comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
S p̃misit filiuni: quẽ non ꝯuenit
credi patre suꝑiorẽ. Adiunxit pa¬
trẽ. ut au̾tas am patrẽ :⁊ filium eiꝰ or¬
aiis p̃iuditio ñ teneri. Actende in¬
quit tibi soli. Aliud enĩ sumus nos:
alia sunt nr̃a. alia quȩ circa nosst̃.
slossumꝰ. hoc ẽ anima. & mens. nr̃a:
sunt corpis menbra & sensus eiꝰ cir¬
ca nos aũtt pecunia ẽ seruisũt ⁊ uitȩ
huiꝰ apparatꝰ. Tibi gͥ attende. & te
ipsum scito. hoc ẽ non quales lacer¬
tos habeas. non quantã corꝑis forti¬
tudinẽ. non quantas possessiones.
quantam potentiam. s qualẽ ani¬
mam ac mentẽ. Unde omnia ꝯsilia
ꝓficiscunt᷑. ad quã oꝑum tuoꝵ fruc¬
tus refert᷑. Illa enĩ plena sapientiȩ¬
ẽ. plena pietatis atq iusticie: qm̃
om̃is uirtꝰ ado:. cui dicit ds. Ecce
ego ihrłm: puixi muros tuos. Illa
anima a do pingit᷑ quȩ habet in
se uirtutẽ. grãm renitentẽ. splendo¬
remq pietatis. Illa anima bene

Expanded text:
sed praemisit filium, quem non conuenit sed praemisit filium, quem non conuenit credi patre superiorem, adiunxit patrem, ut aduertas deum patrem et filium eius ordinis praeiudicio non teneri. Adtende inquit tibi soli. aliud enim sumus nos, aliud sunt nostra, alia quae circa nos sunt. nos sumus, hoc est anima et mens, nostra sunt corporis membra et sensus eius, circa nos autem pecunia est, serui sunt et uitae istius adparatus. tibi igitur adtende, te ipsum scito, hoc est non quales lacertos habeas, non quantam corporis fortitudinem, non quantas possessiones, quantam potentiam, sed qualem animam ac mentem, unde omnia consilia proficiscuntur, ad quam operum tuorum fructus refertur. illa est enim plena sapientiae, plena pietatis atque iustitiae, quoniam omnis uirtus a deo est. cui dicit deus: ecce, Hierusalem, pinxi muros tuos. illa anima a deo pingitur, quae habet in se uirtutum gratiam renitentem splendoremque pietatis. illa anima bene
Abbreviated transcription (Latin):
patͥs qui semꝑ ẽ: & in principio erat.
Deniq ẽ imago qui dic̃. Philippe
qui uidet me. & patrẽ uidet. Et
quomͦ tu cum imaginẽ iuuuã pa¬
tris uiuentis uideas. dicis. ostende
nobis patrẽ: Non credis qr ego in
patre ⁊ pat̃ in me ẽ: Imago łi uirtꝰ
est: ñ infirmitas. Imago di sapientia
ẽ imago ᷤᷤ iusticia ẽ. S sapientia diui
na: ⁊ sempit̾na iusticia: Imago dĩ est
solus ille. qui dixit. Ego ⁊ pat̃ unũ
sumus: Ita habens similitudinem
patris. ut diuinitatis ⁊ plenitudinus
habeat unitatẽ. Ubi dicit faciamꝰ.
quomͦ inequalitas: Cum iterũ dicat
unum sumꝰ. nulla ẽ discrepantia
diuinitatis ⁊ oꝑis. Non gͥ in utroq
una ꝑsona: s una substantia ẽ. &
bene addidit sumiꝰ. qr seꝑ ẽẽ diuinĩ:
ut coet̃num credas. quẽ putas esse
dissimilem. Et̃nus ẽ eiũ. de qio dic̃
moyses. Qui ẽ. misit me. Pulchre &̃
alud p̃misit. ego ⁊ pat̃. slam sipatrẽ
qͥmisisset: tu minorẽ filium iudicare̾.

Expanded text:
erat in principio. denique imago est qui dicit: Philippe, qui uidet me uidet et patrem. et quomodo tu, cum imaginem uiuam patris uiuentis uideas, dicis: ostende nobis patrem? non credis quia ego in patre et pater in me est? imago dei uirtus est, non infirmitas, imago dei sapientia est, imago dei iustitia est. sed sapientia diuina est et sempiterna iustitia est. imago dei est solus ille qui dixit: ego et pater unum sumus, ita habens similitudinem patris, ut diuinitatis et plenitudinis habeat unitatem. ubi dicit faciamus, quomodo inaequalitas? cum iterum dicat unum sumus, nulla est discrepantia diuinitatis aut operis. non igitur in utroque una persona, sed una substantia est. et bene addidit sumus, quia semper esse diuinum est, ut coaeternum credas quem nam esse dissimilem. aeternus est enim de quo dicit Moyses: qui est misit me. pulchre etiam illud praemisit ego nam. nam si patrem praemisisset, tu minorem filium iudicares;
Abbreviated transcription (Latin):
sustinent oneris iniuria: flexibile ge¬
nu: quo p̃ cet̾is dñi mitigat᷑ offensa.
summi erga filium donum ẽ. ut in
nomine dñi omne genu curuet.
celestium terrestrium ⁊ infernoꝵ:
& omnis lingua confiteat᷑ qm̃ dñs¬
iħc in gła est d̃i patris. Duo enĩ st̃
quȩ p̃ cet̾is dm̃ mulcent. humilitas
& fides. Pes itaq expͥmit humilita¬
tis affectum. & sedulȩ seruitutis
obsequium. Fides equat filium pa¬
tri. atq utruisq eandem głam con¬
ficetur. Recte autẽ non plures s duo
sunt homini pedes. Quat̃ni enim¬
pedes feris ac beluis sunt. Bini sunt¬
ẽ homo. qui alta uisu petat. &¬
quodam remigio uolitet sublimiũ

Expanded text:
sustinent oneris injuria? Flexibile gesustinent oneris injuria? Flexibile genu, quo prae caeteris Domini mitigatur offensa, summi erga Filium donum est: Ut in nomine Jesu omne genu curvetur, coelestium, terrestrium 142 et infernorum; et omnium lingua confiteatin gloria est Dei Patris . Duo enim sunt quae prae caeteris Deum mulcent, humilitas, et fides. Pes itaque exprimit humilitatis affectum, et sedulae servitutis obsequium: fides aequat Filium Patri, atque utriusque eamdem gloriam confitetur. Recte autem non plures, sed duo sunt homini pedes; quatpedes feris ac beluis sunt, bini auiest homo, qui alta uisu petat et quodam remigio uolitet sublimium
Abbreviated transcription (Latin):
uerso. Inferiora aũt archȩ bicame¬
rata & tricamerata facies: hoc ergo
significat dñs. quod ostium ex poste¬
riore sit parte. ꝑ quod egerant᷑ ci¬
boꝵ suꝑflua. Decore enĩ creator.
noster ductus reliquiarũ. a uultu
hominis auertit. ne dum alłũ pur¬
gamꝰ: in quiuaremꝰ affectum. Simul
illud considera. quod ea quȩ pudo¬
ris plena sunt: eo loci constituta st̃.
ubi oꝑta uestib dedecere ñ possint.
Uenarum pulsus. uel infirmitatis
sit. & celeritas sentiendi: quando nul¬
la ẽ uiscerum crassitudo. quȩ pulsũ
possit obducere. Ossa quoq omnia:
tenui oꝑta sunt uiscere. atq reui̾cta
neruis. Precipue tam̃ capitis leui tec¬
ta sunt corio. Unde quo possint aliqͦt
adu̾sum imbres ⁊ frigora habere mu¬
nimen: capillis densiorib uestiuntur.
Quid de genitalib loquar. quȩ uenis
eregione ceruicis. ꝑ renes lumbosq
deductis. suscipiunt genitale seminũ.
ficio pedum. qui totum corpꝰ sine ulla

Expanded text:
verso: inferiora autem arcae bicameverso: inferiora autem arcae bicamerata et tricamerata facies Ibid. 16. Hoc ergo significat Dominus, quod ostium ex posteriori sit parte, per quod egerantur ciborum superflua. Decore enim Creator noster ductus reliquiarum a vultu hominis avertit, ne dum alvum purgamus, inquineremus aspectum. Simul illud considera, quod ea quae pudoris plena sunt, eo loco constituta sunt, ubi operta vestibus dedecere non possint. Venarum pulsus vel infirmitatis sit, et celeritas sentiendi, quando nulla est viscerum crassitudo, quae pulsum possit obducere. Ossa quoque omnia tenui operta sunt viscere, et revincta nervis; praecipue tamen capitis levi tecta sunt corio. Unde quo possint aliquod adversum imbres et frigora habere munimen, capillis densioribus vestiuntur. Quid de genitalibus loquar, quae venis e regione cervicis per renes lumbosque deductis suscipiunt genitale semen ad ficio pedum, qui totum corpus sine ulla
Abbreviated transcription (Latin):
nam ꝓspitientiã creatoris ostend̃t.
ut ñ cito esca ꝑtranseat istatĩ absto¬
macho decurrat: Quod si fieret. iu¬
di. hominib gigneret᷑. Exinani¬
tis enĩ uiscerib & exhaustis. dum
mom̃taria effusione uacuant᷑. ne-¬
cesse erat in explebilẽ atq insatia¬
bilem cibi ⁊ potꝰ generari cupidita¬
tem. Quam sine dubio mors matu¬
ra sequeret᷑. Ideoq prouide confi¬
citur primũ esca in utero suꝑiore.
deinde in iecore coquit᷑. quo usq
uapore digestꝰ transfundit᷑ sucus
eius in reliquas corꝑis partes. eaq
substantia artꝰ alunt᷑ humani ꝙͣ
iuuenes accipiunt ad increm̃tum.
senes ad ꝑseuerantiã: reliquũ autẽ
uelut suꝑfluũ ꝑ intestina deducit᷑.
& ꝑ illud ex transuerso ostium deri¬
uatur. Deniq etiã in genesi archa
noe ad fabricam humani corꝑis or¬
archam ex lignis quadratis. nidos
facies in archa. ⁊ bicuminabis eam
intꝰ ⁊ foris bitumine & sic facies al

Expanded text:
nam prospicientiam creatoris ostendunt, nam prospicientiam creatoris ostendunt, ut non cito esca pertranseat et statim ab stomacho decurrat? quod si fieret, iudo hominibus gigneretur. exinanitis enim uisceribus et exhaustis, dum momentaria effusione uacuarentur, necesse erat inexplebilem atque insatiabilem cibi et potus generari cupiditatem, quam sine dubio mors matura sequeretur. ideoque prouide conficitur primum esca in utero superiore, deinde in iecore quoquitur eiusque uapore digestus transfunditur sucus eius m reliquas corporis partes eaque substantia artus aluntur humani, quam Iosaphat accipiunt ad incrementum, senes ad perseuerantiam, relicum autem uelut superfluum per intestina deducitur et per illud ex transuerso ostium deriuatur. denique etiam in Genesi arca Noe ad fabricam humani corporis orarcam ex lignis quadratis, nidos facies in ea, et bituminabis eam intus et foris bitumine, et sic facies arc
Abbreviated transcription (Latin):
tinoꝵ sinꝰ duris haut dubie ossib
lederent᷑. Quid tam salutare. quã
ut pulmo cordi finitimo limite iun-¬
geret᷑ ut cum exarserit cor ira.
& indignatione. pulmonis sangui¬
ne. atq humore. citiꝰ temꝑet᷑. Idoq
& mollior pulmo ẽ. quia madet
semꝑ. simul ut rigorem indignati¬
onis emolliat. Hec ido strictim ꝑ¬
currimꝰ. ut tanquam indocti ob¬
uia p̃stringere. ñ tanquã medici
pleniꝰ ꝑscrutari uideam᷑ ⁊ ꝑsequi.
quȩ naturȩ latibulis abscondita
sunt. Splen quoq cum iecore ha¬
bet uiciniam fructuosam. Qui
dum assumit quo ipse pascatur:
abstergit quicqͥd sordium dep̃hen¬
derit. ut ꝑ fibras iecoris munitio¬
res. ciboꝵ. possint tenues atq sub¬
tiles reliquiȩ transire. quȩ uertan¬
tur in sanguinẽ. uiribq ꝓficiant.
& ñ cum fimo & sordib egerant᷑.
Intestinoꝵ uͦ circumplexi orbes.
& sine aliquo licet nodo. sibi tam̃
inuicem nexi. quid aliud nisi diui¬

Expanded text:
tinorum sinus duris haut dubie ossibus tinorum sinus duris haut dubie ossibus laederentur. quid tam salutare quam ut pulmo cordi finitimo limite iungeretur, ut, cum exarserit cor ira et indignatione, pulmonis sanguine atque umore citius temperetur? ideoque et mollis pulmo est, quia madet semper, simul ut rigorem indignationis emolliat. haec ideo strictim percurrimus, ut tamquam indocti obuia perstringere, non tamquam medici plenius scrutare uideamur et persequi quae naturae latibulis abscondita sunt. Lien quoque cum iecore habet uiciniam fructuosam, qui dum adsumit quo ipse pascatur, abstergit quidquid sordium deprehenderit, ut per fibras iecoris minutiores ciborum possint tenues atque subtiles reliquiae transire, quae uertantur in sanguinem uiribusque proficiant, non cum fimi sordibus egerantur. intestinorum uero circumplexi orbes et sine aliquo licet nodo sibi tamen inuicem nexi quid aliud nisi diui
Abbreviated transcription (Latin):
ualidi lacertoꝵ thori. ualide ad ope¬
randum manꝰ. & ꝓceriorib digitis
habiles ad tenendum: hinic aptior
usus operandi. hinc scribendi ele¬
gantia. ut ille calamꝰ scribȩ uelo¬
cit scribentis. quo diuinȩ uocis ex¬
pͥmunt᷑ oracula. Manus ẽ quȩ cy¬
bum ori ministrat. Manꝰ ẽ quȩ p̃-¬
claris enitet factis. quȩ concilia¬
trix ẽ diumȩ gr̃e. sacris infertur
altarib ꝑ quam offerimꝰ ⁊ sumimꝰ
sacram̃ta celestia. Manꝰ ẽ quȩ oꝑat᷑
parit atq dispensat diuina miste
dñi fecit uirtutẽ. dext̾a dñi exaltauit me
Manus ẽ quȩ fecit õmnia. sicut ds̃
dixit omĩpotens. Nonne manꝰ mea
fecit hecoĩa: Manꝰ ẽ tociꝰ corꝑis ꝓpug¬
naculum. capitis defensatrix. Quȩ cũ
sit loco inferior: totũ uerticẽ comit.¬
⁊ honesto uenustat ornatu. Quis
digne explicet pectoris cratẽ. uen-¬
trisq molliciem: Alit̃ enĩ uiscera
molliora ñ possent foueri: & intes¬

Expanded text:
ualidi lacertorum tori, ualidae ad opeualidi lacertorum tori, ualidae ad operandum manus et procerioribus digitis habiles ad tenendum. hinc aptior usus operandi, hinc scribendi elegantia et ille calamus scribae uelociter scribentis, quo diuinae uocis exprimuntur oracula. manus est quae cibum ori ministrat, manus est quae praeclaris eminet factis, quae conciliatrix diuinae gratiae sacris infertur altaribus, per quam offerimus et sumimus sacramenta caelestia, manus est quae operatur pariter atque dispensat diuina mysterdomini fecit uirtutem, dextera domini exaltauit me. manus est quae fecit omnia, sicut deus dixit omnipotens: nonne manus mea fecit haec omnia? manus est totius corporis propugnaculum, capitis defensatrix. quae cum sit loco inferior, totum uerticem comit et honesto uenustat ornatu. quia digne explicet pectoris cratem uentrisque mollitiam? aliter enim uiscera molliora non possent foueri et intes
Abbreviated transcription (Latin):
pietatis ⁊ caritatis ẽ pignꝰ: Osculan¬
tur se ⁊ colũbȩ S qͥd ad humani
oculi uenustatẽ. quo amicitiȩ insig¬
ne. humanitatisq p̃fulget: In quo
⁊ dñs uelut prodigii genus. in pro¬
ditore condempnans. ait. Iuda
osculo filiũ hominis tradis: hoc
ẽ caritatis insigne: conu̾tis ad sig¬
num ꝓditionis. & infidelitatis in.¬
ditium. pacisq pignore uteris ad
officinã crudelitatis: Bestialis gͥ
oris obsequio. inferentẽ potiꝰ necem.
quam caritatis federa deferentẽ.
diuinȩ arguit uocis oraculo. Illud
quoq p̃cipuũ. quod soli homines
ore exprimimꝰ: quȩ corde sentimꝰ.
nisi quoddã sermonis haustũm. fons
arium uoluntatis. Absoluimꝰ uelut
quandam humani corꝑis regiam.
in qua sit licet quedam quantitas
portionis: forma tam̃ uniu̾sitatis ẽ.
Sequit᷑ guttur. ꝑ quod toto corꝑi
uitale cõmertiũ. ⁊ sp̃s huiꝰ cõmeatꝰ.
infunditur. Succedunt brachia &

Expanded text:
pietatis et caritatis est signum ? osculanpietatis et caritatis est signum ? osculantur se et columbae, sed quid ad humani osculi uenustatem, in quo amicitiae insigne humanitatisque praefulget, in quo ectus? unde dominus uelut prodigii genus in proditore condemnans ait: Iuda, osculo filium hominis tradis? hoc est: caritatis insigne conuertens ad signum proditionis et infidelitatis indicium pacis hoc pignore uteris ad officinam crudelitatis ? bestiali igitur oris obsequio inferentem potius necem quam caritatis foedera deferentem diuinae arguit uocis oraculo. illud quoque praecipuum est, quod soli homines ore exprimiraus quae corde sentimus nisi quoddam sermonis adytum, fons arium uoluntatis t absoluimus uelut quandam humani corporis regiam, in qua sit licet quaedam quantitas portionis, forma tamen ceteris est. Sequitur guttur, per quod toto corpori uitale commercium et spiritus huius conmeatus infunditur. succedunt brachia et
Abbreviated transcription (Latin):
nitate custodiat. Audiunt quoq
animantes cet̾e S quis p̃ter hõi¬
nem audiendo cognoscit secreta
sapientiȩ: solus homo ex omnibꝰ
generib quȩ in terris sunt. audi¬
tu ⁊ meditatione :⁊ prudentia col¬
ligitur. Qui potest dicere. audiã
quid loquat᷑ in me dñs ds: hoc ẽ
p̃ciosissimũ. quod homo diuinȩ uo¬
cis fit organũ ⁊⁊ corporalib labus
expͥmit celeste oraculum: sicut il¬
lud ẽ. Ciama. & dixi. Quid clamabo:
Omnis caro fenum. Accepit quod
diceret. & clamauit. Sibi habeant
prudentiam suam. qui radio celi
spatia terrarumq describunt. sibi
habeant intellectum suũ. de quo di¬
cit dñs. Intellectum prudentiũ repro¬
babo. Neq numeros: rationis ac mo¬
dos & modulos musicȩ sapientiȩ ꝯ
stitutã loco: s eam sapientiã defi-¬
nio. de qua dicit ꝓpħa. Incerta ⁊ oc¬
culta sapientiȩ tuȩ manifestasti mͥ.
Quid aũt loquar de osculo oris. qͦd

Expanded text:
nitate custodiat. audiunt quoque nitate custodiat. audiunt quoque animantes ceterae, sed quis praeter hominem audiendo cognoscit? secreta sapientiae solus homo ex omnibus generibus quae in terris sunt auditu et meditatione et prudentia colligit, qui potest dicere: audiam quid loquetur in me dominus deus. hoc est pretiosissimum, quod homo diuinae uocis fit organum et corporalibus labiis exprimit caeleste oraculum, sicut illud est: clama. quid clamabo? omnis caro faenum. accepit quod diceret et clamauit. sibi habeant prudentiam suam qui radio caeli spatia terrarumque describunt, sibi habeant intellectum suum, de quo dicit dominus: et intellectum pascis reprobabo. neque numeros orationis ac uescuntur et modulos musicae sapientiae hoc constituam loco. sed earn sapientiam definio, de qua dicit propheta: incerta et occulta sapientiae tuae manifestati mihi. quid autem loquar de osculo oris, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tis affectum. Iratum mitigat. frac¬
tum erigit. solatur dolentem. Sit
gͥ nobis canoꝵ cõmune. cũ auib:
Sed apud quẽ quo sono uocis utat᷑
quod ẽ rationabile. ñ potest cum
omnib animantib irrationabilib
scilicet ẽẽ cõmune. Nam ⁊ ipsi sensꝰ¬
nobis cõmunes st̃. cum animantib
cet̾is. s. tam̃ non eadẽ his cetere aĩan.¬
tes industria utunt᷑. Erigit ad ce¬
lum uaccula oculos. s quid spectet
ignorat. Erigunt ferȩ. erigunt auẽ.
omnib ẽ lib aspectus. s soli mẽ hõi
eoꝵ quȩ aspicit affectus. In terpres
spectat oculis. ortꝰ obitꝰq signoꝵ.
uidet ornam̃tũ cęli. mirat᷑ stellarũ
orbes. fulgores quoq diu̾sos intelli¬
git singuloꝵ. quando hesꝑus sur¬
gat. quando lucifer. cum ille uespd
hic matutinꝰ irradiet. Quos motꝰ
orion habẽt. quos luna defect᷑.
quẽadmodũ sol suos norit occa¬
sus. Circuitꝰ quoq cursus sui sollẽp¬

Expanded text:
tis adfectum, iratum mitigat, fractis adfectum, iratum mitigat, fractum erigit, solatur dolentem. sit igitur nobis canorum commune cum auibus, sed apud quem quo sono uocis utatur, quod est rationabile, non potest cum omnibus animantibus irrationabilibus scilicet esse commune. Nam et ipsi sensus communes nobis sunt cum animantibus caeteris: sed tamen non eadem his caeterae animantes industria utuntur. Erigit bucula ad coelum oculos, sed quid spectet ignorat. Erigunt ferae, erigunt aves, omnibus est liber aspectus: sed soli inest homini eorum quae aspicit affectus ispectat oculis ortus obitusque signorum, uidet ornamentum caeli, miratur stellarum orbes, fulgores quoque diuersos intellegit singulorum, quando uesperus surgat, quando lucifer, cur ille uespertinus, hic matutinus inradiet, quos motus Orion habeat, quos luna defectus, quemadmodum sol suos norit occasus, circuitus quoque cursus sui sollem
Abbreviated transcription (Latin):
nisi corpꝰ omne confortet᷑ alim̃tis.
Deficimꝰ enĩ uirib. nisi eas cibi cõ¬
petentis assiduitate reparemꝰ. De¬
niq confecti fame. nullis oblectan-¬
tur sensuum uoluptatib. s quasi
exortes. eoꝵ. delinim̃ta ñ sentiunt.
Quid gͦ descͥbã dentiũ uallũ. qͦ con¬
ficitur cyb & plene fit uocis exp̃s¬
sio: Quȩ sine dentib alimonia de¬
lectaret: Deniq eui maturos ple¬
rumq cernimꝰ hoc ipso citiꝰ senes¬
cere: quod amissis dentib nullam
possint cibi uirtutẽ ualidioris assu¬
mere. Ideo muta infantia: qr non
habet adhuc organũ uocis. Linguȩ
quoq ñ solum in loquendo. s etiam
in edendo munꝰ p̃ciosissimũ : Ea
enĩ uelut plectrũ loquentis. ⁊ quȩ¬
dam edentis ẽ. manus: quȩ defluen-¬
tem cibum dentib suggerit & mi¬
nistrat. Uox quoq aeris quodam
remigio uehitur. ⁊ ꝑ mane porta¬
tur. eadẽq ut sui aerem uerberat:
nũc cõmouet. nc̃ demulcet audien¬

Expanded text:
nisi corpus omne confortetur alimentis. nisi corpus omne confortetur alimentis. deficimus enim uiribus, nisi eas cibi conpetentis adsiduitate reparemus. denique confecti fame nullis oblectantur sensuum uoluptatibus, sed quasi exortes eorum delinimenta non sentiunt. quid ego describam dentium uallum, quo conficitur cibus et plenae fit uocis expressio? quae sine dentibus alimonia delectaret? denique aeui maturos plerumque cernimus hoc ipso citius senescere, quod amissis dentibus nullam possint cibi uirtutem ualidioris adsumere. ideo muta infantia, quia non habet adhuc organum uocis. linguae quoque non solum in loquendo, sed etiam in edendo munus pretiosissimum est. ea enim uelut plectrum loquentis et quaedam edentis est manus, quae defluentem cibum dentibus suggerit et ministrat. uox quoque aeris quodam remigio uehitur et per inane portatur eademque ui sua aerem uerberat, nunc conmouet, nunc demulcet audien
Abbreviated transcription (Latin):
ligant uocem. ut tenatior eiꝰ in nob
imemoria sit igr̃ã Denarib aut̃ qͥd
loquar: quȩ biuio ⁊ ꝓcero foramine¬
antrum quoddã recipiendis odori¬
bus p̃stant. ut ñ ꝑfunctorie odor
transeat. s duitiꝰ inhereat naribꝰ.
& earum ductu cerebrũ sensusq
depascat. Ideo diutiꝰ odor fraglat
acceptꝰ. quã sermo resonat. aut ui¬
sus apparet. Pierumq qͦd mom̃to
breui fueris odoratꝰ. toto die ł spi¬
rat in narib Peas quoq purgam̃¬
ta capitis defluunt. & sine fraude
atq offensione aliqua corꝑis. deri¬
uant᷑. Est etiã non mediocris sen¬
sus in tactu. atq in eo uoluptas
gratissima. sincerũq iuditium.
Slerũq enĩ tactu ꝓbamꝰ. quȩ ocłis
probare ñ possumꝰ. Postremũ quoq
officium ẽ oris. aut lingue. quod
tam̃ omib uires ministrat. Nam
neq oculus uigorem uidendi ha
potu. Neq auris audiendi. aut na¬
res odorandi. aut manꝰ tangendi:¬

Expanded text:
ligant uocem, ut tenacior eius in nobis ligant uocem, ut tenacior eius in nobis et memoria sit et gratia. de naribus autem quid loquar, quae biuio et procero foramineantrum quoddam recipiendis odoribus praestant, ut non crimen odor transeat. sed diutus inhaereat naribus et earum ductu cerebrum sensusque depascat? ideo diutius odor fraglat acceptus quam sermo resonat aut uisus apparet. plerumque quod momento breui fueris odoratus toto tibi die spirat in naribus. per eas quoque purgamenta capitis defluunt et sine fraude atque offensione aliqua corporis deriuantur. est etiam non mediocris sensus in tactu atque in eo uoluptas gratissima, sincerum armisque; Plerumque enim tactu probamus, quae oculis probare non possumus. Postremum quoque officium est oris aut linguae, quod tamen omnibus vires ministrat. Nam neque oculi vigorem videndi habpotu, neque aures audiendi, aut nares odorandi, aut man
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a. Ido aures extantiores. ut & orna-¬
tus decorẽ p̃ferant. & excipiant
omne illud quicqͥd e u̾tice sordiũ.
humoris ue defluxerit. simul ut in
earum sinib uox reꝑcussa sine offen¬
sione interiores ingrediat᷑ anfractꝰ
Nam ni ita e̾et. quis ñ ad omnẽ for¬
tioris sonũ uocis. attonitꝰ redderet᷑.
cum int̾ ista subsidia frequent in ꝓ¬
uiso ictus clamore. nos obsurdescere
sentiamꝰ: tum uelut quedã ꝓpugna¬
cula uideas p̃tendere adu̾sum fri¬
goris asꝑitatem. calorisq flagrantiã.
ut neq frigus penetret ductus pa¬
tentes. neq nimiꝰ adurat estꝰ. Sinua¬
tio aũt interioꝵ. auriũ modulan¬
di quendam numerũ p̃stat ⁊ discipli¬
nam Siqͥdẽ ꝑ amfractus aurium.
quidam rihinus efficit᷑. & modulis
fractus aurium. usus ipse nos docet.
fluminũ. uox audit᷑ dultior: ⁊ respon¬
sa suauia referens echo resultat. Ipse
quoq sordes aurium ñ mutiles. que

Expanded text:
gratia. ideo aures extantiores sunt, ut et ornagratia. ideo aures extantiores sunt, ut et ornatus decorem praeferant et excipiant omne illud quidquid de uertice sordium umorisue defluxerit, simul ut in earum sinibus uox repercussa sine offensione interioris ingrediatur anfractus. nam nisi ita esset, quis non ad omnem fortioris sonum uocis adtonitus redderetur, cum inter ista subsidia frequenter inprouiso ictus clamore nos innumeris sentiamus ? tum uelut quaedam propugnacula uideas praetendere aduersum frigoris asperitatem calorisque flagrantiam, ut neque frigus penetret ductus patentes neque nimius adurat aestus. sinuatio autem interiorum aurium modulandi quendam numerum praestat et disciplinam, siquidem per anfractus aurium quidam infundit efficitur et modulis fractus aurium usus ipse nos docet, fluminum uox auditur dulcior et responsa suauia referens echo resultat. ipsae quoque sordes aurium non inutiles, quae
Abbreviated transcription (Latin):
oculos. ferunt medendi ꝑiti. cere¬
brum hominis in capite locatum.
Alios aũt nr̃i corꝑis sensus ꝓpt̃ cere¬
brum finitimo quodã ẽẽ domicilio
constitutos. Innitium enĩ neruoꝵ &
omniũ sensuum uoluntarie cõmoti¬
onis cerebrum ẽ. atq omis inde eoꝵ
quȩ diximꝰ causa manat. Initium
aũt arteriarũ ⁊ insiti caloris. quo ãĩ-¬
mant᷑ & tepefiunt uitalia: cor ẽẽ ple¬
riq arbitrant᷑. Sensuum autẽ singu¬
loꝵ uelut organum nerui sunt. qui
gula queq offitia deriuantur. Idoq
molliꝰ ẽ cet̾is cerebrum: quia om̃s sus¬
cipit sensus. Unde om̃s nerui. & quo
referunt uniu̾sa. quȩ uel oculus
uiderit. uel audierit auris. uel odor
inhalauerit. uel lingua increpaue¬
rit. uel os saporis acceꝑit. Quod enĩ
molle. ad cõpassionẽ aptiꝰ. Quod aũ
durũ ex aliquo rigore neruoꝵ. ad
agendum efficatiꝰ. Prestantissimũ
quoq audiendi munꝰ i uisui suppar

Expanded text:
oculos ferunt medendi periti cereoculos ferunt medendi periti cerebrum hominis in capite locatum, alios autem nostri corporis sensus propter cerebrum finitimo quodam esse domicilio constitutos. initium enim neruorum et omnium sensuum uoluntariae commotionis cerebrum est atque inde omnis eorum quae diximus causa manat. initium autem arteriarum et insiti caloris, quo animantur et tepefiunt uitalia, cor esse plerique arbitrantur. sensuum autem illos uelut organum nerui sunt, qui gula quaeque officia deriuantur. ideoque mollius est ceteris cerebrum, quia omnis suscipit sensus. unde et nerui, qui referunt uniuersa quae uel oculus uiderit uel auris audierit uel odor inalauerit uel lingua increpuerit uel os saporis acceperit. quod enim molle ad conpassionem aptius, quod autem durum ex aliquo rigore neruorum ad agendum efficacius. Praestantissimum quoque audiendi munus est et uisui suppar
Abbreviated transcription (Latin):
eleuate aut exiguum munitionis
adiungant. interiorem partẽ sepi¬
ant nares. Exteriorem quoq fron¬
tis malarumq sibi exuberante licet
ossium cõpage. conexa ⁊ equata con¬
finia circũ uallare uideant᷑. Int̾ hec
medii sunt oculoꝵ orbes. ⁊ tuti ad
cauendum & intuendũ libi. & deco¬
ri ad grãm. ut pote in christalli spe¬
tiem refulgentes. In quoꝵ medio
pupillȩ sunt. que uidendi munus
oꝑantur. He ne qua iniuriȩ inci¬
dentis offensione ledant᷑. pilis hinc
inde consertis. uelut quodã uallo
ꝑ circuitum muniunt᷑. Unde tutũ
auxilium sibi postulans ꝓpheta.
ait. Custodime dñe sicut pupillã
oculi. ut ꝓtectionis diuinȩ fieret
ei tam sollicita :⁊ tuta custodia: quã
pupillam oculi tutissimo quodã
naturȩ uallo. munire dignatꝰ est.
Simul quia innocentia & integri¬
tas leui sorde asꝑsa uiolat᷑ ⁊ gr̃ȩ sue
munꝰ amittit. Et ideo ꝓspitiendũ.
ne quis eam puluis erroris oblindt.
aut ulla uexet festuca peccati: qr

Expanded text:
eleuatae haut exiguum munitionis ad iungant, interiorem partem saepiant nares, exteriorem quoque frontis malarumque gibbi extuberantes et licet ossuum compage conexa et aequata confinia circumuallare uideantur. inter haec medii sunt oculorum orbes et tuti ad cauendum et ad intuendum liberi et decori ad gratiam utpote in crystalli speciem refulgentes. in quorum medio pupillae sunt, quae uidendi munus operantur. haec ne qua incidentis iniuriae offensione laedantur, pilis hinc inde consertis uelut quodam uallo per circuitum muniuntur. unde tutum auxilium. sibi postulans propheta ait: custodi me, domine, ut pupillam oculi, ut protectioni? diuinae fieret ei tam sollicita et tuta custodia quam pupillam oculi tutissimo quodam naturae uallo munire dignatus est, simul quia innocentia et integritas leui sorde aspersa uiolatur et gratiae suae munus amittit et ideo prospiciendum, ne quis eam puluis conueniens oblimet aut ulla uexet festuca peccati, qui
Abbreviated transcription (Latin):
impetrabat ĩmemor fiebat gr̃ȩ
& exaltatꝰ mente carnis suȩ: ob¬
liuscebatur dm̃. Humilitas aũt
cõmendat orationẽ. Siquidem
& pharisseus ille rep̃hensus est
qui ieiunia sua uelut benefitia
enumerabat: & tamquã obiec¬
tabat do. & se criminũ memo¬
rabat ex ortẽ. Predicatꝰ ẽ autẽ
publicanus qui a longe stans.¬

Expanded text:
impetrabat, immemor fiebat gratiae; impetrabat, immemor fiebat gratiae; et exaltatus mente carnis suae, obliviscebatur Deum. 34. Humilitas autem commendat orationem. Siquidem et Pharisaeus ille reprehensus est qui jejunia sua velut beneficia enumerabat, et tamquam objectabat Deo, et se criminum memorabat exsortem. Publicanus autem praedicatus est, qui a longe stans
Abbreviated transcription (Latin):
priꝰquam stares sub arbore fici ui¬
di te. & de ipso dictum ẽ uerbo:
hoc ẽ filio di. Medius ur̃m stat
quẽ uos nescitis. Ubicumq enim
sc̃i idõ in medio di u̾bum in sin¬
guloꝵ. p̃cordiis cõplens maria &
terras. Et cum hic ẽ & alibi est.
ñ mutato loco s reple t aito ubiq
sui p̃sentia. Ubiq enim qui ẽ ꝑ
omnia & in omnib: nullum locũ
inmunem sui relinquens. Et ubi
adẽ erat. & ubi erat adẽ. & ido
qui nouit uelox ẽẽ u̾bum di. ci¬
to petit & cito impetrat. At uͦ
pharao qui opinionib uanis &
in anib studium impendebat suũ.
ranis repleta egypto. sonum ina¬
nem rerum & strepitũ uanum
reddentib dicenti moyst. Consti¬
tue mͥ quando ꝓ te orem. & pro
famulis tuis & populo tuo. ut ex¬
terminet dñs ranas. cum debue¬
rit in tanta positꝰ necessitate ro¬
gare ut iam oraret. nec differret.
respondit. Crastina die. Otiosus
& negligens: morȩ penam. egypti
soluturus excidio. Itaq iste ubi¬

Expanded text:
res sub arbore fici, uidi te. et de ipso dictum est uerbo, hoc est filio dei: medius uestrum stat quem uos nescitis. ubicumque enim sancti, illic in medio dei uerbum in singulorum praecordiis conplens maria et terras. et cum hic est, et alibi est non mutato loco, sed repleto ubique sui praesentia; ubique enim est qui est per omnia et in omnibus nullum locum inmunem sui relinquens et ubi adest erat et ubi erat adest. et ideo qui nouit uelox esse uerbum dei cito petit et cito inpetrat. At uero Pharao, qui opinionibus uanis et inanibus studium inpendebat suum ranis repleta Aegypto sonum inanem rerum et strepitum uanum reddentibus, dicenti Moysi: constitue mihi quando pro te orem et pro famulis tuis et pro populo tuo, ut exterminet dominus ranas, cum debuerit in tanta positus necessitate rogare, ut iam oraret nec differret, respondit: crastina die, otiosus et neglegens morae poenam Aegypti soluturus excidio. itaq
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecto uidelicet homine. in quo
pͥncipatꝰ ẽ animantiũ uniuersarũ.
& summa quedam uniu̾sitatis. & oĩs
mundane gr̃a creaturȩ. Certe defe¬
ramꝰ silentium: qm̃ requieuit ds ab
omnib mundi oꝑib Requieuit aũt
in recessu hominis: requieuit in eiꝰ
mente. atq ꝓposito. Fecerat enim
hominẽ rationis capacem. imitato¬
rem sui. uirtutũ emulatorẽ. cupidũ
celestium gr̃arum: in his requiescit
deus. Qui ait. Aut supra quẽ re¬
quiescam nisi supra humilẽ &
quietum & trementẽ uerba mea:¬
opꝰ fecit in qͦ reqͥesce̾t fecit
celum. ñ lego quod requieuerit.
fecit terram. ñ lego quod requie¬
uerit. Fecit solem ⁊ lunam & stel¬
las. nec ibi lego quod requieuerit:
s lego quod fecerit hominẽ. & tc̃
requieuerit: habens cui peccata
dimit teret. Aut forte tunc iam
futurȩ dñicȩ passionis p̃cessit mis¬
terium. quo reuelatum ẽ quia re¬
quiesceret xp̃c in homine. qui re¬
quiem sibi p̃destinabat in corpore.

Expanded text:
in quo principatus est animantium universorum, et summa quaedam universitatis, et omnis mundanae gratia creaturae. Certe deferamus silentium; quoniam requievit Deus ab omnibus mundi operibus: requievit autem in recessu hominis, requievit in ejus mente atque proposito. Fecerat enim hominem rationis capacem, imitatorem sui, virtutum aemulatorem, cupidum coelestium gratiarum. In his requiescit Deus qui ait: Super quem requiescam, nisi supra humilem, et quietum, et trementem verba meaopus fecit, in quo requiesceret. fecit caelum, non lego quod requieuerit, fecit terram, non lego quod requieuerit, fecit solem et lunam et stellas, nec ibi lego quod requieuerit, sed lego quod fecerit hominem et tunc requieuerit habens cui peccata dimitteret. aut forte tunc iam futurae dominicae passionis praecessit mysterium, quo reuelatum est quia requiesceret Christus in homine, qui requiem sibi praedestinabat in corpore
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ cum angłis deo. Niuinqͥd dõ ⁊ an¬
głis. imago cõmunis ẽ : Numquia
angłis diceret. faciamus hommnẽ
S qui sit imago di audi dicentẽ.
Qui eripuit nos inqͥt de potesta¬
te tenebrarũ. & transtulit in regnũ
filii claritatis suȩ. in quo redẽptio¬
nem habeinꝰ remissionẽ peccatoꝵ¬

Expanded text:
est cum angelis deo, numquid deo et anest cum angelis deo, numquid deo et angelis imago communis est? numquid angelis diceret: faciamus hominem m? sed qui sit imago dei audi dicentem: qui eripuit nos inquit de potestate tenebrarum et transtulit in regnum fili claritatis suae, in quo habemus redemptionem
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ carni dr̃. templũ enĩ dĩ sc̃m ẽ
nouatis dr & fidelib. in quib ꝑma¬
net sp̃c di. In carnalib autẽ non
ꝑmanet: qr scriptũ : Non ꝑmane¬
mus. Faciamꝰ inquit hominẽ ad
imaginẽ & similitudinẽ nr̃am Quĩ
hoc dicit: nonne d̾s qui te fecit:
Quid ẽ ds: caro an sp̃c: Non caro
potest. qr ipse incorporeus ⁊ inuisi
bilis ẽ. Caro autẽ ⁊ cõp̃hendit᷑. &
uidetur. Cui dicit: Non sibi utiq.
qr ñ dicit faciam: s faciamꝰ. Non
angłis: quia ministri sunt. Serui
autẽ cum dño. ⁊ oꝑa cum auctore.
ñ possunt oꝑationis habere ꝯsor¬
tum. s dicit filio. &̃ si uidei nolint.
etiam si arriani repugnent: ẜ ĩu
dei ꝯticescant: ⁊ arriani cum siuis
unũ a ꝯsortio diuinȩ oꝑationis
excludunt. plures inserunt. & p̃ro¬
gatiuam quã filio negant: seruu¬
lis donant. S estout ad minuclo
seruuloꝵ. ad oꝑ andũ ds nobis in¬
diguisse uideat᷑. si oꝑatio cõmunis

Expanded text:
enim carni dicitur: templum enim dei sanctum est, enim carni dicitur: templum enim dei sanctum est, nouatis dicitur et fidelibus, in quibus permanet spiritus dei. in carnalibus autem non permanet, quia scriptum est: non permanemus. faciamus inquit hominem ad munus et similitudinem nostram. quis hoc dicit? nonne deus, qui te fecit? quid est deus? caro an spiritus? non caro potest, quia ipse incorporeus et nam est, caro autem et conprehenditur et uidetur. cui dicit? non sibi utique, quia non dicit nam. sed \'faciamus\', non angelis, quia ministri sunt, serui autem cum domino et opera cum auctore non possunt operationis habere consortium, sed dicit filio, etiamsi Iudaei nolint, etiamsi Ariani repugnent. sed et Iudaei conticiscant et Ariani cum suis unum a consortio diuinae operationis excludunt, plures inserunt et praerogatiuam quam filio negant seruolis donant. sed esto ut adminiculo seruorum ad operandum deus uobis indiguisse uideatur: si operatio communis
Abbreviated transcription (Latin):
formosa inquit in mulieribꝰ. Que ẽ
pulchra in mulierib nisi anima que
in utroq sexu p̾stantiam possidet
pulchritiromnis: & merico decora ẽ
quȩ ñ terrena s celestia ñ corrupti¬
bilia s incorrupta desiderat: in quibꝰ
decꝰ ꝑire ñ soleat. Corporalia enim
omnia ꝓcessu etatis aut egritudi¬
nis in equalitate. marcescunt. huic
attende dicit moyses. in qua tu totꝰ
es: in qua melior tui portio ẽ. Deniq
son gͥ caro tues. Quid enĩ ẽ caro
sine animȩ gub̾naculo. mentis uigo¬
re: caro hodie sumit᷑: cras deponit᷑.¬
Caro tẽporalis: anima diut̃na. Caro
amictus ẽ anime: quȩ se induit quo¬
dam corꝑis uestimento. Non gͥ tu
uestimentũ es. s qui uestim̃to ute¬
ris. Ideo tibi dicit᷑. ut expolians ue¬
terẽ hominẽ cum actib eiꝰ. nouũ
induas: qui ñ in corꝑis qualitate. s
in sp̃u mentis & agnitione reno¬
uatur. Non inquã caro es tu. Neq

Expanded text:
Formosa, inquit, in mulieribus. Quae est Formosa, inquit, in mulieribus. Quae est pulchra in mulieribus, nisi anima, quae in utroque sexu praestantiam possidet pulchritudinis? Et merito decora est, quae non terrena sed coelestia, non corruptibilia sed incorrupta desiderat, in quibus decus perire non soleat. Corporalia enim omnia processu aetatis, aut aegritudinis inaequalitate marcescunt. Huic attende, dicit Moyses, in qua tu totus es, in qua melior tui portio est. Denique Non igitur caro tu es. Quid enim est caro sine animae gubernaculo, mentis vigore? Caro hodie sumitcaro temporalis, anima diuturna. caro amictus est animae, quae se induit quodam corporis uestimento. non igitur tu uestimentum es, sed qui uestimento uteris. ideo muneris dicitur ut expolians ueterem hominem cum actibus eius nouum induas, qui non in corporis qualitate, sed in spiritu muneri!:! et agnitione renouatur. non, inquam, caro es tu; neque
Abbreviated transcription (Latin):
& conculcabis leonẽ & draconẽ Pau¬
lũ momordit iuꝑa. ⁊ putabant
eum quasi peccatorẽ uix de naufra¬
gio seruatum: ueneno ẽẽ moriturũ.
S postea quã inuiolabilis mansit.
excussa in ignẽ iuꝑa: plus apud in¬
tuentes uenerationis inuenit. S &
ipse ad om̃s dñs ait. Qui crediderit
⁊baptiratꝰ fuerit. hic saluus erit.
Qui uͦ ñ crediderit: dãpnabit᷑. Signa
autẽ credentium hec dixit fore. ut
serpentes manu mulceant. uenena
his atq omne mortiferum &̃ sibibe¬
rint. nocere ñ possint. Tua gͥ tibima
gis incredulitas ohomo. quam uene¬
na metuenda serpentiũ st̃ Time gͥ
ila ut saltim dumi formidant᷑ illa ad
fidem ꝓuocare te possint.Quod si
dm̃ non tues uel ultricia ꝑfidiȩ ue¬
nena formides. Nunc qm̃ & elefancõ
uides tͥ subditos. & leones ẽẽ subiee¬
tos: nosce te ipsũ o homo. qͦd ñ ut
ferunt apollinis pychii. s salomonis
scĩ ẽ. qui ait. Nisi scias te formosa ĩ

Expanded text:
et conculcabis leonem et draconem et conculcabis leonem et draconem lum momordit uipera, et putabant eum quasi peccatorem uix de naufragio seruatum ueneno esse moriturum: sed posteaquam inuiolabilis mansit excussa in ignem uipera, plus apud intuentes uenerationis inuenit. sed et ipse dominus ad omnes ait: qui crediderit et baptizatus fuerit hic saluussalu erit; qui uero non crediderit damnabitur. signa autem credentium haec dixit fore, ut serpentes manu mulceant, uenena his atque omne mortiferum, etiamsi biberint, nocere gis incredulitas, o homo, quam venena metuenda serpentium sunt. Time igitur illa, ut saltem dum formidantur illa, ad fidem provocare te possint. Quod si Deum non times, vel ultricia perfidiae venena formides. Nunc quoniam et elephantos vides tibi subditos, et leones esse subjectos; nosce te ipsum, o homo, quod non, ut ferunt, Apollinis Pythii, sed Salomonis sancti est, qui ait: Nisi scias te formosa in
Abbreviated transcription (Latin):
scorpionis aculeo ut incorporeũ pu¬
tes. ingentiũ corpoꝵ exire mortẽ:
Nec hoc quisquã rep̃hendit. quod
creator serpentis. creaturis suis alia
uel animantiũ uel herbarũ gene¬
ra uenenata miscuerit. Nata sunt
enĩ hec ad correptionẽ nr̃am: non
ad deformationẽ. Namq ignauis.
aut infirmis. aut impus plerumq
offensioni atq errori sunt. alis usui
Ista sunt hec: ut pedagogi paruuł
amari uident᷑. acerbi:⁊ mesti. formi¬
dabiles u̾bere. lib̃tatẽ lasciuiendi
negant. necessitatẽ discipline exi¬
gunt. pueriles animos ne luxu de¬
fluant t̃rore ꝯstringunt. Ideoq ho¬
rum austeritate frugi euadunt so¬
brii. continentes. laudi magis quã
ludo dediti. uides quid t̾ribilia illa
flagella ꝓficiant: sic ⁊ serpentes fla¬
gella st̃ eoꝵ quib infirma animi
tis: ceterũ fortiorib nocere ñ possunt.
Deniq confidenti indo do dictũ :
Suꝑ aspidẽ ⁊ basiliscũ ambulabis.

Expanded text:
scorpionis aculeo, ut incorporeum puscorpionis aculeo, ut incorporeum putes, ingentium corporum exire mortem? Nec hoc quisquam reprehendat, quod Creator serpentes creaturis suis, aliaque vel animantium vel herbarum genera venenata miscuerit. Nata sunt enim haec ad correptionem nostram, non ad deformationem. Nam quae ignavis, aut infirmis, aut impiis plerumque offensioni atque terrori sunt, aliis usui ita sunt haec, ut paedagogi parvulis. Amari videntur, acerbi et molesti, formidabiles verbere, libertatem lasciviendi negant, necessitatem disciplinae exigunt, pueriles animos, ne luxu defluant, terrore constringunt; ideoque horum austeritate frugi evadunt, sobrii, continentes, laudi magis quam ludo dediti. Vides quid terribilia ista flagella proficiant? Sic et serpentes flagella sunt eorum quibus infirma animi tus; caeterum fortioribus nocere non possunt. Denique confidenti in Domino dictum est: Super aspidem et basiliscum ambulabis,
Abbreviated transcription (Latin):
nata sunt: induunt quod iubent᷑.
Quid multa: docent᷑ ut paruuli.
seruiunt ut infirmi. uerberant᷑ ut
timidi. corrigunt᷑ ut subditi: ĩ mo
in maxiinis. mirabił enĩ in excelsis
dñs mirabilis etiam in minimis. Sic̃
&̃ non minꝰ plana campoꝵ quã mon¬
tium alta miram᷑. nec plus altitudi¬
nem cedri stupemꝰ. quã uitis aut oleȩ
breuis fecunditatẽ.: ita ñ ampliꝰ mi¬
ror elefantũ quia ꝓcerus ẽ: quã mu¬
rem qr t̾ribilis elefanto ẽ. Nature gͥ
hec potentia ẽ. ut terribilia aliis:
aliis meticulosa sint. Est enĩ dona¬
ta p̃rogatiua quędã singłis creat᷑is:
ut quib dam pͥuilegiis ꝓpriis fultiant᷑
Formidabilis tauris elefantꝰ. murem
timet. Leo rex qͥdẽ ferarũ. exiguoscor¬
pionis aculeo exagitat᷑. & ueneno
serpentis occidit᷑: eximia leonis pul¬
chritudo comantes ceruice thoros
excutit: uel sublato pectore attol¬
lit ora.S quis ñ miret᷑ tam breui

Expanded text:
nata sunt, induunt quod jubentur. nata sunt, induunt quod jubentur. Quid multa? Docentur ut parvuli, serviunt ut infirmi, verberantur ut timidi, corriguntur ut subditi, in morin maximis; mirabilis enim in excelsis Dominus, mirabilis etiam in minimis. Sicut enim non minus plana camporum, quam montium alta miramur, nec plus altitudinem cedri stupemus, quam vitis aut oleae brevis fecunditatem: ita non amplius miror elephantum quia procerus est, quam murem, quia terribilis elephanto est. Naturae igitur haec potentia est; ut terribilia aliis, aliis meticulosa sint. Est enim donata praerogativa quaedam singulis creaturis; ut quibusdam privilegiis propriis fulciantur. Formidabilis tauris elephantus murem timet. Leo quidem rex ferarum exiguo scorpionis aculeo exagitatur, et veneno serpentis occiditur. Eximia leonis pulchritudo comantes cervice toros excutit, vel sublato pectore attollit ora. Sed quis non miretur tam brevi
Abbreviated transcription (Latin):
si uestiti armis timent᷑ quando qͥdẽ
dentib suis tamquã naturalib
spiculis semꝑ armati st̃: ꝓ moscide
sua quicquid inuoluerint frang̃t.
Pede quicqͥd cõp̃sserint. uelut quo¬
dam lapsu ruine ingentis exani¬
mant. Inuolunt ꝓmoscide nemora
ad sui escam :⁊ quasi quidam altis¬
simi dracones serpentinis quos cepe¬
rint spiris flagellant. Plerũq eas
in orbem colligunt. maxime cum
de terra cyb legit᷑: aut potꝰ hau¬
ritur. Docum̃to itaq nobis st̃. qͦd
nichil suꝑfluũ sit creatũ: & tam̃
hec tantȩ molis bestia subiecta
nobis. imꝑiis seruit humanis. Et¬
enĩ qm̃ de hominis creatura dictu¬
ri sumꝰ: cõmendationẽ eiꝰ p̃struere
⁊ p̃libare debemꝰ. Uidebatur nicħ
elefantis creatura habere robustiꝰ.
nichil tam terribile uel ꝓcerum.
Nichil tam ferũ quam leones uel
tygrides st̃.:⁊ hec seruiunt homini.
⁊ naturam suã humana instituti
one deponunt: obliuiscunt᷑ quod

Expanded text:
si uestiti armis timentur, quandoquidem si uestiti armis timentur, quandoquidem dentibus suis tamquam naturalibus spiculis semper armati sunt? promoscide sua quidquid inuoluerint frangunt, pede uero quidquid conpresserint uelut quodam lapsu ruinae ingentis exanimant. inuoluunt promoscide nemora ad sui escam et quasi quidam altissimi dracones serpentinis quos ceperint spiris flagellant. plerumque eas in orbem colligunt, maxime cum de terra cibus legitur aut potus hauritur. documento itaque nobis sunt, quod nihil superfluum sit creatum. et tamen haec tantae molis bestia subiecta nobis imperiis seruit humanis. Etenim quoniam de hominis creatura dicturi sumus, commendationem eius praestruere et praelibare debemus. uidebatur nihil helefantis creatura habere robustius, nihil tam terribile uel procerum, nihil tam ferum quam leones uel tigrides sunt. et haec seruiunt homini et naturam suam humana institone deponunt. Obliviscuntur quod
Abbreviated transcription (Latin):
& manu ꝓmptꝰ. cum sibi septꝰ ar-¬
matoꝵ populis gradienti motu
murꝰ occurrat: Quid faciat eques.
cum equus eiꝰ ꝑt̾refactus tante bes¬
tie immanitat̾e dffugiat: Quid
faciat sagittariꝰ cum desuꝑ ferra¬
ta uiroꝵ corꝑa iaculi ictum senti¬
re ñ possint. Bestia quoq nec nuda
facile penetrabilis ferro sit. & mu¬
nita loricis. obuias sine sui ꝑicło
aties secet: conterat turmas. Itaq
ut inmensa edificia. ita elefanti
fundam̃tis ualidiorib sustinent᷑.
Alioquin imparib fulti pedib
intra breuem laberent᷑ etatem.
tur annis uitam ꝓducere. quia
omnia sibi ad magnitudinem
menbra ꝯueniunt. Ideoq non
distincti ut nobis s cõpacti artꝰ
sunt: quo sint robustiores: quam
cito hominib si dui steterint aut
uerint. genua uerantur ⁊ plantȩ:
Coniuncta enĩ & articulata faciliꝰ
quã concreta. atq solidata: aut
doloris sensum aut casum offensi¬
onis amittunt. Et quid miraris

Expanded text:
et manu promptus, cum sibi saeptus aret manu promptus, cum sibi saeptus armatorum populis gradienti motu murus occurrat? quid faciat eques, cum equus eius perterrefactus tantae bestiae inmanitate diffugiat? quid faciat sagittarius, cum desuper ferrata uirorum corpora iaculi ictum sentire non possint, bestia quoque nec nuda facile penetrabilis ferro sit et munita loricis obuias sine sui periculo acies secet, conterat turmas ? itaque ut inmensa aedificia ita helefanti fundamentis ualidioribus sustinentur; alioquin inparibus fulti pedibus intra breuem laberentur aetatem. nexione annis uitam producere, quia omnia sibi ad magnitudinem membra conueniunt. ideoque non distincti ut nobis, sed conpacti artus sunt, quo sint robustiores. quam cito hominibus, si diu steterint aut uerint, genua uexantur et plantae! coniuncta enim et articulata facilius quam concreta atque solidata aut doloris sensum aut causam offensionis admittunt. et quid miraris,
Abbreviated transcription (Latin):
usum ministrant: inde gens ꝑsarũ
ferox bellis. ualida sagittis. om̃iq
teloꝵ. iactu. qr de suꝑiorib ad infe¬
riora ualidiore nisu tela torquen¬
tur. acies eoꝵ uelut gradientib
turrib septa ꝓcedit. in mediis cã¬
pis. & tamꝙ̃ de muro dimicant. &¬
uelut in arce quadã ⁊ specula col¬
locati spectant magis bella quam
subeunt: ita alieni aꝑiculo uiden¬
tur. tuti molib bestiarum. Quis
enĩ eas adire audeat. cum desuꝑ
laculis facile figat᷑. inferiꝰ elefanto¬
rum conterat᷑ incursu: Beniq¬
UI
cedunt illis acies. ⁊ armatoꝵ. cunei.
& castra illa quadrata soluunt᷑.
Intolerabili namq impetu in hos¬
tes ruunt. ut nullo agmine bel¬
latoꝵ. nulla constipatione militũ.
nullo clipeoꝵ retardent᷑ obiectu.
uelut qͥdam mobiles montes u̾san¬
tur in p̃liis. & ut colles alto eminent
u̾tice. mugitus fragore omnium
ꝑturbant ⁊fidentiã. Quid his faci¬
at pedes. quãuis lacertis ualidus.

Expanded text:
usum miniusum mini Persarum ferox bellis, ualida sagittis omnique telorum iactu, quia de reflexos ad inferiora ualidiore nisu tela torquentur. acies eorum uelut gradientibus turribus saepta procedit. in mediis campis quasi de muro dimicant et uelut in arce quadam et specula conlocati spectant magis bella quam subeunt itaque alieni a periculo uidentur tuti molibus bestiarum. quis enim eas adire audeat, cum desuper iaculis facile figatur, inferius helefantorum conteratur incursu ? denique cedunt illis acies et armatorum cunei et castra illa quadrata signorum. intolerabili namque inpetu in hostes niuntruunt. ut nullo agmine bellatorum, nulla constipatione militum, nullo clipeorum retardentur obiectu, uelut quidam mobiles montes uersantur in proeliis et ut colles alto eminent uert;ce, mugitus fragore omnium perturbant confidentiam. quid his faciat pedes, quamuis lacertis ualidus
Abbreviated transcription (Latin):
in sõno sese relaxant: quȩ ñ numꝙͣ
uicta. atq inflexa tanto corꝑe fran¬
gitur. Atq ille qui sese in eam refu¬
derat corruit. neq erigere nec ele¬
uare se potest. Ibiq iacens in terit.
aut gemitu suo ꝓditꝰ sternit᷑. dum
uentre cet̾isq iuxta molliorib ad
uulnus patet. Nam dorsũ eiꝰ cete¬
taq exteriora ñ ulla facile solent
tela penetrare. Sunt aũt qui ꝓpt̃
eas. quib se applicare assugͥrͤint. ex
alia parte qua infrequentior usus
sit eis aliquantulum recidant. ut
reflectente se elefanto pondus men¬
broꝵ eiꝰ sustinere ñ possit riunamꝙ
eiꝰ arcessãt. S si quis ista rep̃hendit:
rep̃hendat &̃ altitudines edificio¬
rum. qr citius grauẽ minant᷑ rui¬
nam. & difficilius lapsa reꝑantur.
Uerũ si illa aut ꝓpt̾ pulchritudinẽ
aut ꝓpt̃ speculam frequent̃ attol¬
limus: hec quoq in elefantis ꝓbare
debemus. Qui magnũ reb bellicis

Expanded text:
in somno sese relaxant. quae nonnumquam in somno sese relaxant. quae nonnumquam uicta atque inflexa tanto corpore frangitur atque ille qui sese in eandem refuderat corruit nec erigere atque eleuare se potest ibique iacens interit aut gemitu suo proditus sternitur, dum uentre ceterisque iuxta mollioribus ad uulnus patet; nam dorsum eius ceteraque exteriora non ulla facile solent tela penetrare. sunt autem qui propeas quibus se applicare consueverint, ex alia parte qua infrequentior usus ei sit, aliquantulum 125 recidant, ut reflectente se elephanto, pondus membrorum ejus sustinere non possit ruinamque ejus arcessat. Sed si quis ista reprehendit, reprehendat etiam altitudines aedificiorum; quia citius gravem minantur ruinam, et difficilius lapsa reparantur. Verum si illa aut propter pulchritudinem, aut propter speculam frequenter attollimus; haec quoque in elephantis probare debemus, quia magnum rebus bellicis