comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dictos gradus aetatum. ae¬
thimo logias eorum in homine
demonstrantes. : Infans dicit᷑
homo primae aetatis. dictus
autem infans. qui a adhuc fa¬
rinescit. Id est loqui non po¬
test.⁊ Non dum enim bene or¬
dinatis dentibus. minus est
sermonis expressio ⁊ Puer. a
puritate uocatus qui apurus
est. & necdum lanuginem flo
remq genarum habens. hi
sunt effeͬbi. id est a foebo dica.
necdum pronatiuitate uiri.
ad olescentuli. lenes.⁊ Puer
autem trib: modis dicitur. ⁊¬
Pron atiuitate. utisaias. Puer
natus ẽ nobis .⁊ Pro aetate. ut
occo ennis. decennis. Unde ẽ
illud. lampuerile iugum tene¬
ra ceruice regebat. ⁊ Pro obse¬
quio & fidei puritate. ut dñs
nolitimere. dumiam hiere¬
mias longe. puericiae exces¬
siss& annos.: Puella est par¬
uula. quasi pulla. unde &
pupillos non proconditione
sed pro aetate puerili uocamus .:
Pupilli aut dicti. quasi sine ocu¬
lis. hoc est a parentibus orbi⁊
Hi aũt uere pupilli dicuntur.

Expanded text:
praedictos gradus aetatum, epraedictos gradus aetatum, etymologias eorum in homine demonstrantes. Infans dicitur homo primae aetatis; dictus autem infans quia adhuc fari nescit, id est loqui non potest. Nondum enim bene ordinatis dentibus minus est sermonis expressio. Puer a puritate vocatus, quia purus esremque genarum habens. Hi sunt ephebi, id est a Phoebo dicti, necdum pronati viri, adolescentuli lenes. Puer autem tribus modis dicitur, pro nativitate, ut Esaias9, 6: 'Puer natus est nobis.' Pro aetate, ut octoennis, decennis. Unde est illud: Iam puerile iugum tenera cervice gerebat. Pro obsequio et fidei puritate, ut Dominnoli timere,' dum iam Ieremias longe pueritiae excessisset annos. Puella est parvula, quasi pulla. Unde et pupillos non pro condicione, sed pro aetate puerili vocamus. Pupilli autem dicti quasi in oculis, hoc est a parentibus orbi. Hi autem vere pupilli dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
Secunda a&as. pueritia. id ẽ
pura. & nec dum ad generandũ
apta. tendens usq ad quartũ de¬
cimum annum: Tertia. ado¬
lescentia. adgignendũ adulta.
quae porrigitur usq aduigesi¬
mũ octauum annum.⁊ Quarta
iuuentus firmissima aetatum
omnium. finiens in quin quage¬
ris. id est grauitas. quae est
declinatio aiuentute insenec¬
tutem. necdũ senectus. sed
iam non dum iuiuentus. quia
senionis a etas est. quamgre¬
senis. apud grecos. non pres¬
biter. sed geron uocatur . quȩ
aetas aquinquagesimo anno
incipiens. septuagesimoter¬
minatur.⁊ Sexta aetasẽ se¬
nectus. quae nullo annorum
tempore finitur. sed post
quinq illas aetates. quantu¬
cumq uitae est. sen ectuti de¬
putatur. Senium autem pars
est ultima senectutis. dicta.
quod sit terminus sextae
aecatis : In hisigitur sex spa¬
cus. philosophi uitam descrip¬
serunt humanam. In quibus
mutatur & currit. & ad mor¬
tis terminum ꝑuenit .⁊
Pergamus ergo breuiter ꝑp̃

Expanded text:
Secunda aetas pueritia, id est Secunda aetas pueritia, id est pura et necdum ad generandum apta, tendens usque ad quartumdecimum annum. Tertia adolequae porrigitur usque ad vigesimum octavum annum. 25 5. Quarta, juventus, firmissima aetatum omnium, finiens in quinquageris, id est gravitas, quae est declinatio a iuventute in senectutem; nondum senectus sed iam nondum iuventus, quia senioris aetas est, quam Graesenex apud Graecos non presbyter, sed γέρων dicitur. Quae aetas a quinquagesimo anno incipiens septuagesimo terminatur. Sexta aetas senectus, quae nullo annorum tempore finitur; sed post quinque illas aetates quantumcumque vitae est, senectuti deputatur. Senium autem pars est ultima senectutis, dicta quod sit terminus sextae aetatis. In his igitur sex spatiis philosophi vitam discripserunt humanam, in quibus mutatur et currit et ad mortis terminum pervenit. Pergamus ergo breviter per
Abbreviated transcription (Latin):
terno pueros. quia omnis par¬
tus constat duplici semine. Cu¬
ius pars maior cum inualuerit.
occupat similitudinem sexus.:
Incorpore nr̃o quaed am tan¬
tum utilitatis causa factast̃.
utuis cera. quaed am utilitatis
& decoris. ut sensus infacie. &
incorpore manus acpedes. quo¬
rum membrorum. & utilitas
magna est. et species decentis¬
sima.: Quae dã decoriftantũ.
utma millae inuiris. & in utro¬
q sexu umbilicus: Qua edã
dis cretionis. ut in uiris genita¬
lia. barba prolixa. pec
amplum : Inmuli eribus leues ge¬
nae. & angustũ pectus: Ad con¬
cipiendos aut & portandos fe¬
tus. renes & latera dilatata:
Quod ad hominem & ad par¬
tes pertinet corporis. expar¬
te dictum ẽ. nunc quae acta¬
tissunt. subiungam.
DEATTATIBYSHOMINIS.
radus aecatis. sex sunt.⁊ In fan¬
Itia: Pueritia. Ad olescentia.
Iuuentus. Grauitas. atq senec¬
tus ⁊ Prima aetas. Infantia est.
puerinascentis ad lu cem. quȩ
porgitur inseptem annos .

Expanded text:
terno pueros, quia omnis parterno pueros, quia omnis partus constat duplici semine, cuius pars maior cum invaluit occupat similitudinem sexus. In corpore nostro quaedam tantum utilitatis causa facta sunt, ut viscera: quaedam et utilitatis et decoris, ut sensus in facie, et in corpore manus ac pedes: quorum membrorum et utilitas magna est, et species decentissima. Quaedam tantum decoris, ut mamillae in viris, et in utroque sexu umbilicus. Quaedam discretionis, ut in viris genitalia, barba promissa, pectus amplum; in mulieribus leves genae, et angustum pectus; ad concipiendos autem et portandos foetus renes et latera dilatata. Quod ad hominem et ad partes attinet corporis ex parte dictum est, nunc aetates eius subiungam. De aetatibus hominum . Gradus aetatis sex sunt: infantia, pueritia, adolescentia, iuventus, gravitas atque senectus. Prima aetas infantia est pueri nascentis ad lucem, quae porrigitur in septem annis.
Abbreviated transcription (Latin):
muli ebri sanguini mis cerese
non potest. propter nimiam
sui spissitudinem: hinc &ste¬
crassitudinẽ. ł propter nimiã
raritatẽ .: Primũ autem ai¬
unt corhominis fingi. quod
in eosit. & uita omnis & sapi¬
entia.: Deinde quadrage¬
simo die totum corpus ex¬
pleri. quae ab exortionib
ut ferunt collecta sunt .⁊ Alii
fetus a capite sumere dicunt
exordium.: Unde & in auiũ
fetu. primũ oculos fingi in o¬
uis uidemus.⁊ Fetus autem
nominatum. quod adhuc in
utero foueatus. Cuius secundȩ
dicuntur folliculus. qui si¬
mulcum infante nascitur.
contineq eum .⁊ Dictus. qui
a & cum editur. sequitur.⁊
Nasciautem patribus simi
les aiunt. si paternum sem̃
ualidius sit matribus .⁊ Sima¬
tris. hac ratione similes expri¬
mi uultus: Qui aũt utriusq
parentis figuram reddunt. ae¬
qualiter mixto paterno mater¬
noq semine concipiuntur.
Quorum pro auorumq similes
fieri. qui asicut in terra multa
tum redditura. Expaterno aut
semine puellas nasci. & exma¬

Expanded text:
muliebri sanguini miscere se non potest propter nimiam sui spissitudinem. Hinc et stecrassitudinem, vel propter nimiam raritatem. 143. Primum autem aiunt cor hominis fingi, quod in eo sit, et vita hominis, et sapientia; deinde quadragesimo die totum opus expleri, quod ex abortionibus, ut fertur, collectum est. Alii fetus a capite sumere dicunt exordium; unde et in avium fetibus primum oculos fingi in ovis videmus. 144. Fetus autem nominatus, quod adhuc in utero foveatur. Cujus secundae dicuntur folliculus qui simul cum infante nascitur, continetque eum; dictus ita, quia eum, cum editur, sequitur. 145. Nasci autem patribules aiunt, si paternum semen validius sit; matribus, si matris; hac ratione similes exprimi vultus: qui autem utriusque parentis figuram reddunt, aequaliter mixto paterno maternoque semine concipiuntur. Avorum proavorumque similes fieri, quia sicut in terra multa tum redditura. Ex paterno autem semine puellas nasci et ex ma
Abbreviated transcription (Latin):
qđ circa codicem terrã aperiat.
Etquã uis eiꝰ usus in reliquis operib
habeat᷑. nom̃ tam̃ ex codice retin&.
quod foueam faciat. quasi fouessoriã
tum bi furcum quo semina pangunt
Unde &iã repastinare dictȩ s̃ uineae
u& eres quȩ refodiunt᷑. Celindrus
lapis est teretis in modũ columnȩ
qui. auolubilitate. nom̃ ac cepit
o equo uirgł. Areacũ primis ingenti
aequanda cylindro. Etuertanda
manu: Tribulagenus uehiculi un¬
de terunt᷑ frum̃ta: & ob hoc itauo¬
catum. Pala quȩ uentilabrum
uulgo dicit᷑. auenti landis paleis
nominata. Fortillȩ dictȩ eo ꝗđ¬
his frum̃ta cellunt᷑. idẽ mouent᷑
Vnde & oscilla dicta ab eo quod scͥllan᷑
hoc ẽ moueantur ora. Nam cillere
ẽ mouere: Tesserȩ sunt quib fru¬
mentorũ numerus designatur
Trapetũ mola oliuaria. Prȩlum
trabes quou ua calcata p̃mitur¬
a premendo uocatũ quasi pressoriũ¬
Lacus. prȩliũ quo premit᷑ oleum
& igitur. Uerenes auehere id ẽ

Expanded text:
quod circa codicem terram quod circa codicem terram et quamvis ejus usus in reliquis operibus habeatur, nomen tamen ex caudice retinet. quod foveam faciat, quasi fovessorium.tum bifurcum, quo semina panguntur. Unde etiam repastinari dictae sunt vineae veteres, quae refodiuntur. 9. Cylindrus, lapis est teres in modum columnae, qui a volubilitate nomen accepit, de quo Virgilius: Area cum primis ingenti aequanda cylindro, Et vertenda manu. 10. Tribula, genus vehiculi, unde teruntur frumenta, et ob hoc ita vocatur. Pala, quae ventilabrum vulgo dicitur, a ventilandis paleis nominata. his frumenta cillentur, id est moventur. Unde et oscilla dicta, eo quod cilleantur, id est moveantur ora, nam cillere est movere. Tessere sunt quibus frumentorum numerus designatur. Trapetum est mola olivaria. Prelum trabes quo vua calcata pa premendo vocatum, quasi pressorium. Prelum, quo premitur oleum. exigitur. Verennes a vehere, id est
Abbreviated transcription (Latin):
Tomer dictus quod uihumum
eruat. seu ab euomendo terram.
Dequo lucrecius uncus aratri. ferre¬
us occulte decrescit uomer in aruis
sumitq ꝑ detrim̃ta fulgorem
Iratrum ab arando terrã uocatum.
quasi araterium. Puris ẽ curua¬
Dentale est aratri pars prima inqua
uomer inducit᷑. quasi dens. Cul¬
telli acultura dicti eo qđ ex ipsis
putationẽ ueteres in arbores. & uites¬
faciebant prius quã falces eeñt repen¬
tȩ. Falcis ẽ qua arbores putant᷑
& uites. Dicta aũ falcis qđ his pri¬
mũ milites herbam filicẽ solebant
abscidere: unde ẽ illud. Paxme
certa ducis placidos curuauit inusus.
Agricole nunc sum. militis ante fui
Fal castrũ asimilitudine falcis uocatũ
Est aũ ferram̃tum curuũ cummanu¬
brio longo addensitatẽ ueprium
succidendam. hi & runcones dicti¬
dentiũ mordacitate resecans arbores
seu ramos. Rastra quoq aut araden¬
do terrã aut araritate dentium
dicta. Ligones quod terrã leuent.
quasi leuones. Scodicia dicta eo

Expanded text:
omer dictus, quod vi humum eruat, seu ab evomendo terram. De quo Lucreus, occulto decrescit vomer in arvis. Sumitque per detrimenta fulgorem. 2. Aratrum ab arando terram vocatum, quasi araterrium. 514 Buris est curvaDentale est aratri pars prima, in quo vomer inducitur, quasi dens. 3. Cultelli, a cultura dicti, eo quod ex ipsis putatione et vite, priusquam falces essent reperte. Falx est qua arbores putantur et vites. Dicta autem falx, quod hac primum milites herbam filicem sabscindere. Unde est illud: Pax me certa ducis placidos curvavit in usus. Agricolae nunc sum, militis ante fui. 5. Falcastrum, a similitudine falcis vocatum. Est autem ferramentum curvum cum manubrio longo, ad densitatem veprium succidendam. Hi et runcones dictidentium mordacitate resecans arbores, seu ramos. Rastra quoqdo terram, aut a raritate dentium dicta. Ligones quod terram levent, quasi levones. Scudicia dicta eo
Abbreviated transcription (Latin):
pecus apascendo scilic&
Reptilia ideo dicuntur. haec
quaenatant. eo quod reptandi ha¬
beant speciem & naturam. quam¬
uisse in profundum mergant.
tamen innatando repunt. Unde
& dauid ait. hocmare magnum &
spaciosum. illicreptilia quorum
non est numerus. Amfibia sunt
quaedam genera piscium dicta. eo
quo dambulandi interris usum.¬

Expanded text:
pecus, a pascendo scilicet. Reptilia dicuntur haec, quae natant eo quod reptandi habeant speciem et naturam: quamvis se in profundum inmergant, tamen in natando repunt. Unde et David ait: Hoc mare magnum et spatiosum, illic reptilia, quorum non est numerus . Anfivia sunt quaedam genera piscium, inde dicta eo quod ambulandi in terris usum
Abbreviated transcription (Latin):
LEN GAECI. REAUM QUAN¬
dam primam materiam dicunt.
nullo prorsus modo formatam.
sed omnium corporalium for
marum capacem. ex qua uisibilia
haec elementa formata sunt.
Unde & ex eius diriuatione uoca¬
bulum acceperunt. Hancylen.
latini materiam appellauerunt
ideo quia omne informe. unde
aliquid faciendum est. semper
materia nuncupatur. Proinde
& eam po&ȩ siluam nominaue¬
runt. Nec in congriie quiamate¬
riae siluarum sunt. Creci avtem
pant eo quod sibi soci&atis concor¬
dia & communione quadam conue¬
niant. Namsic ea in terse natura¬
liquadam ratione iuncta dicuntur
ut modo originem abigni rep&en¬
tes usq ad terram modo a terra usq
adignem. ut ignis quidem in aera
desinat. Aer in aqua densetur.
Aqua in terra crassescat. Aursusq
terra diluatur in aquam. aqua
rarescat in aera. Aer inignem ex¬
tenu&ur. qua propter om̃a el em̃¬
ta. omnibus in eẽ. sed unum quodꝙ
eorum ex eo quodamplius hab&
accepisse uocabulum. Sunt aũt
diuina prouidentia proprus ani¬

Expanded text:
 Graeci rerum quandam primam materiam dicunt, nullo prorsus modo formatam, sed omnium comarum capacem, ex qua visibilia haec elementa formata sunt; unde, et ex ejus derivatione vocabulum acceperunt. Hanc hylen Latini materiam appellaverunt, ideo quia omne informe, unde aliquid faciendum est, semper materia nuncupatur. Proinde et eam poetae silvam nominaverunt. Nec incongrue, quia materiae silvarum sunt. 109 2. Graeci autem pant eo quod sibi societatis concordia et communione quadam conveniant, nam sic ea inter se naturali quadam ratut modo originem ab igni repetentes usque ad terram, modo a terra usque ad ignem, ut ignis quidem in aera desinat, aer in aquam densetur, aqua in terram crassescat; rursusque terra diluatur in aquam, aqua rarescat in aera, aer in ignem extenuetur. Quapropter omnia elementa omnibus inesse, sed unumquodque eorum ex eo quod amplius habet accepisse vocabulum. Sunt autem divina providentia propriis ani
Abbreviated transcription (Latin):
arrũ a cardine rotarũ dictũ. unde
& currus dicti qđ rotas habere uiden᷑
Rota aũ dicta qđ ruat. & rotundũ
arota uocatũ. Recla genus uehiculi
quattuor rotarũ. has antiqui retas
dicebant ꝓpt̃ qđ haberent rotas.
Carpentũ pompaticũ uehiculigenus
quasi carrũ põpaticũ. Plaustrum.
uehiculũ duarũ rotarũ quib hone¬
ra deferunt᷑. Eilictũ plaustrum
qui a uoluit᷑. quasi dicer& pilastr̃u
Carra cutiũ uehiculũ altissimarũ
ro tarũ quasi carrũ acutũ. Capsus
carrucaundiq c̃tecta quasi capsa.
Pilentũ ł p̃toriũ contecta quat¬
matronȩ utebant᷑. Uirgł. Pilentis ma¬
tres inmollib Oratius. Plures calo¬
nes atq caualli pascendi deducen¬
da p̃toria. erant aũ antea pilenta
ueneti coloris. non utnunc suntrosati
quib nsi castae matronȩ uti non po¬
terant. sicut nec uittis. Bast̃na
uehiculum it ineris quasi uiae ster¬
na mollib: stramentis composi¬
ta aduobus animalib deportat᷑.
XII DERELIQUIS. QUEINUS UFLABENUR

Expanded text:
arrum a cardine rotarum dictum; unde et currus dicti, quod rotas habere videntur. Rota autem dicta quod ruat; et rotundum a rota vocatum. Reda genus vehiculi quattuor rotarum. dicebant, propter quod haberent rotas. Carpentum pompaticum, vehiculi genus, quasi carrum pompaticum. Plaustrum vehiculum duarum rotarum, quibus onera deferuntur; et dictum plaustrum quia volvitur, quasi pilastrum, carracutium vehiculum altissimarum rotarum quasi carrum acutum. Capsus carruca undique contecta, quasi capsa. Pilentum vel petorimatronae olim utebantur. Virgilius: Pilentis matres in mollibus. Horatius: Plures calones atque caballi Pascendi, ducenda petorrita. Erant autem antea pilenta veneti coloris, non ut nunc sunt russati, quibus nisi castae matronae uti non poterant, sicut nec vittis. 5. Basterna, vehiculum itineris, quasi viae sternax, mollibus stramentis composita, a duobus animalibus deportata. CAPUT XIII. De reliquis quae in usu habentur
Abbreviated transcription (Latin):
nis. primus. iiiiͦ equos iunxisse
Primus ericto nius currus & quat¬
tuor ausus iungere equos rapidusq
rotis insistere uictor. Fuit aũmi
nerue & uulcani filius. decaduca
interra libidine ut fabulȩ ferunt
ꝓcreatus. portentum demonicum.
immo diabolus. Qui primo iunoni
currum dedicauit. Tali auctore

Expanded text:
nis, primus quatuor equos junxisse  dicens: Primus Ericthonius currus, et quatuor ausus Jungere equos, rapidisque rotis insistere victor. 2. Fuit autem Minervae et Vulcani filius de caduca in terram libidine, ut fabulae ferunt, procreatus, portentum daemonicum, imo diabolus, qui primo Junoni currum dedicavit. Tali auctore
Abbreviated transcription (Latin):
& currus equites. uel pedites.
Quriga proprie cdictus quod .uii.¬
currum agat & regat. siue quod
feriat iunctos equos. namauritẽ.
Aurige aũ duob colorib sunt.
quib specie idolatriȩ uestiunt.
Nam prasinus terrȩ. uenctus cȩlo
& mari. apaganis dicatur.

Expanded text:
et cursus, equites vel pedites. et cursus, equites vel pedites. Auriga proprie dictus quod currum agat et regat, sive quod feriat iunctos equos. Nam aurit, fAurigae autem duobus coloribus sunt, quibus speciem idolatriae vestiunt. Nam prasinus terrae, venetus caelo et mari a paganis dicatus
Abbreviated transcription (Latin):
etarum quippe appellatione
proprie terminum ac finem
mundi designariuolunt. ab eo
quod emensus finis est. siue ad
testimonium orientis. occiden¬
tisque solis.
Iboliscum mes fres rex egypti. pri¬
mus fecisse fertur. Ialiex causa.
cum quodam tempore nilus uio¬
lenti inundatione egyptum no¬
cuisse&. indignatus rex tam quã
penas a flumine x iger&. sagittã
inundas misit. Nonmulto post
graui ualitudine correptus lum̃
amisit qui post cecitatem. uisu
recepto duos oboliscos soli sacrau̾.
oboliscus enim sagita dicitur qui
ideo inmedio circoponitur. qui a
ꝑmedium mundum solcurrit. me¬
dio aũ spatio abutraq meta consti¬
tutus oboliscus. fastigium sum mi¬
tatemq caeli significat. cumsol
ab utroq spatio medio horarum
discrimine transcendit. Sum mo
obolisco suꝑpasitum est quod dam
auratum. in modum flammȩ for¬
matum. quõ sol plurimum in se
damnati atq inclusi. ita hic equi
cohertent᷑. ne exeant antequam
signum emittant. Ars circi. auriga

Expanded text:
etarum quippe appellatione proprie terminum ac finem mundi designare volunt, ab eo quod aliqui emensus finis est, sive ad testimonium orientis occidentisque solis. De obelisco . Oboliscum Mesfres rex Aegypti primus fecisse refertur tali ex causa. Quum quodam tempore Nilus violenti inundatione Aegyptum nocuisset, indignatus rex tamquam poenas a flumine exigeret, sagittam in undas misit. Non multum post gravi valitudine correptus lumen amisit, qui post caecitatem visu recepto duos oboliscos Soli sacravit. Oboliscus enim sagitta dicitur, qui ideo in medio Circo ponitur quia per medium mundum sol currit. Medio autem spatio ab utraque meta constitutus oboliscus fastigium summitatemque caeli significat, quum sol ab utroque spatio medio horarum discrimine transcendit. Summo obolisco superpositum est quoddam auratum in modum flammae formatum, quoniam sol plurimum in se damnati atque inclusi, ita hic equi cohercentur, ne exeant antequam signum emittant. De aurigis . Ars Circi: auriga
Abbreviated transcription (Latin):
relinquer&. atq. ut facti inuidiã
demer&. Fertur exreliqua pecunia
instituis se primus xenodochia
quib aduentum susciper& paupe¬
rum &pcregrinorum: unde &uoca¬
bulum sumpsit. Nam ex greco in la¬
rum susceptio nuncupatur
Ubi aũ egrotantes deplateis colligun¬
in quo consumpta languorib atq.
in ediis miserorũ membra fouent᷑.i
II I DE AE DIFICIIS SACRIS

Expanded text:
relinqueret; atque ut facti invidiam relinqueret; atque ut facti invidiam demeret, fertur ex reliqua pecunia instituisse primus xenodochia, quibus adventum susciperet pauperum et peregrinorum; unde et vocabulum sumpsit. Nam ex Graeco in Larum susceptio nuncupatur. Ubi autem aegrotantes de plateis colligunin quo consumpta languoribus atque inediis miserorum membra foventur. § 4 De aedificiis sacris
Abbreviated transcription (Latin):
ueni atur. Hospicium sermo
grecus est. ubi quis adtempus
hospitali iure in habitat. &ite¬
rum inde transiens migrat.
Inde & metatum. qui a mutatur.
Unde legitur. castra metati sunt.
promutauerunt. Non enim illic
ꝑman& exercitus sed transit.
Noeanus collega crassi. insoro pro¬
iecit materias. ut eeñt loca in
quib ex pectantes insisterent
pellatasunt. Haec sunt solaria.
quia patent soli. Posthec aliilapi¬
de. alii materia aedificare porti¬
cib moeniana & forib & domib
adiecerunt. Tabulata olim lig¬
neȩ domus fiebant. inde nomen
ꝑman& tabulatorum. Appoge¬
um est constructum subterris
edificium. quod nos antrumł
speluncam dicimus. Solarium dictũ
quod solis auris pateat. Qualis
fuit locus in quo đd beth sa be
lauantem aspexit & ad amauit
Cum hiero solimam antio chus ob¬
sider&. hyrcanus princeps iude¬
orum reserato đd sepul chro.
tria milia auritalentu inde
abstraxit. Ex quib trecenta
anti ocho dedit ut obsidionem

Expanded text:
veniatur. Hospitium sermo veniatur. Hospitium sermo Graecus est ubi quis ad tempus hospitali jure inhabitat, et iterum inde transiens migrat: inde et metatum, quia mutatur. Unde legitur: Et castrametati sunt pro mutaverunt. Non enim illic permanet exercitus, sed pertransit.Moenius collega Crassi in foro proiecit materias, ut essent loca in quibus spectantes insisterent, pellata sunt. Haec et solaria, quia patent soli. Post haec alii lapide, alii materia aedificavere porticibus moeniana, et foribus et domibus adiecerunt. Tabulata olim ligneae domus fiebant. Inde nomen permanet tabulatorum. Hypogeum est constructum sub terris aedificium, quod nos antrum vel speluncam dicimus. Solarium, quod soli et auris pateat, qualis fuit locus in quo David Bethsabee lavantem aspexit et adamavit. Cum Hierosolymam Antiochus obsideret, Hyrcanus princeps Iudaeorum reserato David sepulcro, tria milia auri talenta inde abstraxit, ex quibus trecenta Antiocho dedit, ut obsidionem
Abbreviated transcription (Latin):
responsum ẽ dari . & qũo hȩ nup¬
tie feliciter cesserant. institutũ
est ut in omnib nuptiis talami
nomen uter&ur. aegyptii quoq
lingua sua loca. inquib nubentes
suc cedunt & incubant thala¬
mum nominant. Cenaculum
dictum a communione uescendi
Unde & coenobium congregatio.
Antiqui enim publice & incommune
uescebantur. nec ullius conuiuiũ
singulare erat. ne in occulto de¬
litiae luxuriam gignerent .
Triclinium est cęnaculum atribus
lectulis discum bentium dictum.
apudu&eres enim in loco ubi con¬
uiui apparatus exponebatur.
tres lectuli stratierant. in qui¬
bus discumbentes aepulabant᷑.¬
Clinion enim grece lectum uel
accubitum dicitur . & quo con¬
fectum est ut triclinium dice¬
occult& & cel&. Cubiculum
uero quod eo cubamus atq dor¬
mientes requi escamus Cubile
aũ cubandi locus est Secessus.
quod sit locus secretus idẽsine
accessu. Diuersorium dictum.¬
eo quod excliuersis uiis ibicon¬

Expanded text:
responsum est dari, et quoniam hae nupresponsum est dari, et quoniam hae nuptiae feliciter cesserant, institutum est ut in omnibus nuptiis thalassii nomen iteretur. Aegyptii quoque lingua sua loca in quibus nubentes succedunt et incubant thalamum nominant. 7. Coenaculum dictum a communione vescendi, unde et coenobium congregatio. Antiqui enim publice, et in commune vescebantur, nec ullius convivium singulare erat, ne in occulto deliciae luxuriam gignerent. 8. Triclinium est coenaculum a tribus lectulis discumbentium dictum; apud veteres enim in loco ubi convivii apparatus exponebatur, 218 tres lectuli strati erant, in quibus discumbentes epulabantur; κλίνη enim Graece lectus, vel accubitus dicitur, ex quo confectum est ut triclinium diceoccultat et celat. Cubiculum vero, quod eo cubamus ibique dormientes requiescimus. Cubile autem cubandi locus est. Secessus, quod sit locus secretus, id est sine accessu. Dieo quod ex diversis viis ibi con
Abbreviated transcription (Latin):
abitatio ab habendo uocata.
domus unius familiȩ habitatio. sic̃
urbs unius populi. sicut orbis do¬
micilium totius generis humani.
Omne ȩdificium est domus. antiqui
edem appellauerunt. Aluedem
ab edendo quidam sumpsisse nom̃
existimant. Dantes exemplum
ad prandium. Hinc & ędificium
co quod fuerit prius ad ȩdendum
factum. Mula domus ẽ regia.
siue spatiosum habitaculum.
porticibus quatuor condusum.
Atrium magna ȩdis est. siue ampli¬
or & spatiosa domus. Et dictũ¬
est atrium eo qđ addantur &
tres porticus ex trinsecus. Alii
Tatrium qua si abigne & lig¬
nis atrum dixerunt. Atrum enim
fit ex fumo. Palatium apalante
principẽ arca dum dictum. incu¬
ius honore archades palantum
oppidum construxerunt. & re¬
giam ipsius nomne conditam pa¬
latium uocauerunt. Thalam̃ũ
hac ex causa uocatum ferunt.
Cum enim raptȩ fuissent aromanis
sabinȩ. ex quib cum una ante
alias specie nobilis. cum magna
omnium admiratione raper&ur.
thalamoni ducieam oraculo

Expanded text:
abitatio ab habendo vocata, domus unius familiae habitatio, sicut urbs unius populi, sicut orbis domicilium totius generis humani. Omne aedificium antiqui aedem appellaverunt. Alii aedem ab edendo quiddam sumpsisse nomen existimant, dantes exemplum ad prandium. Hinc et aedificium, eo quod fuerit prius ad edendum factum. Aula domus est regia, sive spatiosum habitaculum porticibus quattuor conclusum. Atrium magna aedes est, sive amplior et spatiosa domus; et dictum atrium eo quod addantur ei tres porticus extrinsecus. Alii atrium quasi ab igne et lychno atrum dixerunt; atrum enim fit ex fumo. Palatium a Pallante principe Arcadum dictum, in cuius honore Arcades Pallanteum oppidum construxerunt, et regiam in ipsius nomine conditam Palatium vocaverunt. 6. Thalamum hac ex causa vocatum ferunt. Cum enim raptae fuissent a Romanis Sabinae, ex quibus cum una ante alias specie nobilis cum magna omnium admiratione raperetur, Talassioni duci eam oraculo
Abbreviated transcription (Latin):
appellantur. iuxta illud:
Et congregationes aquarum ap¬
pellauit maria: Propriae aut̃¬
mare appellatum eo quod a quae
eius amare sint: Aequor aut̃
uocatum quia ȩqualiter sursumẽ
& quamuis aquae fluctuantes uelut
montes erigantur. Sedatis rur¬
sus tem pestatibus. ad aequantur
Atitudo enim maris diuersa est
in discretatamen dorsieius a equali¬
tas. Ideo aut̃ mare incrementum
non capere: cumomã flumina
om̃sq fontes recipiat. haec causaẽ
Pastim quod in fluentes undas. ipsa
magnitudo eius non sentiat: De¬
inde quodamara aqua. dulce
fluentum non sumat. uel quod
ipse nubes multum aquarum ad
se trahant. siue quod illud pastĩ
auferant uenti. pastim solex sic¬
c&. Postremum quod per occul¬
ta quae dam terrae foramina
percolatur & ad caput amnium
fontesq: reuolutus recurrat.:
Maria aut̃ cestum cẽ colorẽ
sed proqualitate uentorum mu¬
tari: Nam modo flauum est
modo lutulentum. modo atrum:¬

Expanded text:
nuncupantur, juxta illud: nuncupantur, juxta illud: Et congregationes aquarum vocavit maria. Proprie autmare appellatum, eo quod aquae ejus amarae sint. 2. Aequor autem vocatum, quia aequaliter sursum est, et quamvis aquae fluctuantes velut montes erigantur, sedatis rursus tempestAltitudo enim maris diversa est, indiscreta tamen dorsi eius aequalitas. Ideo autem mare incrementum non capere, cum omnia flumina, omnes fontes recipiat, haec causa est: partim quod influentes undas ipsa magnitudo eius non sentiat: deinde, quod amara aqua dulce fluentum consumat; vel quod ipsae nubes multum aquarum ad se attrahant; sive quod illum partim auferant venti, partim sol exsiccet; postremum, quod per occulta quaedam terrae foramina percolatus, et ad caput amnium fontesque revolutus recurrat. Maris autem certum non esse colorem, sed pro qualitate ventorum mutari; nam modo flavum est, modo lutulentum, modo atrum
Abbreviated transcription (Latin):
ad radicemmontission. nonuigibus
aquis sed incestis horis diebusq ebul¬
lit: Inuidea quondam riuus sab¬
batis omnibus siccabatur Insar¬
dinia fontes calidi. oculis meden¬
tur. fures arguunt. Namcecita¬
te detegitur eorum facinus.
Inepiro eẽ fontem in quofaces ex¬
tinguntur accensae. & accen¬
duntur ex tinctae. Apud ga¬
ramantas fontem eẽ ita algentẽ
die ut nonbibatur. Ita ardentem noc¬
te ut nontangatur. lamuero inmul¬
tis locis aquae manent perp&im.
feruentes. tanta ui ut balnea cale¬
faciant. Quaedam enĩ terrae sunt
quaemultum sulphoris. & a luminis
habent. Itaq cum peruenas calentes
aqua frigidauenit. uicino sulphoris
calore contacta ex calescit. Nec
talis aborigine effluit. sed per¬
mutatur dum uenit.: Sulphor
enim alumenque secum ferunt
aquae. utramꝙ materiam igne
plenam nimiisque motibus in
AREESTAQUARUMGENE¬
ralis collectio: Omnis enĩ
congregatio aquarum. siue salse
sint siue dulces. abusiue maria

Expanded text:
ad radicem montis Sion non iugibus ad radicem montis Sion non iugibus aquis, sed in certis horis diebusque ebullit. In Iudaea quondam rivus sabbatis omnibus siccabatur. In Sardinia fontes calidi oculis medentur, fures arguunt; nam caecitate detegitur eorum facinus. In Epiro esse fontem in quo faces extinguntur accensae et accenduntur extinctae. Apud Garamantes fontem esse ita algentem die ut non bibatur, ita ardentem nocte ut non tangatur. Iam vero in multis locis aquae manant perpetim ferventes, tanta faciant. Quaedam enim terrae sunt, quae multum sulphuris et aluminis habent; itaque cum per venas calentes aqua frigida venit, vicino sulphuris calore contacta excandescit; nec talis ab origine effluit, sed permutatur dum venit. Sulphur enim, alumenque secum ferunt aquae, utramque materiam igne plenam, minimisque motibus incare est aquarum generalis collectio. Omnis enim congregatio aquarum, sive salsae sint, sive dulces, abusive maria
Abbreviated transcription (Latin):
ex uno bibentes oues nigras fie¬
ri. ex altero albas. ex utroque
uarias. Clitum nus lacus inum¬
bria maximos boues gignit:
Reatinis paludes aquis iumen¬
torum ungulas indurare
Inhas faltite lacu iudçe. nihil
mergi potest. quicquid anima
hab&. In indis siden uocatur
stagnum. in quonihil innatat
sedom̃a merguntur. At contra
in alcelacu. perporcidamum
om̃a fluitant nihil mergitur
Marside fons infrigia saxagenit:
In achaia aqua profluit esaxis:
Strix appellata quodilicopotata
interficit. Cae lonium stagnum
siciliae tetro odore abigit proxi¬
mantes. Fons est in africa circatem¬
plum ammonis. qui humoris nexib
humum restringit. fauillas & iam.
in cespitem solidat: Fons iob in
idumea quater in anno colorem
mutare dicitur idest pul uerolen¬
tum. sanguin eum uiridem. & lym¬
pidum. Ternis mensibus in anno
tenens ex his unum colorem. Intro¬
goditis lacus est . ter indie fit amarus.
et deinde totiens dulcis. Fonssiloa

Expanded text:
ex uno bibentes oves nigras fieex uno bibentes oves nigras fieri, ex altero albas, ex utroque varias. Clitumnus lacus in Umbria maximos boves gignit. Reatinis paludis aquis iumentorum ungulas indurari. In Asphaltite lacu Iudaeae nihil mergi potest, quidquid animam habet. In Indis Siden vocari stagnum, in quo nihil innatat, sed omnia merguntur. At contra in Africae lacu Apuscidamo omnia fluitant, nihil mergitur. Marsidae fons in Phrygia saxa egerit. In Achaia aqua profluit e saxis Styx appellata, quae ilico potata interficit. Gelonium stagnum Siciliae tetro odore abigit proximantes. Fons est in Africa circa templum Ammonis, qui humoris nexibus humum stringit: favillas etiam in cespitem solidat. Fons Iob in Idumaea quater in anno colorem mutare dicitur: id est pulverulentum, sanguineum, viridem et limpidum; ternis mensibus in anno tenens ex his unum colorem. In Trogodytis lacus est; ter in die fit amarus et deinde totiens dulcis. Fons Siloa
Abbreviated transcription (Latin):
QUAAUM NATURAE DIUEA¬
sitas multa est. Aliae enim
salis. aliae nitri. aliae
aluminis. Aliae sulphoris. aliae
bi tuminis. Aliaecuram morbo¬
rum adhibentes. Nam iuxta
romam albulae aquę uulne¬
ribus medentur.: In italia fons
ciceronis. oculorum uulnera cu¬
rat : In aethiopia lacus est
quo perfusa corpora. uelut oleo
nitescunt. Lamae fons in africa.
canoras uoces facit.: Exclito¬
rio lacuitaliae. quibiberint . iii
nitedium habent: Inchio insula
fontem eẽ. quo hebetes fiant
Inbo&ia duo fontes. alter me¬
moriam. alt ob liuionẽ ad fest
Ci Tius fons. amorem ueneristollit.
Poctiae lacus. furialis est. de quo
quibiberit ardore libidinis ex¬
ardescit : In campania sunt aquȩ
qua estcrilitatem feminarum &
uirorum insaniam abolere dicun¬
tur. In aethiopia fonte rubro qui
biberit lym faticus fit. Lechnus
fons archadiae abostus fieri non
patitur. Insicilia fontes sunt duo
quorum unus sterilẽ fecundat.
Alt̃ fecundam sterilem facit.
Inthesalia duo sunt flumina

Expanded text:
quarum naturae diversitas multa est: aliae enim salis, aliae nitri, aliae aluminis, aliae sulphuris, aliae bituminis, aliae curam morborum adhibentes. Nam iuxta Romam Albulae aquae vulneribus medentur. In Italia fons Ciceronis oculorum vulnera curat. In Aethiopia lacus est quo perfusa corpora velut oleo nitescunt. Zamae fons in Africa canoras voces facit. Ex Clitorio lacu Italiae qui biberint vini taedium habent. In Chio insula fontem esse quo hebetes fiant. In Boeotia duo fontes; alter memoriam, alter oblivionem adfert. Cyzici fons amorem Veneris tollit. Boeotiae lacus furialis est, de quo qui biberit ardore libidinis exardescit. In Campania sunt aquae quae sterilitatem feminarum et virorum insaniam abolere dicuntur. In Aethiopiae fonte Rubro qui biberit lymphaticus fit. Leinus fons Arcadiae abortus fieri non patitur. In Sicilia fontes sunt duo, quorum unus sterilem fecundat, alter fecundam sterilem facit. In Thessalia duo sunt flumina:
Abbreviated transcription (Latin):
aluo usq ad caput ictu aliquo con¬
lidatur. debilis reddita cursum
habere non possit. quia ubi camq
ille ictus inciderit. spinam soluit᷑
perquam costarum pedes. & motus
corporis agebantur. Serpentes
aut̃ diu uiuere dicuntur. ad eo
ut deposita uetere tonica. senec¬
tutem deponere. atq inuuenta
redire. perhibeantur. Tonicae
serpentum ex uuiae nuncupant᷑
eo quod his quando senescunt sese
ex uunt. quibus ex uti in iu uen¬
tutem redeunt. Dicuntur en im
Exuuiae & induuiae. quia exu¬
untur & induuntur. Pitagoras
dicit demedulla hominis mostui.
qua e in spinaẽ serpentem creari.¬
quod &iam ouiduis in in &amorfo¬
seorum libris commemorat dicens.
Sunt quicum clauso putre facta spina
sepulchromutari credunt humano.
sanguine medullas. quod si credit᷑
merito euenit. ut sicut serpentem
mors hominis. ita & perhominis
mostem serpens. Festur aut̃ qđ
serpens hominem nudum non sit
ausus contingere.
DE UER MIBUS

Expanded text:
alvo usque ad caput ictu aliquo conalvo usque ad caput ictu aliquo conlidatur, debilis reddita cursum habere non possit; quia ubicumque ille ictus inciderit, spinam solvit, per quam costarum pedes et motus corporis agebantur. Serpentes autem diu vivere dicuntur, adeo ut deposita vetere tunica senectutem deponere atque in iuventam redire perhibeantur. Tunicae serpentium exuviae nuncupantur, eo quod his, quando senescunt, sese exuunt, quibus exuti in iuventam redeunt. Dicuntur enim exuviae et induviae, quia exuuntur et induuntur. Pythagoras dicit de medulla hominis mortui, quae in spina quod etiam Ovidius in Metamorphoseorum libris commemorat dicens15, 398: Sunt qui cum clauso putrefacta est spina sepulchro mutari credunt humanas angue medullas. Quod si creditur, merito evenit ut sicut per serpentem mors hominis, ita et hominis morte serpens. Fertur autem quod serpens hominem nudum non sit ausus contingere. § 5 De vermibus
Abbreviated transcription (Latin):
uiuacitate quadã sensus serpens
excellit. Unde & legitur inge¬
nesi. Serpens aut̃ erat sapientior
omnib peccoribus. terrae. Dicit
aut̃ plinius. sicredatur. quod ser¬
peniiscaput. & iam sicum duobus
euas erit digitis. Nihil ominus
uiuit. Vnde & totum cor pusobi¬
cit. procapite ferientibus : An¬
guibus uniuersis hebes uisus est
raro in aduersum contuentur
nec frustra cumoculos non in
fronte habeant. sed in temporibus.
Adeo utcitius audiant quam uide¬
ant. Nullum aut anim al intanta
celeritate linguam mou& ut ser¬
pens. ad eo ut triplicem linguam
habere uideatur cum una sit.
Serpentum u da sunt corpora
ad eo ut quacumq eunt uiam humo¬
re designent. Uestigia serpentiũ
talia sunt ut tum pedibus carere ui¬
deantur Costis tamen &squama¬
rumnisibus repunt: quas a sum mo
guiture usq adimum aluum
parilimodo dispositas habent.
Squamis enim quasi unguibus. costis
quasi cruribus innituntur. Unde
sunqualib& corporis paste ab

Expanded text:
vivacitate quadam sensus serpens vivacitate quadam sensus serpens excellit. 43. Unde et legitur in Genesi: Serpens autem erat sapientior omnibus pecoribus terrae. Dicit autem Plinius si creditur quod serpentis caput, etiam si cum duobus evaserit digitis, nihilominus vivit. Unde et totum corpus objicit pro capite ferientibus. 44. Anguibus universis hebes visus est. Raro in adversum contuentur, nec frustra, cum oculos non in fronte habeant, sed in temporibus, adeo ut citius audiant quam aspiciant. Nullum autem animal in tanta celeritate linguam movet ut serpens, adeo ut triplicem linguam habere videatur, cum una sit. 45. Serpentium uda sunt corpora, adeo, ut quacunque eunt, viam humore designent. Vestigia serpentium talia sunt, ut cum pedibus carere videantur, costis tamen, et squammarum nisibus repant, quas a summo gutture, usque ad imam alvum parili modo dispoSquamis enim quasi unguibus, costis quasi cruribus innituntur. Unde si in qualibet corporis parte ab
Abbreviated transcription (Latin):
serpentes natura sua frigidi sunt
nec percutiunt nisi quando calescun.
N am quando sunt frigidi nullum tan¬
gunt. unde & uenena corum plus
die quam nocte nocent. Torpent
enim noctis algorem & meritoqua
frigidisunt nocturnorore. Inse
enim adducunt uaporem corpo¬
ris gelidae pestis &natura frigidȩ
Unde & hieme in nodos torquen¬
tur aestate soluuntur. Inde est
quoddũ quicum que serpentiũ
ueneno percutitur. primum ob¬
stupescit & postea in illo calefac¬
tum ipsum uirus ex arserit. sta¬
tim hominem ex tinguit. Uene¬
num aut̃ dictum. eoquod perue¬
nas uadit. in fusa enim pestis eius
peruenas. ueg&atione corporis.
aucta discurrit & animam extin¬
guit. Vnde non posse uenenum no¬
cere nisi hominis tetigerit sangui¬
nem: Lucanus noxia serpentũ
est admixto sanguine pestis.
Omne aut̃ uenenum frigidum est
& ideo anima quae ignea est fugit
uenenum frigidum. Innatura libus
bonis quae nobis & in rationabilib
anim antib uidemus eẽ communa

Expanded text:
serpentes natura sua frigidae sunt; serpentes natura sua frigidae sunt; nec percutiunt nisi Nam quando sunt frigidi, nullum tangunt. Unde et venena eorum plus die quam nocte nocent, torpent enim noctis algore, et merito, quia frigidi sunt nocturno rore. In se enim adducunt vaporem torporis gelidae pestis et natura frigidae. Unde et hieme in nodos torquentur, aestate solvuntur. Indquod dum quicunque serpentium veneno percutitur, primum obstupescit; et postea ubi in illo calefactum ipsum virus exarserit, statim et hominem exstinguit. Venenum autem dictum, eo quod per venas vadit. Infusa enim pestis ejus per venas vegetatione corporis aucta discurrit, et animam exigit. 42. Unde non potest venenum nocere, nisi hominis tetigerit sanguinem. Lucanus: Noxia serpentum est admisto sanguine pestis. Omne autem venenum frigidum est, et ideo anima, quae ignea est, fugit venenum frigidum. In naturalibus bonis, quae nobis et irrationabilibus animantibus videmus esse communia,
Abbreviated transcription (Latin):
cendia ualeat. Cuius inter omnia ue¬
nenata uis maxima est. Cetera enĩ
singulos feriunt. haec plurimos
pariter interimit. Namsi in ar¬
borem in repserit. omnia poma in fic̃
ueneno. & eos qui ederint occidit :
qui & iam siuel inputeo cadat.
uis uenenieius potantes interficit
Ista contra incendia repugnans ignes
sola animalium ex tinguit. Uiuit
enim inmedus flammis. sine dolore
& consummatione & non solum qua
nonuritur. sed ex tinguit incendi¬
um. Saura lacestus quiquando se¬
nescit. cetantur oculi eius. & intrat
inforamen pari&is aspicientes con¬
tra orientem. & osto sole intendit
& inluminatur. Stelio decolore
indito nom̃ hab&. est enim tergo¬
repictus. lucentibus guitis in modũ
corpore guttis. Hic aut̃ scorpionib
adeo contrarius traditur: utuiso
eo pauorem his afferat & torporẽ.
Sunt & alia serpentium genera. utad¬
moditae elefanciae. came dracontes.
Postremo quantus nominum. tantus
mostium numerus. Omnes autẽ

Expanded text:
cendia valeat. Cuius inter omnia vecendia valeat. Cuius inter omnia venenata vis maxima est; cetera enim singulos feriunt, haec plurimos pariter interimit. Nam si arbori inrepserit, omnia poma inficit veneno, et eos qui ederint occidit; qui etiam vel si in puteum cadat, vis veneni eius potantes interficit. Ista contra incendia repugnans, ignes sola animalium extinguit; vivit enim in mediis flammis sine dolore et consummatione, et non solum quia non uritur, sed extinguit incendium. Saura lacertus, qui quando senescit, caecantur oculi eius, et intrat in foramen parietis aspicientis contra Orientem, et orto sole intendit et inluminatur. Stellio de colore inditum nomen habet; est enim tergore pictus lucentibus guttis in modum corpore guttis. Hic autem scorpionibus adeo contrarius traditur ut viso eo pavorem his adferat et torporem. Sunt et alia serpentium genera; ut ammodytae, elephantiae, chamaedracontes. Postremo quantus nominum, tantus mortium numerus. Omnes autem
Abbreviated transcription (Latin):
& iam & uolare dicuntur. quorum
tantum uirus est. ut morsum ante
mors insequatur quam dolor.
Obites dicta quod colorem arene ha¬
tus maculis teufanus obites conco¬
lor ex itus atq indiscretis arenis
admotus. Seps ex igua serpens. qui
non solum corpus sed & ossa ueneno
consumit. cuius poeta sic meminit.
tabi ficcis seps. Deipsa serpens
tantae ex iguitatis festur. ut cum
calcatur non uideatur. Cuius
uenenum ante extinguit quam ex¬
sentiatur. ut facies prȩuenta moste
terreni sanguinis aulum. tosto
capite retro. dipsis calcata momor¬
dit. Uix dolor autsensus dentiss̃
Scalpica serpens est. qui non uid&ur.
Cecula dicta. propter quod paruasit
& non habeat oculos. Centupe¬
da. amultitudine pedum dicta.
Lacestus reptile genus ẽ uocatus.
ita quod brachia habeat. Cenera
lacestorum plura ut botrax. sala¬
mandria. saura. stelio. Botraga
dicta. quodranae habeat faciem.
Nam greci ranam. bodracam dicunt
Salamandria uocata quod contra in¬

Expanded text:
etiam et volare dicuntur; quorum etiam et volare dicuntur; quorum tantum virus est ut morsum ante mors insequatur quam dolor. Ophites dicta, quod colorem arenae hatus maculis Thebanus ophites concolor exustis atque indiscretus arenis ammodytes. Seps exiguus serpens, qui non solum corpus sed et ossa veneno consumit. Cuius poeta sic meminitLutabificus seps. Dipsas serpens tantae exiguitatis fertur ut cum calcatur, non videatur. Cuius venenum ante extinguit quam sentiatur, ut facies praeventa morte Tyrrheni sanguinis Aulum torto capite retro dipsas calcata momordit: vix dolor aut sensus dentis fuit. Salpuga serpens est quae non videtur. Caecula dicta, propter quod parva sit et non habeat oculos. Centupeda a multitudine pedum dicta. Lacertus reptile genus est, vocatus ita quod brachia habeat. Genera lacertorum plura: ut botrax, salamandra, saura, stellio. Botrax dicta, quod ranae habeat faciem; nam Graeci ranam βάτραχον vocant. Salamandra vocata, quod contra in
Abbreviated transcription (Latin):
exspirant spumantia uirus. seuter¬
rafumat. quateter labitur anguis.
Etlucanus tractiq uia fumantis. celi¬
dri Semperaut̃ directus ambulat.
Namsitor seritse. dumcurrit. statimi
crepat. Pinatrix serpens. aquam
ueneno inficiens. in quocumq enim
fonte fuerit. eum ueneno inmiscit
Dequolucanus. rinatrix uiolator
aquae : Cencris serpens inflexu¬
osus qui semper rectum iter effic̃ ħđ
de quoidem lucanus. quo contemp¬
tus iter cauda sulcare parias.
Boas. anguis italiae inmensae
molis. persequitur greges armen¬
torum & bubalos. & plurimo lac¬
te riguis se uberibus innectit. et
suggens interimit atq inde aboũ
de populatione boas nom̃ accepit
Iaculus serpens uolans de quo luca¬
nus iaculiq uolucres: Ex siliunt
enim in arboribus. utdum aliquod
animal obuium fuerit. iactant se
suꝑeum & perimunt. unde &ia¬
culidicti sunt. In arabia aut̃ serpen¬
tes sunt cum alis. quae sirenȩ uocan¬
tur. quiplus currunt ab equis. qui

Expanded text:
exspirant fumantia exspirant fumantia ra fumat, qua teter labitur anguis. Et Lucanus9, 711: Tractique via fumante chelydri. Semper autem directus ambulat; nam si torserit se, dum currit, statim crepat. Natrix serpens aquam veneno inficiens; in quocumque enim fonte fuerit, eum veneno inmiscit. De quo Lucanus9, 720: Natrix violator aquae. Cenchris serpens inflexuosa, quae semper rectum iter efficit. De quo idem Lucanus9, 721: Quo contentus iter cauda sulcare parias. Boas, anguis Italiae inmensa mole, persequitur greges armentorum et bubalos, et plurimo lacte riguis se uberibus innectit et sugens interimit, atque inde a boum depopulatione boas nomen accepit. Iaculus serpens volans. De quo Lucanus9, 720: Iaculique volucres. Exiliunt enim in arboribus, et dum aliquod animal obvium fuerit, iactant se super eum et perimunt; unde et iaculi dicti sunt. In Arabia autem sunt serpentes cum alis, quae sirenae vocantur, quae plus currunt ab equis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tium frigori se committit. prima
omnium procedens. Dequa idem
lucanus. & grauis ingeminum uer¬
gens caput anfibena. Cuius oculi
lucent. ueluti lucernae. Enidris co¬
luber in aqua uiuens. grecienim aquas
idros uocant. Idros aquatilis serpens
a quo icti obtur gescunt. Cuius quidã
morbũ boam dicunt. eo quod fimo
bouis remedi&ur. Id ramultorum
capitum qualis fuit in lerna palude
prouinciae arcadiae. Haec latine
ex edradicitur. quod unoces otria
capita excrescebant. Sed hoc fabu¬
losumest. Nam constat ied ram lo¬
cum fuisse euomentẽ aquas. uastan¬
tem uicinam ciuitatem. in quo uno
meatu clausomulti erumpebant.
quod erculis uidens. loca ipsa exus¬
sit. & sic aquae clausit meatus.
Namidra ab aqua dicta est. Cȩlidros
serpens. qui & cersidros dicitur
qua sicerim qui & in aquis & interris
moratur. Nam cirson dicunt gre¬
ci terrami dros aquam. hic per
aquam labitur. terram fumare fac̃.
quam sic macer describit. seu terga

Expanded text:
tium frigori se committit, prima tium frigori se committit, prima omnium procedens. De qua idem Lucanus9, 719: Et gravis in geminum vergens caput amphisbaena. Cuius oculi lucent veluti lucernae. Enhydris colubra in aqua vivens; Graeci enim aquam ὑδωρ vocant. Hydros aquatilis serpens, a quo icti obturgescunt; cuius quidam morbum boam dicunt, eo quod fimo bovis remedietur. Hydra draco multorum capitum, qualis fuit in Lerna palude provinciae Arcadiae. Haec Latine excetra dicitur, quod uno caeso tria capita excrescebant. Sed hoc fabulosum est; nam constat cum fuisse evomentem aquas, vastantes vicinam civitatem, in quo uno meatu clauso multi erumpebant: quod Hercules videns loca ipsa exussiNam ydra ab aqua dicta est. Celidros serpens, qui et cquasi cervinum quia et in terris et in aquis moratur: nam cirson Graeci dicunt terram, ydros aquam. Hic per quam labitur terram, fumare facit; quem sic Macer describit ‘seu terga