comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lib& facit ut abhominib lccude tur
Hacet ẽ merces illius quam quccesiuił.
& nullam adõ spentre hab& retribu¬
tionem. quia pro eius amoreñ fecit
sed prouanahum anae laudisiac¬
tantia. sicut hypocritue fucere
solent. Quoduitium hominib: pla¬
detestatur. & suepius pharis aeos qui
tales fuerunt in iuduea terribiliper¬
cutitinaledictione dicens. Vae uob
hrpocritie. sed secundum a postolũ
quigloriatur indnõglorietur. qui
laidem non appetit. nec procontu¬
melia conturbatur. Necideo sebonũ
existimet homo quamuis cib alio lau¬
detur: quicds̃ inspector ẽ cordis.
Quidenim prodest malo homini sibo¬
nus prcedicetur: tuncuenaciter hoc
quod ccithomo bonũ ẽ quando dõ
placere desidenit. a quo hab& quicquid
boni habet uel fecit. Quibona agere
uidetur. et perbae non dõ sed hominib:
placerecupit . Inuanum laborit. et
inuentum seminat. magnum seunis¬
quisq eẽ studeat in suis operib sed de

Expanded text:
libet facit ut ab hominibus laudetur, libet facit ut ab hominibus laudetur, haec est merces illius quam quaesivit, et nullam a Deo sperare habet retributionem; quia pro ejus amore non fecit, sed pro vana humanae laudis jactantia, sicut hypocritae facere solent. Quod vitium hominibus pladetestatur, et saepius Pharisaeos, qui tales fuerunt in Judaea, terribili percutit maledictione, dicens: Vae vobis, hypocritae . Sed, secundum Apostolum, qui gloriatur, in Domino glorietur . Qui enim laudem non appetit, nec pro contumelia conturbatur, nec ideo se bonum existimet homo, quamvis ab alio laudetur, quia Deus inspector est cordis. Quid enim prodest malo homini, si bonus praedicetur? Tunc veraciter hoc quod agit homo bonum est, quando Deo placere desiderat, a quo habet quidquid boni habet vel facit. Qui bona agere videtur, et per haec non Deo, sed hominibus placere cupit, in vanum laborat, et in ventum seminat. Magnum se unusquisque esse studeat in suis operibus; sed de
Abbreviated transcription (Latin):
liũ ꝑdat. Illuirx .ẽ iusta & necessa¬
ric quando homo contrexꝓpriainrs¬
citurpeccata. & contrxseipsum indig¬
nabitur dum malecgit. Dicitenim¬
ꝓph&a inxscimini&no lite peccare.
Concessit quod natunre ẽ tulitquod
culpae .e. Inxalterius tualinietur
patientia. Noliuinciamalo seduince
inbonomalum. Alterius peccatum
tuum si tp̃mium. displicettibialterus
inx. Quod tibi inclio displicet inte¬
ipsoquoq: displiceat. Nolitranquilli¬
tictem mentistuae clterius ꝑturba¬
tionemaculare. nolitecequadem
stulto sacere. qui cinx insinustulti
requiescit. situinasceris contrreum
Cur tuexclterius maditia malus effi
ab hominib: uanam laudem habeatis
sed quicquid homo sicciat boni. prodĩ
amore & salutem cnimesuue & fract̃¬
na caritate ficciat. Dequib dam qui¬
elymosincs faciunt uł orationes et
ieiunia ut ab hominib: laudẽ accipi¬
ant. Amendico uob receper̃ merce :¬
demsucm. Qui proeo bonum quod¬

Expanded text:
lium perdatur. Illa ira est justa et necessalium perdatur. Illa ira est justa et necessaria, quando homo contra propria irascitur peccata, et contra seipsum indignabitur, dum male agit. Dicit Propheta: Irascimini et nolite peccare . Concessit quod naturae est, tulit quod culpae est. Ira alterius tua leniatur patientia. Noli vinci a malo, sed vince in bono malum . Alterius peccatum tuum sit praemium. Displira? Quod tibi in altero displicet, in teipso quoque displiceat. Noli tranquillitatem mentis tuae alterius perturbatione maculare. Noli te aequalem stulto facere, quia ira in sinu stulti requiescit . Si tu irasceris contra eumCur tu ex alterius malitia malus efficab hominibus vanam laudem habeatis; sed quidquid homo facit boni, pro Dei amore et salute animae suae, et fraterna charitate faciat. eleemosynam faciunt, vel orationes et jejunia, ut ab hominibus laudem accipiant: Amen dico vobis, receperunt mercedem suam . Qui pro eo bonum quod
Abbreviated transcription (Latin):
Quienim ꝑ propriam suꝑbĩ ad tollitus
ꝑ dĩ iustiticm damnatur. Anteruinam
hominis exaltatur sp̃seius. Nihil magis
cristiano uittandum ẽ. quam suꝑbia
quieinem dĩ prouocat. Nam suꝑbic
excingelis duemones fecit. Humilitts
cuitem : homines scõs angelis similes red¬
dit. suꝑbi cupiunt in sep̃dicari quod
non ficciunt. Humiles refugiunt quic¬
quid boni o peraentur agnosci. Nonele¬
u&ur homo inbonosuo. neclaudem
Omnis amaritudo & inc & indignacio
& clamor etblas phemia tollatur
mento : expers .ẽ nationis responsio
mollis mitigat inrm. sermo durus
suscitt furorem. Vir inxcundus ut ait
salomon prouocat rixas. Quipati¬
ens .ẽ. mitigut suscitatus. sp̃muero
ad inxscendũ facilem quis sustinere
poterit: Inx non hab& miseri cordiã
Nec erum pens furor finem uindic¬
itcenouit. O homo site poccupacueril
inx. mitigcecm. Illa inxmala .ẽ.
quaementem turbat. ut rectũ consi¬

Expanded text:
Qui enim per propriam superbiam attollitur, Qui enim per propriam superbiam attollitur, per Dei justitiam damnatur. Ante ruinam hominis exaltatur spiritus ejus. Nihil magis Christiano vitandum est quam superbia, quae iram Dei provocat. Nam superbia ex angelis daemones fecit: humilitas autem homines sanctis angelis similes reddit. Superbi cupiunt in se praedicari quod non faciunt: humiles refugiunt, quidquid boni operantur, agnosci. Non elevetur homo in bono suo, nec laudem Omnis amaritudo, et ira et indignatio, et clamor, et blasphemia tollatur et sine temperamento expers est rationis. Responsio mollis mitigat iram, sermo durus suscitat furorem . Vir iracundus, ut ait Salomon, provocat rixas; qui patiens est, mitigat suscitatas . Spiritum vero ad irascendum facilem quis sustinere poterit? Ira non habet misericordiam, nec erumpens furor finem vindictae novit. Si te, o homo, praeoccupaverit ira, mitiga eam. Illa ira mala est quae mentem turbat, ut rectum consi
Abbreviated transcription (Latin):
raedrsi felicitate deiecit. Magnus uir .ẽ.
qui inuidiam humilitate supenit. Dis.¬
cordiam caritate destruit. Quid infe¬
licius .ẽ. homini quam alterius bonũ.
suum egisse supplicium : Omnis enim
inuidus animotorquetur. Vndeigitur
bonus proficit. inde inuidus contabes¬
cit. Melius ẽ bonorum imittrt ex¬
empla quameos inuidiaestimulis
agiticre. Inuidic sensum mordit.
Pectus urit: mentem ad fligit. Nullis
decclterius quis libet doleat bono uel
felicitate aliena contristetur. Potest
itaq homo calterius bonum suũ facere.
peccatum fuitsuꝑbia. qua propt̃om¬
ꝑ superbiam quod habuit ꝑccriatẽ.
Omniũ uitiorum nouissimũ ẽ suꝑbia
Dum homo uistutib ornatur. et in his
in itium suꝑbia .ẽ. Dum anima p̃cep¬
ta contempnit crectoris. Moxincuus¬
libet peccati corruit fouetm. Omnis
suꝑbia tanto inimo lat&. quanto in¬
alto seerigit. tantoq profundius labi¬
tur. quanto excelsius eleucitur

Expanded text:
radisi felicitate dejecit. Magnus vir est, radisi felicitate dejecit. Magnus vir est, qui invidiam humilitate superat, discordiam charitate destruit. Quid infelicius est homini, quam alterius bonum suum egisse supplicium? Omnis enim invidus animo torquetur. Unde igitur bonus proficit, inde invidus contabescit. Melius est 140 bonorum imitari exempla, quam eos invidiae stimulo agitare. Invidia sensum mordet, pectus urit, mentem affligit. Nullus de alterius cujuslibet doleat bono, vel felicitate aliena constristetur. Potest itaque homo alterius bonum suum facere, peccatum fuit superbia. Quapropter omper superbiam, quod habuit per charitatem. Omnium vitiorum novissimum est superbia, dum homo virtutibus ornatur, et in his initium superbia est , dum anima praecepta contemnit Creatoris, mox in cujuslibet peccati corruit foveam. Omnis superbia tanto in imo jacet, quanto se erigit in alto. Tantoque profundius labitur, quanto excelsius elevatur.
Abbreviated transcription (Latin):
qui obprimunt ꝓccuperes quam quipa¬
ciuntur in uriam. Illienim qui obpri¬
muntur temporelem miseriaẽ cito
ꝑiniustitiam a&ñis flammis depu
iudicantur. Infuturt siquidẽuita
meli iudicantur abonis. sce peetiã
& hicboni infelicessunt & misericont̃
hominib: & mali felices. In illcitaq
a&na retributione semꝑboni felices
et
IN hoc scło. contendantmaxime nebona
ꝑdant ꝑp&ua. et quimolestia spatiun¬
tur. fostitereos sufferant. ut axernabe¬
atitudine digni inueniantur.
homini terreno. cuelum quaerebat
quomodo cum ꝑderet. ꝑtrans gressio¬
nem illius mandati quod creator ho¬
ministatuit. Nihilnequius potest eẽ
inuidia quaecdienis torque tur bonis.
Et quod ipse non habet. alio inuidet
habere. Omnib: inimica .ẽ. bonis
INuidia. Vbi .ẽ. inuidia. caritas. eẽ.
non potest. Etubicuritas ñ .ẽ ibinihil
boni eẽ poterit. Quiinuidit : diabo losi¬
milis ẽ Qui perinuidiam hominem de pa¬

Expanded text:
qui opprimunt pauperes, quam qui paqui opprimunt pauperes, quam qui patiuntur injuriam. Illi enim qui opprimuntur, temporalem miseriam cito per injustitiam, aeternis flammis deputjudicantur: in futura siquidem vita mali judicabuntur a bonis. Saepe etiam et hic boni infelices sunt et miseri coram hominibus, et mali felices. In illa itaque aeterna retributione semper boni felices t, in hoc saeculo, contendant maxime ne bona perdant perpetua: et qui molestias patiuntur, fortiter eas sufferant, ut aeterna beatitudine digni inveniantur. homini terreno coelum, quaerebat quomodo eum perderet per transgressionem illius mandati, quod Creator homini statuit. Nihil nequius potest esse invidia, quae alienis torquetur bonis: et quod ipsa non habet, alios invidet habere. Omnibus inimica est bonis invidia. Ubi est invidia, charitas esse non potest. Et ubi charitas non est, ibi nihil boni esse poterit. Qui invidet, diabolo similis est, qui per invidiam hominem de pa
Abbreviated transcription (Latin):
tur lucernceius indieultimo. Quimeti
cuius libet potestatis ueritatem occul¬
tt inecundiam dĩ suꝑse prouocat.
quicam cogistimet hominẽ quã dm̃
fadsedicus testis. trib ẽ ꝑsonis obnoxus
Primum dõ cuius p̃sentiã contempnil.
Deinde iudici quemmentiendo fellit.
Dostremo in nocenti quem fulsotesti¬
monio ledit. si stlsi testes sep cnantur
mendatium dicit. Quice tille prodes¬
senon uult. & istenocere desidenit.
Seitus cuius testimoniũ in conspettu
di probabile inuenietur. Quattuor
modis iustiti iniudicus subuestitur
timore cupiditate. Odio. amore.
timore : dum metu potestatis alicuis
ueritatem dicereuł iudicare quis liber
pccuescit. Cupiditate : dũ p̃mio muxe¬
ris alicuius corrumpitur uidex
Odio dumcuius lib& inimicitiue causa
noceri ulteri desiderat. Amore dum
amicos uł propinquos contrrius tiacũ
defendit potentior His quat tuor modis
scepeccequitus iudicu subuestitur. &io¬
nocentia laeditur. Magis dolendisuit¬

Expanded text:
tur lucerna ejus in die ultimo. Qui metu tur lucerna ejus in die ultimo. Qui metu cujuslibet potestatis veritatem occultat, iracundiam Dei super se provocat, quia magis timet hominem quam Deum. Falsidicus testis tribus est personis obnoxius: primum Deo, cujus praesentiam contemnit; deinde judici, quem mentiendo fallit; postremo innocenti, quem falso testimonio laedit. Si falsi testes separantur, mendacium dicit: quia et ille prodesse non vult, et iste nocere desiderat. Beatus cujus testimonium in conspectu Dei probabile invenietur. Quatuor modis justitia in judiciis subvertitur: timore, cupiditate, odio, amore. Timore, dum metu potestatis alicujus veritatem dicere vel judicare quislibet pavescit; cupiditate, dum praemio muneris alicujus corrumpitur judex; odio, dum cujuslibet inimicitiae causa nocere alteri desiderat; amore, dum amicos vel propinquos contra justitiam defendit potentior. His quatuor modis saepe aequitas judicii subvertitur, et innocentia laeditur. Magis dolendi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
rapaces quorum scelere coinquinantur
si non ꝓhibent nt pacitatẽ illorũ. Ii in ali¬
enis ꝑmanent peccatis. qui cnon solum
utegregius mundidoctor ait. Qui faci¬
unt sed qui consentiunt facientib digni
efficiuntur moste ꝑp&ua. suepeiudices
prcecupiditatis causa. sed dona consi
derant iudicespnrui. Iuxta prophetae
uerbum. quasi lupiuespere nonrelix¬
quunt inmane. Hoc ẽ. dep̃sentis uitue
commodotantum cogitunt. De futuro
autem nihil. luporũmore cunctanipi¬
tes. Inacundus iudex iudicuexameu
plene contueri non ualet. qui acciligi¬
nefuroris non uidecclaritatem iusti¬
titice. Non .ẽ. ꝑ sana in iudiciocor¬
sidenanda. sed causa. scriptum ẽ enim
non accipies ꝑsonc̃ iniudicio. Iniquiiudi¬
ces errant inueritatis sententicdum
intendunt qualitatem ꝑsonae . & nocenT
sccepeiustis dum in probe defendunt
impios. acceptio munerum in iudiciis
preucricatio ẽ. ueritatis. Quidm̃ti¬
mentes iusteiudicant aeterna adõ

Expanded text:
rapaces; quorum scelere coinquinantur, rapaces; quorum scelere coinquinantur, si non prohibent rapacitatem illorum. Hi in alienis pereunt peccatis, quia non solum, ut egregius mundi doctor ait, qui faciunt, sed qui consentiunt facientibus, digni efficiuntur morte perpetua . Saepe judices pravi cupiditatis causa derant. Judices pravi, juxta Prophetae verbum, quasi lupi vespere: non re inquunt in mane , hoc est, de praesentis vitae commodo tantum cogitant, de futuro autem nihil: luporum more cuncta rapites. Iracundus judex judicii examen plene contueri non valet, quia caligine furoris non videt claritatem justitiae. Non est persona in judicio consideranda, sed causa. Scriptum est enim: Non accipies personam in judicio . Iniqui judices errant in veritatis sententia, dum intendunt qualitatem personae: et nocent saepe justis, dum improbe defendunt impios. Acceptio munerum in judiciis, praevaricatio est veritatis. Qui Deum timentes juste judicant, aeterna a Dom
Abbreviated transcription (Latin):
red det peccati sententiam. Promisericor¬
dia: peccatitem peretpoenc̃. Quaedã
uero sunt aiudicebono ꝑcequitatem
corrigendac. Qucedam ittcque ꝑmise¬
ricordicm indulgenda: si ne ꝑ soncrũ
acceptione debent eẽ iudicia. Nihil
enim iniquius .e. quã munera accipere
in iudiciis. Qui cmunent excaecant
dñs iudicabitis. iudicubitur de uobis.
Qua propt̃ iud ex dm̃ iudicẽtimeat
ne foste dõ iudicante damnetur. Qui
in nocentes damnat uł impios iustifi¬
cat promunerib ułcuius lib& ꝑ sonce
tos uł in probos iudices ponere deb&
nam stultus ꝑ ignauiã ignonit iustitic̃
In probus autem ꝑcupid itatẽ sub uer¬
tit ipsam quã dicit ueritatẽ. Penegri¬
uius lacenantur pauperes a prauis
iudicib quam acruentissimis hostib:
Nullus enimp̃dotam cupidus inclienis
quam iudex iniquus insuis. Perores
effugi non possunt. Quidiuitias exciui¬
umoppressione congregire student.
aliquoties iudices boni : ministros habent

Expanded text:
reddit peccati sententiam: pro misericorreddit peccati sententiam: pro misericordia peccati temperet poenam. Quaedam vero sunt a judice bono per aequitatem corrigenda, quaedam per misericordiam indulgenda. Sine personarum acceptione debent esse judicia. Nihil enim iniquius est, quam munera accipere in judiciis: quia munera excaecant Dominus, judicabitis; judicabitur de vobis . Quapropter judex Deum judicem timeat, ne forte Deo judicante damnetur. Qui innocentes damnat, vel impios justificat pro muneribus; vel cujuslibet personae tos vel improbos judices ponere debet. Nam stultus per ignaviam ignorat justitiam, improbus autem per cupiditatem subvertit ipsam quam didicit veritatem. Pene gravius lacerantur pauperes a pravis judicibus, quam a cruentissimis hostibus. Nullus enim praedo tam cupidus in alienis, quam judex iniquus in suis. Pejores potentiam effugi non possunt, qui divitias et civium oppressione congregare student. Aliquoties judices boni ministros 139 habent
Abbreviated transcription (Latin):
uenias incaelum quod dedisti interra.
Quid times pecuniam tuãꝑdere. & ñ
times ut totus pereas: Proadquisiti¬
one pecuniae flsum testimoniũ dicis
Mentiris . rxpis aliena. iunas ꝑiunts.
quael exuetat. Nonnecum haec omnia
fucis quare nontimes ut totus arde as
ina&num. Curauare plusum as aurum
quam animam : quidenim proderit
tibi simundum uni uersum iucreris:
anima&uce de trimentum patidris e
ub omniccuaritia̧ quic non in habun
duntia cuius quam uitteius .ẽ quae pos¬
sid&. Num quid nondiuites similiter
moriuntur sicut & pacuperes : Non pro¬
desse possunt diuitiae in dieultionis.
nec libenrbunt maleutentes eis apoenis
sempit̃nis. Nihil .ẽ. auaro scelestius¬
quam qui animã suã hab& uenalem
procupi ditate diuiticrum. auaritice
modũ ignonit. &cum omnia deuoret
ꝑ &in ops .ẽ. Aucrusuir inferno ẽ
similis quinum quam impletur.
manu gestat . In utroq pensũ iustitiã
& miseri cordic̃postat. sed piustitia

Expanded text:
venias in coelo quvenias in coelo ququid times pecuniam tuam perdere, et non times ut totus pereas? Pro acquisitione pecuniae falsum testimonium dicis, mentiris, rapis aliena, juras, perjuras, quae lex vetat: nonne cum haec omnia facis, quare non times ut totus ardeas in aeternum? Cur, avare, plus amas aurum quam animam? Quid enim proderit tibi si mundum universum lucreris, animae autem tuae detrimentum patiaris? Et ab omndantia cujusquam vita ejus, quae possidet . Nunquid non divites similiter moriuntur, sicut et pauperes? Non prodesse possunt divitiae in die ultionis, nec liberabunt male utentes  Al., viventes eis a poenis sempiternis. Nihil est avaro scelestius, qui animam suam habet venalem pro cupiditate divitiarum. Avaritia modum ignorat, et cum omnia devoret, et inops est. Avarus vir inferno est similis, qui nunquam impletur. maet misericordiam portat, sed pro justitia
Abbreviated transcription (Latin):
dem facere inuicem. Qui ficcude qua¬
libet cliquid adquis ierit ꝑditiusti¬
tice aequitatem. Dic auare. Diccupi¬
de Dic scelenrtae quid adquisisti.
foste dicis. curum cdquisiui. Etuerũ
dicis. Ec ceccurum adquis isti ꝑfrcu¬
dem. et fidem ꝑdidisti ꝑ iustiticm.
Si inmertato fidem inueneris uenc¬
lem sibonus esses quomodo conpa¬
rrres etm: Quacrenontimes ꝑdere
etm quam teds̃ uoluithabere in cor¬
de Aurum habes uł crgentum uł
aliud quidp̃tiosum inaerca. sed dam¬
num incorde . His omnib: meliores
diuitias ꝑdidisti. id .ẽ. fidem &iusti¬
tic̃ &dilectionem dĩ et proximi. Tucrũ
tuum cogitas. damnum tuũ non con¬
sideraes. si huiclucro gaudes. quare
illaꝑditt non plangis : plus ꝑdidisti
quam ad quisisti. Odiues rxpis perpo
bectitudinem sempit̃ nam. sĩ omnis fur
rapina. fostenum quam postecfustũ
fecit uł raxpinam. & nescit quod inei¬
modi peccato lumen ꝑditcordis quod
melior ẽ omni lum ine corporis. Magis
auare dapauperib: quod habes ut in¬

Expanded text:
dem facere invicem . Nam qui fraude qualibet aliquid acquisierit, perdit justitiae aequitatem. Dic, avare, dic, cupide, dic, scelerate, quid acquisisti? Forte dicis, Aurum acquisivi, et verum dicis: ecce aurum acquisisti per fraudem, et fidem perdidisti per injustitiam. Si in mercatu fidem invenires venalem, si bonus esses, quomodo comparasses eam; quare non times perdere eam, quam te Deus voluit habere in corde? Aurum habes vel argentum vel aliud quid pretiosum in arca, sed damnum in conscientia. His omnibus meliores divitias perdidisti, id est, fidem, et justitiam, et dilectionem Dei et proximi. Lucrum tuum cogitas, damnum tuum non consideras. Si huic lucro gaudes, quare illa perdita non plangis? Plus ergo perdidisti quam acquisisti. O dives, rapis per pobeatitudinem sempiternam. Si omnis fur vrapina, nunquid postea furtum fecisset vel rapinam? Et nescit, quod in ejusmodi peccato lumen perdit cordis, quod melius est omni lumine corporis. Magis, avare, da pauperibus quod habes, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
et oboedi redomine suce. id .ẽ. nxtiona¬
lianimae. Quce fornicatio fit per
conmixtionem carniscum femina
qualibet ueletia aliquacumq: in mun¬
dicia adexemplum libidinis ardo¬
tione. caecitus mentis. in constiłia
oculorum ułtotius corporis amor
in modenrtus uitae sepepericulum
lasciua. loca petulantia. et omnis iN¬
continentia. odium mandatorum dĩ
mentis eneruatio. & in iustaecupidita¬
tes neglegentia uitae futunte. et np̃¬
p̃sentiae sempiter niđi.
uccritia .ẽ. nimia diuitiarũ adqui¬
rendi. habendi ul tenendi cupi¬
ditas. Quce pestis implebilis. ẽ. sicuł
Ydorpicus. Qui quanto plus bibit
sic auuritia quan tomaius habet
tanto plus desiderat. et dũ modus
Ñ ẽ illi in habendo modo illi uerit
in desidenendo. Cuius genera sunt inui
mendacia. piuria rapinae uiolep¬
tice. inquietudo in iustaiudicia. con¬
tem ptus ueritatis. futunrebeatitudi

Expanded text:
et obedire dominae suae, id est, rationaet obedire dominae suae, id est, rationali animae. Quae fornicatio fit per commistionem carnis cum femina qualibet, vel etiam alia quacunque immunditia ad explendum libidinis ardoscitur caecitas mentis, inconstantia oculorum vel totius corporis amor immoderatus; saepe periculum vitae, lascivia, joca, petulantia, et omnis incontinentia; odium mandatorum Dei, mentis enervatio, et injustae cupiditates; negligentia vitae futurae, et praepraesentiae sempiterni Avaritia est nimia divitiarum acquirendi, habendi, vel tenendi cupiditas, quae pestis inexplebilis est. Sicut hydropicus, qui quanto plus bibit, sic avaritia quanto magis habet, tanto plus habere desiderat. Et dum modus non est illi in habendo, modus illi non erit in desiderando. Cujus genera  Ms., germendacia, perjuria, rapinae, violentiae, inquietudo, injusta judicia, contemptus veritatis, futurae beatitudi
Abbreviated transcription (Latin):
omnis homo ꝑ peccatũ nascitur. ꝑ laborẽ
uiuit. ꝑ dolorem moritur quae trib
modis regnareuidetur in homine . Id ẽ.
dum homo honem canonicã & stut tu cm
gulaecausam anticiparecupit. autex¬
qui sitores cibos sibi p̃pantre iubet quã
necessittes corporis uł suce qualitus ꝑ¬
sonce exigat. Velsiplus accipi& ine¬
dendo ulbibendo propt̃ desiderium
intemperantice suae quam succepro¬
ficiat siduti. Dequa id .e. gula. nas¬
citur inepta lu&itia scurilitas leuitus
uani loquium. inmunditia corporis.
instubilitas mentis. ebri&as. libido:
Quic ex saturi tate uentris libi docor¬
poris congeritur. quace ꝑieieiuni a &
cibstinentia &operis cuius lib& assidu¬
itcitem
optime uincitun¬
ornicatio .e. omniscorporlis in¬
munditic. quaesoletfieri exin¬
continentia libidinis et mollitia ani¬
mae quae consentit sudecarni pecca¬
re. Nam anima domina debet eẽ
&impentre carni. Et caro sumula

Expanded text:
omnis homo per peccatum nascitur, per laborem omnis homo per peccatum nascitur, per laborem vivit, per dolorem moritur. Quae tribus modis regnare videtur in homine; id est, dum homo horam canonicam et statutam gulae causa anticipare cupit, aut exquisitiores cibos sibi praeparare jubet, quam necessitas corporis, vel suae qualitas personae exigat, vel si plus accipiet in edendo vel bibendo propter desiderium intemperantiae suae, quam suae proficiat saluti. De qua gula nascitur inepta laetitia, scurrilitas, levitas, vaniloquium, immunditia corporis, instabilitas mentis, ebrietas, libido: quia ex saturitate ventris libido corporis congeritur, quae per jejunia et abstinentiam, et operis cujuslibet assiduitatem optime vincituornicatio est omnis corporalis immunditia, quae solet fieri ex incontinentia libidinis, et mollitia animae, quae consentit suae carni peccare. Nam anima domina debet esse, et imperare carni; et caro famula,
Abbreviated transcription (Latin):
lcnt in iquitatũ. Dequib: pauca dicere
nitum duximus uł ex quib radicib: qui
nemiuitiosce germinationis crescere
uidecntur. ut sciat unus quisq: racdi¬
cib extirpatis facilius nrmos p̃cidere
posse. Primum uitium ẽ spiritade
suꝑbic. Dequadicitur. in itiumom¬
nis peccati suꝑbia. Quce regina ẽ.
omniũ malorum. ꝑ quam angeli
cueciderunt decuelo. quae fit ex con¬
temptu mandatorum dĩ. fiteticm
quando ad tolliturmens debonis operib:¬
suis et semeliorem a estimat aliis. dũ
in eo ipsopeior aliis ẽ quo semeliorem
putut. fit &i am ꝑcontumaciã suꝑbia
quando dispiciunt homines seniorib
oboediresuis. Exipsa uero nascitur om¬
nis in oboedientia &omnis p̃sumptio
& omnis ꝑtinatia. contentiones hereses
rimum .ẽ. corponrle peccatum
gula. Id ẽ intemperaens cibi uł
potus uoluptas ꝑ quam primiparen¬
tes humanigeneris panrdysi felicita¬
tem ꝑdiderunt. & in hanc erum nosa
huius uitae miseriam deiacti sunt ubi

Expanded text:
uibus pauca dicere ratum duximus, vel ex quibus radicibus qui rami vitiosae germinationis crescere videantur; ut sciat unusquisque radicibus exstirpatis, facilius ramos praecidere posse. Primum vitium est spirituale, superbia, de qua dicitur: Initium omnis peccati superbia , quae regina est omnium malorum, per quam angeli ceciderunt de coelo, quae fit ex contemptu mandatorum Dei. Fit etiam, quando attollitur mens de bonis operibus, 142 et se meliorem aestimat aliis, dum in eo ipse pejor aliis est, quo se meliorem putat. Fit etiam per contumaciam superbia, quando despiciunt homines senioribus obedire suis. Ex ipsa vero nascitur omnis inobedientia, et omnis praesumptio, et omnis pertinacia, contentiones, haereses, rimum est corporale peccatum gula, id est, intemperans cibi vel potus voluptas, per quam primi parentes humani generis paradisi felicitatem perdiderunt, et in hanc aerumnosam hujus vitae miseriam dejecti sunt; ubi
Abbreviated transcription (Latin):
tunt ubiuident frequentes comessati¬
ones etebri&ates exerceri. abstinentia
Carnem debilitat sed animã confor¬
tat. sed sciendum .ẽ. quo dieiunia cũ
bonis operib: dõ opti me sun acceptu¬
bilia. Qui cutẽ cibis abstinent & gte¬
ueaguntur. due mones inmittuntur
quib: aesca carnalis ñ ẽ & nequitia
spiritalis semꝑ in .ẽ. Illeenim bene
cbstinettibis qui et a malitice actib
& amundiieiunat ambitionib: Melus
quam uentrem mostifere caruis

Expanded text:
tunt, ubi videbunt frequenter comessatitunt, ubi videbunt frequenter comessationes et ebrietates exerceri. Abstinentia Carnem debilitat, sed animam confortat. Sed sciendum est quod jejunia cum bonis operibus Deo optime sunt acceptabilia. Qui autem a cibis abstinent, et prave agunt; daemones imitantur, quibus esca carnalis non est, et nequitia spiritualis semper inest. Ille enim bene abstinet a cibis, qui et a malitiae actibus, et a mundi jejunat ambitionibus. Meliquam ventrem mortiferae carnis
Abbreviated transcription (Latin):
nepec& Vbi uerotimordi non ẽ ibi
uontimeat uelin aduersis refugiat
adillum qui flagellat ut sanet Be¬
atusuir quitime tdñm in mandatis
eius cupitnimis. Timordĩ timorem
gehenne expellit. si c time comus dm̃
utdiligamuseum quic ꝑfertu caritus
fonas mittt timorem seruilem
adthronum altissimidĩ ꝑuenit. Tunc
enim homo spiritalis effectus angelis
coniungitur. dõq: liberius copulatur
si ubstinentia carnis &orationib: exc¬
lutur. Perieiunia etonationes occulta
mysteriorũ caelestiũ reuelantur diui¬
niq: sacramenti aranapanduntiꝵ:
Quam diuadam abstinuit : mansit
inpane drso. Manducauit etex¬
pulsus .e. Ieiunia fostiatuela sunt
aduersus temptamenta dacemonio¬
rum. Cito enim ꝑcobstinentiã uin¬
cuntur. unde eticm dñs & suluctor
noster eorum incursus ieiuniis & ora¬
tionib: p̃mon& supentredicens. Hoc
genus non eicitur nisi ꝑoratione &ieiu¬
Inmundienim sp̃s ibi sefiducialib: itmit¬

Expanded text:
ne peccet. Ubi vero timor Domini non est, ibi ne peccet. Ubi vero timor Domini non est, ibi tem in adversis refugiat ad illum, qui flagellat, ut sanet. Beatus vir, qui timet Dominum, in mandatis ejus cupit nimis . Timor Dei timorem gehennae expellit. Sic ergo timeamus Deum, ut diligamus eum; quia perfecta charitas foras mittit tad thronum altissimi Dei pervenit. Tunc enim homo spiritualis effectus angelis conjungitur, Deoque liberius copulatur, si abstinentia carnis orationibus exaltatur. Per jejunia et orationes occulta mysteriorum coelestium revelantur, divinique sacramenti arcana panduntur. Quandiu Adam abstinuit, mansit in paradiso: manducavit, et expulsus est. Jejunia fortia tela sunt adversus tentamenta daemoniorum; cito enim per abstinentiam vincuntur. Unde etiam Dominus et Salvator noster eorum incursus jejuniis et orationibus praemonet superare dicens: Hoc genus non ejicitur, nisi in oratione et jejuImmundi enim spiritus ibi se fiducialibus immit
Abbreviated transcription (Latin):
ligent̃ sea peccatis custodit. timenti
dm̃ in nouissimo die beneerit & mer¬
ceseius ina&num ꝑman&. Quierubes¬
cit in conspectu hominis peccare quap
quitatem agere. Qui non solum operr
sed et corda considenat. Quitimore
scõ dm̃ metuunt . inquirunt quaebene¬
placita suntilli . Alius .ẽ. timor filio¬
rum. alius ẽ. timor seruorum.
seruienim ꝓpt̃ tormenta dominos timent
Filuuero propt̃ amorem patristimen
si filiidĩ sumus timeamus eum excari¬
tutis dulcedine. non detimoris amic¬
ritudine. Homo sapiens in omnib: dm̃
eius p̃sentiam effugere posse. sicut
audiatur patet locus fugiendidm̃
Quitim & dñm accipi& doctrincei
& quiuigi lauerint inmandatis illi¬
us. inuenient benedictionẽ sempi¬
Enam. Timentis dm̃ beta animae &
a temptutione diabolica tuta rema
dit ab itinere praruo & aduistutum
semittem ui assuas dirigit Timordi
repellit peccata. & adicituistutes. Timor
cautum faccithominem & sollicitum

Expanded text:
ligenter se a peccatis custodit. Timenti ligenter se a peccatis custodit. Timenti Deum in novissimo die bene erit , et merces ejus in aeternum permanet. Qui erubescit in conspectu hominis peccare, quanquitatem agere, qui non solum opera, sed et corda considerat? Qui timore sancto Deum metuunt, inquirunt quae beneplacita sunt illi. Alius est timor filiorum, alius est timor servorum. Servi enim propter tormenta dominos timent; filii vero propter amorem patris timent. Si filii Dei sumus, timeamus eum ex charitatis dulcedine, non de timoris amaritudine. Homo sapiens in omnibus opeejus praesentiam effugerauditur, patet locus fugiendi Deum. Qui timet Deum, accipiet doctrinam ejus, et qui vigilaverint in mandatis illius, invenient benedictionem sempiternam . Timentis Deum beata est anima , et a tentatione diabolica tuta remandit ab itinere pravo, et ad virtutis semitam vias suas dirigit. Timor Domini repellit peccata, et adjicit virtutes. Timor cautum facit hominem et sollicitum,
Abbreviated transcription (Latin):
uesti cddm̃ & nediffenas dediein diẽ
Verbadi sunt. non mea noname
haecdidicisti sed egotecũ audio ad no
forterespondes. Cnas cras. O uoxcor¬
bina. Corbus non redit adarcam. colũ¬
baredit. si enim tuncuis paenitentiã
agere : quando peccare non potos. pec¬
cattte dimiserunt nontu illa. satis
alienus a fide ẽ. quiadagendã pae¬
nitentiam tempus senectutis expec¬
tat. Metuendum .ẽ. nedum spenx ł
miseri cordicm. incidatiniudiciũ
Nequeenim tuncueniã inueniet qui
modo aptum ueniae tempus ꝑdidit.
Ibuam adõ non potest mereri quod
petit : qui hicnoluit audi requodius¬
sit. Qui tempus pacenitenticedatũ
neglegit frustra ante tribux al xp̃i
p̃cos effundit. festincredebet ad dm̃
conuestendo unus quisq: dumpotest.
Uesidum potest noluerit. omnino cũ
tarde noluerit non possit.
naccuitela peccatidĩ semꝑ p̃sentiã
timere. Qui perfectue dm̃timet. di¬

Expanded text:
verti ad Dominum, et ne differas de die in diem . verti ad Dominum, et ne differas de die in diem . Verba Dei sunt, non mea. Non a me haec audisti, sed ego tecum audio a Domino. Forte respondes: Cras, cras. O vox corvina! Corvus non redit ad arcam, columba redit. Si enim tunc vis poenitentiam agere quando peccare non potes, peccata te dimiserunt, non tu illa. Satis alienus a fide est, qui ad agendam poenitentiam tempus senectutis exspectat. Metuendum est, ne dum sperat misericordiam, incidat in judicium. Neque enim tunc veniam inveniet, qui modo aptum veniae tempus perdidit. Ibi jam a Deo non potest mereri quod petit, qui hic noluit audire quod jussit. Qui tempus poenitentiae datum sibi negligit, frustra ante tribunal Christi preces effundit. Festinare debet ad Deum convertendo unusquisque, dum potest, ne si, dum potest, noluerit, omnino cum tarde voluerit, non possit. est cautela peccati, Dei semper praesentiam timere. Qui perfecte Deum timet, di
Abbreviated transcription (Latin):
dissimulas. & non m&uis netibi mors
repentina subripiat diem conuersi
promittit remissionem conuestenta
apeccatis. securitatem tibi non ꝓ¬
misit diuuiuendi. Ideo conuestut
secitius unus quisq: cddm̃ & cũ in
ueneriteum : derelinquat impius
uicm succ̃. si subito intratdies ex¬
tremus. peritdilatio & restat dũ¬
natio. Perirenonuis redicddm̃
dere, Conuestere ergo & peniten¬
tcmage. Cnes inquies conuestart
Quare non hodie : Quid maledicis si
crrs dicam : quid malesi hodie : foste
dicis longuerituittm ea. dicam. si
bonasit. sed quis fenat malum longũ
praendium longum nonuis habere
malum. & uittm longĩuis bbere
malcm Villamemis: bonã desidents.
Vxoremuis ducere : bonam quaeris.
filios nasciuis: bono soptus. Itutetiã
derebus uilissimis loquar. caligas
emis: et nonuis malas. Etuitum amas
melam quite offendit uititua quã
solamuis inalam. ut in tomnia bona
tua solussis malus. N etardes con¬

Expanded text:
dissimulas, et non metuis ne tibi mors dissimulas, et non metuis ne tibi mors repentina subripiat diem conversiopromittit remissionem convertenti a peccatis, securitatem tibi non promisit diu vivendi. Ideo convertat se citius unusquisque ad Deum, et cum invenerit eum, derelinquat impius viam suam. Si subito intrat dies extremus, perit dilatio, et restat damnatio. Perire non vis, redi ad Deum, dere. Convertere ergo, et poenitentiam age. Cras, inquies, convertam. Quare non hodie? Quid mali, dicis, si cras dicam? Quid mali, si hodie? Forte dicis: Longa erit vita mea. Dicam, si bona sit. Quis ferat malum longum? Prandium longum non vis habere malum, et vitam longam vis habere malam? Villam emis: bonam desideras. Uxorem vis ducere: bonam quaeris. Filios tibi nasci vis: bonos optas. Et ut etiam de rebus vilissimis loquar, caligas emis, et non vis malas: et vitam amas malam? Quid te offendit vita tua, quam solam vis malam, ut inter omnia bona tua solus sis malus? Neque tardes con
Abbreviated transcription (Latin):
qui creditinme eti cmsi mostuus fuerit
uiuet Et omnis quiuiuit et credił inme.
Nonmorietur ina&num. De mosteani¬
maedixit. quae ꝓpt̃ peccatorum egri¬
tudinem euenietilli. Ds̃ innaturx: mise¬
ricors .e. Panitus ẽ saluare ꝑ miseri¬
cordium : quos noninueniet saluare
ꝑiustitiam. Quiuultomnes homines
saluos fieri. et neminem perire. Qui
perproph&am cut. In quacumq: die
conuersus fuerit peccator. uitauiues.
et non morietur. Quamuis quisq: sit¬
peccator &impius sicdpcenitentiã
conuestatur consequi pos seueniã
se. ꝑ dĩmiseri cordiã nondubitet.
In hoc sđo puenitentiã facientibis
dĩ miseri cordia subuenit. Infutu¬
ro cutem patienti a non proficit sed
rationen rõrum operum reddituri
sumus. In hacuita tantum pueni¬
tentiae patet libtas. Post mortem
uero nulla correctionis ẽ. licenia.
Quitar datconuesti periculũ facit
animaesuce. qui amors nontardat.
tina cogiture conuersione. & hodier
neglegere. Quid tu peccator conuesti

Expanded text:
edit in me, etiamsi mortuus fuerit, vivet; et omnis qui vivit et credit in me, non morietur in aeternum . De morte animae dixit, quae propter peccatorum aegritudinem eveniet illi. Deus in natura misericors est, paratus est salvare per misericordiam, quos non invenit salvare per justitiam: qui vult omnes homines salvos fieri, et neminem perire ; qui per prophetam ait, In quacumque die conversus fuerit peccator, vita vivet et non morietur . Quamvis quisqpeccator et impius, si ad poenitentiam convertitur, consequi se posse veniam per Dei misericordiam non dubitet. In hoc saeculo poenitentiam facientibus Dei misericordia subvenit: in futuro autem poenitentia non proficit, sed rationem nostrorum operum reddituri sumus. In hac vita tantum poenitentiae patet libertas; post mortem vero nulla correctionis est licentia. Qui tardat converti, periculum facit animae suae, quia mors non tardat . tina cogitare conversione, et hodiernam negligere. Quid tu, peccator, converti
Abbreviated transcription (Latin):
gie Inembna nitt̃ dõdebent eẽ dica¬
ta nonfornicationi Opponat homo
desiderio carnissuae a&norũ flam mas
tormentorum ad suescat iuuenis castita¬
te ut sit dignus sapienticedĩ. Vbi inmix¬
dicia .ẽ. corporis ibi habitatio diabolici
sp̃s. quimaximeguudet in inquinatione
carnis nnt̃e. Omnes inmunditice dõdis¬
plicent & maxime quae non sunt natu¬
racles. Ammonet ittq: nos scripturo
scãdicens. Post concupiscenticstucs nop
ecs. & auoluntat &uaiuestere si p̃stes
anima&uce concupiscentics eius. ficci&¬

Expanded text:
giet . Membra nostra Deo debent esse dicagiet . Membra nostra Deo debent esse dicata, non fornicationi. Opponat homo desiderio carnis suae aeternorum flammas tormentorum. Assuescat juvenis castitati, ut sit dignus sapientia Dei. Ubi immunditia est corporis, ibi habitatio diabolici spiritus; qui maxime gaudet in inquinatione carnis nostrae. Omnes immunditiae Deo displicent, et maxime quae non sunt naturales. Admonet itaque nos Scriptura sancta, dicens: Post concupiscentias tuas non eas, et a voluntate tua avertere. Si praestes animae tuae concupiscentias ejus, faci
Abbreviated transcription (Latin):
tuus ibi .ẽ. & costuum. Utiq benedes pen¬
suntes temporalia adquiretis a& na
Nolitimidus eẽ in largiendo. nesis egẽ¬
nus inrecributione. Quicquiparce se¬
minat. parceetmetet. Quiautẽ misere¬
bitur pcuperi beatus erit. Redemptio
itaque cnimae uiri diuiti ueeius uñit
dm̃ qui miserebitur pauperi . Absconde
elrmosinã insinu pccuperis dicitscrip¬
peccatum. Anim c̃esurientẽ nedes pe¬
xeris & neex cesperes puuperẽ inda¬
moresuo. Quicuestit aurẽ ad amore
pccuperis illius oratio clemensiãdĩ pori
mostem non habes potestatẽ benestccien¬
di. In conuiuiis tuis puuperes uescantip
& xp̃s in illis. Tria sunt genenx elrmo¬
sinarum. Vnc corporlis. a egentidare
quicquid potueris. Altera spiritalis
dimittere aquo lesus fueris. Testi a de¬
linquentem corrigere. eterrantem
habitationem quem expellitinmun¬
ditia libidinum. Dicente scriptunr
corpus peccatis subditum sp̃ssc̃s̃ effu¬

Expanded text:
tuus, ibi est et cor tuum . Utique bene dispentuus, ibi est et cor tuum . Utique bene dispensantes temporalia acquiretis aeterna. Noli timidus esse in largiendo, ne sis egenus in retributione: quia qui parce seminat, parce et metet . Qui autem miseretur pauperi, beatus erit . Redemptio itaque animae viri, divitiae ejus . Honorat Deum, qui miseretur pauperis. Absconde eleemosynam in sinu pauperis, dicit Scrippeccatum. Animam esurientem ne despexeris, et ne exasperes pauperem in clamore suo . Qui avertit aurem suam a clamore pauperis, illius oratio clementiam Dei non mortem non habes potestatem bene faciendi. In conviviis tuis pauperes vescantur, et Christus in illis. Tria sunt genera eleemosynarum: una corporalis, egenti dare quidquid potueris; altera spiritualis, dimittere ei a quo laesus fueris; tertia delinquentem corrigere, et erranteshabitationem, quem expellit immunditia libidinum, dicente Scriptura: Corpus peccatis subditum Spiritus sanctus effu
Abbreviated transcription (Latin):
corporeliũ faccultatum quae indigep¬
tib ministratur. indiuitias largier¬
ti transit a&nas. Itẽ miseri cordiadi
& indulgentiã peccatorũ nr̃ orũ pacupe¬
rũ miseratione &elxmosinis merea¬
mur. Qnm quisuum ab in ope pon
auestit animũ cito ad sedñĩ conuer¬
tit auditum. Dicented nõ. Estote
miseri cordes. sicut & pat uest miscricors ẽ
Quod redditurm se promittit ueritus.
pias sere quod mctis. sparge quod col¬
ligas nolimetuere dispendium. Noli
de dubio suspinre prouentu. substan¬
tictua cum bencerogictur augetur
remunenatostuus uultte eẽ munificũ
Et quidat uthabeas mandat ut tribu¬
as dicens. Date & dubitur uob. Oauare
siccurum diligas uł diuitias scłi. da
neꝑ das. si seruaueris sinedubio ꝑdes.
si erogaueris omnino habebis eas a et̃¬
ncliter: Dicente ipsicueritate thescuu¬
rigatcuobis thesicuros incacelo. ubi nec
erugo nectinea demolitur . neq fures
effodiunt & funentur. Vbi ẽthescuris

Expanded text:
corporalium facultatum, quae indigencorporalium facultatum, quae indigentibus ministratur, in divitias largienti transit aeternas. Ita misericordiam Dei et indulgentiam peccatorum nostrorum, pauperum miseratione et eleemosynis meremur: quoniam qui suum ab inope non avertit animum, cito ad se Domini convertit auditum, dicente Domino: Estote misericordes, sicut Pater vester misericors est . Quod reddituram se promittit Veritas, pias, sere quod metas, sparge quod colligas. Noli metuere dispendium, noli de dubio suspirare proventu. Substantia tua cum bene erogatremunerator tuus vult te esse munificum, et qui dat ut habeas, mandat ut tribuas, dicens: Date et dabitur vobis . O avare, si aurum diligas vel divitias saeculi, da ne perdas; si servaveris, sine dubio perdes si erogaveris, omnino habebis eas aeternaliter, dicente ipsa Veritate: Thesaurizate vobis thesauros in coelo, ubi nec aerugo nec tinea demolitur, neque fures effodiunt et furantur: ubi est thesaurus
Abbreviated transcription (Latin):
ciendum .ẽ. enim. eẽ pietitis opus ut
dehis quae nob̵ caelestis pat̃ miseri¬
corditer contulit. nos quoq: clios ad¬
iuuemus. suntenim plurimi quinullũ
incgris nullũ inuineis nullũ habent
in scłi diuitiis postionem. Quorum
in opiae de eaquam dñs nobis dedit
copia : consolare debemus ut etipsi
nobiscum dõ proterraefecunditate
benedicant. & gaudeant possiden¬
tib fuissedonata. Quae &iam pacu¬
perib: acperegrinis sccitafuerintcom¬
munia. felix illud .ẽ. horreum et
omniũ fructuũ multiplicatione dig¬
nissimũ : de quo cegentiũ et debiliũ
& peregrinorum suturatur esuries
Quos ideo sub diuersis molestiis iustitia
dĩ labontre ꝑmisit. ut et miseros pro
patientia et miseri cordes probeneuo¬
lentia coronaret. Efficacis sima eiũ
propeccatis de p̃catio ẽ in elymosinis atq
ieiunis et uelocit̃ addiuinas consceri¬
ditiures. Talib: oritio eleuatisuffir¬
gio qnm sicut scriptũ ẽ animaesuce
bene ficcituir misericors. Parsenim

Expanded text:
ciendum est enim esse pietatis opus, ut de his quae nobis coelestis Pater misericorditer contulit, nos quoque alios adjuvemus. Sunt enim plurimi qui nullam in agris, nullam in vineis, nullam habent in saeculi divitiis portionem. Quorum inopiae de ea quam Dominus nobis dedit copia consulere debemus, ut et ipsi nobiscum Deo pro terrae fecunditate benedicant, et gaudeant possidentibus fuisse donata, quae etiam pauperibus ac peregrinis facta fuerunt communia. Felix est illud horreum, et omnium fructuum multiplicatione dignissimum, unde egentium, et debilium, et peregrinorum saturatur esuries. Quos ideo sub diversis molestiis justitia Dei laborare permisit, ut et miseros pro patientia, et misericordes pro benevolentia coronaret. Efficacissima enim pro peccatis deprecatio est in eleemosynis atque jejuniis; et velociter ad divinas conscendit aures talibus oratio elevata suffragiis, quoniam scriptum est: Animae suae benefacit vir misericors . Pars enim
Abbreviated transcription (Latin):
maxime ministris xp̃i alturis.
Quorum uita aliorum debet. eẽ eru¬
ditio & ussiduc sclus p̃dicatio Tu¬
les enim det& dnõ habereministros.
qui cnullo contagio cornis corrum¬
pantur. sed potius continentia casti¬
tictis splendeant honestitis fulgeaNT
inpopulo exemplis.
substanti apauperib et miseris
eẽ prohibetnos ab omnia ua¬
ritia & iniusta pecuniae cedquisitio¬
ne : Qui uero ct. Deiustis laborib
tuis fac ely mosinam : Ipse ꝑ apostolũ

Expanded text:
maxime ministris Christi altaris, maxime ministris Christi altaris, quorum vita aliorum debet esse eruditio et assidua salutis praedicatio. Tales enim decet Dominum habere ministros,  nullo . . . contagio corrumpantur; sed potius continentia castitatis splendeant et totius honestatis fulgeant in populo exemplis. substantia pauperibus et miseris esse, prohibet nos ab omni avaritia et injusta pecuniae acquisitione. Qui vero ait: De justis laboribus tuis fac eleemosyn
Abbreviated transcription (Latin):
chna .ẽ casta il uenum Pudicitia & dõ
amabilis. & adomnebonum utilis.
Quifilios habeat spiritales uł carnades
nutriat illos incastitatedõ. Non in for¬
nicatione dicbolo. quid prodest
hominifiliũ habere. Nutrire. amare
siue ternis eum nutriet tormentis:
Quiincastita teuiuunt. angelicam
habent in terris conuersationem.
Castitus. hominem inccelo coniungit.
Angelis facittiuem. Quimulierem ha¬
bed egitimam. legit meutatur ectem¬
porib: opostunis ut benedictionẽ mere¬
atur filiorũ adõ accipere. Nemodicat
a fornicatione secusto dire non posse
fidelis ẽ enim ds̃ dicitbeatus apłs qui
non ꝑmittit nos temptari supncid
quod postirepossumus. sed faci&cũ
tem practione prouentum. Tali sunicuiq
homini temptatio datur. siue in carnis
desiderio . siue in ambitione scłi ułeti c̃
in quaccumq temptationis molestia
qualem auttũ laudeu incere autcum
obprobrio subcumbere poterit. Om¬
nib: enim castiates ꝑ necessccria .ẽ sed

Expanded text:
chra est casta juvenum pudicitia, et Deo chra est casta juvenum pudicitia, et Deo amabilis, et ad omne bonum utilis. Qui filios habet spirituales, vel carnales, nutriat illos in castitate Deo, non in fornicatione diabolo. Quid prodest homini filium habere, nutrire, amare, si aeternis eum nutriet tormentis? Qui in castitate vivunt, angelicam habent in terris conversationem. Castitas hominem coelo conjungit, angelis facit concivem. Qui mulierem habet legitimam, legitime utatur ea temporibus opportunis, ut benedictionem mereatur filiorum a Deo recipere. Nemo dicat a fornicatfidelis est enim Deus, dicit Apostolus , qui non permittit nos tentari supra id quod portare possumus, sed faciet cum tentatione proventum. Talis unicuique homini tentatio datur, sive in carnis desiderio, sive in ambitione saeculi, vel etiam in quacunque tentationis molestia, qualem aut cum laude vincere, aut cum opprobrio succumbere poterit. Omnibus enim castitas pernecessaria est, sed
Abbreviated transcription (Latin):
lans labiameretricis. etnitidius o leo
guttureius Nouis simacutẽ illius
amant quasi absintium. & acutaquasi gla¬
diusbiceps. Pedescius dercendunt admor¬
tem. & ad inferos gressus illius penetaNT.
Persemitam uice non ambulaNt uagi
sunt gressus eius. et inuestigabiles. Nunc
ergo filicudime. et nerecedes a uerbis
oris mei. longestc abecuiã tuã et nead¬
propinques forib: domus eius. Hoc siqui¬
dem non solum demeretricum in mun¬
diticdixit. sed etiam deomni carnis
concupiscentia quae sollicitat anim c̃
suam consenti redesideriis. sed natio
mentis prohibere debetimpetus carnis.
& refrencre uoluptates eius in iquas
Itemille qui supra prohibens cohabi¬
titionẽ femincrum iuuenib: dicens.
Numquid abscondere potesthomo
ignem insinusuo utuestimenta illius non
crdecnt: Aut ambulare suꝑ pruncs
& non conburentur plante eius.: sic qui
in greditur admulierem ꝓximisui. Ñerił
ens. Bonum .e. mulierem non tangere
quasistatim in tactu periculũ e&. Pul¬

Expanded text:
lans labia meretricis et nitidius oleo guttur eius; novissima autem illius amara quasi absinthium, et acuta quasi gladius biceps. Pedes ejus descendunt ad mortem, et ad inferos gressus illius penetrant. Per semitam vitae non ambulant, vagi sunt gressus ejus, et investigabiles. Nunc ergo, fili mi, audi me, et ne recedas a verbis oris mei. Longe fac ab ea vias tuas, et ne appropinques foribus domus ejus . Hoc siquidem non solum de meretricum immunditia dixit, sed etiam de omni carnis concupiscentia, quae sollicitat animam suis consentire desideriis. Sed ratio mentis prohibere debet impetus carnis, et refrenare voluptates ejus iniquas. Item ille qui supra, prohibens cohabitationem feminarum, juvenibus dicit: Nunquid abscondere potest homo ignem in sinu suo, ut vestimenta illius non ardeant? Aut ambulare super prunas, ut non comburantur plantae ejus. Sic qui ingreditur ad mulierem proximi sui, non erit ens: Bonum est mulierem non tangere , quasi statim in tactu periculum esset. Pul
Abbreviated transcription (Latin):
onquueritur inchristiano initiũ
bonioperis. sed finis. Quia defi¬
nesuo unusquisq: iudicabitur. sunteni
qui bene incipiunt & male finiuNt con¬
uersationẽ succ̃ Sicutiudas primo apłs
& posta proditordñ. & fusti sui conscus
pit sed benefiniuit. Primo ꝑsecutor
postea p̃dicator. Vistus bonioperis . ẽ.
raueritusq: infinem hic saluus erit.
Tuncenim placet dõnrã conuersatio.
non coepisse sed ꝑfecisse. uistus .ẽ: Non
inchoantib p̃miũ promitaitur sed per¬
seuenantib: datur. semꝑ inuitt chomi¬
nisfinis quaeritur. qualissit extremo
tempore uitae suce. Quicdefines uo unis¬
quisq: cutiustificatur aut condemnat
Id eo unusquisq: instantissi me boncquae
coeperit ꝑficere contendat ut perpe¬
tucom ad nõ mereatur mercedẽ accipere:¬

Expanded text:
on quaeritur in Christiano initium boni operis, sed finis: quia de fine suo unusquisque judicabitur. Sunt enim qui bene incipiunt, et male finiunt conversationem suam; sicut Judas primo apostolus, et postea proditor Domini, et facti sui consciuspit, sed bene finivit: primo persecutor, postea praedicator. Virtus boni operis est raverit usque in finem, hic sTunc enim placet Deo nostra conversatio, non coepisse, sed perfecisse, virtus est. Non inchoantibus praemium promittitur, sed perseverantibus datur. Semper in vita hominis finis quaeritur, qualis sit extremo tempore vitae suae: quia de fine suo unusquisque aut justificatur, aut condemnatur. Ideo unusquisque instantissime bona quae coepit, perficere contendat, ut perpetuam a Domino mereatur mercedem accipere