comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt nicħ cuiqiam eorum adũse¬
tur a quib dicta sunt. ⁊ maxĩe de
ũbis arthisinagogi de quib rogaũ
De duob cecis ⁊ muto demoniaco
que solus matłs dicit.
Ibi turbe misertꝰ misit discipłos¬
. suos danseis potestatem santtañ
prestandarũ.⁊ eis multa mandaint
ordinans quemadmodum uiuerẽt.
ubi querendum est quomodo ma¬
tłs marro ⁊ luce congruat. maxĩe
de uirga quam scłm matheũ dic̃
non ferendam. scđ̾m marchũ aũ
solam ferandamzi de habitii calci

Expanded text:
sunt, nihil cuiquam eorum aduersesunt, nihil cuiquam eorum aduersetur, a quibus dicta sunt, et maxime de uerbis ipsius archisynagogi, quibus rogauit De duobus caecis et muto demonio, quae solus Mattheus dicit. Ubi turbarum misertus misit discipulos suos dans eis potestatem sanitatum praestandarum et eis multa mandauit ordinans, quemadmodum uiuerent, ubi quaerendum est quomodo Mattheus Marco et et Lucae congruat maxime de uirga, quam secundum Mattheum dicit non ferendam, secundum Marcum autem solam ferendam, et de habitu cal
Abbreviated transcription (Latin):
q ieris: ialiis que uixta siuit quo
ordine narrentur a matheo & luca.
De trans firtatione eiꝰ ubidormunt. ĩ
nauicula:ide expulsis domoniis
quos ꝑmisit in porcos. quomͦ ea
que gesta uel dicta sunt conue¬
niant. int̾ matħm. marcum. &
lucam.
Ne paralitico citi dixit. dimittunt᷑
tibi pecc̃a⁊ tolle grabatũ tuũ. maxi¬
me uirum locꝰ ubi hoc factum ẽ.
comientat int̾ matheũ ⁊ marchũ
quia matheus dixit in crutatẽ
suam. marcus in cafarnaum. cuo¬
catione quoq mathei. utrum mar¬
co & luce qui dicunt. leuialfei
idem matheus congriat.
De coniuiuio ubi obiecium.ẽ. ei quod
tum peccatorib manducaret. & qd̵
non ienmarent discipłi eiꝰ. quod
in detur alius alios dicere.a quib
obiecium sit ide ũbis corumres¬
ponsisq dni. uirum matħs. mar¬
cus ⁊ lucas congruant.
De filia archismnagogi resuscitata:⁊
muliere que ttrigit fimbriam ue¬
stimenti eiꝰ. uttum ordo quo dicta

Expanded text:
que ieris, et aliis quae iuxta sunt, quo que ieris, et aliis quae iuxta sunt, quo ordine narrentur a Mattheo et Luca. De transfretatione eius, ubi dormiuit in nauicula, et de expulsis demonibus, quos permisit in porcos, quomodo ea quae gesta uel dicta sunt conueniant inter Mattheum. Marcum et Lucam. De paralytico, cui dixit: dimittuntur tibi peccata, et: tolle grabatum tuum, maxime, utrum locus, ubi hoc factum est, conueniat inter Mattheum et Marcum, quia Mattheus dicit in ciuitate sua, Marcus autem Capharnaum. De uocatione quoque Matthei, utrum Marco et Lucae, qui dicunt Leuin Alphei, idem Mattheus congruat. De conuiuio, ubi obiectum est ei, quod cum peccatoribus manducaret et quod non ieiunarent discipuli eius, quod uidetur alius alios dicere, a quibus obiectum sit, et de uerbis eorum responsisque domini, utrum Mattheus, Marcus et Lucas congruant. De filia archisynagogi resuscitate et muliere, quae tetigit fimbriam uestimenti eius, utrum ordo, quo dicta
Abbreviated transcription (Latin):
uomodo potuerint complens die¬
bus purgationis matris xp̃i. sicut
lucas dicit. ascendere cum illo in tẽ¬
plum adꝑagenda sollenpnia. si sccłm
matħm iam herodi ꝑ magos notũ
erar cum natũ ꝓ quo cum eum que¬
reret tot occidit infantes.
De u̾bis iohis inter om̃s .iiii.
De baptizato iħu.
De uerbis uocis que facta est de celo R¬
suꝑ baptiratum.
uomodo sccłm ioħm euangelistam.
dicat ioħs baptista. ego non nouerã
eum. cum scłm alios inuentat᷑. i am
nouerat eũ.
De temptato iħu. iG¬
De uocatione discipłorũ piscantiũ.
De tempore secessionis eiꝰ ingalileã.
De illo sermone quem ꝓliro quem se¬
cimdum matħm hũit in monte.
Quomodo dicat matłs centurioneui ad
eum accessisse pro puero suo cum hu¬
cas dicat quod amicos ad eum iise¬
De socro peri quo ordme narintũ sit.
De orame rerum quas post hoc̃ ñarͭ¬
rant. utrum nicħ inter se dissenti¬
ant. matħs. maichus lucas.
De illo qui ait dño. sequar te quoc̃u¬

Expanded text:
Quomodo potuerint conpletis dieQuomodo potuerint conpletis diebus purgationis matris Christi, sicut Lucas dicit, ascendere cum illo in templum ad peragenda sollemnia, si secundum Mattheum iam Herodi per magos notum erat eum natum, pro quo, cum eum quaereret, tot occidit infantes. De uerbis Iohannis inter omnes quattuor. De baptizato Iesu. De uerbis uocis, quae facta est de caelo super baptizato. Quomodo secundum Iohannem euangelistam dicat Iohannes baptista: ego non noueram eum, cum secundum alios inueniatur quod iam nouerat eum. De temtato Iesu. De uocatione discipulorum piscantium. De tempore secessionis eius in Galilaeam. De illo sermone prolixo, quem secundum Mattheum habuit in monte. Quomodo dicat Mattheus centurionem ad eum accessisse pro puero suo, cum Lucas dicat quod amicos ad eum miseDe socru Petri, quo ordine narratum sit. De ordine rerum, quas post hoc narrant, utrum nihil inter se dissentiant Mattheus, Marcus et Lucas. De illo qui ait domino: sequar te quocum
Abbreviated transcription (Latin):
idem sentiendo. uerũ c̃e conue¬
mentia scribendo in corpcris
ipsius unitate. g̾manã seruas¬
se concordiã. ExHCT NBER
cominemorent᷑.
cum de illius
sit natus s de uirgine marra.
Quomodo sit xp̃c filius daind. cum
ex ioseph filio dauid concubitu nõ
sit natꝰ.
enumerat. alios lucas.
triplicet.
Iuomodo mathei ordim congtuat
ordo lucȩ. que de conceptu ce de in¬
fantia uel pueritia xp̃i. aliis p̾ter¬
nittit alis conmemorat.
De orame p̃dicationis ioħis baptiste
Le duob herodib.
Quomoa matħs dicat tinuisse ioͦ¬
seph ire cum infante xp̃o in ierłm
in galileam ubi erat thetarcha he¬
rodes fr̃ eius.+
Quomodo dicat matheus iõ isse inga¬
lileam iosepli cum infante xͦ quia
timuit archelaũ ꝓ suo parit regnã¬
tem in ierłm. cum lucas dicat ides
isse ingalileam. quia ibi erat na
lenni paste cum illo puero. cum di¬
cat matheus. qd̃ metu arthelai ti¬
muerint illuc ire ab egipto redeũtes.

Expanded text:
idem sentiendo, uerum etiam conueidem sentiendo, uerum etiam conuenientia scribendo in corporis ipsius unitate germanam seruasse concordiam. . LIBER commemorantur, cum de illius sit natus, sed de uirgine Maria? Quomodo sit Christus filius Dauid, cum ex Ioseph filii Dauid concubitu non sit natus. enumerat, alios Lucas? triplicet? Quomodo Matthei ordini congruat ordo Lucae in his quae de conceptu et de infantia uel pueritia Christi alius praetermittit, alius commemorat. De ordine praedicationis Iohannis baptistae De duobus Herodibus. Quomodo Mattheus dicat timuisse Ioseph ire cum infante Christo in Hiein Galilaeam, ubi erat tetrarcha Herodes frater eius. Quomodo dicat Mattheus ideo isse in Galilaeam Ioseph cum infante Christo, quia timuit Archelaum pro suo patre regnantem in Hierusalem, cum Lucas dicat ideo isse in Galilaeam, quia ibi erat Nazschae cum illo puero, cum dicat Mattheus quod metu Archelai timuerint illuc ire ab Aegypto redeuntes?
Abbreviated transcription (Latin):
& apłos post ascensionem suã
misit. Omnib autem discipłis
funs ꝑ hominem quem assũp¬
sit. tanquam membris sui coe¬
poris caput est. Itaq cum il¬
li scripserunt quȩ ille ostend̃
&e dixit: nequaquam dicend̃¬
est quod ipse non scripfit. quan¬
doquidem membra enis id oꝑa¬
ta sint. quod dictante capite co¬
gnouerunt. Quicquid enm ille
de suis factis ce dictis nos legere
uoluit: hoc scribendum illis tã¬
quam suis manib imꝑauit.
Hoc unitatis consortium & in di¬
u̾sisis offitiis concordium mem¬
brorum. sub uno capite mini¬
sterium quisquis intellȩxerit:
non aliter accipier. quoduarrã
rit. quam sũpsam manũ dm̃
quam in ꝓprio corpore gestabat
scribentem conspexerit: Quam¬
ob rem illa potius iam uideamꝰ
qualia sint que purant euã¬
głistas sibimet scripsisse contͣ¬
ria. quod parum intelligenti¬
b uideri p̃.ut his questionib
dissolutis ex hoc qͦ appareat
illius capitis membra. nõ solũ

Expanded text:
et apostolos post ascensionem suam et apostolos post ascensionem suam misit. omnibus autem discipulis suis per hominem, quem adsumpsit, tamquam membris sui corporis caput est. itaque cum illi scripserunt quae ille ostendit et dixit, nequaquam dicendest, quod ipse non scripserit, quandoquidem membra eius id operata sunt, quod dictante capite cognouerunt. quidquid enim ille de suis factis et dictis nos legere uoluit, hoc scribendum illis tamquam suis manibus imperauit. hoc unitatis consortium et in diuersis officiis concordium membrorum sub uno capite ministerium quisquis intellexerit, non aliter accipiet quod narrantrit, quam si ipsam manum domini, quam in proprio corpore gestabat, scribentem conspexerit. quamobrem illa potius iam uideamus qualia sint quae putant euangelistas sibimet scripsisse contraria — quod pirum intellegentibus uideri potest —, ut his quaestionibus dissolutis ex hoc quoque appareat illius capitis membra non solum
Abbreviated transcription (Latin):
atq id quod ortum est recipiat
etuit̾atem. ꝑ fidem ueniendum
est adueritatem. quia omĩa que
in contrarium ꝑgunt. ꝑ aliquia
medium reducunt᷑.: Ab et̾ranisti¬
cia: temporalis inqunitas nos abi¬
enabat. Opus ergo erat media iꝰ¬
tia temporali. Que medietas. tẽ¬
poralis cẽt de unis. iusta de sũ¬
inis. atq ita se nec abrumpẽs
a sũmis:⁊ contemꝑans imis.
ua redderet summis. Ideo xͦͤ
mediator dei ⁊ hominum dic¬
tus est int̾ dm̃ immortalem &
hominem mortalem dĩ ce hõ
reconcilians hoĩem deo. manẽs
quod erat factus qͣuod non eiat.
Ipse est nobis fides in reb ortis.
ueritas inet̾nis. Hoc magnũ ⁊
menarrabile sacramentũ. Hoc
regnum ⁊ sacerdonum. antiqͥs
ꝑ propħiam reuelabatur. po¬
sitris eorum ꝑ euangłim p̃di¬
cat᷑. Oportebat enim ut aliq̃n
in omnib gentib redderetur
qđ diu ꝑ unam gentẽ ꝓmitte¬
batur. Proinde qui ꝓħas añ
descensionem suam pmisit. ip̃

Expanded text:
atque id quod ortum est recipiat atque id quod ortum est recipiat aeternitatem, per fidem ueniendum est ad ueritatem. et quia omnia quae in contrarium pergunt per aliquid medium reducuntur et ab aeterna iustitia temporalis iniquitas nos alienabat, opus ergo erat media iustitia temporali, quae medietas temporalis esset de imis, iusta de summis, adque ita se nec abrumpens a summis et contemperans imis ima redderet summis. ideo Christus mediator dei et hominum dictus est inter deum inmortalem et hominem mortalem deus et homo, reconcilians hominem deo, manens id quod erat, factus quod non erat. ipse est nobis fides in rebus ortis qui est ueritas in aeternis. Hoc magnum et inenarrabile sacramentum, hoc regnum et sacerdotium antiquis per prophetiam reuelabatur, posteris eorum per euangelium praedicatur. oportebat enim, ut aliquando in omnibus gentibus redderetur, quod diu per unam gentem promittebatur. proinde qui prophetas ante descensionem suam praemisit, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
nitas unus dis. ẽ: constiltum est
diuina ꝓuidentia mortalib qͦ¬
rum temporalis uita in reb o¬
tientib &e occidentib occupata
tenebat᷑. ut eadem ipsa di sapi¬
entia ad unitatem sue ꝑsone
homine assumpto in quo tem¬
poraliter nasceretur unieret.
moreretur. resingẽt congrtia sa¬
liti nt̃e dicendo &e faciendo. pa¬
gł̃is eremplum manendi. Nisi
ret ẽẽ quod non erat. mnquã ex
uita pessima & stulta. ail sapien.¬
tem atq optimam ꝑuenitet. ac ꝑ
hoc cum rebus eternis contem¬
plantium ueritas ꝑfruat᷑. rebus
autem ortis fides credentium de¬
bebatur. purgatur hõ ꝑ rerum
temporalium fidem. ut eternar̃
recipiat ueritatẽ. Nam & quidã
corum nobilissimus philosophꝰ
plato meum librum quem ti¬
meum uocant. sic ait. Quantũ
ad id quod ortum est et̾nitas
ualet. tantum ad fidem uerttaᷤ
Ouo illa sin sum sunt. et̾nitas¬
quod ortum est & fides. Ut gͦ
ab imis ad sumina reuocemur.

Expanded text:
nitas unus deus est, consultum est nitas unus deus est, consultum est diuina prouidentia mortalibus, quorum temporalis uita in rebus orientibus et occidentibus occupata tenebatur, ut eadem ipsa dei sapientia ad unitatem personae suae homine adsumto, in quo temporaliter nasceretur, uiueret, moreretur, resurgeret, congrua saluti nostrae dicendo et faciendo, pagelis exemplum manendi. Nisi ret esse quod non erat, numquam ex uita pessima et stulta ad sapientem adque optimam perueniret. ac per hoc, cum rebus aeternis contemplantium ueritas perfruatur, rebus autem ortis fides credentium debeatur, purgatur homo per rerum temporalium fidem, ut aeternarum percipiat ueritatem. nam et quidam eorum nobilissimus philosophus Plato in eo libro, quem Timaeum uocant, sic ait: quantum ad id quod ortum est aeternitas ualet, tantum ad fidem ueritas. duo illa sursum sunt, aeternitasquod ortum est et fides. ut ergo ab imis ad summa reuocemur
Abbreviated transcription (Latin):
de deo isrł potius urgeremus. qͥ
gentib colitur. & istorum sacri¬
legas uanitates ubiq iam eũtit.
benedici omnes gentes ꝓmise¬
rat ea que p̃dixit impleuit.
Ex quo intelligere debent. nec
xp̃m aliud de diis eorum uel
nosse uel docere potiisse. quã
scãm pollicitationem quam pa¬
trib fecit cum benedicerentur
onnes gentes: factum est ut¬
& ipse deus isrł um̃se terre uo¬
caretur nec discipłos erus a fi
magistri doctrina deinasse cũ
deos gentium coli ꝓ hibuerint
ne uel insensatis simulachris
supplicaremus. uel sotietatem
cum demonib haberemus. ł
creature potius quam creato¬
ri religiomᷤ obsequio seruiremꝰ.
Quaꝓpter cum sit ipse xp̃c sa¬
pientia dei ꝑ quam creata sunt
omina. cumq mille mentes ra¬
tionales siue angelorum siue ho¬
minum. nisi participatiõe ipsiꝰ
sapientes fiant. cin ꝑ sp̃m scm̃¬
ꝑ quem caritas in cordib nr̃is di¬
ffuuditur inheremts. que ni¬

Expanded text:
de deo Israhel potius urgeremus, quide deo Israhel potius urgeremus, quigentibus colitur et istorum sacrilegas uanitates ubique iam euertit, benedici omnes gentes promiserat, ea quae praedixit impleuit. ex quo intellegere debent nec Christum aliud de dis eorum uel nosse uel docere potuisse, quam secundum pollicitationem, quam patribus fecit, cum benedicerentur omnes gentes, factum est, ut et ipse deus Israhel uniuersae terrae uocaretur, nec discipulos eius a sui magistri doctrina deuiasse, cum deos gentium coli prohibuerint, ne uel insensatis simulacris supplicaremus uel societatem cum demoniis haberemus uel creaturae potius quam creatori religionis obsequio seruiremus. Quapropter, cum sit ipse Christus sapientia dei, per quam creata sunt omnia, cumque nullae mentes rationales siue angelorum siue hominum nisi participatione ipsius sapientes fiant, cui per s quem caritas in cordibus nostris diffunditur, inhaeremus, quae tri
Abbreviated transcription (Latin):
tant. ne magis nos unde ampliꝰ
xp̃i potestas laudenir admo¬
neant. Multa hinc dicẽm. iisi
me iam librum istum conclube¬
rede atq ail ꝓpositam intentio¬
nem redite suscepti oꝑis neces¬
sitas cogeret. Cum enim euan¬
glicas questiones ubi uidentur
quib dam quatuor euangeliste
non unterẽe constare. soluere ag¬
grederer. ut potui exposui intẽ¬
tionib singulor. primo michi di¬
scuciendum occurrit qđ non¬
nulli querere solent. cur ipsuuiᷤ
xp̃i nulla scripta ꝓferamus. sta
enim uolunt & ip̃m credi nes¬
cio quid aliud scripsisse qd̃ dili¬
gunt. nicħq sensisse contra de¬
os suos. s eos ponus magico ri¬
ni coluisse. ⁊ discipłos eius non
solum de illo fuisse mentitos
dicendo illum dm̃ ꝑ quem fac¬
ta sunt ommia. cum aliud m¬
cħ quam homo suerit. quam¬
unis excellentissime sapientie ue¬
rum etiam Le diis eorum non
hoc docusse quod ab illodidi¬
cissent. Unde factum est ut eos

Expanded text:
tant, ne magis nos unde amplius tant, ne magis nos unde amplius Christi potestas laudetur admoneant. Multa hinc dicerem, nisi me iam librum istum concludere adque ad propositam intentionem redire suscepti operis necessitas cogeret. cum enim euangelicas quaestiones, ubi uidentur quibusdam quattuor euangelistae non inter se constare, soluere adgrederer, ut potui expositis intentionibus singulorum primo mihi discutiendum occurrit, quod nonnulli quaerere solent cur ipsius Christi nulla scripta proferamus. ita enim uolunt et ipsum credi nescio quid aliud scripsisse quod diligunt nihilque sensisse contra deos suos, sed eos potius magico ritu coluisse, et discipulos eius non solum de illo fuisse mentitos dicendo illum deum, per quem facta sunt omnia, cum aliud nihil quam homo fuerit quamuis excellentissimae sapientiae, uerum etiam de dis eorum non hoc docuisse quod ab illo didicissent. unde factum est, ut eos
Abbreviated transcription (Latin):
tum celebritate placandam. in
quib ludis tanta exhiberi tur¬
pitudo consueuit. ut in coru
comꝑatione ceteri honesti sint.
A quib tanen etiam ipsis agen¬
dis uiribom ꝓhibent᷑. Que ista
est tlora mater. qualis dea est.
quam celebrior.⁊ habenis effu¬
sioribus laxata ꝓpiciat &e conci¬
liat turpitudo. Quanto iam ho¬
nestius in scenam roscius intra¬
bat. quam cicero deam talem co¬
lebar: Si diminuta rerũ copia
que i hec celebranda fundunt᷑.
dn gentiuni offendumt᷑ apparet
quales sint qui talib delectant᷑.
Si autem ipsi irati ista minurĩt.
utilius uascuntur quam placã¬
tur. Quaꝓpter aut philosophoᷤᷤ
suos arguant qui taliam luxu¬
riosis hominib rep̃henderunt.
aut deos suos frangant qui ta¬
la de suis cultorib eregerunt si
tamen iam inuenuint uł quos
frangant. uel quos abscondant.
Xp̃ianorum uͦ temporib defe¬
cium rerum scd̾arum. quo in
turpia & noxia defluebant.
blasphemare imputare desis¬

Expanded text:
rum celebritate placandam. in rum celebritate placandam. in quibus ludis tanta exhiberi > turpitudo consueuit, ut in eorum conparatione ceteri honesti sint, a quibus tamen etiam ipsis agendis uiri boni prohibentur. quae ista est Flora mater, qualis dea est, quam celebrior et habenis effusioribus laxata conciliat et propitiat turpitudo? quanto iam honestius in scaenam Roscius intrabat, quam Cicero deam talem colebat? si deminuta rerum copia, quae in haec celebranda funduntur, di gentium offenduntur, apparet, quales sint qui talibus delectantur. si autem ipsi irati ista minuunt, utilius irascuntur quam placantur. quapropter aut philosophos suos arguant, qui talia in luxuriosis hominibus reprehenderunt, aut deos suos frangant, qui talia de suis cultoribus exegerunt, si tamen iam inueniunt uel quos frangant uel quos abscondant; Christianorum uero temporibus defectum rerum secundarum, quo in turpia et noxia diffluebant, blasphemando inputare desis
Abbreviated transcription (Latin):
lagant ea reprehendentium. q̃
nunc eis etiam recusantib &
murmurantib subtraunt᷑. tũ
uͦ magnam laudem reꝑient
eis minintur felicitatis. nisi qd̃
pessime luxurioseq abutebat᷑
in magnam creatoris iniuriã:
nisi forte hinc sunt tempora
mala. quia ꝑ om̃s pene ciuita¬
tes cadunt theatra. Cauee tur¬
pitudinim ⁊ publice ꝓfessiões
flagitiorum cadrint:⁊ fora ꝑ
menia. in quib demonia cole¬
baut᷑. Unde enim cactunt uisi
inopiaterum. quarum lasciuo
& sacr ilego usu constructa sũt
Nonne citero cum ẽorum rosti¬
um quendam laudaret histri¬
onem. ita ꝑitum dix̃. ut solus
dere: quid aliud aptissime ostẽ¬
dens. nsi illam cenam ẽẽ tam
turpem. ut tanto minus ibi hõ
eẽ debeat. quanto fuerit mag̃
uir bonus. Et tamen dii ear
tali dedecore placabant᷑. quale
a uiris bonis remouendum cẽ
censebant. Est etiam hinic eiꝰ¬
dem ipsus: riceronis aꝑta confes¬
sio. ubi ait floram matrem ludo¬

Expanded text:
legant ea reprehendentium quae legant ea reprehendentium quae nunc eis etiam recusantibus et murmurantibus subtrahuntur, tum uero magnam laudem repperient eis minuitur felicitatis, nisi quod pessime luxurioseque abutebantur in magnam creatoris iniuriam? nisi forte hinc sunt tempora mala, quia per omnes paene ciuitates cadunt theatra, caueae turpitudinum et publicae professiones flagitiorum, cadunt et fora uel moenia, in quibus demonia colebantur. unde enim cadunt nisi inopia rerum, quarum lasciuo et sacrilego usu constructa sunt? nonne Cicero eorum cum Roscium quendam laudaret histrionem, ita peritum dixit, ut solus dere? quid aliud apertissime ostendens nisi illam scaenam esse tam turpem, ut tanto minus ibi homo esse debeat, quanto fuerit magis uir bonus? et tamen di eorum tali dedecore placabantur, quale a uiris bonis remouendum esse censebat. est etiam hinc eiusdem ipsius Ciceronis aperta confessio, ubi ait sibi Floram matrem ludo
Abbreviated transcription (Latin):
uel oracula demoñ: Cur nõ
profertur ex istius modi anti¬
quis libris admonitum aliqͥd
& p̃dictum contra xp̃ianã fidẽ.
& contra ꝓpharum mõrum ex¬
pressamiam momnib gentib
tam ꝑspicuam ueritatẽ: Offẽ¬
cdumis inquiunt deos nõs ce
deserunt nos: ideo aduersus
marum rerum felicitas defessa
& diminuta dilabitur. Hoc sͥ
legant.ex libris uatum suorũ. s
dorum suorum uolunt fuisse
cultorem. saltem ds̃ isrł imꝑbatꝰ
&e detestatus sit: quem constat
istorum eu̾sorem. S nunquã ħ
ꝓferent: nisi quod modo forte¬
confrerint. Quod cum ꝓtulerĩt.
apparebit eo ipso quod tanta reᷤᷤ
tam ignota ꝓferetur. que utiq
debuit ante quam hoc quod p̃¬
dictum ẽ accidisset in dorum
templis omnũ gentium recita¬
ri. ut p̾struerent᷑. ⁊ p̃monerẽt᷑
qui nunc nolunt ẽẽ xp̃rani. De¬
inde quod de felicitatis huma
narum terum diminutione ꝑ
xp̃iana tempora conquerunt᷑.
si libros philosophorum suorũ

Expanded text:
uel oracula demonum? cur non uel oracula demonum? cur non profertur ex huius modi antiquis libris admonitum aliquid et praedictum contra christianam fidem et contra prophetarum nostrorum expressam iam in omnibus gentibus tam perspicuam ueritatem? offendimus, inquiunt. deos nostros et deseruerunt nos, ideo aduersus manarum rerum felicitas defessa ac deminuta dilabitur. hoc siblegant ex libris uatum suorum, sed , quia eum deorum suorum uolunt fuisse cultorem, saltem deus Israhel inprobatus et detestatus sit, quem constat istorum euersorem. sed numquam hoc proferent, nisi quod modo forteconfiuxerint. quod cum protulerint, apparebit eo ipso certe, quod tanta res tam ignota profertur, quae utique debuit, antequam hoc quod praedictum est accidisset, in deorum templis omnium gentium recitari, ut praestruerentur --et praemonerentur qui nunc nolunt esse Christiani. Deinde quod de felicitatis rerum humanarum deminutione per christiana tempora conqueruntur, si libros philosophorum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
eam. ip̃ ds̃ ifrł uniũse t̾re iam
uocetur discipłi xp̃i fiuxerunt.
quod propħe quorum libri nc̃
inmanib inumicorũ xp̃i habẽ¬
tur. tam longe ante quam xp̃c
filius hominis fieret p̃dixerũt:
Hinc gͦ intelligant quod ne
tardissimis quidem atq obtũ¬
sississus. obscurum dubnimue
relinquitur. Hinc inquam
intelligant. xp̃i ꝑũsi laudato¬
teszi xp̃iane religionis execrato¬
res. etiam xp̃i dͥispłos contra dõs
corum ea didicisse arq docinse
que doctrina continet. xp̃i. qr
lere uolunt. abominanda ar¬
deus uniuierse terrȩ. sicut tã¬
inira dementia suspicantur de¬
os eorum coluisse. ac per hos
eum tanta potuisse. nunquid
& deus isrł deos eorum coluit.
qui de se per omnes gentes co¬
lendo & de illis abominandis
atq euertendis per xp̃m quod
promisit. impleuit: Ubi sũt
dui eorum: ubi uaticima fana¬
ticorum⁊ ⁊ dutinationes phito¬
inime Ubi augurra ł auspicia. ł auruspicia

Expanded text:
eam, ipse deus Israhel uniuersae terrae iam eam, ipse deus Israhel uniuersae terrae iam uocetur, discipuli Christi finxerunt, quod prophetae, quorum libri nunc in manibus inimicorum Christi habentur, tam longe ante quam Christus filius hominis fieret praedixerunt?- Hinc ergo intellegant, quod ne tardissimis quidem adque obtunsissimis obscurum dubiumue relinquitur, hinc, inquam, intellegant Christi peruersi laudatores et christianae religionis exsecratores etiam Christi discipulos contra deos eorum ea didicisse adque docuisse quae doctrina continet Christi, qlere uolunt, abominanda addeus uniuersae terrae, sicut tanristum mira dementia suspicantur deos eorum coluisse ac per hos eum tanta potuisse, numquid et deus Israhel deos eorum coluit, qui de se per omnes gentes colendo et de illis abominandis adque euertendis per Christum quod promisit impleuit? ubi sunt di eorum? ubi uaticinia fanaticorum et diuinationes pythonum? ubi auguria uel auspicia uel haruspicia
Abbreviated transcription (Latin):
tiones ⁊ linguas occupans: ut
longius quam romam imꝑii
iura tendunt᷑ usq in ꝑsas ce
indos. aliasq barbaras g̃s fum¬
niculos porrigat. ut in dexiram
fictos xp̃ianos. in tam multis po¬
płis nomen eius extendatur. ii
semen enis hereditet gentes. ut
cninites que ueib dei cultu &
a uera religione deserte fuerãt
iam nunc in habitet: Ut non
timuerit hominum intnas &e
furias. quando in sangume ma¬
rtirum. tanquam honore pur¬
pureo uestiebatur. ut p̃ualeret
tam multis tamq uehementi¬
b ce potentib ꝑsecutorib suis:
ut non erubesc̾et quod detesta¬
bilis fuerit. quando magnum
erat crimen fieri uel ẽẽ xp̃iañ.
ut confusionem in ꝑpetitũ obli¬
inscatur. quia ubi abundaue¬
rat pect̾m suꝑhabundauit
grã: ut ignominie uiduitatis
sue memor non sit. gura parilu¬
lum derelicta & obprobriis sub¬
iecta. tam eminenti gła reflore¬
scit: Nunquid postremo ut
dñs qui fecit eam &e̾ a domina¬
tu diaboli & demonum eruit

Expanded text:
tiones et linguas occupans, ut tiones et linguas occupans, ut longius, quam Romani imperii iura tenduntur, usque in Persas et Indos aliasque barbaras gentes funiculos porrigat, ut in dextram fictos Christianos in tam multis populis nomen eius extendatur, ut semen eius herodite gentes, ut ciuitates, quae a uero dei cultu et a uera religione desertae fuerant, iam nunc inhabitet, ut non timuerit hominum minas et furias, quando in sanguine martyrum tamquam honore purpureo uestiebatur, ut praeualeret tam multis tamque uehementibus et potentibus persecutoribus suis, ut non erubesceret quod detestabilis fuerit, quando magnum erat crimen fieri uel esse Christianum, ut confusionem in perpetuum obliuiscatur, quia, ubi abundauerat peccatum, superabundauit gratia, ut ignominiae uiduitatis suae memor non sit, quia paululum derelicta et obprobriis obiecta tam eminenti gloria reflorescit? numquid postremo, ut dominus, qui fecit eam et a dominatu diaboli et demonum eruit
Abbreviated transcription (Latin):
catiis est uehement̃. Nempe
iam mirantur gs multe suꝑ
eum. tam continuerunt. reges
os suum. quos adũsus xp̃ianoᷤᷤ
leges seuissimas ꝓmulgabant.
Nempe quib non est mintratũ
de illo iam uident:⁊ qui non
dierunt ip̃m esaiam propħam¬
loquentẽ. iam in litt̾is enis de qͦ
ista sit loquutus intelligunt.
Nam in ipsa gente iuidõrum. qͥs
credit auditui ꝓħarum: Aut
reuelatum.ẽ. quando manib
ditate possidet multos & forti¬
um partitur spolia. cum ea qͦ
diabolus.⁊ demones posside¬
bant ꝑ eccłarum suarum fa¬
bricas:i quoslibet necessarios u¬
sus. illis expulsis proditisq di¬
stribint. Quid gͦ ad hec dicũt
ꝑ ꝓphas tanto ante p̃dicerent᷑.
xp̃c magicis artib fecit. aut
discipłi enis ita fir̾erunt:
Nunquid ut delectetur eccła
diffusa ꝑ g̃s quondam sterilis.
minc inpłib filiss. quam illa
smagoga que legem snie uegẽ
ceꝑat: Numquid ut dilatet
locum tabernaculi sir. om̃s na¬

Expanded text:
catus est uehementer. nempe catus est uehementer. nempe iam mirantur gentes multae super eum. iam continuerunt reges os suum, quo aduersus Christianos leges saeuissimas promulgabant. nempe quibus non est nuntiatum de illo, iam uident, et qui non dierunt ipsum Esaiam loquentem, iam in litteris eius, de quo ista sit locutus, intellegunt. nam in ipsa gente Iudaeorum quis credidit auditui prophetarum, aut reuelatum est, quando manibus ditate possidet multos et fortium partitur spolia, cum ea quae diabolus et demones possidebant per ecclesiarum suarum fabricas et quoslibet necessarios usus illis expulsis proditisque distribuit. Quid ergo ad haec dicunt per Prophetas tanto ante praedicerentur, Christus magicis artibus fecit, aut discipuli ejus ista finxerunt. Numquid ut delectetur Ecclesia diffusa per gentes quondam sterilis, nunc in pluribus filiis, quam illa synagoga, quae legem siue regem perat, numquid, ut sic dilatet locum tabernaculi sui omnes na
Abbreviated transcription (Latin):
Ignomine iuduitatis tue ñ
cris memor. quia ego sum dr̃s
qui facio te. dñs nomen ei. &
qui eruit te ipse deus ifrł unũ¬
se terre uocabitur. Quid contra
hanc euidentiam expressionẽ¬
q rerum ⁊ p̃dictarum ⁊ im¬
pletarum dici porest:: Si de xͥ
natiuitate discipłos putant
ne dubitabunt: Resurrexis¬
se non solent credere. At illa
omnia ab hominib humana
ꝑpessum etiam libent᷑ credt̃.¬
quia hoĩem tm̃modo credi
uolunt. Ille itaq sicut ouis ad
immolandum ductus. ille int̃
iniquos deputatus. ille uulne
riata.ẽ. nec magni estimata. pal¬
mis cesa ⁊ sputis illita. cuiꝰ defor¬
mis in cruce positio. ille ab mi¬
quitatib popłi isrł. ductus ad
mortem. ille qui non habebat
spetiem neq decorem quando
colaphis ꝑcutiebatur. quando
spus coronabatur. qũo pen¬
ddens irridebatur. ille qui sicut
agniis coram tondente non ht̃
uocem. sic non aꝑuit os suum.
cum ei diceretur ab insultanti
iam exaltatus ẽ. iam honorifi¬

Expanded text:
ignominiae uiduitatis tuae non ignominiae uiduitatis tuae non eris memor, \'quoniam ego sum dominus qui facio te, dominus nomen ei, et qui eruit te ipse deus Israhel uniuersae terrae uocabitur. Quid contra hanc eaidentiam expressionemque rerum et praedictarum et impletarum dici potest? si de Christi diuinitate discipulos eius putant ne dubitabunt? resurrexisse non solent credere; at illa omnia ab hominibus humana perpessum etiam libenter creduntquia hominem tantummodo credi uolunt. ille itaque sicut ouis ad immolandum ductus, ille inter iniquos deputatus, ille uulnerriata. est nec magni aestimata, palmis caesa et sputis inlita, cuius deformis in cruce positio, ille ab iniquitatibus populi Israhel ductus ad mortem, ille qui non habebat speciem neque decorem, quando colaphis percutiebatur, quando spinis coronabatur, quando pendens inridebatur, ille qui, sicut agnus coram tondente non habet uocem, sic non aperuit os suum, cum ei diceretur ab insultantibiam exaltatus est, iam honorifi
Abbreviated transcription (Latin):
re illum de plaga sua.Si dede¬
ritis uos ob delicta urã amnã
urãm: uidebitis semen longis¬
sime uite. Et uult dñs aufer¬
re a dolorib animam eiꝰ. osten¬
dere illi lucem.⁊ figurare ꝑ sen¬
sum. Iustificare iustum. bñ ser
iuentem plurib ⁊ peccata illor
ip̃ sustinebit. Propterea ip̃ he¬
ditabit complures. ⁊ fortium par¬
tietur spolia. Propter quod tra
iniquitates eorũ traditus est.
Delectare steriis que ñ paris.
erulta ce dama q non par¬
turis: qm̃ multi filii deserte.
magisquam eius que ht̃ uirũ.
dixit enim dñs. Dilata locum
tab̾nacłi nu:i auleas tuas con¬
finge. non est quod parcas. Por¬
rige longnis funiculos ⁊ palos
ualidos constitue. enam atq
etiam in dextram atq simistrã
partem extende. Semenemm
tuum heditabit t̾ram. ⁊ ciuita¬
tes que deserte erant inhabita¬
bit. Non est quod metuas. pre¬
ualebis enim. nec erubescas qd̃
detestabilis fueris. Confusionẽ
enim in ꝑpenium obliuisceris.

Expanded text:
re illum de plaga. si dedere illum de plaga. si dederitis uos ob delicta uestra animam uestram, uidebitis semen longissimae uitae. et uult dominus auferre a doloribus animam eius, ostendere illi lucem et figurare per sensum, iustifuientem pluribus, et peccata illorum ipse sustinebit. "propterea ipse hereditabit complures et fortium partietur spolia, propter quod tradiniquitates eorum traditus est. \'Delectare sterilia, quae non paris, exsulta et clama, quae non parturis, quoniam multi filii desertae magis quam eius quae habet uiDixit enim Dominus: Dilata locum tabernaculi tui, et aulas tuas confige; non est quod parcas, porrige longius funiculos, ualidos constitue. etiam adque etiam in dextram adque sinistram partem extende. semen enim tuum hereditabit gentes, et ciuitates quae desertae erant inhabitabis. non est, quod metuas, praeualebis enim, nec erubescas, quod detestabilis fueris. confusionem enim in perpetuum obliuisceris.
Abbreviated transcription (Latin):
plaga.⁊ qui sciat ferre infir¬
initates. ꝓpter quod &e auer¬
tit se. Pacies eius iniuriata ẽ.
nec magni estimata ẽ. Hic in¬
firmitates nias portat.⁊ ꝑ nob̾
in dolorib ẽ. Et nos eristima¬
uimus illum in dolorib eẽ. ce
in plaga ⁊ in pena. Ipse autem
uulneratus ẽ. propt᷑ peca nr̃a.
&e infirmatus est p̃p iniquita¬
tes mãs. Eruditio pacis nr̃e in
eum. liuore eissanati sumꝰ.
Omnes ut oues errauimus. &
dñs tradidit illum pro pacis
nũis. Et ip̃ qm̃ male tactatus
est: non apperuit os. Ut ouis
ad iminolandũ ductus est c
ut agnus ante eum qui se tõ¬
deret fint sine uoce. sic non a¬
peruit os suum. In humilitate
sublatum est iuditium eiꝰ. Gña
tionem enis quis enarrabit.
Qm̃ tolletur de terra uita eiꝰ.
Ab iniquitatib popłi mei ductꝰ
est ad mortem: Oabo ergo ma¬
los ꝑꝑ sepulturam eius ⁊ dnn¬
tes propt̾ mortem eius. Ob hoc
quo iniquitatem ñ fecerit. nec
dolum ore suo: dñs uult puiga¬

Expanded text:
plaga et qui sciat ferre infirplaga et qui sciat ferre infirmitates, propter quod et auertit se facies eius, iniuriata est nec magni aestimata est. Hic infirmitates nostras portat et pro nobis in doloribus est. et nos existimauimus illum in doloribus esse et in plaga et in poena. ipse autem uulneratus est propter peccata nostra et infirmatus est propter iniquitates nostras. eruditio pacis nostrae in eum, liuore eius sanati sumus. "omnes ut oues errauimus et dominus tradidit ilium pro peccatis nostris. et ipse quoniam male tractatus est, non aperuit os; ut ouis ad immolandum ductus est, et ut agnus ante eum qui se tonderet fuit sine uoce, sic non aperuit os suum. In humilitate sublatum est iudicium eis quis enarrabit? quoniam tolletur de terra uita eius. ab iniquitatibus populi mei ductus est ad mortem. dabo ergo malos propter sepulturam eius et diuites propter mortem eius, ob hoc quod iniquitatem non fecerit nec dolum ore suo. dominus uult purga
Abbreviated transcription (Latin):
fior scõrum multitudo ꝓuenit.
Ita gͦ dicit esaras. incipiens ab
huumilitate. xp̃i.⁊ se postea cõ¬
uertens ad alloquendam ec¬
cłiam aisq ad eum ũsum quẽ
cõminemorauimus uͥ ait. &
qui eruit me ip̃ deus ifrł um
ũse terre uocabitur. Ecce in¬
quit in intellectum erit puer
m̃s ⁊ exaltabitur & honorofica¬
bitur uehement̃. Quom᷑ mul¬
tiplicabuntur suꝑ te: sic tam̃
& honesta uidebr̃ ab hominibꝰ
species tua.:⁊ honor tuus ab
hominib. Ita enim mirabũt᷑
gentes multe suꝑeum. & cõ¬
tinebunt reges os suum q̃m̃¬
quibus non est annuntiatũ
de illo uidebunt.⁊ qui non au¬
audierunt intelligent. Oñe qͥs
credidit audiui nr̃o: Et bra¬
chium dm̃i cui reuelatum est:
Nuntiauimus coram illo ut
puer. ut racdix in t̾ra sicienti.
Non est sp̾es illi neq honor. &̾
iudimmus illum:⁊ non habuit
sp̃em neq decorem. s uultus eiꝰ
abiectus ⁊ deformis positio eius
ab omnib hominib. Homo ĩ

Expanded text:
osior sanctorum multitudo provenit. osior sanctorum multitudo provenit. Ita ergo dicit Isaias, incipiens ab humilitate Christi, et se postea convertens ad alloquendam Eciam usque ad eum uersum, quem commemorauimus, ubi ait: et qui eruit te ipse deus Israhel uniuersae terrae uocabitur: "Ecce, inquit, in intellectu erit puer meus et exaltabitur et honorificabitur uehementer. "quomodo multi mirabuntur super te, sic tamen et inhonesta uidebitur ab hominibus species tua et honor tuus ab hominibus. "ita enim mirabuntur gentes multae super eum et continebunt reges os suum, quonquibus non est nuntiatum de illo uidebunt et qui non audierunt intellegent. \'Domine, quis credidit auditui nostro? et bracchium domini cui reuelatum est? \'nuntiauimus coram illo ut puer, ut radix in terra sitienti; non est species illi neque honor. et uidimus illum, et non habuit speciem neque decorem; \'sed uultus eius abiectus et deformis positio eius ab omnibus hominibus. homo in
Abbreviated transcription (Latin):
gruo tempore impleuit. Cer¬
te enim si iam ds ifrł. deus u¬
niu̾se terre uocatur. nocesse. ẽ.
ut fiat quod iussit. qño qͥ
iussit innotuit. Quia uͦ per
cłia eius ꝑ orbem infundere¬
tur. ⁊ ꝑ ipsam deus isrł uni¬
uerse terre uocaretur. paulo
suꝑius apud cundem ꝓpħã
legant qui uolunt. inmo &e
a me commemoretur.Neq
enim ita longum est. ut opor¬
teat p̃temitti. dicuntur em̃
multa de p̃sentia ⁊ humilita¬
te ce passione xp̃ii corpore eiꝰ
cui caput ẽ i. de eccłia enis
cum appellatur tanqiam ste¬
rilis. que non pariebat. Per
multos entmi annos eccłia q̃
simira erat in ominb genti¬
b in filils suis hoc est inscĩs fu¬
is non apparint nundum xͦ¬
filios deserte futos quam eius
que ht̃ uirum. Cum uiri no¬
mine significata. ẽ: lex uel tex
quem accepit prims popłs
ifrł. nec acceꝑant gentes legẽ
eo temꝑe quo ꝓpha loquebat᷑
neq tex xp̃ianorũ apparuerat
a dhuc gentib ex quib tamen
gentib longe fertitior & mimõ¬

Expanded text:
gruo tempore impleuit. certe enim si iam deus Israhel deus uniuersae terrae uocatur, necesse est, ut fiat, quod iussit, quando qui iussit innotuit. quia uero peclesia eius per orbem diffunderetur et per ipsam deus Israhel uniuersae terrae uocaretur, paulo superius aput eundem prophetam legant qui uolunt, immo et a me commemoretur. neque enim ita longum est, ut oporteat praetermitti. dicuntur enim multa de praesentia et humilitate et passione Christi et corpore eius. cui caput est, id est ecclesia eius, cum appellatur tamquam sterilis, quae non pariebat. per multos enim annos ecclesia. quae futura erat in omnibus gentibus in filiis suis, hoc est in sanctis suis, non apparfilios desertae futuros, quam ejus quae habet virum; cujus viri nomine significata est Lex, vel Rex quem accepit primus populus Israel: nec acceperant gentes Legem eo tempore, quo propheta loquebatur; neque Rex Christianorum apparuerat adhuc Gentibus, ex quibus tamen Gentibus longe fertilior et numer
Abbreviated transcription (Latin):
se legisse apua nescio quemphi¬
lopłm. quo ex his quod indĩ
in sius satramentis agent. inte¬
llexisse quem deum cołent. Pro¬
positum inquit istorum elem̃¬
torum quib iste uisibilis &̾ cor¬
poreus mundus extructus est.
qm̃ scripturis scĩs propharum
euis. aꝑta ostendatur illum de¬
um ẽẽ preceptum ẽẽ popło ifrł¬

Expanded text:
se legisse aput nescio quem phise legisse aput nescio quem philosophum, quod ex his quae Iudaei in suis sacramentis agerent intellexisset, quem deum colerent: praepositum, inquit, istorum elementorum, quibus iste uisibilis et corporeus mundus extructus est, cum scripturis sanctis prophetarum eius aperte ostendatur illum deum colendum praeceptum esse populo Isr
Abbreviated transcription (Latin):
exaltabitur dñs solus in ista die.
q manib fabricata omĩa. absco¬
dent in speluncis ⁊ in scissuris pe¬
trarum.⁊ in cauernis trre a faci¬
e umoris dñi. ⁊ a maiestate unntu¬
tis eius. cum exurrexerit confrĩ¬
gere terram. Ila enum die ꝓiciet
abominationes aureas ⁊ aigente¬
as. que fecerunt ut adorarent
suꝑuacanea ⁊ noxia. ut intrarẽt
in foramina solide petre. ⁊ in sci¬
ssuras petarũ a facie dm̃ fumꝑiᷤᷤ
& a maiestate uirtuns eiꝰ. cum
exuri ȩxerit cõminuere t̾ram.
Quid dicunt de isto dõ saboth:
quomaiterp̃tatur d̾s uirtutũ
uel ereiutuum. quia illi serui¬
unt uirtutes uel ȩxeititus an¬
głorum. Quid dicunt de isto
deo isił. quia deus est illius po¬
płi de quo uenit serm̃ inquo
benedicerentur om̃s gentes. Cur
solum non colunt. qui om̃s de¬
os colendos eẽ. contendunt:
Q ur ei non credunt. qui alios
deos falsos ⁊ ostendit ⁊ euertit:
Auanu quendam eorũ dicere

Expanded text:
exaltabitur Dominus solus in illa die. exaltabitur Dominus solus in illa die. Et manibus fabricata omnia abscondent in speluncis, et in scissuris petrarum, et in cavernis terrae a facie timoris domini et a maiestate uirtutis eius, cum exsurrexerit confringere terram. illa enim die proiciet homo abominationes aureas et argenteas, quae fecerunt ut adorarent superuacuanea et noxia, ut intrent in foramina solidae petrae et in scissuras petrarum, a facie timoris domini et a maiestate uirtutis eius, cum exsurrexerit comminuere terram. Quid dicunt de isto deo sabaoth, quod interpretatur \'deus uirtutum uel \'exercituum\', quia illi seruiunt uirtutes et exercitus angelorum? quid dicunt de isto deo Israhel, quia deus est illius populi, de quo uenit semen, in quo benedicerentur omnes gentes? cur solum non colunt, qui omnes deos colendos esse contendunt? cur ei non credunt, qui alios deos falsos et ostendit et euertit? audiui quendam eorum dicere
Abbreviated transcription (Latin):
gento ⁊ auro. nec erat mimerꝰ
thesaurorũ illorum. qt reple¬
ta est terra equis. nec erat mi¬
merus cutruum illorũ. qt re¬
pleta est terra ab ominarioibꝰ
opum inanuũ ipsorũ.⁊ adora¬
uerunt ea que fecerunt digi¬
ti eorum. Et inclmauit se hõ.
& humiliauit se inrr de non
remittã illis. Et minc intrate
in petras: ⁊ abscondite uos in
terra a facie timoris dñi.⁊ a
maiestate uir tutis eius. qm̃
surrerit confringere teriam.
Ocłi enim dm̃ excelsi: homo ã
humilis. Et humiliabr alti¬
tudo hominũ: & exaltabitur
dñs solus in illa die. Dies em̃
diũ sabath in onmnẽ miurio¬
sum ⁊ suꝑbũ. ⁊ suꝑ onmnẽ altũ
buntur.⁊ supra ominẽ cedrũ li
bam excelsorũ ⁊ elatorum ⁊ suꝑ
oniem arborẽ liban basan. ꝙ
suꝑ omuẽ montẽ:i suꝑ omnem
collem alt̃ t suꝑ omnẽ nauẽ
inaris.⁊ suꝑ ome spectacłin na¬
uiũ decoris. & humiliabitur ce
cadet contumelia hominũ. Q

Expanded text:
gento et auro, nec erat numerus gento et auro, nec erat numerus thensaurorum illorum. et repleta est terra equis, nec erat numerus currum illorum. et repleta est terra abominationibus operum manuum ipsorum, et adorauerunt ea quae fecerunt digiti eorum. \'et inclinauit se homo et humilauit se uir, et non remittam illis. "et nunc intrate in petras et abscondite uos in terra a facie timoris domini et a maiestate uirtutis eius, cum surrexerit confringere terram. "oculi enim domini excelsi, homo autem humilis. et humilabitur altitudo hominum, et exaltabitur dominus solus in illa die. "Dies enim domini sabaoth in omnem iniuriosum et superbum et supra omnem altum buntbani excelsorum et elatorum, et supra omnem arborem Libani Basan, et super omnem montem, et super omnem collem altum, et super omnem navem maris, et super omne spectaculum navium decoris. Et humiliabitur, et cadet contumelia hominum et
Abbreviated transcription (Latin):
misit. dicens ꝑ ꝓpħam. Et ado¬
rabunt eum om̃s reges t̾re. om̃s
q̃s seruient ei. Nempe iam im¬
c̃pletur quod ꝑ propħam iden¬
tulem canitur. quod remissu¬
rus esset impiam plebem fuã
non quidem totam. quia mul¬
ti & ex isrłitis cradiderunt in
eius. qt humiliaturus omnẽ
suꝑbum iiiuriosum ut ip̃
solus exaltaretur .i. solus altus
⁊ potenf hominib manifesta¬
retur. donec ꝓice̾ntur a credẽ¬
tib ydola:⁊ ante credentib ab¬
sconderentur. Cum eius timo¬
re terra confringitur.i. t̾rem
homines timore franguntur
timendo legẽ: uł ipsius. ł eorũ
qui credentes in eum gentib¬
que regnantes talia ꝓhiberent¬
faciluus intelligeremus. breur̃
prelucutus sum: ꝓpħa sicdic.
inte & ambulemus in lucem
dñi. renusit enim plebem sirã.
domus iacob. qm̃ repleta est si¬
cut ab iuicio regio eorum angu¬
riis. sic̃ alienagimnrũ ⁊ fili mł¬
ti. alieigene nati sunt illis. Re¬
pleta est eium regio eorum ar¬

Expanded text:
romisit dicens per prophetam: et adoromisit dicens per prophetam: et adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes seruient illi? Nempe iam impletur quod per prophetam identidem canitur, quod remissurus esset impiam plebem suam — non quidem totam, quia multi ex Israhelitis crediderunt in eius —, et humilaturus omnem superbum adque iniuriosum, ut ipse solus exaltaretur, id est solus altus et potens hominibus manifestaretur, donec proicerentur a credentibus idola et a non credentibus absconderentur, cum eius timore terra confringitur, id est terreni homines timore franguntur, timendo legem uel ipsius uel eorum qui credentes in eum gentibusque regnantes talia facilius intellegerentur breuiter praelocutus sum, propheta sic dicit: enite, ambulemus in lucem domini. \'remi sit enim plebem suam, domum Israhel, quoniam repleta est sicut ab initio regio eorum auguriis sicut alienigenarum, et filii multi alienigenae nati sunt illis. \'repleta est enim regio eorum ar
Abbreviated transcription (Latin):
lant: libros suorum legant. si
dm̃ ifrł iouem putant sicut uar¬
ro scripsit. int̾im ut scd̾m eor¬
loquar opinionẽ. cur ergo ioui
non credunt idola ẽẽ delenda:
Si saturnum putant cur eum
non colunt.: Aut cur sic non
dunt simulachra eũtenda ẽẽ
⁊ alios deos colendos non eẽ. fic
nec iouis nec faturmis est: Quia
si unus eorum eẽt: contra sacra
iouis ⁊ saturni tanta non dice¬
ret. Quis ergo est qui ꝓpter dõs
alioᷤᷤ solꝰ ab istis non colitur. &
eũsis diis aliis tam eindenter
efficit ut solus colatur: Hu¬
miliata enim omĩ suꝑba alti¬
tudine. que se aduersus xp̃m
erexerat. ꝓ idolis ꝑsequens inter¬
ficiensq xp̃ianos. nunc certe
querunt ubi se abscondant
cum sacrificare uolunt. uł ubi
deos ipsos retrudant. ne axp̃ra¬
nis inueniantur atq fragant᷑.
Undehoc nisi a timore legum
atq regum. ꝑ quos d̾̃s isrł suam
exerit potestatem: iͥam subditoᷤᷤ
xp̃i nomini. sicut longe ante ꝓ¬

Expanded text:
lant? libros suorum legant. si lant? libros suorum legant. si deum Israhel Iouem putant, sicut Varro scripsit, interim ut secundum eorum opinionem loquar, cur ergo Ioui non credunt idola esse delenda? si Saturnum putant, cur eum non colunt? aut cur non sic dunt simulacra euertenda esse et alios deos colendos non esse? si nec Iouis nec Saturnus est — quia, si unus eorum esset, contra sacra Iouis et Saturni eorum tanta non diceret —, quis ergo est, qui propter deos alios solus ab istis non colitur et euersis dis aliis tam euidenter efficit, ut solus colatur, humilata omni superba altitudine, quae se aduersus Christum erexerat pro idolis persequens interficiensque Christianos? nunc certe quaerunt, ubi se abscondant, cum sacrificare uolunt, uel ubi deos ipsos suos recludant, ne a Christianis inueniantur adque frangantur. unde hoc nisi a timore legum adque regum, per quos deus Israhel suam exserit potestatem iam subditos Christi nomini, sicut longe ante p
Abbreviated transcription (Latin):
gd de qua ꝓpħa popli isrł ce
dĩ ifrł cecint dicens. ecce u̾rgo
concipiet ⁊ pariet filiumi uo
cabunt nomen eius emmanu
el. Interp̃tatur autem emira¬
nel nobiscum d̾s. deus gͦ isrł
qui ꝓhibuit alios deos coli. qͥ
ꝓhibuit optola fubricari. qui
p̃cepit euerti. qui ꝑ propham
p̃dixit gentes ab extremo t̾re
ditturas. uere mendatia colue¬
quib non est utlitas: ipse ꝑ¬
xp̃i nomen ⁊ixp̃ianorum fidẽ.
istarum omniũ suꝑstitioñ
euersionem ussit ꝓmisit exhi¬
buit. Prustra gͦ miseri quia
blasphamare xp̃m etiam a di¬
is suis hoc est demonib nom̃
xp̃i metuentib ꝓhibiti sunt.
Uolunt ab eo doctrinam istã
facere alienam. qua xp̃iam
contra idola disputant. easq
om̃s falsas religiones ubi potu¬
erint eradicant. de deo isił res¬
pondeant. quem docere ista &e
De ipso consulant deos suos. qui
de deo isrł si audent aliqua con¬
tumeliosa respondeant. S quos
consulant: aut ubi iam consu¬

Expanded text:
go, de qua propheta populi Israhel et go, de qua propheta populi Israhel et dei Israhel cecinit dicens: ecce uirgo concipiet et pariet filium, et uocabuel. Interpretatur autem Emmanuel, Nobiscum Deus . Deus ergo Israel qui prohibuit alios deos coli, qui prohibuit idola fabricari, qui praecepit euerti, qui per prophetam praedixit gentes ab extremo terrae dicturas: uere mendacia coluequibus non est utilitas, ipse i nomen et Christianorum fidem istarum omnium superstitionum euersionem iussit, promisit, exhibuit. frustra ergo miseri, quia blasphemare Christum etiam a dis suis, hoc est demonibus, nomen Christi metuentibus prohibiti sunt, uolunt ab eo doctrinam istam facere alienam, qua Christiani contra idola disputant easque omnes falsas religiones, ubi potuerint, eradicant. De deo Israhel respondeant, quem docere ista et de ipso consulant deos suos, qui de deo Israhel, si audiant aliqua contumeliosa, respondeant. sed quos consulant? aut ubi iam consu