comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mendaciũ: et coluer̃ et seriuier̃
creature potius quã creatori.
qui ẽ benedictus in secula.: Nã
priori parte huius sententiae
si mulacra damnauit: posteriori
aũ interp̃tationẽ simulacrorũ.
effigies enim a fabro factas appel¬
lando nominibus earum rerum quas
fabricauit ds̃ trans mutant ueri¬
tatẽ dĩ in mendaciũ. Res aũt
ipsa produs habendo et ueneran¬
do seruiunt creaturae potius quã
creatori qui ẽ benedictꝰ in secula.
Quis aũ ad orat uel orat intuens
si mulacrũ qui non sic afficitur.
ut ab eo se exaudiri putet: ab eo
sibi prȩsturi qđ desiderat spe¬
ret: itaq homines talibus super¬
stitionib obligati. Plerumq
ad ipsũ solem dorsũ ponunt pre¬
ces fundunt statue quã solem
uocantes . cũ sonitu maris a tergo
feriantur. Neptuni statuã
quã pro ipso mari colunt quasi
sentientẽ gemitib feriunt.
Noc enim facit et quodammodo  ex¬
corquet illã figura membrorũ.¬

Expanded text:
et servierunt creaturae, potius quam Creatori, qui est benedictus in saecula» . Nam priore parte hujus sententiae, simulacra damnavit; posteriore autem, interpretationes simulacrorum: effigies enim a fabro factas appellando nominibus earum rerum quas fabricavit Deus, transmutant veritatem Dei in mendacium; res autem ipsas pro diis habendo et venerando, serviunt creaturae potius quam Creatori, qui est benedictus in saecula. 5. Quis autem adorat vel orat intuens simulacrum, qui non sic afficitur, ut ab eo se exaudiri putet, ab eo sibi praestari quod desiderat speret? Itaque homines talibus superstitionibus obligati, plerumque ad ipsum solem dorsum ponunt, preces fundunt statuae quam solem vocant; et cum sonitu maris a tergo feriantur, Neptuni statuam quam pro ipso mari colunt, quasi sentientem gemitibus feriunt. Hoc enim facit et quodammodo extorquet illa figura membroru
Abbreviated transcription (Latin):
quid eis suꝥplicamus quia perea sub¬
plicem dõ Illa maxime causa ẽ
impietatis insanȩ : qđ plus ualet in
affectib miserorũ similis uiuenti for¬
mȩ᷑. quȩ sibi effecit supplicari. quam
qđ eã manifestũ est non esse uiuentẽ.
ut debeat auiuente contempni
Simul enim ualent simulaera adcur¬
uandã infelicẽ animã quod õs habent
oculos habent. aures habent. nares
gendã quod non loquentur. ñ uidebt̃.
ñ audiunt. Ñ odorabunt. ñ contrec
pertis et sentientib oculis et ad orent
clausis et mortuis mentib nec uiden¬
tia. nec uiuentia si mulacra.:¬

Expanded text:
quid eis supplicamus, quia per ea supquid eis supplicamus, quia per ea supplicamus Deo? Illa maxime causa est impietatis insanae, quod plus valet in affectibus miserorum viventi similis forma quae sibi efficit supplicari, quam quod eam manifestum est non esse viventem, ut debeat a vivente contemni. Plus enim valent simulacra ad curvandam infelicem animam quod os habent, oculos habent, aures habent, nares gendam quod non loquentur, non videbunt, non audient, non odorabunt, non contrectpertis et sentientibus oculis, et adorent clausis et mortuis mentibus, nec videntia, nec viventia simulacra.
Abbreviated transcription (Latin):
ut animus uiuens in sensibus corpo¬
ris magis arbitret᷑ sentire corpus.
qđ suo corpori simillimũ iudet. quã
rotundũ solẽ mundasq: diffusas.
et quicquid non eiusdẽ liniamentis
formatũ conspicit quib illa forma¬
ta sunt quȩ uiuentia uidere con¬
sucuit: contra hunc affectũ qđ
humana et carnalis infirmitas
facile capi potest. Cantat scrip¬
tura dĩ res ualde notissimas quib
commemoret etiã quã excitet men¬
tes hominũ in consuetudine cor¬
porũ dormientes: Simula cra¬
in quit gentiũ argentũ et aurũ.
sed ds̃ fecit argentũ et aurum.
opera inquit manuũ hominum.
Hoc enim uenerantur qđ ipsi ex au
bemus in huus. celebrandorum¬
sa cram̃torumq i pso ministerio
consecrata. scã dicant᷑. in eius ho¬
nore cui prosalute nr̃a in de ser
Et sunt profecto etiã
ista instrum̃ta uel uasa: quid
aliud quã opera manuũ homi¬
unum : Uerum tamen numquid õs
habent et non loquenturꝰ : Num quid
oculos habent et non uidebunt᷑ : Num¬

Expanded text:
ut animus vivens in sensibus corporis, magis arbitretur sentire corpus quod suo corpori simillimum videt, quam rotundum solem undasque diffusas, et quidquid non eisdem lineamentis formatum conspicit, quibus illa formata sunt quae viventia videre consuevit. Contra hunc affectum, quo humana et carnalis infirmitas facile capi potest, cantat Scriptura Dei res valde notissimas, quibus commemoret et tanquam excitet mentes hominum in consuetudine corporum dormientes. «Simulacrainquit, «Gentium argentum et aurum.» Sed Deus fecit argentum et aurum. «Opera,» inquit, «manuum hominum:» hoc enim venerantur quod ipsi ex aurbemus in usum celebrandorusacramentorum, quae ipso ministerio consecrata sancta dicantur, in ejus honorem cui pro salute nostra inde servitur: et sunt profecto etiam ista instrumenta vel vasa, quid aliud quam opera manuum hominum? Verumtamen numquid os habent, et non loquentur? numquid oculos habent, et non videbunt? num
Abbreviated transcription (Latin):
inmundis non est scm̃ nomen tuum.
Dicit enim apostolus.
Omnia
munda mundis:: In mundis au¬
tem & infidelibus. nihilest mundum:
Si inmundis & infidelibus nihil est
mundum. quaero causam.. S ed
polluta sunt inquit eorum mens
& conscientia.: Sinihilest eis mun
dum. nec ds̃. Nisi forte putatis
mundum uideri dm̃ illis qui coti¬
die blas phemant eum.. Simundus
est : placeat. Si plac&. laudetur.
Si autem blas phematur: displic&.
S idisplic&. quo modo potest tibimun¬
dus esse qu idis plic&: Quid
ergo rogamus. scĩficetur nomen
tuum: Vt illis hominibus qui per

Expanded text:
immundis nondum est sanctum nomen tuum. immundis nondum est sanctum nomen tuum. Dicit enim Apostolus, «Omnia munda mundis, immundis autem et infidelibus nihil est mundum.» Si immundis et infidelibus nihil est mundum, quaero causam: «Sed polluta sunt,» inquit, «eorum et mens et conscientia» . Si nihil est mundum eis, nec Deus; nisi forte putatis mundum videri Deum illis, qui quotidie blasphemant eum. Si mundus est, placeat; si placet, laudetur: si autem blasphematur, displicet; et si displicet, quomodo tibi potest mundus esse qui displicet? Quid ergo rogamus, «Sanctificetur nomen tuum?» Ut illis hominibus qui per
Abbreviated transcription (Latin):
piterna est. nec coepit. nec desinit.
nec abinitio temporis incipit. nec
usq ad finem tem poris excurrit.
nec inmedio aliquid patitur: In¬
commutabilis enim magnitudo es:
Quomodo ergo magnificatus es
nimis : Alius psalmus ad mon&
nos. Aitenim. Mirificata est sci¬
entia tua ex me. Sirecte dicitur
mirificata est scientia tua ex me.
huc quaerendum est: ex me magni¬
ficatur dr̃ meus. Ergo ex mefit ma¬
gnus:: Doc& nos aliquid. & cot¬
tidiana oratio salutis nrae. Scĩ fi¬
cetur nomentuum. Cotidie pe¬
timus. cotidie rogamus. ut fiat.
Sinos quis quam interrog&. quid
est quod petitis. ut scĩ ficetur no¬
mendĩ.: Aliquando enim scm̃ ñ est:
ut modo scĩ ficetur :: Et tamennisi
uel imus fieri. non p&eremus ut fi¬
er&.⁊ Alia est enim gratulatio. alia
Dñe dr̃ meus magnificatus esnimis.
Hoc est scĩ ficetur nomen tuum. scm̃
sit apud homines nomen tuum⁊ Sc̃m
ẽ enim semꝑ nom̃ tuum . sed quibus dam

Expanded text:
piterna est, nec coepit, nec desinit; piterna est, nec coepit, nec desinit; nec ab initio temporis incipit, nec usque ad finem temporis excurrit, nec in medio aliquid patitur: incommutabilis enim magnitudo est. Quomodo ergo «magnificatus es nimis?» Alius psalmus admonet nos; ait enim, «Mirificata est scientia tua ex me» . Si recte dicitur, «Mirificata est scientia tua ex me;»huc quaerendum. Ex me magnificatur Deus meus? Ergo ex me fit magnus. Docet nos aliquid et quotidiana oratio salutis nostrae. «Sanctificetur nomen tuum» : quotidie petimus, quotidie rogamus ut fiat. Si nos quisquam interroget, Quid est quod petitis, ut sanctificetur nomen Dei? aliquando enim sanctum non est, ut modo sanctificetur? Et tamen nisi vellemus fieri, non peteremus ut fieret. Alia est enim gratulatio, alia «Domine Deus meus, magnificatus es nimis.» Hoc est, «Sanctificetur nomen tuum,» sanctum sit apud homines nomen tuum. Sanctum est enim semper nomen tuum, sed quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
nis. q uiantum possumus erecta
mente. & quantum possumus di¬
recta acie. & quantum possumus
puro oculo cordis nostri Quan¬
tum non impedit praesens uita.
quantum non occupant rerum prȩ¬
sentium desideria. quantum non
cȩcat cupiditas saeculi.: Prectier¬
go auditurisumus magna. laeta
pulchra. desiderata. & plena lae¬
titiae gaudiorumq: munera eiꝰ.
quae iamille quae conceperat.
istum psalmũ uidebat animo.
Et ipsius uis ionis exultatione. ruc
dicturus est In quibus magni¬
ficis nonutiq nisi ille laudandus
est: auctor omnium magnifico¬
rum.: Confessionem & decorẽ
industi: O. dnẽ dr̃ meus. qui ma¬
gnificatus esnimis. Unde magni¬
ficatus es nimis.  Nonne semper
magnus : nonne semper magnifi¬
cus: Numquid per fectus non
es ut cras  Num quid deficis.
ut aliquando minuaris . Sed
quia es. quod es. & uere ess: Utiq
nomentuum dixisti famulo tuo
morsi. ego sum quisum. Utique
magnus es. & magnitudo tua sem¬

Expanded text:
nis, quantum possumus erecta nis, quantum possumus erecta mente, et quantum possumus directa acie, et quantum possumus puro oculo cordis nostri, quantum non impedit praesens vita, quantum non occupant rerum praesentium desideria, quantum non excaecat cupiditas saeculi. Erecti ergo audituri sumus magna, laeta et pulchra, desiderabilia et plena laetitiae gaudiorumque munera ejus; quae jam ille qui conceperat istum psalmum, videbat animo, et ipsius visionis exsultatione ructdicturus est; in quibus magnificis non utique nisi ille laudandus est auctor omnium magnificorum. «Confessionem et decorem induisti.» O Domine Deus meus, qui «magnificatus es nimis,» unde «magnificatus es nimis?» Nonne semper magnus? nonne semper magnificus? Numquid perfectus non es, ut crescas? numquid deficis, ut aliquando minuaris? Sed quia es quod es, et vere es, utique nomen tuum dixisti famulo tuo Moysi, «Ego sum qui sum» : utique magnus es, et magnitudo tua sem
Abbreviated transcription (Latin):
tamen amamus. Non enim ces¬
sauit qui nondum potest nrĩ cor¬
dis puritatr conspici ante ocu¬
los nostros ponere opera sua. Vt
uidentes quae possumus. amemꝰ
quemui derenon possumus. Ut ip¬
sius amoris merito : aliquando uide
possimus.: Tamen in omnibus
quae dicta sunt. quae rendus est etiã
intellectus spiritalis. Ad quem ꝑ¬
scrutandum: adiuuabunt nos in xp̃i
nomine desideria ur̃a : Quibus
quasi manibus inuisibilib: ad in ui¬
sibilem ianuam pulsatis: ut inuisi¬
biliter uobis aperiatur : & in uisibi¬
liter intretis. & inuisibiliter sane
Benedic anima mea dnm̃. Al¬
loquamur omnes animamnos¬
tram. quia anima. omnium nos¬
trum perunam fidem. una anima
est. Et omnes nos quicumq in
xpm̃ credidimus. propter unita¬
tem corporis eius. unus homo su¬
mus.: Benedic anima nr̃a dnm̃.
protantis beneficus eius. protam
multis & magnis munerib grati¬
arum eius.: Quae munera inue¬
nimus inhocpsalmo. intenti & ex¬
cussa nebula carnalis cogitatio¬

Expanded text:
tamen amamus. Non enim cessavit, qui nondum potest nostri cordis puritate conspici, ante oculos nostros ponere opera sua, ut videntes quae possumus, amemus quem videre non possumus, ut ipsius amoris merito aliquando videre possimus. Tamen in omnibus quae dicta sunt, quaerendus est etiam intellectus spiritualis, ad quem perscrutandum adjuvabunt nos in Christi nomine desideria vestra; quibus quasi manibus invisibilibus ad invisibilem januam pulsatis, ut invisibiliter vobis a periatur, et invisibiliter intretis, et invisibiliter sanem«Benedic, anima mea, Dominum.» Alloquamur omnes animam nostram: quia omnium nostrum anima, per unam fidem una anima est; et omnes nos quicumque in Christum credimus, propter unitatem corporis ejus unus homo sumus. Benedicat anima nostra Dominum, pro tantis beneficiis ejus, pro tam multis et magnis muneribus gratiarum ejus: quae munera invenimus in hoc psalmo intenti, et excussa nebula carnalis cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
demedio p&rarum mihi da uocem tuã
Demedio p&rarum decbunt uocem suã
Audiantur quia a p&ra audiuntur.
Audiantur quia &illis multis p&ris.
p&ra auditur. P&ra enĩ erat xp̃s.
Audiantur ergo libenter: dantes deme¬
dio petrarũuocem suam: Hihil sua ui¬
us tali uoce: Aliter illȩ sonant : &pe¬
trȩ resonant. Sonant illȩ disputant
spĩtales.: Resonant p&re. testimonia
respondent scripture. Ecce inde uola¬
tilia demedio p&rarum dant uocem
tes: &illȩ p&rae unde habent uoceni.
Vtenĩ regamur scripturis . confugimꝰ
ada postolum paulum. Illȩ unde
hab&: confugimꝰ adesaam. Psaias
unde: audiunde: Rigans montes
desuperibus suis ⁊ Modosi ad nosuene¬
rit gentilis homo : incircum cisus cre¬
diturus xp̃o. damus ei baptismum:
Nec reuocamus adilla opera legis: &

Expanded text:
de medio petrarum mihi da vocem tuam. de medio petrarum mihi da vocem tuam. «De medio petrarum dabunt vocem suam.» Audiantur qui a petra audiunt: audiantur, quia et in illis multis petris petra auditur: «Petra enim erat Christus» . Audiantur ergo libenter, de medio petrarum dantes vocem suam, Nihil suavius tali voce alitum. Illae sonant, et petrae resonant: sonant illae, disputant spirituales; resonant petrae, testimonia respondent Scripturae. Ecce inde volatilia de medio petrarum dant vocem tes et illae petrae unde habent vocem? Ut enim rigemur Scripturis, confugimus ad apostolum Paulum. Ille unde habet? Confugimus ad Isaiam. Isaias unde? Audi unde: «Rigans montes de superioribus suis.» Modo si ad nos venerit homo gentilis incircumcisus, crediturus Christo, damus ei Baptismum, nec revocamus ad illa opera Legis.
Abbreviated transcription (Latin):
super montes illos in habiaent. non de¬
bent sequi altitudinem cordis sui De
qualibus dititur. posuerunt incȩlum
ossuum: neuentis tollantur. in monti¬
bus requies cant. habent auctorita¬
tem scõrum sequiescant inmontibus.
in a postolis in prophetis: Illic in habrent
tales aues quia in montibus p&ras inue¬
niunt. firmamenta quȩdam p̃cepto
uolatilia cȩli in habitabunt: sed no¬
liputare. quia ista uolatilia cęli auc¬
toritatem suã seq̃untur.: Uide quid
dicat psalmus. De medio p&rarũ
dabunt uocem suam.: modo uobis
dicam credite. hoc enĩ dixit cice¬
ro. hoc dixit plato. hoc dixit phitago¬
ras: Quis urm non in ridebit me:
ero enĩ auis que non de p&ra mitto uo¬
cemmeam. Quid mihi unusquis
q: urm deb& dicere: quod deb& di¬
cere ille. qui sic instructus ẽ: siquis
uobis euangeli Zauerit preter quã
quod iccepistis anathema sit. qui ͥ
mihi dicis deplatone. & decicerone. & de
uirgilio: habes antete p&ras montiũ.

Expanded text:
super montes illos inhabitent; non desuper montes illos inhabitent; non debent sequi altitudinem cordis sui, de qualibus dicitur: «Posuerunt in coelum os suum» . Ne a ventis tollantur, in montibus requiescant. Habent auctoritatem sanctorum, requiescant in montibus, in Apostolis, in Prophetis: illic inhabitent tales aves, quia in montibus petras inveniunt, firmamenta quaedam praeceptorvolatilia coeli inhabitabunt.» 6. Sed noli putare quia ista volatilia coeli auctoritatem suam sequuntur; vide quid dicat Psalmus: «De medio petrarum dabunt vocem suam.» Modo si dicam vobis, Credite, hoc enim dixit Cicero, hoc dixit Plato, hoc dixit Pythagoras; quis vestrum non irridebit me? Ero enim avis, quae non de petra emitto vocem meam. Quid mihi unusquisque vestrum debet dicere? quid debet dicere ille qui sic instructus est? «Si quis vobis evangelizaverit praeterquam quod accepistis, anathema sit» . Quid mihi dicis de Platone, et de Cicerone, et de Virgilio? Habes ante te petras montium,
Abbreviated transcription (Latin):
dite &perficite excutite uos deloco
carnali: ꝑgite inturturẽ & columbã :
Aues aut̃ non diuisit: Setlquicũq ta¬
lespermanserit. & secundum quen¬
dam modum uitȩ aptum carnalib
& degremio ecclesiȩ non recesserit.
&non fuerit seductus abher&icis ut
excontraria parte diuidatur : Ve¬
ni& caminus & ad dex teram ponitur:
Sine camino non poterit: Si caminũ
pati non uult pergat inturturẽ &co¬
lumbam: Gui potest capere capi¬
at. Siaũt non sic erit. &ȩdificaue¬
rit super fundamentum. lignum fe¬
num stipulam. idest amores sȩcu¬
lares fundamentam fidei suȩ suꝑ¬
ȩdificauerit: Tamen sifundamen¬
to sit xp̃s ut primum locum. habeat
natur portantur &tales. toleritur
& tales. Veni& caminus incend&
lignũ fenum stipulã : Ipse aũ inquit
saluuserit. sic tamen qua si ꝑignẽ.⁊
hoc ag& caminus : Alios insinistrã
separabuit alios indexterã quodam¬
modo eliquabit.: Aues aũ non diuisit.
Sed aues uideant. siauestiles sunt quȩ

Expanded text:
t proficite; excutite vos de loco carnali, pergite in turturem et columbam: «Aves» enim «non divisit.» Sed quicumque talis permanserit, et secundum quemdam modum vitae aptum carnalibus, et de gremio Ecclesiae non recesserit, et non fuerit seductus ab haereticis, ut ex contraria parte dividatur; veniet caminus, et ad dextram poni sine camino non poterit. Sed si caminum pati non vult, pergat in turturem et columbam. Qui potest capere, capiat. Si autem non sic erit, et «aedificaverit super fundamentum ligna, fenum, stipulam,» id est, amores saeculares fundamento fidei suae superaedificaverit; tamen si in fundamento sit Christus, ut primum locum ipse habeat natur; portantur et tales, tolerantur et tales: veniet caminus, incendet ligna, fenum, stipulam: «Ipse autem,» inquit, «salvus erit, sic tamen quasi per ignem» . Hoc aget caminus; alios in sinistram separabit, alios in dextram quodammodo eliquabit. «Aves autem non divisit.» Sed aves videant, si aves tales sunt quae
Abbreviated transcription (Latin):
IE QUA DAM NUDUS¬
tertiano : quantum memi¬
nisse dignamini habundan¬
ter refectiestis.: Sed quia nos etiã
post longum sermonem auidissimi
dimisistis. Non putauimus scĩtatem
uram̃ hodierni diei debito fraudandã.
ut hoc sit dedebito. illud delucro.
Esalmus quilectus est. prope totus fi¬
guris rerum misteriisq contexitur:
Et opus hab& non solum nostra:
sed etiam ur̃a non parua intentio¬
ne. Quam quam etiam cuncta
quae dicta sunt: possint ad litteram
E numerantur
enim & sinon omnia: multa tamen
operadĩ. Quae nota sunt omnib
intuentib quinorunt ex his quae
facta sunt: & uidentur illius in uisi¬
bilia intellectu conspicere. U ide¬
mus enim fabricam mundi amplam
quandam ex caelo & terra. & omni¬
um quae in eis sunt. Etex huius
fabricae magnitudine & pulchritu¬
dine. fabricatoris ipsius in aestima¬
bilem magnitudinem & pulchritu¬
dinem : & sinon dumuidemus. tum

Expanded text:
ie quidem nudiustertiano, quantum meminisse dignamini, abundanter refecti estis: sed quia nos etiam post longum sermonem avidissimi dimisistis, non putavimus Sanctitatem Vestram hodierni diei debito fraudandam; ut hoc sit de debito, illud de lucro. Psalmus qui lectus est, prope totus figuris rerum mysteriisque contexitur, et opus habet non solum nostra, sed etiam vestra non parva intentione; quanquam etiam cuncta quae dicta sunt, possint ad litteram Enumerantur enim etsi non omnia, multa tamen opera Dei, quae nota sunt omnibus intuentibus, qui norunt et ex his quae facta sunt et videntur, illius invisibilia intellectu conspicere . mus enim fabricam mundi amplam quamdam ex coelo et terra, et omnium quae in eis sunt; et ex hujus fabricae magnitudine ac pulchritudine, fabricatoris ipsius inaestimabilem magnitudinem et pulchritudinem, etsi nondum videmus, jam
Abbreviated transcription (Latin):
Ab illo audiuit. a quo falli non potuit.
ipsius quasi sermo contextus ẽ. Si
ergo ipse loquitur. forte ipse potuit
dicere: exutero ante luciferũ genui
te: Et hoc ipsũ ante luciferũ sig¬
nate dictũ: et proprie dictũ: et sic
impletũ. Noctu enĩ. nat est dñs
de utero uirginis mariae indicant
testimonia pastorũ. qui uigilias exer¬
cebant suꝑ gregẽ suum  fxutero
ante luciferũ genuite: O tu dne
meus sedens addexterã dnĩ mei:
Vnde et filius meus: Nisi quia exute¬
ro ante luciferũ genuite. Et̃ quid¬

Expanded text:
ab illo audivit a quo falli non potuit: ab illo audivit a quo falli non potuit: ipsius quasi sermo contextus est. Si ergo ipse loquitur, forte ipse potuit dicere, «Ex utero ante luciferum te.» Et hoc ipsum «ante luciferum» signate dictum, et proprie dictum, et sic impletum. Noctu enim natus est Dominus de utero virginis Mariae: indicant testimonia pastorum, qui vigilias exercebant super gregem suum . «Ex utero ante luciferum genui te.» O tu, Domine meus, sedens ad dexteram Domini mei, unde filius meus, nisi quia «Ex utero ante luciferum genui t
Abbreviated transcription (Latin):
piamus ergo dicentem patrẽ ad
filiũ. exutero ante luciferũ ge¬
nuite: Quid ẽ ergo ante luci¬
ferũ. Lucifer prosideribus posi¬
tus ẽ. tamquã a parte totum
significante scriptura: et exemi¬
nenti stella. om̃a sidera. Sed illa
sidera quomodo facta sunt ut sint
in signis. et temporibus. et in dieb
et in annis. Si ergo et insignis
et in temporibus posita sunt side¬
ra : et lucifer nominatus ẽ pro
si deribus. Quod ẽ ante lucife¬
rũ hoc ẽ ante sidera. Quod ẽ
ante sidera hoc ẽ ante tẽpora.
Si ergo ante tẽpora. habet aeter¬
nitatẽ : Noli quaerere quando:
aet̾nitas ñ habet quando: Quan¬
do et aliquando: uerba sunt tẽ¬
porũ. De patre non ẽ natus in
tẽpore. ꝑquẽ facta sunt tẽpora.
Dictũ ergo. ut dicioportuit. figurate¬
et prophetice. ut uterus. prosecreta sub¬
stantia: et lucifer. protemporib pone¬
retur. Anuultis. et ipsũ clauid respici¬
amus: qui dñm suũ dix̃ filiũ suum
Ut enim hoc diceret: audiuit adnõ suo:

Expanded text:
piamus ergo Patrem dicentem ad Filium, «Ex utero ante luciferum genui te.» Quid est ergo «ante luciferum?» Lucifer pro sideribus positus est, tanquam a parte totum significante Scriptura, et ex eminenti stella omnia sidera. Sed illa sidera quomodo facta sunt? «Ut sint in signis, et in temporibus,» «et in diebus, et in annis» . Si ergo et in signis et in temporibus posita sunt sidera, et lucifer nominatus est pro sideribus; quod est ante luciferum, hoc est ante sidera; et quod est ante sidera, hoc est ante tempora; si ergo ante tempora, ab aeternitate: noli quaerere quando; aeternitas non habet quando. Quando et aliquando verba sunt temporum. De Patre non est natus in tempore, per quem facta sunt tempora. Dictum est ergo, ut dici oportuit, figurate, prophetice, ut et uterus pro secreta substantia, et lucifer pro temporibus poneretur. An vultis et ipsum David respiciamus, qui Dominum suum dixit filium suum? Ut enim hoc diceret, audivit a Domino suo;
Abbreviated transcription (Latin):
cio ergo secundũ ordinẽ melchi¬
sedech Iurauit dñs et ñ penite¬
bit eũ. Quid desacerdocio secun¬
dũ ordinẽ a aron:: Nũ quid peni¬
tet dm̃ sicut hominẽ: Aut uolens
cadit in aliquid ut faciat. Aut in¬
prudens ꝓlabitur ut p̾ea eũ de
suo prolapsu peniteat scit quid
agat. scit quousq qui progradiat᷑ :
unde in aliud commutet᷑ in potes

Expanded text:
tio ergo secundum ordinem Melchitio ergo secundum ordinem Melchisedec, «juravit dominus, et non poenitebit eum.» Quid de sacerdotio secundum ordinem Aaron? Numquid poenitet Deum, sicut hominem, aut nolens cadit in aliquid ut faciat, aut imprudens prolabitur, ut postea eum de suo prolapsu poeniteat? Scit quid agat, scit quousque quid progrediatur; unde in aliud commutetur, in potes
Abbreviated transcription (Latin):
quanto erit longe aiurando: Qui
enim iurat homofalsũ et uerũ iu¬
rare potest : qui aũ non uirat . falsũ
Cur ergo ñ iuret dñs: quando dñi iu¬
ram̃tum promissionis ẽ firmam̃tum :
iuret omnino. Quid enĩ tu facis
cũ uiras testaris dm̃.: Hoc ẽ iurare.
dm̃ testari: et ideo molestũ. ne ad ali¬
quã falsitatẽ : testẽ ad hibeas dm̃
Siergo tu iurando testaris dm̃: cur
ergo ñ et iuirando ds̃ testetur se ip¬
sum: Uiuo ego dicit dñs iuratio
dĩ est: sic iurauit desemine abrahȩ.
Viuo ego dic̃ dñs. quõ audisti uocem
meã. et non pepercisti filio tuo
unico pp̃t me: Nisi benedicens
benedicã te : et implendo imple¬
bo sem̃ tuũ sicut stellas caeli: et
sicut arenã quae ẽ ad labiũ ma¬
ris: et benedicentur in semine tuo
om̃s gentes: et sem̃ abrahae qđ
ẽ xp̃s.. Ille. sem̃ abrahae accipi¬
ens carnẽ de semine abrahae: erit
sacerdos in aeternũ secundũ or¬
dinẽ melchi sedech De sacerdo¬

Expanded text:
quanto erit longe a jurando. Qui quanto erit longe a jurando. Qui enim jurat homo, falsum et verum jurare potest: qui autem non jurat. Cur et Dominus, quando Domini juramentum promissionis est firmamentum? Juret omnino. Quid ergo tu facis, cum juras? Testaris Deum: hoc est jurare, Deum testari; et ideo molestum, ne ad aliquam falsitatem testem adhibeas Deum. Si ergo tu jurando testaris Deum, cur ergo non et Deus jurando testetur seipsum? «Vivo ego, dicit Dominus,» juratio Dei est. Sic juravit de semine Abrahae: «Vivo ego, dicit Dominus; quoniam audisti vocem meam, et non pepercisti filio tuo unico propter me, nisi benedicens benedicam te, et implendo implebo semen tuum sicut stellas coeli, et sicut arenam quae est ad labium maris, et benedicentur in semine tuo omnes gentes» . Et semen Abrahae quod est Christus, ille semen Abrahae, accipiens carnem de semine Abrahae, erit sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec. De sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
bit eũ : tues sacerdos in aet̾num: se¬
cundũ ordinẽ mel chi sedech. Ad hoc
enim ex utero natus ante luciferum:
ut esses sacerdos in aeternũ. secundũ
ordinẽ melchi sedech: Sinatũ exute¬
ro deurgine intelleͥgimus ante lucife¬
rum noctu. sicut euangelia testant᷑:
Procul dubio inde exutero ante lu¬
ciferũ: ut esset sacerdos inaeter¬
nũ secundũ ordinẽ melchi sedech:
Nam secundũ id quodnatus depu¬
tre ds̃ apud dm̃ coaeternus gig¬
nenti : non sacerdos: sed sacerdos pp̃t
carnẽ assumptã : propter uictimã
quã ꝓ nobis offerret. a nobis accep¬
tã ⁊ Iurauit ergo dñs . Quid est
iurauit dñs : Ergo dñs iurat qui ho¬
minẽ prohibet aiurando: An forte
ideo magis hominẽ prohibet aiurando
ne in periuriũ prolabatur : Et ideo
magis ds̃ iurat. quia ñ potest esse per¬
iurus : Homo enim qui per consue¬
tudinẽ uirandi potest lingua in per¬
iuriũ ꝓlabi: bene prohibetur iurare :
Tanto enim longius erit aperiurio:

Expanded text:
 Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec.» Ad hoc enim natus ex utero ante luciferum, ut esses sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec. Si natum ex utero, de virgine intelligimus; ante luciferum, noctu, sicut Evangelia contestantur; procul dubio inde ex utero ante luciferum, ut esset sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec. Nam secundum id quod natus de Patre Deus apud Deum, coaeternus gignenti, non sacerdos; sed sacerdos propter carnem assumptam, propter victimam quam pro nobis offerret a nobis acceptam. «Juravit» ergo «Dominus.» Quid est, «Juravit Dominus?» Ergo Dominus jurat, qui prohibet hominem a jurando ? An forte ideo magis hominem prohibet a jurando, ne in perjurium prolabatur, et ideo Deus magis jurat, quia non potest esse perjurus? Homo enim qui per consuetudinem jurandi potest lingua in perjurium prolabi, bene prohibetur jurare: tanto enim longius erit a perjurio,
Abbreviated transcription (Latin):
illi .: Noli falli nouit dñs tuus. Et sicte
nouit ut capillos tuos habeat numeratos.
Quidergotimes : temptaturus est forte
carnemtuam: flagellum est dñitui.
non potestas temptatoris tui: Uult
nocere saluti quae promittitur.

Expanded text:
illi. Noli falli; novit te Dominus tuus, et sic te illi. Noli falli; novit te Dominus tuus, et sic te novit, ut capillos tuos habeat numeratos . Quid ergo times? Tentaturus est forte carnem tuam: flagellum est Domini tui, non potestas tentatoris tui. Vult nocere saluti quae promittitur
Abbreviated transcription (Latin):
cepit ad nõ: Illi aũt nesciant eum fuis
se magnum procuratorem: magnam
potestatem illius esse arbitrantur. qui¬
aquid perdiderit nesciunt: Eitamen
fratres mei ostiarius ille. dequodixi.
ads imilitudinem domus magnae huiũ
terrenae. potest aliquid facere. nesci¬
ente domino suo : & turbare aliquem.
illo non iubente. Iste aut̃. nec adillã
ianuam positus est. qua intramus ad
dm̃ : Xp̃s est enim illa ianua. & per
xp̃m intramus aduitam a &ernam:
Sed est quaedam ianua. quar. intratur
in hoc scłm: lanua quaelam mortalita¬
tis. circa ista in firma carnis huius de¬
trimenta & subplementa Adistã
ianuam quasi quidam ostiarius est.
Hichabet potestatem in isto mari
quanaues cõmeant. sed nontantsim.
ut faciat aliquid nesciente autno¬
lente dño suo ⁊ ne forte aliquis di¬
cat. perdidit quidem ille magnã
potestatem apparatuum. sedego
in his in fimis sum: Hic me potestha¬
bere in potestate. opus est ut seruiã

Expanded text:
cepit a domino, illi autem nesciant eum fuisscepit a domino, illi autem nesciant eum fuisse aliquando magnum procuratorem; magnam potestatem illius esse arbitrantur, quia quid perdiderit nesciunt. Et tamen, fratres mei, ostiarius ille de quo dixi, ad similitudinem domus magnae hujus terrenae, potest aliquid facere nesciente domino suo, et turbare aliquem illo non jubente: iste autem nec ad illam januam positus est, qua intramus ad Deum. Christus est enim illa janua, et per Christum intramus ad vitam aeternam . Sed est quaedam janua, qua intratur in hoc saeculum, janua quaedam mortalitatis: circa ista infirmae carnis hujus detrimenta et supplementa, ad istam januam quasi quidam ostiarius est; hic habet potestatem in isto mari, qua naves commeant, sed non tantam ut faciat aliquid nesciente aut nolente Domino suo. Ne forte aliquis dicat: Perdidit quidem ille magnam potestatem superiorum apparatuum; sed ego in his infimis sum, hic me potest habere in potestate, opus est ut serviam
Abbreviated transcription (Latin):
putas esse hassedes : qui a non nosti sedes
angelorũ undelapsus est: quãtibiuide¬
tur eius gloriatio : damnatio ẽ: Simili¬
tudinẽ accipe breuiter: quia reuera
magnũ aliquid est. hocnorse & intelle¬
gere : Domũ magnam aliquam puta.
totam amministrationẽ creature.⁊
Domus istamagna: hab& dnm hab&
seruos: Etin ipsis seruis: hab& circa
se proximos sibi : In apparitõbus meli¬
oribus uestiuim thesaurorum̃. horreorũ:
magnarum possessionum:: Hab& &iã
seruos in infimis ministeriis. ita sub di¬
tis sibi potestatibus: ut quosdam habeat¬
& ad mundandas cloacas: a sum mis pro¬
curatorib usq: ad &xtrema ista. & infi¬
ma ministeria: Quam multi sunt gra¬
dus: Siergo aliquis magnus procura¬
tor offendat: & pena dñi sui: Verbigra¬
tia. fiat ostiarius in aliquo loco extre¬
mo: sieercens datam potestatem uo¬
lentes intrare uel eire pertur b& se¬
cundum modum potestatis. quem ac¬

Expanded text:
putas esse has sedes, quia non nosti sedes putas esse has sedes, quia non nosti sedes Angelorum unde lapsus est: quae tibi videtur ejus gloriatio, damnatio est. 10. Similitudinem accipite breviter; quia revera magnum aliquid est hoc nosse et intelligere. Domum magnam aliquam putate totam istam administrationem creaturae: domus ista magna habet dominum, habet servos, et in ipsis servis habet circa se proximos sibi in apparatibus melioribus vestium, thesaurorum, horreorum, magnarum possessionum; habet etiam servos in infimis ministeriis, ita subditis sibi potestatibus, ut quosdam habeat et ad mundandas cloacas: a summis procuratoribus usque ad extrema ista et infima ministeria quam multi sunt gradus. Si ergo aliquis magnus procurator offendat, et poena domini sui, verbi gratia, fiat ostiarius in aliquo loco extremo; si exercens sibi datam potestatem, volentes intrare vel exire perturbet, secundum modum potestatis quem ac
Abbreviated transcription (Latin):
sieum cursũ tenes utsis: Sunt angeli
quim ludant draconi. netibinoceat
Praepositi enĩ sunt angeli caelorum.
superpotestates aerias: & indepro¬
cedituerbum. quod fit. Hincin¬
tuent᷑ enĩ legem fixam. legem aeter¬
nã : Iubentẽ sine scriptura sine sylla¬
bis sine strepitu : Fixam semꝑ & stantẽ :¬
intuentur angeli. mundo corde : Etex
illa faciunt quicquid hicfi& potesta¬
tes ex illa ordinantur. a summis usq
adima Etsi potestates summorũ caelo¬
rũ reguntur uerbo dĩ : quanto magis
inferiores atq terrene : Reman&
ergo inmalis sola nocendi cupiditas .:
Hanchab& homo in potestate cupidi¬
tatẽ nocendi : uoluntatẽ ad ꝑnitiem.
Si aut̃ cuiq nocere potuerit : nonglori¬
etur non ipse nocuit. Data ẽ potestas:
semeldictum ẽ: sententia firma est :
Non est potestas nisi adõ: Quid ergo
times. in aquissit draco : in marisit
draco. Ille transiturus est : sic est fictus
ut in lud eturhic: Adhundocum ordi¬

Expanded text:
si eum cursum tenes ut sis, sunt angeli qui illudant draconi, ne tibi noceat. Praepositi enim sunt Angeli coelorum super potestates aereas, et inde procedit verbum quod fit hic. Intuentur enim legem fixam, legem aeternam, jubentem sine scriptura, sine syllabis, sine strepitu, fixam semper et stanteintuentur Angeli corde mundo, et ex illa faciunt quidquid hic fit, et potestates ex illa ordinantur a summis usque in ima. Et si potestates summorum coelorum reguntur verbo Dei, quanto magis inferiores atque terrenae? Remanet ergo in malis sola nocendi cupiditas. Hanc habet homo in potestate cupiditatem nocendi, voluntatem ad perniciem. Si autem cuiquam nocere potuerit, non glorietur; non ipse nocuit, data est ei potestas. Semel dictum est, sententia firma est: «Non est potestas, nisi a Deo» . Quid ergo times? In aquis sit draco, in mari sit draco; illac transiturus es. Sic est fictus ut illudatur, hic ad hunc locum ordi
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ manifestos nos eẽ uobis: sicut ait
apostolus. Non ideo nos dicere utin
nos ista faciatis Prest& ds̃ uthȩe non
frustra dixerim Prest& ds̃ ut terra
in rigata sitis non lapidea sicut iudȩo¬
rum : unde tabulas lapideas accipere
meruerunt: Sed terra fructifera:
terra inrigita quȩ retddit᷑ a gricolȩ illi

Expanded text:
autem manifestos nos esse vobis, sicut ait autem manifestos nos esse vobis, sicut ait Apostolus, non ideo nos dicere, ut in nos ista faciatis. Praestet Deus ut haec non frustra dixerim: praestet Deus ut terra irrigata sitis, non lapidea, sicut Judaeorum, unde tabulas lapideas accipere meruerunt; sed terra fructifera, terra quae irrigata reddat agricolae. Illi
Abbreviated transcription (Latin):
nis quanto bouem ꝑquẽ trituratur hȩc
area. quanto magis seruum tuum. non
in dig& cibo. forte ueste in dig&: non
indig& ueste. forte tecto: forte eccle¬
siam fabricat: forte aliquid utile indo¬
mo dĩ molitur: expectat ut adtendas.
expectat ut intellegas. suꝑ egentem &
pauperem.. Tu contra terra dura lapi¬
dea non in rigata. aut frustra inrigata.
seruas tibi dicere: non sciebam non no¬
ueram. ne momihi dixit: nemotibi
dixit : Xxp̃s noncessat dicere. ꝓphe¬
tȩ noncessant dicere. Beatus quiin¬
tellegit suꝑ egenum & pauperem.
Honuides arcam in anẽ p̃posititui. ui¬
des certe: uel surgentem fabricam qui
intraturus &oraturus es. nonne im¬
mouetur oculis tus. Nisi forte puta¬
tis frr̃ quia p̃positi ur̃ thesaurizant.
& nouimus multos non thesauriZare :¬
& ad cottidiane egere:. De quibus om¬
nino non creditur: Quos &uos inue¬
ner&is siuellitis. sicircum spicer&is.
Siad hoc uigi lar&is ad fructum dar&is:
Dixi quod potui. quantum potui Puto

Expanded text:
is bovem per quem trituratur haec area? quanto magis servum tuum? Non indiget cibo, forte veste indiget. Non indiget veste, forte tecto indiget, forte ecclesiam fabricat, forte aliquid utile in domo Dei molitur; exspectat ut attendas, exspectat ut intelligas super egentem et pauperem. Tu contra, terra dura, lapidea, non irrigata, aut frustra irrigata, servas tibi dicere: Non sciebam, non noveram, nemo mihi dixit. Nemo tibi dixit! Christus non cessat dicere, propheta non cessat dicere: «Beatus qui intelligit super egenum et pauperem.» Non vides arcam inanem praepositi tui: vides certe vel surgentem fabricam, quo intraturus et oraturus es. Nonne movetur oculis tuis? Nisi forte putatis, fratres, quia praepositi vestri thesaurizant: et novimus multos non thesaurizare, et ad quotidiana egere, de quibus omnino non creditur; quos et vos inveniretis, si velletis, si circumspiceretis, si ad hoc vigilaretis, ut fructum daretis. Dixi quod potui, quantum potui. Puto
Abbreviated transcription (Latin):
lus decaelo ad terram .⁊ Quomodo
dicit & ministros ignẽ flagrantem:
nisi quomodo dicit spũ feruentes:
Si enim feruet spũ. ignis ardens est
omnis minister dĩ.: Nonne ardebat
stephanus. Quoigne ardebat : &
tur rogabat. Cum audis ignis est
ministerdĩ. Incensurum illum putas:
incendat lic&. sed foenum tuum: Id
est. carnalia omnia desideriatua.:
curat minister dĩ. predicans uerbũ
dĩ Audi illum.¬
homo quasi ministros xp̃i. & dispen¬
satores inshisteriorum dĩ. Quo¬
modo autem ardebat cum dicer&.
Os nrm̃ patet aduos. o corinthii.

Expanded text:
lus de coelo ad terram. Quomodo lus de coelo ad terram. Quomodo dicit, «et ministros suos ignem flagrantem,» nisi quomodo dicit, «Spiritu ferventes» ? Sic enim fervens spiritu, ignis ardens est omnis minister Dei. Nonne ardebat Stephanus? Quo igne ardebat? et tur rogabat ? Cum audis, Ignis est minister Dei; incensurum illum putas? Incendat licet, sed fenum tuum; id est, carnalia omnia desideria tua urat minister Dei, praedicans verbum i. Audi illumhomo, quasi ministros Christi, et dispensatores mysteriorum Dei» . Quomodo autem ardebat, cum diceret: «Os nostrum patet ad vos, o Corinthii;
Abbreviated transcription (Latin):
turae. uir.: Officii. preco: ho¬
moergo fit preco Id est quierat
homo. fit preco. nonquierat pre¬
cofithomo.. Siergo qui erałt iã
spr̃. conditi a creatore dõ. facit
eos angelos. mittendo eos nunti¬
are quod iusserit: Et ignem fla¬
grantem fecit ministros suos.
Legimus. apparuisse ignem in ru¬
bo: Legimus etiam mirsum ignẽ
desuper. & implesse quod prae¬
ceptum est. M in istrauit ergo.
cumimpler&. Cumess&. inna¬
tura sua erat. Cum egit quod
iursum est. ministerium imple¬
uit: S ic secundum literam incre¬
atura.
ra. Quid est enim in eccle¬
sia figurate : quomodo accipimus
qui facit angelos suos sps̃. & mi¬
nistros suos ignem flagrantem: Sps.
spiritales dicit: Bene facit spiritales
sui: Spiritalis enim. omnia iudicat.
Ipse autem. a nemine iudicatur .⁊ Ui¬
de spiritalem. factum angelum dĩ.
Non potui inquit loqui uobis quasi
spiritalibus. sed quasi carnalibus.
De spiritaliquadam effectione mis¬
sus est ad carnales. tam quam ange¬

Expanded text:
turae vir, officii praeco; hoturae vir, officii praeco; homo enim fit praeco, id est, qui homo erat fit praeco; non qui erat praeco fit homo. Sic ergo qui erant jam spiritus conditi a creatore Deo, facit eos angelos, mittendo eos nuntiare quod jusserit; et ignem flagrantem facit ministros suos. Legimus apparuisse ignem in rubo , legimus etiam missum ignem desuper, et implesse quod praeceptum est. Ministravit ergo, cum impleret: cum esset, in natura sua erat; cum egit quod jussum est, ministerium implevit. Sic secundum litteram in creatura. 16. Quid est autem in Ecclesia figurate? Quomodo accipimus, «Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem flagrantem?» Spiritus spirituales dicit. Bene facit angelos suosui. «Spiritualis enim omnia judicat; ipse autem a nemine dijudicatur» . Vide spiritualem factum angelum Dei. «Non potui,» inquit, «vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus» . De spirituali quadam affectione missus est ad carnales, tanquam ange
Abbreviated transcription (Latin):
quid amatis: quantumuos ille
amauit . Amando autem quan¬
tumcumq amatis. Volatis ad eũ.
ut cognoscatis quemadmodum
uos ipse amauerit: hoc est sciatis
supereminentiam caritatis xpĩ.
Amatis enimuos quantum potes¬
tis. & petitis quantum potestis.
Sed ille ambulat& super pennas
Suentorum.: Q uiambulat suꝑ
pennas uentorum. : Qui facit¬
angelos suos sp̃s. & min istros
suos ignem flagrantem Ethoc:
quamuis non uideamus appari¬
tionem angelorum. Ab scondi¬
ta est enim ab oculis nris. & est in
quad amre publicamagna. im¬
peratoris dĩ. Tamen esse ange¬
los nouimus exfide.: Et multis
apparuisse. scriptum legimus
& tenemus: Nec inde dubitare
fas nobis est.
angeli : Cum mittuntur. fiunt
angeli Angelus enim officui
nomenest non naturae .. Quae¬
ris nomen huius naturae : sps̃ est:
Quaeris officium: angelus est.
Exeo quod est: spr̃ est. Ex eo qđ
agit: angelus est.: Uide illud
in homine: N omennaturae. ho¬
mo.: Officii. miles.: N omenna¬

Expanded text:
quid amatis quantum vos ille quid amatis quantum vos ille amavit? Amando autem quantumcumque amatis, volatis ad ipsum, ut cognoscatis quemadmodum ipse vos amaverit; hoc est, ut sciatis supereminentiam charitatis Christi. Amatis enim vos quantum potestis, et volatis quantum potestis: sed ille ambulat et super pennas ventorum. «Qui ambulat super pennas ventorum.» 15. angelos suos spiritus, et ministros suos ignem flagrantem.» Et hoc, quamvis non videamus apparitionem Angelorum; abscondita est enim ab oculis nostris, et est in quadam republica magna imperatoris Dei, tamen esse Angelos novimus ex fide, et multis apparuisse scriptum legimus, et tenemus, nec inde dubitare fas nobis est. angeli; cum mittuntur, fiunt angeli. Angelus enim officii nomen est, non naturae. Quaeris nomen hujus naturae, spiritus est; quaeris officium, angelus est: ex eo quod est, spiritus est; ex eo quod agit, angelus est. Vide illud in homine. Nomen naturae homo, officii miles: nomen na
Abbreviated transcription (Latin):
est enim in bonis operibus. Lon¬
gitudo inpers euerando usq infinẽ.:
Altitudo propter sursumcor: ut om¬
nia bona operanostra. in quibus per¬
seueramus usq infinem .: Habentes
praemiorum.: Ipsa est enim attitudo.
non hic quȩrere mercedem. sed sursum:
Nedicatur nobis. Amendi couobis per¬
ceperunt mercedem suam.: Profundũ
Profundũ
autem ut dixi. ubi fixaerat pars crucis.
& non uidebatur.
Inde resurgebant
quae uidebantur.⁊
Quidest quod
occultum est & non publicum in ecclesi a
sacramentum baptismi. sacramentũ
eucharistiae: opera enim nostrabona
uident & pagani. sacramenta uero oc¬
cultantur illis. Sed ab his quae non
uident. surgunt illa quae uident: si¬
cut aprofundo crucis quod interra
figitur. surgit totacrux. quae appa¬
ret& cernitur .: It quid postea cum
hoc dixisset apostolus adiecit. Sci¬
re etiam super eminentem scientiam
caritatis xp̃i . cumiam dictum fuis¬
s & incaritate radicati & funda¬
ti. A matis enimxpm̃. & ideo
incrucem operamini.s
Sed nũ¬

Expanded text:
est in bonis operibus, longitudo in perseverando usque in finem, altitudo propter Sursum cor, ut omnia bona opera nostra, in quibus perseveramus usque in finem, habentes m praemiorum. Ipsa est enim altitudo, non hic quaerere mercedem, sed sursum; ne dicatur nobis: «Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam» . Profundum autem quod dixi, ubi fixa erat pars crucis, et non videbatur; inde surgebant quae videbantur. Quid est quod occultum est, et non publicum in Ecclesia? Sacramentum Baptismi, sacramentum Eucharistiae. Opera enim nostra bona vident et Pagani, Sacramenta vero occultantur illis: sed ab his quae non vident, surgunt illa quae vident; sicut a profundo crucis quod in terra figitur, surgit tota crux quae apparet et cernitur. Et quid postea? Cum hoc dixisset Apostolus, adjecit, «Scire etiam supereminentem scientiam charitatis Christi» ; cum jam dictum fuisset, «In charitate radicati et fundati.» Amatis enim Christum, et ideo in cruce operamini. Sed num
Abbreviated transcription (Latin):
cor nrm̃ dilatatum est.⁊ Ardebat &¬
flagrabat caritate. & ibat in cor ut in¬
cender&. Huncignem se mis surũ
dns interram dicebat cum ait. Ignẽ
ueni mittere interram. Quomodo
gladium: sic ignem. Gl¬
Gladius diui¬
ditaffectus. Carnalem ignis assum it.
Totum in uerbo dĩ intellege. totum in
spũ dĩ cognosce Incipe perueram
caritatem. peruerbum quod audis.
& uide quid inter fecerit ignis minis¬
ter dĩ.
Qui facit angelos suos sp̃s.
& ministros suos. ignem flagrantem:

Expanded text:
cor nostrum dilatatum est» ? Ardebat et flagrabat charitate, et ibat in eos, ut incenderet. Hunc ignem se missurum Dominus in terram dicebat, cum ait: «Ignem veni mittere in terram» . Quomodo gladium , sic ignem. Gladius dividit affectum carnalem, ignis absumit. Totum in verbo Dei intellige, totum in spiritu Dei cognosce. Incipe fervere charitate per verbum quod audis, et vide quid in te fecerit ignis minister Dei. «Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem flagrantem
Abbreviated transcription (Latin):
significat.: Erat enim latitudo in
qua porrectae sunt manus. longitu¬
do a terra surgens. inqua erat corpus
infixum. Attitudo ab illo diuexo
ligno sursum quod emin&.: Pro¬
fundum. ubi fixa erat crux: & ibi
omnis spes uitae nrãe.: Latitudo¬

Expanded text:
significat. Erat enim latitudo, in significat. Erat enim latitudo, in qua porrectae sunt manus; longitudo a terra surgens, in qua erat corpus infixum; altitudo, ab illo devexo ligno sursum quod eminet; profundum, ubi fixa erat crux, et ibi omnis spes vitae nostrae. Latitu
Abbreviated transcription (Latin):
arium dĩ & intellegam in nouissi¬
ma. ⁊ Et quomodo uenit in ex¬
trema maris &iam acceptis pennis.
Et enim illuc inquit. manus tua de¬
duc&me. & perduc& me dex¬
teratua.: N am & cum pennis me¬
is casurus sum. nisitu deducas.
Ergo habetalas bonas et liberas. &
nullo uisco obligatas. animae
bene operanter dĩ praecepta. Haben¬
tes caritatem deconscientia pura &
fide non ficta. S ed quantum uis
sint praedictae uistutib caritatis.
quid ad illam dilectionem dĩ quia
sunt dilectae &iam cum uisco essent
dilectio. pennae nostrae sunt. S ed
ille ambulat & superpennas uento¬
rum.: I am dicebat quib usdam a¬
postolus. Flectogenua mea ad pa¬
dum interiorem hominem. habitare
xpm̃ perfidem in cordibus urĩs. ut in
caritate radicati & fundati. Iamdat
illis caritatem. dat illis alas & pennas:
ut possitis inquit comp̃hendere. que
sit latitudo. altitudo. longitudo. &
profundum: fortasses crucem dñĩ

Expanded text:
arium Dei, et intelligam in novissiarium Dei, et intelligam in novissima» . Et quomodo venit in extrema maris, etiam acceptis pennis? «Etenim illuc,» inquit, «manus tua deducet me, et perducet me dextera tua» . Nam et cum pennis meis casura sum, nisi tu deducas. Ergo alas habent bonas et liberas, et nullo visco obligatas, animae bene operantes praecepta Dei, habentes charitatem de conscientia pura et fide non ficta . Sed quantumvis sint praeditae virtutibus charitatis, quid ad illam dilectionem Dei, qua sunt dilectae, etiam cum visco essent dilectio pennae nostrae sunt, sed ille «ambulat» et «super pennas ventorum.» 14. Jam dicebat quibusdam Apostolus: «Flecto genua mea pinteriorem hominem habitare Christum per fidem in cordibus vestris, ut in charitate radicati et fundati.» Jam dat illis charitatem, jam dat illis alas et pennas. «Ut possitis,» inquit, «comprehendere quae sit latitudo, longitudo, altitudo et profundum.» Fortassis crucem Domini
Abbreviated transcription (Latin):
nisi a quibus sursum attolluntur:
Pennae uero animarum: uirtu¬
tes. bona opera. recta facta: In
duabus alis habent omnes pennas.
Omnia enim praecepta in duob
praeceptis sunt. Quis quis
dilexerit dm̃ & proximum. ani¬
mam habet pennarum. Liberis alis.
scõ amore uolantem ad dnm̃.: Qui¬
cumq implicatur amore carna¬
li. uiscum habet in pennis.: Nam¬
si anima non habet alas et pennas.
unde ille gemens intribula¬
tionibus dicit: Quis dabit
mihi pennas sicut columbae:
Ets equitur. Etuolabo & requies¬
cam : Item alio loco: Quo ibo
giam . ⁊ Si a scendero in caelum.
ibies. sidescendero in infernum
ades .: Siaccepero pennas meas.
sicut columba. & uolabo in extre¬
mamaris: Tamquam diceret
Si possum fugere a facie irae tuae.
si accepero pennas meas sicut colũ¬
ba & uolabo in extremam aris.
In extrema maris uolare est. spẽ
iam praetendere in finemsaeculi :
quomodoille quiait.⁊ Hoc labor
est ante me. donec introeam inscũ¬

Expanded text:
nisi a quibus sursum attolluntur? nisi a quibus sursum attolluntur? Pennae ergo animarum virtutes, bona opera, recte facta. In duabus alis habent omnes pennas; omnia enim praecepta in duobus praeceptis sunt. Quisquis dilexerit Deum et proximum, animam habet pennatam, liberis alis, sancto amore volantem ad Dominum. Quicumque implicatur amore carnali, viscum habet in pennis. Namsi anima non habet alas et pennas, unde ille gemens in tribulationibus dicit: «Quis dabit mihi pennas, sicut columbae?» Et sequitur:» Et volabo, et requiescam» . Item alio locfugiam? Si ascendero in caelum, tu illic es; si descendero in inferades; si accepero pennas meas sicut columba, et volabo in extrema maris.» Tanquam diceret: Sic possum fugere a facie irae tuae, si accepero pennas ut columba, et volavero in extrema maris. In extrema maris volare, est spem jam praetendere in finem saeculi, quomodo ille qui ait: «Hoc labor est ante me, donec introeam in sanctu