¬
nũ ħc habent morẽ. ut mulier uno
mortuo se in rogo cremati parit̾ arsi¬
ra p̾cipitet. Si gͦ gentiles dm̃ ignoran¬
tes tantũ. ⁊elũ castimonie habeans
quid tͥ conuenit fili uniẽ. qui iͥauꝰ
& rex es: Parce gͦan : me tue. panls
multitudim populi: tuo pereuntis ex¬
emplo. de quorũ animab rationem.
redditurꝰ es. Attende &e illud quod

Expanded text:
sit, ut tu, qui multis gentibus dono Dei dominaris, ad injuriam ejus sis libidinis servus. Audivimus praeterea, quod optimates pene omnes gentis Merciorum tuo exemplo legitimas uxores deserant, et adulteras et sanctimoniales constuprent.uta. Nam in antiqua Saxonia, ubi nulla erna domo, vel maritata sub conjuge fuerit adrata, manu propria strangulatam cremant, et supra fossam sepultae corruptorem suspendunt; aut, cingulo tenus vestibus abscissis, flagellant eam castae matronae et cultellis pungunt, et de villa in villam missae occurrunt novae flagellatrices, donec interimant. Insuper et Winedi, quod est foedissimum genus hominum, hunc habent morem; ut mulier, viro mortuo, se in rogo cremati pariter arsura praecipitet. Si ergo gentiles, Deum ignorantes, tantum zelum castimoniae habent, quid  rex es? Parce ergo animae tuae; parce multitudini populi tuo pereuntis exemplo, de quorum animabus redditurus es rationem. Attende et illud: quod
Abbreviated transcription (Latin):
ultionẽ executꝰ tota hyeme rese-¬
dit: apłicũ ꝑ d̃i miraculũ plane
loquentẽ & uidentẽ ꝓͥo tͥbuna¬
li restituens. Int̾ has moras qui¬
rites collato cũ p̾sule consilio.
die natalis dnĩ augustũ inopina¬
te acclamant. Qd cognomen licet
inuitꝰ & insuetũ amisisset: postea
tam̃ animositate qͣ decebat ꝯtͣ im¬
peratores constantinopolitanos de¬
fendens. ludouico filio ħ̾editariũ
ꝯtͣdidit. Ex eiꝰ gen̾e̾ regnauere in il
ad hugonẽ cogͣmento capet. aquo
descendit modernꝰ ludouicꝰ. Ex eade
radus rex teutonicoeũ. illud imperi¬
um arripuit. Huiꝰ nepos fuit octo¬
ille maximꝰ: nchil probitatis de¬
bens omnib ante se imperatorib.
Itauirtute & gr̃a mirabilis: here¬
dicatẽ imꝑii posteris reliquit suis.
Dam modernꝰ henricꝰ ex eiꝰ sangͥne
lineam trahit.

Expanded text:
ultionem executus tota hieme reseultionem executus tota hieme resedit; apostolicum, per Dei miraculum plane loquentem et videntem, proprio tribunali restituens Inter has moras Quirites, collato cum praesule consilio, die Natalis Domini Augustum inopinate acclamant. Quod cognomen, licet invitus ut insuetum admisisset, postea tamen, animositate qua decebat contra imperatores Constantinopolitanos defendens, Ludowico filio haereditarium contradidit. Ex ejus genere regnavere in illa ad Hugonem cognomento Capet, a quo descendit modernus Ludowicus. Ex eadem radus, rex Teutonicorum, illud imperium arripuit. Hujus nepos fuit Oto maximus, nihil probitatis debens omnibus ante se imperatoribus, ita virtute et gratia mirabilis haereditatem imperii posteris reliquit suis; nam modernus Henricus ex ejus sanguine lineam trahit.
Abbreviated transcription (Latin):
dudũ a solita uͥtute degeneranti¬
ly. nec ullã italie ꝙ eccłe roma¬
ne opẽ ferentib. que multis an¬
nis tyrannidẽ langobardoꝵ suspi¬
rauerant. ide pp inuirias illorum
potestati francorũ applorauit. Qua¬
ꝓpt̾ pipmꝰ alpib transcensis deside¬
riũ regẽ langobardorũ. ita coarta¬
ret. ⁊ ne repeteret sacramento firma¬
ret. franciã reu̾sus post aliquod an¬
nos obiit: suꝑstitib lib̾is Rarolo &
karlomanno. Karlomannꝰ post bi¬
enniũ finẽ uite habuit. Rarolus
nomen magni ab effectu sortitꝰ. du¬
plo quã pat̾ habuerat regnũ am¬
pliauit.xxxͣ. &. eo ampliꝰ annis sim¬
peratoria appellatione. quamuis
sepe ab adriano pp̃muitaret᷑ tem¬
perans. Uerũ eodẽ apłico defunc¬
to cũ consanguinei eiꝰ leonẽ scĩssi¬
mũ qͥ successerat plagis in eccła b̃i
petͥ affecissent: adeo ut & linguã
mutilarent. ⁊ lumina terebra¬
rent: romã ad reformandũ statũ
eccłẽ ire maturauit. Ibĩ improbos

Expanded text:
dudum a solita virtute degenerantibus, nec ullam Italiae et Ecclesiae Romanae opem ferentibus, quae multis annis tyrannidem Longobardorum suspiraverant, idem Papa injurias illorum potestati Francorum apploravit. Quapropter Pipinus, Alpibus transcensis, Desiderium regem Longobardorum ita coarctastitueret, et, ne repeteret, sacramento firmaret. Franciam reversus, post aliquot annos obiit, superstitibus Karolo et Karlomanno. Karlomannus, post biennium, finem 100 habuit. Karolus, nomen Magni ab effectu sortitus, duplo quam pater habuerat regnum ampliavit; triginta et eo amplius annis simimperatoria appellatione, quamvis saepe ab Adriano papa invitaretur, temperans. Verum, eodem apostolico defuncto, cum consanguinei ejus Leonem sanctissimum, qui successerat, plagis in ecclesia beati Petri affecissent, adeo ut linguam mutilarent, et lumina terebrarent, Romam ad reformandum statum Ecclesiae ire maturavit. Ibi in improbos
Abbreviated transcription (Latin):
ne ueniat. ut ꝑ di miscłiam s¬
ofiturũ in nob̃ ꝑcipiat fructũ. srimũ
namq ẽ quod pontifices nr̃i. ac ꝑitis¬
simi quiꝙ in nob dicunt quod ꝯtͣ
canonaes & apłica statuta que nob̃
a pat᷑ beatissimo gregorio dirigente
statuta sunt scitis uos siẽ auctoritas
dorouernensis metropolitani in du¬
asscindat᷑ parrocias: cuiꝰ eodẽ patre
mandante ditioni. subiacẽ debent

Expanded text:
ine veniat, ut per Dei misericordiam pine veniat, ut per Dei misericordiam profuturum in nobis perficiat fructum. primum namque est quod pontifices nostri ac peritissimi quique in nobis dicunt, quod contra canones et apostolica statuta, quae nobis a patre beatissimo Gregorio dirigente statuta sunt, sicut vos scitis, auctoritas Dorobernensis metropolitani in duas scinditur parochias, cujus, eodem patre mandante, ditioni subjacere debent
Abbreviated transcription (Latin):
runt ab antecessorib meis adipisei har
ipse humilis peto: & a uob̃ oscĩsi¬
me impet᷑re cupio. quatinꝰ in pͥmis
adoptionis sorte me tͥfiliũ suscipias
sicuti te mͥ patͥs ꝑsona diligo. & tors
obedientie uirib semꝑ amplector.
Debet enĩ int̾ tantas ꝑsonas fides ser
uari: & inuiolata caritas eustodiri:
q pat̾na pietas filiorũ felicitas in di
ẽẽ credenda. est: scđm illud erachie. Iaĩ
filiis notã faciet ueritatẽ tuam deus.
In quib u̾b te amande genitor im¬
ploro: ut filio tuo tã isi indignoue¬
ritatẽ dñi tiuis u̾b̃ sacroscĩs notã face
non deneges ut ꝑ tuã sanã eruditionẽ
uti nob̃ de multimodis inquisitio¬
nil suꝑ quis maximã subtilicatẽ
nram dignũ duximꝰ ꝑqͥrere uenis¬
ne respondeas: ne scõꝵ t̃dicio pa¬
trum. & ab illis t̾clita nob̾ regula
quasi incognita ꝑ aliquid uite¬
tur in nob̾: s sermo tuus ditteł
nob̾ in caritate &. mansuerud¬

Expanded text:
runt ab antecessoribus tuis adipisci; hanc runt ab antecessoribus tuis adipisci; hanc ipse humilis peto, et a vobis, o sanctissime, impetrare cupio, quatenus in primis adoptionis sorte me tibi filium suscipias, sicut te in patris persona diligo, et totis obedientiae viribus semper amplector. Decet enim inter tantas personas fides sancta servari et inviolata charitas custodiri; quia paterna pietas filiorum felicitas in Deo esse credenda est, secundum illud Ezechiae: Pater filiis notam faciet veritatem tuam, Domine. In quibus verbis te, amande genitor, imploro, ut filio tuo tametsi indigno veritatem Domini tuis verbis sacrosanctis notam facere non deneges, ut per tuam sanam eruditionem, ut nobis de multimodis inquisitionibus, super quibus maximam subtilitatem vestram dignum duximus perquirere, benigne respondeas, ne sanctorum traditio Patrum et ab illis tradita nobis, regula quasi incognita per aliquid vitietur in nobis, sed sermo tuus directus nobis in charitate et mansuetud
Abbreviated transcription (Latin):
q unde tͥ apłica dignitas: inde no¬
his fidei uitas innotuit. Qpꝑ opor¬
tunũ arbitror tuis scĩs ussionibus
aurem obendientie nr̃e humilit̾
ielmnari: & que tue pietati rite
nob̾ sequenda uideant᷑ toto nisu
implenda: que uero rationi con¬
traria dep̾hensa fuerint citius
declinanda: ac interim anobis
om̃imodis resecanda. S mͦ ego ke en¬
uulfus gr̃a di rex excellentiã tuam
humilis exoro: ut te sine offenssiõe
anum ur̃i de profectunr̃o ut opta¬
mꝰ liceat alloqui: qͣtinꝰ ingremiũ¬
me pietatis tue tͣnquilla pace ꝑcipi¬
as. & qͣm m̃itorũ nulla facultas eri¬
git. larga benedictionis tue ubertas
ad plebem suam regendam locuple¬
tet. ut una mecũ gentẽ quam ur̃a
apłica auctoritas. fidei rudiñtis in¬
buit. ꝑ interͣsionẽ tuã cont᷑ impeꝰ
quod ipse deus dedit nobis dilatam
dignet᷑ hanc benedictionẽ om̃s qui an¬
te me sceptro prefuere mertiorũ merie¬

Expanded text:
quia unde tibi apostolica dignitas, inde noquia unde tibi apostolica dignitas, inde nobis fidei veritas innotuit: quapropter opportunum arbitror tuis sanctis jussionibus aurem obedientiae nostrae humiliter inclinari, et quae tuae pietati rite nobis sequenda videantur toto nisu implenda; quae vero rationi contrario deprehensa fuerint citius declinanda, ac interim a nobis omnimodis resecanda. Sed modo ego Kenulfus, gratia Dei rex, excellentiam tuam humilis exoro, ut te sine offensione animi vestri, de profectu nostro, ut optamus, liceat alloqui, quatenus me in gremium pietatis tuae tranquilla pace percipias, et quem meritorum nulla facultas erigit, larga benedictionis tuae ubertas ad plebem suam regendam locupletet; ut una mecum gentem, quam vestra apostolica auctoritas fidei rudimentis imbuit, per intercessionem tuam contra impetus quod ipse Deus dedit nobis, dilatare dignetur. Hanc benedictionem omnes qui ante me sceptro praefuere Merciorum, merue
Abbreviated transcription (Latin):
tissimo leoni. sce ⁊ apłice sedlis¬
Romane. pontifici: Renulfus gr̃ã¬
dĩrex mertiorũ. cũ ep̃is. ducib. &¬
om̃i sub nr̃a ditione dignitatis gͣ¬
du. sincerissime dilectionis indño
salutẽ. Grãs omnipotenti d̃o sẽꝑ
agimꝰ: qui eccłam suo p̾cioso sangͥ¬
ne acquisitã int̾ diu̾sas mundi
huiꝰ procellas. nouis semꝑ pͥori¬
b: ad uitã sũptis: suescit ducib¬
ad portũ salutis attͣhere: eãq noua
luce infundere: qͣtmꝰ nulla sit tene¬
brarũ errore fuscata: s uiã u̾itatis
in offenso pede gͣidiat᷑. Unde mĩto
om̃is ꝑ orb̃e exultat eccła: quia cũ
om̃iũ uerꝰ remunerator bonorũ
głosissimũ gregis sui pastorẽ. adria¬
nũ ꝑpetuo remunerandũ. suꝑ e¬
thera duxisset. suis tam̃ oiuib pia
crexit prouidentia p̾uiũ: quiscit
ouile dñicũ ad caulas ñ inferiꝰuite
agitare. Nos qͦ mĩto quoᷤᷤ extremi¬
illiꝰ proceritaᷤᷤ nob̃ ꝑennis exultatio:

Expanded text:
praesens et quam brevis, et quam momentaquam ignominiosum sit ut brevis vitae homo mala exempla in perpetuum posteris relinquat. Incipe ergo melioribus moribus vitam componere, et salutem. Gratias omnipotenti Deo semper agimus, qui ecclesiam, suo pretioso sanguine adquisitam, inter diversas mundi hujus procellas, novis semper, prioribus ad vitam sumptis, suescit ducibad portum salutis attrahere, eamque nova luce infundere, quatenus nullo sit tenebrarum errore fuscata, sed viam veritatis inoffenso pede 121 gradiatur: unde merito omnis per orbem exultat ecclesia, quia cum omnium verus Remunerator bonorum gloriorissimum gregis sui pastorem Adrianum perpetuo remunerandum super aethera duxisset, suis tamen ovibus pia erexit providentia praevium, qui scit ovile Dominicum ad caulas non inferius vitae agitare. Nos quoque merito, quos extremiillius prosperitas nobis perennis exultatio;
Abbreviated transcription (Latin):
euasit. E sunt quide ñ nulloꝵ sc̃oꝵ
corporales exiuiuȩ. nulliꝰ oĩno labis ꝯ
ne udiciũ suũ ponderent. ego istud
gͥtiꝰ & euidentiori miracło diuinius
ẽẽ. ꝓnuntio. Na usu etiã p̃ciosa dege¬
us. Iã uͦ suꝑfluꝰ essẽ: sidicẽ affectarẽ
quã sedulus fuerit p̾ces in altũ diri¬
gere. uotis celos onerare. Ado ẽ ampli-¬
or laus ista in osuualdo: quã ut nr̃a
oratione indigeat. cumulari. Quãdo
enĩ negligeret: qͥ rebellione ꝑpendam
regẽ mertioꝵ excitata. cũ stipatorib
fusis. ipse quoq ferratã siluã in pecto¬
re gereret. nec atͦcitate uulnerũ nec
mortis confinio potuit argui: qͥn pro
animab fideliũ suorũ dnõ dõ suppli¬
caret: Ita uir in scło ingentis głe mag¬
ne apud dm̃ grẽ animã exuens: gratio¬
sam sui posteris profudit memoriam
ꝑ miracłoꝵ frequentiã. Merito. Res
habundare diuitiis & nolle lasciui¬

Expanded text:
evasit. Et sunt quidem nonnullorum sanctorum evasit. Et sunt quidem nonnullorum sanctorum corporales exuviae, ne judicium suum ponderent, ego istud gratius, et evidentiori miraculo divinius esse pronuntio: nam usu etiam pretiosa degeus. Jam vero superfluus essem, si dicere affectarem quam sedulus fuerit preces in altum porrigere, votis coelos onerare. Adeo est amplior laus ista in Oswaldo quam ut nostra oratione indigeat cumulari. Quando enim rogatus negligeret, qui rebellione per Pendam regem 73 Merciorum excitata, cum stipatoribus fusis ipse quoque ferratam silvam in pectore gereret, nec atrocitate vulnerum, nec mortis confinio, potuit argui quin pro animabus fidelium suorum Domino Deo supplicaret? Ita vir in seculo ingentis gloriae, magnae apud Deum gratiae, animam exuens gratiosam, sui posteris profudit memoriam per miraculorum frequentiam: merito. Res abundare divitiis, et nolle lascivi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsequit᷑.mͦ: quarũ nos cõpetentes par¬
ticulas uelud quod̾a cõplectim᷑ epylo¬
go. Quãtꝰ enĩ in eiꝰ pectore fidi feruor
caluerit. facile ex hoc animadu̾tes
qͦd si quando antistes aldanꝰ scotice au¬
ditorib facienda ꝓpon̾et. & int̾pres de¬
esset. confestĩ rex ipse quamuis indutꝰ
clamide uel auro rigentẽ. uel tyrios
murices estuantẽ: id minꝰ dignant̃
corripiens barbari sermonis in uolu¬
crũ patͥa lingua expediret. Uulgatissi
mũ eit ꝙͦ quod crebro apositis obsoniis
cũ conuiue in cybos dentes acuerent.
mentes intenderent ipse uoluptatem
frenarit. penuria sua pauperũ m̾ca¬
ter absolutã esse celestis sententie fidem:
quã diuinũ qͦndam resultauit ora
ditor mirari debeat. & inficiari ñ ua¬
leat: dextera illa regalis. tantarũ elemo¬
sinarum largitrir. hodieq cũ brachi¬
o cute & neruis incorrupta uiget. To¬
tũ uͦ corpus reliquũ p̃t̾ ossa incineres
resolutũ: cõmunionẽ mortalitatis ñ

Expanded text:
competentes particulas velut quodam complectemur epilogo. Quantus enim in ejus pectore fidei fervor coaluerit, facile ex hoc animadverteres, quod si quando antistes Aidanus Scottice auditoribus facienda proponeret, et interpres deesset, confestim rex ipse, quamvis indutus chlamydem, vel auro rigentem, vel Tyrios murices 72 aestuantem, id munus dignanter corripiens, barbari sermonis involucrum patria lingua expediret. Vulgatum quoque est, quod crebro appositis obsoniis, cum convivae in cibos dentes acuerent, mentes intenderent, ipse voluptatem fraenarit, penuria sua pauperum mercater absolutam esse coelestis sententiae fidem, quam divinum quondam resultavit oracditor mirari debeat, et inficiari non valeat, dextra illa regalis, tantarum eleemosynarum largitrix, hodieque cum brachio, cute et nervis, incorrupta viget; totum vero corpus reliquum, praeter ossa, in cineres dissolutum, communionem mortalitatis non
Abbreviated transcription (Latin):
ut recorderis quã fugitiua sit uita
presens. & quã breius & momenta¬
nea delectatiospurcitio carnis. &
quã ignomimosũ sit ut breuis ui¬
te homo. mala exempla inꝑpetu-¬
ũ posteris relinquat. Incipe gͦ me¬
lioril morily uitã componere. qr
p̾t̾itos errores iuuentutis corrigere.
ut hic coram hominils laudem
habeas: & infuto᷑ et̾na gła gaude¬
as. Ualere celsitudinẽ tuã. ꝙ& in
bonis morib profic̾ẽ optamꝰ.

Expanded text:
ut recorderis quam fugitiva sit vita praesens et quam brevis, et quam momentanea delectatio spurcae carnis, et quam ignominiosum sit ut brevis vitae homo mala exempla in perpetuum posteris relinquat. Incipe ergo melioribus moribus vitam componere, et praeteritos errores juventutis corrigere, ut hic coram hominibus laudem habeas, et in futuro aeterna gloria gaudeas. Valere celsitudinem tuam, et in bonis moribus proficere, opcorderis quam fugitiva sit vita
Abbreviated transcription (Latin):
giorũ factorẽ splendide cũ suis comi¬
til epulantẽ sp̃c malignꝰ arripuit:
& sine confessione & uiatico cum
diabolo sermocinanti & legẽ di de¬
testanti. animã extorsit. Dererũ qͦ
regẽ deirorũ & bernitiorũ earumdẽ
culparũ reũ. ita effrenẽ egit ut regnũ
& iuuenilem etatẽ contemptibili
morte amiteret. Harolus quoq pͥn-¬
lienĩe. pat̾nis. & submxis p̾cib dep̃¬
cam᷑. ut non despicias consilium
patrũ tuorũ: qui ꝓd̾i amore celsi¬
tudinẽ tuã appellare satagunt.
Nichil enĩ bono regi salubriꝰ quã
sicõmissa cũ arguunt᷑ libent̾ em̃¬
dent᷑: quia ꝑsalomonẽ dr. E dilig̃¬

Expanded text:
giorum fractorem, splendide cum suis comitibus epulantem spiritus malignus arripuit: et sine confessione et viatico, cum diabolo sermocinanti, et legem Dei detestanti animam extorsit. Osredum quoque regem Detrorum et Bernitiorum, earumdem culparum reum ita effrenem egit, ut regnum et juvenilem aetatem contemptibili morte amitteret. Carolus quoque prinissime, paternis et subnixis precibus deprecamur ut non descpicias consilium patrum tuorum, qui pro Dei amore celsitudinem tuam appellare satagunt. Nihil enim bono regi salubrius quam si talia commissa, cum arguuntur, libenter emendentur; quia per Salomonem dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
magis propͥe se francos appellari ui¬
bent: eos qͦs nos francos putamꝰ galppi¬
las. antiquo uocabulo quasi gallos
nuncupant. Qͥly & ego ascensũ cõmo¬
do: sciens quod karolus magnus q̃
regem francorum fuisse nemo qui
in inficias eat. ea gentili lingua usis
sit: quam franci transrenani teruit
legenti uitã Baroli m promptu ocẽt
quod sermo meus auͦ non exulat. An
Neposfaramundi fuit meroueus aq¬

Expanded text:
magis proprie se Francos appellari jumagis proprie se Francos appellari jubent; et eos quos nos Francos putamus, Galwales antiquo vocabulo quasi Gallos nuncupant. Quibus et ego assensum commodo, sciens quod Karolus magnus, quem regem Francorum fuisse nemo qui in inficias eat, ea gentilitia lingua usus sit quam Franci Transrhenani terunt. Legenti vitam Karoli in promptu occurrit quod sermo meus a vero non exulat. AnnNepos Faramundi fuit Meroveus, a
Abbreviated transcription (Latin):
ane qm̃ ad id locorũ uenimꝰ ut
karoli magni mentiose ultͦ in
ferret uolo de linea regũ francorũ
De qua multa fabulat᷑ antiquitas
ueritatẽ subtȩxere. Nec multũ a ꝓ¬
posito elongabor qͥa ꝓgeniẽ eorũ nes¬
cire. dampnũ duco scientie. cũ & con¬
fines nob̾ sint: & ad eos marime xp̃i¬
anũ spectet imperiũ. Et forte qͥb¬
dam non in iocumdũ uidebit᷑. si hos
pcurrant compendiũ. quib magni
uolumina euoluere non erit omim
bulo dicti: quod iussu p̾mi ualen¬
tiniani imperatoris a lanos in meotss
plaudes refugientes eiecerint Panu
prius &x exilis: incredibile quantũ br¬
ui adoleuit. decenni uestigaliũ madis¬
gentia. Hoc enĩ pacto: ante bellũ saili¬
tis discͥmen mnierant. Ita accedente
lib̾tate mĩmensũ acti. pͥmo mariũ
partẽ germanie. procedente temꝑ
totas gallias occupantes: signa sua co¬
mitari coegerunt. Ande lotharingi
ce alamanni ⁊ ceti transrenani poplt
qͥ imperatori teudonicorũ subiectifi

Expanded text:
am ad id locorum venimus 95 ut Karoli magni mentio ultro se inferret, volo de linea regum Francorum, de qua multa fabula ut antiquitas, veritatem subtexere; nec multum a proposito elongabor, quia progeniem eorum nescire damnum duco scientiae, cum et confines nobis sint, et ad eos maxime Christianum spectet imperium. Et forte quibusdam non injucundum videbitur si hoc percurrant compendium, quibus magni volumina evolvere non erit otiumbulo dicti, quod, jussu primi Valentiniani imperatoris, Alanos in Moeotidas paludes refugientes ejecerint. Parva gens prius et exilis, incredibile quantum brevi adoleverit decenni vectigalium indulgentia; hoc enim pacto ante bellum salutis discrimen inierant. Ita accedente libertate in immensum aucti, primo maximam partem Germaniae, 96 procedente tempore totas Gallias, occupantes, signa sua comitari coegere: unde Lotharingi et Alamanni, et caeteri Transrhenani populi qui imperatori Teutonicorum subjecti sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
rolũ & ibi seu t̾re amenitate. seu re¬
gis humanitate captꝰ resedit. magni¬
q ap̃d̃ eũ habitꝰ imperiałe animũ
quantũ ab aulicis curis uacabat. di
qͦs qͥd̾e legeris post beatũ aldelmum.
⁊ beda doctissimꝰ multisq libͥs ingenii

Expanded text:
rolum, seu terrae amoenitate seu regis humanitate captus, resedit; magnique apud eum habitus imperialem animum, quantum ab aulicis curis vacabat, diaquos quidem legerim, post beatum Aldelmum et Bedam, doctissimus, multisque libris ingen