comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
baueriont abassimum insiccitate et tẽptauerunt dñ in cor dibus suis
Accipite etiã qͥa cũ alibi dixerit scriptura tẽ ptatũ som̃ : Lẽptatũ etiã dm̃ eodẽ
dicat et cpm ec tẽptatiũ Habes enĩ adeorinhios apł̃m. Ner tẽptem̃ xpm̃
sũ quidã torũ tõptauer᷑ et a serpentib perierunt luxta uindicta ut aduer
suspenso iussit curari uulnera sauciorum. Imago enim crucis aereus
serpens est quõ et si in carnesua suspensus ẽ xps tam̃ etipse crucifixus ẽ mun¬
do et ipsi crucifixus est mundus: Mihi enim mundus crucifixus ẽ et ego
mundo Crucifixus estergo insius mundis in lecebris et ideo non uerus
sed aereus susperis est serpens. Quicum ueritate quidem corporis sed sine
ueritate peccati suscepit dns speciem peccatoris ut ꝑlubricũ infirmitatis hu¬
mane simulando serpentẽ depositis carnis exuuiis ueri destrueret ser¬
pentis astutiã Percrucẽ itaqued nĩ quae in temptationis unctione sub¬

Expanded text:
baverunt altissimum in siccitate, et tentaverunt Deum in cordibus suis . 49. Accipe etiam quia cum alibi dixerit Scriptura tentatum Spiritum, tentatum etiam Deum, eadem dicat et Christum esse tentatum; habes enim ad Corinthiout quidam eorum tentaverunt, et a serpentibus perierunt . Justa vindicta, ut adversuspenso, jussit curari vulnera sauciorum ; imago enim crucis aereus serpens est; nam etsi in carne sua suspensus est Christus, tamen in eo et ipse crucifixus est mundo, et ipsi crucifixus est mundus: Mihi enim, inquit, mundus crucifixus est, et ego mundo . Crucifixus est ergo in suis mundus illecebris; et ideo non verus, sed aereus suspensus est serpens; quia in veritate quidem corporis, sed sine veritate peccati suscepit Dominus speciem peccatoris; ut per lubricum infirmitatis humanae simulando serpentem, depositis carnis exuviis, veri destrueret serpentis astutiam. Per crucem itaque Domini, quae in tentationis ultione sub
Abbreviated transcription (Latin):
non indigens sed redundas Quando tantum ut diximaiestatem
eius accepimus ut tam quam digitus a corpore : Ite adõ patre in se
adunitatem potestatis puttit ẽẽ referendum Is profecto in ec̃
quas dam̃ figurte remem brorum: sed acupiat ut sȩpius dixt non in¬
equalitatem sed unitatem potestutis: hac testificatione signari
quando quidem quaeoperae dĩ sunt eecdem sintopenemaniuum
edem etiamlegerimus operto eẽ digitorum scripim ẽ enim
Eaelienarrantglorĩ umdi & opertmaruum eius adnuntiat
firmamentum. Et clibi Initio terrarumtufunda stidne ecopera
manuum tuarum suntcaeli. eademigitur. sunto pertimanuum
quae sunt opercidĩ. Nonergo aliqua permembrorum corponeliat̃

Expanded text:
ctificatione non indigens, sed redundans; quando tantam, ut dixi, majestatem ejus accepimus, ut tamquam digitus a corpore, ita a Deo Patre insepaad unitatem potestatis putat esse referendum, is profecto in eam quasdam figurare membrorum. 31. Sed accipiant, ut saepius dixi, non inaequalitatem, sed unitatem potestatis hac testificatione signari; quandoquidem quae opera Dei sunt, eadem sint opera manuum, eadem etiam legerimus opera esse digitorum. Scriptum est enim: Coeli enarrant gloriam Dei, et opera manuum ejus annuntiat firmamentum ; et alibi: Initio terram tu fundasti, Domine, et opera manuum tuarum sunt coeli . Eadem igitur sunt opera manuum, quae sunt opera Dei. Non ergo aliqua pro membrorum corporalium
Abbreviated transcription (Latin):
necuxore periculo pudicitiae neimortis proposite terrore auoca¬
tur etiutã suam et castimoniam seruauit uxoris. Nullum itaque
dõ credidissepenituit et cafitatis deuotionẽ cumulauit ipsarra
et deuotio castitatem acnequi forte aestimet quiadicendo scriptura
Non spm̃ scm̃ legat in posteri oribꝰ et inueniet quia spm̃ scm̃ accepit dani¬
hel etideo ꝓphetauit. Denii. et rexeũ p̃tulit quia habebat gratiã sp̃iri¬
sed etiã morsi spũ iudicatus diuisus ẽ. sed quid deceteris loquam᷑ ipsum
uerbum dĩ sit  Gladius quidam uerbi sp̃s̃ intellegitur. Denique
in euangelio dicit ipsedũs ihs̃ Nonueni pacẽ mittere sedgladium
Venxit enim ut s pͥm̃ daret. Ideo deore eius gladiusbis acutus utiquȩ gratia
spiritalis sp̃s ergo uerbi gladius est Et ut scias in aequalitatẽ pon. eẽ
sed unitatẽ naturȩ uerbũ quoq gladius ẽ sp̃s scĩ Scriptũ est exim

Expanded text:
nec uxoriae periculo pudicitiae, nec mortis propositae terrore revocanec uxoriae periculo pudicitiae, nec mortis propositae terrore revocatus, et vitam suam, et castimoniam servavit uxoris. Nullum itaque Deo credidisse poenituit: et castitas devotionem cumulavit in Sara, et devotio castitatem. 43. Ac ne quis forte existimet, quia dicente Scriptura:non Spiritum sanctum; legat in posterioribus, et inveniet quia Spiritum sanctum accepit Daniel, et ideo prophetavit. Denique et rex eum praetulit, quia habebat gratiam spiri. Sed etiam Moysis Spiritus judicaturis divisus est ris sui, gladius quidam Verbi Spiritus intelligitur . Denique et in Evangelio dicit ipse Dominus Jesus: Non veni pacem mittere, sed gladium . Venit enim ut Spiritum daret, ideoque et in ore ejus gladius bis acutus, utique gratia spiritalis . Spiritus ergo Verbi gladius est. 46. Et ut scias inaequalitatem non esse, sed unitatem naturae, Verbum quoque gladius est Spiritus sancti; scriptum est enim:
Abbreviated transcription (Latin):
seniorum et omnibus deftituta subsidiis sola inter homines pudicitiȩ
suȩ conscientia dt̃ arbitrũ p̃caretur : Ex audiuit inquitans uocem eius
persidorum testimonia de prehendit: Denique nonalia ⁊ nisi diui¬
nȩ fit it operatio potestatis. ut eos uox sua proderet quorum latebat af¬
fectus Percipite igitur spsscĩ sacrum et cȩleste miraculum illa quae
maluit sibi casta essẽ quam populo. ailla quae maluit in nocentiae
subire periculum quampudoris Quaecum accusaretur tacebat
Cũ damnaretur silebat. conscientiae suae contenrta iudicio quȩ
reuerentiã pudoris etiam inpericulis reseruabat  Ne extorsisse
petulentiam uiderentur qui extorquere non poterant caftitatem :
entiam reuelauit. Discant pudicȩ calumniam nontimere
Namquȩ castimoniam uitae praetulit. Nec uitȩ dispendium pertulit
et gloriam retulit castitatis : sic et a praham iussus adire peregrinam

Expanded text:
seniorum; et omnibus destituta subsidiis, sola inter homines pudicitiae seniorum; et omnibus destituta subsidiis, sola inter homines pudicitiae suae conscia Deum arbitrum precaretur: Exaudivit, inquit, Dominus vocem ejus, perfidorum testimonia deprehendit; neque enim alia nisi divinae fuit operatio potestatis, ut eos vox sua proderet, quorum latebat affectus. 41. Percipite igitur Spiritus sancti sacrum et coeleste miraculum. Illa quae maluit sibi casta esse, quam populo: illa quae maluit innocentiae subire periculum, quam pudoris: quae cum accusaretur, tacebat: cum damnaretur, silebat, conscientiae suae contenta judicio: quae reverentiam pudoris etiam in periculis reservabat; ne extorsisse petulantiam viderentur, qui extorquere non potuerant castitatem: entiam revelavit. 42. Discant pudicae calumniam non timere. Nam quae castimoniam vitae praetulit, nec vitae dispendium pertulit, et gloriam retulit castitatis. Sic et Abraham quondam jussus adire peregrina,
Abbreviated transcription (Latin):
pros pexit ut macheram illam iuber& ad ferri quae simulato qđ
diuider& uell& infantem. Considerauit quoduera mater plus consu¬
lera filio quam solatio & gnatia iuri. Non gratia iure pneferr&: atꝰ
uero illa quae matrissimular& affectum. uincendistudio caeca parui
ducer& eius exitium in quones ur& piecttis dispendium litq illeuir
spiritlis quidiiudicar& omnia spiritalis enim diuidicatomma :
natur̃ in affectib: quae siuit quia latebat in uocib: & pietatẽ interrogt¬
sapientiae . Quo modo ergo negttur quod arguere possit sp̃s sc̃s mun¬
dum deudicio qui iudicicollit ambiguum. largitur euentum ⁊
Danihel quoque nisiaccepiss& dĩspm̃ num quam potuis s& dep̃hende¬
re adulteriũ libidinis mendacũ frcuidis : nam cumsus anna prȩsbiteroꝵ¬
coniurationib: ad pecita infieã populi menitẽ uideret contẽplatione

Expanded text:
prospexit, ut machaeram illam juberet afferri ; quia simulato quod prospexit, ut machaeram illam juberet afferri ; quia simulato quod dividere vellet infantem, consideravit quod vera mater plus consuleret filio quam solatio; et gratiam juri, non gratiae jura praeferret. At vero illa quae matris simularet affectum, vincendi studio caeca, parvi duceret ejus exitium, in quo nesciret pietatis dispendium. Itaque vir ille spiritalis, qui dijudicaret omnia  Spiritalis enim dijudicat omnia  naturam in affectibus quaesivit, quae latebat in vocibus: et pietatem interrogaritum datur sermo sapientiae: quomodo ergo negatur quod arguere possit Spiritus sanctus mundum de judicio, qui judicii tollit ambiguum, largitur eventum? 39 et 40. Daniel quoque nisi accepisset Dei Spiritum, numquam potuisset deprehendere adulterium libidinis, mendacium fraudis. Nam cum Susanna presbyteroconjurationibus appetita, inflexam populi mentem videret contemplatione
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s. sicut enim scriptum ẽ. Dnẽ ne in iratua arguasme neq: infurore
statuam ante faciemtuam peccatatua. Itcetiã despũs cõfilius dixit
Cum autem habiero muttm pant clrtum aduos. & illeueniens argua
mundum depeccato et deiustitia & deiuiditio : sed quonos perfidorũ hominũ
iudices ipsi nonquȩ tant nisi perspm̃ iudicare : Deniq nobile illud salomonis
iudicium quod interdubiecertantum cumunaoppresso paruulo quemip¬
sa susceperat Vindica resibi uell& alienum : Altera proprium filium
defensar& et fraudem in ipsis cogitition ꝑ & pleatem in ma ternis iuiscerib:
de pracebendit utiq persp̃s scĩ munus ericuit : Neq: enimlatentem
sed spuens internauintur. pen&rtibilis eniman sp̃s intellegen¬
tiae sp̃s unicus mulo plex subtilis mobilis & infracomnia prospiciens
Videpro ph& a quid dicat quia & omnia prospicit. etideo etiam salo mon¬

Expanded text:
s? Sic enim scriptum est: Domine, ne ira tua arguas me, neque in furore : Arguam te, et statuam ante faciem tuam peccata tua ; ita etiam de Spiritu sancto Filius dixit: Cum autem abiero, mittam paraclitum ad vos: et ille veniens arguet mundum de peccato, et de justitia, et de judicio . 36. Sed quo nos perfidorum hominum ur astruere; cum judices ipsi non queant nisi per Spiritum judicare? Denique nobile illud Salomonis judicium, quod inter dubia certantium; cum una, oppresso parvulo, quem ipsa susceperat, vindicare sibi vellet alienum, altera proprium filium defensaret; et fraudem in ipsis cogitationibus occultis, et pietatem in maternis visceribus deprehendit, utique per Spiritus sancti munus emicuit . Neque enim latentem sed Spiritu mens interna penetrabilis: Est enim Spiritus intelligentiae sanctus, unicus, multiplex, subtilis, mobilis ; et infra: Omnia prospiciens . 37. Vide propheta quid dicat, quia omnia prospicit. Et ideo etiam Salomon
Abbreviated transcription (Latin):
rũt filii isrł. hebi u̾o tradunt qd̾ cũ uenissent
ad extͣmũ montis porieti ĩ mare ꝑ longã mã ma
tis eos obliqͣsse et cͥciuendo montẽ ad idem littꝰ¬
uñ uen̾ant rediisse qd̾ ꝓbant. sic natura maris
ut ꝙ ꝑit ĩ eo ad ꝓximũ litcꝰ ad ꝓiciat. cũ gͦ ma¬

Expanded text:
runt terram. Hebraei vero tradunt quod, cum venissent ad extremum montis porrecti in mare, per longam maris viam eos obliquasse, et circumeundo montem ad idem littus Aegypti rediisse, quod probant sic: Natura maris est ut quod perit in eo ad proximum littus projiciat. Cum ergo ma
Abbreviated transcription (Latin):
Ihm̃ factigatum ex itinere inuemies: Fatigatus .ẽ. sedinte :
quia tediquae siuit : Tuaillum tam diu incredulitas fatigauit :
non offenditur: Tamensi modo uenias p&itbiberecdaturus :
Bibit autem non aquam praecerme cndriuuli sed salutem tuam :
bibit affectum tuum bibitcalicem. hoc ẽ passionẽ illa tuoꝵ crimi¬
nũ redem tricem uttusitim istius mundi sacropotus cruore restiguas :

Expanded text:
esum fatigatum ab itinere invenies. Fatigatus est, sed in te; esum fatigatum ab itinere invenies. Fatigatus est, sed in te; quia diu te quaesivit, tua illum tamdiu incredulitas fatigavit. Non offenditur tamen, si modo venias: petit bibere, daturus. Bibit autem non aquam praetermeantis rivuli, sed salutem tuam: bibit affectum tuum, bibit calicem, hoc est, passionem illam tuorum criminum redemptricem; ut tu sitim istius mundi, sacri potus cruore restinguas. 166.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ate uobis thesauros incaelo : ubi neque erugoneque tinea & terminat
etubi fures non effodiunt nec funentur : Vbienim fuerit thes aurustuus :
illic erit et cortuum : Erugo nm̃  lasciuia ẽ: erugo nr̃a libido ẽ: erugo
impietatesua sundunt ecunitatem diuinae potesticcis indiuiduam
separtcrecupientes sacrilegomorsu pratiosum fidei uelamen Sbro¬
obrodunt fineunt : quasi arriusdentem in praesserit: effluit:si aculeũ
suum in alicuius uas fotinus in fixerit: Vile figmentum sumuscito
uitia sentimus : Sed nemodicit figulo quidme fecistisic :
Nam et suuleuas nr̃m. aliud tamen inhonore : aliud in contumelia
ẽ : Noliergo aperire lacumtuum : Nolifoder euituis atq criminib:
non ad lacum sed ad puteum. sedere consueuit: Ibi eũ samaritana illa
quae credidit. illa quaetiquã haurire cupiebat inuenit : Quã uis ma¬
ne ueni redebueris : tamen etiam siserus ueneris &iam sextahorte :¬

Expanded text:
zate vobis thesauros in coelo: ubi neque aerugo neque tinea exterminat; zate vobis thesauros in coelo: ubi neque aerugo neque tinea exterminat; et ubi fures non effodiunt et furantur. Ubi enim fuerit thesaurus tuus, ibi erit et cor tuum. 164. Aerugo nostra lascivia est, aerugo nostra libido est, aerugo impietate sua scindunt; et unitatem divinae potestatis 634 individuam separare cupientes, sacrilego morsu pretiosum fidei velamen obrodunt. Funditur aqua, si Arius dentem impresserit: effluit, si aculeum suum in alicujus vas Photinus infixerit. Vile figmentum sumus, cito vitia sentimus. Sed nemo dicit figulo: Quid me fecisti sic ? Nam etsi vile vas nostrum, aliud tamen in honore, aliud in contumelia est. Noli ergo aperire lacum tuum, noli fodere vitiis atque criminibus, non ad lacum, sed ad puteum sedere consuevit. Ibi eum Samaritana illa quae credidit, illa quae aquam haurire cupiebat, invenit . Quamvis mane venire debueris, tamen etiamsi serius veneris, etiam sexta hora J
Abbreviated transcription (Latin):
Bona ergo aqua spiritalis gͥnatia : quis hunc fontemdabit pectori meo :
Ix mes alia inme fluant uitte largitor acternae : superfluat in nobis fons
iste noneffluat : Dicit enim sapientia : Bibeaquam d&iuis uasis. et depute¬
orum tuorum fontibus inquae plateistuis superfluant a quaetuae :
Quomodo hanc aquam tenebo neeffluant ne labantur. quomodo
uas meum conseruabo nequa pene transrima peccati ae cernaeuita edis¬
till& humorem: Docenos dñeihũ doce sicut docuisti a postolos tuos
dicens : Nolite thes auri tare uobis thesauros interra ubierugo &
tinia & terminat : ecubifures effodiant et furtentur : furẽ uidelic&
inmundum spm̃ eẽ significat qui inbonorum operum lucegnedientib:
non possit obripere : In tenebris autem secularium cupiditatum et in¬
teroblectamenta terrestrium siquem coeperit uoluptatum : om¬
ne uirtutis aeternae floredis poliat : et ideo dñs dicitihes auri¬

Expanded text:
Bona ergo aqua, spiritalis gratia: quis hunc fontem dabit pectori meo? Bona ergo aqua, spiritalis gratia: quis hunc fontem dabit pectori meo? In me saliat; in me fluat vitae largitor aeternae. Superfluat in nobis fons iste, non effluat. Dicit enim sapientia: Bibe aquam de tuis vasis, et de puteorum tuorum fontibus, inque plateis tuis superfluant aquae tuae . Quomodo hanc aquam tenebo, ne effluat, ne labatur? Quomodo vas meum conservabo, ne qua penetrans rima peccati, aeternae vitae distillet humorem? Doce nos, Domine Jesu, doce sicut docuisti apostolos tuos, dicens: Nolite thesaurizare vobis thesauros in terra, ubi aerugo et tinea exterminat, et ubi fures effodiunt et furantur . 163. Furem videlicet immundum spiritum esse significat, qui in bonorum operum luce gradientibus non possit obrepere: in tenebris autem saecularium cupiditatum, et inter oblectamenta terrestrium si quem ceperit voluptatum, omni virtutis aeternae flore despoliet. Et ideo Dominus dicit: Thesauri
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ ad in feriora decor quecis. quia quedam diuersitts uidetur ee.
fontis et fluminis e tamen adom̃a prospexit scripturte diuina ne in firmites hu¬
manica per&ur ingenii uilitatesermonũ : Proponas tibi lic& quod uis flumire fon¬
uinȩ uirtutis : nec uerebor aliquam᷑ diuersitate magnitudinis qua estionem :
Nã etiã in hoc nobis scriptura pros pexit : Dicitenĩ dĩ filius : Quibiberitdeaqͣ
quȩͥ mego dabo ei fi& in eo fons a quae salientis inuitam ae cernã : Hic fons
utiq gratias piritalis : ẽ fiuiuus exuiuo fonte procedens : fonsigituruitae :
nis unitatem : Nec possex pm̃ etiam a perfidis fontẽ negari cũ fonsdicatur
ec sp̃s : Et sicut flumendicitur sp̃s : Itaã paterdixit : ecceego decurro inuos
sicut fluuius pacis et sicuttorrens inundansgloriam gentium : Quis autem
dubit& flumen eẽ difilium dequo aeternaeuitte flumina profluebant :

Expanded text:
tuum ad inferiora detorqueas, quia quaedam diversitas videtur esse tuum ad inferiora detorqueas, quia quaedam diversitas videtur esse fontis et fluminis; et tamen ad omnia prospexit Scriptura divina, ne infirmitas humani caperetur ingenii vilitate sermonum. Proponas tibi licet quodvis flumen, e fonunitate virtutis, nec verebor aliquam de diversitate magnitudinis quaestionem. Nam etiam in hoc nobis Scriptura prospexit; dicit enim Dei Filius: Qui biberit de aqua, quam ego dabo ei, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam . Hic fons utique gratia spiritalis est fluvius ex vivo fonte procedens. Fons igitur vitae nis unitatem, nec posse Christum etiam a perfidis fontem negari; cum fons dicatur et Spiritus. Et sicut flumen dicitur Spiritus, ita et Pater dixit: Ecce ego decurro in vos, sicut fluvius pacis, et sicut torrens inundans gloriam gentium . 633 Quis autem dubitet flumen esse vitae Dei Filium, de quo aeternae vitae flumina profluebant? 162.
Abbreviated transcription (Latin):
tris abluitur. sed ille exuite fonte procedens sp̃sscs cuius nos breui
satia murhausto : In illis caelestib: thronis dominatiomib: et potes¬
tatib: angelis & archangelis redundantius uidslur effluere pleno
septem uirtutum spiritalium feruens meatu: sienim fluuiusripa¬
aturam cum reliqua tam quã inferiora nite mentis arua prestrin¬
gat caelestem illam creaturarum natu rameffusiore quadam sci¬
ficationis ubertate la&i ficat: nec moueat quoduel hic dixit flumi¬
na uel a libi sem ptemsp̃s : his enim scĩ ficationib: semptem spiritali¬
um sicut es aiasdixit significatur plenitudo uirtutum : sp̃s sapientiȩ
et intellectus. sp̃s consilii atq uirtutis. sp̃s cognicionis atque picta¬
tis sp̃stimoris dĩ : Vnum ergo flumen : sed multi spirittliũ domorũ
meatus : hoc igitur flumen exit ex fonte uitae : Nechicrursus sensum

Expanded text:
tris abluitur: sed ille ex vitae fonte procedens Spiritus sanctus, cujus nos brevi tris abluitur: sed ille ex vitae fonte procedens Spiritus sanctus, cujus nos brevi satiamur haustu, in illis coelestibus Thronis, Dominationibus et Potestatibus, Angelis et Archangelis redundantius videtur effluere, pleno septem virtutum spiritalium fervens meatu. Si enim fluvius ripaaturam, cum reliqua tamquam inferiora nostrae mentis arva perstringat, coelestem illam creaturarum naturam effusiore quadam sanctificationis ubertate laetificat! 159. Nec moveat quod vel hic dixit flumina , vel alibi septem spiritus ; his enim sanctificationibus septem spiritalium, sicut Esaias dixit , significatur plenitudo virtutum: spiritus sapientiae et intellectus, spiritus consilii atque virtutis, spiritus cognitionis atque pietatis, spiritus timoris Dei. Unum ergo flumen, sed multi spiritalium donorum meatus. Hoc igitur flumen exit ex fonte vitae. 160. Nec hic rursus sensum
Abbreviated transcription (Latin):
siue filium intellegat fontem. Fontem utiq: intellegimus nonaque
mihibibere tup&isses ab co & dedis s&tibi aquã uiuã : hanc aquã sitiuit ani¬
madauid: harum fontem a quarum desidertceruus nĩ sitiens uenena ser¬
pentiũ : uiua ẽ enim gratia spiritualis eo quodmentis interna puri¬
fic& omner animipeccatum abluatĩ occultorum quae mund&
et hinc uelit quandam facere distantiam magnitudinis. quod a quaporti¬
ouidettur eẽ fontis exigua quam quam creaturterum &emplaminime
diuini tati aptamda uidetntur : Tamen nequid ex hac quoq: creaturte
comparatione praeiudicent : Discant nosolum aquã sed etiã flumen dic¬
in eo : ergo flumen ẽ sp̃sscs et flumen maximum quod scđ ebreos deihũ
fluxit in terris fut ore sepe accepimus proph&arũ : Magnum hoc flumen
quod fluit semper : equum quam deficit : Necsolum flumen sed
etiam profusiimp&us et magnitudinis redundantis: sicut etiam
dauid dixit : Quia fluminis imp&us la&i ficat uiuittaemdi¬

Expanded text:
sive Filium intelligat fontem; fontem utique intelligimus non aquae mihi bibere; tu petisses ab eo, et dedisset tibi aquam vivam . 155. Hanc aquam sitivit anima David . Harum fontem aquarum desiderat cervus, non sitiens venena serpentum. Viva est enim aqua gratiae spiritalis, eo quod mentis interna purificet, et omne animi peccatum abluat, occultorumque mundet et hinc velit quamdam facere distantiam magnitudinis, quod aqua portio videatur esse fontis exigua: quamquam creaturarum exempla minime divinitati aptanda videantur; tamen ne quid ex hac quoque creaturae comparatione praejudicent, discant non solum aquam, sed etiam flumen dicn est Spiritus sanctus, et flumen maximum, quod secundum Hebraeos de Jesu fluxit in terris, ut ore Esaiae accepimus prophetatum . Magnum hoc flumen, quod fluit semper, et numquam deficit. Nec solum flumen, sed etiam profusi impetus, et magnitudinis redundantis, sicut etiam David dixit: Quia fluminis impetus laetificat civitatem
Abbreviated transcription (Latin):
potestas : Deniq ut scias quia fidei non prteiudicat s yllaba. sed com¬
medat fides syllabam : et paulus loquitur in xp̃o : Nec ideo minor xp̃c
ẽ quia paulus locutus inxp̃o ẽ : sicut habes contindõ in xp̃o loquim᷑ :
quem ad modum igitur apls dicit quia in xpõloquimur. Ittuillud ẽ
nisi inspũ scõ : Non sub iecto itaq: hoc loco sp̃s scĩ : sed gratiȩ copula :¬
de signatur : Et ut scias discrecionem non ẽẽ desyllaba : Alibi quoq:
exempla proferre : scriptum ẽ enim : Vos unumestis in xp̃o ihũ :¬

Expanded text:
potestas. 73. Denique ut scias quia fidei non praejudicat syllaba, sed compotestas. 73. Denique ut scias quia fidei non praejudicat syllaba, sed commendat fides syllabam, et Paulus loquitur in Christo. Nec ideo minor Christus est, quia Paulus locutus in Christo est, sicut habes: Coram Deo in Christo loquimur . Quemadmodum igitur Apostolus dicit quia in Christo loqunisi in Spiritu sancto . Non subjectio itaque hoc loco Spiritus sancti, sed gratiae copula designatur. 74. Et ut scias discretionem non esse de syllaba, alibi quoque exempla proferre! Scriptum est enim: Omnes vos unum estis in Christo J
Abbreviated transcription (Latin):
dant patris et fili : sunt enim quihinoputant faciendam eẽ distantiam qđ
dicant in spũ dm̃ noncum spũ predi candum etex una syllaba uel usu quõ dã
duuni tatis aestimandum putent eẽ momentum : Argumentantes quod si
in spũ dm̃ praedicandum putent mysterium scĩ sp̃s signare uidecentur :
Siue cum spm̃ dicantdi uel uirtutem eẽ uel gloriam societitem quandã
et comunionem patris ee filii et spũ scĩ designare uidetentur : sed quis se¬
par& quod non potest separteri  quis diuidat societatem quam indiuidu¬
am xpc ostendit ite inquit bapti zate om̃s gentes in nomine patris etfilii
et sp̃ssc̃i : Num quidhiccirca patrem uel filium uel spm̃ scm̃ aut uerbũ mu¬
magis nonhonoris autoperis cumspũdicitur aestimałus. Confidera ⁊ hic :¬
quia ad patrem et filium hoc opinionis urte praeiudiuum diriuatur
men a ñ ministerium aliquod trinitatis hac syllaba ex primitur sed

Expanded text:
ant et de syllabis? Sunt enim qui hinc putent faciendam esse distantiam, quod dicant in Spiritu Deum, non cum Spiritu praedicandum: et ex una syllaba, vel usu quodam divinitatis aestimandum putent esse momentum, argumentantes quod si in Spiritu Deum praedicandum putent, ministerium sancti Spiritus signare videantur: si vero cum Spiritu dicant Dei vel virtutem esse, vel gloriam, societatem quamdam et communionem Patris et Filii et Spiritus sancti designare videantur. 71. Sed quis separet, quod non potest separari? quis dividat societatem, quam, individuam Christus ostendit? Ite, inquit, baptizate omnes gentes in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti . Numquid hic vel circa Patrem vel Filium vel Spiritum sanctum aut verbum mumagis honoris aut operis, cum in Spiritu dicitur, aestimatur. 72. Considera et hic quia ad Patrem et Filium hoc opinionis vestrae praejudicium derivatur; men non ministerium aliquod Trinitatis hac syllaba exprimitur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uiditur ipse cum diuidit : Indiuiduus enimcumsif. nihil ãmittit cum
omnib: largite sicut & filius regnum patre accipiente nihil perdit: neo
paterfilio cum sua tradit ammittit : nullum itaq dampnum. eẽ in
diuisione gnatiaes pirittlis : dño actestante cognouimus : Qui enim
ubi uult inspirat ubiq: sinedampno ẽ: Dequo in fra : dicemus plenuis :
nterim nunc qm̃ propositum ẽ ordine suo ad serere non eẽ inter
omnia spm̃ computtendum : Ipsum a plõrum decuius uerbis faciunt
quaestionemad sertiones huius adhibecimus auctorem : quae en ĩ
cent illa omnia siue uisibilic siue in uisibilia ti psesignauit dicens :
Qm̃ in ipso condita sunt omnia incaelis et interit : uide somnia de

Expanded text:
dividitur ipse, cum dividit; individuus enim cum sit, nihil amittit, cum dividitur ipse, cum dividit; individuus enim cum sit, nihil amittit, cum omnibus largiatur: sicut et Filius, regnum Patre accipiente, nihil perdit: nec Pater Filio cum sua tradat, amittit. Nullum itaque damnum esse in divisione gratiae spiritalis, Domino attestante , cognovimus; qui enim ubi vult spirat , ubique sine damno est. De quo infra dicemus plenius. 50. Interim nunc quoniam propositum est ordine suo asserere, non esse inter omnia Spiritum compntandum, ipsum Apostolum, de cujus verbis faciunt quaestionem, assertionis hujus adhibeamus auctorem. Quae enim essent illa omnia, sive visibilia, sive invisibilia, ipse signavit dicens: Quoniam in ipso condita sunt omnia in coeli
Abbreviated transcription (Latin):
haec regnat : illa subiac&: iste dominatur: illa opus hȩc auctoritas
operis: illam adoren tomnes haȩc adoratur ab omnib: : Deniq defilio
scriptum ẽ : et adorentomnes angelidĩ : non habes ador& sp̃s sc̃s :
Donec ponam in imi costuos scabellum pedum tuorum : Non ne omnes sunt
inquid ministrasps in ministerium quimtuntur : cumdicitomnes
num quid et spm̃ scmꝰ comprȩ hendit : Nonutiq: quia angeli etcreature et
usdixit : Ille cestimonium perhib& deme : testis ẽ ergo filui sps : Quites¬
tis ẽ nouitomnia : sicut ds̃ patercestis ẽ : sicenim habes in posterioribus:
Quia confirmatti ẽ salus pnt̃ testificante dõ signis quoq: & prodigiis. et
materia : si suprt omnia filius. perquem initium salus nrir ut prȩdi¬
car&ur accepit. Vtiq et paterds qui testificatur ettid seuerat signis &
menendus sed cum patre aestimandus etfilio : que non perincisiones di

Expanded text:
haec regnat; illa subjacet, ista dominatur: illa opus, haec auctor est haec regnat; illa subjacet, ista dominatur: illa opus, haec auctor est operis: illa adorat omnes, haec adoratur ab omnibus. 47. Denique de Filio scriptum est: Et adorent eum omnes angeli Dei . Non habes: Adoret Spiritus sdonec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum? Nonne omnes sunt, inquit, ministri spiritus in ministerium, qui mittuntur ? Cum dicit, omnes, numquid et Spiritum sanctum comprehendit? Non utique, quia Angeli et caeterae us dixit: Ille testimonium perhibet de me . Testis est ergo Filii, Spiritus. Qui testis est, novit omnia, sicut Deus Pater testis est. Sic enim habes in posterioribus, quia confirmata est salus nostra, testificante Deo, signis quoque et prodigiis, emateries . 49. Si supra omnia Filius, per quem initium salus nostra, ut praedicaretur, accepit: utique et Pater Deus, qui testificatur, et asseverat signis et merandus, sed cum Patre aestimandus et Filio, qui non per incisionem sui
Abbreviated transcription (Latin):
etiam corde comprehendas : et si spm̃ dicas & dm̃patrem a quo procedit
spsetfilium quia filii quoq: sp̃s nuncupasti : Vnde utrationicopul&urauo¬
toritus inspũ quoq recte baptiz arenos posse scripturto indicat dicente
dño : Vos autem bapti z abimini inspũsco : et alibi apls̃ ait : Om̃s enimin ip¬
socorpore inuno spũ bapti zatisumus : Vnum opus quia unum mesteriũ
unum baptisma quia mors unlim promundo : unitasergoo perationis :
unitis praedicationis quae non potest sepa rari : Quod sihoc locose panit᷑
sp̃s ab operationepatris & filii qui adictum .e. & dõ omnia & perfilium
dictus insel& : Non solum creaturis eum om̃nib: sed etiam patriqad
dictum .e. ne ftes praetulit : sed absit : Nonenim interomma paten
non interplebem quandam creatuntrum suarum: subtercreaturt
omnes : su pra diuinites: diuinitas patris : et filii et sp̃s scĩ : Illa seruit

Expanded text:
etiam corde comprehendas. Et si Spiritum dicas, et Deum Patrem, a quo procedit etiam corde comprehendas. Et si Spiritum dicas, et Deum Patrem, a quo procedit Spiritus: et Filium, quia Filii quoque est Spiritus, nuncupasti. 45. Unde et rationi copuletur auctoritas, in Spiritu quoque recte nos baptizari posse Scriptura indicat, dicente Domino: Vos autem baptizabimini in Spiritu sancto . Et alibi Apostolus ait: Omnes enim in ipso corpore, in unum Spiritum bapti zati sumus . Unum opus, quia unum mysterium: unum baptisma, quia mors una pro mundo: unitas praedicationis, quae non potest separari. Quod si hoc loco separetur Spiritus ab operatione Patris et Filii, quia dictum est, Ex Deo omnia, et, Per Filium dictus in saecula , non solum cum creaturis omnibus, sed etiam Patri, quod dictu est nefas, praetulit; sed absit. Nonnon inter plebem quamdam creaturarum suarum. Subter creatura omnis, supra divinitas Patris et Filii et Spiritus sancti. Illa servit,
Abbreviated transcription (Latin):
Et ideo spm̃nesciebant quia necbatismum inxpo nomine sicut iohannes bap¬
dignus calciamenta portare : Ipse uos bapttat in spũ sc̃o etigne : ergo isti
quia nec im xp̃o nomine : Neccum fide sp̃s scĩ bapti zati fuerant : non potueruit
acciperebaptis matis sacramentum : Baptitati sunt itatq: in nommnei hux p̃i:
Nec iteratum .eꝰ. in his baptis ma sed nouatum : Vnum enimbaptisma:
Vbi autem non ẽ plenum baptis matis sacramentum : nec principium uel
species aliquabaptis matis aestimatur : plenum autem ẽ : si patrem et fi
siunum in sermone comprtehendas aut patrem aut filium aut spm̃ scmfide
Deniq: ecilli qui dyxerent nec si sp̃s ss sit audiuimus papti ⁊adi sunt posteic
in nomine dni nriꝰ ihũxpi : echoc abundautadgratiamquiiam spm̃ scm̃¬
minis impletum mysterium ẽ : nec axpibaptis mate sp̃ssepanitur : quia iohan¬
modum in xp̃i nomine plenum eẽ legimus baptis matissacrtmentum
taetiam scotantum soũ nuncupato : nihildesit ad mysterͥplenitadinem:

Expanded text:
et ideo Spiritum nesciebant, quia nec baptismum in Christi nomine, sicut Joannes bapdignus calceamenta portare. Ipse vos baptizabit in Spiritu sancto et igne . Ergo isti qui nec in Christi nomine, nec cum fide Spiritus sancti baptizati fuerunt, non potuerunt accipere baptismatis sacramentum. Baptizati sunt itaque in nomine Jesu Christi, nec iteratum est in his baptisma, sed novatum. Unum enim baptisma. Ubi autem non est plenum baptismatis sacramentum, nec principium vel species aliqua baptismatis existimatur. Plenum autem est Patrem, et Filiumsi unum in sermone comprehendas aut Patrem aut Filium, aut Spiritum sanDenique et illi ipsi qui dixerant: Nec si Spiritus sanctus sit audivimus ; baptizati sunt postea in nomine Domini minis impletum mysterium est: nec a Christi baptismate Spiritus separamodum in Christi nomine plenum eita etiam sancto tantum Spiritu nuncupato, nihil desit ad mysterii plenitudinem.
Abbreviated transcription (Latin):
duxit captiuitatem deditclatahominib: ebene ait data : sicuteni filius
datus : De quoscriptum ẽ : ꝓuernatus .ẽ. nobis filius datus ẽ nobis :
Datti .ẽ. gratia spiritalis : quid autem dubitodicere quiadatus ẽ &spsss
quemutiq: qm̃ pectorax recipere captiua non poterant. prius d̃s ihs̃ cap¬
tiuam duxit captiuitatem : udiberis affectib: graticce diuinȩ munus
in funderet : Pulchre cuitem dixit captiuam captiuitatem : xpĩ enim
uictoria : uictori a libertitis ẽ : qucc comnis grati& uindicauit: nullũm
ad strinxit in iuriaȩ : Ergo in omnium ab solutione nemo captiuus ẽ:
eequia dominicetem pore passionis sola feriebatur in iuria quactaptiuos
omines amiserdt quos tenebat inserecurrens captiua faccto ẽ ipsa cap¬
tiuitas lam non eliab addicta. sec xpo cuiseruire liber tas c. quienim¬

Expanded text:
duxit captivitatem: dedit data hominibus . Et bene ait, data; sicut enim Filius duxit captivitatem: dedit data hominibus . Et bene ait, data; sicut enim Filius datus, de quo scriptum est: Puer natus est, filius datus est nobis , data est et gratia spiritualis. Quid autem dubito dicere quia datus est quoniam pectora recipere captiva non poterant, prius Dominus Jesus captivam duxit captivitatem; ut liberis affectibus gratiae divinae munus effunderet. 67. Pulchre autem dixit: Captivam captivitatem. Christi enim victoria, victoria libertatis est, quae omnes gratiae vindicavit, nullum astrinxit injuriae. Ergo in omnium absolutione nemo captivus est. Et quia Dominicae tempore passionis sola feriabatur injuria, quae captivos omnes amiserat quos tenebat; in se recurrens captiva facta est ipsa captivitas, jam non Belial addicta, sed Christo, cui servire libertas est. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
umquam malus sp̃s sc̃s : perquem nobis qua ebon a sunt ministrantur : Vnde &
euangelistȩ duo inuno eodemq: loco diuersis quidem interse uerbis sed oundem
designarunt : Habes enim inmatheo siuos cumsitis mali nos tisbona da refiliis
uris. Quantõ magis pateruester qui incaelis ẽ. dabitbona p&entib: secꝰ Scdm̃
ditio euangelistarum testimonio : Quando alius proscõspũbona alius pro
dobonusnon . ẽ : nec stillit : quia non nulli codices habent etiam sedm̃lucã
Quanto magis paterurt̃ decaelod abit bonumdatum p&entibusse :
hocbonum datuim gratia spiritilis ẽ quã dñs ihs̃ effudit ec aelo postquam
patibulo crucifixus trium phales reuehens Euacuate mortis &ubias uictor
mortis amortuis resurrexit sicut habes : Ascendens in altum captiuam

Expanded text:
e enim umquam malus Spiritus sanctus, per quem nobis quae bona sunt, ministrantur. Unde et e enim umquam malus Spiritus sanctus, per quem nobis quae bona sunt, ministrantur. Unde et evangelistae duo in uno eodemque loco, diversis quidem inter se verbis, sed eadem designarunt; habes enim in Matthaeo: Si vos cum sitis mali, nostis bona data dare filiis vestris; quanto magis Pater vester, qui in coelis est, dabit bona petentibus se ! Secundum ctum Domini judicio, evangelistarum testimonio: quando alius pro sancto Spiritu bona, alius pro do bonus non est? 66. Nec fallit quod nonnulli codices habent etiam secundum Lucam: Quanto magis Pater vester de coelo dabit bonum datum petentibus se! Hoc bonum datum gratia spiritalis est, quam Dominus Jesus effudit e coelo, postquam patibulo crucis fixus, triumphales revehens evacuatae mortis exuvias, victor mortis a mortuis resurrexit, sicut habes scriptum: ascendens in altum captivam
Abbreviated transcription (Latin):
filius ltcti a momnis creaiturt reuelationem filiorumdĩ expectat . quos
utiq sci sp̃sgratia filios difecit : Ergo ec crectun ipsa spiritalis gatiae
reuelatione mutatur : edibentbitur a seruitute correptionis in liberta¬
tem gloria filiorum di . Omnis ergo creatur mutabilis nonsolumet
quae inpeccato aliquo autelementorum conditione mutata . ẽ : uerũ
etiam quae corrupitele potest. eẽ obnoxia uitio naturȩ : Et si nondũ .ẽ.
in superiorib: libris docuimus & angelorum naturam liqu& potuisse
muttari : uttq aestimare conuenit qualis unius natustelis & c&erorum:
Muttbilis ergo etreliquorum natura : sed melior disciplina : ergo om
uitiomutari potest qui omnium ab ol& uitia peccata condonat :
Quo modo ergomuttbis quiscĩ ficando alios mutat ad gratiam non ip

Expanded text:
filius : ita etiam omnis creatura revelationem filiorum Dei exspectat, quos filius : ita etiam omnis creatura revelationem filiorum Dei exspectat, quos utique sancti Spiritus gratia filios Dei fecit . Ergo et creatura ipsa omnis spiritualis gratiae revelatione mutabitur, et liberabitur a servitute corruptionis in libertatem gloriae filiorum Dei . 63. Omnis ergo creatura mutabilis, non solum ea quae jam peccato aliquo aut elementorum conditione mutata est; verum etiam quae corruptelae potest esse obnoxia vitio naturae, etsi nondum est in superioribus libris docuimus , et angelorum naturam liquet potuisse mutari. Utique aestimare convenit quia qualis unius natura, talis et caeterorum. Mutabilis ergo et reliquorum natura, sed melior disciplina. 64. Alias cap. V. Ergo omn enim aliquo vitio mutari potest, qui omnium 614 abolet vitia, peccata condonat. Quomodo ergo mutabilis qui sanctificando alios mutat ad gratiam, non ips
Abbreviated transcription (Latin):
dabituobis . ut uobis cum sit inceternum spm̃ ueritatis quem hic mun¬
dus non potest accipere : quia non uiditeum non comosc& eum :
sibilem designatum: quomodo igitur scdm̃ diuini tatem quidã filiũ
uisibilem puitint : Cumetiam spm̃ mundus uidere nonpossit accipen unc eius¬
spm̃ pctccuimus quasi cum qui nonqueat scindi sed in fundatur animis.
et sensib: illabatur. uit secularis sitis restinguat ardortem : Non ergo sc̃ssps¬
de subs tantiam corporaelium : Hicem corponelib: in corpore litom infundit
gnatiam : sed nec de substantia inuisibilium creatuntrum e: nam etilli
scĩ ficationem huius accipiunt et perhunc reliquis mundio perib: antecel¬
lunt : Siue angelos dicas. siue dominationes siue potestates : omnis creatu¬
ra expeceat scĩ sp̃s gratiam : sicutenim nos perspm̃liberi qui amis itdsspm̃¬
filii sui incorda nno᷑ clamantem abbapater: Ittiq iamnon ẽ seruus sed

Expanded text:
dabit vobis; ut vobiscum sit in aeternum, Spiritum veritatis, quem hic mundabit vobis; ut vobiscum sit in aeternum, Spiritum veritatis, quem hic mundus non potest accipere; quia non videt eum, nec cognoscit eum . piritum invisibilem designatum. Quomodo igitur secundum divinitatem quidam Filium visibilem putant, cum etiam Spiritum mundus videre non possit? 59. Accipe nunc ejusSpiritum potavimus ; quasi eum qui non queat scindi, sed infundatur animis, et sensibus allabatur, ut saecularis sitis restinguat ardorem. CAPUT V. Spde substantia corporalium; hic enim corporalibus incorpoream infundit gratiam: sed nec de substantia invisibilium creaturarum est; nam et illae sanctificationem hujus accipiunt, et per hunc reliquis mundi operibus antecellunt. Sive Angelos dicas, sive Dominationes, sive Potestates, omnis creatura exspectat sancti Spiritus gratiam. Sicut enim nos per Spiritum liberi, quia misitFilii sui in corda nostra clamantem: Abba Pater. Itaque jam non est servus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
nobis deb& uideriquae aula uirtutis. fructus ẽ uirginishab& culpam
non ẽ itimen & clusus auenia quam fide possit ad scre . si qui uero scĩ sp̃s
dignitatem maiestatem & potestatem ab neg& sempi ternam : et put&
non in spũdĩ eicidemonia sed inbeel zebub: non potestibi exoratio eẽ ue
nice ubis acrilegii plenitudo e : Quia qui s pm̃ negituit. et dm̃ patrẽ nega
nouitestamenti : sed sicut pater qui & olim locutus ẽ ut legimus patri¬
b: in proph&is et in nouissimis dieb: nobis ẽ. locutus infilio: et sicutunus
filius qui iuxta u& eris seriemtestaimenti. ab adam offensus. ab abrahã
uisus a ia cob adoratus .ẽ : Itaetiam sp̃s sc̃s unus .e. qui inseruit in pro¬
ph&tis insufflatus ẽ aplis: copulatus .ẽ patri et filio in baptis matis
sacramento : De ipso enim dicit dauid: et spm̃ scm̃ euum necuiferas
ipsum s pm̃ ueritatis sicut habes : et rogabopatremet aliũ partclitũ

Expanded text:
nobis debet videri, quae aula virtutis, fructus est Virginis, habet culpam; nobis debet videri, quae aula virtutis, fructus est Virginis, habet culpam; non est tamen exclusus a venia, quam fide possit adsciscere. Si quis vero sancti Spiritus dignitatem, majestatem et potestatem abneget sempiternam, et putet non in Spiritu Dei ejici daemonia, sed in Beelzebub: non pniae, ubi sacrilegii plenitudo est: quia qui Spiritum sanctum neganovi Testamenti. 612 Sed sicut unus Pater, qui et olim locutus est, ut legimus, patribus in prophetis: et in novissimis diebus nobis locutus est in Filio : et sicut unus Filius, qui juxta veteris seriem Testamenti ab Adam offensus, ab Abraham visus, adoratus a Jacob est: ita etiam Spiritus sanctus unus est, qui efferbuit in prophetis, insufflatus est apostolis, copulatus est Patri et Filio in baptismatis sacramentis . De ipso enim dicit David: Et Spiritum sanctum tuum ne auferas ipsum Spiritum veritatis, sicut habes: Et rogabo Patrem, et alium Paraclitum
Abbreviated transcription (Latin):
a ut si uelminorib: consentiunt maio re deminorib: colligamus :
Arbi tror dementissime impenator plenissime confusoseos qui audent
inter omniaspm̃ scm̃ computare sed tamen ut sciant se non tantũ
a postolicis testimoniis sed etiam dominicis perurgeri. Quomodo au
Quiblas phemauerit infilium hominis remittetur ei . Quia utemblas
modo igitur intercrecitunes aud & quis quans pm̃ computtre aut
quisic seoblig& ut si creatone derogituerit: non poscisibi hucaliquam
ueniã relaxandam s̃ Nam si iudei : quia adontuerinit militiam
cacli diuno prtesi dio destituti sunt : Qui autem adonit et confitebitur
dampnatur : Vtiq hinc aestimari potest : Non interom̃ased super
Diligenter aduerte : numquid est alia offensa filii alia sps sci
Sicut enim unadiuinitas silina in iuria : sed siqui corporiss pecie deceptus
humaniremissius aliquid sentt dexpi ane quam dignum e. neq: enimuilis

Expanded text:
aut si vel minoribus consentiunt, majora de minoribus colligamus. 53. aut si vel minoribus consentiunt, majora de minoribus colligamus. 53. Arbitror, clementissime imperator, plenissime confutatos eos, qui audent inter omnia 611 Spiritum sanctum computare. Sed tamen ut sciant se non tantum Apostolicis testimoniis, sed etiam Dominicis perurgeri; quomodo audQui blasphemaverit in Filium hominis, remittetur etur inter creaturas audet quisquam Spiritum computare? Aut quis sic se obligat, ut si creaturae derogaverit, non putet sibi hoc aliqua venia relaxandum? Nam si Judaei, quia adoraverunt militiam coeli , divino praesidio destituti sunt: qui autem adorat et confitetur Spdamnatur: utique hinc aestimari potest non inter omnia, sed super diligenter adverte. Numquid alia est offensa Filii, alia Spiritus sancti? Sicut enim una dignitas, sic una injuria. Sed si quis corporis specie deceptus humani, remissius aliquid sentit de Christi carne, quam dignum est neque enim vilis
Abbreviated transcription (Latin):
dequib: diceret : siue sedes inquid. siuedominationes siue principatus siuẽ
potestates omnia peripsum etinipso crecita sunt : etipse .ẽ an teomnes
ccomnia in ipso constant : Nnum qui dergo hic intercreaturtesspm scm̃ com
p̃hendit : autcum dicit ante oma eẽ dĩfilium Num quidante patrẽ
dixisse aestimandus es : non utiq : Nam sicut hic perfilium dicitomnia
creatioo eẽ et in ipso omnia constarecaelestia : ittcetiam inspũ scõui¬
res habere uniuerseꝰ caelestia dubitare non potest : quandolocutum ẽ.
Verbo dnĩ caeli firmati sunt : et spũ oris eius omnis uirtus eorum : suꝑ om̃a
ẽ igitur : De quo omnis caelestium etcerrestrium uintus : Quiigitur suꝑ
omnia ẽ : utiq non seruit : Qui non seruit liber ẽ : Quiliber ẽ hab&
iure dominatus : Hoc sia principio dicerem: hegtr&ur : sedquẽ ad mo¬
dum illiminoram negtnt : Nemaiora credantur : Itti & nosminorte
pre termiitimus ut aut perfidiam suam etiam inminorib: prodant:

Expanded text:
cipatus, sive Potestates, omnia per ipsum, et in ipso creata sunt, et ipse est ante omnes, et omnia in ipso constant . Numquid ergo hic inter creaturas Spiritum sanctum comprehendit? Aut cum dicit ante omnes esse Dei Filium, numquid ante Patrem dixisse aestimandus est? Non utique; nam sicut hic per Filium dicit omnia creata esse, et in ipso omnia constare coelestia: ita etiam in Spiritu sancto vires habere universa coelestia dubitari non potest, quando lectum est: Verbo Domini coeli firmati sunt, et Spiritu oris ejus omnis virtus eorum . Super omnia est igitur, de quo est omnis coelestium et terrestrium virtus. Qui igitur super omnia est, utique non servit: qui non servit, liber est: qui liber est, habet jura dominatus. 52. Hoc si a principio dicerem, negaretur. Sed quemadmodum illi minora negant, ne majora credantur: ita et nos minora praemittamus, ut aut perfidiam suam etiam in minoribus prodant;
Abbreviated transcription (Latin):
forctesse aliquis dicat qua ratio necum dixerit hic & patreomnia et
perfilium omnia et despũ scõtaacuerit : ethinccupiat prae iudicium cõ¬
pantre : Quod sieperit malitiose interp̃tari quam multis inuen&
locispredicantem sc̃i sp̃s potestatem in quib: uelde patre uel defilio
nihil scripturt expresserit sed intelle gendum reliquerit : num¬
quider gocum gratia sps predicaturdĩ patris. Aut unigeniti filii de¬
refertunꝰ adfilium : Nec solum ad patrem sed etiam ad filium refertur
ec spm̃ : Denique &hyopseunuchus candacis reginȩ baptizatus in xpͥoplenũ
mysterium consecutus ẽ. et illi quine gauerunt scire spm. quamuis bapti za¬

Expanded text:
fortasse aliquis dicat, qua ratione cum dixerit hic ex Patre omnia, et per Filium omnia , de Spiritu sancto tacuerit; et hinc cupiat praejudicium comparare. Quod si pergit malitiose interpretari, quam multis inveniet locis praedicatam sancti Spiritus potestatem, in quibus vel de Patre vel de Filio nihil Scriptura expresserit, sed intelligendum reliquerit! 40. Numquid ergo cum gratia Spiritus praedicatur, Dei Patris aut unigeniti Filii derefertur et Filium, nec solum ad Patrem, sed etiam ad Filium refertur et Spiritum. 41. Denique Aethiops eunuchus Candacis reginae baptizatus in Christo , plenum mysterium consecutus est. Et illi qui negaverunt se scire Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
recibiergo &pitdi filium ubi a postolus dixit. Nobis tconen unus ds̃pater ex
quo om̃a etnos illum : sedut sciat quia interomã nonẽ filius : legat sequentia:
um quia excepit & patrem : Eiusdem autem impietatis ẽ uel patri uel spui
scõ derogare : Non enim credit in patrem qui noncredit infilium. Neccredit
cepit unitatem potestatis in patre& filio et in spũ scõ : non potestutique
ubi nulla diuisio ẽ. fidem probare diuisam : Ergo quia pi&ctis unitas bene
credere : etiamunita simpiecatis ẽ malecredere : III.
e dõ omnia : consequenter autem nec patrem secernunt ab omnibus qui
a creccturis omnib: filium non secernunt : Qm̃ sicut &x patreomina. ittc
&iam perfilium omnia : Noc ipsum supra ȩuidenter a postolus dixit
ne interomnia posuisse filium uelimpiis uider&ur qui audierat dixisse fi¬
lium. Pater quod de distmihi maius omnib: ẽ :  IIII¬

Expanded text:
ec ibi ergo excipit Dei Filium, ubi Apostolus dixit: Nobis tamen unus Deus Pater ex quo omnia, et nos per illum . Sed ut sciat quia inter omnia non est Filius, legat sequentia; um, qui excepit et Patrem. 30. Ejusdem autem impietatis est vel Patri, vel Filio, vel Spiritui sancto derogare. Non enim credit in Patrem, qui non credit in Filium: nec creditcoeperit unitatem potestatis in Patre et Filio et Spiritu sancto, non potest utique ibi, ubi nulla divisio sit, fidem probare divisam. Ergo quia pietatis unitas est bene credere, etiam unitas impietatis est male credere. 31. IEx Deo omnia . Consequenter autem nec Patrem secernunt ab omnibus, qui a creaturis omnibus Filium non secernunt; quoniam sicut ex Patre omnia, ita etiam per Filium omnia. Hoc ipsum in Spiritu praevidens Apostolus, dixit: ne inter omnia posuisse Filium vel impiis videretur, qui audierant dixisse Filium: Pater quod dedit mihi, majus omnibus est
Abbreviated transcription (Latin):
pus sacrti mentsineoperutione sp̃s scĩ cuus ueritts omnis
inspiritu. ẽ : quod & a postolus docuit dicens Sed abluties¬
tis sed scĩ ficatiestis sediustificatiestis in nominedm̃ nriihũ¬
xp̃i & inspũ dĩ nm̃. Videsigitur quia operatur in filio & filius
operatur in spũ : Etideo sedm̃ bistoriã scriptunrũ poli dubitare
in figunt fuisse sed in ueritate eẽ : Ipsa etiam uerita declaruit: Quisenĩ
operationem eius absuat᷑ baptismo in quo openitionem eiussentimus¬

Expanded text:
esse sine operatione Spiritus sancti, cujus veritas omnis in Spiritu est? Quod et Apostolus docuit dicens: Sed abluti estis, sed sanctificati estis, sed justificati estis in nomine DomiDei nostri . 24. Vides igitur quia et Pater operatur in Filio, et Filius operatur in Spiritu. Et ideo secundum seriem Scripturarum noli dubitare in figura fuisse, quod in veritate esse ipsa etiam veritas declaravit. Quis enim operationem ejus abnuat