comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Gutta est quȩ stat: stilla quȩ
cidit. Hinc stillicidiũ: quasi
stlla cadens: Styria enim
grecũ. ẽ: id est guttai inde
fit diminutiuũ : ut dicamus
stilla. dũaũ stat. aut pendet

Expanded text:
Gutta est quae stat, stilla, quae cadit. Hinc stillicidium, quasi stilla cadens. Stiria enim Graecum est, id est gutta: inde fit diminutivum, ut dicamus stilla: dum
Abbreviated transcription (Latin):
quoq: & quarundã herbarũ
nomira: quȩ exaliqua siu
causa resonant. Habentes
nominũ explanationẽ : non
ethimologiã inuenies. Nam
ꝓlocis mutantur etiã nomi

Expanded text:
 quarumdam herbarum nomina, quae ex aliqua sui causa resonant, habentes nominum explanationem. Non etymologiam invenies: nam pro locis mutantur etiam nomi
Abbreviated transcription (Latin):
tia ẽ: qđ om̃ĩs gub̃nator nauta
esse potest: om̃is uͦ nauta gu-¬
bernator esse non potest:
Gub̃nio. qui & gub̾nator:
quasi cuibernator : qđ cohibe¬
at prudentia sua hib̃niã.
id.ẽ. tẽpestatẽ maris¬

Expanded text:
 omnis gubernator nauta esse potest, omnis autem nauta gubernator esse non potest. Gubernio, qui et gubernator, quasi cohibernator, quod cohibeat prudentia sua hiberna, id est, tempestates maris
Abbreviated transcription (Latin):
Grates. dõ aguntur : gratiȩ uͦ
hominibus: qm̃ referri non
posst̃: id circo optime dõ con-¬
uenit: qđ relationẽ signifi¬
cat allatã¬

Expanded text:
Grates Deo aguntur, gratiae uero hominibus quoniam referri non possunt. Idcirco optime Deo conuenit quod relationem significat ad lat
Abbreviated transcription (Latin):
Haud. quando aduerbĩ est
negandi : .d. littera t̃minat᷑¬
& aspiratur in capite : quando
aũ coniunctio ẽ: ꝑ .t. litterã¬
scribitur sine aspiratione :¬

Expanded text:
Haud, quando adverbium est negandi, d littera terminatur, et aspiratur in capite; quando autem conjunctio est, per t litteram sine aspiratione
Abbreviated transcription (Latin):
Habitus. positio.¬
dictus: ab habendo scienti-¬
am inmente : uirtutẽ in
corpore : cirta corpus uesti¬
mentũ : & cetera quȩ adha¬
bendi modũ. designato
adoctorib numero cõphen¬

Expanded text:
itus a positiondictus, ut habere scientiam in mente, virtutem in corpore, circa corpus vestimentum, et cetera, quae ad habendi modum, designato a doctoribus numero, conprehen
Abbreviated transcription (Latin):
Golgotha. caluariȩ̨ locus.
obhanc causa dictus: qđ de
consuetudine. in eodẽ loco
dãnati capite truncabant᷑.¬
Somer: ingenesi ga
id . ẽ galli : qui. acandore cor¬
poris. primũ galathȩ appel¬
lati st̃. Et quib popłi quondã.
inorientis longinqua migran¬
tes. primo gallo grece : nc̃
antiquo galloꝵ nomine. ga-¬
lathȩ uocantur

Expanded text:
tur. Caluariae locus ob hanc causam dictus, quod de consuetudine in eodem loco damnati capite truncabantnomeid est Galli: qui a candore corporis primum Galathae appellati sunt, e quibus populi quondam in Orientis longinqua migrantes primum Gallograeci, nunc antiquo Gallorum nomine Galatae vocantur
Abbreviated transcription (Latin):
Grauis. uenerabilis: unde &
contẽptibiles leues dicimus.
Grauis. ꝓconsilio & constan-¬
tia dictus: qr non leui motu
dissilit : sed fixa constantiae
grauitate consistit.

Expanded text:
Gravis, venerabilis; unde 474 et contemptibiles leves dicimus. Gravis pro consilio et constantia dictus, quia non levi motu dissilit, sed fixa constantiae gravitate consistit.
Abbreviated transcription (Latin):
Grillus nom̃ a sono uocis ha-¬
bet: eo qđ retro ambulat. Ter¬
rã terebrat: stridet noctib
Venat᷑ eũ formica circũligata
capillo: incauernã eiꝰ coniecta:
afflato prius puluere. ne se
abscondit. Ita formicȩ cõplexib
trahitur.

Expanded text:
Grillus nomen a sono vocis habet. Hic retro ambulat, terram terebrat, stridet noctibus; venatur eum formica circumligata capillo in cavernam ejus conjecta, afflato prius pulvere, ne se abscondat, ita formicae complexibus trahitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Gripes uocatur : qđ sit animal
pennatũ & quad rupes. Hoc
genus ferarũ : iny ꝑboreis
nascitur montib. Omĩ parte
corporis leones st̃: alis & fa¬
cie aquilis: equis uehement̃
infesti. Nã & homines uiuos
discerpunt

Expanded text:
Grypes vocatur, quod sit animal pinnatum et quadrupes. Hoc genus ferarum in Hyperboreis nascitur montibus. Omni parte corporis leones sunt; alis et facie aquilis similes; equis vehementer infesti. Nam et homines visos discerpunt
Abbreviated transcription (Latin):
Greci. grai.
Grecu. agreco rege uocata:
qui cunctã hanc regionẽ reg¬
no incoluit. Sunt aũ ꝓuinciȩ
greciȩ septẽ : quarũ prima.
ab occidente dalmacia. Inde
epigrus: inde elladas: inde
tessalia: inde macedonia :
inde achacia : & duȩ inmari :
creta &ciclades. Illiricus aũ
generalit̃ omis grecia est.

Expanded text:
Graecia a Graeco rege vocata, qui cunctam eam regionem regno incoluit. Sunt autem provinciae Graeciae septem: quarum prima ab Occidente Dalmatia, inde Epirus, inde Hellas, inde Thessalia, inde Macedonia, inde Achaia, et duae in mari, Creta et Cyclades. Illyricum autem generaliter omnis Graecia est.
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt. a grecis hoc tractũ
quã greci scientiã uocauer̃.
Oratio dicta ẽ: quasi oris ratio:
Nã orare ẽ: loqui & dicere.
Est aũ oratio. contextus uer-¬
borũ: cũ sensu. Contextus
aũ sine sensu. non . ẽ. oratio.
qr non est oris ratio : Oratio
aũ plena. ẽ. sensu: uoce &
littera. Diuisiones aũ gram¬
maticȩ artis : aquibusdam
Id .ẽ. partes orationis octo
uox articulata. littera. sil¬
laba. pedes. accentus. posi
mi. uicia. meta plasmi. sche¬
mata tropi. prosa. metra
fabulȩ. historiȩ¬

Expanded text:
cis hoc tractum quam scientiam vocaverunt. Oratio dicta quasi oris ratio. Nam orare est loqui et dicere. Est autem oratio contextus verborum cum sensu. Contextus autem sine sensu non est oratio, quia non est oris ratio. Oratio autem plena est sensu, voce et littera. Divisiones autem grammaticae artis a quibusdam id est, partes orationis octo: vox articulata, littera, syllaba, pedes, accentus, positmi, vitia, metaplasmi, schemata, tropi, prosa, metra, fabulae, histori
Abbreviated transcription (Latin):
ci: primo ferro inceris scri¬
pserunt. Postea romani ius¬
serunt: negrafiũ ferreum
quis haberet. Vnde &apđ
scribas dicebat᷑ : cera ferro
Nec edito. postea institutũ : ut
cera ossib scriberent : sicut
indicit ut tam situra. dicens:
Vertamus uomerem incera
mucro neq aremus osseo:¬
Gragulos aues agarrulita¬
tẽ nuncupatos: non ut quidã
uolunt. ꝓeo qđ segregatĩ uo-¬
lant : cũ sit manifestũ. ex uo¬
ce eos nuncupari. Est enim
loquacissimũ genus: & uoci¬
bus importunũ.
tuna lo quacitate semꝑ stre

Expanded text:
ci primum ferro in ceris scripserunt, postea Romani jusserunt ne graphium ferreum quis haberet. 2. Unde et apud scribas dicebatur: Ceram ferro ne caedito. Postea institutum est ut ceram ossibus scriberent, sicut indicat Atta in satyra dicens: Vertamus vomerem in ceram, mucroneque aremus OsseoGraculus a garrulitate nuncupatus, non ut quidam volunt pro eo quod gregatim volent, cum sit manifestum ex voce eos nuncupari. Est enim loquacissimum genus, et vocibus importunum. vanam loquacitatem, ve
Abbreviated transcription (Latin):
Gradipes. apđ grecos uoca¬
tur auis .÷ apud nos tarda:
eo qđ graui uolatu retenta :¬
nequaquã ut cȩterȩ uolu¬
cres attollit᷑ uelocitate pen

Expanded text:
Gradipes apud Graecos vocatur avis apud nos tarda, eo quod gravi volatu detenta nequaquam, ut ceterae volucres, adtollitur velocitate pin
Abbreviated transcription (Latin):
Gorgodes. insulȩ oceani. ob¬
aspera serus : quas incoluer̃¬
gorgones feminȩ. aliti pnici-¬
tate. hyrsuto & aspero cor¬
pore: & ex his insulȩ cogno¬
minatȩ. Distant aũ a continen¬
ti terra : bidiui nauigatione:¬

Expanded text:
GORGODES insule sunt OYspanie, quas incoluerGorgones feminae aliti pernicitate, hirsuto et aspero corpore; et ex his insulae cognominatae. Distant autem a continenti terra bidui navigatione
Abbreviated transcription (Latin):
Igalieñ G õnoria. passio est uesicȩ cũ
ueretri : qui seminis lapsu
uexat᷑ creberrime. sine ulla
tentigine: uiriũ quoq at testan.¬
te debilitatione : cũ pallore
ut nesciant quomodo genita¬
le semen dimittant. Compa¬
tiuntur enĩ semiales meatus ::¬
& non posst̃ continere substan¬
tiã seminis p̃ost debilitatione :¬
& diffundunt urinã tenuem
rubicundã & acerrimã : & ex
humore multo frequenti tẽ¬
pore incerto sponte ꝓicitur.
in hanc passionẽ : sequit᷑ eos
mors. Pereunt enĩ aliquanti.
silentiũ utentes ex negligentia:
& non adhibentes curas. defi¬
ciunt inpassione :¬

Expanded text:
pane. Gonories haec passio est vesicae cum veretri, qui seminis lapsu vexatus creberrime sine ulla tentigine virum attestante debilitationem cum pallore ut nesciant quomodo genitalia semen dimittant; compatiuntur enim seminales meatus, ut non possint continere substantiam seminis prae debilitatione, et diffundunt urinam tenuem, rubicundam, et acerrimam, et ex humore multo frequenti, tempore incerto sponte projicitur. in hanc passionem, sequitur eos mors, pereunt enim aliquanti silentio utentes, negligentia, et non adhibentes curas, deficiunt in passione
Abbreviated transcription (Latin):
lisđr G rãmatica ẽ. scientia recte
loquendi: & origo & fun-¬
dam̃tũ liberaliũ litterarũ.
Hec indisciplinis. post litte¬
ras cõmunes inuenta. ẽ: ut
iã qui didicer̃ litteras. ꝑ eã
recte loquendi rationẽ sci¬
ant. Grãmatica aũ : alitte

Expanded text:
 Grammatica est scientia recte loquendi, et origo et fundamentum liberalium litterarum. Haec in disciplinis post litteras communes inventa est, ut jam qui didicerunt litteras per eam recte loquendi rationem sciant. G
Abbreviated transcription (Latin):
neis montibus: hispanias
usq ꝑueniunt : ibiq sedem
uitȩ atq imperiũ locauer̃:¬
alexander euitandos ꝓnunti¬
auit : pyrrus exhorruit:
cesar etiã declinauit. Hiigit᷑¬
relictis. uacuefactisq sedib
sius. ac totis uirib: moti ro-¬
manas ingressi ꝓuncias: si-¬
mulq ad terrorẽ diuostenta¬
ti : societatẽ romani federis.
p̃cib sperant : quã armis
uindicare potussent : Exiguȩ
habitationis sedẽ non ex sua
electione : sed ex romanorum
iudicio rogant. Quib subiecta
& patente uniuersa terra:
p̃sumere quoꝰ esset libitum.
liberũ fuit. Semet ipsos ad
tuitionẽ romani ⁊ egni offer̃.
qđ soliꝰ inuictiꝰ regna tenuer
Si quidẽ gens hunorũ s repenti
thos: eosq sparsim contur¬
batos. ab antiquis sedib ex¬
pulit. Gothi transito danu¬
bio fugientes: aualente im¬
peratore. sine ulla federis
pactione suscepti : ne arma
quidẽ quo tutius barba¬
ris crederet᷑. tradidere ro-¬

Expanded text:
naeis montibus, Hispanias naeis montibus, Hispanias usque perveniunt, ibique sedem vitae atque imperium locaverAlexander euitandos pronuntiauit, Pyrrhus exhorruit, Caesar etiam declinauit, relictis uacuefactisque sedibus suis ac totis uiribus toti Romanas ingressi prouincias simulque ad terrorem diu ostentati societatem Romani foederis precibus sperant, quam armis uindicare potuissent; exiguae habitationis sedem non ex sua electione sed ex nostro iudicio rogant, quibus subiecta et patente uniuersa terra praesumere, quam esset libitum, liberum fuit; semet ipsos ad tuitionem Romani regni offerunt, quos solos inuicta regna timuersiquidem gens Hunorum, diu inaccthos eosque passim conturbatos ab antiquis sedibus expulit. Gothi transito Danuuio fugientes, a Valente sine ulla foederis pactione suscepti ne arma quidem, quo tutius barbaris crederetur, tradidere Ro
Abbreviated transcription (Latin):
Goti. amagog filio iafech
nominati putant᷑: desimili¬
tudine ultimȩ sillabȩ. Quos
ueteres. magis getas : quam
gotos uocauer̃. Gens fortis
& potentissima : corporum
mole ardua: armorũ gene¬
re terribilis. Dequib luca¬
nus. Hinc dacus premat:
inde getis occurrat hiberis:
Gotorũ antiquissima origo
demagog filio ia fech fuit:
unde & scitarũ genꝰ extitit.
Nã &idẽ gothi. scitica ꝓbant᷑
origine nati: unde nec longe
auocabulo discrepant. Demu¬
tata enĩ ac detracta littera
get& : quasi scitȩ st̃ nuncupa
huigit᷑ septentrionis glacia¬
lia iuga in habitantes: circa
stitica regna quȩq st̃ ar¬
dua montiũ cũ ceteris gentib
possidebant : Quib sedibus
impetu gentis hunoꝵ depul¬
si: transgressoq: dinubio ro¬
manis sedebant. Sed dũ in¬
iurias non sustinerent : indig¬
nati. regẽ sibi ex sua turba
legunt : thraciam irruunt :
italiã uastant : obsessamq
urbẽ capiunt : Gallias ag¬
grediunt᷑ : patefactisq piri¬

Expanded text:
Gothi a Magog filio Japhet nominati putantur de similitudine ultimae syllabae, quos veteres magis Getas quam Gothos vocaverunt: gens fortis et potentissima, corporum mole ardua, armorum genere terribilis. De quibus Lucanus: Hinc Dacus premat, inde Getes occurrat Iberis. Gothorum antiquissima origo de Magog filio Japhet fuit, unde et Scytharum genus exstitit. Nam iidem Gothi Scythica probantur origine nati. Unde nec longe a vocabulo discrepant. Demutata enim ac detracta littera, Getae, quasi Scythae, sunt nuncupati. Hi igitur Septentrionis glacialia juga inhabitantes circa Scythica regna, quaeque sunt ardua montium cum caeteris gentibus 129 possidebant, quibus sedibus impetu gentis Hunnorum pulsi, transgressoque Danubio, Romanis se dederunt. Sed, dum injurias eorum non sustinerent, indignati, regem sibi ex sua turba legunt, Thraciam irruunt, Italiam vastant, obsessam Urbem capiunt, Gallias aggrediuntur, patefactisque Pyre
Abbreviated transcription (Latin):
isse meretrices crinitas ser¬
pentibus: quȩ aspicientes
conuertebant in lapides : ha¬
bentes unũ oculũ quẽ iuic̃
utebant᷑. Fuer̃ aũ tressoro¬
res. unius pulchritudinis:
quasi unuis oculi : quȩ ita
spectatores suos stupescere
faciebant: ut uertere eos
putarentur in lapides.

Expanded text:
e meretrices crinitas serpentibus ferunt, quae aspicientes convertebant in lapides, habentes unum oculum quo invicem utebantur. Fuerunt autem tres sorores unius pulchritudinis, quasi unius oculi, quae ita spectatores suos stupescere faciebant, ut vertere eos putarentur in lapides.
Abbreviated transcription (Latin):
Gomor: mensura est. ut tica
habens. ut quidã opinant᷑
conites tres : id ẽ. sextarios .xiIͦIͦ.
Alii gomor dicunt. paulominus
a sextariis quinque : qđ etiã

Expanded text:
Gomor, mensura est Attica, habens ut quidam opinantur Choenices tres: id est, sextarios XII. Alii. Gomor dicunt paulo minus a sextariis quinque: quod etiam
Abbreviated transcription (Latin):
manis. Deoide ꝓpt̃ intolerabi
lẽ auariciã maximi ducis fa-¬
me & iniuriis. adacti in arma
surgentes uicto ualentis exer¬
citu: ꝑthraciał sese miscentes
fuder̃. Itaq quinto decimo
imperii sui anno : lacrimabile
illud bellũ. inthracia cũ gothis
lã tc̃ exertitatione uiriũ
rerũq abundantia instructis¬
simis gessit :: Ibi primo statĩ
impetu gothorũ. ꝑturbatȩ
romanorũ equitũ turmȩ:
nuda peditũ deseruere prȩ¬
sidia. Mox legiones peditũ
undiq equitatu hostiũ cinctȩ
ac primũ nubib sagitarũ
abrutȩ : deinde amentes metu.¬
cũ sparsim ꝑ deiua cogerent᷑.
funditus cȩsȩ gladus insequen¬
tiũ contisq perier̃ Ipse im¬
perator. cũ sagitta fautius uer-¬
susq infugã eger incuiusdã
uillulȩ casã deportatus lateret :
abinsequentib hostib depre.¬
hensus subiecto igne consũ¬
urbẽ obsident: turbant ir¬
rex prȩcepto prius: ut siqui
in scã loca. precipueq in scõrũ

Expanded text:
manis. Deinde propter intolerabilem 553 avaritiam Maximi ducis, fame et injuriis adacti, in arma surgentes, victo Valentis exercitu, per Thraciam sese miscentes,uit. Itaque quinto decimo imperii sui anno lacrimabile illud bellum in Thracia cum Gothis iam tunc exercitatione uirium rerumque abundantia instructissimis gessit. ubi primo statim impetu Gothorum perturbatae Romanorum equitum turmae nuda peditum deseruere praesidia. mox legiones peditum undique equitatu hostium cinctae ac primum nubibus sagittarum obrutae, deinde, cum amentes metu sparsim per deuia cogerentur, funditus caesae gladiis insequentum contisque perierunt. ipse imperator cum sagitta sauoius uersusque in fugam aegre in cuiusdam uillulae casam deportatus lateret, ab insequentibus hostibus deprehensus, subiecto igne consumRomam obsidet turbat inen praecepto prius, ut si qui in sancta loca praecipueque in sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
Grando appellata: qđ forma
eiꝰ granoꝵ similitudinẽ ha¬
beat. Hȩc aũ uentorũ rigo¬
re duratur innube. ac soli¬
datur inniue: ruptoq aere
soluitur.
nix coagulat᷑. Aquȩ enĩ nu¬
cunt. Dehinc glacies ipsã.
partim frigore uentorũ.
cõminuta infragmine: par.¬
tim solis uapore soluta : fru¬
stratim ad terras delabitur:
Qđ aũ rotunda uidetur: hoc
solis calor facit & mora
refrenantis aeris : dũ ꝑ lon¬
gũ spaciũ anubib usq ad
terras decurrunt.

Expanded text:
Grando appellata, quod forma ejus granorum similitudinem habeat. Haec autem ventorum rigore durantur in nube, ac solidantur in nivem, ruptoque aere solvuntur.inum coagulatio fit. Aquae enim nucunt. Dehinc glacies ipsa partim fragore ventorum comminuta in fragmina, partim solis vapore resoluta, frustatim ad terras elabitur. Quod autem rotunda videtur, hoc solis calor efficit, et mora refrenantis aeris, dum per longum spatium a nubibus usque ad terras decurrit.
Abbreviated transcription (Latin):
Gladius. generalit̃ dicitur
ensis inpredio: sed ensis ferrũ
tantũ: gladius uͦ totus: Pro¬
prie aũ appellatus gladius
qđ gulã diuidit : id ẽ ceruicẽ
secat. Adhoc enĩ primũ est
factus nã cetera membra
sccurib magis ceduntur :
collũ uͦ gladio tantũ Acies
aũ gladii: abacumine dicta

Expanded text:
Gladius generaliter dicitur ensis in prelio, sed ensis fertum tantum, gladius vero totus; proprie autem appellatur gladius, quod gulam dividat, id est cervicem secet. Ad hoc enim primum est factus. Nam cetera membra securibus magis ceduntur, collum gladio tantum. Acies autem gladii ab acumine dicta
Abbreviated transcription (Latin):
Slaucus color. int̾dũ ꝓuiridi
ponit᷑: & qͥ admixtũ habet
uirori alborẽ. Nã uirgilius
hoc sciens: glaucos salices: &
oliuas glaucas dexit. Est aũ
in equis aut in hominib: Glau¬
ci oculi: ꝓsplendidis ponunt᷑.
Legimus non nũquã. & maris
colorẽ glaucũ dici: sed tunc
quando canescit fluctibus
unde & glaucus. ds̃ maris seni-¬
or fingit᷑: anide fluctũ¬

Expanded text:
laucus color interdum pro uiridi ponitur et qui admixtum habet uirori alborem. Nam Virgilius hoc sciens ‘glaucas salices’ et ‘uluas glaucas’ dixit. Item in equis aut hominibus ‘glauci oculi’ pro splendidi ponuntur. Legimus nonnumquam et maris colorem glaucum dici, sed tunc, quando canescit fluctibus, unde Glaucus deus maris senior fingitur a canitie fluctu
Abbreviated transcription (Latin):
Glires dicti st̃ : quia pingues
eos efficit somnus. Nã gliscere :¬
dicimꝰ crescere. Hyeme enĩ
tota dormiunt: & immobi¬
les quasi mortui iacent :
tẽpore estiuo reuuuscunt.

Expanded text:
Glires dicti sunt quia pingues eos efficit somnus; nam gliscere dicimus crescere. Hieme enim tota dormiunt et inmobiles quasi mortui iacent, tempore aestivo reviviscunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Gloriosus afrequenti clari Icicer¬
tate dictus : ꝓ .c. .g. littera
cõmutata
Gloriosus a laurea dictus Icicer̃¬
quȩ datur uictori
lossa petra. similis est
linguȩ humanȩ : unde &
nom̃ sumpsit. Fertur aũ
deficiente luna cȩlo cadere :
cuius ñ modicã magi tribu¬
unt potestatẽ. nã exea lu¬
nares motus excitari putar̃:¬

Expanded text:
Gloriosus a frequentia claritatis dictus, pro C G littera conmutata. Gloriosus a laurea dictus quae datur victorilossopetra similis est linguae humanae, unde et nomen sumpsit. Fertur autem, deficiente luna, e coelo cadere, cui non modicam magi tribuunt potestatem. Nam ex eo lunares motus excitari puta
Abbreviated transcription (Latin):
Globus: lapis. contra iniuri¬
as fortis sed instructura
infidus: nisi fuerit multa
suffrenatione definctus.
Globus dr̃. genere masculino
lunaris : ut uirgilius ÷ lucen
pensa mulierũ.

Expanded text:
Globus contra iniurias fortis, sed in structura infidus, nisi fuerit multa suffrenatione devinctus.Globus dicitur genere masculino lunaris, ut Virgilius: ‘lucentpensa mulierum.
Abbreviated transcription (Latin):
Gyrgillus dictus: eo qđ in gyro
uersat᷑. Est enĩ lignũ intrans¬
uersa parte mobile: ex quo
funis cũ situla & utre inpu-¬
teũ dimittit᷑ adaquã hauri

Expanded text:
Girgillus dictus, quod in gyro vertatur: est enim lignum in transversa pertica mobile, ex quo funis cum situla vel utre in puteum dimittitur, hauri
Abbreviated transcription (Latin):
lũ pulchritudines. uerũ etiã
ait. ibi fuer̃ gigantes illi no-¬
minati : qui abinitio fuer̃ sta¬
turosi. scientes prȩliũ. Non hos
elegit ds̃ nec uiã scientiȩ dedit
illis  sed interier̃ : qr non ha¬
buer̃ sapientiã. perier̃ ꝓpt̃ iđ̃
inconsid erantiã¬

Expanded text:
lum pulchritudines, uerum etiam lum pulchritudines, uerum etiam ait: Ibi fuerunt gigantes illi nominati, qui ab initio fuerunt staturosi, scientes proelium. Non hos elegit Dominus, nec uiam scientiae dedit illis; sed interierunt, quia non habuerunt sapientiam, perierunt propter inconsiderantia
Abbreviated transcription (Latin):
struosa hominũ genera : quȩ
dicunt᷑. eẽ: credere non. ẽ. ne¬
cesse: Iuisquis uspiã nascit᷑
homo id est animal rationale
mortale. quãlibet nr̃is inusi-¬
tatã sensib. gerat corporis
formã. seu colorẽ: seu motu
siue sono. siue qualibet ui.
qualibet parte. qualibet qua¬
litate naturã: ex illo uno pro¬
thoplasto originẽ ducere
nullus fideliũ dubitauerit:
apparet tam̃ quid in plurib
natura optinuerit. & quid sit
ipsa raritate mirabile. Qualis
aũ ratio reddit᷑ de monstruosis
apđnos hominũ partib: ta¬
lis demonstruosis quibus dã
gentib reddi potest. dĩ enĩ
creator ÷ omniũ. qui ubi &
quando creari quid oporteat
uł oportuerit ipse nouit:
sciens uniuersitatis pulchri-¬
tudinẽ. quarũ partiũ uł sĩ¬
militudine uł diuersitate
contexat. Sed quitotũ inspi¬
cerẽ potest. tanquã deformi¬
tate partis offenditur : qm̃
cui congruat & quo referat᷑
creare placuit creatori: ut
hinc etiã ostenderet᷑. non so-¬

Expanded text:
es dicuntur esse, credere non est necesse. Verum quisquis uspiam nascitur homo, id est animal rationale mortale, quamlibet nostris inusitatam sensibus gerat corporis formam seu colorem siue motum siue sonum sine qualibet ui, qualibet parte, qualibet qualitate naturam: ex illo uno protoplasto originem ducere nullus fidelium dubitauerit. Apparet tamen quid in pluribus natura obtinuerit et quid sit ipsa raritate mirabile. Qualis autem ratio redditur de monstrosis aput nos hominum partubus, talis de monstrosis quibusdam gentibus reddi potest. Deus enim creator est omnium, qui ubi et quando creari quid oporteat uel oportuerit, ipse nouit, sciens uniuersitatis pulchritudinem quarum partium uel similitudine uel diuersitate contexat. Sed qui totum inspicere non potest, tamquam deformitate partis offenditur, quoniam cui congruat et quo referatur creare placuit Creatori, ut etiam hinc ostenderetur non so
Abbreviated transcription (Latin):
Grmnicus. ludus ẽ uelocita¬
tis. ac uiriũ głia : cuius locus
gymnasiũ dicit᷑ : ubi exercent᷑
athletȩ : & cursoꝵ uelocitas cõ-¬
ꝓbatur. Hinc accidit : ut om̃iũ
prope artiũ exercitia grmna¬
certantes cincti erant : ne nu¬
darent᷑. Post relaxato cingulo: lis¬
repente ꝓstratus. & exanima¬
tus ẽ. quidã cursor. Quare. ex
consilii decreto. tunc arconip¬
pomenes ut nudi deinceps
om̃s exercitarent᷑ ꝑmisit . Ex
illo gymnasiũ dictũ. qđ iuiue
atti: luctatio. Unde fer̃ quendã regẽ
tot filios adolescentes habentẽ:
totidẽ generib deregno iussisse
contendere.

Expanded text:
Gymnicus ludus est velocitatis ac virium gloria. Cuius locus gymnasium dicitur, ubi exercentur athletae et cursorum velocitas conprobatur. Hinc accidit ut omnium prope artium exercitia gymnacertantes cincti erant ne nundarentur, post relaxato cingulo, repente prostratus et exanimatus est quidam cursor, quare ex consilii decreto, tunc archon Hippomenes, ut nudi deinceps omnes exercitarentur permisit. Ex illo gymnasium dictum, quod iuveatque luctatio. Unde ferunt quendam regem tot filios adolescentes habentem, totidem generibus de regno iussisse contendere.
Abbreviated transcription (Latin):
uet quosdã. qđ ex illis qui
dicti st̃ filii dĩ. & ex mulierib
quas amauer̃. non quasi ho-¬
mines generis nr̃i : sed gigan-¬
tes legimus. eẽ natos : Quasi
uͦ corpora hominũ. modũ
nr̃m longe excedentia : non

Expanded text:
uet quosdam, quod ex illis, qui dicti sunt angeli Dei, et ex mulieribus, quas amauerunt, non quasi homines generis nostri, sed gigantes legimus esse natos. Quasi uero corpora hominum modum nostrum longe excedentia, quod
Abbreviated transcription (Latin):
gantes aũ erant suꝑ terrã:
indieb illis. Et post illud cũ
intrarent filii dĩ ad filias ho¬
minũ. & generabant sibi : illi
erant gigantes a scło om̃s no¬
minati He libri uerba di¬
uini satis indicat. iã illis dieb
fuisse gigantes suꝑ terram :
quando filii dĩ acceper̃ uxo¬
res filias hominũ cũ eas ama¬
rent bonas idẽ. pulchras.
Consuetudo quippe scripturȩ
huius. ẽ: etiã speciosos corpo¬
re. bonos uocare: Sed & postꝗ
hoc factũ . ẽ : nati st̃ gigantes
Sic enĩ ait Gigantes aũ erant
suꝑ terrã. dieb illis : & post
illud cũ intrarent filii dĩ ad
filias hominũ. Ergo ante in

Expanded text:
 erant super terram in diebus illis et post illud, cum intrarent filii Dei ad filias hominum, et generabant sibi; illi erant gigantes a saeculo homines nominati. Haec libri uerba diuini satis indicant iam illis diebus fuisse gigantes super terram, quando filii Dei acceperunt uxores filias hominum, cum eas amarent bonas, id est pulchras. Consuetudo quippe scripturae huius est, etiam speciosos corpore bonos uocare. Sed et postquam hoc factum est, nati sunt gigantes. Sic enim ait: Gigantes autem erant super terram in diebus illis et post illud, cum intrarent filii Dei ad filias hominum. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
istas degigantib: fabulas qđ
non habuerint homines pa-¬
auctoritate canonica diligen¬
ti examinatione remota st̃
I git᷑ scđm scripturas canonicas
hebrȩas atq: xp̃ianas. multos
gigantes ante diluuiũ fuisse.
non dubiũ ẽ : & hos fuisse
ciues terrigenȩ societatis ho-¬
minũ. Dĩ aũ filios. qͥ scđm car¬
nẽ deseth ꝓpagati st̃. in hac
societate deferta iustitia de¬
clinasse: nec mirandũ ẽ : qđ
etiã deipsis gigantes nasci po¬
tuer̃. Neq enĩ om̃s gigantes:
sed magis multi utiq: tunc
fuer̃: quã post diluuiũ tẽ¬

Expanded text:
istas de gigantibus fabulas, quod non habuerint homines paauctoritate canonica diligenti exami. natione remota sunt. Igitur secundum scripturas canonicas Hebraeas adque Christianas multos gigantes ante diluuium fuisse non dubium est, et hos fuisse ciues terrigenae societatis hominum; Dei autem filios, qui secundum carnem de Seth propagati sunt, in hanc societatem deserta iustitia declinasse. Nec mirandum est, quod etiam de ipsis gigantes nasci potuerunt. Neque enim omnes gigantes, sed magis multi utique tunc fuerunt, quam post diluuium tem
Abbreviated transcription (Latin):
Gerabel. fluxus fanguinis:
uł fluens sanguinẽ : sed me¬
lius. ubrẽ. sterquiliniũ. Prȩci¬
pitata enĩ deorsũ  comeder̃
carnes eiꝰ canes: sic̃ prȩdixerat
nes ierabel. sic̃ stercus suꝑ fa¬
ciem terrȩ¬

Expanded text:
ezabel fluxus sanguinis, vel fluens sanguinem: sed melius, ubi est sterquilinium. Praecipitata enim deorsum comederunt carnes eius canes, sicut praedixerat nes Iezabel sicut stercus super faciem terr
Abbreviated transcription (Latin):
Gigantes dictos. uxta grec
sermonis ȩthimologiã. qui eos
gegines existimant : id ẽ. ter¬
rigenas : eo qđ eos fabulose
parens terra. immensa mole.
& similes sibi genuerit. Se
enĩ terra appellat᷑ : genis. ge¬
nus: licet & terrȩ filios uul¬
gus uocat: quoꝵ genus in¬
certũ est. Falso aũ opinant᷑
quidã imperit descripturis
sc̃ĩs. p̃uaricatores angłos cũ
filiab hominũ. antẽ diluuiũ

Expanded text:
Gigantes dictos juxta Graeci sermonis etymologiam, qui eos gegines existimant, id est, terrigenas eo quod eos fabulose pariens terra immensa mole et similes sibi genuerit. Ge enim terra appellatur: genos, genus: licet et terrae filios vulgus vocet, quorum genus incertum est. Falso autem opinantur quidam imperiti de Scripturis sacris praevaricatores, angelos cum filiabus hominum ante di
Abbreviated transcription (Latin):
Gymnasiũ : generalis ẽ. exer¬
citioꝵ locus. Lam̃ apđ athenas
locus erat: ubi discebat᷑ phy¬
losophia: & sapientiȩ exerce¬
batur studiũ. Nã gẏmnasiũ
grece uocat᷑: qđ latine exer¬
citiũ dicit᷑ hoc . ẽ. meditatio :
sed et balnea & loca cursorũ¬
& athletarũ. Grmnasia st̃: eo
qđ illic homines. insuȩ artis
studiũ exercitentur.

Expanded text:
Gymnasium generalis est exercitiorum locus. Ta men apud Athenas locus erat, ubi discebatur philosophia, et sapientiae exercebatur studium. Nam Gymnasium Graece vocatur, quod Latine exercitium dicitur, hoc est, meditatio. Sed et balnea et loca cursuum athletarum gymnasia sunt, eo quod illic homines in suae artis studium exercitentur.
Abbreviated transcription (Latin):
Emeriti. dicunt᷑ ueterani. so.¬
luti amilitia: qui iã inusu
prȩlii non sunt : & quia eme¬
ri militare dicit᷑. ab stipendiis
scilicet quȩ meret᷑: Idẽ & ue¬
terani dicunt᷑. quia iã in usu
pręlu non sunt: sed post mul-¬
tos militiȩ labores quietis
suffragiũ consequuntur

Expanded text:
Emeriti dicuntur veterani solutique militia, qui iam in usu proelii non sunt, et quia mereri militare dicitur, ab stipendiis scilicet quae merentur. Idem et veterani dicuntur, quia iam in usu proelii non sunt, sed post multos militiae labores quietis suffragium consequuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
Ematites: lapis. appellatus eo qđ
cutere. solutus. in colorẽ ueniat
sanguinis. Est aũ ad modũ li¬
uidus: est & ferroͬgineus
Nascit᷑ inultima babilonia &¬
neus: ac ꝓpt̃ea e macites uo-¬
catuf. Emat quippe. sanguis ẽ
Gignitur inethiopia quidem :
quiddã : ad coarguendas bar¬
baroꝵ insidias¬

Expanded text:
ematites appellatus, eo quod cote resolutus, in colorem veniat sanguinis. Est autem admodum lividus. Est et ferrugineus. Nascitur in ultima Aegypto, Bneus, ac propterea haematites vocatur, αἴμα quippe sanguis est. Gignitur in Aethiopia quidem prquiddam ad coarguendas barbarorum insidias
Abbreviated transcription (Latin):
qđ solis motib folia circũ-¬
acta conuentato Vnde &
alatinis solsequia nuncu-¬
patus. Nã & sole oriente
flores suos aꝑit: idẽq se re¬
claudit. cũ sol occubuerit.
Ipsa ẽ: quã latini incubũ
siluaticũ uocant. Hȩc & uer¬
uerrucas in aqua potata.

Expanded text:
quod solis motibus folia circumquod solis motibus folia circumacta convertat. Unde et a Latinis solsequia nuncupatur. Nam et sole oriente flores suos aperit, idem se reclaudit cum sol occubuerit. Ipsa est quam Latini intubum silvaticum vocant. Haec et ververrucas
Abbreviated transcription (Latin):
int̃pretatur in latinũ excel-¬
sus. qui est supͣ cȩlos: sicut
scriptũ .ẽ. deeo: excelsus
dñs. supͣ cȩlos głia eius : Ex¬
celsus aũ dictus: ꝓualde
celsus: Ex enĩ ꝓualde ponit᷑ .
sicut eximius. quasi ualde
eminens.
Eliopolis: urbs grpti. Quȩ la lisiđr¬
tine in t̃pretatur solis ciuitas:
bitrantur. Edificata .ẽ. aũ
afiliis isrł inqua putifares
lore & nubilo stellis puni¬
ceis suꝑsparsa : cũ sangiune¬
is uenis. Causa nominis: de
effectu lapidis ẽ. Nã deiecta
in labris ȩneis. radio solis mu¬
tat᷑ sanguineo reꝑcusso : ex¬
tra aquã aũ. speculi modo
solẽ accipit. dep̃hendit¬
quoq defectus eius: sub eun-¬
tẽ lunã ostendens. magoꝵ
impudentiȩ. Aanifestissimũ
in hoc quoq exẽplũ. ẽ : qm̃ lđẽ
admixta herba eliotropio sagłs¬
quibusdã aditis p̃cationib sisi đr¬
gerentẽ conspicinegent.
Gignitur incipro & africa:
sed melior inethiopia.
Eliotropiũ. nom̃ accepit pri¬
mũ qđ estiuo solsticio floreat:

Expanded text:
interpretatur in Latinum excelsus, qui supra coelos est, sicut scriptum est de eo: Excelsus Dominus, super coelos gloria ejus . Excelsus autem dictus pro valde celsus, ex enim pro valde ponitur, quasi eximius, quasi valde eminens. eliopolis urbs Aegypti, quae Latine interpretatur solis civitas, bitrantur. Aedificata est autem a filiis Israel; in qua Petephres lore et nubilo, stellis puniceis supersparsa cum sanguineis venis. Causa nominis de effectu lapidis est; nam deiecta in labris aeneis radios solis mutat sanguineo repercussu; extra aquam autem speculi modo solem accipit, deprehenditque defectus eius subeuntem lunam ostendens. Magorum inpudentiae manifestissimum in hoc quoque exemplum est, quoniam admixta herba heliotropio quibusdam additis precationibus gerentem conspici negent. Gignitur in Cypro et Africa, sed melior in Aethiopia.eliotropium nomen accepit primo quod aestivo solstitio floreat, vel
Abbreviated transcription (Latin):
Embolismus. annus ẽ : qui
treilecĩ m̃ses lunares. id .ẽ.¬
habere monstrat᷑. Ipse est
reuelatus: in quo iubent᷑ hi
qͥlongius habitabant in scđo
m̃se pascha celebrare embo.¬
lismũ aũ nom̃ grecũ est. qđ
int̃precat᷑ latine suꝑaugm̃tũ:
eo qũ expleat numerũ annoꝵ
cõmuniũ. quindecĩ lunares
dies deesse cernuntur. Embo¬
lismi aũ anni. & cõmunes: sic
inueniuntur. Sienĩ aquarta
decima luna paschȩ p̃cedentis
nus. ẽ. Si trecenti quinquagin

Expanded text:
Embolismus annus est qui tredecim menses lunares, id habere monstratur. Ipse est revelatus, in quo iubentur hi, qui longius habitabant, in secundo mense pascha celebrare. Embolismus autem nomen Graecum est, quod interpretatur Latine superaugmentum; eo quod expleat numerum annorum communium, quibus undecim lunares dies deesse cernuntur. Embolismi autem anni et communes sic inveniuntur. Si enim a quarta decima luna paschae praecedentis ant anni trecenti quinquagin
Abbreviated transcription (Latin):
liseus: dĩ mei salus int̃pre-¬
tatur. Vocabulũ aũ ex fu¬
turi prȩsagio accepit. Deniq:
& multas uirtutes fecit : &
famẽ pellens. populũ a
morte saluauit.

Expanded text:
LISAEUS Domini salus interpretatur, vocabulum autem idem ex futuri praesagio accepit. Denique et multas virtutes fecit, et famem pellens populum a morte salvavit.
Abbreviated transcription (Latin):
Elogiũ. Elogia. laudeselectȩ
sũmatimq collectȩ : ut puta: Iisi¬
siquis in basȩ statuȩ. alicuius
laudes scribat : uł intitulo ima¬
gines. elogia dicuntur.

Expanded text:
logium. Eulogia laudes electae summatimque collectae, ut puta, si quis in basi statuae alicuius laudes scribat aut in titulo imaginis, eulogia dicuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
terest. Sinceritas facundiȩ
eloquentiũ . ẽ: effusa & in con¬
dita temeritas loquacium.
V nde & salustius. loquax ma¬
gis quã facundus: &cycero:
hunc loquacẽ esse habitũ. nun¬

Expanded text:
m. Sinceritas facundiae eloquentium est, effusa et incondita temeritas, loquacium. Vnde et Sallustius: «Loquax magis quam facundus». Et Cicero: «Hunc loquacem esse habitum, num
Abbreviated transcription (Latin):
qđ mali homines ñ gandere
uultis ut faciant uob̵ homi¬
nes. hȩc & uos facite illis Ex
ista ꝓprictate uerbi. qđ gau¬
diũ non dicit᷑. niss bonis : etiã
ꝓpħa loquit᷑ dicens. Non. ẽ.
gaudere impiis dicit dñs.

Expanded text:
m homines non gaudere, vultis ut faciant vobis homines, haec et vos facite illis. Ex ista proprietate verbi, qua gaudium non dicitur nisi in bonis, etiam propheta loquitur, dicens: Non est gauder
Abbreviated transcription (Latin):
manans germine. Inati
r Germaniȩ gentes dictȩ : qđ
sint immania corpora. i¬
manesq nationes : seuissi-¬
mis duratȩ frigoribus : quȩ
mores ex ipso cęli rigore
trager̃: feroces animi &
semꝑ indomiti: raptu ue-¬
nattiq uiuentes Horũ plu-¬
rimȩ gentes. uariȩ armis:
discolores habitu: linguis
dissonȩ : & origine uocabu¬
loꝵ incertȩ: ut dolerates
ansi fariȩ quadituringi mar¬
manni. bruteri. camasi.
cabulis. horrorẽ quendã
significat.
Germania. post scithiam
inferiorẽ. ad anubio int̃
dusi cingitur: a septentrione
Roccasi oceano Abortu uͦ
danuibio: ameridie reno flu¬
uio dpronitur. Terra diues
uuru ao populis numerosis li
pennȩ nocte ꝑlucent. Cii¬
sontes quoq: feras : eturos
atq alces parturit. Mittit
& gẽmas. cristallũ & sucinũ
callaicũ quoq iuridem: &
aũ germaniȩ. Suꝑior iuxta Ig̃¬
septentrionalẽ oceanũ : in¬
ferior circa renũ.

Expanded text:
t  Germaniae gentes dictae, quod sint immania corpora, immanesque nationes, saevissimis duratae frigoribus, qui mores ex ipso coeli rigore traxerunt; feroces animi, et semper indomiti, raptu venatuque viventes. Horum plurimae gentes, variae armis, discolores habitu, linguis dissonae, et origine vocabulorum incertae: ut Tolleraces, Amsivari, Quadi, Tungri, Marcomanni, Bruteri, Camasi, cabulis horrorem quemdam significaGermania post Scythiam inferiorem a Danubio inter clusa cingitur a septentrione et occasu Oceano, ab ortu vero Danubio, a meridie Rheno flumine dirimitur. Terra dives virum ac populis numerosis et pinnae nocte perlucent; bisontes quoque feras et uros atque alces parturit. Mittit et gemmas, crystallum et sucinum, callaicum quoque viridem, et due Germanie: superior iuxta septentrionalem oceanum, inferior circa Renum.
Abbreviated transcription (Latin):
gaudet suꝑ inquitatẽ : quasi
quisquã possit. suꝑ iniquita¬
te gaudere. Qma illi elatio÷
animi turbidi gestientis.
nongaudiũ. na hoc soli bo

Expanded text:
gaudet super iniquitatem : quasi quisquam possit super iniquitatem gaudere: quia illa elatio est animi turbide gestientis, non gaudium; nam hoc soli bo
Abbreviated transcription (Latin):
lisđr Geculi gechȩ dicunt᷑ fuisse::
qui ingenti agmine a locis suis
niuib conscendentes: loca
firtiũ inlibiam occupauer̃.
Et qr exxgets uenerant: diriua¬
to nomine getuli cognomina¬
ti st̃. Unde & opimo est apđ
gotos: ab antiqua cognatione
mauros consinguinitate ꝓ-¬
pinquos sibi uocare. A fricã
aũ initio habuere libies: inde
asti post hex getuli: postre¬
mũ mauri & numide:¬

Expanded text:
. Getuli Getae dicuntur fuisse, qui ingenti agmine a locis suis navibus conscendentes, loca Syrtium in Libya occupaverunt, et quia ex Getis venerant, derivato nomine Getuli cognominati sunt. Unde et opinio est apud Gothos ab antiqua cognatione Mauros consanguinitate propinquos sibi vocare. Africam autem initio habuere Libyes, deinde Afri, post haec Getuli, postremum Mauri et Numide
Abbreviated transcription (Latin):
linguȩ hebrȩȩ : in latinũ ser¬
monẽ uertere : Vbi nc̃ dicit᷑.¬
o uade in terrã excelsã : in
hebrȩo habet᷑ moria : qđ
aquila transtulit. ten . ua.¬
fane: hoc est lucidã : sim¬
uisionis. Aiunt ergo hebrȩi
hunc montẽ. eẽ in quo
postea tẽplũ conditũ est.
inarea areuna iebusei : sicut¬
& inparalipom inon scriptũ. ẽ:
& cȩperunt ȩdificare tẽplũ
inmense scđo. in scđa die m̃sis:
inmonte moria. Qui id circo
illuminans int̃pretat᷑ & lu¬
cens: quia ibi est abir. hoc
ẽ. oraculũ dĩ & lex : & sp̃s¬

Expanded text:
inguae Hebraeae in Latinum sermonem vertere. Ubi nunc dicitur, vade in terram excelsam, in Hebraeo habet, MORIA  , quod Aquila transtulit τὴν καταφανῆ, hoc est, lucidam: Symvisionis. Aiunt ergo Hebrhunc montem esse Moria, in quo postea templum conditum est in area Orne Jebusaei, sicut in Paralipomenon scriptum est: Et coeperunt aedificare templum in mense secundo, in secunda die mensis in montilluminans interpretatur, et lucens, quia ibi est Dabir, hoc est oraculum Dei et lex et S
Abbreviated transcription (Latin):
Gentiana. nom̃ sũpsit ut me¬
dici memorant. ab inuentore
radicib aristolociȩ similibus:
Nascit᷑ sub alpib atq gallaciȩ¬
Gentiles st̃. qui sine lege st̃: &
nondũ credider̃. Dicti aũ gen¬
tiles. quia ita st̃ ut fuer̃ geni¬
ti : idẽ. sic̃ in carne descende-¬
runt  sub peccato scilicet
idolis seruientes : & necdũ re-¬
generati. Proinde gentiles
primitus nuncupantur.
Ipsi dicuntur grece. aethnici
Edinici enĩ. ex greco inlatinũ
int̃pretantur gentiles : Ethnos
enĩ grece: gens dicitur. Post
fidẽ aũ non deberi uocari
gentes siue gentiles. eos qui
exgentib credunt : sicut post Tagłs¬
fidẽ dici non potest iudȩus:
essetis : hoc ẽ. infideles:¬

Expanded text:
Gentiana nomen sumpsit, ut medici memorant, ab inventore, radicibus aristolochiae similibus. Nascitur sub Alpibus atque GalatiGentiles sunt qui sine lege sunt, et nondum crediderunt. Dicti autem gentiles, quia ita sunt ut fuerunt geniti, id est, sicut in carne descenderunt sub peccato, scilicet idolis servientes et necdum regenerati. Proinde gentiles primitus nuncupantur: ipsi dicuntur Graece Ethnici. Ethnici ex Graeco in Latinum interpretantur gentiles. Ἔθνος enim Graece gens dicitur. Post fidem autem non debere vocari gentes sive gentiles eos qui ex gentibus credunt; sicut post fidem dici iam non potest Iudaeus, essetis,' hoc est, infideles
Abbreviated transcription (Latin):
rabilis magnitudo ẽ : quȩ
numeris archimeticȩ diuidi
potest. Magnitudines ratio¬
nales st̃ : quarũ mensuram
scire possumus: Irrationales
uͦ : quarũ mensura quantita.:¬
tis. cognita non habetur:
DEEIGURIS GEOMETRICȨ
Figurȩ solidȩ st̃ quȩ longitu¬
dine. latitudine. & altitudi¬
ne continentur: ut est ci¬
buse cuius species quinq
Inplano : quarũ circulus ẽ
figura plana quȩ uocatur
circũdata : cuius inmedio pun¬
ctus est. quo cuncta conuer
Quadri littera. figura est. iN
plano quadrata : quȩ sub.iiiiͦ.
rectis lineis iacet. plano pede :¬
Ortogoniũ: id ẽ. recti angulũ
figura plana. Est enĩ trian¬
gulũ: & habet angulũ rectũ:
Y sopleros. figura plana. rec¬
ta: & subter constituta pla-¬
Sphera . ẽ. figura in rotundũ lagłr¬
formata: partib: cunctis
ȩqualis. in solidũ est. sphe¬
Cibus ẽ. figura solida quȩ lon
sicut ortogonium.

Expanded text:
rabilis magnitudo est, quae rabilis magnitudo est, quae numeris arithmeticae dividi potest. Magnitudines rationales sunt, quorum mensuram scire possumus, inrationales vero, quorum mensurae quantitas cognita non habetur. De figuris geometriae . Figurae solidae sunt, quae longitudine, latitudine et altitudine continentur, ut est cubus, cuius species quinque in plano. Quarum prima circulus est figura plana, quae vocatur circumducta; cuius in medio punctus est, quo cuncta convergQuadrilatera figura est in plano quadrata; quae sub quattuor rectis lineis iacet, ita.o DOrthogonium, id est rectiangulum figura plana. Est enim triangulum et habet angulum rectum. Isopleuros, figura est plana, recta et subtiliter constitutaSphera est figura in rotundum formata, partibus cunctis equalis in solidum. Cubus est figura solida, que longsicut orthogonium.
Abbreviated transcription (Latin):
a quo nomine
acumine sapientiũ ꝑfeeba&
maris & cȩli & ueris spacta
metiuntur. ⁊ĩ ꝓuocati studi¬
ose acceper post terre dim̃¬
sone & cęli spacia quȩrere :
quanto int̃uallo luna ater¬
ris alima sol ipse distaret :
&usq aduerticẽ cȩli quanta
se m̃sura distenderet : sicq¬
int̃ualla ipsa. cęli orbisq am¬
bitũ ꝑnumerũ stadioꝵ ra¬
tione ꝓbabili distinxerunt:
Sed qr ext̾rȩ dim̃sione. hȩc dis¬
ciplina cepit exinitio sui: &
nom̃ seruabͥit. nã geometri-¬
ca : de terra & dem̃sura nun-¬
cupata.ẽ Terra enĩ grece.
ge. uocat᷑ : metra mensura.
uius disciplinȩ ars. continet
inse liniam̃ta. in t̃ualla : mag̃¬
nitudines: sed et figuras : &
infiguris dim̃siones & numeros:
eQuAbriꝑtita diuisione
inplanũ : in magnitudinem
numerabilẽ ÷ inmagnitudi¬
nẽ rationalẽ : & infiguras
solidas. Planȩ figurȩ st̃ quȩ¬
& longitudine. & latitudine
continent᷑ : quȩ st̃ iuxta pla-¬
tonẽ numero quinq Nume¬

Expanded text:
e acumine sapientium profecta et maris et caeli et aeris spatia metiuntur. Nam provocati studio sic coeperunt post terrae dimensionem et caeli spatia quaerere: quanto intervallo luna a terris, a luna sol ipse distaret, et usque ad verticem caeli quanta se mintervalla ipsa celi, orbisque ambitum per numerum stadiorum, ratione probabili distinxerunt: sed quia ex terre dimensione hec disciplina cepit, ex initio sui et nomen servavit. Nam geometria de terra et de mensura nuncupata est. Terra enim grece ge vocatur, metra mensura. Huius discipline ars continet in se lineamenta, intervalla, magnitudines et figuras, et in figuris dimensiones et numeros. De quadripertita divisione in planum, in magnitudinem numerabilem, in magnitudinem rationalem, et in figuras solidas. Planae figurae sunt, quae longitudine et latitudine continentur, quae sunt iuxta Platonem numero quinque. Nume
Abbreviated transcription (Latin):
ut greciȩ. asiȩ. Hinc & genti¬
litas dicitur: Gentes aũ: fa¬
miliȩ iuliȩ. claudiȩ Genus
uͦ. adqualitatẽ refertur :
ut pecoris. pomi:¬

Expanded text:
ut Graeciae, Assyriae. Hinc et gentilitas dicitur. Gentes autem familiae, ut Juliae, Claudiae. Genus vero ad qualitatem refertur, ut pecoris, pomi
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua. quȩ in nobis st̃. ferimꝰ
uͦ imposita nobis. ueluti onꝰ:
Sed uirgilius ꝑmixte utitur:
sidusq tela gerebat achates:
gerebat ꝓ ferre posuit.

Expanded text:
aliqua, quae in nobis sunt, ferimus vero imposita nobis, veluti onus. Sed Virgilius permiste utitur : Fidus quae tela gerebat Achates. Gerebat pro ferre posuit.
Abbreviated transcription (Latin):
Gerabotane. ideo agretis no.
men accepit : qđ remediis
acligam̃tis hominũ. & pu-¬
rificationib: sacerdotũ ap dgł
ta probaretur. Unde etiã
pontifices sacmen appella¬
bant. quasi sarcimen : hoc ÷ lisiđr
ueruena.

Expanded text:
erobotane ideo a Graecis hoc nomen accepit quod remediis ac ligamentis hominum et purificationibus sacerdotum a gentibus apta probaretur. Unde et eam pontifices sagmen appellabant, quasi sancimen; haec et verbena,
Abbreviated transcription (Latin):
Genus. aut agignendo. aut
ꝓgenerando dictũ: aut ade¬
finitione certoꝵ ꝓ̃gnatoꝵ:
ut nationes quȩ ꝓpriis cog¬
nationib t̃minatȩ gentes
appellant᷑. uocabula agente :
& uidentur declinata. Ge-¬
nitor. genitrix: agnati. ag

Expanded text:
Genus autem a gignendo et progenerando dictum, aut a definitione certorum prognatorum, ut nationes, quae propriis cognationibus terminatae gentes appellantuaec videntur declinata: genitor, genetrix, agnati, agn
Abbreviated transcription (Latin):
Geometricȩ disciplina. primũ
ab egyptiis reꝑta dicitur :
qđ undante nilo & omnib:
possessionib eiꝰ limo obductis:
mitiũ terrȩ diuidendȩ. ꝑ
lineas & m̃suras : nom̃ arti
dedit: Quȩ deinde longius

Expanded text:
Geometriae disciplina primum ab Aegyptiis reperta dicitur, quia inundante Nilo, et omnium possessionibus limo obductis, initium terrae dividendae per lineas et mensuras nomen arti dedit. Quae deinde longius
Abbreviated transcription (Latin):
lisiđr Genua. st̃ cõmixtiones femoꝵ
& crurũ. Et dicta genua: eo
qđ mutero sint genis obposita:
Cohȩrent enĩ ibi sibi: & cogna¬
genua dicuntur. Deniq cõ-¬
plicatũ gigni formariq ho¬
minẽ: ita ut genua sursũ
sint. quib: oculi formantur :
ut caui ac reconditi fint.
Ennius ait. Atq genua com¬
primat arta gena: Inde est
qđ homines. dũ ad genua se
ꝓsternunt : his tantũ lacri¬
mantur. Uoluit enĩ eosna-¬

Expanded text:
is. Genua sunt commissiones femorum et crurum; et dicta genua eo quod in utero sint genis opposita. Cohaerent enim ibi sibi, et cognagenua dicuntur. Denique conplicatum gigni formarique hominem, ita ut genua sursum sint, quibus oculi formantur, ut cavi ac reconditi fiant. Enniusinc. 14: Atque genua conprimit arta gena. Inde est quod homines dum ad genua se prosternunt, statim lacrimantur. Voluit enim eos na
Abbreviated transcription (Latin):
alamanni linteati : indi gẽ¬
matr᷑ persȩ sericati: seres
feretrati: armenu
Nonnullȩ etiã gentes: non solũ
inuestibus ⁊ sed & incorpore
aliqua sibi ꝓpria. quasi insig¬
nia uindicant: ut uidemus
cirros germanoꝵ: granos
aures: flauent capitib intextis
iete: nutent albani. albentib
crinib Mauros: habet tetra
nox corporis. Gallos candida
cutis: sine equis inertes extant
Alani : nec albr estigens. lictoꝵ
nom̃. a corpore : quos minutis
opifex acus punctis. & expres¬
sus nti uigraminis sucus i¬
cludit: ut has adsui specim̃
cicatrices ferat pictis artib:
maculosa nobilitas. Habet &¬
sexus institutã speciem habi¬
tus : ut inuiris tonsi capilli :
inmulierib redundantia cri¬
nium : qđ macime uirginib
insigne. ẽ: Quarũ & ornatus
ipsẽ. proprie sic ẽ ut concu¬
mulatus inuerticẽ. ipsã capi-¬
tis sui arcẽ. ambitu crinium
contegat :¬

Expanded text:
Alamanni, linteati Indi, gemAlamanni, linteati Indi, gemmati Persae, sericati Seres, pharetrati Armenii. Nonnullae etiam gentes non solum in vestibus sed et in corpore aliqua sibi propria quasi insignia vindicant: ut videmus cirros Germanorum, granos aures, flavent capitibus intectis Getae, nitent Albani albentibus crinibus. Mauros habet tetra nox corporum, Gallos candida cutis; sine equis inertes extant Alani; nec abest gens Pictorum, nomen a corpore, quod minutis opifex acus punctis et expressus nativi graminis sucus inludit, ut has ad sui, specimen cicatrices ferat, pictis artubus maculosa nobilitas. Habet et sexus institutam speciem habitus; ut in viris tonsi capilli, in mulieribus redundantia crinium, quod maxime virginibus insigne est; quarum et ornatus ipse proprie sic est, ut concumulatus in verticem ipsam capitis sui arcem ambitu crinium contegat