comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
debet. His tẽꝑib sol ꝯuntꝰ usqi ad .uͭi. laborare. & añ pͥmã si opus
fu̾it exire. & extra monast̾iũ pͣnd̾e. ⁊ dormire si necesse fu̾it. cocꝰ ⁊ lec¬
tor mixt̃ sum̾e. Qͥ aũt in abbatia remanent. ⁊ ĩ refectorio comed̃t:
sẽꝑ in eccłia gr̃aᷤ referãt. p̾t̾ seruitores. Unicuiq indie libͣ
panis ꝯmunis ⁊ dimidia dari pot̾ uͥ opꝰ fũit. ⁊diff̾bui
singłis ꝓut tp̃s ⁊ locꝰ ereg̾it. hoc tpr exceptis dieb¬

Expanded text:
 conventus usque ad Sextam laborare. Et ante Primam si opus fuerit exire, et extra monasterium prandere et dormire, si necesse fuerit, cocus et lector mistum sumere. Qui autem in abbatia remanent et in refectorio comedunt, semper in Ecclesia gratias referant praeter servitores. Unicuique in die libra panis communis et dimidia dari potest ubi opus fuerit, et distribui singulis prout tempus et locus exegerit. Hoc tempore exceptis dieb
Abbreviated transcription (Latin):
dã tabulã. adliquefaciendũ incaustũ ad exsiccandũ parga¬
menũ ⁊ sacͥsta uł qͦlibet alio ꝓaccẽdendo lumune ĩ eccłia. itł
prunis inthuribulo uł patella imponẽdis ł sale bñdicendo.
Si nec isti intͣre debent si ĩ calefactorio ignẽ sufficient̃ in:¬

Expanded text:
ndam tabulam: ad liquefaciendum incaustum: ad exsiccandum pergandam tabulam: ad liquefaciendum incaustum: ad exsiccandum pergamentum: et sacrista vel quolibet alio pro accendendo lumine in ecclesia, vel prunis in thuribulo vel patella imponendis, vel sale benedicendo: sed nec isti intrare debent, si in calefactorio ignem sufficienter in
Abbreviated transcription (Latin):
hñs ineũ uide. tͣcdat ei aliũ: ⁊ ille cui tͣdid̾it inpace ei di¬
mittat. Quẽ siei aꝯmodare nolũit: ille qͥ petit inpace ferat
sedent. Dũ uͦ ambulant: humilit̃ incedant. ⁊ discooꝑto capite.
supplicantes inuicẽ obuiando. Qd̾ si ab̾i obiuaũint: diu̾tant
se inpartẽ supplicantes ei. Que supplicatio uͥq fiat extra dor¬
mitoriũ qͦnies abb̃i uł sͥ inuicẽ obiuau̾int. In labore tñcũ
sobuiant nec mututsibi supplicant nec bñdictte dicunt.
Q notandũ qd̾ nulli sr̃uenientiũ alb̃m inclaustro inclinat᷑.
nͥ ficuti monacho nͥ illi tñ qͥsedẽ alb̾is tenet ⁊ ꝓpͥo alb̾i. Nemo
ꝑcapittiũ signũ faciat. ne̾ qͥs uocet aliꝙꝗ̃ de longe ꝑuocẽ uł¬
ub. Siqͥs aliqͦ mͦ frẽm suũ scandalitau̾it cũ qͦ loqͥ nõ solet.
dicat pͥori ⁊ tunc si pͥor iusserit uocato illo. tã dii añ pedes

Expanded text:
habens in eo videre, tradat ei alium, et ille cui tradiderit, in pace ei dihabens in eo videre, tradat ei alium, et ille cui tradiderit, in pace ei dimittat. Quem si ei accommodare noluerit, ille qui petit in pace ferat,sedent. Dum vero ambulant humiliter incedant, et discooperto capite supplicantes invicem obviando: quod si abbati obviaverint, divertant se in partem supplicantes ei. Quae supplicatio ubique fiat extra dormitorium, quoties abbati vel sibi invicem obviaverint. In labore tamen cum sibi obviant, nec mutuo sibi supplicant, nec Benedicite dicunt. Et notandum quod nulli supervenientium abbatum in claustro inclinatur, nisi sicuti monacho: nisi illi tantum qui sedem abbatis tenet, et proprio abbati. Nemo per caputium signum faciatlibus. Si quis aliquo modo fratrem suum scandalizaverit cum quo loqui non solet, dicat priori: et tunc si prior jusserit, vocato illo tandiu ante pedes
Abbreviated transcription (Latin):
Ad oroẽm uͦ ire posst̃ in eccłiam non
solũ tẽ. s momĩ tp̃r lectionis ⁊ ad omĩa int̾ualla. uͥ ñ se¬
deant. nec caputia incapitib han̾t. nec legãt. Quł uibrũ dene¬
ant. Simiłr cũ opꝰdĩ meccłia celebrat᷑. nec caputia hanͣt in
capitib. nec legaut pret̃ illos qͥ psalt̾iũ nesciunt. ⁊ qͥ ad p̃señ
opꝰ. p̃uid̾e. legẽ. aut cantare aliqͥd necẽe habuĩnt. Qui uͦ in
claustro sed̾int. religiose se hañt. singłi insingłis libs legñtes.
ħ idoneus ab ip̃o p̃monitꝰ. Neq inqͥetent se inuicẽ inq̃stionib
faciendis. nͥ de ꝓductis ⁊ correptis accentib. ⁊ dedictione quã
cũ necẽe fuĩt. Que breuissime fiant. Siquis habũit caputiũ
incapite dũ legĩt. talit hãt ut possit ꝑpendi sidormiat. Qd
sialiqͥs necẽe habiũt diutere alicubi: librũ suũ in armario
reponat. aut si insede sua eũ dimitt̾e uoduĩt. faciat signitmn

Expanded text:
ationem vero ire possunt in Ecclesiam, non solum tunc, sed et omni tempore lectionis, et ad omnia intervalla ubi non sedeant, nec caputia in capitibus habeant, nec legant, nec librum teneant. Similiter cum opus Dei in ecclesia celebratur, nec caputia habeant in capitibus, nec legant praeter illos qui Psalterium nesciunt, et qui ad praesens opus praevidere, legere aut cantare aliquid necesse habuerint. Qui vero in claustro sederint, religiose se habeant, singuli in singulis libris legentes, hoc idoneus ab ipso monitus. Neque inquietent se invicem in quaestionibus faciendis, nisi de productis et correptis accentibus, et de dictione quam cum necesse fuerit, quae brevissime fiant. Si quis habuerit caputium in capite dum legerit, taliter habeat se ut possit perpendi si dormiat. Quod si aliquis necesse habuerit divertere alicubi, librum suum in armario reponat; aut si sede sua eum dimittere voluerit, faciat signum
Abbreviated transcription (Latin):
iusserit aliqͥd fac̾e. Nuisꝰ faciat clamationẽ sr̃ aliquẽ ex
sola suspitione. nͥ de ħ qd̾ audierit. uł uidit. uł referri audi¬
erit. Qñ clamatio facta fũit de aliqͦ. simip̃o iudicio u̾ban¬
sideat in eodẽ loco inqͦ stat. ⁊ exuens cucullã poneͬt eam
añ se sr̃ genua sua. ꝑ capiciũ uͦ tunice exerat brachia.
⁊totũ corpꝰ usq ad cingłm. ⁊ sic ꝯsistens ielinato capite
nichil dicat. nͥ tm̃ mea culpa: ego me e m̃dabo. qd̾ crebriꝰ
repetat: S neq aliꝰ int̾un loqͣt᷑. nͥ forte aliqͥs de pͥoribus
ꝓ eo humilit int̃cedat. Qui aũt eum u̾b̾at. ñ cesset au̾be
usq ad iussionẽ abb̃is. Quidũ qͥeuerit. adiuuet illũ frẽm
adinduendũ. Qui indutꝰ ⁊ erectꝰ. ñ se moueat. donec albs
dicat. ite sessũ. Et tc̃ melinans eat in locũ suũ. Hoc qͦq
sciendũ ẽ. qđ ille qͥ inferioris gradꝰ ẽ ñdebet u̾b̾are suꝑ¬

Expanded text:
facere. Nullus faciat clamationem super aliquem ex sola suspicione: nisi de hoc quod audierit, vel viderit, vel referri audierit. Quando clamatio facta fuerit de aliquo, si in ipso judicio verberansideat in eodem loco in quo stat, et exuens cucullam ponat eam ante se super genua sua: per caputium vero tunicae exerat brachia et totum corpus usque ad cingulum, et consistens inclinato capite nihil dicat nisi tantum, mea culpa, ego me emendabo, quod crebrius repetat. Sed neque alius interim loquatur, nisi forte aliquis de prioribus pro eo humiliusque ad jussionem abbatis; qui dum quieverit, adjuvet illum fratrem ad induendum: qui indutus et erectus, non se moveat donec abbas dicat, ite sessum, et tunc inclinans eat in locum suum. Hoc quoque sciendum est, quod ille qui inferioris gradus est, non debet verberare su
Abbreviated transcription (Latin):
Porro lectoi si debet dic̃e u̾sicłm nominãs alii ut dicat
lians se añ alb̃em. Qd̃ si alt̃ albas fuĩt uisede pͥoris: ineli¬
net semel int̾eos. ⁊ accedens ad librũ humiliato corꝑe
ũsꝰ abbem. ñ tenens luc̾nã plicatis ⁊̃ manib eadẽ uoce qͣ
lecturꝰ ẽ. petit benedictionẽ tam ibi ꝙͣ alibi. Qua ꝑcepta

Expanded text:
Porro lector si debet dicere versiculum nominans alium ut dicat, lians se ante abbatem. Quod si alter abbas fuerit in sede prioris, inclinet semel inter eos, et accedens ad librum humiliato corpore versus abbatem, non tenens lucernam, plicatis etiam manibus, eadem voce qua lecturus est petat benedictionem tam ibi quam alibi. Qua percept
Abbreviated transcription (Latin):
alb̃i stare solent ñdũ ing̾ssis alii intͣuant. int̃ quos ⁊ albem
nullus mediusstet. adhuc. qͦt de talib ex ut᷑libet parte
chori intͣunt᷑ tot̾ inclinent ei. Cũ aut̃ ꝑ uen̾int adlo¬
ca sua: stent u̾sis uultib ad altare. donec signũ remane¬
at. Simiłr aut̃ stent añ om̃s horas diei ⁊ missas. Dimisso
rursũ inclinantes. stedit ibidẽ. Dicto itaq Ds̃ iadiutoriũ
meũ intende morose ⁊t̾hendo asac̾dote. eancellatis manib
Dehinc celebret᷑ opꝰ dĩ. Uenite exultemꝰ .d. cũ inuitatorio
dicat᷑. añ gͣdũ pb̃rii aduob fr̃ib. illo uidelic qͥ p̃sentẽ
facit ebdmmm. inuitatorii. ⁊ illo qui pret̾itã fecit. Qui ue¬
nientes ad gͣdũ inclinent: inceptoq inuitatorio rursus
Post repeticionẽ uͦ inuitatorii itm inclinent: ⁊ sic reside¬
donec incipiat illud. fr̃s uͦ haũit uultꝰ ad altare ex quo
inuitat̃ incipit᷑ donec gła pat̾ dicat᷑. ntẽ humiliet se chorꝰ

Expanded text:
abbati stare solent, nondum ingressis, alii intraverint, inter quos et abbatem nullus adhuc medius stet, quot de talibus ex utralibet parte chori intraverint, tot inclinent ei. Cum autem pervenca sua, stent versis vultibus ad altare donec signum remaneat. Similiter autem stent ante omnes horas diei et missas. Dimisso rursum inclinantes stent ibidem. Dicto itaque Deus in adjutorium meum intende, morose et trahendo a sacerdote, cancellatis manibus Dehinc celebretur opus Dei. Venite, exsultemus Domino cum invitatorio dicatur ante gradum presbyterii a duobus fratribus, illo videlicet qui praesentem facit hebdomadam invitatorii, et illo qui praeteritam fecit. Qui venientes ad gradum inclinent, incoeptoque invitatorio rursus Post repetitionem vero invitatorii iterum inclinent et sic reded incipiat: Fratres vero habeant vultus ad altare ex quo invitatorium incipitur, donec Gloria Patri dicatur, et tunc humiliet se chorus
Abbreviated transcription (Latin):
minuendũ ad calefaciendũ. Qd honeste ⁊ nõ nudis pedib p̃¬
sente aliqꝰ faciendũ ẽ. Notandũ tñ qr has tres supͣdictas
officinas ing̃di poter̃ fr̃s illi qͥ scd̾m regłam ꝑ annũ cͥreũ¬
si aliq̃ opꝰ habiu̾nt. querant signo uł sonitu ad ostiũ. ⁊ tẽ
si ꝯcessũ fuit ing̾diant᷑. Ubi ñ loqͣnt᷑ plures qͣm duo simus
cũ pͥore tp̃r lectiõis nͥ forte pͥor ꝓaliq̃ necessitate płes sͥ ꝯ¬

Expanded text:
uendum, ad calefaciendum. Quod honeste et non nudis pedibus praesente aliquo faciendum est. Notandum tamen quia has tres supradictas officinas ingredi poterunt fratres illi, qui secundum Regulam per annum circumsi aliquod opus habuerint, quaerant signo vel sonitu ad ostium, et tunc si concessum fuerit, ingrediantur. Ubi non loquantur plures quam duo simul cum priore tempore lectionis
Abbreviated transcription (Latin):
incliantes añ sedes suas: ⁊ cũ sed̾int humilient se mutuo.
resideant. S ille qͥ uixta abbem sessurꝰ ẽ. humiliet se
ꝓfunde de loco suo u̾sꝰ albem. nec tñ sr̃ genua uł arti.¬
cłos ⁊ sic resideat. Et ita faciat inoĩb locis qͥ uixta eũ
neq adm̃sas. s nec noct᷑no tpr̃. lector uͦ ueniens aute
aitalogiũ aꝑiat ubrũ uincliuet se adbñdictionẽ. Post

Expanded text:
inclinantes ante sedes suas. Et cum sederint, humilient se mutuo. resideant. Sed ille qui juxta abbatem sessurus est, humiliet se profunde de loco suo versus abbatem, nec tamen super genua vel articulos, et sic resideat. Et ita faciat in omnibus locis qui juxta eum neque ad mensas, sed nec nocturno tempore. Lector vero veniens ante analogium, aperiat librum et inclinet se ad benedic
Abbreviated transcription (Latin):
calciare. uł adsecessũ ire: aut infirmitares remutaẽ. aut manꝰ
abluere: ⁊ qͥ uoluĩt pot̾it inclaustrũ sede. Reu̾tentes adpͥ¬
mã. asꝑgant se aqͣ bñdicta excepta dñica. istent installis
suis. donec signũ remaneat: ⁊tunc faciant eindẽ orationẽ
qͣ. aduigłias fecer̃. ⁊ eodẽ mͦ. Cantata pͥma seqͣtur missa.

Expanded text:
 aut manus abluere, et qui voluerit poterit in claustro sedere. Revertentes ad Primam aspergant se aqua benedicta, excepta Dominica, et stent in stallis suis donec signum remaneat, et tunc faciant eamdem orationem quam ad Vigilias fecerunt, et eodem modo cantata Prima sequatur missa.
Abbreviated transcription (Latin):
ponens cucullã sub manib ⁊ sic iclinans reu̾tat᷑ ad sedem.
Simiłr seilie ⁊ fr̃ articłos manꝰ satisfadiant om̃s itlocõi qͦst̃
qͦtiens fallatiã moratorio inc᷑reruit: ñ diu̾tentes dextͦrstĩ
uł sunstrorsũ. ꝓnota cantꝰ tñ ñ solemꝰ satisface. Ita gͥ se
gͣt ut aidens candela seq̃nti lectori possit sufficẽ. Qui
aut̃ canunt responsoria. tali hora surgant: ut sedile leuare. mñ¬
qͣ. incipiant gria possint. Quo incepto. inelinent: ⁊̃ simiłr pꝰ uͭ¬

Expanded text:
ponens cucullam sub manibus, et sic inclinans revertatur ad sedem. Similiter super articulos manuum satisfaciant omnes in loco in quo sunt, quoties fallaciam in oratorio incurrerint, non divertentes dextrorsum vel sinistrorsum. Pro nota cantus tantum non solemus satisfacere. Ita igitur se gunt. ut ardens candela sequenti lectori possit sufficere. Qui em canunt Responsoria tali hora surgant, ut sedile levare antequam incipiant Responsorium possint. Quo incoepto inclinent, et similiter post ve
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ honor dõ dũ crux in ꝑasceue ad orat᷑. Abbas uͦ si accid̾it ut
ad glam pꝰuenite ñ occ̾iat. satiffaciat añ pb̃riũ siẽ solet
ad alias horas. cũ adgłam pͥmi psalmi ñ occͣrit: ⁊ ad stai¬
lũ suũ ueniat. Post inchoationẽ uͦ liynini. nullꝰ exeat de
litirt plicatis manicis sr̃ sedeant genua. simul pͥmũ psal

Expanded text:
asceve adoratur. Abbas vero si acciderit ut ad Gloria post Venite non occurrat, satisfaciat ante presbyterium sicut solet ad alias horas cum ad Gloria primi psalmi non occurrit et ad stallum suum veniat. Post inchoationem vero hymni, nullus exeat de tunc plicatis manibus super genua
Abbreviated transcription (Latin):
pͥuatas missas. Qualr̾ se hant fr̃s dñifis ⁊ festis mieb
⁊ p̃ꝑati. intrent eccłiam: inclinantes ad pͥmũ altare.
Qd̃ sẽꝑ faciant qͦtiens corã qͦlibet altare tͣnseunt. Et rur.¬
sus inclinantes admaiꝰ altare: intrent choꝵ asuꝑiori par¬
te. Nam abinferiori ũ solent intͣre. nec ⁊̃ exire qñ pͥores
stant inchoro deorsũ pret̃ alb̃em. ⁊ pͥorẽ: ⁊ alios qͥ erit᷑q¬
ꝓpinqͥores stant alb̃i ł pͥori. Porro alb̾e p̃sente uł ⁊̃ absente
tã ab inferiori ꝗͣ a suꝑiori parte tot intrent ł exeant: ⁊ unt̃
stallũ alb̃is ⁊ pͥoris tã adsuas łc legendas. quã adbũdichioes
accipiendas eant ł redeant: qͦt unꝰ qͥsq ałb ꝓsui oratori i po

Expanded text:
r se habeant fratres Dominicis et festis diebus. aeparati intrent ecclesiam inclinantes ad primum altatare: quod semper faciant, quoties coram quolibet altari transeunt: et rursus inclinantes ad majus altare, intrent chorum a superiori parte. Nam ab inferiori non solent intrare, nec etiam exire, quando priores stant in choro deorsum praeter abbatem et priorem, et alios quipinquiores astant abbati vel priori. Porro abbate praesente vel etiam absente tam ab inferiori quam a superiori parte tot intrent vel exeant, et inter stallum abbatis et prioris tam ad suam lectiones legendas, quam ad benedictiones accipiendas eant vel redeant, quot unusquisque abbas pro sui o
Abbreviated transcription (Latin):
añ uiniorẽ nͥ eugłm. Qd̃ dũ incipit lector. utant se fr̃s adil¬
ei aliqͥd qd̃ ꝯueniat diei siue aliud aliqͥd indixit adlegñdũ.
Solet enĩ sacͥsta cũ se uid̾it tẽꝑiꝰ quã debuerat surrexisse
Et tẽ qͥeã leg̃it. ñ eam finat usq adnittũ sacͥste: uł soni¬
tũ horologii. Qua lecta. nec candelã extinguat. nec librum
claudat: si euglin meo legendũ fuĩt. Porro fr̃s dũ cantamt
idũ finunt. canticũ u̾tant se ad altare Cũ uͦ dix̾int głat d.¬
signantes se ni̾tant adlegentẽ euglin. qd̾ debet legi sr̃. malo
se ad alt̾utrũ. incliuent usq pꝰ cũ sc̃õ spũ: ⁊ tẽ resideart sũ¬

Expanded text:
 nisi Evangelium. Quod dum incipit lector, vertant se fratres ad ilei aliquid quod conveniat diei, sive aliud aliquid indixerit ad legendum. Solet enim sacrista cum se viderit temperius quam debuerat surrexisse,Et tunc qui eam legerit, non eam finiat usque ad nutum sacristae vel sonitum horologii. Qua lecta, nec candelam exstinguat, nec librum claudat, si Evangelium in eo legendum fuerit. Porro fratres dum cantant et dum finiunt canticum, vertant se ad altare. Cum vero dixerint Gsignantes se vertantur ad legentem Evangelium, quod debet legi super analse ad alterutrum inclinent usque post Cum sancto Spiritu. et tu
Abbreviated transcription (Latin):
infimud respondentib ⁊ stantib adinuicem ũsis uultib
sicitti ad inissas solent. Et adpecatores te rogimus manift̾
exeant. seseq adinissam p̃parent. diaconus scilicet si
sfiũt folam sumens. ⁊ sacdos casulim. Si aittem aliq̃
festiurtas. xii. lectionum inqua ñ laboramus inuno tũ
die cog ioitim illuex̾it ipsa festiuitas plenarie eadẽ

Expanded text:
insimul respondentibus et stantibus ad invicem versis vultibus sicuti ad missam solent: et ad Peccatores, te rogamus, ministri exeant, seque ad missam praeparent, diaconus scilicet si affuerit, stolam sumens et sacerdos casulam. Si aliqua autem festivitas duodecim Lectionum in qua non laboramus, in uno trium dierum Rogationum illuxerit, ipsa festivitas plenarie, eadem
Abbreviated transcription (Latin):
claustro. in pͥma statione dicat᷑ responsorium uiri galilei cũ
u̾su. in scd̾a: responsor̃. Pater cum eẽm. Int̾cia. usus Pater
sequentib dieb pꝰ octauas non dr̃ hodierna die incotła.
ñ tñ deuigłia. ante nonam celebrat᷑ officium. ⁊cet̾aut
inuiglia pasche agunt᷑. excepto quod nec ignis nec cereus

Expanded text:
claustro, in prima statione dicatur Responsorium Viri Galilaei cum versu. In secunda Responsorium Pater cum essem. In tertia versus, Pater sequentibus diebus post Octavas non dicitur hodierna die in Collecnon tamen de Vigilia. Ante Nonam celebratur officium, et caetera ut in Vigilia Paschae aguntur, excepto quod nec ignis nec cereus
Abbreviated transcription (Latin):
soluendi ⁊ quando aliq̃ dñicalis missa insua ꝓp̃ diñca
lici non pot̾it. palicuiꝰ sollemnitatis uł p̃sentis defunch
necessitate. Et cum hoc contig̾it ut aliqua missa insua
ꝓpa edm̃ca dici ñ possit. pͥma aie quam pꝰ illam dñictm
cauto a supradiclis euentib exocupatam in uen̾it.
eoꝵ de scͥptum ẽ teneat᷑. fix .ui. pꝰ octauas ascensiomio
de sẽi eruce missa canat᷑. nͥ illiꝰ misse uenit occasio ꝓpt̃
quami aliis t i nit̃ initti solet. Notandum uͦ qͥa simis¬

Expanded text:
ersolvenda: et quando aliqua Dominicalis missa in sua propria Dominica dici non poterit pro alicujus solemnitatis vel praesentis defuncti necessitate. Et cum hoc contigerit ut aliqua missa in sua propria Dominica dici non possit, prima die quam post illam Dominicam cantor a supradictis eventibus exoccupateorum scriptum est, teneatur. Feria sexta post octavas Ascensionis de sancta cruce missa canatur: nisi illius missae venerit occasio, propter quam aliis temporibus intermitti solet. Notandum vero quia si mis
Abbreviated transcription (Latin):
usq adpassiones. Et dimissis passionib: Quod reliquũ
renouat᷑ hẏstoria. lib̾ ille qui tunc cum responsori iᷤ in¬
choat᷑: cum sua p̃facione incipiendꝰ sit ineccłia. legen¬
dus urrefectorio. ubi octaua lectio fecit finem. In libro
tñ machabeoꝵ pͥmo. ibi lector inrefectorio incipiat.
uln .iiͦii. lectio fecit finem. Dealirs lib̾s qui eo tp̃r
inrefectorio ꝑꝰquam pͥmus ꝑlectus fuĩt st̃ similiter
legendi. ñ ẽ hoc obẜuandum ꝗđ de illo pͥmo dieimus
ineccłia pͥmitus inchoando. Si autem festo int̾uenien¬
te diffart᷑ hystoria. lib nicħominus cum sua p̃facione
legatut admsam. reincipiend ineccłia. cum hystoria

Expanded text:
ssionibus quod reliquum renovatur historia, liber ille qui tunc cum Responsoriis inchoatur cum sua Praefatione incipiendus sit in ecclesia, legendus tameautem Machabaeorum primo, ibi lector in refectorio incipiat ubi quarta lectio fecit finem. De aliis libris qui eodem tempore in refectorio postquam primus perlectus fuerit, sunt similiter legendi, non est hoc observandum quod de illo primo dicimus in ecclesia primitus inchoando. Si autem festo interveniente differatur historia, liber nihilominus cum sua Praefatione legatur ad mensam, reincipiendus in ecclesia cum historia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑebd̾am sic a sponant᷑. ut ila quȩ dominica die dicła
fũit sequentib feriis repetat᷑ ad laudes radue sꝑas.
usq dum alia incipiat᷑. Que cum incepta fuĩt. ad lau¬
des ⁊aduesꝑas dicat᷑ usq insequentẽ dominicã Incipi¬
enda autem erit si fieri pot̾ a.u. f&. De sollemutta
mnib sollemnitatib quib ñ laboramꝰ xxxiii.¬
⁊ q̃ dñca noneuen̾int. etiam si cominemoratio ali¬
uitatib que acapite ie umii usq pꝰ oct̾ paschȩ. ⁊ ieui¬
niis .iiͦli. tempoꝵ ⁊ rogationum. ⁊ in septimana na¬
tiuitatis dñi ⁊pentecostes euen̾int. In in uentione uͦ
exaltatione sc̃e crucis quia iuglie partim de scĩs
sunt partim de scã cruce: de sc̾is missa matictinalis
sit etiam si dñca euen̾it. ⁊ de eruce maior Inuentio
tñ scẽ erueis si dominica ante ascensionẽ euen̾et. missa mati¬

Expanded text:
dam sic disponantur, ut illa quae Dominica die dicta fuerit, sequentibus feriis repetatur ad Laudes et ad Vesperas usque dum alia incipiatur. Quae cum incoepta fuerit, ad Laudes et ad Vesperas dicatur usque ad sequentem Dominicam. Incipienda autem erit si fieri potest aOmnibus solemnitatibus quibus non laboramus et quae Dominica non evenerint, etiam si commemoratio alivitatibus quae a Capite Jejunii usque post octavas Paschae, timana Nativitatis Domini et Pentecostes evenerint. In Inventione vero et Exaltatione sanctae Crucis, quia Vigiliae partim de sanctis sunt, partim de sancta cruce: de sanctis missa matutinalis sit, etiamsi Dominica evenerit, et de cruce major. Inventio sanctae crucis si Dominica ante Ascensionem evene
Abbreviated transcription (Latin):
missam dicant᷑. Scd̃a uͦ huius diei missa. ea uen̾atione a¬
gat᷑. qua fit infesto unius apłi. Et sciendum ẽ. quia e¬
ugłm quod legit᷑ in hac die admaiorem missam scilicet
cum eẽt sero die illo. pꝰ quam exintegro dominica die le¬
ctum fuĩt. incet̾is pͥuatis dieb ipsius septimane
mos ẽ illud induas partes diuid̾e. Prima autem pars
acapite incipiens. usq ad thomas unus ex duode erm
se extendit. scd̾a uͦ ab eodem loco usq infinem. De tpr¬
alła que dicta sunt indnĩca ad maiorem missam pri¬
uatis dieb uicissim repetant᷑. Similit̾ ꝑ octauas ascensio¬
nis dñi. Et sciendum quod apascha usq ad ascensionem
dñi omnib dñicis dieb missa matutinalis debeat eẽ
de resurrectione dñi uidelicet. resurrexi.nͥ festiuitas
alicuiꝰ scĩ hoc impedierit. Ad quã missam tñ minume¬

Expanded text:
missam dicantur. Secunda hujus diei missa ea veneratione agatur, qua fit in festo unius apostoli. Et sciendum est quia Evangelium quod legitur in hac die ad majorem missam, scilicet Cum esset sero die illa, postquam ex integro Dominica die lectum fuerit: in caeteris privatis diebus ipsius septimanae mos est illud in duas partes dividere. Prima autem pars a capite incipiens usque ad, Thomas unus ex duodecim se extendit: secunda vero ab eodem loco usque ad finem. CAPa quae dicta sunt in Dominica ad majorem missam, privatis diebus vicissim repetantur. Similiter per Octavas Ascensionis Domini. Et sciendum quod a Pascha usque ad Ascensionem Domini, omnibus Dominicis diebus missa matutinalis debeat esse de Resurrectione Domini, videlicet Resurrexit, nisi festivitas alicujus sancti hoc impedierit. Ad qua
Abbreviated transcription (Latin):
ali nq uł alto siue dñca e uen̾it.: time in illa septimi
cantica canticoꝵ. ⁊ librum sapientie. id ẽ. Diligite iusti¬
ciam. et pꝰ ea librum ihu filii syrachadẽ Omnis sapientia.
Inbłis septembris quando canit᷑ si bona suscepimꝰ iob. In
mum etras. hanc autem hystoriam idẽ peto dñe nec añ¬
quod qñ sollemnitas sc̃ẽ crucis die dnĩca euen̾it. dnĩca
p̃cedente festum: dicat᷑ Peto dñe. Inbłis octobͥs legunt᷑¬

Expanded text:
l Sabbato sive Dominica evenerint, tunc in illa septimanCantica canticorum, et librum Sapientiae, Diligite justitiam, et postea librum Jesu filii Syrach, id est Omnis sapientia. In Kalendis Septembris quando canitur, Si bona suscepimus, Job. In mo Esdras. Hanc autem historiam, id est Peto Domine, nec anquod quando solemnitas sanctae crucis die Dominica evenerit: Dominica praecedente festum, dicatur Peto, Domine. In Kalen
Abbreviated transcription (Latin):
rib dieb qui pasche diem sequunt᷑ erunt fr̃s in
lectione. Nec laborabunt. quia hos tres cies ꝓuena¬
tione scẽ resurtectionis sollemnes habemus sicut fe¬
stum alicuiꝰ apli. Inuctatoria tñ nunquam ñ in .xii. le¬
etionib ad uob fr̃ib canent᷑. Aliis uͦ tͥb diel qͥsequun¬
t liboramus. ẜtũ missam cotidianam sollemnem agimꝰ
Inqua etiam missa ad sint duo ministri. chiaconꝰ iudeli¬
cet ⁊ subdiaconus. ⁊ due candele ardentes uxxia attare.
iucensum pꝰ offerendam. Scienditm etiam quod die
tramq missam repetunt᷑. Cet̾is uͦ sequentib diebus

Expanded text:
ribus diebus qui Paschae diem sequuntur, erunt fratres in lectione, nec laborabunt, quia hos tres dies pro veneratione sanctae Resurrectionis solemnes habemus, sicut festum alicujus apostoli. Invitatoria tamen nunquam nisi in duodecim lectionibus a duobus fratribus canentur. Aliis vero tribus diebus qui sequuntur laboramus, sed tamen missam quotidianam solemnem agimus. In qua etiam missa adsunt duo ministri, diaconus videlicet et subdiaconus: et duae candelae ardentes juxta altare, et incensum post Offerendam. Sciendum etiam quod die tramque missam repetuntur. Caeteris vero sequentibus diebus
Abbreviated transcription (Latin):
cruce n dr̃. missa dnĩcalis repetat᷑. nͥ forte aliqͣ sollem¬
nttas .xii. sectiomum aliquem hoꝵ occupitĩtt diem
aut talis ꝯmemoratio alicuiꝰ scĩ eui missa ingd̾ali sit aiti¬
tulata. aut uiglia alicuꝰ sollemnteatis. aut dies .iiii. tem¬
poꝵ siue rogatiomimi auł p̃sens defirnctꝰ aut talis ꝯmemora

Expanded text:
cruce non dicitur, missa Dominicalis repetatur, nisi forte aliqua solemnitas duodecim Lectionum aliquem horum occupaverit diem, aut talis commemoratio alicujus sancti, cui missa in Graduali sit attitulata, aut Vigilia alicujus solemnitatis, aut dies Quatuor Temporum sive Rogationum vel praesens defunctus, aut t
Abbreviated transcription (Latin):
te aurĩea uenit. pꝰ matutinas laudes canare fuint
iesastino licet dnicalis missa forte differrideooiti
cosia tñ admissam matutinale. dicat᷑. E e⁊ notanduen
quia ad omine missam matutinalem: sceadem quoꝵ
mao missa ñ fuerit ut de eodem sc̃o. colia demaior

Expanded text:
venerit post matutinas Laudes cantatae fuerint in crastino, licet Dominicalis missa forte differri debeat, Collecta tamen ad missam matutinalem dicatur. Et notandum quia ad omnem missam matutinalem, si eadem quae major missa non fue
Abbreviated transcription (Latin):
lectionum ad uesꝑas inuigłia et ad laudes ⁊ ad missam.
⁊ aduesꝑas illius dii commemoratio fiat. festum uͦ de qͦ
commeroratio fieri solet: assueta comine moratione ⁊¬
minet᷑. Si autem acena dñĩ usq adfixiam uͦ. pasche
festiuitas .xiͦi. lectionim inqua laboramus. uł unde¬

Expanded text:
lectionum ad Vesperas in Vigilia, et ad Laudes, ad missam et ad Vesperas illius diei commemoratio fiat. Festum vero de quo commemoratio fieri solet, assueta commemoratione terminetur. Si autem a Coena Domini usque ad feriam quintam Paschae festivitas duodecim lectionum
Abbreviated transcription (Latin):
scõ ipsa missa matutinalis. tc̃ dicat᷑ colła de resurre¬
ctione dñi idẽ. ds̃ qui ꝑunigenitum t̃. pꝰ cottam de
scõ scilicet ante dominicalem. Quod si festum.xii. lecti¬
onum in ipsa dominica euen̾̃it.: ipsa missa erit de do¬
miniea. ⁊ colła de resurrectione. post illam de festo dicet᷑.
Si tñ dedicatio eccłie uł inuentio sc̃ẽ erucis hoc tempore
ie dominica euen̾it: missa dominicalis differat᷑. In dñica
tuante ascensionemn nullomꝰ differat᷑. Porro ebdoniada pꝰ sep¬
timanam pasche leguntur actus apłoꝵ inrefectorio. Et dũ
responõ Dignus es dñe in eccłia emiit᷑. lib̾ a pocilipsis in¬
datur. Cum aitem responsoria.Si oblitꝰ fuero tui incipu¬
tur. Eple canonice legunt᷑. Aialbo pͥme eldomade paschȩ
uisq adocł̃ penteco stẽs non dicit᷑ responsorium adonssam
n pde fianicti. Uerintam̃ priuatis dieb nadmatittinales

Expanded text:
nalis, tunc dicatur Collecta de Resurrectione Domini, id est Deus qui per unigenitum tuum post Collectam de sancto, scilicet ante Dominicalem. Quod si festum duodecim Lectionum in ipsa Dominica evenerit, ipsa missa erit de Dominica, et Collecta de Resurrectione, post illam de festo dicetur. Si tamen dedicatio ecclesiae, vel Inventio sanctae crucis hoc tempore die Dominica evenerit, missa Dominicalis differatur. In Dominica tamen ante Ascensionem Domini nullo modo differatur. Porro hebdomada post Septimanam Paschae leguntur Actus apostolorum in Refectorio. Et dum Responsorium Dignus es, Domine in ecclesia cantatur, liber Apocalypsis inchoatur. Cum autem Responsorium Si oblitus fuero tui incipitur, Epistolae Canonicae leguntur. A Sabbato primae hebdomadae Paschae usque ad Octavas Pentecostes non dicatur Responsorium ad missam, nisi pro defunctis. Verumtamen privatis diebus et ad matutinales
Abbreviated transcription (Latin):
cere faciat. Deinde
⁊ibdianus. candela
extincta eat inlocum
suum. Cereus
autema ardeat usq pꝰcom¬
pletor ium
inceastinom inloro uͥ benedretis
fuit usq
ad dieir isernsionss ꝑ mansarus. Incipio ere aetiene
deponat. ⁊ cum mamipło in locum suum reu̾tatur.
Et sciendum quod patella cum p̃dictis carbonib non
sit de pbrio efferenda donec cereus accendat᷑. ubi si forte
candela accensa extincta fuĩt de eisdem carbonib possit
re accendi. Abas uͦ eafula inditus iam in choata lectione.
tñ solitam aute illud ininime faciat. Tunc etiam chori
babeant uultus suos adinuicem usos. Reliquos aũt
lectiones cum collis ntͣełib uti incodicib constant or¬
dinate ꝑsoluant. Et sciendum ẽ quia ordo fr̃m has le¬
ut hi qui legunt scd̃m regłam possint edificare audi¬
entes. Lectionib uͦ cantuq atq colłis celebratis. allas
reg̾ssus inuestiarium cosulam ibidem relinquat. et
sic unlocum suimi eat. Quo abaltari descendente. le¬

Expanded text:
cere faciat. Deinde subdiaconus candela exstincta eat in locum suum. Cereus autem ardeat usque post completorium in crastinum, in loco ubi benedictus fuit, usque ad diem Ascensionis Domindeponat, et cum manipulo in locum suum revertatur. Et sciendum quod patella cum praedictis carbonibus non sit de presbyterio efferenda, donec cereus accendatur: ut si forte candela accensa exstincta fuerit, de eisdem carbonibus possit reaccendi. Abbas vero casula indutus, jam inchoata lectione, tamen solitam ante illud minime faciat. Tunc etiam chori habeant vultus suos ad invicem versos, reliquas autem lectiones cum Collectis et Tractibus, uti in codicibus constant, ordinate persolvant. Et sciendum est quia ordo fratrum has leut hi qui legunt secundum Regulam possint aedificare audientes. Lectionibus vero cantuque atque Collectis celebratis, abbas regressus ad vestiarium, casulam ibidem relinquat, et sic in locum suum eat. Quo ab altari discedente Le
Abbreviated transcription (Latin):
causa multo semꝑ stuctio deuitanda. nullꝰ abb̃ mo¬
nachũ alt̾iꝰ c̾c̃q abb̃is ordinis nr̃i sñ eiꝰ assensu reti
mͦ. si forte qd̾ absit abb̃es nr̃i ordinis matrẽ nrãm
cistc̃iensem eccłiam in scõ ꝓposito languescere. &
ab obseruatione regłe uł ordinis nr̃i exorbitare cog¬
firmitate.de pontiniaco. de claraualle. ⁊d mori¬
mundo sub cet̾oꝵ abb̃m nomine usq qͣt ut corriga¬
tur ipse. ⁊alios corrigere cur& admoneant. ⁊ cetã
q de alus dicta st̃ abb̃ib. si incorrigibileᷤᷤ apparu¬
erint eirca eum studiose adimpleat᷑. excepto qd sicedẽ
sponte noluerit. nec deponẽ: nec contumaci dieẽ ana
thema potȩrt̃. donec aut ingn̾ali capło. aut si illud for¬
te iam uisũ fũit expectari ñ posse in ꝯuentu alio ꝯuo¬
eatis ab̃bib qͥ de cist̃cio exiert̃ & aliqͥb alioꝵ. urũ in¬
utilem ab officio suo deponant. & tam ipsi ꝗͣ monachi
cistrienses idoneum abbem eligẽ studeant. Qd̾̃si abb¬

Expanded text:
causa multo semper studio devitanda, nullus abbas monachum alterius cujuscunque abbatis ordinis nostri sine ejus assensu retinmodo si forte, quod absit, abbates nostri ordinis matrem nostram Cisterciensem Ecclesiam in sancto proposito languescere, et ab observatione Regulae vel ordinis nostri exorbitare cogFirmitate, de Pontiniaco, de Claravalle, de Morimundo, sub caeterorum abbatum nomine, usque quater, ut corrigatur ipse, et alios corrigere curet, admoneant, et caetera quae de aliis dicta sunt abbatibus, si incorrigibiles apparuerint, circa eum studiose adimpleantur: excepto quod si cedere sponte noluerit, nec deponere, nec contumaci anathema dicere poterunt; donec in generali capitulo, aut si illud forte jam visum fuerit expectari non posse, in conventu alio, convocatis abbatibus qui de Cistercio exierunt, et aliquibus aliorum, virum inutilem ab officio suo deponant: et tam ipsi quam monachi Cistercienses idoneum abbatem eligere studeant. XXVI
Abbreviated transcription (Latin):
magis idonei apparuerint iudicabt̃. hoc obseruato
ut nemo eoꝵ ad qͦs sp̃alit causa respexerit: diffinitiõi
lerabilẽ incurrerit. abb illiꝰ cenobii corã oĩ capło
hanc causa intimare studeat. Tc̃ singłi ab̃b̃es maxi¬
mo caritatis igne suecensi. illiꝰ eccłiȩ penuriã reb
a deo sͥ collatis ꝓ ut huint sustentare festinenent¬

Expanded text:
magis idonei apparuerint, judicabit. Hoc obsecro, ut nemo eorum, ad quos specialiter causa respexerit, diffinitioni lerabilem incurrerit: abbas illius coenobii coram omni capitulo hanc causam intimare studeat. Tunc singuli abbates maximo charitatis igne succensi, illius Ecclesiae penuriam rebus sibi a Deo collatis
Abbreviated transcription (Latin):
bas ut eccłiam noui monasterii suȩ eccłiȩ ẽẽ matrẽ
recognoscat. cedat ei in om̃ib locis monasterii. ⁊ ipse
abbas adueniens. locũ illiꝰ loci abbatis qͣndiu u
manserit teneat. excepto quod ñ in hospicio s in refec¬
torio cum frib ꝓpt̃ disciplinã seruandã comedet. nisi
entes nr̃i ordinis abbates faciant. Quod si plu¬
res suꝑuenint. ⁊ abbas loci defu̾it: pͥor illoꝵ in
hospicio comedat. & hoc excipit᷑. qͦd abbas loci illiꝰ
ĩ in p̾sentia maioris abbatis nouicios suos post
regularẽ ꝓbationẽ benedicet. Abbas quoq noui¬
uł nr̃i ordinis intellexerit in eodem loco p̾uarica¬
ri: cũ consilio p̾sentis abbatis caritatiue studeat fr̃s
corrig̾e. Si uͦ abbas loci ñ affuerit: nichilominꝰ qđ
b suis omia cenobia que ipse fundauit. ⁊ si fr̃s am¬
plius uisitau̾it: inde magis gaudeant. Domũ autẽ¬
bates. de firmitate. de pontiniaco. de claraualle. et

Expanded text:
bas, ut ecclesiam Novi Monasterii suae Ecclesiae esse matrem bas, ut ecclesiam Novi Monasterii suae Ecclesiae esse matrem recognoscat, cedat ei in omnibus locis monasterii, et ipse abbas adveniens locum illius abbatis, quandiu ibi manserit, teneat: excepto, quod non in hospitio, sed in refectorio cum fratribus, propter disciplinam servandam, comedet, nisi entes nostri ordinis faciant; quod si plures supervenerint, et abbas loci defuerit, prior illorum in hospitio comedat. Et hoc excipitur, quod abbas loci illius, etiam in praesentia majoris abbatis novitios suos post regularem probationem benedicet. VI. D. Civel nostri ordinis intellexerit in eodem loco praevaricari, cum consilio praesentis abbatis charitative studeat fratres corrigere. Si vero abbas loci illius non adfuerit, nihilominus quod bus suis, omnia coenobia quae ipse fundaverit: et si fratres amplius visitaverit, inde magis gaudeant. IX. bates, de Firmitate, de Pontiniaco, de Claravalle et
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a caritatis retinere uolumꝰ. ut si qndo a scõ ꝓposito et
obseruantia sc̃e regulȩ declinare quod absit teptaue¬
lam beati benedicti ꝑ omĩa obseruent. sicuti in nͥo¬
uo monasterio obseruat᷑. Non aliũ inducant sensũ
in lectionẽ sc̃ẽ regulȩ. s sic̃ antecessores nr̃i sci patͤs
monachi scilioet noui monasteru intellexert et te¬
nuer̃t. et nos hodie intelligimꝰ & tenemꝰ: ita et isti
soꝵ ad nos uemientes in claustro nr̃o recipimꝰ. ⁊ ipsi
similit̃ nr̃os in claustris suis: ideo oportunũ nobis
uidet᷑. et hoc ⁊̃ uolumꝰ. ut mores et cantũ. et om̃s
libros ad horas diurnas et nocturnas. ⁊ ad missas ne¬
cessarios. scđm formã moꝵ et libroꝵ noui monas¬
terii possideant. quatinꝰ in actib nr̃is nulla sit dis¬
adu̾sus cõmunia ipsius ordinis instituta pͥuilegiũ
a quolibet postulare audeat. uł optentũ quomͦlibet
hoꝵ cenobioꝵ uisitandi gr̃a uenerit: illius loci ab¬

Expanded text:
a caritatis sibi reti neat, ut si quando a sancto proposito et observantia sancte regule declinare quod absit, temptavelam beati Benedicti per omnia observent, sicuti in Novo Monasterio observatur. Non alium inducant sensum in lectione sanctae Regulae, sed sicut antecessores nostri sancti Patres, monachi scilicet Novi Monasterii intellexerunt et tenuerunt, et nos hodie intelligimus, et tenemus: ita et isti sorum ad nos venientes in claustro nostro recipimus, et ipsi similiter nostros in claustris suis, ideo oportunum nobis videtur, et hoc etiam volumus, ut mores et cantum et omnes libros ad horas diurnas et nocturnas, et ad missas necessarios, secundum formam morum et librorum Novi Monasterii possideant: quatenus in actibus nostris nulla sit disadversus communia ipsius ordinis instituta privilegium a quolibet postulare audeat, vel obtentum quomodo libet horum coenobiorum visitandi gratia venerit, illius loci ab
Abbreviated transcription (Latin):
dezmeat. Cum aũt aliqͥs nr̃i ordinis abbas ad nouũ
monasteriũ uen̾it. reuerentia congrua abbati ei ex¬
beat᷑. stallũ abbatis illiꝰ teneat. in hospicio comedat.
si tamen abbas defuerit. Si uͦ presens fũit. nil horũ
agat. s in refectorio comedat. Prior aut̃ loci negocia
nerint: qͥ pͥor erit de aduenientib locũ suꝑiorẽ te¬
nebit. õs tam̃ p̃t̃ abb̃em p̾sentis loci in refectorio
comedent. ut supͣdiximꝰ. Alias aut̃ uͥc̃q conuene¬
rint scđm tẽpꝰ abbiarum ordinẽ suũ tenebt̃. ut cuiꝰ
ȩccłia fu̾it antiquior ille sit pͥor. Ubic̃q uͦ consedint.

Expanded text:
erint. Cum autem aliquis nostri ordinis abbas ad Novum Monasterium venerit, reverentia congrua abbati ei exhibeatur; stallum abbatis illius teneat, in hospitio comedat, si tunc abbas defuerit. Si vero praesens fuerit, nil horum agat, sed in refectorio comedat. Prior autem loci negotia nerint, qui prior erit de advenientibus locum superiorem tenebit. Omnes tamen praeter abbatem praesentis loci in refectorio comedent, ut supra diximus. Alias autem ubicunque convenerint, secundum tempus abbatiarum ordinem suum tenebunt; ut cujus ecclesia fuerit antiquior, ille sit prior. Ubicunque vero consederint,
Abbreviated transcription (Latin):
le capłm cist̃ciense õi pꝰposita occasione ꝯuenient.
ilł soł exceptis qͦs corporis infirmitas retinuerit: qͥ tñ
idoneũ nunciũ delegare debebt̃. ꝑ ꝗͦ necessitas re
nerint. qͥ eis fu̾it in capło constitut᷑. Qd̃ si qͥs qͣc̃q a¬
lia occasione qñq remanẽ a nr̃o gn̾ali capło p̾sũp¬

Expanded text:
le capitulum Cisterciense, omni postposita occasione convenient, illis exceptis, quos corporis infirmitas retinuerit; qui tamen idoneum nuntium delegare debebunt, per quem necessitas remnerint, qui eis fuerit in capitulo constitutus. Quod si quis quacunque alia occasione quandoque remane
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓinutilitate seu pusillamitate sua apatre suo abbate
domꝰ illiꝰ unde sua exiuit pꝰtulauĩt. ut abhonere ab̃b̃ie
sue relaxet᷑. caueat ille ne facile illi sine eausa rõnabi¬
li et multũ necessaria adquiescat. S et si fuit tanta ne¬
cessitas. nicħ ꝑse in de faciat. s ꝯuoeatis aliquib ab̃bibꝰ
moneat usq quat̃. Qd̃ si nec ita correttus fuit. nec spõ¬
de ccde uoluerit: ꝯggato aliquanto numõ abb̃m nr̃e
cong̃gatiõis. tͣnsg̃ssorem scẽ regule ab officio suo amo¬
ueant. ac deiceps alt̃ qui dignꝰ sit ꝯsilio & uoluntate
maioris abb̃is a monachis illiꝰ eccłie simul ⁊ abb̃ib si qͥ

Expanded text:
pro inutilitate seu pusillanimitate sua, a patre suo abbate domus illi, unde sua exivit, postulaverit, ut ab onere abbatiae suae relaxetur: caveat ille, ne facile ei sine causa rationabili et multum necessaria acquiescat. Sed et si tanta fuerit necessitas, nihil inde per se faciat: sed vocatis aliquibus abbatibus moneat usque quater. Quod si nec ita correctus fuerit, nec sponte cedere voluerit: congregato aliquanto numero abbatum nostrae congregationis, transgressorem sanctae Regulae ab officio suo amoveant: ac deinceps alter qui dignus sit, consilio et voluntate majoris abbatis a monachis illius Ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s seruos licet inutiles ẽe cognoscimꝰ: iccirco abb̃ibꝰ
⁊ confrih nr̃is monachis. qͦs ꝑ diu̾sa loca di pietai ꝑ
nos miserrimos hominũ sub regulari disciplina or¬
dinauerit. nullã t̾renȩ cõmoditatis. seu rerũ tẽpo
qͦd eoꝵ substantiã minuat. erga eos agere disponinꝰ.
ne dũ nos abundantes de eoꝵ pauꝑtate ẽẽ cupimꝰ.

Expanded text:
t inutiles, cognoscimus, idcirco abbatibus et confratribus nostris monachis, quos per diversa loca Dei pietas per nos miserrimos homines sub regulari disciplina ordinaverit, nullam terrenae commoditatis, seu rerum temporquod eorum substantiam minuat, erga eos agere disponimus: ne dum nos abundantes de eorum paupertate esse cupimus,
Abbreviated transcription (Latin):
ior ab̃b̃ de cuiꝰ domo domꝰ illa exiuit. omnẽ hãt
ordinationis eiꝰ. donec in ea ab̃b̃ aliꝰ eligat᷑. ⁊ p̾fixa
die electionis ⁊̃ ex ab̃b̃ib si qͦs domꝰ illa genuit aduo¬
t̾gtur. ⁊ consilio ⁊ uoluntate pat̾s abb̃is. abb̃es ⁊ mo
sis quia mat̾ ẽ omĩum nr̃m dũ ꝓpͥo abbate caruerit:
qͣttuor pͥmi abb̃es. scił de firmitate. de pontinaco.
de claraualle. de morimundo ꝓuideant. & suꝑ eos¬

Expanded text:
 de cujus domo domus illa exivit, omnem curam habeat ordinationis ejus, donec in ea abbas alius eligatur: et praefixa die electionis, etiam ex abbatibus, si quos domus illa genuit, advocentur, et consilio et voluntate patris abbatis, abbates et monsi, quia mater est omnium nostrum, dum proprio abbate caruerit, quatuor primi abbates, scilicet, de Firmitate, de Pontigniaco, de Claravalle, et de Morimundo, provideant, et su
Abbreviated transcription (Latin):
ordinis nr̃i pͥuilegiũ facẽ p̃sutinat. s qd̾ dis¬
posuer̃ añcessores nr̃i sc̃i uiri ⁊ ad huc disponunt
sano ꝯsilio moderni: ratũ ⁊ stabile ꝑ maneat. Qd
siqͥs contͣ statuta capłi acciꝑe aliqͥd uł enĩe uł¬
edificare p̃sũpẜit. remota oĩ dispensatione edificia

Expanded text:
ordinis nostri privilegium facere praesumat; sed quod disposuerunt antecessores nostri sancti viri et adhuc disponunt sano consilio moderni ratum et stabile permaneat: quod si quis contra statuta capituli accipere aliquid vel emere veaedificare praesumpserit, remota omni dispensatione aedificia
Abbreviated transcription (Latin):
ullaꝰ ferat secũ inuia punctã culcttrã ad iacendũ
nr̃i ordinis. neq ad gͣngias. nͥ gͣuis necessitas incubũt¬
st̃. posst̃ ad pͥuatas missas missas minist̾ ꝯmunicare. Lic
ñ alb̃i monac hos. nouicios. conu̾sos. ꝓ ut expedire
iudicau̾it diuid̾e ꝑ altaria ad ꝯmunicandũ. Qd̾ uullꝰ¬

Expanded text:
ullus ferat secum in via punctam culcitram ad jacendum, tri ordinis, neque ad grangias nisi gravis necessitas incubupossunt ad privatas missas ministri communicare. Licet etiam abbati monachos, novitios et conversos prout expedire judicaverit, dividere per altaria ad communicandum. CAP. XL
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ infirmariꝰ loqui pot̾ cum solatio suo.lxxiuͦi¬
u magist̃ erit de infirinitorio. loqͥ pot̾it cũ sola
ceat habi in ĩfirmitorio. De pueris litt̃as discentib
uliꝰ ꝓueroꝵ doceat᷑ litt̾as intͣ monast̾iũ lxxuii.
itł in locis monast̾ii. nͥ sit monacꝰ. uł receptꝰ inꝓbati¬
one nouitiꝰ. Quib tp̃r lectionis disce̾ licet. Et notan¬
dũ qr nullũ nͥ pꝰ.uͭiii. decimũ. etatis suȩ annũ. in ꝓ¬

Expanded text:
d infirmarius potest loqui cum solatio suo. Qui magister erit de infirmitorio loqui poterit cum solatat haberi in infirmitorio. CAP. LXXVI. De pueris litteras discentibus. Nullus puerorum doceatur litteras intra monasterium vel in locis monasterii, nisi sit monachus vel receptus in probatione novitius, quibus tempore lectionis discere liceat. Et notandu
Abbreviated transcription (Latin):
tu psalmi uł alie q̃libet orõnes ꝓqͣuis necessitate dican¬
t᷑. nͥ forte ꝓmissa de ꝯuentu alia missa ꝓ ĩminenti an
uł ne cessaria emamꝰ. qͥb talis in cũbet nece ssitas poter
ire adm̃catũ uł nõdinas. nõ cñ ultͣ tres dietas. uł adpł
ult .iiͦiͦi. nec plires de monachis uł conũsis qͣm duo de
nundinas. Si qͥ tñ uicmi maris portiu fuĩnt. ꝓnecessa¬
riis domꝰ suȩ em̃dis uł ꝯmutandis tͣnsire poter̃ nõ tñ a
uenit. qͣndiu ĩnundinis fũit. de nulla domo religiosa
uictũ sͥ uł eqͥs suis accipiat. s de suo magis uiuat. ⁊ea
m̃ sura q̃decet uirũ sui ordinis. Nõ enĩ debet ꝓse pis¬
ces em̃e aut de licias q̃rere. s nec uinũ bib̾e. nͥ bene
aqͣtũ. ⁊ duob pulm̃tis sit contentꝰ. Ad opꝰ scłariũ nec ẽ¬
mant. nec uendant aliquid. De taberins.Li.

Expanded text:
tu psalmi vel aliae quaelibet orationes pro quavis necessitate dicantur, nisi forte pro missa de conventu, alia missa pro imminenti angvel necessaria emamus, quibus talis incumbit necessitas, poterunt ire ad mercatum vel nundinas, non tamen ultra tres dietas, vel ad plus ultra quatuor; nec plus de monachis vel conversis, quam duo de pter nundinas. Si qui tamen vicini maris portui fuerint, pro necessariis domus suae emendis vel commutandis transire poterunt; non tamen ad venerit, quandiu in nundinis fuerit, de nulla domo religiosa victum sibi vel equis suis accipiat, sed de suo magis vivat; et ea mensura qua decet virum ordinis sui: non enim pro se pisces emere debet, aut delicias quaerere, sed nec vinum bibere nisi bene aquatum, et duobus pulmentis sit contentus. Ad opus saecularium nec emant nec vendant aliquid. CAP. L.
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥs suꝑuen̾it. cuĩ id õino negari nõ possit: eqͦs uł e¬
quũ eiꝰ nullomꝰ tecipiendũ. Id enĩ solleider cauendũ¬
M
iudicauere. ne forte rei ꝓqͣ de tã lõginqͥs cõueniunt ꝓ¬
uinciis. scił ut suo intendant ordini ullũ ineurrant
impedim̃tũ. Qd̾ ꝑ huiꝰmodi susceptiones posse fieri ar
It eadẽ m̃sura sicuti panis ⁊ uimi sit ꝑ om̃s abb̃ias¬

Expanded text:
o negari non possit, equos vel equum ejus nullomodo recipiendum: id enim solerter cavendum judicavere, ne forte rei pro qua de tam longinquis conveniunt provinciis, scilicet ut suo intendant ordini, ullum incurrant impedimentum, quod per hujusmodi susceptiones posse fieri arbEadem mensura sicut panis et vini sit per omnes abbatias
Abbreviated transcription (Latin):
adhonorẽ dĩ construx̾int. illũq locũ alicui
cenobioꝵ nr̃oꝵ quatinꝰ ad albiã ꝓficiat conced̾e uoluñnt.
abbsq illiꝰ cenobii. aqͦ consultũ flagitant locũ habi¬
lẽ ꝓspex̾it: suscipiat illũ si uolũĩt᷑. Ip̃i uͦ clĩci. utł lu¬
ci si sẽẽ regłe iugo se subd̾e uoluñt. aut in loco illo

Expanded text:
ad honorem Dei construxerint, illumque locum alicui coenobiorum nostrorum quatenus ad abbatiam proficiat concedere voluerint, abbasque illius loci a quo consilium flagitant, locum habilem perspexerit, suscipiat illum si voluerit. Ipsi vero clerici vel laici si sanctae Regulae jugo se
Abbreviated transcription (Latin):
i quelibet causa sponte confessa uł xxx
clamore exorta ingñali capło cift̃cii nascat᷑. cõ¬
muni assensu om̃iũ alb̃m si possit concordit̃ fieri
diffiniat᷑. Si aut ꝓcapacitate sensꝰ uniꝰcuiꝰq qd̾ se¬
pe accidit int̾ se dissenẜint: pat̃ cisf̃ciensis moni

Expanded text:
Si quaelibet causa sponte confessa vel clamore exorta in generali capitulo Cistercii nascatur, communi assensu omnium abbatum, si possit concorditer fieri, definiatur; si autem pro capacitate sensus uniuscujusque, quod saepe accidit, inter se dissenserint, Pa
Abbreviated transcription (Latin):
reddt̃ alicui ecclie nr̃e admonachatũ ⁊ añqͣm in
iqͥs mundũ respuens monachatũ desid̾au̾it. ⁊ ue¬
uiens adaliquẽ de alb̃ib nr̃is desid̾iũ suũ eim
timau̾it. ac se ⁊̃ ei uł alicui illiꝰ eccłie monacho red¬
did̾it. hic talis sian peticionẽ suã incapło regłartẽ
factã obierit. nõ ꝓnouitio habeat᷑. s ꝓfamiliari.

Expanded text:
reddunt alicui ecclesiae nostrae ad monachatum, et antequam in is mundum respuens monachatum desideraverit, et veniens ad aliquem de abbatibus nostris desiderium suum ei intimaverit, ac se etiam ei vel alicui illius Ecclesiae monacho reddiderit, hic talis si ante petitionem suam in capitulo regulariter factam obierit, non pro novitio habeatur, sed pro familiari.
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. qr ⁊ in distributione. haꝵreꝵ uidebat᷑ ẽẽ que ĩre¬
dõ in qͥetudo frm rin mora illa diminutio dor¬
mitionis fc̃m. Tẽq alb̾e illo ⁊ fr̃ib consentientib
stabiliuimꝰ ne ista nob̾ illo tp̃r ampliꝰ fierent. De sculy
re meccliis nr̃is seu in officinis aliqͥb monastĩi ne
fiant int̾ dicimꝰ. qr dũ talib intendit᷑. utilitas bone
meditationis. uł disciplina religiose gͣuitatis sepe negli

Expanded text:
torio in distributione harum rerum videbatur esse quaedam inquietudo fratrum, et in mora illa diminutio dormitionis eorum; tuncque abbate illo et fratribus consentientibus, stabilivimus ne ista illo tempore amplius fiereis nostris seu in officinis aliquibus monasterii, ne fiant interdicimus: quia dum talibus intenditur, utilitas bonae meditationis vel disciplina religiosae gravitatis s