comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bentur homines posteorum contrec¬
tationem. siue qualẽcumq ẽ tactũ.
tamquã ab inmunditia purificari: & hinc
illa sententia ductaẽ. quibaptigat̃ amor¬
mortuorum : remissionem significat
peccatorum: eo pertinens quod dictuẽ
Beatiquorum remis sȩ sunt iniquitates.
& quorum tecta sunt peccata: Ubiergo
sepelienda erant. hoc significantia ca¬
dauera patriarcharum: nisi in ea terra.
taẽ remissio peccatorũ: Mortib enim
patriartharũ: peccata hominũ figuratas:
Dicit̾aũ ab eo loco quod abramiuuocat᷑
ubi sunt ista corpora: abesselocũ ubicru
ipsenumerus eum significare intelle¬
gat̃ : quiinbaptismo apparuit. fere xxx
annorã : &siquid aliud dereꝰ tanta : uel
hoc modo uel sublimius intellegi potest
Dum tam̃ non frustra arbitremur. tales
actantos homines dĩ : tantagessisecuram
ꝓsepeliendis corporib suis cumsit atq

Expanded text:
bentur homines post eorum contrecbentur homines post eorum contrectationem siue qualemcumque contactum tamquam ab immunditia purificari. et hinc illa sententia ducta est: qui baptizatur a mormortuorum, remissionem significat peccatorum, eo pertinens quod dictum est, Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Ubi ergo sepelienda erant hoc significantia cadavera patriarcharum, nisi in ea terra ta est remissio peccatorum? mortibus enim patriarcharum peccata hominum figurata sunt. dicitur autem ab eo loco. quod Abrahamium uocatur. ubi sunt ista corpora. abesse locum ubi cripse numerus eum significare intellegatur, qui in baptismo adparuit ferme triginta annorum; et si quid aliud de re tanta uel hoc modo uel sublimius intellegi potest, dum tamen non frustra arbitremur tales ac tantos homines dei tantam gessisse curam pro sepeliendis corporibus suis, cum sit atq
Abbreviated transcription (Latin):
Moriturus ia cob filiosuo iosephdicit.
sunuenigratiã inconspectutuo subice
git : qua seruum constrinxerit abrahã:
Illemandans undeuxorducat᷑ filiosuo.
Istesepulturam commendans corporssui :
in utraq: tam̃ causa nominata sunt Duo
illa : quȩ magnihabenda. atq petendas.
inscripturis omnib: quȩ cumq: dis ꝑsim
dem quodam locoscriptũẽ Uniuersȩ
uie dñi miseri cordia &ueritas: Ita hec duo
multum commendata: multum conside¬
randa sunt: Seruus aũ abrahe dixerat.
cordiam & ueritatem: Quidsibiaũue lit
tanto uiro. tam sollicita corporis commen¬
datio : ut non in egypto sepeliatur. sed in
terrachanan iuxta patressuor: Mircm
uidetꝰ & quasi absurdum: nec conuenies
tante excellentiȩ mentis propheticȩ
si hocex hominum consu&udineme ti¬
amur: Si autem in his omnib: sacram̃ta
querantur : maiusammirationis gau¬
dium. ipsi qui inuenerit ori&ur : Cada¬
uerib: quippemortuorum peccata sig¬
nificari. in lege non dubiumẽ: cumiu¬

Expanded text:
Moriturus Iacob filio suo Ioseph dicit: si inueni gratiam in conspectu tuo, subice git, qua seruum constrinxerat Abraham: ille mandans unde uxor ducatur filio suo, iste sepulturam commendans corporis sui. in utraque tamen causa nominata sunt duo illa, quae magni habenda atque pendenda sunt in scripturis omnibus, quacumque dispersim ando quidem quodam loco scriptum est: uniuersae uiae domini misericordia et ueritas. ita haec duo multum commendata multum consideranda sunt. seruus autem Abrahae dixerat: cordiam et ueritatem. quid sibi autem uelit tanto uiro tam sollicita corporis commendatio, ut non in Aegypto sepeliatur, sed in terra Chanan iuxta patres suos, mirum uidetur et quasi absurdum nec conueniens tantae excellentiae mentis propheticae, si hoc ex hominum consuetudine metiamur. si autem in his omnibus sacramenta quaerantur, maioris admirationis gaudium ipsi qui inuenerit orietur. cadaueribus quippe mortuorum peccata significari in lege non dubium est, cum iu
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ait aliquis. quo modo sciam quidio¬
nas proph&a dixerit innineuitis. u¬
trum triduum &nineue euerter&¬
an quadragintadies: quisenĩ ñuide¬
at. non potuisse utrũq tuncdici aꝓ
ph&aquimissas fuerat terrere com¬
minationem inminantes: ex ut in

Expanded text:
Sed ait aliquis: lQuo modo sciam quid Ionas propheta dixerit Nineuitis, utrum: Triduum, et Nineue euer: Quadraginta dies? Quis enim non uideat non potuisse utrumque tunc dici a propheta, qui missus fuerat terrere comminatione inminenti exiti
Abbreviated transcription (Latin):
lationes & pacta quȩdam significatio¬
nem cũ demonib placita atq foedera¬
ta: qualia sunt mo limina magicarum
artium: quȩ quidem cõmemorare po¬
tius quã docere assolent po&ȩ ex quo
genere sunt: sed quasi licentiore uani¬
tate aruspicũ &augurũlibri: ad hoc ge¬
nus ꝑtinentom r̃ &iã ligaturȩ atq re¬
media ꝗ medicorũ quoq disciplina
contepn& siue in p̃cantationib: si
bĩ inquib: dam notis. quoscarecterer
uocant : sibi inquib quereb suspen¬
dendes atq: inligandis uł &iã saltandis.
quodam modo ñ ad temperationẽ cor¬
porũ : sed quasdam significationes aut
occultas aut&iã manifestas quȩ meti¬
ore nomine phisicauocant: ut quasi
ñ suꝑ stitione implicare : sed natura
prodeẽ uideantur: sic sunit uadonȩ no

Expanded text:
ationes et pacta quedam significationum cum daemonibus placita atque foederata, qualia sunt molimina magicarum artium, quae quidem commemorare potius quam docere assolent poetae. Ex quo genere sunt, sed quasi licentiore vanitate, aruspicum et augurum libri. Ad hoc genus pertinent omnes etiam ligaturae atque remedia, quae medicorum quoque disciplina contemnit, sive in praecantationibus, ue in quibusdam notis, quos caracteres uocant, sine in quibusque rebus suspendendis atque ligandis uel etiam saltandis quodam modo, non ad temperationem corporum, sed ad quasdam significationes aut occultas aut etiam manifestas, quae mitiore nomine physica uocant, ut quasi non superstitione implicare, sed natura prodesse uideantur, sicut sunt inaures
Abbreviated transcription (Latin):
cantem dm̃ intellegere poterant: Nec alit̃
eis posset ꝑsuadere peccatũ nisi prius ꝑsu¬
adere tͥ eos exillo facto ñ eẽ morituros. idẽ
illud qđ habebant. & sehabere gaudebant
ñ amissuros : Vnde suo loco loquendũ ẽ ad¬
uertant itaq: si quos mouet : quomodo po¬
tuerint intellegere. in ex ꝑta nominantẽ
ł minantẽ dm̃ : &uid eant nos omniũ in ex¬
peritorũ nomina ñnisi excontrariis quȩ
iam nouimus si priuationũ sunt : aut ex sĩ¬
milib: si fpetierum s̃ sine ullo ȩstu dubita
prouidentiȩ dĩ et inipso Romine
eadem gemiua diuino modera¬
minus operattone. Ex ligno

Expanded text:
cantem Deum intelligere poterant. Nec aliter eis posset persuaderi peccatum, nisi prius persuaderetur eos ex illo facto non esse morituros: id est illud quod habebant et se habere gaudebant non amissuros. Unde suo loco loquendum est. Advertant itaque, si quos movet quomodo potuerint intelligere inexperta nominantem vel minantem Deum, et videant nos omnium inexpertorum nomina, non nisi ex contrariis quae jam novimus, si privationum sunt, aut ex similibus, si specierum sunt, sine ullo aestu dubitatprovidentiae Dei, et in ipso homine eadem gemina divini moderaminis operatione, ex libro
Abbreviated transcription (Latin):
paratior ẽ omnis homo: hocaũ nescio.
utrum neẽ quitolerabiliter ferat
densas tenebras. istec pcient̃ umtalia

Expanded text:
paratior est omnis homo: hoc autem nescio utrumne est qui tolerabiliter ferat. O densas tenebras ista facientium, talia
Abbreviated transcription (Latin):
cu renuntiauit inquirat: Et ñ
potius isto tempore: ut cũdnẽ fuerit.
reuelatur r&ributionẽ ꝓpt̃ eorquȩ
quisq: seruauit. uel contempsit in¬
ueniat: & tam̃ quia dictũ ẽ inilla ho¬
ra: tẽputant᷑ ista seruanda cũ fuerit
dñs reuelatus: nisiad intellegendã
recapitulationem sensus legentis
inuigil& Adiuuante alia scriptura
quȩ ipsorũ apostolorũ ad huc tẽpo¬
redamauit: Filinouissima horaẽ:
tem purergo ipsũ quo euangelium
p̃dicatur: quousq: dñr reuel&ur.
horaẽ inqua o port& ista seruari: quia
& ipsa reuelacio dnĩ ad eandem ho
quo modo scilic& paradssus fuerat plan¬
tatus quia produx it dr̃ ad huc d&er¬
drso & lignũ sciendiboni & mali:
Deinde flum̃ quo paradisus in riga¬
r&ur diui sum inquat tuor princi¬
pia fluuiorum Quat tuor. explica¬
tur: qđ totum ꝑtin& ad institutio¬
nem para drsi: qđ ibi terminauit
rep&iuit illud quodiam dixerat. &
reuere hoc seq batur atq ait: & sũp¬

Expanded text:
cui renuntiauit, inquirat, et non cui renuntiauit, inquirat, et non potius isto tempore, ut, cum dominus fuerit reuelatus, retributionem pro eis quae quisque seruauit uel contemsit inueniat? et tamen, quia dictum est: in illa hora, tunc putantur ista seruanda, cum fuerit dominus reuelatus, nisi ad intellegendam recapitulationem sensus legentis inuigilet, adiuuante alia scriptura, quae ipsorum apostolorum adhuc tempore clamauit: filii, nouissima hora est. tempus ergo ipsum, quo euangelium praedicatur, quousque dominus reueletur, hora est, in qua oportet ista seruari, quia et ipsa reuelatio domini ad eandem horquomodo scilicet paradisus fuerit plantatus, quia produxit deus adhuc de terdiso, et lignum scientiae boni et mali. deinde flumen, quo paradisus irrigaretur, diuisum in quattuor principia fluuiorum quattuor explicatur; quod totum pertinet ad institutionem paradisi. quod ubi terminauit, repetiuit illud quod iam dixerat et re uera hoc sequebatur, atque ait: et sum
Abbreviated transcription (Latin):
rentur habuis se iam linguas singulȩ
trib: quȩ genter singulas fecerant.
quando erat omnib: cõmunis una:
hacꝑ hoc recapitu landa adiunctuẽ
&erat omnisterra labium unũ & uox
una omnib: Latenter narratione
redeunte. ut dicer&ur. Quomodo
factũ sit & ex una omnium lingua
fuerint diuisa ꝑ multa s: & continuo
deillaturris aedificatione narratꝰ.
ubi hȩceis diuino iudicio ingesta ẽ
poena suꝑbiae : Post quod factum:
disꝑsi sunt ꝑ t̃rã scđm linguas suar.
Fitista recapitulatio &iam obscurius.
sic̃ in euangelio d̃rdicit Die quo ex¬
uitlothasodomis pluit ignem decȩ
lo & ꝑdidit omnes: secundum haec
erunt omr dier filii hominis: quore¬
uelabit̾: in illa hora qui erit intecto.
&uasa eius indomo ñdescendet tol¬
lereilla: Et qui ⁊ nagro similiter ñ
reuertatur r&ro. Meminerit uxo¬
ris loth Nũ quid cũ dñrs fuerit reue¬
latus Tc̃ ista sunt seruanda : nequis¬
q r&ro aspiciat idest uitã p̃teritã

Expanded text:
rentur habuisse iam linguas suas singulae tribus, quae gentes singulas fecerant, quando erat omnibus una communis. ac per hoc recapitulando adiunctum est: et erat omnis terra labium unum, et uox una omnibus, latenter narratione redeunte, ut diceretur quomodo factum sit, ut ex una omnium lingua fuerint diuisi per multas, et continuo de illa turris aedificatione narratur, ubi haec eis iudicio diuino ingesta est poena superbiae, post quod factum dispersi sunt per terram secundum linguas suas. fit ista recapitulatio etiam obscurius. sicut in euangelio dominus dicit: die, quo exiit Loth a Sodomis, pluit ignem de caelo et perdidit omnes; secundum haec erunt omnes dies filii hominis, quo reuelabitur. in illa hora qui erit in tecto et uasa eius in domo, non descendat tollere illa; et qui in agro, similiter non reuertatur retro. meminerit uxoris Loth. numquid cum dominus fuerit reuelatus, tunc ista seruanda, ne quisquam retro respiciat, id est uitam praeteritam,
Abbreviated transcription (Latin):
totũ. aut a toto partem facit intelle¬
gi. sicut unus euangelista: Post diesoc¬
to factũ dicit qđ alius pꝰ diersex: quan¬
do in monte discipulis tantũ trib p̃¬
sentib facierdnĩ fulat ut sol: & uesti¬
mentaeius ut nix utrumq: enim ue¬
rum eẽ ñ poss& qđ denu mero dierũ
dictũ ẽ. nisulle quidixit. post dier
octo intellegatur partem nouissi mã
protatis dieb: duobus atq: integris
posuisse : Fum uero quidix̃ pꝰdiersex:
integros omner & totur sed solas me¬
dios computasse: hocmodo locutionis.
quo significatur apͬte totũ: &iã illa
dere surrectione xpĩ soluitur quȩstio:
Pars enim nouissi madiei quopas sus est.
nisi ꝑtotadie accipiatur. Idẽ ad iunc¬
ta &iam noctep̃terita: & nox in cuiur
parte ultima resurrex̃ : Nisi totus dies
accipiatur. Adiuncto scilic& die in lu¬
cescentedominico ñ possunt eẽ tres
dier & tres nocter : quib: se incord& re
p̃dix̃ futurũ: legitimas aut̃ numeros
dicit. quosem̃tiur diuina scriptura

Expanded text:
totum aut a toto partem facit intellegi, sicut unus euangelista post dies octo factum dicit quod alius post dies sex, quando in monte discipulis tantum tribus praesentibus facies domini fulsit ut sol et uestimenta eius ut nix. utrumque enim uerum esse non posset, quod de numero dierum dictum est, nisi ille qui dixit: post dies octo intellegatur partem nouissimam dpro totis diebus duobus atque integris posuisse, eum uero qui dixit: post dies sex, integros omnes et totos, sed solos medios computasse. hoc modo locutiquo significatur a parte totum, etiam illa de resurrectione Christi solvitur quaestio: pars enim novissima diei, quo passus est, nisi pro toto die accipiatur, id est adjuncta etiam nocte praeterita, et nox in cujus parte ultima resurrexit; nisi totus dies accipiatur, adjuncto scilicet die illucescente dominico, non possunt esse tres dies et tres noctes, quibus se in corde terrae praedixit futurum. Legitimos autem numeros dicit quos eminentius divina Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
plantauit inquit dnr̃ dr̃ paradi sum
in aeden. ad orientem & posuit ibi ho¬
minem quẽ formauit: Et produx̃
& speciosum & bonũ inescã: Itauid&
dictũ posuit hominẽ in para drso.
cũ breuiter utrũq: cõmemorato.
idẽ qđ plantauit dr̃para drsũ & po¬
suit ibi hominẽ quẽ formauꝰ. Recapi¬
tulando redeat &dicat qđ p̃ t̃miserat.¬

Expanded text:
plantauit, inquit, dominus deus paradisum plantauit, inquit, dominus deus paradisum in Aedem ad orientem. et posuit ibi hominem, quem formauit. et produxit  spctum posuit hominem in paradiso, cum breuiter utroque commemorato, id est quod plantauit deus paradisum et posuit ibi hominem, quem formauit, recapitulando redeat et dicat quod praetermiserat
Abbreviated transcription (Latin):
narium uel duo denarium . & quicũq
alii sunt quos legendo qui a studio sgͥ
libenteragnoscunt: Plerũ enĩnume¬
rihuius modĩ ꝓuniuerso tempore
ponunt᷑ꝰ sicut septies in dielaud abo
te : Nihil est aliud quã semꝑ lauseius
in oremeo tantundem ualent &cũ
multiplicant᷑ siue ꝑdenarium. sicat
uerso tempore spiritali ter accipi:
quo ẽ apudalien orecclesia siue ꝑ se
ipsos sicut decem ꝑdecem centũ sunt.¬
ta & quat tuor : Quonumero signi¬
ficatur uniuersitas scõrum in apoca¬
lrpsi : Vnde appar& ñ solum temporũ
questiones istisnumeris eẽ soluendar
sedlatius patere significationes eorũ
& inmulta proserpere: neq: enim
numerur iste ina pocalrpsi adtẽ¬
uocat: in obscuritate scripturarum
satis iligilanter inuentã Sicenĩ
dicuntur quȩ dam: quasi sequantꝰ
in ordine temporis. ułrerũ continu¬
atione narrenturcũ ad priora quȩ
p̃termis sasunt. latenter narratio
ne uoc&ur: qđ nisi exhacregula in¬
tellegatur erratur:. Sic̃ ingenesi: &

Expanded text:
narium uel duodenarium et quicumque alii sunt, quos legendo studiosi libenter agnoscunt. plerumque enim numeri huius modi pro uniuerso tempore ponuntur, sicut: septies in die laudabo te, nihil est aliud quam: semper laus eius in ore meo. tantundem ualent et cum multiplicantur siue per denarium, sicut uniuerso tempore spiritaliter accipi, quo est apud alienos ecclesia — siue per se ipsos, sicut decem ta quatuor; quo numero significatur universitas sanctorum in Apocalypsi . Unde apparet non solas temporum quaestiones istis numeris esse solvendas, sed latius patere significationes eorum, et in multa proserpere. Neque enim numerus iste in Apocalypsi ad temvocat, in obscuritate Scripturarum satis vigilanter inventam. Sic enim dicuntur quaedam quasi sequantur in ordine temporis, vel rerum continuatione narrentur, cum ad priora quae praetermissa fuerant, latenter narratio revocetur: quod nisi ex hac regula intellegatur, erratur. sicut in Genesi: et
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatem cuiusiter tertio die fuerat
interitus futurus: Nonutiq quadra¬
gesimodie: si aũt quadragesimo ñ
utiq tertio: Siergo amequeritur.
quidhorum ionas dixerit. hoc puto
potius quod legitur in hebreo. qua
tatialiud dicere potuerunt. qđ ta¬
menadrem pertinerent . & in unum
eundemq sensum. quãuis sub altera
significatione concurrer& ammone¬
r&q lectorem. utraq auctoritate
ñ spr&a ab istoria sese attollere ad
ea requirenda propt̃ quȩ significan¬
da. istoria ipsa conscriptaest Gesta
quippe sunt illa inniniue ciuitate:
sedaliquid &iam significauerunt.
qđ modum illius ciuitatir excedat:
sicut gestum est quod ipseꝓ ph&a in
uentre c&i triduo fuit. & tam̃ alium
significauit in profundo infernitri¬
duo futurum: quidnr est omnium
ꝓph&arũ: quapropt̃̾ siꝑ illam ciuita¬
tem recte accipitur ecclesia gentiũ
proph&icȩ figurata euersa scilic&
ꝑ poenitentiam ut qualis fuerat iã
siagentium cuius illa nineue figu¬

Expanded text:
civitatem? Cui si tertio die fuerat futurus interitus, non utique quadragesimo die; si autem quadragesimo, non utique tertio. Si ergo a me quaeritur quid horum Jonas dixerit, hoc puto potius quod legitur in Hebraeo: Quatati, aliud dicere potuerunt, quod tamen ad rem pertineret, et in unum eumdemque sensum, quamvis sub altera significatione, concurreret: 91 admoneretque lectorem, utraque auctoritate non spreta, ab historia sese attollere ad ea requirenda propter quae significanda historia ipsa conscripta est. Gesta quippe sunt illa in Ninive civitate, sed aliquid etiam significaverunt quod modum illius civitatis excedat: sicut gestum est quod ipse propheta in ventre ceti triduo fuit, et tamen alium significavit in profundo inferni triduo futurum, qui Dominus est omnium prophetarum. Quapropter si per illam civitatem recte accprophetice figurata, euersa scilicet per paenitentiam, ut qualis fuerat iam  est in ecclesia gentium, cuius illa Nineue figu
Abbreviated transcription (Latin):
sum uerissi me dicere. solames seuir tutẽ
omnicreaturȩrationali agenti subdĩ potes¬
tate: Primumq: esse & maxmum uitiũ
tumoris ad ruinam:. sua potestate uelleuti N¬
Cuius uitui: nom̃ est in oboedientia Non ess&
ergo unde se homo dnm̃ habere cogitar&.
atque sentir& Nisi ei aliquid iuber&ur:
Arbor itaque illa nonerat mala : sed apel¬
lataest scientiae dinoscendibonũ &malũ:
quasi post pro hi bitionem exlla homo ede¬
r& : In illaerat p̃cepti futura trans gressio :

Expanded text:
sum uerissime dicere solam esse uirtutem omni creaturae. rationali agenti sub dei potestate, primumque esse et maximum uitium tumoris ad ruinam sua potestate uelle uti, cuius uitii nomen est inoboedientia. non esset ergo unde se homo dominum habere cogitaret atque sentiret, nisi ei aliquid iuberetur. arbor itaque illa non erat mala, sed appellata est scientiae dinoscendi bonum et malum, quia si post prohibitionem ex illa homo ederet, in illa erat praecepti futura transgressio
Abbreviated transcription (Latin):
umptus ad turrẽ aedificandã. ui rer s
Dad discipulatũ xp̃i obtinendum. &
decẽmilia proeliaturi cũ rege. qui ha¬
b& uigintimilia. simplicitatẽ xp̃i di

Expanded text:
umptus ad turrem aedificandam, vires ad discipulatum Christi obtinendum: et decem millia praeliaturi cum rege qui habebat viginti millia, simplicitatem christi
Abbreviated transcription (Latin):
trum frui sehomo debent an uti
& deregula dilectionis diuinitus
cclav Derebus quattuor diligendis &or¬
dinatum habere oportere dilectio¬
nem & coniuntioribur prdsorte
cclxui De principio uiarum secundum salo¬

Expanded text:
trum frui se homo debeat an uti; et de regula dilectionis diuinitus 273. De rebus quattuor diligendis; et ordinatam haberi oportere dilectionem et coniunctioribus pro sorte 274. De principio uiarum secundum Salo
Abbreviated transcription (Latin):
pella i Vndemihi uident ab hac con¬
su&udine prohibendi: Siqui xp̃iano¬
rum istum in mortuis suis numerũ
seruant quimagis est ingentilium
consu&udine: Septem uerodies auc¬
toritatem inscripturis habent: Vinde
alio loco scriptumẽ luctus mortui septẽ
dierum: fatui aũ om̃s dies uitȩ eius: Sep¬
tenarius aũ numerus. propt̃ sabbati sa¬
cram̃tum. precipuequi&is indicium est:
Vnde merito mortius. tamquam requies¬
centib &hib&ur: Quem tam̃ numerũ
inluctu iacob decuplauerunt egẏptii.
quieum septuaginta dies luxerunt:
deco quodscriptũe inexodo oc¬
CURRITEIAUELS ET UOLEBATEUM

Expanded text:
pellant. Unde mihi videntur ab hac consuetudine prohibendi, si qui Christianorum istum in mortuis suis numerum servant, qui magis est in gentilium consuetudine. Septimus vero dies auctoritatem in Scripturis habet, unde alio loco scriptum est, Luctus mortui septem dierum, fatui autem omnes dies vitae ejus. Septenarius autem numerus propter sabbati sacramentum praecipue quietis indicium est, unde merito mortuis tanquam requiescentibus exhibetur: quem tamen numerum in luctu Jacob decuplaverunt Aegyptii, qui eum septuaginta dies luxerunt. eo quod scriptum est in Exodo: Occurrit ei angelus et volebat eum
Abbreviated transcription (Latin):
portemꝰ : xpm̃ aũ diligendo facile
sustinemur. infirmitatẽ alterius.
&iã quẽ ñ dum ꝓpt̃ suabonadiligi¬
mus: cogitãmꝰ enim qui aille quẽ
diligimus. dñs ꝓpt̃ eũ mortuus ẽ:
quã caritatẽ nobir apostolus inges¬
sit cum dicer&: & peribit infirmus
in tua scientia frater propt̃ quẽ xp̃s
mortuus ẽ: ut siillum in firmũ ꝓpt̃
uitium in quo infirmus ẽ minꝰ dili¬
gimus illũ in illo consideremꝰ qui

Expanded text:
tum autem diligendo facile sustinemus infirmitatem alterius, etiam quem nondum propter sua bona diligimus. Cogitamus enim, quia ille quem diligimus, Dominus propter eum mortuus est. Quam charitatem nobis apostolus Paulus ingessit cum diceret: Et peribit infirmus in tua conscientia, frater, propter quem Christus mortuus est . Ut, si illum infirmum propter vitium quo infirmus est minus diligimus, illum in eo consideremus qui
Abbreviated transcription (Latin):
tatione cognoscitur ignẽ sub eẽ &iã
si fumus solus appareat: sed & uestigi¬
um transcuntis animantir : Ad hoc
genur ꝑtin&: & uultus iratis eu tristis
affectionem animi significat: &iã
nulla eius uoluntate quia utiratus
aut tristis ẽ: autsiquis alius motur.
animi uultu indice proditur &iam
nobis idagentib utprodatur: Data
uero signasunt quȩ sibi quȩq: uiuen¬
tia inuicem danda demonstrandos
quantum possunt motur animi sui.
ł sensa aut intellecta quelib& nec
ulla causa ẽ nobit signi ficandi idẽ
signadandinisi ad depromendum.
& traiciendum in alteriur animum.
id quod animogerit qui signũ dat:
bonorũ igitur signorũ genus quan¬
tũ ad homines attin& considerare
atq tractare statiumus: quia & sig¬
nadiuinitus data : quȩ scripturis
scis̃ continentur ꝑ homines nob in di¬
cata sunt quie ea conscripserunt:
uit friucipatũ oui propt̃ peccatun
SUPERBI EUOUPO tUERUUT CuuCtIS¬

Expanded text:
tatione cognoscitur ignem subesse, etiam si fumus solus appareat. sed et uestigium animantis transeuntis ad hoc genus pertinet et uultus irati seu tristis affectionem animi significat etiam nulla eius uoluntate qui aut iratus aut tristis est, aut si quis alius motus animi uultu indice proditur, etiam nobis non id agentibus, ut prodatur. Data uero signa sunt, quae sibi quaeque uidentia inuicem dant ad demonstrandos, quantum possunt, motus animi sui uel sensa aut intellecta quaelibet, nec ulla causa est nobis significandi, id est signi dandi, nisi ad depromendum et traiciendum in alterius animum id quod animo gerit qui signum dat. horum igitur signorum genus, quantum ad homines attinet, considerare atque tractare statuimus, quia et signa diuinitus data, quae in scripturis sanctis continentur, per homines nobis indicata sunt, qui ea conscripserunt. ANT PRINCIPATVM, QVAE PROPTER PECCATVM SVPERBIAE NON POTVERINT C
Abbreviated transcription (Latin):
mensuram recipit: Quamuis non hoc
quod dedit iudicio enim facit. iudicio
patitur: quamuis fecerit damnatione
quod iniquumẽ. patitur damnatione
quod iustum est

Expanded text:
mensura recipit, quamuis non hoc quod dedit. Iudicio enim fecit, iudicio patitur; quamuis fecerit damnatione quod iniquum est, patiatur damnatione quod iustum est.
Abbreviated transcription (Latin):
fidem. aut propt̃ mores: uel em̃ dare
oport& quod ꝑperȩ fiebat s uel in¬
stitui quod nonfiebat: Ipsa quippemu

Expanded text:
fidem aut propter mores, uel emendari oportet quod perperam fiebat uel institui quod non fiebat. ipsa quippe mu
Abbreviated transcription (Latin):
Ced faciã aliquẽ uenisse ad nos qui
uult eẽ xp̃ianus & degenere quidem
idiotarũ ñ rusti canorũ sedurbanorũ
quales apud cartaginẽ plures experim necesse ẽ¬

Expanded text:
Sed faciam aliquem uenisse ad nos, qui uult esse christianus, et de genere quidem idiotarum, non tamen rusticanorum, sed urbanorum, quales aput Carthaginem plures experiri te necesse e
Abbreviated transcription (Latin):
uȩrendum quid differant augu¬
Crationes in licitȩ abillapetitione
signi. quapetiuit seruus abrahȩ. utei
dĩ ostender&. ipsamẽẽ futuram uxorẽ
dominisui isaac: aquã cum petiuis sent
ut biber& dicer&urille. bibe&tu &
ad a quabo camel ostuos. quo ad usque
bibere desinerent : Aliud ẽ enĩ mirum
aliquid petere quod ipsomiraculo sig¬
num sit: aliud ea obseruare. quȩ ita faci¬
unt & mira non sunt sed ea doniectorib

Expanded text:
erendum quo differant augurationes inlicitae ab illa petitione signi, qua petiuit seruus Abrahae, ut ei deus ostenderet ipsam esse futuram uxorem domini sui Isaac, a qua cum petisset, ut biberet, diceretur illi: bibe et tu, et adaquabo camelos tuos quoadusque bibere desinent. aliud est enim mirum aliquid petere, quod ipso miraculo signum sit, aliud ea obseruare, quae ita fiunt, ut mira non sint, sed a coniectorib
Abbreviated transcription (Latin):
Nam & abillo scriptumẽ. temptatuos dñs
ds̃ ũr. ut sciat sidiligitis eum: &iam hoc
ergo generelocutionis. ut sciat. dictuẽ.
acsidiceretur : ut scireuos faciat quõ ui¬
res dilectionis suȩ hominem latent: nisi
experim̃to &iam eidem innotescunt:¬

Expanded text:
nam et ab illo scriptum est: temtat uos dominus deus uester, ut sciat si diligitis eum. etiam hoc ergo genere locutionis ut sciat dictum est, ac si diceretur: "ut scire uos faciat", quoniam uires dilectionis suae hominem latent, nisi experimento etiam eidem innotescant
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ nos filiũ hominis factũ : ut sẽpit̃na
uirtus eiꝰ & diuinitas nr̃e infirmitati
& mortalitate contẽperata denr̃o
nob̵ inse atq ad sefacere  uiã : cũ mag¬
na spei lȩtitia fidelit̃ teneat: & necͥ
peccet a rege xp̃o regat᷑: Si forte pec¬
cauerit ab eodem sacerdote xp̃o expi¬
et᷑ : atq: ita in actione bonȩ c̃uersatio¬
nis & uitȩ. nutritis pen nes geminȩ
dilectionis. tãquã duab: alis ualidis:
euectus a t̃ris. ab eoꝰ dẽ ipso xp̃o uerbo:
inluminet᷑ uerbo qđ in principio erat
uerbũ apud dm̃ erat & ds̃ erat uerbũ :

Expanded text:
sempiterna uirtus eius et diuinitas nostrae infirmitati et mortalitati contemperata de nostro nobis in se atque ad se faceret uiam, cum magnae spei laetitia fideliter teneat et, ne peccet, a Christo rege regatur, si forte peccauerit, ab eodem sacerdote Christo expietur; atque ita in actione bonae conuersationis et uitae nutritis pinnis geminae dilectionis tamquam duabus alis ualidis euectus a terris ab eodem ipso Christo uerbo inluminetur, uerbo, quod in principio erat; uerbum apud deum erat, et uerbum
Abbreviated transcription (Latin):
incertumẽ ab eisaũ gentibus seducendis.
huius interdictõ uinculo & claustro. dia¬
balus prohib& atq cohib&ur Quas per¬
tinentes adxpm. seducebat antea uel
tenebat: Ha senim dr̃ elegit antemundi
constitutionẽ eruere depotestate tene¬
brarum : & transferre in regnũ filii can¬
tatissue: Sicut a postolus dicit : Nam sedu¬
cereillũ gentes. stiam nunc: & secum
trahere inet̃nam penã sed non predisti¬
natas in &̃nam uitã quis fidelis ignorat᷑:
nec moueat. quod sepediabalus seducit
&iã illius qui regenerati &iã inxp̃o uias
in grediuntur dĩ : Nouit enim dñs quis
eius: &x his in &ernam damnationem
neminemille seducit: Sicenim eos nou̾
dñs ut ds̃ quemnihillat& &iam futuro
rum non ut homoqui hominem ad pre¬
sens uidit : Si tamen uidit : cuius cornon
uidit: qualis aũ postea sit futurus nec
seipsum uidit.
Lis. Xx otAllicatione et solutio¬
NE DIABULI

Expanded text:
incertum est. ab eis autem gentibus seducendis huius interdicti uinculo et claustro diabolus prohibetur atque cohibetur, quas pertinentes ad Christum seducebat antea uel tenebat. has enim deus elegit ante mundi constitutionem eruere de potestate tenebrarum et transferre in regnum filii caritatis suae, sicut apostolus dicit. nam seducere illum gentes etiam nunc et secum trahere in aeternam poenam, sed non praedestinatas in aeternam uitam quis fidelis ignorat? nec moueat quod saepe diabolus seducit etiam illos qui regenerati iam in Christo uias ingrediuntur dei. nouit enim dominus qui sunt eius; ex his in aeternam damnationem neminem ille seducit. sic enim eos nouit dominus ut deus, quem nihil latet etiam futrum, non ut homo qui hominem ad praesens videt, si tamen videt cujus cor non videt, qualis autem postea sit futurus, nec se ipsum videt. XXV. De alligatione et solutione diaboli
Abbreviated transcription (Latin):
terribiles sȩuasq passiones:
Sarcina quippeilla quȩ insirmitati
grauis est. leuisefficitur caritati
talib enim dnrdixit essesuam sar¬
cinam leuem : qualis p&rus fuit.
quando passusest proxp̃o. Non qua¬
lis fuit quando negauit xp̃m Ar
tam caritatem ĩdest diuino amo¬
re ardentis simã uoluntatem
commendans a posto lus dicit:
quis nos separabit acaritate xp̃i.¬

Expanded text:
terribiles saeuasque passiones? sarcina quippe illa, quae infirmitati grauis est, leuis efficitur caritati. talibus enim dominus dixit esse suam sarcinam leuem, qualis Petrus fuit, quando passus est pro Christo, non qualis fuit, quando negauit Christum. istam caritatem, id est dinino amore ardentissimam uoluntatem, commendans apostolus dicit: quis nos separabit a caritate Chri
Abbreviated transcription (Latin):
nesciat: Dona enim dĩ sunt. his alia
& illis alia largentis. secđm a postolũ.
quidicit: uniuiq dari manifestatio¬
nem sp̃radutilitatem
CCCXIIII ITEM DEOS LATIONE VELELYMO¬
SINAPRODEFUNCTIS. EXLIBRO .II

Expanded text:
nesciat. Dona enim Dei sunt his alia et illis alia largientis, secundum Apostolum qui dicit, unicuique dari manifestationem Spiritus ad utilitatem. CAPUT CCCIX. Item de oblatione vel eleemosyna pro defunctis; ex
Abbreviated transcription (Latin):
aliquantas maioris diligentiȩ morots
donec adiuuantednõ. totũ quodoccuryt
&pediam: Alii quippe duo eaangelistȩ
marcus & lucas.: cumde hacre loquerent᷑
non dixerunt blarphemiã. seu uerbũ.
ut intellegerm non omnẽ blasphemiã
sed quandam : Nec uerbum omne: sed
quoddam: Item in t̾cȩtera quia ñ potẽ
om̃s intellegi: nẽpagamsiudeis. hereci¬
cis. omniq: hominũ gene quid iuersis
errorib & contradictionib suis blasphe
secorrexerint auferamus : Restat
utiq uteo quod scriptumẽ. quiblces¬

Expanded text:
aliquantas maioris diligentiae moras, aliquantas maioris diligentiae moras, donec adiuuante domino totum quod occurrerit expediam. alii quippe duo euangelistae Marcus et Lucas, cum de hac re loquerentur, non dixerunt blasphemiam seu uerbum, ut intellegeremus non omnem blasphemiam, sed quandam, nec uerbum omne, sed quoddam. ITEM INTER CETERA. Quia non potest intellegi, ne paganis, Iudaeis, haereticis omnique hominum generi, qui diuersis erroribus et contradictionibus blasphemse correxerint, auferamus, restat utique, ut in eo quod scriptum est: qui blas
Abbreviated transcription (Latin):
fuiss& non haberentutiq: Nonomne
sed aliquod peccatũ in tellegamꝰ: Ita in ho¬
dierna lectione. cum audiuimꝰ. sp̃s blas¬
phemiȩ non remitt& Nomnẽblasphe¬
miam sed quandã : & cum audissemus
quidicit uerbã contrasp̃mscm̃. non re¬
mitaet̾ei i nonom neũbũ. sed quoddã
intellegere debemꝰ: Nam & hoc ipsum
quodait : Sp̃s aũblas phemia ñ remitt&
miã Necesseẽ intellegam: quod &si
plenius alibi nondicer&. quis tã uecors
ess& utaliud intelleger&: scđm hanc
regulam locutionis & illudaccipi&ur.
legit᷑. Nec quõ dixit exaqua & spũ.¬
omnẽspm̃ quisquã intellegere cogitur:
quo c irca eulaudis. Sp̃s aũblas phemia non
remitt& : Sicut nonomnẽ spm̃. ita non
omnem blasphemiã oport& accipiamꝰ:
Audireiam uelleuos uideo quõ non ẽom¬
nis: quȩ nam sitillablasphemia spr quȩ ñ
remitt& :. Et quod sit ũbum. quõ non est
turo : Iam & ego uellẽ dicere quod inten¬
tissime expectatis audiro Sedtolerate

Expanded text:
um non haberent, non omne, sed aliquod peccatum intelligimus: ita in hodierna lectione cum audivimus, Spiritus blasphemia non remittetur, non omnem blasphemiam, sed quamdam; et cum audissemus, Qui dicit verbum contra Spiritum sanmittetur ei, non omne uerbum, sed quoddam intellegere debemus. nam et hoc ipsum quod ait: spiritus autem blasphemia non remittetur, miam necesse est intelligamus. Quod etsi planius alibi non diceret, quis tam vecors esset, ut aliud intelligeret? Secundum hanc regulam locutionis, et illud accipitur: legitur. nec quoniam dixit: ex aqua et spirium quisquam intellegere cogitur. quocirca cum audis: spiritus autem blasphemia non remittetur, sicut non omnem spiritum, ita non omnem blasphemiam oportet accipias. Audire iam uelle uos uideo, quoniam non est omnis, quaenam sit illa blasphemia spiritus, quae non remittetur, et quod sit uerbum — quoniam non est turo. iam et ego uellem dicere quod intentissime exspectatis audire; sed tolerate
Abbreviated transcription (Latin):
escendenr ergo uidebo. siscłm cla¬
morem ipsorum uenientemadme
consũmantur. si autem non sciam uerba
hȩc si non dubitantir. quid duoru potiur
euenturumsit. sedirascentis &minan¬
tis accipiamus: nullo questio est Mo¬
requippehumano dr̃ inscripturis ad ho¬
mines loquitur. & eius iram nouerunt
sine perturbationeciur intellegere. qui
nouerunt: Solemus aũ &iam sic minant᷑

Expanded text:
escendens ergo uidebo, si secundum clamorem ipsorum uenientem ad me consummantur; si autem non, ut sciam. uerba haec si non dubitantis, quid duorum potius euenturum sit, sed irascentis et minantis accipiamus, nulla quaestio est. more quippe humano deus in scripturis ad homines loquitur et eius iram nouerunt sine perturbatione eius intellegere qui nouerunt. solemus autem etiam sic minant
Abbreviated transcription (Latin):
potest: quis uero dubit&. hominem
sapientem. si seque satis putauerimus.
auferre nobis &iam repugnantib
posse Dr̃ igitur restat: quensi sequi¬
mur benesi assequemur: Non tan¬
tum bene: Sed &i ambeate uiuimus:
Secutio ergo dĩ est beatitatis appeti¬
tus: Consecutio ipsa beatitas Sed
quo pacto sequimur. quẽ non uide¬
mus: Aut quo modo uidemus. quiñ
solum homines: sed &iã insipienter
homines sumus: Confugiendum est
igitur adeorum p̾cepta: quos sapi¬
entes fuisse probabileest: ut in lucẽ
ueritatis. aciemti tubantem: uelutra¬
mis humanitatis opacata. inducat
auctoritas: quam uiam nobis dr̃.:¬

Expanded text:
potest? quis uero dubitet hominem sapientem si sequi satis putauerimus, auferri nobis etiam repugnantibus posse? deus igitur restat, quem si sequimur, bene, si assequimur, non tantum bene sed etiam beate uiuimus. secutio ergo dei est beatitatis appetitus, consecutio ipsa beatitas. sed quo pacto sequimur quem non uidemus? aut quomodo uidemus, qui non solum homines sed etiam insipientes homines sumus? confugiendum est igitur ad eorum praecepta quos sapientes fuisse probabile est, ut in lucem ueritatis aciem titubantem uelut ramis humanitatis opacata inducat auctoritas. quam uiam nobis d
Abbreviated transcription (Latin):
patione muniuit: quare ratiuncu¬
las nras diuinis submittamus affatib::
Audiamus ergo: quem finem bonor&
amore tendere iubes Diliges in¬
quid dnm̃ dm̃tuũ. ex toto cordetuo.
& ex tota animatua. & ex totam̃te
tua: quiduis ampliur: Et paulur di¬
ligentibus inquit d̃. omnia pro¬
cedunt inbonum: Dicit &iã ipse di¬
lectionis modũ Quis ergo nos sepa
pauca Certus sum enim qui aneq
mors neque uita : & reliqua: Siergo
nulla res ab eius caritate nos separat
enim quod diligimus. dõmoriñpo¬
test : nisi dum non diligit dm̃ cũimon
ipsa est non diligere: quod nihil est
aliud: quam ei quicquã. indiligen¬
do atque sequendo p̃ponere:
Nemo inde separat polli cendo uitã:
Nemo enim abipso fonte separat.
aquam pollicendo: ñseparatangelus¬
Non enim est angelus. cum in here¬
mus dõ: nostramente potentior:
Non separat uirtus: siilla uirtus hic
nominataest. quȩ aliquã potestatẽ
in hoc mundoten&: totomundo
est omnino sublimior. menrin he¬

Expanded text:
patione muniuit; quare ratiunculas nostras diuinis submittamus affatibus. Audiamus ergo quem finem bonorumamore tendere iubes. diliges, inquit, dominum deum tuum ei toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota mente tua. quid uis amplius? et Paulus: diligentibus, inquit, deum omnia procedunt in bonum. dicit etiam ipse dilectionis modum: quis ergo nos separ et post pauca: certus sum enim quia neque mors neque uita et reliqua. si ergo nulla res ab eius caritate nos separat,enim quod diligimus deum mori non potest, nisi dum non diligit deum, cui mors ipsa est non diligere deum, quod nihil est aliud quam ei quicquam in diligendo atque sequendo praeponere. nemo inde separat pollicendo uitam; nemo enim ab ipso fonte separat aquam pollicendo. non separat angelusnon enim est angelus, cum inhaeremus deo, nostra mente potentior. non separat uirtus; si illa uirtus hic nominata est, quae aliquam potestatem in hoc mundo tenet, toto mundo est omnino sublimior mens inhae
Abbreviated transcription (Latin):
iam disputauimus: dealtis hominũ
coniecturis satis diximus: quanta
sit futura incorpore incorrupti¬
bili facillitas. motus: dep̃senti is
bonȩ uali tudinis temperam̃to
quȩ utiq nullomodo illi cõparan¬
da ẽ in mortalitate in libro ter¬
tio decimo satis ut oppinor os¬
tendimus: legant superiora ope¬
ris huius. qui uel ñlegerant
uolunt recolere qđ legerunt.

Expanded text:
jam disputavimus, de aliis hominum jam disputavimus, de aliis hominum conjecturis satis diximus, quanta sit futura in corpore incorruptibili facilitas motus, de praesentis bonae valetudinis temperamento, quae utique nullo modo illi comparanda est immortalitati, in libro tertio decimo satis, ut opinor, ostendimus. Legant superiora operis hujus, qui vel non legerunt, vel volunt recolere quod legerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
monio : tanto prorsus ei ł &iam
grauiorem faciunt in iuriã si &ã¬
alit̃ dicunt eẽ intellegenda ñ
sic̃ mundus ea credidit: quẽ cre¬
diturũ eẽ laudauit. Ipse ꝓmisit
ipse conpleuit: utrũ eñi ñ potest
facere. ut resurgat caro &uiuat
in ȩt̃nũ: An ꝓpt̃ea credendũ ñ est
id eũ ẽẽ facturum: quia malũ ẽ
atq indignũ dõ: sed de omni po¬
tentia eius. quatot &tanta fac̃
in credibilia iã multa diximus:
si uolunt inuenire qđ omp̃s ñ
potest habent prorsus: ego dic̃ã
m̃tire ñ potest: Credamus ergo
qđ potest ñ credendo qđ ñ potẽ:
ñ utiq: creden¬
tes
qđ m̃tire n pos¬
sit
Credant eẽ facturum: qđ sefac¬
turum ẽẽ ꝓmisit: & si credant
sic̃ id credidit mundus quẽ credi¬
turũ eẽ p̃dix̃. quem crediturum
eẽ laudauit : quẽ crediturũ eẽ ꝓ¬
misit: quem credidisse iã ostendit
Hoc aũ malũ eẽ unde demonstrant᷑
ñ erat illic ulla correptio qđ est
corporis malũ: deordine elem̃toꝵ

Expanded text:
monium: tantam prorsus ei uel etiam grauiorem faciunt iniuriam, si aliter dicunt esse intellegenda, non sicut mundus ea credidit, quem crediturum ipse laudauit, ipse promisit, ipse conpleuit. Utrum enim non potest facere ut resurgat caro et uiuat in aeternum, an propterea credendum non est id eum esse facturum, quia malum est adque indignum Deo? Sed de omnipotentia eius, qua tot et tanta facit incredibilia, iam multa diximus. Si uolunt inuenire quod omnipotens non potest, habent prorsus; ego dicam, mentiri non potest. Credamus ergo quod potest non credendo quod non potest. Non itaque credentes quod mentiri possit credant esse facturum quod se facturum esse promisit, et sic credant sicut id credidit mundus, quem crediturum esse praedixit, quem crediturum esse laudauit, quem crediturum esse promisit, quem credidisse iam ostendit. Hoc autem malum esse unde demonstrant ? Non erit illic ulla corruptio, quod est corporis malum.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃termittere : aut sua sponte mutare:
Aliudẽ enim quod prȩcipitur quousq
fiat. sicut preceptũẽ. ut septies muros
hierichocircur& arca Aliud cũ p̃cipit᷑
sic obseruari aliquid: ut nullus terminus
p̃finiatur obseruationis: siue cottidie.
siue ꝑmenses. siue ꝑ annos sollemniter.
siue ꝑmultorum uelaliquorũ annorũ
certa interualla Autergo sic appellau̾
&̃num. quod non sua sponte audecent
desinere celebrare: aut sicut dixi. utn
ipsa signa rerum: sedresquȩ his signifi¬
cantur. & erne intellegantur:¬

Expanded text:
termittere aut sua sponte mutare. aliud est enim quod praecipitur, quousque fiat — sicut praeceptum est, ut septies muros Hiericho circuiret arca — aliud cum praecipitur sic obseruari aliquid, ut nullus terminus praefiniatur obseruationis, siue cotidie siue per menses siue per annos sollemniter siue per multorum uel aliquorum annorum certa interualla. aut ergo sic appellauit aeternum, quod non sua sponte audeant desinere celebrare, aut, sicut dixi, ut non ipsa signa rerum, sed res, quae his significantur, aeternae intellegantur
Abbreviated transcription (Latin):
mecũ ad ũsũ me ẽ & qui mecũ ñ colligit.
spargit : Tam̃ cũ ad eũ discipuli retulis¬
sent uidisse sequendã in eius nomi¬
ne pellentẽ dȩmonia & ꝓhibuisse.
quia cũ illis eũ ñsequebat᷑. Nolite
meo facere aliquid: & male loqui
deme: sinihil in illo corrigendum
erat: Securus sit ergo . quisquis extra
cõmunionẽ eđȩ c̃stitutus colligit
in xp̃i nomine. dissociatos a societa.¬
te xp̃i ana: atq ita falsũ erit illud:
qui ñ ẽ mecũ. adũsum me ẽ & qui me¬
cũ ñ colligit: spargit: Siaũ qđ disei¬
puli dñi ꝑ ignorantiã facere uolue¬
runt : Id in eo corrigendũ e qđ dñs
dix̃ : nolite ꝓhibere. Cur hoc ipse
tates operabant: utergo utraq sen¬
tentia uera sit sȩcuti uera ẽ & illa
intellegendũ : nisi quia ille intan¬
ti nominis ueneratione confirman¬
dus fuit . Vbi ñ erat contra ecłam
sed ꝓecclesia: & in illa tam̃ separatio¬
ne culpandus. Vbi sicolligerit spar¬
geret: & ni forte uenir& ad edesiã:

Expanded text:
mecum, adversum me est, et qui mecum non colligit, spargit. Tamen cum ad eum discipuli retulissent, vidisse se quemdam in ejus nomine pellentem daemonia, et prohibuisse quia cum illis eum non sequebatur: Nolite, meo facere aliquid, et male loqui de me. Si nihil in illo corripiendum erat, securus sit ergo quisquis extra communionem Ecclesiae constitutus, colligit in Christi nomine dissociatos a societate christiana. atque ita falsum erit illud: qui non est mecum, aduersus me est, et qui mecum non colligit, spargit. si autem, quod discipuli domini per ignorantiam facere uoluerunt, id in eo corrigendum est, quod dominus dixit: nolite prohibere, cur hoc ipse tates operabantur. ut ergo utraque sententia uera sit — sicuti uera est et illa intellegendum, nisi quia ille in tanti nominis ueneratione confirmandus fuit, ubi non erat contra ecclesiam, sed pro ecclesia, et in illa tamen separatione culpandus, ubi, si colligeret, spargeret et, si forte ueniret ad ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
ritergo cum teuiderint ȩgyptui di¬
cent. quiauxor illiur. hȩc: Iactũ ẽaũ
statim ut in trauit abraham inegrptum:
uidentes egyptii mulierem. quia speciosa
erat ualde Quomodo accipiatur. quod
abraham ueniens in egyptum. celare
uoluit uxorem suã essesarrã. scđm om̃a
quȩ dehacrescriptasaꝑt: utrum hoc calie¬
nerit tam scõuiro. ansubdefunctio fidei

Expanded text:
rit ergo cum te uiderint Aegyptii, dicent quia uxor illius haec. factum est autem, statim ut intrauit Abraham in Aegyptum, uidentes Aegyptii mulierem quia speciosa erat ualde. quomodo accipiatur quod Abraham ueniens in Aegyptum celare uoluit uxorem suam esse Sarram secundum omnia, quae de hac re scripta sunt? utrum hoc conuenerit tam sancto uiro, an subdefectio fidei
Abbreviated transcription (Latin):
apparent: quib constat elementa:
In hoc ergo denario: dumtemporaliter
nob insinuatur: idẽ quater ducitur
casta. & continenter. a tẽporũ delec¬
tatione uiuere: hocẽ quad raginta
dieb ieiunare hoc lex cuiusꝑsona est
inmosse: hocꝓph&ia cuius ꝑ sonã ge¬
rit helias: hoc ipse dnr mon&: qui tam¬
quã testimonium habenr exlege & ꝓ¬
ph&is medius inter illos inmonte tri¬
b discipulis uidentib: atq stupentib:
claruit: Dein de itaqueritꝰ quo modo
quinqͣ genarius dequadra genario
numero exsistat: qui ñ medio criter
in nrã religione sacratus est: propt̃pen¬
te costen: & quomodo terductus : ꝓp¬
ter triatempora: antelegẽ sub lege
us ipsatrinitate ad purgatissimȩ ec¬
desiȩ mỹsterium referatur. ꝑ ueni¬
atq ad centum quinquagintatres
pisces quo sr&ia post resurrectionem
dñi indexteram partẽmissa. coeperꝰ:
itamultis alus atq aliis numerorũ
formis quȩ dam similitudinẽ inscĩr

Expanded text:
apparent quibus constat elementa. apparent quibus constat elementa. in hoc ergo denario, dum temporaliter nobis insinuatur, id caste et continenter a temporum delectatione uiuere, hoc est quadraginta diebus ieiunare. hoc lex, cuius persona est in Mose, hoc prophetia, cuius personam gerit Helias, hoc ipse dominus monet, qui tamquam testimonium habens ex lege et prophetis medius inter illos in monte tribus discipulis uidentibus atque stupentibus claruit. deinde ita quaeritur, quomodo quinquagenarius de quadragenario numero exsistat, qui non mediocriter in nostra religione sacratus est propter pentecosten; quomodo ter ductus propter tria tempora ante legem, sub lege, us ipsa trinitate ad purgatissimae ecclesiae mysterium referatur perueniatque ad centum et quinquaginta tres pisces, quos retia post resurrectionem domini in dextram partem missa ceperunt. ita multis aliis atque aliis numerorum formis quaedam similitudinum in sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
& helias &ipse dñs quadraginta dies
ieiunauerunt: cuius actionis figura¬
tus quidam nodur : nisi huius nume:¬
ricognitione & consideratione: non
soluitur: Hab& enim denariũ quater
tam quã cognitionẽ omnium rerum
intextã tem porib quat̾naritim nam¬
quenumeroi &diurna & annua curri¬
cula ꝑaguntur: diurnamatutinir. &
meridianis uesꝑtinis. nocturnisq
horarũ spatus: annua uernis. aestiuis
autum nalib: hiemalib:q mensib:
atem porũ aut̃ delectatione : Dum in
uiuere uolumus abstinendũ & ietunan¬
dumẽ: quã uis temporũ cursib: ipsa no¬
bis insinu&ur doctrina contemnen¬
dorũ temporũ & apƿ&endorũ & norũ:
Porro autẽ denarius numerus creato¬
risatq creaturȩ significat scientiã
namtrinitas creatoris est: Septena¬
rius aut̃ numerur creaturã indicat.
ꝓpt̃ uitã & corpus: nã & illatria sunt :
unde &iam toto corde: tota anima
totam̃te diligendus ẽ dr̃: incorpo¬
reaut̃ manifestissima quat tuor

Expanded text:
 Helias et ipse dominus quadraginta diebus ieiunauerunt. cuius actionis figuratus quidam nodus nisi huius numeri cognitione et consideratione non soluitur. habet enim denarium quater tamquam cognitionem omnium rerum intextam temporibus. quaternario namque numero et diurna et annua curricula peraguntur, diurna matutinis et meridianis, uespertinis nocturnisque horarum spatiis, annua uernis, aestiuis, autumnalibus hiemalibusque mensibus. a temporum autem delectatione, dum in tuiuere uolumus, abstinendum et ieiunandum est, quamuis temporum cursibus ipsa nobis insinuetur doctrina contemnendorum temporum et appetendorum aeternorum. porro autem. denarius numerus creatoris atque creaturae significat scientiam. nam trinitas creatoris est, septenarius autem numerus creaturam indicat propter uitam et corpus. nam in illa tria sunt, unde etiam toto corde, tota anima, tota mente diligendus est deus; in corpore autem manifestissima quattuor
Abbreviated transcription (Latin):
trinitatem ipsã. Neq confusã. Neq sepa¬
ratam om̃ quisolur hab& in mortalita¬
tem. et lucem hab& in accessibilem
Quem nemo hominum uidit. Nec uidereporsst
N& locorum uel finito uel infinito
Espatio continere: nectemporum
uel finito uel infinito uolum inuariari:
Neque enim est in eius substantia
qua dr̃ est quod breuuiu uꝑauemocis sun¬

Expanded text:
ipsam neque confusam neque separatam, deum, qui solus habet inmortalitatem et lucem habitat inaccessibilem, quem nemo hominum uidit nec uidere potest, nec locorum uel finito uel infinito spatio contineri nec temporum uel finito uel infinito uolumine uariari. neque enim est in eius substantia, qua deus est, quod breuius s