comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
posterior pars nauis ẽ quasi
post. Prora: anterior. quasi pͥora.
Cimba. locus unus nauis quodaqͥs
incumbat. Carina accurrendo
dicta: quasi currina. Fori nauium
latera concaua. aferendo onera
dicta. siue tabulata nauiũ quȩ st̃¬
nunt᷑: dicta ab eo quod incessus
ferant. uel foris emineant. Deqͥb¬
baria insũmis laterib nauium.
loca concaua: ꝑque eminent re¬
mi. Dicta credo quod sint similia
latibulis columbarũ. inquib ni¬
dificant. Agiauia sunt loca inna
iu ꝑquȩ ad remiges hortator accedit.
De qua ennius. Multa foro ponet
& agia longa repletur. Crastra st̃
tabulȩ ubi sedent remiges qd̾
dicti: sicut tonsores atondendis
& decutiendis capillis. Palmula
ẽ extrema latitudo remi: apalma
dicta. qua mare impellit᷑. Antem¬
ne autẽ dictȩ: quod ante amnem
sint posite. Preter fluit enĩ eas am¬
nis. Cornua extreme partes an¬
temnarũ sunt: dicte ꝑtropum.
Malus ẽ arbor nauis queͥ uela su¬
stinent᷑. Malus autẽ dictus quia

Expanded text:
posterior pars navis est, quasi post: prora autem anterior, quasi priora. Cumba locus imus navis, quod aquis incumbat. Carina a currendo dicta, quasi currina. Fori navium, latera concava a ferendo onere dicta, sive tabulata navium, quae sternuntur: dicta ab eo quod incessus ferant baria in summis lateribus navium loca concava per qua eminent remi; dicta, credo, quod sint similia latibulis columbarum in quibus nidificant. Agea viae sunt, loca in navi per qua ad remiges hortator accedit. De qua EnniusAnn. 492: Multa foro ponet, et agea longa repletur. Transtra sunt tabulae ubi sedent remiges, quodicti, sicut tonsores a tondendis et decutiendis capillis. Palmula est extrema latitudo remi, a palma dicta, qua mare inpellitur. Antemnae autem dictae quod ante amnem sint positae; praeterfluit enim eas amnis. Cornua extremae partes antemnarum sunt, dictae per tropum. Malus est arbor navis qua vela sustinentur. Malus autem dictus quia
Abbreviated transcription (Latin):
subrutilus. femineus pusillus
ac mollis. Alligati partus celeri¬
tatem faciunt. etiam aliquid
uulue excidunt. nisi cito parturi¬
candidꝰ atq translucens ex qͦ qͦndã
templũ constructũ ẽ aquodã rege
forib aureis quib clausis. clari¬
tas intus diurna erat. Ebites
ebori similis in quo dariũ condi¬
cũ fert̾. parioq similis candore &
duritia minus tam̃ ponderosus
qui porus uocat᷑. O stracites uo¬
catus quod similitudinẽ teste
habeat. usus eiꝰ ꝓpomice. Nelan¬
tes lapis dictus ẽ. eo quod melleũ
& dulcẽ succũ emutat. Hismi¬
ridis lapis asꝑ & indomit᷑. et
omĩa atterens ex quo geminȩ te¬
runt᷑. Crisides colore similis ocree.
inuenit᷑ in egipto. Amnites simi¬
lis nitro s durior gignitur egipto¬

Expanded text:
subrutilus: femineus vero pusillus, subrutilus: femineus vero pusillus, ac mollis. Alligati partus celeritatem faciunt, etiam aliquid vulvae excidunt, nisi cito parturicandidus, atque ttemplum constructum est a quodam rege foribus aureis, quibus clausis claritas intus diurna erat. Chemites ebori similis, in quo Darium conditum ferunt, Parioque similis candore et duritia, minus tantum ponderosus, qui porus vocatur. Ostracites vocatus quod similitudinem testae habeat: usus eius pro pumice. Melanites lapis dictus est eo quod melleum et dulcem sucum emittat. Smyris lapis asper et indomitus et omnia adterens, ex quo lapide gemmae teruntur. Chrysites colore similis ochrae invenitur in Aegypto. Hammites similis nitro, sed durior, gignitur i
Abbreviated transcription (Latin):
matithes in colorẽ redigit᷑ sangͥnis.
scitos inuenitur multima hispa¬
nia croco similis. cũ leui fulgore
facile fricabilis. Amentos appel¬
latus aueterib eo qd si ex ipso fu¬
erit uestis contacta. contra ignẽ
resistat. & igni imposita ñ ardeat.
s splendore accepto nitescat. & ẽ
scissi aluminis similis. ueneficiis
resistens omĩb specialit̃ magoꝵ
Ha tracites similis ẽ teste lamino¬
se scissibilis. G alatites colore cine¬
reus gustu suauis. s ideo uocatꝰ.
quod quiddã de se lacteũ attritus
aimittat. Ob suis lapis nger ẽ
nem habens. Ponitur inspeculis
parietũ ꝓpt̾ imaginũ umbras
reddendas. G emmas mula ex eo
facuint. Nascitur inindia. & in
samo italie. Nitridas lapis eu¬
fratis sole reꝑcussus coloribꝰ mi¬
cat uarus. Ethites lapides re-¬
ꝑuintur innidis aquilarũ. Auĩt
binos inueniri. marẽ & feminã.
neᷤᷤ sine his parere aquilas. Hoꝵ
masculus durus similis galle.

Expanded text:
matites, in colorem redigitur sanguinis. matites, in colorem redigitur sanguinis. Schistos invenitur in ultima Hispania, croco similis, cum levi fulgore, facile friabilis. Amiantos appellatus a veteribus eo quod, si ex ipso vestis fuerit contexta, contra ignem resistat et igni inposita non ardeat, sed splendore accepto nitescat; et est scissi aluminis similis, veneficiis resistens omnibus, specialiter magorum. Batrachites similis est testae laminis scissibilis. Galactites colore cinereus, gustu suavis; sed ideo vocatus quod quiddam de se lacteum adtritus dimittat. Obsius lapis niger est nem. Ponitur in speculis parietum propter imaginum umbras 258 reddendas. Gemmas multi ex eo faciunt, nascitur in India, et in Samnio Italiae. Mitridax lapis Euphratis, sole repercussus coloribus micat variis. 22. Aethitae lapides reperiuntur in nidis aquilarum; aiunt binos inveniri, marem et foeminam, nec sine iis parere aquilas. Horum masculus, durus, similis gallae,
Abbreviated transcription (Latin):
lapis alb ẽ atq inscemate gran¬
dis. scripturis subinuicẽ modu¬
lant. Samius a samo insula
ubi repꝑitur uocatꝰ. & ẽ grauis.
& candidus. poliendi aurum¬
utilis. Menfitis uocatꝰ a loco et¬
gipti & ẽ geminantis naturȩ. hic
tritus atq inhis quȩ urenda sunt
atq secanda ex aceto illinitus.
ita obstupescere facit corpꝰ. ut ñ
sentiat cruciatũ. Sorofagus la¬
pis dictus eo quod corpora defun
introade silicis uena scinditur.
Sunt & esꝰ de generis moriente
saxa quȩ etiã uiuentib alligata
erodunt corpora mitiores autẽ
seruandis corporib nec absum̃tes.
Ematithes appellatꝰ eo quod cote
resolutus. in colorẽ ueniat san¬
guinis. Est autẽ admodũ luudꝰ.
ẽ & ferrugineus. Nascit᷑ inulti¬
ma egipti babilonia. ⁊ hispania.
Androdomantꝰ colore iger pon¬
dere & duritia in signis. Unde &.
nomen traxit. precipuus repꝑit᷑
in affrica. Trahere autẽ inse argen¬

Expanded text:
lapis albus est, atque in schemate glanlapis albus est, atque in schemate glandis scripturis sub invicem modulant. 13. Samius a Samo insula, ubi reperitur, vocatus et est gravis, et candidus, poliendo utilis. 14. Memphitis vocatus a loco Aegypti, et est gemmantis naturae. Hic tritus, atque in iis, quae urenda, et secanda sunt ex aceto illitus, ita obstupescere facit corpus, ut non sentiat cruciatum. pis dictus eo quod corpora defuncin Troade, fissilique vena scinditur. Sunt et eiusdem generis in oriente saxa, quae etiam viventibus alligata erodunt corpora. Mitiores autem servandis corporibus nec absumendis haematites appellatus, eo quod cote resolutus in colorem veniat sanguinis. Est autem ammodum lividus; est et ferrugineus. Nascitur in ultima Aegypti, Babylonia et Hispania. Androdamantus colore niger, pondere et duritia insignis, unde et nomen traxit, praecipuus reperitur in Africa. Trahere autem in se argen
Abbreviated transcription (Latin):
uel foliis. & dicto celeruis prebet
ignem. Hunc uulgus focarẽ pe¬
tram appellat. Sil enites qui la¬
tine lunaris interptat᷑. eo quod in¬
teriorẽ eiꝰ candorẽ cũ luna crescere.
atq deficere aiunt. gignitur in
ꝑsida. Oionisius lapis fuscus
& rubentib notis sparsus. Uo¬
catur autẽ ita. quia si aque nux¬
tus conteratur. uinũ flagrat. &.
quod mirũ ẽ in illo ebrietati resi¬
stit. Cracius iuger & sonorus.
nascitur influmine. cuiꝰ nom̃
ẽ pontus inequitia. Irigius
lapis ex loco traxit uocabulum.
Nascitur enim infrigia colore
pallidꝰ. mediocrit̾ grauis. Est
autẽ gleba punicosa. Lirit᷑ antea
uino ꝑfusus flatusq follib do¬
nec rubescat. acrursus dulci ui¬
no extinguit᷑. dernis uicib tingen¬
dis uestib tm̃ utilis. Sirius la¬
pis apatria siria ubi repꝑit᷑ appel¬
latus. hic indeger fluctuare tra¬
hic defricatus ad cotẽ succum
dimittit croco similẽ. Iudaicus

Expanded text:
vel foliis, et dicto celerius praebet vel foliis, et dicto celerius praebet ignem. Hunc vulgus focarem petram vocant. Selenites, qui Latine lunaris interpretatur, eo quod interiorem eius candorem cum luna crescere atque deficere aiunt, gignitur in Persida. Dionysius lapis fuscus et rubentibus notis sparsus. Vocatur autem ita quia, si aquae mixtus conteratur, vinum fragrat, et quod in illo mirum est, ebrietati resistit. Thracius niger et sonorus; nascitur in flumine cuius nomen est Pontus in Equitia. Phrygius lapis ex loco traxit vocabulum; nascitur enim in Phrygia, colore pallidus, mediocriter gravis. Est autem gleba pumicosa. Uritur antea vino perfusus flatusque follibus donec rubescat, ac rursus dulce vino extinguitur ternis vicibus, tinguendis vestibus tantum utilis. Syrius lapis a Syria, ubi reperitur, appellatus; hic inHic defricatus ad cotem, succum dimittit croco similem. 12. Judaicus
Abbreviated transcription (Latin):
Est autẽ niger. planꝰ. leuis: ardens.
Igni ãmotus fictilia ex eo scripta
non delent᷑. Incensus serpentes
fugat. ꝓdit demoniacos. uirgim¬
tatẽ deprehendit. Mirũ quia¬
accendit᷑ aqua. oleo restinguitur.
Abeston archadie lapisferrei
coloris. abigne nomen sortitus ẽ.
eo quod accensus semel nunqmͣ ex¬
tnguit᷑. De quo lapide mechanicũ
aliquid ars humana molita ẽ quod
gentiles capti sacrilegio mirarent᷑.
deniq intemplo quodã fuisse uene
lucernã sub diuo sic ardentẽ. ut
eam nulla tempestas. nullus imb̾
extingueret. Pirites autẽ ꝑsicꝰ
lapis fuliuis. aeris similans qua¬
litatẽ. Cuiꝰ plurimus ignis. Siqͥ¬
dem facile scintillas a se emittit.
hic tenentis manũ si uehem̃tius
p̾matur. adurit. ꝓpt̾ quod abigne
nomen accepit. Est & alius piri
tes uulgaris quẽ uiuũ lapidem
appellant. qui ferro. ł lapide ꝑcus¬
sus scintillas emittit. quȩ excipi¬
untur fuligine. uel aluis fungis.

Expanded text:
Est autem niger, planus, lenis, et ardens Est autem niger, planus, lenis, et ardens igni admotus. Fictilia ex eo scripta non delentur, incensus serpentes fugat, daemoniacos prodit, virginitatem deprehendit: mirum quiaaccenditur aqua, oleo restinguitur. 4. Asbestos Arcadiae lapis, ferrei coloris, ab igne nomen sortitus, eo quod accensus semel nunquam exstinguitur. De quo lapide mechanicum aliquid ars humana molita est, quod gentiles capti sacrilegio mirarentur. Denique in templo quodam fuisse Venerlucernam sub dio sic ardentem, ut eam nulla tempestas, nullus imber exstingueret. 5. Pyrites Persicus lapis, fulvus, aeris simulans qualitatem, cujus plurimus ignis: siquidem facile scintillas emittit; hic tenentis manum, 255 si vehementius prematur, adurit, propter quod ab igne nomen actes vulgaris, quem vivum lapidem appellant, qui ferro vel lapide percussus scintillas emittit, quae excipiuntur sulpure vel aliis fungis
Abbreviated transcription (Latin):
agnes lapis indicus .nu
crepidarũ baculiq cuspidi herens.
cum armenta idem magnes pas¬
ceret. postea passim inuentꝰ. Est
autẽ colore ferrugineus. s ꝓbat᷑
cum ferro adiunctus quod eius
fecerit raptũ. Nam adeo app̃hen¬
dit ferrũ ut cathenã faciat anu¬
loꝵ. Unde & eũuulgus ferrum
uiuũ appellat. Liquorẽ quoq ui¬
tri ut ferrũ trabere credit᷑. Cuiꝰ
tanta uis ẽ ut refert beatus au¬
gustinus quod quidã eunde ma¬
gnetẽ lapidem tenuerit sub ua¬
se argenteo. ferrũq suꝑ argentũ
imposuerit. deinde subt̾mouen¬
te manu cũ lapide ferrũ. cursu
de suꝑ mouebatur. Unde factũ ẽ
ut in quodã templo simuschrũ
ferro pendere in aere uideretur.
Est quippe & alius in ethiopia
magnes qui ferrũ ñ ambit res¬
puitq. Om̃is autẽ magnes tan¬
to melior ẽ quantomagis ceruleus
ẽ. Gagates lapis pͥmꝰ inuentꝰ
ẽ insicilia gagatis fluminis flu¬
ore reiectus. unde & nominatus.
licet ibritannia sit plurimus.

Expanded text:
agnes lapis Indicus ab icrepidarum, baculique cuspidi haerens, cum armenta idem Magnes pasceret, postea et passim inventus. Est autem colore ferrugineus, sed probatur cum ferro adjunctus ejus fecerit raptum. Nam adeo apprehendit ferrum, ut catenam faciat annulorum. Unde et eum vulgus ferrum vivum appellat.--2. Liquorem quoque vitri, ut ferrum, trahere creditur, cujus tanta vis est  ut refert beatissimus Augustinus quod quidam eumdem magnetem lapidem tenuerit sub vase argenteo, ferrumque super argentum posuerit, deinde subtermovente manu cum lapide ferrum cursim desuper movebatur. Unde factum est, ut in quodam 254 templo simulacrum ex ferro pendere in aere videretur. Est quippe alius in Aethiopia magnes, qui ferrum omne abigit, respuitque. Omnis autem magnes tanto melior est, quanto magis caeruleus. 3. Gagates lapis primum inventus est in Cilicia, Gagatis fluminis fluore rejectus. Unde et nominatus, licet in Britannia sit plurimus.
Abbreviated transcription (Latin):
de optimũ nom̃ abaspectu habens.
eo quod gratũ sit his qͥ gẽmas sculpt̃.
eiꝰ enĩ uriditas reficit occulos. Nu
midi cũ marmor. numidia nutrit.
ad cotẽ succũ dimittit croco similẽ.
uñ & nom̃ accepit. ñ crustis s in
massa. & liminũ usui aptũ. Iu
culleũ marmor nascit᷑ intheo in¬
sula cui lucullus consul nomen
dedit. qui delectatꝰ in illo pͥmus
romã inuexit. solũq pene hoc mar¬
mor ab amatore nomen accepit.
Est & liniensis. Teffriam appel¬
latus acolore cineris. Cuiꝰ lapidis
alligatio contra serpendes laudat᷑.
dignissima barris. P

Expanded text:
de, optimum nomen ab aspectu habens, de, optimum nomen ab aspectu habens, eo quod gratum sit iis qui gemmas sculpunt; ejus enim viriditas reficit oculos. 16. Numidicum marmor Numidia mittit, ad cotem succum dimittit, 263 croco similem, unde et nomen accepit, non crustis, sed in massam et limculleum marmor nascitur in Melo insula; cui Lucullus consul nomen dedit, qui delectatus illo primus Romam invexit; solumque pene hoc marmor ab amatore nomen accepit. Est et Lunensis. Tephrias appellatus a colore cineris, cuius lapidis alligatio contra serpentes laudatur. dignissima barris? § 6
Abbreviated transcription (Latin):
slascitur cura tebas egiptias et
damascũ siriȩ cȩteris candidior.
ꝓbatissimꝰ uͦ mindia. pariꝰ cando¬
ris eximii ligdmꝰ cognomento.
hic apud paron insulã nascit᷑ uñ
unguentis & ipse aptus. Coralli¬
ticus inasia reꝑtꝰ. mensurȩ ñult᷑
cubiti bina. candore ꝓximo eboris.
& quadã similitudine e diu̾so.
niger. Nlabandicus t̾re suȩ noĩe
nuncupatus. purpure aspectu si¬
milis. Iste moriente igni liquat᷑.
ad terenda colliria quad̾a utilita¬
te naturali conueniens. Sieni¬
tes circa sienen uł thebas nascit.
Trabes ex eo fecere reges. Marmo¬
ra autẽ quȩ in officinis rupibq
gignunt᷑. Exquib itasius diu̾si
coloris maculis distinctꝰ. cuiꝰ pͥmũ
usum insule ciclades dederunt.
Lesbius liuidior ẽ paulo huie.
s & ipse diũsi coloris maculas
habens. C orindeus ammoniace
guttȩ similis cũ uarietate diũ¬
soꝵ coloꝵ corintho pͥmus reꝑtus.
fiunt actrabes. Caristeũ uiri¬

Expanded text:
Nascitur circa Thebas Aegyptias et Nascitur circa Thebas Aegyptias et Damascum Syriae, ceteris candidior, probatissimus vero in India. Parius candoris eximii, lygdinus coHic apud Paron insulam nascitur: ununguentis et ipse aptus. Coralliticus in Asia repertus, mensurae non ultra cubita bina, candore proximo eboris et quadam similitudine. E diverso niger Alabandicus terrae suae nomine nuncupatus, purpurae aspectu similis. Iste in oriente igni liquatur ad terenda collyria quadam utilitate naturali conveniens. 11. Syenites circa Syenem, vel Thebas nascitur; trabes ex eo fecere reges. 12. Marmora autem, quae in officinis sunt, rupibus gignuntur, ex quibus Thasius diversis coloris maculis distinctus est, cujus primum usum insulae Cyclades dederunt. 13. Lesbius lividior est paulo hoc, sed et ipse diversi coloris maculas habens. 14. Corinthaeus, Ammoniacae guttae similis cum varietate diversorum colorum, Corintho primum repertus: fiunt, ac trabes. 15. Carystium viri
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ lacedomoniũ uiride. cunctisq
hilariꝰ reꝑtũ priꝰ apud lacedemo¬
nios. uñ & uocabulũ traxit. Ophi¬
tes serpentiũ macłis simile ẽ. unde
& uocabulũ sũpsit. Duo eiꝰ gña. mol¬
le candidũ. nigrũ durũ. Augusteũ
& tib̾iũ inegipto. augusti & tibu
pͥmũ pͥncipat᷑ reꝑta sunt. Differẽ¬
tia eoꝵ ẽ ab offite cũ illud qd̾ pre¬
diximus serpentiũ maculis sit
simile. ħ macłas diu̾somedo col¬
ligunt. Nam augusteũ undatim
crispũ ẽ inuertices. tib̾iũ sparsa
inconuoluta canitiȩ. Purpuri¬
tes exegipto ẽ rubens candidus.
int̾uenientib punctis. Nominis
eiꝰ causa quod rubeat ut purpura.
Hisanites ferrei coloris siue duri¬
tiȩ. unde & nom̃ ei datũ. inuentus
megipto & ethiopia. Nlabastritis
lapis candidus int̾ distinctus ua¬
riis colorib. ex quo euangłici illius
unguenti uasculũ fuit. Cauant
enĩ hunc aduasa unguentaria
quĩ optime seruare incorrupta dr̃.

Expanded text:
sicut Lacedaemonium viride cunctisque sicut Lacedaemonium viride cunctisque hilarius, repertum prius apud Lacedaemonios, unde et vocabulum traxit. Ophites serpentium maculis simile, unde et vocabulum sumpsit. Duo eius genera: molle candidum, nigrum durum. Augusteum et Tiberium in Aegypto Augusti ac Tiberii primum principatu reperta sunt. Differentia eorum est ab ophite, quum illud, ut praediximus, serpentium maculis sit simile, haec maculas diverso modo colligunt. Nam Augusteum undatim est crispum in vertices; Tiberium sparsa, non convoluta, canitie. Porphyrites in Aegypto est rubens, candidis intervenientibus punctis. Nominis eius causa quod rubeat ut purpura. Basanites ferrei coloris sive duritiae; unde et nomen ei datum est: inventus in Aegypto et Aethiopia. Alabastrites lapis candidus, intertinctus variis coloribus, ex quo Evangelici illius unguenti vasculum fuit. Cavant enim hunc ad vasa unguentaria, quoniam optime servare incorrupta dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
alb ẽ duriorq pario. Nolotius
ueluti uiridis & grandis. inuenit᷑
inegipto. Cuscolanꝰ a loco italiȩ
dictus. dissilire igni tradit᷑. Sa¬
binus fuseus addito oleo etiam
lucere dr. Est & quid̾a uiridis la¬
pis uehement̾ igni resistens Si¬
siniꝰ mollis & candidꝰ &calefactꝰ
oleo. ingrescit atq durescit. La
pides quoq medicinaliũ morta
nichil ex se remittentes. S pecularis¬
lapis dictus ẽ quod iutri more tnͣs¬
luceat. reꝑtus pͥmũ in hispania
cit̾iore. & circa segobricã urbem.
Inuenit᷑ enĩ subterra & effosus
ad marmora. Nam int̾ lapi¬
des & marmora differentia ẽ. Nã
marmora dñr eximu lapides qͥ
maculis & colorib cõmendant᷑.
Marmor sermo grecus. auiriditate
uocatus. Et qmͣius postea & alii
colores inueniant᷑. nom̃ tam̃ pͥ¬
stinũ auiriditate tenuerunt. Mar
moꝵ colores & genera innumera¬
bilia sunt. ñ tam̃ omĩa erupib
excidunt᷑. s multa sub t̾ra spar-¬
sa sunt. & preciosissimi generis.

Expanded text:
 est duriorque Pario. Molotius veluti viridis et gravis invenitur in Aegypto. Tusculanus, a loco Italiae dictus, dissilire igni traditur. Sabinus fuscus addito oleo etiam lucere fertur. Est et quidam viridis lapis vehementer igni resistens. Siphnius mollis et candidus, excalfactus oleoedicinalium mortarnihil ex sese remittentes. 37. Specularislapis vocatus est, quod vitri more transluceat, repertus primum in Hispania citeriore, et circa Segobricam urbem. Invenitur enim sub terra, et effossus ad marmora. Nam inter lapides et marmora differentia est. Nam marmora dicuntur eximii lapides, qui maculis et coloribus commendantur. Marmor sermo Graecus est a viriditate vocatus, et quamvis postea, et alii colores inveniantur: nomen tamen pristinum a viridimorum colores et genera innumerabilia sunt. Non tamen omnia e rupibus exciduntur, sed multa sub terra sparsa sunt et pretiosissimi generis,
Abbreviated transcription (Latin):
sacris. s & om̃ib sollempnibus: om̃i¬
busq letis. uel tristiorib rebus.Ut
enĩ in ueneratione diuina hymni:
ita in nuptiis hymenei: & in fune¬
ribus treni. & lamenta ad tibias ca¬
nebantur. In conuiuiis uͦ lyra uł ꝙy¬
thara cucumferebatur: & accuban¬
tib singłis ornabatur conuigale genꝰ
canticoꝵ¬
ui. Quid possit musica

Expanded text:
sacris, sed et omnibus sollemnibus, omnisacris, sed et omnibus sollemnibus, omnibusque laetis vel tristioribus rebus. Ut enim in veneratione divina hymni, ita in nuptiis Hymenaei, et in funeribus threni, et lamenta ad tibias canebantur. In conviviis vero lyra vel cithara circumferebatur, et accubantibus singulis ordinabatur conviviale genus canticorum. Quid possit Musica
Abbreviated transcription (Latin):
usica est ꝑitia
modulationiᷤ
sono cantuq
consistens: ce
dicta musica
ꝑ diriuatio¬
nem a musis.
Muse autẽ
appellatȩ.¬
a potumason. id est a querendo: quod
ꝑ eas sicut antiqui uoluerunt uis
carminũ & uocis modulatio quereret᷑.
Quarum sonus quia sensibilis res ẽ.
& prẽtfluit in preteritum tempꝰ: im¬
primitur memorie. Inde a poetis io¬
uis & mineruȩ filias: musas esse con¬
fictum ẽ. Nisi ab homine memoria te¬
neantur soni ꝑeunt: quia sebi ñ posst̃.
De inuentoribus eius:
oyses dicit reꝑtorem musicȩ ar-¬
tis fuisse tubal: qui fuit de stir¬
pe kayn ante diluuiũ. Greci uͦ ptcha¬
goram dicunt huiꝰ artis inuenisse pri¬
mordia: ex in alleoꝵ sonitu. & choida¬
rum extensione ꝑcussa. Alii. Linum
thebeum. & retum & amphyon: in
musica arte pͥmos claruisse ferunt
Post quos paulatim directa est p̃cipue
hȩc disciplina: & aucta multis modis.
Eratq tam turpe musicam nescire: ꝙͣ
litteras. Int̾ponebant autẽ ñ modo

Expanded text:
Musica est peritia modulationis sono cantuque consistens. Et dicta Musica per derivationem a Musis. Musae autem appellatae ἀπὸ τοῦ μάσαι, id est a quaerendo, quod per eas, sicut antiqui voluerunt, vis carminum et vocis modulatio quaereretur. Quarum sonus, quia sensibilis res est, et praeterfluit in praeteritum tempus, inprimiturque memoriae. Inde a poetis Iovis et Memoriae filias Musas esse confictum est. Nisi enim ab homine memoria teneantur soni, pereunt, quia scribi non possunt. De inventoribus eius . Moyses dicit repertorem musicae artis fuisse Tubal, qui fuit de stirpe Cain ante diluvium. Graeci vero Pythagoram dicunt huius artis invenisse primordia ex malleorum sonitu et cordarum extensione percussa. Alii Linum Thebaeum et Zetum et Amphion in musica arte primos claruisse ferunt. Post quos paulatim directa est praecipue haec disciplina et aucta multis modis, eratque tam turpe Musicam nescire quam litteras. Interponebatur autem non modo
Abbreviated transcription (Latin):
est. qͥ in alio euuangłista scribitur
relotes. Chana qͥppe ⁊elus int̾p̃tat᷑.
udas iacobi qͥ alibi uocat᷑ lebeus figu¬
ratũ nom̃ habet a corde: quod nos
diminutiue corculũ possumꝰ appel¬
lare: ipse in alio euuangłista dadeꝰ
scͥbitur. quẽ eccłiastica tradit hysto¬
ria missũ edissam ad abagarum re¬
gem. Iudas scariothis. uł a uico
in qͦ ortus est. uł ex tͥbu ysachar uo¬
cabulũ sumpsit. qͦdam p̃sagio fu¬
turi. in condempnationẽ sui. Isachar
enĩ int̃pretat᷑ merces. ut significa¬
retur p̾cium ꝓditoris. qͦ uendidit
dñm. sicut scͥptum est. & appende¬
runt mercedem meã tͥguita argen¬
deis. p̃cium qͦd app̃ciat᷑ sum ab eis.
Mathias qui int apłos sine cogno¬
mine solus habetur: intpretat᷑
donatꝰ: ut subaudiat᷑ ꝓ uida Ipse enĩ
in locum eiꝰ electus est ab apł̃is: cum ꝓ
duobꝰ sors mitteret᷑. Marcus excelsus
mandato: utiq ꝓpt̾ euuangłium al¬
lus ꝓpħȩ: uel filius consolationis.

Expanded text:
scribitur Zelotes. Cana quippe zelum interpretatur. Iudas Iacobi, qui alibi appellatur Lebbaeus, figuratum nomen habet a corde, quod nos diminutive corculum possumus appellare; ipse in alio evangelista Thaddaeus scribitur, quem ecclesiastica tradit historia missum Edessam ad Abgarum regem. Iudas Iscariotes vel a vico in quo ortus est, vel ex tribu Issachar vocabulum sumpsit, quodam praesagio futuri in condemnationem sui. Issachar enim interpretatur merces, ut significaretur pretium proditoris quo vendidit Dominum, sicut scriptum estMarunt mercedem meam, triginta argenteos, pretium quod adpretiatus sum ab eis.' Matthias, qui inter Apostolos sine cognomine solus habetur, interpretatur donatus, ut subaudiatur pro Iuda. Iste enim in locum eius electus est ab Apostolis, cum pro duobus sors mitteretur. Marcus excelsus mandato, utique propter Evangelium Allius prophetae, vel filius consolationis.
Abbreviated transcription (Latin):
amathi sareptenȩ uiduȩ filius ut¬
Nunc cognoui quia uir di es tu. &e
uerbũ in ore tuo est ueritatis: ob
citatũ. Amathi enĩ ex hebreo in la¬
tinã linguã ueritas dicit᷑. Et ex eo¬
qͦd uerũ helyas locutꝰ est: ille qui
suscitatꝰ est filiꝰ nuncupatꝰ est ueri¬
datis. Cacharias: memoria dñi.
Septuagesimo anno desolationis
templi cõpleto. ⁊ acharia p̃dicante
memoratꝰ est dñs popłi sui. ussuq darii
reu̾sus est dĩ popłs. & reedificata est et
urbs & templum. Aggeus: in latinũ
festiuus & letꝰ resonat. Destructũ enim
templũ edificandũ ꝓpħat: & pt luctũ
captiuitatis. regressionis leticiã p̃dicat.
alachias int̾pretatur angłs dñi. id ẽ
nunciꝰ. Quicquid enĩ loquebat᷑ quasi¬

Expanded text:
Amathi Seraptene vidue filius,Amathi Seraptene vidue filius,‘nunc cognovi quia vir Dei es tu et verbum Dei in ore tuo est veritas’. Et putant: Amathi enim ex hebraico in latina lingua veritas dicitur; et, quia Helias verum locutus est, ille qui suscitatus est filiutatis. 20. ZACHARIAS, memoria Domini. Septuagesimo enim anno desolationis templi completo, Zacharia praedicante, memoratus est Dominus populi sui; jussuque Darii reversus est Dei populus, et reaedificata est, et Urbs, et templum. 21. Aggeus in Latinum festivus et laetus resonat. Destructum enim templum aedificandum prophetat, et post luctum captivitatis regressionis laetitiam praedicat. 22. Malachias interpretatur angelus Domini, id est, nuntius; quidquid enim loquebat
Abbreviated transcription (Latin):
sionem illiꝰ consolat᷑ syon dicens.
Ecce suꝑ montes pedes euuangłiran-¬
tis & annunciantis pacem. Aba¬
eue. amplexans. qui uel ex eo quod
amabilis dñi fuit uocatur ample¬
xatio. uel qͦd in certam̃ cũ do con¬
greditur. amplexantis id est luc¬
tantis sortitꝰ est nom̃. Nullus enĩ
tam audaci uoce ausus est dm ad discep¬
tationẽ iusticie ꝓuocare: cur in rebus
uel qͥs iste. Sophonias: speculum. uł¬
archanũ dñi uttpretat᷑. Utrumq ad
ꝓpħam conuenit. Ipsi eñ sciunt my¬
steria di. Unde & ad erechiel dicitur.
Speculatorem te posui. Et alibi. Non fa
gentes missus. uidet & p̃dicat quȩ ꝓ¬
pħali digna sunt minist̾io. & serui¬
tuti. Inde seruus dñi. Ionas: int̾̃¬
p̃tatur columba. siue dolens. Colũ
ba ꝓ gemitu quando in uentre ceti¬
tͥsticiam quã habuit de salute ni¬
niuitarum. uł ꝓpt̾ hederã subito
arescentẽ: cuiꝰ umbraculo degebat᷑
contra solis ardorem. Ipse est et

Expanded text:
sionem illius consolatur Sion dicens: sionem illius consolatur Sion dicens: Ecce super montes pedes evangelizantis et annuntiantis pacem . 14. HABACUC amplexans, quia, vel ex eo quod amabilis Domini fuit, vocatur amplexatio, vel quod in certamen cum Deo congreditur, amplexantis, id est, luctantis sortitus est nomen. Nullus enim tam audaci voce ausus est Deum ad disceptationem justitiae provocare, cur in rebus vel qarcanum Domini interpretatur. Utrumque ad prophetam convenit; ipsi enim sciunt mysteria Dei. Unde et ad Ezechiel dicitur3, 17: 'Speculatorem te posui.' Et alibiAmos 3, gentes missus venit et praedicat, quae prophetali digna sunt ministerio et servitute: inde servus Domini. Ionas interpretatur columba, sive ba pro gemitu, quando in ventre cettristitiam quam habuit de salute Ninivitarum, vel propter ederam subito arescentem, cuius umbra tegebatur contra solis ardorem. Ipse est et
Abbreviated transcription (Latin):
mel uidiciũ di: siue qͥa in prb̃orum ui¬
dicio sententiã diuinȩ examinationis
exhibuit. dum reꝑta eoꝵ falsitate su¬
sannã ab interitu lib̃auit: siue quod
uisiones & sompnia quibꝰ ꝑ singula
queda & enigmata futura monstra¬
bantur sagaci m̃te discernens aꝑuit.
Hic & desidĩorum uir appellatꝰ est: quia
panem desiderii ñ manducauit. & iu¬
nũ concuꝑiscentiȩ ñ bibit. Osee: sal¬
uator. aut saluans. Dũ enim irã dei
in popłm isrł ob erim̃ ydolatͥȩ ꝓphe¬
tasset. donui uida salutem p̃nunci¬
auit. ꝓpt̃ quod erechias rex uida sub¬
latis ydolis quos p̃cedentes reges con¬
secrauerant. demplũ dñi purgasse
ac purificasse monstrat᷑. Iohel. dñs
ds. siue incipiens do uel fuit dĩ. Hec
enĩ eiꝰ uocabulũ resonat ethymolo
quia iam auulsus erat a dño. & au¬
reis uitulis seruiebat: siue auulsꝰ
a regno stirpis dauid. Naum au¬
tem consolator siue germ̃. Increpat
enĩ ciuitatẽ sanguinũ: & pt euer¬

Expanded text:
udicium Dei, sive quod in presbyterorum judicio sententiam divinae examinationis exhibuit, dum reperta eorum falsitate Susannam ab interitu liberavit, sive quod visiones et somnia, quibus per singula quaedam aenigmata futura monstrabantur, sagaci mente discernens aperuit . Hic desideriorum vir appellatus est, quia panem desiderii non manducavit, et vinum concupiscentiae non bibit. Idem vator, aut salvans. Dum enim iram Dei in populum Israel ob crimen idolatriae prophetasset, domui Iudae salutem pronuntiavit. Propter quod Ezechias rex Iuda, sublatis idolis, quos praecedentes reges consecraverant, templum Domini purgasse ac purificasse monstratur. Iohel Dominus Deus, sive incipiens Deo, vel fuit Dei. Haec enim eius vocabulum ael avulsus erat a Domino, et aureis vitulis serviebat, sive avulsus a regno stirpis David, clae consolator. Increpat enim civitatem sanguinum, et post ever
Abbreviated transcription (Latin):
Matheus in hebreo donatꝰ exprimit᷑.
Idem appellatꝰ est leu: ex tribu a qͣ
ortꝰ fuit. In latino autẽ. ex oꝑe publi¬
cani nom̃ accepit: qͥa ex publicaniᷤ
fuit electꝰ & in apłatum translatꝰ¬

Expanded text:
MATHEUS in hebreo donatus exprimitur; idem appellatur Levi ex tribu a qua ortus est. In latino autem ex opere publicani nomen accepit, quia ex publicanis fuit electus et in apostolatum translat
Abbreviated transcription (Latin):
diũ suꝑ isrł in manu angłi eius.
Hesdras. adiuitor. Neemias. consola¬
tor a dño. Quoda enim p̾sagio futuri:
nomina ista sortiti sunt. fuerunt enĩ
in adiutoriũ & consolationẽ om̃i illi
popło redeunti ad patͥam. Nam & tẽ¬
plum diũ idem reedificauerunt: &
muroꝵ ac turriũ opus ipsi restaura¬
Idem & sydrach lingua caldea: qͦd int̃¬
p̃tatur decorus meus. Azarias: auxi¬
lium dñi. Idem & abdenago: qͦd in lati¬
num uertit᷑ seruiens taceo. Nysael:
qui popłs dñi. Ipse & mysae: qͦd int̃¬
p̃tatur risus uł gaudiũ. Aria: frãt
meus. Semeya: audiens dñm. Asaph.
Quosd̾a enĩ inherentes humo curuatos
in t̾ram. & ea quȩ in imo sunt cogitan¬
tes. & in rebꝰ transeuntibꝰ spem ponen¬
tes: transiliuit canendo iste qͥ uocat᷑
transiliens. Etham: accipiens. uel
formido eoꝵ. Eman: robustus. B a¬
rachia: benedictꝰ dñi. uel benedictus
diis. O lda: distinctio. siue diũticłm.
Iudyth: laudans. uel confidens Hester:

Expanded text:
Domini super Israel in manu angeli eius.' Esdras adiutor. Nehemias consolator a Domino. Quodam enim praesagio futuri nomina ista sortiti sunt. Fuerunt enim in adiutorium et consolationem omni illius populo redeunti ad patriam. Nam et templum Domini iidem reaedificaverunt, et murorum ac turrium opus ipsi restauraIdem et Sidrac lingua Chaldaea, quod interpretatur decorus meus. Azarias auxilium Domini. Idem et Abdenago, quod in Latinum vertitur serviens taceo. Misahel, qui populus Domini. Ipse et Misac, quod interpretatur risus vel gaudium. Ahia frater meus. Semeia audiens Dominum. Asaph Quosdam enim inhaerentes humo, curvatos in terram, et ea quae in imo sunt cogitantes, et in rebus transeuntibus spem ponentes transilivit canendo iste, qui vocatur transiliens. Eman accipiens, vel formido eorum. Ethan robustus. Barachia benedictus Domini, vel benedictus Dominus. Olda districtio, sive diverticulum. Iudith laudans, vel confitens. Hester
Abbreviated transcription (Latin):
onem dñi ab herode manifestatur
occisus. Iacobus alphei. ad distin¬
ctionem pͥoris cognominatꝰ. qui di¬
citur filius ⁊ ebedei: si cut iste filiꝰ
alphei. Cognom̃tum gͦ ambo a patͤ
sumpsert̃. Iste est ia cobꝰ minor. qui
in euuangłio fr̃ dñi nominatur
qͥa maria uxor alphei soror fuit
mat̾s dñi. quã mariã cleophe io¬
hanues euuangłista cognominat
a patre sue a gentilitate familiȩ.
aut quacũque alia caula ei nom̃
imponens. Alpheus autẽ hebreo
sermone. in latinũ expͥmitur mil¬
lesimꝰ. siue doctꝰ. Phylippus os lam
abyssus. uel geminꝰ. Unde ce grece

Expanded text:
onem Domini ab Herode manifestatur onem Domini ab Herode manifestatur occisus. Iacobus Alphaei ob distinctionem prioris cognominatus, qui dicitur filius Zebedaei, sicut iste filius Alphaei. Cognomentum igitur ambo a patre sumpserunt. Iste est Iacobus minor, qui in Evangelio frater Domini nominatur, quia Maria uxor Alphaei soror fuit matris Domini, quam Mariam Cleophae Iohannes evangelista cognominat, a patre, sive a gentilitate familiae, aut quacumque alia causa ei nomen inponens. Alphaeus autem Hebraeo sermone in Latino exprimitur millesimus, sive doctus. Philippuabyssus uel geminus, unde et
Abbreviated transcription (Latin):
Segregate mͥ barnaban & paulu ad
opꝰ quod elegi eos.uatino aitẽ ser mone
paulus: a modico dictꝰ Inde & ipse ait
Ego autẽ sum minimꝰ apłorum. om̃ium
Quando enĩ saulus. suꝑbꝰ. elatꝰ: quando
paulus. humilis. modicus. Iđo sic loqͥm᷑
paulopost uidebo te: id est ptꝰ modicũ
Nã quia modicus factꝰ est: ipse dicit.¬
uocati: ut ẽent etiã ipso nomine noui.
sicut abraham & sara. Andreas fr̃¬
petͥ carne. & coheres gra. scđm hebrai¬
cam ethymologiã int̾pretat᷑ decorus.
siue respondens: sermone autẽ gre¬
co. a iuro uirilis appellat᷑. Iohan¬
nes: qͦdam uaticinio ex merito nom̃
accepit. Int̾pretatur enĩ in qͦ est gr̃a:
uel dñi gr̃a. Ampliꝰ enim eũ ceteris
apłis dilexit iħe. Iacobus rebedes
a patre cognominat᷑: quẽ relinq̃ns
cũ iohanne uerũ patrẽ secutus ẽ.
Hii sunt filii tonitrui: qͥ etiam boa¬
nerges ex firmitate & magnitudi¬
ne fidi nominati sunt. Hic ẽ iacobꝰ
filiꝰ ⁊ebedei fr̃ ioħis: qͥ post ascensi¬

Expanded text:
Segregate mihi Barnabam, et Saulum ad opus, ad quod elegi eos . Latino autem sermone Paulus a modico dictus; unde et ipse ait: Ego sum minimus apostolorum omnium . Quando enim Saulus, superbus, elatus; quando Paulus, humilis et modicus. 10. Ideo sic loquimur: Paulo post videbo te, id est, post modicum. Nam quia modicus factvocati, ut essent etiam ipso nomine novi, sicut Abraham et Sara. SignifPetri carne, et cohaeres gratia. Secundum Hebraeam etymologiam interpretatur decorus, sive respondens; sermone autem Graeco a viro virilis appellatur. Iohannes quodam vaticinio ex merito nomen accepit. Interpretatur enim, In quo est gratia, vel Domini gratia. Amplius enim eum ceteris Apostolis dilexit Iesus. Iacobus Zebedaei a patre cognominatur, quem relinquens cum Iohanne verum patrem secuti sunt. Hi sunt filii tonitrui, qui etiam Boanerges ex firmitate et magnitudine fidei nominati sunt. Hic est Iacobus filius Zebedaei, frater Iohannis, qui post ascensi
Abbreviated transcription (Latin):
głirare ꝑ uniu̾sum mundũ: ita ut
quida ꝑsas. indosq penetrarent. do-¬
centes gentes & facientes in nomine
xp̃i magna & incredibilia miradã.
ut attestantib signis & ꝓdigiis cre¬
deretur illis in his quȩ dicebant &
uiderant. Habent autẽ plerique ex
his causas suoꝵ uocabuloꝵ: id est
Det Rꝰ a petra nom̃ accepit. hoc est
a xp̃o. suꝑ quẽ est fundata ecclesia.
Non enĩ a petro petra. s petrus a

Expanded text:
gelizare per universum mundum, ita ut gelizare per universum mundum, ita ut quidam Persas, Indosque penetrarent, docentes gentes, et facientes in nomine Christi magna et incredibilia miracula, ut, attestantibus signis et prodigiis crederetur illis in iis quae dicebant et viderant. Habent autem plerique ex iis causas suorum vocabulorum. 2. Petrus a petra nomen accepit, hoc est, a Christo super quem est fundata Ecclesia. Non enim a Petro petra, sed Petrus a
Abbreviated transcription (Latin):
ea quȩ ꝑ corpꝰ sentimꝰ. sicut uidit pe¬
trus discum illũ submitti de cęlo
cũ uariis animalibꝰ: & sicut ẏsalas
dm in sede altissima ñ corporaliter
s spiritalit̃ uidit. Non enĩ d̃m forma
corporea curcumt̾minat: s quẽ admodum
figurate multa monstrant᷑. Cerciũ au iui¬
tem genꝰ uisionis est. qͦd neq corporeis sen¬
sibus. neq illa parte animȩ qua corpo¬
ralium rerũ ymagines capiuittur. s ꝑ
intuitum m̃tis qͦ intellecta conspicitur
ueritas: sicut danyel p̃ditus m̃te uid̾.
qͦd baltasar uiderat corpore: sine quo
genere illa duo uł infructuosa sunt:
uel etiã in errorem mittunt. Omĩa
tam̃ hec genera: sp̃s sc̃s moderat᷑. Hab̾e
autẽ ꝓpħiam ñ solum bonꝰ: s etiam
malus potest. Nã inuenimꝰ saulem re¬
post ol i: missi
intt̃pretant᷑. Hoc enĩ: nomen eoꝵ
indicat. Nam sicut grece angl̃i. latine
appellant᷑. Ipsos enĩ misit xp̃c euuan¬

Expanded text:
ea quae per corpus sentimus; sicut vidit Peea quae per corpus sentimus; sicut vidit Petrus discum illum submitti de coelo cum variis animalibus; et sicut Isaias Dominum in sede altissima non corporaliter, sed spiritaliter vidit. Non enim Deum forma corporea circumterminat, sed quemadmodum figurate multa monstrantur. Tertium autem genus est visionis quod neque corporeis sensibus, neque ulla parte animae qua corporalius rerum imagines capiuntur, sed per intuitum mentis, quo intellecta conspicitur veritas; sicut Daniel praeditus mente vidit quod Balthasar viderat corpore: sine quo genere illa duo vel infructuosa sunt, vel etiam in errorem mittunt. Omnia tamen haec genera Spiritus sanctus moderatur. Habere autem prophetiam non solum bonus, sed etiam malus potest. Nam invenimus Saulem repostoli missi interpretantur. Hoc enim eorum nomen indicat. Nam sicut Graece angeli, Latine nappellantur. Ipsos enim misit Christus evan
Abbreviated transcription (Latin):
tur a patre. & ꝓpħam in gentib posui
te. Propħiȩ autem genera. septem st̃.
Primũ genꝰ extasis. qͦd est m̃tis excessus.
sicut uidit petaꝰ uas illud submissũ
de cęlo in stupore mentis cũ uariis
animalibꝰ. Scd̃m genꝰ uisio: sic apd̃
sicut iacob subnixã scalam in cęlo dor.
u miens uidit. Quartũ genꝰ ꝑ nubem:
sicut ad moysen. & ad iob post plagã
loquit᷑ ds. Quintũ genꝰ uox de cęlo:
sicut ad abraham sonuit dicens. ne
inicias manũ tuã in puerũ. & apud
saulũ in uia saule saule qͥd me ꝑse¬
queris: Sextũ genꝰ. accepta ꝑabola.
sicut apd̾ salomonẽ in ꝓuerbiis: &
apd̃ balaam cũ euocaretur a balac.
uui Seꝑtimũ genꝰ. repletio sp̃s sc̃i: sic̃ pene
apd om̃s ꝓpħas. Alii tͥa genera ui¬
sionũ ẽẽ dixerunt. Unum scdm
tres uiros sub ilice in ambre. & mo¬
yses ignem in rubo: & discipłi tnͣs¬
figuratũ in monte dñm inter moy¬
sen & helyam: & cet̾a huiꝰmodi. Al

Expanded text:
t prophetam in gentibus posui te.' Prophetiae autem genera septem sunt. Primum genus ecstasis, quod est mentis excessus; sicut vidit Petrus vas illud summissum de caelo in stupore mentis cum variis animalibus. Secundum genus visio; sicut apud sicut Jacob subnixam in coelo scalam dormiens vidit . Quartum genus per nubes; sicut ad Moysen et ad Job post plagam loquitur Deus. Quintum genus vox de coelo; sicut ad Abraham sonuit, dicens: Ne injicias manum tuum in puerum ; et ad Saulum in via: Saule, Saule, quid me persequeris? Sextum genus accepta parabola; sicut apud Salomonem in Proverbiis: et apud Balaam cum evocaretur ad Balac . Septimum genus repletio Spiritus sancti; sicut pene apud omnes prophetas. Alii tria genera visionum esse dixerunt. Unum, secundum tres viros sub ilice Mambre; et Moyses ignem in rubo; et discipuli tranfiguratum Dominum in monte inter Moysen et Eliam; et caetera hujusmodi. Alt
Abbreviated transcription (Latin):
fortis dñs interp̃tatur: uel ꝓpter
quod int̾fecerit eosde sacerdotes. uł
ꝓpt̃ quod achab adu̾sitatem tolera¬
uit. Helyseus: dñi salus int̾preta¬
tur. Uocabulũ autẽ & idem: ex fu¬
turi p̃sagio suscepit. deniq & mul¬
tas fecit uirtutes: & famem pellens
popłm a morte saluauit. N athan:
dedit. siue dantes. saias. interp̃¬
tatur saluator dm̃i. & merito. Sal¬
uatorem enĩ uniu̾sarum gentium:
eiꝰq sacram̃ta ampliꝰ quam ceteri
p̃dicat. Iheremias. excelsus dñi:

Expanded text:
fortis Dominus interpretatur, vel propter quod interfecit eosdem sacerdotes, vel propter quod Achab adversitatem toleravit. Helisaeus Domini salus interpretatur; vocabulum autem et idem ex futuri praesagio suscepit. Denique et multas virtutes fecit et famem pellens populum a morte salvavit. Nathan dedit, sive dantis. Esaias interpretatur salvator Domini. Et merito; Salvatorem enim universarum gentium eiusque sacramenta amplius quam ceteri praedicat. Ieremias excelsus Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
ipse edificatꝰ est petrꝰ. Cephas dictus:
eo quod in captte sit constitutꝰ apłorũ.
Cephalyn enĩ grece: caput dicit᷑: & ipsũ
nom̃ in petro syrũ est. S ymon bar¬
iona in linguã nr̃ãm sonat filius co¬
lumbȩ: & est nom̃ syrum pariter &
hebreũ. Bar quippe sẏra lingua. filiꝰ:
iona hebraice columba: utroque ser¬
mone. dictt᷑ bariona. Alii simplict̃t̃
accipiunt. qͦd symon id est petaꝰ filius
symon ioħis diligis me: & uolunt
scͥptorum uicio deprauatũ ut ꝓ bar¬
iohanta hoc est filio ioh̃is. bariona
scͥptum sit. una detracta syllaba.
ohanna autẽ int̾pretat᷑ dñi gr̃a:¬
& fuisse petrũ tͥnomiũ. petrus ce¬
phas. & symon bariona. Symon au¬
tem hebraice: int̾pretatur audiens.¬
aulus hebreo sermone tẽptatio di¬
ctus: eo qͦd prius in tẽptatione eccł̃iȩ
sit uersatꝰ. ꝑsequutor enĩ erat. Inde no¬
men habet istud. quando ꝑsequebat᷑
factꝰ est paulus: qͦd int̾pretatur mi¬
rabilis suie electꝰ. Mirabilis: uel qͥ a

Expanded text:
ipse aedificatus est Petrus. Cephas dictus eo quod in capite sit constitutus Apostolorum; κεφαλή enim Graece caput dicitur, et ipsud nomen in Petro Syrum est. Simon Bar-iona in lingua nostra sonat filius columbae, et est nomen Syrum pariter et Hebraeum. Bar quippe Syra lingua filius, Iona Hebraice columba; utroque sermone dicitur Bariona. Alii simpliciter accipiunt, quod Simon, id est Petrus, filius Simon Joannis, diligis me? et volunt Scriptorum vitio depravatum, ut pro Barjoanna, hoc est, filius Joannis, Barjona scriptum sit, una detracta syllaba. Joanna autem interpretatur Domini gra constat Petrum trinomium: Petrum, Cepham, et Simonem Barjona; Simon autem Hebraice interpretatur obediens. 7. Saulus Hebraico sermone tentatio dictus, eo quod prius in tentatione Ecclesiae sit versatus. Persecutor enim erat, et inde nomen habebat istud, quando persequebatfactus est Paulus, quod interpretatur mirabilis, sive electus. Mirabilis, vel quia
Abbreviated transcription (Latin):
Uos gentilitas uates appellat.
hos nr̃i ꝓpħas uocant. quasi
p̃fatores. qͥa porro fant᷑ & de futis
uera p̃dicunt. Qͥ autẽ a nob̃ ꝓphecȩ.
in uet̾ĩ testam̃to uidentes appellaban¬
tur. qͥa uidebant ea quȩ ceteri ñ uide
est in samuele. Eamꝰ ad uidentẽ. Hinc
ysaias: uidi inqͥt dñm sedentẽ suꝑ
solĩ excelsũ & eleuatũ. & erechiel.
rumda autẽ ꝓpħarum: ethymolo¬
giȩ nominũ annotãdȩ sunt. Uoca¬
bula enĩ eoꝵ satis ostendunt: qͥd in
futuris factis dictisq siuis p̃nuncias¬
sent. Helyas int̃pretatur dñs ds.
gentis sacerdotibꝰ baal: inuocato no¬
mine dñi descendit de cęlo ignis suꝑ
holocaustũ. Quod cũ udisset omĩs
popłs: cecidit in faciem & ait. Dñs¬

Expanded text:
uos gentilitas vates appellat, hos nostri prophetas vocant, quasi praefatores, quia porro fantur, et de futuris vera praedicunt. Qui autem a nobis prophetae, in veteri Testamento videntes appellabantur, est in Samuele: Eamus ad videntem . Hinc Isaias: Vidi, inquit, Dominum sedentem super thronum excelsum et elevatum . Ezechieli uorundam autem prophetarum etymologiae nominum adnotandae sunt. Vocabula enim eorum satis ostendunt quid in futuris factis dictisque suis praenuntiassent. Helias interpretatur Dominus Deus. gentis sacerdotibus Baalim, invocato nomine Domini, descendit de celo ignis super olocaustum ‘quod cum vidisset omnis populus cecidit in faciem suam
Abbreviated transcription (Latin):
rosa ẽ ꝓducta oratio: & alege metͥ
soluta. Prosum enĩ: antiqui pro¬
ductum dicebant & rectũ. Unde
ait uarro apud plautũ. ꝓsis lectis sig¬
nificari rectis. Unde etiã quȩ ñ est ꝑ¬
plexa numero s recta. Prosa oratio di¬
citur in rectũ ꝓ ducendo. Alii prosam
auint dictam ab eo quod sit ꝓfusa:
uł ab eo quod spaciosius ꝓruat & ex¬
currat: nullo sibi t̾mino prefinito.
Preterea tam apd grecos quã apud la¬
tinos: longe antiquiorem curã fuis¬
se carminum quã prose. Omĩa enĩ
priꝰ uersibus condebant᷑ Prosȩ autẽ
studiũ: sero uiguit. Primꝰ apud grecoᷤᷤ
ferechydes syrus: soluta oratione scͥp¬
sit. Apud Romanos autẽ: apius cecu̾
adu̾sus pyrrum solutã orationẽ pͥmꝰ
exercuit. Iam ex hinc &e ceteri: prosȩ
eloquentiã condiderunt.
De Metris.

Expanded text:
rosa est producta oratio et a lege metri soluta. Prosum enim antiqui productum dicebant et rectum. Unde ait Varro apud Plautum 'prosis lectis' significari rectis; unde etiam quae non est perflexa numero, sed recta, prosa oratio dicitur, in rectum producendo. Alii prosam aiunt dictam ab eo, quod sit profusa, vel ab eo, quod spatiosius proruat et excurrat, nullo sibi termino praefinito. Praeterea tam apud Graecos quam apud Latinos longe antiquiorem curam fuisse carminum quam prosae. Omnia enim prius versibus condebantur; prosae autem studium sero viguit. Primus apud Graecos Pherecydes Syrus soluta oratione scripsit; apud Romanos autem Appius Caecus adversus Pyrrhum solutam orationem primus exercuit. Iam exhinc et ceteri prosae eloquentia contenderunt. De metris.
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ adsciscat᷑ ad augendũ genꝰ. Socer
aut̃ & socrus: qd generũ uł nurũ
sͥ associauit. Uitricus ẽ: qͥ uxorem
ex alio uiro filiũ aut filiã habentẽ.
duxit. Et dictꝰ uitricus qͣsi nouitͥcus:
qd̾ a matͤ suꝑducat᷑ nouus. Priuig¬
nꝰ ẽ: qͥ ex alio pat᷑ natꝰ est. Et pͥuignus
bula hȩc: a gente uident᷑ declinata.
Genitor. genttrix agnati. agnatȩ. cog¬
nati. cognate. progenitores. proge¬
nitrices. germans. germanȩ:¬
A

Expanded text:
quod adsciscatur ad augendum genus. Socer quod adsciscatur ad augendum genus. Socer autem et socrus, quod generum vel nurum sibi adsocient. Vitricus est, qui uxorem ex alio viro filium aut filiam habentem duxit. Et dictus vitricus quasi novitricus, quod a matre superducatur novus. Privignus est qui ex alio patre natus est; etbula autem a gente haec videntur declinata: genitor, genitrix; agnati, agnatae; cognati, cognatae; progenitores, progenitrices; germani, germana
Abbreviated transcription (Latin):
ti pari inter nos germanitate
uos: fratres nostri estis uos.
Germana itaq intelligitur ut
germanus. eadem genitrice manans:
soror autẽ ut frater. Nam soror est ex
eodem semine dicta: quod cũ fratribꝰ
sola in sorte agnationis habeatur.
Eratrum filii. patrueles dicti: eo quod
patres eoꝵ. germanz fratres inter se
fuerunt. Consobrini uͦ uocati: qui¬
aut ex sorore & fratre. aut ex duabꝰ
sororibus sunt nati. quasi consoro¬
rini. Fratrueles autem: mater¬
terȩ filii sunt. Sobrini: consobri¬
est. Patruus. frater patris est: qͥ¬
est quasi pater alius. Unde & dece¬
dente uł moriente patre. pupillũ
prior. patruus suscipit: & quasi
filium lege tuetur. Auunculus
est matris fr̃:⁊ cuiꝰ nom̃ formam
diminutiui hab̾e uidet᷑: quia ab
auo uenire monstrat᷑. Amita ẽ
soror patris: quasi alia mat̾. Ma¬
tertera est soror. matͥs: quasi altera
mat᷑. Socer est: qͥ filiã dedit. Oe¬
ner est: qͥ filiã duxit. Gener aut̃ dictꝰ.

Expanded text:
ti pari inter nos germanitate ti pari inter nos germanitate vos: Fratres nostri vos estis.' Germana ita intellegitur ut germanus, eadem genetrice manans. Soror autem, ut frater. Nam soror est ex eos in sorte agnationis habeatur.Fratrum patrueles dicti eo quod patres eorum germani fratres inter se fuerunt. Consobrini aut ex sorore, et fratre, aut ex duabus sororibus sunt nati, quasi consororini 15. Fratrueles autem materterae filii sunt. Subrini consubriest. 446 16. Patruus frater patris est, est, quasi pater alius. Unde et moriente patre pupillum prior patruus suscipit, et quasi filium lege tuetur. Avunculus est matris frater, cuius nomen formam diminutivi habere videtur, quia ab avo venire monstratur. Amita est soror patris quasi alia mater. Matertera est soror matris, quasi mater altera. Socer est, qui filiam dedit. Gener est, qui filiam duxit. Gener autem dictus,