comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in libro iustoꝵ ¶Incliti isrł suꝑ montes
tuos interfecti sunt quomͦ cecidert᷑
fortes : Nolite annuntiare in geth neꝙ
annuntietis in cõpetis aschalonis: ne
forte lȩtentur filię philistim: ne exul¬
tent filiȩ incircũcisoꝵ. Montes gelboe
nec ros nec pluuię ueniant suꝑ uos:
neꝙ sint agri primitiarũ: quia ibi ab
iectus est clipeus fortiũ clipeus saulis:
quisi non eẽt unctus oleo. a sanguine
interfectoꝵ. ab adipę fortium. Sagitta
ionatha numquã rediit retrorsum᷑. &
gladius saul non ẽ reuersus in anis.
s aul & ibnathas amabiles & decori in.
uita sua in morte quoq non sunt
diuisi: Aquilis uelociores: leonib for
tiores. Filię isrł suꝑ saul fletẽ. qui uesti¬
ebat uos coccino in delitiis: qui prebe¬
bat ornamenta aurea cultui ur̃o. Quo¬
modo ceciderunt fortes in prelio: ĩona¬
thas in excelsis tius occisus est. Doleo
suꝑ te fr̃ mi ionatha. decore nimis &¬
amabilis suꝑ amorem mulierũ sicut

Expanded text:
ti Israhel super montes tuos interfecti sunt quomodo ceciderunt fortes nolite adnuntiare in Geth neque adnuntietis in conpetis Ascalonis ne forte laetentur filiae Philisthim ne exultent filiae incircumcisorum montes Gelboe nec ros nec pluviae veniant super vos neque sint agri primitest clypeus fortium clypeus Saul quasi non esset unctus oleo a sanguine interfectorum ab adipe fortium sagitta Ionathan numquam rediit retrorsum et gladius Saul non est reversus inanis Saul et Ionathan amabiles et decori in vita sua in morte quoque non sunt divisi aquilis velociores tiores. Filiae Israel, super Saul flete, qui vestiebat vos coccino in deliciis, qui praebebat ornamenta aurea cultui vestro. Quomodo ceciderunt fortes in praelio: Jonathan in excelsis tuis occisus est. Doleo super te, frater mi Jonathan, decore nimis amabilis super amorem mulieris. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
cum : & reducam ad te uniuersum
isrł. Qui ait. Optime ego tecũ faciam
amicicias: sed unam rem peto a te
dicens. Non uidebis faciem meam
antequã adduxeris michol filiam
saul & sic uenies ꝙ uidebis me. Misii
dd̾ aut̃: nuntios ad hisboseth filiũ saul
dicens. Redde uxorem meam michol:
quã despondi mihi centũ preputus
philistim. Misit gͦ hisboseth & tulit eã
a uiro suo faltihel filio lais: Sequeba¬
turꝙͣ uir suus plorans. usꝙ bahurim
Et dixit ad eum abner. Uade reuertere.
Qui reuersus est. Sermonẽ quoq
intulit abner ad seniores isrł dicens.
Iam heri quã nudius tercius quereba¬

Expanded text:
cum, et reducam ad te universum cum, et reducam ad te universum Israel. Qui ait: Optime: ego tecum faciam amicitias h. foedus: sed unam rem peto a te, dicens: Non videbis faciem meam, antequam adduxeris Michol filiam Saul, et sic venies, et videbis me. Misit autem David nuntios ad Hisboseth filium Saul, dicens: Redde uxorem meam Michol, quam despondi mihi centum praeputiis Philisthim misit ergo Hisboseth et tulit eam a viro suo Faltihel filio Lais sequebaturque eam vir suus plorans usque Baurim et dixit ad eum Abner vade revertere qui reversus est sermonem quoque intulit Abner ad seniores Israhel dicens tam heri quam nudius tertius quaereba
Abbreviated transcription (Latin):
filii dđ in hẽbron: fuitꝙ primogenitus
eius am̃monide achinoem ieyrahelitide:
ꝙ post eum chelaab de abigail uxore
nabal carmeli. Porro tercius absalon
filius maacha : filiȩ tholomai regis ges¬
sur: Quartꝰãt adonias filius agith: &
quintus safacias filius abigal sextus
quoꝙ gethraam. de egla urore đđ Ii
nati sunt dauid in hẽbron.
um gͦ esset preliũ inter domũ saul &
inter domũ dđ. abner filius ner regebat
domum saul. fuerat aut̃ sauli c̃cubina
seth ad abner. Quare ingressus es ad con¬
cubinã patris mei : Qui iratus nimis
ꝓpt̾ uerba hisboseth. ait. Numquid ca¬
put canis ego sũ aduersũ udã hodie.
& tu requisisti in me qđ argueres pro
muliere hodie: ltec faciat ds̃ abner &
hȩc addat.. nisi quomͦ iurauit dñs
dđ sic faciam cũ eo: ut tranferatur re¬
bersabeȩ. Et non potuit respondere ci
quicquã: quia metuebat illũ. Misit gͦ
abner nuntios ad dđ ꝓ se dicentes. Cu¬
ius est terraᵈ  ut loquerentur. Fac me

Expanded text:
filii David in Hebron fuitque primogenitus eius Amnon de Ahinoem Iezrahelitide et post eum Chelaab de Abigail uxore Nabal Carmeli porro tertius Absalom filius Maacha filiae Tholomai regis Gessur quartus autem Adonias filius Aggith et quintus Safathia filius Abital sextus quoque Iethraam de Agla uxore David hii nati sunt David in Hebron cum ergo esset proelium inter domum Saulet domum David, Abner filius Ner regebat domum Saul. Fuerat autem Sauli concubina seth ad Abner: Quare ingressus es ad concubinam patris mei. Qui iratus nimis propter verba Isboseth, ait: Numquid caput canis ego sum adversum Judam hodie, et tu requisisti me quod redargueres pro muliere hodie? Haec faciat Deus Abner, et haec addat ei, nisi quomodo juravit Dominus David, sic faciam cum eo, ut transferatur reBer-Sabee. Et non potuit respondere ei quidquam, quia metuebat illum. Misit ergo Abner nuntios ad David pro se dicens: Cujus est terra? Et ut loquerentur: Fac mec
Abbreviated transcription (Latin):
T Et ait Considera israel pro hnoꝰ mortui sunte
super excelsa tua dulnerati. Inditi ⁊c̃¬
Unde es : Qui respondit. Filius hominis
aduenę ama lechitȩ ego sum. Et ait ad
eum dđ. Quare ñ timuisti mittere ma¬
num tuã ut occideres xp̃m dni: Uo¬
dens. irrue in eum. Qui ꝑcussit illũ. &
mortuus est. Et ait ad eũ dđ. Sanguis
tuus suꝑ caput tuũ: os enĩ tuũ locutũ

Expanded text:
 Et ait: Considera Israel, pro his qui mortui sunt super excelsa tua vulnerati. Inclyti unde es qui respondit filius hominis advenae amalechitae ego sum et ait ad eum David quare non timuisti mittere manum tuam ut occideres christum Domini vodens inrue in eum qui percussit illum et mortuus est et ait ad eum David sanguis tuus super caput tuum os enim tuum locut
Abbreviated transcription (Latin):
ego reddã grãm: eo qđ feceritis uerbũ
istud. Confortentur manus ur̃ę. & estote
filii fortitudinis licet enin mortu¬
us sit dominus uĩsaul tñ me unxit do¬
mus uida regem sibi. Abner autẽ
filius ner princeps exercitus saul tu¬
lit hisboseth filium saul & circũ duxit
eum ꝑ castraꝰ regemq constituit super
galaad & suꝑ gessuri. & suꝑ iehrahel . ꝙ
uniũsũ. Quadraginta annoꝵ erat hisbo
seth filius saul cum regnare cępisset
suꝑ isrł. & duob annis regnauit: sola
aut̃ domus uda sequebatur đđ. Et fuit
numerus dierũ quibꝰ commoratus ẽ dđ
imperans in hebron suꝑ domũ iuda:
septẽ annoꝵ & sex mensium. Egressusq ẽ
abner filius ner & pueri hisboseth filui

Expanded text:
 eo quod feceritis verbum istud confortentur manus vestrae et estote filii fortitudinis licet enim mortuus sit dominus vester Saul tamen me unxit domus Iuda regem sibi Abner autem filius Ner princeps exercitus Saul tulit Hisboseth filium Saul et circumduxit eum per Castra regemque constituit super Galaad et super Gesuri et super Iezrahel et universum quadraginta anseth filius Saul, cum regnare coepisset super Israel, et duobus annis regnavit: sola autem domus Juda sequebatur David. Et fuit numerus dierum quos commoratus est David, imperans in Hebron super domum Juda, septem annorum, et sex mensium. Egressusque est Abner filius Ner, et pueri Hisboseth filii
Abbreviated transcription (Latin):
epło mortui sunt: sed & saul & iona¬
thas filius cius interierunt. Dixitq dđ
ad adolescentẽ qui nuntiabat ei. Unde
seis quia mortuus ẽ saul & ionathas
filius cius : Ait adolescens qui narrabat
ei. Casu ueni in montẽ gelboe: & saul
in cumbebat suꝑ hastãsuã. porro curris

Expanded text:
o mortui sunt: sed et Saul, et Jonathas filius ejus interierunt. Dixitque David ad adolescentem, qui nuntiabat ei: Unde scis quia mortuus est Saul, et Jonathas filius ejus? Ait adolescens, qui narrabat ei; Casu veni in montes Gelboe, et Saul incumbebat super hastam suam: porro curr
Abbreviated transcription (Latin):
exore usꝙ ad aures ueni&. & iudiciũ
festinato adueni&. illi. Qui odit cor¬
reptione̾ uestigiũ est peccatoris. &
qui tim& dm̃ conuertit᷑ ad cor suum.
Notus alonge potens lingua audaciꝰ &
sensatus scĩt labise abipso. Qui edifi¬
cat domũ suã inpendiis alienisi quasi
qui colligit lapides suos in hicne. si unu¬
Dtuppa collecta synagoga petcantium.
& consũmatio illoꝵ flama ignis uia
peccantiũ cõplantata lapidibus: & in

Expanded text:
um festinato adveniet illi qui odit correptionem vestigium est peccatoris et qui timet Deum convertet ad cor suum notus a longe potens lingua audaci et sensatus scit labi se ab ipso qui aedificat domum inpendiis alienis quasi qui colligat lapides suos in hieme stuppa collecta synagoga peccantium et consummatio illorum flamma ignis via peccantium
Abbreviated transcription (Latin):
& salem & massã ferri facilius c̃ portare:
quã hominẽ in prudentt̃ & fatuum &
impiũ. Loramentũ ligneũ conligatum
fundam̃to edificii non dissoluctur. sic
& cor confirmatũ incogitatione c̃silii
Cogitatus sensati in omĩ tc̃port uł me¬
tu. ñ deprauabit᷑. sicut palet in excelsis.
faciem uenti ñ ꝑmanebunt. sic & cor
timidũ in cogitatione stulti contͣim.¬
petum tumoris ñ resistet̃ sic et cor treꝰ
pidũ incogitatione fatui omĩ tc̃pore
ñ metu&. sic & qui inp̾ceptis dĩ ꝑman&
semꝑ. Pungens oculũ deducet lacrimaᷤ.
& qui pungit cor ꝓfert sensũ.

Expanded text:
 massam ferri facilius est portare quam hominem inprudentem et fatuum et impium loramentum ligneum conligatum fundamento aedificii non dissolvetur sic et cor confirmatum in cogitatione consilii cogitatus sensati in omni tempore vel metu non pravabitur sicut pali in excelsis faciem venti non permanebunt, sic et cor timidum in cogitatione stulti contra impetum timoris non resistit. pidum in cogitatione fatui. Omni tempore non metuet; sed qui in praeceptis Dei permanet, semper pungens oculos deducet lacrymas; et qui pungit cor, proferet sensum.
Abbreviated transcription (Latin):
mortiu septem dieb fatui aut & impii
om̃s dies uite illoꝵ. Cum stulto ne
multũ loquaris & cũ inscnsato ne ab¬
ieris: seruate abillo ut non molestiã¬
habeas: & non coinquinabieris in pec¬
cato illius. Deflecte abillo & iuuenies
requiem: & ñ accidiaberis instulticiã
illius. Suꝑ plumbũ grauabit᷑. &¬

Expanded text:
t impii, omnes dies vitae illorum. Cum stulto ne multum loquaris, et cum insensato ne abieris. Serva te ab illo, ut non molestiahabeas, et non coinquinaberis in peccato illius. Deflecte ab illo, et invenies requiem, et non accidiaberis in stultitiam illius. Super plumbum quid
Abbreviated transcription (Latin):
cruditus foris stabit. stulticia homͥnᷤ
auscultare ꝑ ostiũ. & prudens grauabit᷑
contumelia. Labia inprudentiũ stul¬
ta narrabunt uerba aut̃ prudentiũ
statẽra ponderabunt᷑. In ore fatuoꝵ.
cor illoꝵ. & in corde sapientiũ os illoꝵ
Dũ maledicit impius diabolũ: malediẽ
ipse animã suã. Susurro coinqͥnabit
animã suã. & in om̃ib odict᷑: Et qui
manscrit᷑ oͦdiosus erit tacitus & sensatꝰ.¬
lapidatus c̃ piger: & om̃s loquent᷑ suꝑ
aspnationẽ illius: De stercort boum
lapidatus ẽ pigerꝰ & om̃is qui tetige¬
rit eum excuti& manus. Confusio pa¬
tris ẽ defilio indisciplinato. infilia.
aut indiminorationẽ fi&. Filia pru¬
dens hereditas uiro suo: nã quȩ con¬
fundit. in contumeliã fit genitoris.
Patr̃e & uirum confundit audax. &
ab impiis ñ minorabit᷑: ab utrisq aut̃
in honorabit᷑. Ausica inluctũ. in por¬
tuna narratio flagella & doctrina in

Expanded text:
eruditus foris stabit stultitia hominis eruditus foris stabit stultitia hominis audire per ostium et prudens gravabitur contumelia labia inprudentium stulta narrabunt verba autem prudentium statera ponderabuntur et in ore fatuorum cor illorum et inDum maledicit impius diabolum, maledicit ipse animam suam. Susurro coinquinabit animam suam, et in omnibus odietur; et qui manserit, odiosus erit: tacitus et sensatlapidatus est piger et omnes loquentur super aspernationem illius de stercore boum lapidatus est piger et omnis qui tetigerit eum excutiet manus confusio patris est de filio indisciplinato in filia autem in deminoratione fiet filia prudens hereditas viro suo nam quae confundit in contumeliam fit genitoris patrem et virum confundit audax et ab impiis non minorabitur ab utrisque autem inhonorabitur musica in luctu inportuna narratio flagella et doctrina in
Abbreviated transcription (Latin):
sensũ eius. Consũmatio timoris dĩ sapi¬
entia & sensus. ħon erudict᷑: qui nonẽ
sapiens inbono. Est aut̃ insipientia q̃e
habundat in malo. & non ẽ sensus ubi
est amaritudo. Scientia sapientis tan¬
quã inundatio abundabit. & consiliũ
illius sicut fons uitt ꝑman&. Corfatui
quasi uas confractum: & omẽm sapi¬
entiam ñ tenebit. Uerbum sapiens¬
qđ cumq audicrit scuis. laudabit
&  adici&. Audiet luxuriosus & dis¬
plicebit illi: & ꝓici& illuo post dorsũ
suum. Narratio fatui quasi sarcina
inuia. nam inlabiis sensati inuenict᷑
grã. Osprudentis querit᷑ in eeclesia
& uerba illius cogitabunt incordibus
suis: Tanquã domus exterininata. sic
fatuo sapientia: & scientia insensati
in cnarrabilia uerba Compedes in pe¬
dibus. stulto doctrina: & quasi uincu¬
la manuũ suꝑ manũ dexterã
atuus in risu inaltat uoce suã. uir aut̃
aureũ prudenti doctrina. & quasi bra
confundet᷑ aꝑsona potentis. Stultus
afenestra respicit᷑ indomũ: uir aut̃

Expanded text:
timoris Dei sapientia et sensus non erudietur qui non est sapiens in bono est autem insipientia quae abundat in malo et non est sensus ubi abundat amaritudo scientia sapientis tamquam inundatio abundabit et consilium illius sicut fons vitae permanet cor fatui quasi vas confractum et omnem sapientiam nquodcumque audierit scius, laudabit et ad se adiciet: audiet luxuriosus et displicebit illi et proiciet illud post dorsum suum. narratio fatui quasi sarcina in uia: nam in labiis sensati inuenietur gratia. os prudentis quaeritur in ecclesia, et uerba illius cogitabunt in cordibus suis tamquam domus exterminata sic fatuo sapientia et scientia insensati inenarrabilia verba conpedes in pedibus stulto doctrina et quasi vincula manuum supra manum dexteram fatuus in risu inaltat vocem suam vir autemaureum prudenti doctrina et quasi bracconfundetur a persona potentis stultus a fenestra respiciet in domum vir autem
Abbreviated transcription (Latin):
dilectione di seruatt: & hos quidem ar¬
ginte iudicatos: illos uero le igne ra¬
pientes. Alus aut miseremini intimore:
odientes & eam quę carnalis ẽ maculatã
tunicaa.
⁊ autem qui potest uos conseruare
sine peccato. & constituere ante con¬
spectum glorię suat. in maculatos iN
potestas anit omne sȩcuilum: & nuuc

Expanded text:
dilectione dei seruate. et hos quidem arguite iudicatos, illos uero saluate de igne rapientes, illis autem miseremini in timore, odientes et eam quae carnis est maculatam tu autem qui potest vos conservare sine peccato et constituere ante conspectum gloriae suae inmaculatos in potestas ante omne saeculum et nunc
Abbreviated transcription (Latin):
bes sinc aqua quȩ auentis cireu̾ferunt᷑:
arbores autuminales infructuose: bis mor¬
tuȩ. eradicatȩ Fluctus feri maris: dispu¬
mantes suas confusiones: sydera crrantia:
quib ꝓcella tenebrarũ inęternũ seruataẽ
rophetauit aut̃ & de his septinus ab..u.
adam enoch. dicens. Ecce ueni t dñs inscis
milibus suis. facere iudicium contra om̃s:
& arguere om̃s impios ac om̃ib operib
impictatis eorũ. quib impie egerunt:
& de om̃ibus duris quȩ locuti sunt contͣ
eum peccatores impii. Hi sunt murmu¬
ratores quęrulo seđm desideria sua am¬
bulantes. & os illorũ loquitur suꝑbiam:
mirantes ꝑsonas quaestus causa.  xi.¬
os aut̃ carissimi memores lierborũ quę
cebant uobrs qmͣ in nouissimo tempore

Expanded text:
e a ventis circumferuntur; arbores autumnales infructuosae, bis mortuae, eradicatae; fluctus feri maris dispumantes suas confusiones; sydera errantia, quibus procella tenebrarum in aeternum servata est. Prophetavit autem et de his septimus ab Adam Enoc dicens: 'Ecce venit Dominus in sanctis milibus suis facere iudicium contra omnes et arguere omnes impios de omnibus operibus impietatis eorum, quibus iet de omnibus duris, quae locuti sunt contra Deum peccatores impii. Hi sunt murmuratores querulosi, secundum desideria sua ambulantes, et os eorum loquitur superba, mirantes personas quaestus causa. Vos autem, charissimi, memores estote verborum, quae cebant uobis, quoniam nouissimo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut sodonia & gomorra & finitimę iii.¬
ciuitates. simili modo exfornicate. & ab¬
euntes post carnẽ̾ alteram. facte sunit
eaemplũ ignis ęttri penã sustinentes
Similit̾ & hi carnẽ: quide maculant: do¬
minationẽ aut̃ spernunt: maicstatem uͦ
blasphemant. Cũ michahel archangelus
cum diabolo disputans alterearetur de
moysi corpore: non est ausus iudicium
inferrt blasphemiȩ: sed diacit imper&
tibi dñs.Ni aut̃ quęcumq quide̾ igno¬
rant blasphemant. quȩ cũq aut̃ naturalit̃

Expanded text:
ut Sodoma et Gomorra et finitimae civitates simili modo exfornicatae et abeuntes post carnem alteram factae sunt exemplum ignis aeterni poenam sustinentes similiter et hii carnem quidem maculant dominationem autem spernunt maiestates autem blasphemant cum Michahel archangelus cum diabolo disputans altercaretur de Mosi corpore non est ausus iudicium inferre blasphemiae sed dixit imperet tibi Dominus hii autem quaecumque quidem ignorant blasphem
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ iacobi᷑ his qui indo patre
dilectis & ihu̾ xp̃o conseruatis ⁊¬
uocatis miscłia nobis & paxi&
caritas adimpleatur. Carissimi :¬
omẽm sollicitudinẽ facieiis scri¬
bendi uobis de cõmuni ur̃a salute: ne¬
cesse habui scribere uobis. de pcans suꝑ.

Expanded text:
autem Iacobi his qui in Deo Patre dilectis et Iesu Christo conservatis vocatis misericordia vobis et pax et caritas adimpleatur carissimi omnem sollicitudinem faciens scribendi vobis de communi vestra salute necesse habui scribe
Abbreviated transcription (Latin):
sic apericusq ossuum in medio igniꝰ ait.
Bencdictus es dñe ds patrũ nr̃oꝵ & lau¬
dabilis ꝙ głosum nomen tuum in scła:
quia iustus es in omnib quę fcisti no¬
Iudicia cni uera sccisti uixta omnia.
qe induxisti suꝑ nos & suꝑ ciuitatẽ¬
scam patrũ nr̃oꝵ hicrusale quia in
ucritatt. & iudicio induxisti om̃a hec
ꝓptͣ peccata nr̃ã. Peccauimus enim &
inque egimus recedentes ait: & deli¬
quimus in omĩb & p̃cepta tua ñ audi¬
uimus nec obseruauimusꝰ nec feciinus
sicut p̾ceperas nobis: ut bene ess& nobiᷤᷤ.¬
Om̃ã gͦ quȩ induxisti suꝑ nos & unĩsa
quȩ fccisti nobis uero iudicio fecisti:
& tradidisti nos inmanib inimicorum
iniquorũ & pessimoꝵ p̾uaricatorũq
& regi iniusto & pessimo ultra omẽm
terram: & nunc non possumꝰ aperire os
Confusio & ob ꝓbrium facti sumus ser̃¬
uis tus: & his qui colebant it. Ne que¬
sumus tradas nos in ꝑpetuum ꝓpter
nomen tuum: & ne dissipes testam̃tũ

Expanded text:
s aperiens os suum in medio ignis dixit: Benedictus es, domine deus patrum nostrorum, et laudabile et gloriosum nomen tuum in saecula, quoniam iustus es in omnibus, quae fecisti noiudicia ueritatis fecisti per omnia, quae intulisti sanctam patrum nostrorum Jerusalem: Quia in veritate, et in judicio, induxisti omnia haec propter peccata nostra. Peccavimus enim, et inique egimus recedentes a te: et deliquimus in omnibus: Et praecepta tua non audivimus, nec observavimus, nec fecimus sicut praeceperas nobis, ut bene nobie induxisti super nos, et universa, quae fecisti nobis, vero judicio fecisti: Et tradidisti nos in manibus inimicorum iniquorum, et pessimorum, praevaricatorumque, et regi injusto et pessimo ultra omnem terram. Et nunc non possumus aperire os: confusio et opprobrium facti sumus servis tuis, et his qui colunt te. Ne, quaesumus, tradas nos in perpetuum, propter no
Abbreviated transcription (Latin):
dño qm̃ bonus: qm̃ in scłm miscricordia cis.
Benedicite om̃s religiosi dnõ dõ dorũ. laudatt &
mus de theodotionis editione: tranlata s̃.

Expanded text:
quoniam in saeculum misericordia ejus. Benedicite omnes religiosi Domino Deo deorum: laudate et eo, et quae posuimus, de Theodotionis editione translata s
Abbreviated transcription (Latin):
cessabant qui miscrant cos ministri re¬
gis succcudert fornac̃e.naptha & stuppa
& pice & malleolis: & effundebatur
flamma suꝑ fornac̃e cubitis qͣdraginta
noucm. Et crupit & incendit quos rep¬
perit iuxta fornacem de chaldacis:
Angłs aut̃ dni descendit cum azaria
& socus cius infornacẽ. & excussit fiam¬
mam ignis de fornace: & fecit mediũ

Expanded text:
t qui miserant eos, ministri regis succendere fornacem, naphtha, et stuppa, et pice, et malleolis; Et effundebatur flamma super fornacem cubitis quadraginta et novem: Et erupit, et incendit quos reperit juxta fornacem de Chaldaeis. Angelus autem Domini descendit cum Azaria, et sociis ejus, in fornacem: Et excussit flammam ignis de for
Abbreviated transcription (Latin):
ueritis: cadem hora mittemini inforna¬
cem ignis ardentis. Et quis ẽ d̾s qui cri¬
piat uos demanu mea: Respondentes
sidrach misach & abdenago. dixcrunt
regi nabrchodonosor. Non oport& nos
de hac re respondere tibi Ecce cium
ds̃ urͣ quẽ colimus potest cripere nos
de camino ignis ardentis. & demanibi
tuis orex liberare. Qđ si nolucritꝰ. notỹ
sit tibi rex quia dcos tuos ñ colunus. &.
statuam auream quã crexisti ñ ad oramꝰ.
Tunc nabuchodonosor. replctus ẽ furore:

Expanded text:
eadem hora mittemini in fornacem ignis ardentis: et quis est Deus, qui eripiat vos de manu mea? Respondentes Sidrach, Misach, et Abdenago, dixerunt regi Nabuchodonosor: Non oportet nos de hac re respondere tibi. Ecce enim Deus noster, quem colimus, potest eripere nos de camino ignis ardentis, et de manibus tuis, o rex, liberare. Quod si noluerit, notum sit tibi, rex, quia deos tuos non colimus, et statuam auream, quam erexisti, non adoramus. Tunc Nabuchodonosor repletus e
Abbreviated transcription (Latin):
qua magnus & potens. uerbũ huicemodi
sciscitatur ab omĩ ariolo & mago & chal¬
ded. Sermo enĩ quẽ turea queris grauis
est. nec reppcrict᷑ quisquã qui indicct
illum in conspectu regis. exceptis dus.
quorũ non ẽ cum hominib conũsatio.
Quo audito rex: infurore & inira mag¬
na p̾cepit ut perirent om̃s sapientes
babylonis. Et egressa senttntia. sapien¬
its int̾ficiebantur querebãturq dani¬
hel & socu eius ut perirent. Tunc da¬
nihel requi sunt de lege atꝙ sententia
ab arioch principe militię regis qui
cgressus fucrat ad int̾ficiendos sapientẽ
babylonis: & int̾rogauit cum qui arege
acceperat potestattͦm. quã obcausamꝰ
tam crudelis sententia afacit regis
essa egressa. Cum gͦ rem indicassc̾t a¬
rioch danihęli: danhel ingressus ro¬
gauit regem ut tempus daret sibi ad
solutionẽ indicandam regi: Et ingressis
indomũ suam ananie misaheli ꝙara¬
riȩ sociis suis indicauit negorium ut

Expanded text:
quam magnus et potens verbum hujuscemodi quam magnus et potens verbum hujuscemodi sciscitatur ab omni hariolo, et mago, et Chaldaeo. rietur quisquam qui indicet illum in conspectu regis exceptis diis quorum non est cum hominibus conversatio quo audito rex in furore et in ira magna praecepit ut perirent omnes sapientes Babylonis et egressa sententia sapientes interficiebantur quaerebaturque Danihel et socii eius ut perirent tunc Danihel requisivit de lege atque sententia ab Arioch principe militiae regis qui egressus fuerat ad interficiendos sapientes Babylonis et interrogavit eum qui a rege acceperat potestatem quam ob causam tam crudelis sententia a facie esset regis egressa cum ergo rem indicasset Arioch Daniheli Danihel ingressus rogavit regem ut tempus daret sibi ad solutionem indicandam regi et ingressus est domum suam Ananiaeque Misaheli et Azariae sociis suis indicavit negotium ut
Abbreviated transcription (Latin):
spondens rex ait chaldçis. Sermo reces¬
sit ame. Nisi indicaueritis mihi soniniu
& comecturã eius peribitis uos: & domꝰ
ur̃t publicabunt᷑. Si aut̃ somniũ & con¬
iec̾turam cius narraucritis: p̃mia & do
na & honorẽ multum accepictis amc
Somniũ igit᷑ & ilutterp̃tationẽ eius. indi¬
cate mihiꝰ. Responderunt scđo atq dix¬
crunt. Rex somniũ dicat seruis susł &
inter p̃tationim illius indicabimꝰ. Respon¬
dit rex: & ait. Cerit noui quia tempus
redimitisͥ scientes qđ recesserit ame
sermo. Si gͦ somniũ non indicaueritis
mihi: una c̾ de uobis sententia. qđ int¬
pretationẽ quoq falacem & deceptione
plenam cõposueritis: ut loquamini mͥ
donee tempus ꝑtranseat: Somniũ itaq
dicite mihiꝰ ut sciam qđ interpͣtationẽ
quoq cius ueram loquamini. Respon¬
dentes gͦ chaldȩi coram regt  dixert̃.
Non c̃ homo suꝑ terra sermonĩt tuum
rex possit implere. Sed neq regũ quis¬

Expanded text:
spondens rex, ait Chaldaeis: Sermo recesspondens rex, ait Chaldaeis: Sermo recessit a me: Nisi indicaveritis mihi somnium, et conjecturam ejus, peribitis vos, et domus vestrae publicabuntur. Si autem somnium, et conjecturam na, et honorem multum accipietis a me: somnium igitur, et interpretationem ejus indicate mihi. Responderunt secundo, atque dixerunt: Rex somnium dicat servis suis, et interpretationem illius indicabimus. Respondit rex, et ait: Certe novi quia tempus redimitis, scientes quod recesserit a me sermo. Si ergo somnium non indicaveritis mihi, una est de vobis sententia, quod interpretationem quoque fallacem et deceptione plenam composueritis, ut loquamini mihi donec tempus pertranseat. Somnium itaque dicite mihi, ut sciam, quod interpretationem quoque ejus veram loquamini. Respondentes ergo Chaldaei coram rege, dixerunt: Non est homo super terram, qui sermonem tuum, rex, possit implere: Sed neque regum quis
Abbreviated transcription (Latin):
rat rex ut introducerent᷑. introduxit
cos p̃positus cunuchoꝵ inconspectu
nabuchodonosor. regis. Cumq locutus
cis fuiss& rex: non sunt inuenti de uni¬
uersis tales ut danihel auanias. misa¬
hel & azarias. Et firterunt in conspeeᷤ¬
tu regis. & om̃e uerbum sapientię &
intellectus qđ sciscitatus ẽ abeis rex:
inuenit ineis decuplũ suꝑ cunctos ari¬
olos & magos qui erant inuniuerso
regno cius. Fuit aut̃ danihel usque ad
annum primũ cyri regis.
nanno scđo regni nabucho donosor.
uidit nahuchodonosor somniũ & con¬
ttrritus ẽ sp̃s cuis. & somniũ eius fugit
abco. Precepit gͦ rex ut conuocarentur
arioli & magi & malefici & chalaçiꝰ &¬
indicarentꝰ regi somina sua Qui cum
uenissentꝰ. stcterunt coram rege. Et
dixit adeos rex. Uidi somnium: & m̃te
confusus ignoro quid uiderim. Respon¬
deruntq chaldȩi regi syriace Rex in
cternũ uiuc. Dic somniũ scruis tuis. &
inter p̃tationẽ eius indicabimus. Et re¬

Expanded text:
entur introduxit eos praepositus eunuchorum in conspectu Nabuchodonosor cumque locutus eis fuisset rex non sunt inventi de universis tales ut Danihel Ananias Misahel et Azarias et steterunt in conspectu regis et omne verbum sapientiae et intellecinvenit in eis decuplum super cunctos ariolos et magos qui erant in universo regno eius fuit autem Danihel usque ad annum primum Cyri regis in anno secundo regni Nabuchodonosor vidit Nabuchodonosor somnium et conterritus est spiritus eius et somnium eius fugit ab eo praecepit ergo rex ut convocarentur arioli indicarent regi somnia sua: qui cum venissent, steterunt coram rege. Et dixit ad eos rex: Vidi somnium: et mente confusus ignoro quid viderim. Responderuntque Chaldaei regi Syriace: Rex, in aeternum vive: Dic somnium servis tuis, et interpretationem ejus indicabimus. Et re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓstern& se. & adoret᷑ statuam aurcani:
Siquis aut̃ non ꝓcidens adoraueritꝰ m̃it¬
tatur infornace̾ ignis ardentis. Sunt gͦ
uiri iudei quos constituisti suꝑ opera
regionis babyloniȩ sydrach misach et
abdenago uiri isti contẽpscrunt re&
decretum tuum. Deos tuos non colunt.
& statuam aurcam quã erexisti non
adorant. ł unc nabucho donosor. infu¬
rore & inira p̃cepit ut adducerentur
ñdrach nusach & ab denago. Qui confes¬
tim adducti sunt in conspectu regis.
Pronuntiansq nabuchodonosor. rex ait
eis. Uerene sidrach misach & abdenago
deos icos non colitis: & statuã aurtam
quã constitui non adoratis: Nune ergo
si estis parati quacumꝙ hora audicri¬
tis sonitum tubę fistulȩ & eythart. sã¬
bucȩ & psalteru & symphonię omnisꝙ
gtneris musicoꝵ. ꝓsternite uos & ad

Expanded text:
am auream. Siquis autem non procidens adoraverit: mittatur in fornacem ignis ardentis. Sunt autem viri Judei quos constituisti super opera regionis Babylonie: Sidrac: Misac: et Abdenago. Viri isti contempserunt Rex decretum tuum: deos tuos non colunt: et statuam auream quam erexisti non adorant. Tunc Nabuchodonosor Rex in furore et in ira Sidrach, Misach et Abdenago: qui confestim adducti sunt in conspectu regis. Pronuntiansque Nabuchodonosor rex, ait eis: Verene, Sidrach, Misach, et Abdenago, deos meos non colitis, et statuam auream, quam constitui, non adoratis? Nunc ergo si estis parati, quacumque hora audieritis sonitum tubae, fistulae, citharae, sambucae, et psalterii, et symphoniae, omnisque gen
Abbreviated transcription (Latin):
ut suecenderet᷑ fornax septuplũ quã
suecendi consucuerat & uiris fortissi¬
mis de exereitu suo issit. ut ligatis
pedibus sidrach misach & abdenago mit¬
terent eos infornac̾e ignis ardentem
Et confestim uiri illi uiucti cũ bracis
suis & thyaris & calciam̃tis & uestibus
missi funt in medium fornacis ignis ar¬
dentis. Nam iussio regis urgebat fornax
aut̃ succensa erat nimis. Porro uiro ᷤ iloᷤᷤ
qui miserant sidrach misach & ab dena¬
go: int̾fecit flãma ignis. uiri autẽ hi
tres sidrach misach & abdenago. cetide¬
runt inmedio camini ignis ardentis

Expanded text:
fornax septuplum quam succendi consueverat. Et viris fortissimis de exercitu suo jussit: ut legatis pedibus Sidrac: Misac: et Abdenago mitterent eos in fornacem ignis ardentem. Et confestim viri illi vincti cum brachiis suis et tiaris: et calciamentis et vestibus: missi sunt in medium fornacis ignis ardentis: nam jussio Regis urgebat. Fornax autem succensa erat nimis. Porro viros illos qui miserant Sidrac: Misac: et Abdenago: interfecit flamma ignis. Viri autem ii id est tres: Sidrac: Misac: et Abdenago: ceciderunt in medio camino ignis ardentis
Abbreviated transcription (Latin):
& uisiones capitis tuiꝰ incubili tuo. huiꝰ¬
cemodisunt. Tu rex cogitare cępisti in
stratu tuo. quid ess& futurum post hec
& qui reuelat mysteria: ostendit tibi
quȩ uentura sunt. Mihi quoq non
insapientia quȩ est ime plusquã in¬
cunctis uiuentib sacramentũ hoc reuc¬
latum ẽ: sed ut initrp̃tatio regi mani

Expanded text:
et visiones capitis tui in cubili tuo, hujuet visiones capitis tui in cubili tuo, hujuscemodi sunt: Tu, rex, cogitare coepisti in stratu tuo, quid esset futurum post haec: Et qui revelat mysteria, ostendit tibi quae ventura sunt. Mihi quoque non in sapientia, quae est in me plus quam cunctis viventibus, sacramentum hoc revelatum est: Sed u
Abbreviated transcription (Latin):
& abscondita & nouit inienebri con¬
stituta. & lux cum co est. Tibi ds̃ patrũ
meorũ confutor ieq laudo. quia sapi¬
entiam & fortitudinẽ dedisti mihia&
nunc ostendisti mihi quę rogauimꝰ ie:
quia sermonẽ regis aperuisti nobis. Post
hoc danhel ingressus ad arioch quem
constituerat. rex ut ꝑderet sapientes
babylonis. sic eilocutus c̃. Sapientes
babylonis ne ꝑdas. In troduc me incon¬
spectu regis & solutionẽ regi narrabo.
Tunc arioch festinus introdux̃ danihełe
adregem. & dixit ei. Inueni hominem
defilus transmigrationis iude ⁊ qui so¬
lutionem regi annunti&. Respondit
rex & dixxit daniheli leuius nom̃ erat
balthasar. Putasne uere potes indicare
Et respondens danihel coram rege ait.
Mysitrium qđ rex interrogat. sapien¬
tts magi. & arioli & aruspices ñ queunt
indicare regi: Seo est ds̃ incelo reue¬
lans mysteria. qui indicauit tibi rex
nabuchodonosor quȩ uentura sunt.
nouissimis temporib. Somniũ tuum

Expanded text:
abscondita, et novit in tenebris constituta: et lux cum eo est. Tibi, Deus patrum meorum, confiteor, teque laudo: quia sapientiam et fortitudinem dedisti mihi: Et nunc ostendisti mihi quae rogavimus te, quia sermonem regis aperuisti nobis. Post haec Daniel ingressus ad Arioch, quem constituerat rex ut perderet sapientes Babylonis, sic ei locutus est: Sapientes Babylonis ne perdas; introduc me in conspectu regis, et solutionem regi narrabo. Tunc Arioch festinus introduxit Danielem ad regem, et dixit ei: Inveni hominem de filiis transmigrationis Juda, qui solutionem regi annuntiet. Respondit rex, et dixit Danieli, cujus nomen erat Baltassar: Putasne vere potes indicare Et respondens Daniel coram rege, ait: Mysterium, quod rex interrogat, sapientes, magi, et harioli, et aruspisces non queunt indicare regi. Sed est Deus in coelo revelans mysteria, qui indicavit tibi, rex Nabuchodonosor, quae ventura sunt in novissimis temporibus. Somnium tuum
Abbreviated transcription (Latin):
& ex parit fictiles: ex parit regnũ crit
solidum & ex parit contritũ. Qͦ uia aut̃
uidisti strrũ mixtũ testȩ et luto. com¬
miscebunt᷑ quide humano scminĩ sed
non adherebunt sibi: sicuti ferrũ non
norũ illoꝵ suscitabit ds̃ cęli regnumꝰ
& es& argentũ & aurũ: ds magnus¬

Expanded text:
les ex parte regnum erit solidum et ex parte contritum quia autem vidisti ferrum mixtum testae ex luto commiscebuntur quidem humano semine sed non adherebunt sibi sicuti ferrum misceri non norum illorum suscitabit Deus caeli regnum & aes, & argentum, & aurum. Quis au
Abbreviated transcription (Latin):
cius. Tunc rex nabuchodonosor. ceri¬
dit infaciem suam & damhełe adora¬
uit: & hostias & incensũ p̾cepit ut sa¬
crificarent ei. Loquens ergortx. ait
tiusti aperire sacramentũ hoc. Tunc
rex danihełt in sublime ex tulitꝰ & mu¬
nera magna & multa dedit ei & consti¬
tuit cumꝰ principẽ suꝑ om̃s ꝓuintias¬
babylonis. Ianihel aut̃ postulauit a
rege & constituit suꝑ opera ꝓiuntic
babylonis sidrach misach & abdenago
lpse aũt danihel. erat inforibus regis:
Uabuchodonosor. rex fecit
statuam aurcã altitudine. cubitorum
sexaginta: latitudine cubitorũ sex.
& statuit cam in campo durã ꝓuintic.
baby lonis. Itaq nabucho donosor. rca
misit ad congregandos satrapas magi¬
stratus & iudices ducos & tyrannos &
p̃fectos om̃sq principes regionũ: ut

Expanded text:
abuchodonosor cecidit in faciem suam et Danihelum adoravit et hostias et incensum praecepit ut sacrificarent ei loquens ergo rex ait D quoniam potuisti aperire sacramentum hoc tunc rex Danihelum in sublime extulit et munera multa et magna dedit ei et constituit eum principem super omnes  postulavit a rege et constituit super opera provinciae Babylonis Sedrac Misac et Abdenago ipse autem Danihel erat in foribus regis Nabuchodonosor rex fecit statuam auream altitudine cubitorum sexaginta latitudine cubitorum sex et statuit eam in campo Duram provinciae Babylonis itaque Nabuchodonosor rex misit ad congregandos satrapas magistratus et iudices duces et tyrannos et p
Abbreviated transcription (Latin):
& om̃is generis musicoꝵ. cadentes
om̃s ppłi & tribus & linguę adoraue¬
runt statuã aurcã quã sfatuerat na¬
buchodonosor rex. Statimq & in ipso
tempore accedentes uiri chaldȩa accu¬
sauerunt iudcos. dixeruntq nabuco¬
donosor. regi. Rex inȩternũ uiue. Tu
rex posiusti decretum ut omĩs homo
qui audierit sonitũ tube fistule et
citharȩ sambucę & psalterii. & sym

Expanded text:
 cadentes omnes populi et tribus et lingue adoraverunt statuam auream: quam constituit Nabuchodonosor Rex. Statimque in ipso tempore accedentes viri Chaldei: accusaverunt Judeos. Dixeruntque Nabuchodonosor Regi. Rex in eternum vive. Tu Rex posuisti decretum: ut omnis homo qui audierit sonitum tube: fistule: et cithare: s
Abbreviated transcription (Latin):
dir in manu tua & subditione tua uni¬
uersa constituit. Tucs gͦ caput aurcum.
& post te consurget regnũ alind minus
quartũ crit uelut ferrũ Quomodo fer¬
rum cõminuit & domat omã: sic com¬
minu& oma hiȩc & contera. Porro qͥa
uidisti pedum & digitorũ partt̃. testẽa
figuli & partẽ ferrtam. regnũ diuisum

Expanded text:
dit in manu tua, et sub ditione tua universa constituit; tu es ergo caput aureum. Et post te consurget regnum aliud minus quartum erit velut ferrum: quomodo ferrum comminuit et domat omnia, sic comminuet omnia haec, et conteret. Porro quia vidisti pedum et digitorum partem testae figuli, et partem ferream
Abbreviated transcription (Latin):
uestimentũ. & domus ꝓtegens turpitu¬
dinẽ. aclior ẽ uictus pauperis sub teg¬
mine asscrũ. quã epulȩ̨ splendide in
peregre sine domicilio. Minimũ ꝓ mag¬
no placeat tibi. & uppperiũ peregrinatiꝰ¬
onis ñ audies. uita nequã hospitanti de
domo indomũ. & ubi hoᷤpitabit᷑ ñ fiduci¬
aliter aget: & ñon aperi& os. Nospitabit᷑
& pascet & potabit ingratos. & ad hec a¬
mara audi&: Transi hospes & orna mensa:
& quȩ imani habes ciba cęteros. Exi
a facie honoris amicoꝵ meoꝵ. nec essi tu¬
dine domus metꝰ. hospicio mihi factus es
frat᷑. Grauia hȩc homini habenti sensum
correprio domus & imꝓperiũ fęneratoriᷤᷤ.¬

Expanded text:
vestimentum et domus protegens turpitudinem melior victus pauperis sub tegimen asserum quam epulae splendidae in peregre sine domicilio super minimum et magnum placeat tibi et inproperium peregrinationis non audies vita nequa hospitandi de domo in domum et ubi hospitabitur non fiducialiter aget nec aperiet os hospitabit et pascet et potabit ingratos et ad haec amara audiet transi hospes et orna mensam et quae in manu habes ciba ceteros exi a facie honoris amicorum meorum necessitudine domus meae hospitio mihi factus est frater gravia haec homini habenti sensum correptio domus et inproperium feneratori
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ. Dens putridus & pes lasss.
qui sperat suꝑ infideli indic. angustiȩ.
& amittit palliũ indic frigoris. Acctũ
innitro. & qui cantat carmina corde
pessimo. Si esuricrit inimicus tuusꝰ ei¬
ba illũ si sitierit. daci aquã bibere.
Prunas eñĩ congregabis suꝑ caput cius.
& dñs redd& tibiuentus aquilo dissipat
pluuias. & facies tristis linguã detra
hentẽ Mclius ẽ sedere in angulo do¬
matis. quã cũ muliere litigiosa & in
domo cõmuni. Aqua frigida animę
siticnti: & nuntius bonus deterra lon¬
ginqua. fons turbatus pede & uena cor¬
rupta. iustus cadens corã impio. Sicut
qui mel multũ comedit ñ est ei bonũᷤ
sic qui scrutator ẽ maicstatis: opprimet᷑
agloria. Sicut urbs patens & absq mu¬
rorũ ambitu. ita uir qui ñ potest in
loquendo cohibere sp̃m suũ Quomͦ

Expanded text:
dus, et pes lassus, qui sperat super infideli in die angustiae, et amittit pallium in die frigoris. Acetum in nitro, qui cantat carmina cordi pessimo. Si esurierit inimicus tuus, ciba illum: si sitierit, da ei aquam bibere: Prunas enim congregabis super caput ejus, Et Dominus reddet tibi. Ventus aquilo dissipat pluvias, et facies tristishentem. Melius est sedere in angulo domatis, quam cum muliere litigiosa, et in domo communi. Aqua frigida animae sitienti, et nuntius bonus de terra longinqua. Fons turbatus pede, et vena corrupta, justus cadens coram impio. Sicut qui mel multum comedit, non est ei bonum: sic qui scrutator est majestatis, opprimetur a gloria. Sicut urbs patens, et absque murorum ambitu, ita vir, qui non potest in loquendo cohibere spiritum suum.
Abbreviated transcription (Latin):
Marena: sed ira stulti utroq grauioꝵ.
lra ñ hab& miscđiam. nec crumpens fu¬
ror. & impctũ concitati ferre qͥs potcrit:
Ictior est manifesta correttio. quã Iu.¬
amor absconditus. Meliora sunt uulne¬
ra diligentis. quã fraudulenta odientis

Expanded text:
harena sed ira stulti utroque gravior harena sed ira stulti utroque gravior ira non habet misericordiam nec erumpens furor et impetum concitati ferre quis poterit melior est manifesta correptio quam amor absconditus meliora sunt vulnera di
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ. sic uir qui fraudulent᷑ nocet ami¬
co suo: & cũ fuerit dep̃hensus dicit ludcis
feci. Cum defecerint ligna extinguctuꝵ.
ignis. & susurrone subtracto iurgia con¬
quiescunt. Sicut carbones adprunas. et
ligna adignem. sic homo iracundus susci¬
tat rixas. Uerba sufurronis quasi simpli¬
cia. & ipsa ꝑueniunt adintima uentris.
Quomodo si argento sordido ornare ue¬
lis uas fictile. sic labia tumentia cum
pessimo corde sociata.
uerit dolos: quando sũmiscrit uoce suã.
ne credideris ei qm̃ septt᷑ neqͥtię sunt
incorde illius. Qui operit odiũ fraudu¬
lent᷑ꝰ reuelabit᷑ malitia eius inconsilio.
Qui fodit foueam incid& in cam. & qui
uoluit lapidem reucrtet᷑ adcũ. Lingua
falax non amat ueritait᷑. & os lubrieum
operatur ruinas¶ Ne głęris incrastinum:
ignorans qͥd suꝑuentura pariat dies. Lau¬
d̾et it alicnuᷤ & ñ ostuũ: ex traneus & ñ
labia tua. Graue ẽ saxum & oncrosa

Expanded text:
mortem, sic uir, qui fraudulenter nocet amimortem, sic uir, qui fraudulenter nocet amico suo et, cum fuerit deprehensus, dicit: ludens feci. cum defecerint ligna, extinguetur ignis: et susurrone detracto iurgia conquiescunt. sicut carbones ad prunas et ligna ad ignem, sic homo iracundus suscitat rixas. uerba sucia et ipsa perveniunt ad intima ventris quomodo si argento sordido ornare velis vas fictile sic labia tumentia cum pessimo corde sociata lcorde tractaverit dolos quando submiserit vocem suam ne credideris ei quoniam septem nequitiae sunt in corde illius qui operit odium fraudulenter revelabitur malitia eius in concilio qui fodit foveam incidet in eam et qui volvit lapidem revertetur ad eum lingua fallax non amat veritatem et os lubricum operatur ruinas ne glorieris in crastinum ignorans quid superventura pariat dies laudet te alienus et non os tuum extraneus et non labia tua grave est saxum et onerosa
Abbreviated transcription (Latin):
uidcat᷑ i Claudus pedib & iniqͥ¬
tatem b ĩbens: qui mirtit uerba ꝑ nun¬
tium stultũ. Quomͦ pulchras frustra
hab& claudus tibias. sic indecens est
inore stultoꝵ parabola. Sicut qͥ mit
tribuit insipienti honorẽ. Quomͦ si
spina nascat᷑ in manu temulenti. sic pa¬
rabola inore stultoꝵ. Iudiciũ deter¬
minat causas. & qui imponit stulto
silentiũ iras mitigat. Sicut canis qui
reuertit᷑ aduomitũ suũ: sic in prudeus
qui utrat stulticiã suã. uidisti homi¬
nem sapientt sibi uideri magis illo
spem habebit stultus. Dicit piger. lco
inuia. legna initineribus. Sicut ostiũ
uertitur incardine suo: ita piger in lec¬
tulo suo. Abscondit piger manus suaᷤ sub
ascellas suas. & laborat si ados suu̾ cas
conucritrit. Sapientior sibi piger uidit᷑.
septt̃ uiris loquentib sententias Sicut
qui app̃heudit aurib canẽͥ sic q̃ transit
inpatiens. cõmiscct᷑ rixe alteruis. Sicut
noxius ẽ qui mittit lanceas & sagittas ĩ

Expanded text:
I: Claudus pedibus et iniquitatem bibens, qui mittit verba per nuntium stultum. Tunc habet claudus tibias, sic indecens est in ore stultorum parabola . » Pulchris tribuit insipienti honorem quomodo si spina nascatur in manu temulenti sic parabola in ore stultorum iudicium determinat causas et qui inponit stulto silentium iras mitigat sicut canis qui revertitur ad vomitum suum sic inprudens qui iterat stultitiam suam vidisti hominem sapientem sibi videri magis illo spem habebit stultus dicit piger leaena in via leo in itineribus sicut ostium vertitur in cardine suo ita piger in lectulo suo abscondit piger manus sub ascellas suaconuerterit. sapientior sibi piger uidetur septem uiris loquentibus sententias. sicut qui adprehendit auribus canem, sic qui transit et inpatiens commiscetur rixae alterius. sicut noxius est qui mittit lanceas et sagittas et
Abbreviated transcription (Latin):
uas purissimũ. Aufer impietatem de
uultu regis. & firmabit᷑ iusticia thronꝰ
eius. Neꝰ gloriosus appartas corã regc.
& in loco magnatorũ ne steteris. Me¬
lius c̃ em̃ ut dicat᷑ tibi ascende huc: quã
ut humilieris corã principe. Quȩ uide¬
runt oculi tui. ne ꝓferas in iurgio eito:
ne postta emendare ñ possis. cum de¬
honcstaueris amicũ tuũ. Causã tuam
tracta cũ amico tuo. & secretũ extrã
neo ne reueles: ne forte insultet tibieñ
audicrit. & exꝓbrare nͥ cess&. Oala au¬
rea in lectis argenteas. qui loquit᷑ uerbũ
intempore suo. In auris aurea & mar¬
garitũ fulgens. qui arguit sapicntt̃ &

Expanded text:
impietatem de vultu regis, et firmabitur justitia thronus ejus. Ne gloriosus appareas coram rege, et in loco magnatorum ne steteris. Melius est enim ut dicat tibi: Asut humilieris coram principe quae viderunt oculi tui ne proferas in iurgio cito ne postea emendare non possis cum dehonestaveris amicum tuum causam tuam tracta cum amicneo non reveles; ne forte insultet tibi cum audierit, et exprobrare non cesset. Mala aurea in lectis argenteis, qui loquitur verbum in tempore suo. Inauris aurea et margarita fulgens, qui arguit sapientem et
Abbreviated transcription (Latin):
aboli. Diacones similit̾ pudicos. non
bilingues. ñ multũ uino deditos non
turpe. lucrũ sectanies: habentes my¬
sterium fidei in conscientia pura &¬
hiaut ꝓbent᷑ primũ & sic ministrent:
nullũ crim̃ habentes. Mulieres similit᷑
pudicas. non detrahentes: sobrias. fide¬
les in om̃ibus. Diacones sint unius uoco¬
ris uiri  qui filiis suis p̾sint. & suis do¬
mibus. Qui cnĩ bent ministrauerint᷑:
gradũ sibi bonũ adquirent: & multã
fiduciã infide que est in xp̃o it u

Expanded text:
antur. Diaconos similiter pudicos, non bilingues, non vino multum deditos, non turpe lucrum sectantes, habentes mysterium fidei in conscientia pura. hi autem probentur primum et sic ministrent nullum crimen habentes. mulier. similiter pudicas, non detrahentes, sobrias; fideles in omnibus. diacones sint unius uxoris uiri, qui filiis suis bene praesunt et suis domibus. qui enim bene ministrauerint, gradum sibi bonum adquirunt et multam fiduciam in fide, quae est in Christo Iesu.
Abbreviated transcription (Latin):
creditũ est mihi. Grãs ago ei qui me
fidelem me existimauit ponens in mi¬
nuisttrio: qui prius fui blasphemus & ꝑ¬
secutor & contumeliosus. sed miscđam
conserutus sum: qr. ignorans feci in in

Expanded text:
creditum est mihi gratias ago ei qui me fidelem me existimavit ponens in ministerio qui prius fui blasphemus et persecutor et contumeliosus sed misericordiam consecutus sum quia ignorans feci in in
Abbreviated transcription (Latin):
in salutẽ tuã. Ome animal diligit simi¬
IC sibiꝰ sic & om̃is homo ꝓximu̾ sibi.
Omĩs caro adsimiłt sibi coniunget᷑ &
om̃is homo simili sui sociabit᷑ Si cõmu¬
nncabit lupus agno aliquando. sic pec¬
cator iusto. Quȩ cõmunicatio sc̃o homi¬
ni adcanemꝰ aut quȩ bona diuiti adpan¬
perem: uenatio leoniᷤᷤ onager in heremo:
sic pasctia sunt diuitũ pauperes. Et sicut
abhominatio ẽ suꝑbo humilitas sic exc¬
cratio diuitis pauꝑ. Diues cõmotus con¬
firmat᷑ ab amicis humilis aut̃ cum ceci¬
derit expelletur & anotis. Diuiti decep¬
to multi recuperatores locutus ẽ suꝑbai
& iustificauerunt illũ: humiilis acceptꝰ c̃:
insuꝑ &arguitur ⁊ locutusͤ sensatt:

Expanded text:
l diligit similem sibi sic et omnis homo proximum sibi omnis caro ad similem sibi coniungitur et omnis homo simili sui sociabitur si communicabit lupus agno aliquando sic peccator iusto quae communicatio sancto homini ad canem aut quae pax bona diviti ad pauperem venatio leonis onager in heremo sic pascua sunt divitum pauperes et sicut abominatio est superbo humilitas sic execratio divitis pauper dives commotus confirmatur ab amicis humilis autem cum ceciderit expellitur et a notis diviti decepto multi recuperatores locutus est superba et iustificaverunt illum humilis deceptus est et insuper arguitur locutus est
Abbreviated transcription (Latin):
Deatus uir qui ñ est lapsus uerbo.
ex ore suoꝰ & non ẽ stimulatꝰ intristicia
delicti. Fclix qui ñ habuit animi sui tri¬
sticiam: & ñ excidit abspe fua. Niro cũ¬
pido & tenaci sine ratione c̃ substantia
& homini liuido adquid aurũ: Qui
accruat exanimo suo in iuste aliis con¬
gregatꝰ. & inbonis illius alius litxuriabit᷑.
Qui sibi nequã ẽ. cui alii bonus crit᷑ & ñ
iocundabit᷑ in bonis suis: Qui sibi inuid&
nihil ẽ illo nequius. & hec redditio est
malicie illius & sibenefeceritignorant᷑
& ñ uolens facitꝰ & in nouissimo mani¬
festat maliciã suã. Nequã c̃ oculus liui

Expanded text:
eatus uir, qui non est lapsus uerbo ex ore suo et non est stimulatus in tristitia delicti. felix qui non habuit animi sui tristitiam et non excidit ab spe sua viro cupido et tenaci sine ratione est substantia et homini livido ad quid aurum qui acervat ex animo suo iniuste aliis congregat et in bonis illius alius luxuriabitur qui sibi nequa est cui alii bonus erit et non iucundabitur in bonis suis qui sibi invidet nihil est illo nequius et haec redditio est malitiae illius et si bene fecerit ignoranter et non volens facit et in novissimo manifestat malitiam suam
Abbreviated transcription (Latin):
& om̃s tacucrunt. & uerbũ illius usquẽ
adiubes ꝑducent. Pauꝑ locutus ẽ & di¬
cunt quis ẽ me : & si offenderit subuer¬
tent illũ. Bona est substantia cui ñ est
peccatũ inconseientia. & nequissima
pauꝑtas ĩore impii. Cor hominis in mu¬
tat faciem illius. siue iubona siue in
mala. uestigium cordis boni & faciem
Obonã difficile inuenics & cum labore.

Expanded text:
verbum illius usque ad nubes perducent. Pauper locutus est, et dicunt: Quis est hic? Et si offenderit, subvertent illum. Bona est substantia cui non est peccatum in conscientia, et nequissima paupertas in ore impii. Cor hominis immutat faciem illius, sive in bona, sive in mala. Vestigium boni cordis et faciem bonam diffi