comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illi soli seruies Omnia ista aduinũ ꝑtinent. Illa uero carnalia quasire¬
seder̃ ut remanerent apud illos. et funderetur inde omĩsspiritalis intellec¬
t̃ Calix uero inmanu dnĩ id ẽ in potestate dnĩ. Uini meri. Idest legis sin¬
cere. Hlenus est mixto idest cum fece corporalium sacramentorum .⁊ Et quia
hunc humiliat superbum uid aeum. Ethunc exaltat confitentem gentilem :
Inclinauit exhuo: in hunc. idẽ aiudaico populo ingentilẽ populũ: Quid in¬
Quidin¬
clinauit. Legẽ. Fliquatꝰ ẽ inde spiritalis intellect Uerũ tam̃ fex eius
non ẽ ex in anita : quia omnia sacram̃ta carnalia apud iudeos remanserunt
Hibent omnes peccatores terrae. Quibibent  Omnes peccatores terrae
Qui peccatores  Iudei erant quidẽ peccatores sed suꝑbi Gentiles aũ erant
peccatores. sed humiles: Omnes peccatores bibent Sed uide qui fecẽ:

Expanded text:
ipsi soli servies ? Omnia ista ad vinum pertinent. Illa vero carnalia quasi reipsi soli servies ? Omnia ista ad vinum pertinent. Illa vero carnalia quasi resederunt, ut remanerent apud illos, et effunderetur inde omnis spiritualis intellectus. Calix vero in manu Domini, id est in potestate Domini; vini meri, id est Legis sincerae; plenus est mixto, id est cum faece corporalium sacramentorum. Et quia hunc humiliat, superbum Judaeum, et hunc exaltat, confitentem Gentilem, inclinavit ex hoc in hunc, id est a Judaico populo in Gentilem populum. Quid inclinavit? Legem: eliquatus est inde spiritualis intellectus; Verumtamen faex ejus non est exinanita, quia omnia sacramenta carnalia apud Judaeos remanserunt. Bibent omnes peccatores terrae. Qui bibent? Omnes peccatores terrae. Qui peccatores terrae? Judaei erant quidem peccatores, sed superbi; Gentiles autem erant peccatores, sed humiles: Omnes peccatores bibent; sed vide qui faecem,
Abbreviated transcription (Latin):
mihi eẽ lex quae dataẽ uideis. et omnis illa scriptura ueteris qđ dicit᷑ testam̃ti
ibi s̃ pondera omniũ sententiarũ.. Nã ibi nouũ testam̃tũ absconditũ latec
tã quã infece corporaliũ sacram̃torũ. Circũ cisio carnis. magni sa cram̃ti
res ẽ. et intellegitur inde circũ cisio cordis. Tẽplũ hierusalẽ illud magni
sacram̃ti res ẽ. et intellegit᷑ ex eo corpus dnĩ. Terra ꝓmissionis intellegitur
regnũ caelorũ Sacrificiũ uictimarũ et pecorũ. magnũ habet sacram̃tũ.
una uictima incruce dnĩ. Pro quib omnib sacrificus. unũ nos habem. quia¬
et illa figurabant haec. idẽ illis haec figurabantur: Accepit populus ille le¬
gẽ. accepit mandata iusta et bona Quid tã uistũ : quã ñ occides. ñ moecha¬
beris ñ furaueris ñ falsũ testimoniũ dices honora patrẽ et matrẽ ñ c̃cupis¬
cesrẽ proximitu. ñ concupisces uxorẽ proximi tui: Vnũ dm̃ ad orabis et

Expanded text:
mihi esse lex quae data est Judaeis et omnis illa Scriptura Veteris, quod dicitur Testamenti. Ibi sunt pondera omnium sententiarum, nam ibi Novum Testamentum absconditum latet tanquam in faece corporalium sacramentorum. Circumcisio carnis magni sacramenti res est, et intelligitur inde circumcisio cordis. Templum illud in Jerusalem magni sacramenti res est, et intelligitur ex eo corpus Domini. Terra repromissionis intelligitur regnum coelorum. Sacrificium victimarum et pecorum magnum habet sacramentum: unica victima in cruce Domini: pro quibus omnibus sacrificiis unum nos habemus, quod illa figurabant, et haec ex illis figurabantur. Accepit populus ille legem, accepit mandata justa et bona. Quid tam justum, quam Non occides, non moechaberis, non furaberis, non falsum testimonium dices, honora patreces rem proximi tui, Non concupisces uxorem proximi tui, Unum Deum adorabis, et
Abbreviated transcription (Latin):
iudicabo. Accepit tẽpus ut filius hominis. gubernat tẽpora ut filius dĩ. Au¬
di quia ut filius hominis accepit tẽpus iudicandi. Dic̃ in euangelio. Dedit
ei potestatẽ iudicii faciendi. qm̃ filius hominis ẽ. Secundũ qđ filius dĩ. nũ¬
quã accepit potestatẽ iudicandi. quia nũquã caruit potestate udicandi.
Secundũ qđ filius hominis accepit tẽpus sic̃ nascendi et paciendi. sic̃ moriendi
et surgendi. et ascendendi. ita ueniendi et udicandi. Dic̃ in illo ista. et cos¬
pus eĩ ñ enĩ sine illis iudicabit. Dic̃ quippe in eu angelio. Sedebitis super
duo decĩ sedes. uidicantes .xii. trib: isrl. Ergo tot̾ xp̃s dic̃. id ẽ caput et cor¬
pus in scis. cũ accepero tẽpus ego iustitias iudicabo. Modo aũ quid. Deflu
x̃ terra. Sideflux̃ terra. Vnde deflix̃: nisi peccatis. Ideo et delicta dicun¬
tur. De linquere ẽ tã quã deliquo quodã defluere abstibilitate firma m̃ti

Expanded text:
udicabo? Accepit tempus ut Filius hominis; gubernat tempora ut Filius Dei. Audi quia ut Filius hominis accepit tempus judicandi. Dicit in Evangelio: Dedit ei potestatem judicii faciendi, quoniam Filius hominis est . Secundum quod Filius Dei, nunquam accepit potestatem judicandi; quia nunquam caruit potestate judicandi: secundum quod Filius hominis, accepit tempus sicut nascendi et patiendi, sicut moriendi et resurgendi et ascendendi, ita veniendi et judicandi. Dicit in illo ista et corpus ejus; non enim sine illis judicabit: dicit quippe in Evangelio, Sedebitis super duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel . Ergo totus Christus dicit, id est caput et corpusxit terra. Si defluxit terra, unde defluxit nisi peccatis? Ideo et delicta dicuntur. Delinquere est, tanquam de liquido quodam defluere a stabilitate firmamenti
Abbreviated transcription (Latin):
publicañ ille delonginquo stabat. Si c̃ et illi suꝑbiendo recesser̃. sic isci
c̃fitendo ꝓpinquauer̃ Calix ergo uini meri plen̾ꝰ in manu dñi. Quan

Expanded text:
Publicanus ille de longinquo stabat. Sicut illi superbiendo recesserunt, sic isti Publicanus ille de longinquo stabat. Sicut illi superbiendo recesserunt, sic isti confitendo propinquaverunt. Calix ergo vini meri plenus in man
Abbreviated transcription (Latin):
uinũ. et quid ibi fex. Et quidẽ inclinauit ex hoc in hoc. ita ut fex ñ eẽt ex ina¬
nita. unde uenerit ad hoc recordamini. hunc humiliat et hunc exaltat.
Qđ figuratũ ẽ nob in euangelio ꝑ duos homines pharisaeũ et publicanũ .
hoc latius accipientes intellegamꝰ duos populos. iu daeorũ et gentium.
Iudaeorũ populus phariseus ille. gentiũ populus publicañ ille. Iudae¬
orũ populus iactabat merita sua: Gentiũ c̃fitebat peccata sua. Qui
nouit in literis scis et epistolas apostolicas et act̾ apostolorũ. uidet ibi qđ
dico Nelongũ faciã quomodo a postoli ex hortabantur gentes nedispe¬
rarent qđ in magnis peccatis iacuissent.
aũ peccatores eẽ. quia in uidaeis et lex erat. et tẽplũ erat : et sacerdociũ erat.
lli aũ omnes cultores idolorũ. uenatores demoniorũ. longe quidẽ positi. si c̃

Expanded text:
vinum, et quid faex? Et quid est, Inclinavit ex hoc in hunc, ita ut faex ejus non esset exinavinum, et quid faex? Et quid est, Inclinavit ex hoc in hunc, ita ut faex ejus non esset exinanita? 12. Unde venerit ad hoc, recordamini: Hunc humiliat, et hunc exaltat. Quod figuratum est nobis in Evangelio per duos homines, Pharisaeum et Publicanum, hoc latius accipientes, intelligamus duos populos, Judaeorum, et Gentium: Judaeorum populus, Pharisaeus ille; Gentium populus, Publicanus ille. Judaeorum populus jactabat merita sua; Gentium confitebatur peccata sua. Qui novit in Litteris sanctis et Epistolas apostolicas, et Actus Apostolorum, videt ibi quod dico: ne longum faciam quomodo Apostoli exhortabantur Gentes ne desperarent, quod in magnis peccatis jacuissent; autem peccatores esse, quia Judaeis et Lex erat, et templum erat, et sacerdotium erat . Illi autem omnes cultores idolorum, veneratores daemoniorum, longe quidem positi; sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ hic atq illic. et absens nũquã. ubi stas. ibi pulsa. Ibi tantũ sta quia
stando pulsatur: Quid ergo ẽ hoc: Prima quaestio ista occurrit. uini
meri plenꝰ ẽ mixto.. Quo modo meri simixto. Ceterũ calte in manu dñi¬
cũ dic̃ eruditis in ecclesia xp̃i loquor: Nutiq ueluti forma humana cir¬
cũ scriptũ dm̃ debetis uobis incorde pingere nec lasisis tẽplis simulacra
in cordib fabricetis. Calx ergo iste. aliquid significat. Inueniemꝰ hoc
In manu aũ dni ẽ. In potestate dnĩ. Manꝰ enĩ dĩ. potestas dĩ cõm̃data ẽ:
Nã et de hominib plerũq dicitur. in manu hoc habet. hoc ẽ in potestate
habet cũ uult faciat. Uini meri plenꝰ mixto. Consequent̾ ipse
exposuit. Inclinauit inquit ex hoc inhunc. uerũ tam̃ fex eiꝰ ñ ẽ exina¬
nita Ecce unde mixto uino plen̾ erat. Nonergo uos terreat. quia
et merũ et mixtũ. merũ ppt̃ sinceritatẽ. mixtũ ppt̃ fecẽ. Quid ergo ibi

Expanded text:
c atque illic, et absens nusquam, ubi stas, ibi pulsa; ibi tantum sta, quia stando pulsatur. Quid ergo est hoc? Prima quaestio ista occurrit, Vini meri plenus est mixto: quomodo meri, si mixto? Caeterum, Calix in manu Domicit, eruditis in Ecclesia Christi loquor, non utique veluti forma humana circumscriptum Deum debetis vobis in corde pingere, ne clausis templis simulacra in cordibus fabricetis. Calix ergo iste aliquid significat. Inveniemus hoc. In manu autem Domini, est in potestate Domini: manus enim Dei potestas Dei commendata est. Nam et de hominibus plerumque dicitur, In manu hoc habet; hoc est, in potestate habet, cum vult facit. Vini meri plenus est mixto. Consequenter ipse exposuit: Inclinavit, inquit, ex hoc in hunc; verumtamen faex ejus non est exinanita. Ecce unde mixto vino plenus erat. Non ergo vos terreat, quia et merum et mixtum: merum propter sinceritatem, mixtum propter faecem. Quid ergo ibi
Abbreviated transcription (Latin):
te : Ibiergo & tua scendisti : Ascendit ergo ille prior. &in illonos. quia caro illa
degenere humano: Ergo & illo resargente : reductisum ex abyssis terrae : Cũ
itaq resurrexit xp̃s. de abyssis terrae reduxistime : Cum uero credimus in
xp̃m. deabyssisterrȩ iterum reduxistime.: Ecceunũ iterũ: Audiimpleri ab
apostolo siergo resurrexistis cum xp̃o. quae sursum sunt quȩrite. ubi xp̃s est
indextera dĩ sedens: Quae sursũ sunt sapite . ñ quae suꝑ terram: Praeces¬
sit ergo ille iam: resurreximꝰ & nos. sed adhuc spe: Audi hoc idem a postolum pau¬
lum dicentem : Etipsiin nobis in &ipsis gemescimꝰ adoptionẽ. expectantes redemp¬
tionem corporis nr̃i: Adhuc ingemesciꝰ. adhuc expectas Quidergo est quod tibi
prestitit xp̃s. Audi quod sequitur: Speenim : salui facti sumꝰ: spesaut̃ quae uide

Expanded text:
te: ibi ergo et tu ascendisti. Ascendit ergo ille prior, et in illo nos; quia caro illa de genere humano. Ergo et illo resurgente, reducti sumus ex abyssis terrae. Cum itaque resurrexit Christus, de abyssis terrae reduxisti me. Cum vero credimus in Christum, de abyssis terrae iterum reduxisti me. Ecce unum iterum. Audi impleri ab Apostolo: Si ergo resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextera Dei sedens; quae sursum sunt sapite, non quae super terram . Praecessit ergo ille; jam resurreximus et nos, sed adhuc in spe. Audi hoc idem apostolum Paulum dicentem: Et ipsi in nobismetipsis ingemiscimus adoptionem, exspectantes redemptionem corporis nostri. Adhuc ingemiscis, adhuc exspectas. Quid ergo est quod tibi praestitit Christus? Audi quod sequitur: Spe enim salvi facti sumus; spes autem quae vide
Abbreviated transcription (Latin):
deponuntur alae. laxantur plumȩ. Et uides cirta pullos nescioquid e grotum. et ea
ẽ materna caritas. quae inuenit᷑ infirmitas : quare ergo dñs. nisi propterhoc gallina
eẽ uoluit inscã scriptura dicens.: Hierusalem hierusalem. quoties uolui congregare
filiostuos tamquamgallina pullos suos : qui in firmatus ẽ propternos. accipiens carnẽ¬
propternos a nobis. idẽ a genere humano. crucifixus. contemptus a lapis caesus fla¬
gellatus. ligno suspensus. lancea uulneratus.: Ergo hoc maternae infirmitatis est

Expanded text:
deponuntur alae, laxantur plumae, et vides circa pullos nescio quid aegrotum, et ea deponuntur alae, laxantur plumae, et vides circa pullos nescio quid aegrotum, et ea est materna charitas quae invenitur infirmitas. Quare ergo Dominus, nisi propter hoc, gallina esse voluit in sancta Scriptura dicens: Jerusalem, Jerusalem, quoties volui congregare filios tuos, taem a nobis, id est a genere humano; crucifixus, contemptus, alapis caesus, flagellatus, ligno suspensus, lancea vulneratus. Ergo hoc maternae infirmitatis est,
Abbreviated transcription (Latin):
ergo inquit in occursum hic & uide:: Quidest &uide. ad iuuame. Id est in illis ut uide¬
ueritatis.: Qm̃ sine iniquitate cucurri & dirigebar ex surge in occursum mihi et uide:
Aliquid &iam dicere meammon& in hoc loco capitis ipsius sublimitas. quoniam infirmatus
est usq ad mostem. et ad sumpsit infirmitatis carnem. Vt pullos hierus alem colliger&
subalas suas. Tamquam gallina infirmata cum paruulis. Non enim in aliqua hoc aueali¬
quando conspeximus. earum &iam quae nidificant ante oculos nrõs. sic̃ pari&um passe¬
res. sic̃ hurundines . tam quam annuae nrae hospites. Sic̃ cyconiȩ. sic̃ aliae. atq aliȩ
iae ante oculos nostros nidificant. & ouis insidunt. pullos alun
aspeximus . non uidemus.: Gallina quomodo hab& hoc Ceste notam remdico. quae
in conspectunrõ cottidie uersatur. quomodor aucescit uox. fit hispidum totum corpus

Expanded text:
ergo, inquit, in occursum mihi, et vide. Quid est, et vide? Et adjuva me, id est in illis, ut videergo, inquit, in occursum mihi, et vide. Quid est, et vide? Et adjuva me, id est in illis, ut videveritatis: Quoniam sine iniquitate cucurri, et dirigebar: exsurge in occursum mihi, et vide. 10. Aliquid etiam me dicere admonet in hoc loco capitis ipsius nostri sublimitas; quoniam infirmatus est usque ad mortem, et assumpsit infirmitatis carnem, ut pullos Jerusalem colligeret sub alas suas tanquam gallina infirmata cum parvulis. Non enim in aliqua ave hoc aliquando conspeximus, earum etiam quae nidificant ante oculos nostros, sicut parietum passeres, sicut hirundines tanquam annuae nostrae hospites, sicut ciconiae, sicut aliae atque aliae aves quae ante oculos nostros nidificant, et ovis insidunt, pullos aluntaspeximus, non vidimus. Gallina quomodo hoc habet? Certe notam rem dico, quae in conspectu nostro quotidie versatur: quomodo raucescit vox, quomodo fit hispidum totum corpus?
Abbreviated transcription (Latin):
me adtendis gressum meum uidere non potes Itane et dr̃ nisi occurrer& non uider&
quam sine iniquitate iste dirigebat. et quam sinepeccato currebat: : Accipere quidem hoc
possumus ex surge in occursummeum adiuuame.: Quod autem addidit et uide. Intelle¬
gendum fac uideri qđ curro. facuideri quod dirigo : Exilla figura qua et illud dictum
est ad abram. Nunc cognoui. quiatimes dm̃.: Ds̃ dic̃ nunc cognoui.: Vnde nisiquia
nunc tefeci cognoscere : : Ignotus enim sibi quis quis ẽ. ante in terrogationem temptatio¬
nis.: Sic̃ sep&rus praesumendo ignorubat. et negundo didicit quales uires haber&.
In ipsa sua titubatione. intellexit falsumeẽ presumsisse : Fleuit & flendo meruit fruc¬
tuose nosse qđ fuit. et eẽ qđ non fuit : Ergo ꝓbatus abraham factus ẽ cognit᷑ sibi. Et dic¬
tumẽ adõ. Nunc cognoui. hocẽ nunte feci cognoscere : Quomodol&us dies qđ lactos facit.
Et tristis amaritudo. quod contristat gustantem. Sic uidenis ds̃ uidere faciens. Ex surge

Expanded text:
me attendis, gressum meum videre non potes. Itane et Deus nisi occurreret, non videret quam sine iniquitate iste dirigebatur, et quam sine peccato currebat? Accipere quidem et hoc possumus, Exsurge in occursum mihi, adjuva me. Quod autem addidit, et vide, intelligendum est, fac videri quod curro, fac videri quod dirigor; ex illa figura qua et illud dictum est Abraham: Nunc cognovi quod times Deum . Deus dicit, Nunc cognovi: unde, nisi quia nunc te feci cognoscere? Ignotus enim sibi quisque est ante interrogationem tentationis, sicut se Petrus praesumendo ignorabat, et negando didicit quales vires haberet; in sua ipsa titubatione intellexit falso sese praesumpsisse: flevit ; et flendo meruit fructuose nosse quod fuit, et esse quod non fuit. Ergo probatus Abraham, factus est cognitus sibi; et dictum est a Deo, Nunc cognovi, hoc est, nunc te feci cognoscere. Quomodo laetus dies, quod facit laetos; et tristis amaritudo, quod contristat gustantem: sic videns Deus, videre faciens. Exsurge
Abbreviated transcription (Latin):
q: ud summum caeli : Summumcaeli idẽ summum in omnib spĩtalib pater.. Est
de aequali : Deniq cum aliqua in aequalia comparamus. & aliquid breue ad aliqđ
maximum ad plicamus. uidere quantum ad quantum sit. si in aequale uenerimus.
ita solemus loqui ponoccurrit: Siergo aequaleẽ. occurrit.: Ergo cursus eius usq
ad summum caeli. quia equalis ẽ patri : Talem uolebat se in notescere fidelib suis qui

Expanded text:
que ad summum coeli . Summum coeli, id est, summum in omnibus spiritualibus Pater est: ique ad summum coeli . Summum coeli, id est, summum in omnibus spiritualibus Pater est: ide aequali. Denique cum aliqua inaequalia comparamus, et aliquid breve ad aliquid magnum applicamus, videre quantum ad quantum sit, si inaequale invenerimus, ita solemus loqui, Non occurrit: si autem aequale sit, Occurrit. Ergo occursus ejus usque ad summum coeli, quia aequalis est Patri. Talem se volebat innotescere fidelibus suis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
rere. nolime tangere. nondum enim ascendi ad patrem. Quid ẽ hoc paulopost eum
mulieres tetigerunt. Nam redeuntes amonumento. obuiam sibi factum adorauerunt
& pedes eius tenuerunt. discipuli &iam cicatrices palpauerunt.: Quid est ergo noli
me tangere nondum enim ascendiad patrem. nisi noli quod uides hoc solum me crede¬
re ne & hic remaneat aspectus tuus. quasi tactustuus. humilis enim tibiuideor. non¬
dum ascendi ad patrem. Vnde aduos ascendi. & inde non recessi.⁊ Nondum enimilluc
ascendi. quando uos nondeserui.. Ueni non recedens. a saendinon deserens: Sed quid
est qđ ascendit ad patrem: quando nobis innotescit aequalis patri: Nos enim ascen¬
dimus proficiendo. ut hoc uidere. ut hoc intellegere. Ut hoccumq capere ualeamꝰ.
Ideo ergo distulit tactum. Non abstulit. Non repulit . non negauit. nondum enim as
cendiad patrem. A summocaeli egressio eius. , Dic̃ alius psalmus &occursus eius us¬

Expanded text:
rere: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem . Quid est hoc? Paulo post eum mulieres tetigerunt. Nam redeuntes a monumento, obviam sibi factum adoraverunt, et pedes ejus tenuerunt : discipuli etiam cicatrices palpaverunt . Quid est ergo, Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem; nisi, noli quod vides hoc solum me credere, ne et hic remaneat aspectus tuus quasi tactus tuus? Humilis enim tibi videor, nondum ascendi ad Patrem, unde et ad vos descendi, et inde non recessi, nondum illuc ascendi, quando vos non deserui. Venit non recedens, ascendit non deserens. Sed quid est quod ascendit ad Patrem? Quando nobis innotescit aequalis Patri. Nos enim ascendimus proficiendo, ut hoc videre, ut hoc intelligere, ut hoc utcumque capere valeamus. Ideo ergo distulit tactum, non abstulit, non repulit, non negavit. Nondum enim, inquit, ascendi ad Patrem. A summo coelo egressio ejus, dicit alius Psalmus, et occursus ejus us
Abbreviated transcription (Latin):
mitatem. seruauit purgato postea claritate.: Ille ergo patri aequalis factus ẽ. Et tam̃
in ipsa infirmitate agnoscendus est : : Et si non uisione sed fide. Ut qđ uidere nondum
possumus saltim credamus. et credendo qđ nonuidemus. &iam uidere mereamur:
Merito postea quam resurrexit ait mariae magdalenae cuidignatus ẽ primitus appa

Expanded text:
mitatem, servavit purgato postea claritatem. Ille ergo Patri aequalis, talis est factus: mitatem, servavit purgato postea claritatem. Ille ergo Patri aequalis, talis est factus: et tamen in ipsa infirmitate agnoscendus est, non visione, sed fide; ut quod videre nondum possumus, saltem credamus, et credendo quod non videmus, etiam videre mereamur. Merito posteaquam resurrexit, ait Mariae Magdalenae, cui dignatus est primitus appa
Abbreviated transcription (Latin):
et petra scandali. Idemulti offenderunt in eum .: Cumtalis ergo ess&. tamen carnẽ
sine peccato suscepiss&. factus ẽ pasticeps nraẽ infirmitatis. non iniquitatis. Utex
eo qđ nobiscum communicauit infirmitatem. soluer& nram̃ iniquitatem.: Ideosine
illud solum in eo considerandum ẽ. quod propt̃nos factus ẽ. non illud quod nos fecit:
Plane &iam illud considerandum ẽ. quia magnum pi&atis indiciumẽ nosse quis prote.
quid sustinuit. non quicumq paruus. non ꝓtemagno. sed prote infirmo: Ille summus
quid: factus paruulus: humiliauitse factus oboediens usq ad mostem : quis: Supra
audi: Quicum informadĩ ess&. non rapinam arbitratus ẽ. eẽ se aequalemdõ, Ergo
aequalisdõ sem& ipsum exinaniuit formam serui accipiens. insimilitudine hominum
ut a imitter& qđ erat. Quomodoergo ex inaniuit᷑: quiatibi talis apparuit. quia
tibi dignitatem quam apud patrem hab& non demonstrauit. quia tibi nunc obtulit infir¬

Expanded text:
eum : cum talis ergo esset, et tamen carnem sine peccato suscepisset, factus est particeps nostrae infirmitatis, non iniquitatis; ut ex eo quod nobiscum communicavit infirmitatem, solveret nostram iniquitatem. Ideo, Sine illud solum in eo considerandum est quod propter nos factus est, non illud quo nos fecit? Plane etiam illud considerandum est; quia magnum pietatis indicium est nosse quis pro te quid sustinuit. Non quicumque parvus, non pro te magno, sed pro te infirmo ille summus. Quid? Factus parvulus: Humiliavit se, factus obediens usque ad mortem. Quis? supra audi: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Ergo aequalis Deo semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, in similitudinem hominumt. Quomodo ergo exinanivit? Quia tibi talis apparuit; quia tibi dignitatem quam apud Patrem habet, non demonstravit; quia tibi nunc obtulit infir
Abbreviated transcription (Latin):
Et quise humiliat ex altabit᷑. ⁊ Irruer̃ isti fostes. id est suꝑbi. qui ignorantes dĩ iustitium.
Et suam iustitiam uolentes constituere. iustitiae dĩ Nonsunt subiecti .: Quid de inde.
Quid de inde.
N eque iniquitas mea neq peccatum meum dñe Irruer̃ quidem fostes de iustitia sua prae¬
sint inmanitate febris. non firmitate sanitatis.: Uideri& illi quam fostes sint. Et tamquã
Sine iniquitate cucurri & dirigebar. : Ille ergo fostes currentemme sequi non potuerunt
Ideo peccatorem putauerunt. quia uestigiamea nonuider̃. Sine iniquitate cucurri & diri
m & uide.: Dõ dicitur sine iniquitate cucurri & dirige¬
bar. Ex surge in occursummihi &uide.: Quid enimꝰ non occurrat. uiderinon potest . Tam¬
quam siambulares uiam. & delonginquo ab aliquo cognosci non posses. Clamares ad dnm̃
& diceres. occurremihi &uide quem admodum ambulem. Nam quando delonginquo

Expanded text:
ustitiam, et suam justitiam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . 8. vers. 5. Quid deinde? Neque iniquitas mea, neque peccatum meum, Domine. Irruerunt quidem fortes de justitia sua praederint quam fortes sint immanitate febris, non firmitate sanitatis: viderint illi quam fortes sint, et tanquam Sine iniquitate cucurri, et dirigebar. Illi ergo fortes currentem me sequi non potuerunt: ideo peccatorem putaverunt, quia vestigia mea non viderunt. 9. vers. 6. Sine ini, et vide. Deo dicitur, Sine iniquitate cucurri, et dirigebar: exsurge in occursum mihi, et vide. Quid enim? Si non occurrat, videre non potest? Tanquam si ambulares viam, et de longinquo ab aliquo cognosci non posses, clamares ad eum, et diceres: Occurre mihi, et vide quemadmodum ambulem; nam quando de longinquo
Abbreviated transcription (Latin):
titudine sua quodẽ grauius : Omnem &iam turbam. inse transduxer̃. & medicum omniũ
occider̃: Sed ille eo quod occisus ẽ. desanguinesuo. medicamentum fecit aegrotis .
Irruerunt suꝑ mefostes. ⁊ hosmaxime fostes aduestite : & uidete. utrum deillare prae¬
sumendum sit homini. quando nec de iustitia praesumendumẽ.: Lam uide ubi iaceant
praesumentes dediuitiis. deuirib: corporis . denobilita tegeneris. dedignitate sđi. : Siquis
de ipsa iustitia tamquam desua praesumseriti. cadit: Irruer̃ suꝑ mefostes .: Ex illis fostȩ¬
res adulteri. sic̃ & publicanus iste .: leiunobis insabbato. decimas do omnium quaecumq:
possideo.: Uide fostem iactantem uires suas. contrauqrum longe stantem In firmum ad¬
tende : & ipsam humilitatem propinquantem: Publicanus autem inquit de longinquo
stabat et nec oculossuos noncaidebat ad caelum leuare. sed ꝑcutiebat pectus suum dicens
Ds̃. propitius estomihi peccatori. Amendico uobis. descendit iustificatus publicanus ille.

Expanded text:
titudine sua, quod est gravius, omnem etiam turbam in se traduxerunt, et medicum omnium occiderunt. Sed et ille eo quod occisus est, de sanguine suo medicamentum fecit aegrotis. Irruerunt super me fortes. Hos maxime fortes advertite; et videte utrum de ulla re praesumendum sit homini, quando nec de justitia praesumendum est. Jam videte ubi jaceant praesumentes de divitiis, de viribus corporis, de nobilitate generis, de dignitate saeculi, si qui de ipsa justitia tanquam de sua praesumpserit, cadit. Irruerunt super me fortes. Ex illis fortibin sabbato, decimas do omnium quae possideo. Vide fortem jactantem vires suas: contra vero longe stantem infirmum attende, et humilitate propinquantem. Publicanus autem, inquit, de longinquo stabat, et nec oculos suos audebat in coelum levare, sed percutiebat pectus suum; dicens: Deus, propitius esto mihi peccatori.
Abbreviated transcription (Latin):
NOMNIBUS SCRIBTURIS SCĨS GRATIADI QUELIBERATNOS CONMENDAT SENOBIS. UE COM¬
ndatos habeat nos: hoc in isto psalmo cantatur. dequo urae ca
mus: aderit dñs. Etsicea corde concipiam. quo modo dignum est. Etsic ea promã.
Amor quia misericors est: Quis enim eidiceret quid fecisti. sidam naret iustum:
Quanta ergo misericordia eius utiustificet iniustum ⁊ Ex hoc prae lectum.
nobis et apostolum audimus eadem maxime gratiam commendantem decuius
commendatione habeat iuda eos inimicos. uelut delegis littera praesumentes
Ettam quam iustitiam suam diligentes atque iactantes: Dequib dicit. testi¬
monium perhibeo illis quia Zelum dĩ habent. sed non secundum scientiam ⁊
Ettam quam ei diceretur. quid est enim habere Zelum dĩ secundum scientiã.
subiecit continuo : Ignorantes enim dĩ iustitiam. et suam uolentes con¬
stituere. Iustitiae dĩ non sunt subiecti: Gloriantes inquit tamquam de

Expanded text:
omnibus Scripturis sanctis, gratia Dei quae liberat nos commendat se nobis, ut commendatos habeat nos. Hoc in isto psalmo canitur, de quo cum Vestra Charitate loqui suscepimus. Aderit Dominus, ut sic eam corde concipiam, quomodo dignum est; et sic eam promam, amor, quia misericors est. Quis enim ei diceret, Quid fecisti , si damnaret injustum? Quanta ergo misericordia ejus, ut justificet injustum? Ex hoc praelectum nobis et Apostolum audivimus eamdem maxime gratiam commendantem: de cujus commendatione habebat Judaeos inimicos, velut de Legis littera praesumentes, et tanquam justitiam suam diligentes atque jactantes; de quibus dicit: Testimonium perhibeo illis, quia zelum Dei habent, sed non secundum scientiam. Et tanquam ei diceretur, Quid est enim habere zelum Dei non secundum scientiam? subjecit continuo, Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Gloriantes, inquit, tanquam de
Abbreviated transcription (Latin):
nã tãquã insipientẽ Ñ tam̃ deseriusti nã ita scriptũ ẽ sapiens ꝑmanet sic̃
sol. stultꝰ aũ sic̃ luna mutatur. Quid ergo quia sol ꝑmanet . idẽ quia sapi¬
ens ꝑmanet sic̃ sol. stultꝰ sic̃ lu mutabit᷑ ad huc carnalis. ad huc insipiens dese¬
rendus ẽ. Et ubi ẽ qđ dictũ ẽ ab apostolo. sapientib et insipientib debitor sũ.
Tu ꝑfecisti solẽ et lunã¬

Expanded text:
n tamen deseruisti. Nam ita scriptum est: Sapiens permanet sicut sol; stultus autem sicut luna mutatur . Quid ergo, quia sol permanet, id est, quia sapiens permanet sicut sol, stultus sicut luna mutatur, adhuc carnalis, adhuc insipiens deserendus est? Et ubi est quod dictum est ab Apostolo: Sapientibus et insipientibus debitor sum ? Tu perfecisti solem et luna
Abbreviated transcription (Latin):
tat uerbũ. Cũ uero et ipsi carnales ñ tacent fidẽ crucifixi xp̃i. quã poss̃¬
ꝑtinent spiritales. ad te ꝑtinent carnales. Illos in lustras in cõmutabili sa¬
pientia etueritate. illos c̃solaris carnis manifestatione. tãquã luna
c̃solans noctẽ.: Tuus ẽ dies et tua ẽ nox. Vis audire diẽ. Vide si capis
Erige quantũ potes m̃tẽ tuã. Videamꝰ siꝑtines ad diẽ. lã uideam̃ si non
palpitat aspect̾ tuus.. Potes uidere qđ audisti modo ex euangelio. in prin¬
cipio erat uerbũ. et uerbũ erat apud dm̃. et ds̃ erat uerbũ:: N nosti enĩ¬

Expanded text:
tat verbum . Cum vero et ipsi carnales non tacent fidem, nox nocti indicat stat verbum . Cum vero et ipsi carnales non tacent fidem, nox nocti indicat spertinent spirituales, ad te pertinent carnales: illos illustras incommutabili sapientia et veritate; illos consolaris carnis manifestatione, tanquam luna consolans noctem. Tuus est dies, et tua est nox. Vis audire diem? Vide si capis; erige quantum potes mentem tuam. Videamus si pertines ad diem; jam videamus, si non palpitat aspectus tuus. Potes videre quod audisti modo ex Evangelio: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum? Non nosti eni
Abbreviated transcription (Latin):
iecti. Videte hominẽ digessisse fortitudinẽ suã. et remansisse infirmũ.
in opẽ. longe stantẽ. nec oculos suos ad caelũ leuare audentẽ. sed percuti en¬
tẽ pectus suũ et dicentẽ. dnẽ. ꝓpitius esto mihi peccatori. lã in firm̾ẽ iã
in firmitatẽ c̃fitetur : ñ ẽ fortis. terra aridaẽ riget᷑ fontib: et torrentib:
Illi adhuc fortes s̃ qui deuirtute sua p̃sumunt. Siccent flumina eorũ
ne ꝓficiant doctrinae gentiũ. auruspicũ. matemathecorũ. magice artẽs
qm̃ siccati s̃ fluui fortis. Iusic casti fluuio aethã: A rescat illa doctrina
qui operatꝰ ẽ salutẽ in medio terrae. illi dicat᷑. tuus ẽ dies et tuaẽ nox.
A liquid hic intellegere debem. qđ ꝑtineat ad ipsã salutẽ quã operat᷑ ẽ ds̃
in medio terrae: Tuus ẽ dies. Quir̃ isti Spiritales Ettua ẽnox Quis
dũ capiunt istã sapientiã carnales. N potui loqui uobis quasi spiritalib
sed quasi carnalib:. Ergo cũ spiritales spiritalib: locuntur. dies diei eruc¬

Expanded text:
ecti . Videte hominem digessisse fortitudinem suam, et remansisse infirmum, inopem, longe stantem, nec oculos ad coelum levare audentem; sed percutientem pectus sinfirmitatem confitetur; non est fortis: arida terra est; rigetur fontibus et torrentibus. Illi adhuc fortes sunt, qui de virtute sua praesumunt. Siccentur flumina eorum: non proficiant doctrinae gentium, haruspiscum, mathematicorum, magicae artes; quoniam siccati sunt fluvii Fortis: Tu siccasti fluvios Etham. Arescat illa doctrina;qui operatus est salutem in medio terrae, illi dicitur: Tuus est dies, et tua est nox. Aliquid hic intelligere debemus, quod pertineat ad ipsam salutem quam operatus est in medio terrae. Tuus est dies. Qui sunt isti? Spirituales. Et tua est nox. dum capiunt istam sapientiam carnales: Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed tamquam carnalibus. Quando spirituales spiritualia loquuntur, dies diei eruc
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. et mundus te ñ cognouit. Habeat et nox c̃solationẽ suã. habeat inquit. Ver¬
bũ caro factũ ẽ et habitauit in nob Tuus ẽ dies et tua ẽnox Tu ꝑ fecisti solẽ

Expanded text:
est, et mundus te non cognovit. Habeat et nox consolationem suam; habeat, inquit, Verest, et mundus te non cognovit. Habeat et nox consolationem suam; habeat, inquit, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis : Tuus est dies, et tua est nox. Tu perfecisti solem
Abbreviated transcription (Latin):
tu cogitare uerba: nisi quae sonant et transeunt. Potesiã capere uerbũ ñ sonũ
sed dm̃ An ñ ibi audisti et ds̃ erat uerbũ Sed tu ista uerba cogitas. omnia per
ipsũ facta s̃ Et ꝑ ipsũ factis̃ et qui uerba faciunt Quale ergo illud uerbũ
apis ocarnalis : Responde: Capis Ncapis ad huc ad noctẽ ꝑtines luna
tibi necessaria ẽ ne in tenebris moriaris. Et enĩ quidã peccatores intender
Aarcũ ut sagutarent in obscura luna rectoscorde. Obscurata ẽ enĩ cargepĩ
decruce posita et in sepulchro posita.: Et illi qui occider̃ insultauer̃ et ñdũ
resurrexerat. Et sagitati s̃ discipuli recti corde. sed in obscura luna Ergo ut
ñ solũ dies diei eructuet uerbũ. sed etiã nox nocti indicat scientiã qm̃ tuus ẽ dies
et tua ẽ nox dignare descendere. manere apud eũ a quo descendisset uenire
ad quos descendis. Dignare descendere qui in hoc mundo eras. et mundus ꝑte factꝰ

Expanded text:
tu cogitare verba, nisi quae sonant et transeunt. Potes jam capere Verbum, non sonum, sed Deum? Annon ibi audisti: Et Deus erat Verbum? Sed tu ista verba cogitas, Omnia per ipsum facta sunt: et per ipsum facti sunt et qui verba faciunt. Quale ergo illud Verbum est? Capis, o carnalis? responde; capis? Non capis, adhuc ad noctem pertines; luna tibi necessaria est, ne in tenebris moriaris. Etenim quidam peccatores intenderunt arcum, ut sagittarent in obscura luna rectos corde . Obscurata est enim caro Christi de cruce deposita, et in sepulcro posita: et illi qui occiderunt insultaverunt; et nondum resurrexerat, et sagittati sunt discipuli recti corde, sed in obscura luna. Ergo ut non solum dies diei eructet verbum, sed etiam nox nocti annuntiet scientiam; quoniam tuus est dies, et tua est nox; dignare descendere, manere apud eum a quo descendis, sed venire ad quos descendis. Dignare descendere qui in hoc mundo eras, et mundus per te factus
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo. nisi quo modo dic̃ apostolus. gratia aũ salui facti sum̃ Et hoc ñ ex
nob sed dĩ donũ ẽ ñ ex operib: neforte quis extollat᷑. Ergo ñ erant opera
bona. erant. Sed quomodo Gratia dĩ Sequere uideamꝰ Ipsius enim
sum̃ figm̃tũ creati inxp̃o ihũ in operibus bonis.: Ecce quomodo fecit. terrae. qui

Expanded text:
tia autem salvi facti sumus, et hoc non ex nobis, sed Dei donum est; non ex operibus, ne forte quis extollatur? Ergo non erant opera bona Erant; sed quomodo? Gratia Dei. Sequere; videamus. Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis . Ecce quomodo fecit termi
Abbreviated transcription (Latin):
to quia plus mali inuenitur insupplicus. quam commissum est in peccatis
Nam uerbi gratia cum homicidia corpus tantum hominis perimat: ani¬
mae autem nihil nocere possit : ipsius et anima et corpus perditur ingehen¬
na .: Propter huius modi contemptores p̃sentis p̃cepti : et in risores fu¬
turi supplicii. Dictum est: ego ueniens cũ usuris exigerẽ: Ab his usuris
redimuntur animae pauperũ : sanguine illo qui effusus ẽ in remissi¬
one peccatorũ. : Redimet ergo abusuris remittendo peccata : quae debe

Expanded text:
to, quia plus mali invenitur in suppliciis, quam commissum est in peccatis. to, quia plus mali invenitur in suppliciis, quam commissum est in peccatis. Nam, verbi gratia, cum homicida corpus tantum hominis perimat, animae autem nocere nihil possit; ipsius et anima et corpus perditur in gehenna. Propter hujusmodi contemptores praesentis praecepti, et irrisores futuri supplicii dictum est: Ego veniens, cum usuris exigerem . Ab his usuris redimuntur animae pauperum, sanguine illo qui fusus est in remissionem peccatorum. Redimet ergo ab usuris, remittendo peccata, quae debe
Abbreviated transcription (Latin):
Cum ergo nullus ess& aduitor : ipse adueniens siluos fecit eos: Oc
currebat autem si propter peccata homo tenebatur adiabolo : numquid nam xp̃o
eruit egenum apotente peccata placuerunt: absit .
pi et pauperi. Id est peccata dimittit illi humili: et non desuis meritis confi¬
denti : aut de sua uirtute salutem speranti : sed in digenti gratia saluatoris
sui.⁊ Cum autem addidit : Et animas pauperum saluas faciet: utrũq
ad iutorium gratiae commendauit.: Et quod est in remissionem peccatorum
cum ait : parcet pauperi et inopi : et quod est in participatione iustitiae cum
addidit. etanim as pauperum saluas faciet. Nemo enim sibi ẽ¬
idoneus ad salutem: Quaesalus est: Est perfecta salus iustitia
funditur in cordib nr̃is perspłm scm quidatus est nobis Exusu¬
ris & iniquitate redimet animas eorum. Quaesunt iste usure. ni¬
si peccata quae etiam debita nominantur: Usuras aũ appellatas pu¬

Expanded text:
Cum ergo nullus esset adjutor, ipse adveniens salvos fecit eos. 15.Cum ergo nullus esset adjutor, ipse adveniens salvos fecit eos. 15. vers. 13. Occurrebat autem, Si propter peccata homo tenebatur a diabolo, numquidnam Christo qui eruit egenum a potente, peccata placuerunt? Absit: sed, Parcet ipse inopi et pauperi; id est, peccata dimittet humili, et non de suis meritis confidenti, aut de sua virtute salutem speranti, sed indigenti gratia Salvatoris sui. Cum autem addidit, Et animas pauperum salvas faciet, utrumque adjutorium gratiae commendavit; et quod est in remissionem peccatorum, cum ait, Parcet pauperi et inopi; et quod est in participatione justitiae, cum addidit, Et animas pauperum salvas faciet. Nemo enim sibi idoneus ad salutem, quae salus est perfecta justitia,funditur in cordibus nostris per Spiritum sanctum qui datus esris et iniquitate redimet animas eorum. Quae sunt istae usurae, nisi peccata, quae etiam debita nominantur ? Usuras autem appellatas pu
Abbreviated transcription (Latin):
seruiretur a b omnib gentib:: Qñ liberauit inquit egenũ a potente . & pauperẽ cuine
rat adiutor: Iste egenus & paup. populus est credentiũ in eum, in hocpopulo sunt &um reges
adorantes eđm: Non enĩ egenierre dedignantur & pauperes. idest humi liter peccata
confitentes & egentes gloria & gratiadĩ : ut eos rexille filius regis liberet a patente.
idem quippe est potens ille qui superius calumniator est dictus. quem poten¬
tem ad homines sibi subdendos & incaptiuitate retinendos non uirtus eius fecit. sedhu¬
manapeccata : Idẽ pseet fortis dictus id eo & hic potens : Sed qui humiliauit calũmnatorẽ &eintras
in domũfortis ut eo alligato uas aei diriper& hic liberauit egenũ a potente. & pauperẽ cuiñera
adiutor: S̾eñ hoc efficere potuit ł cuius quã uirtus ł quis quã homo iustus uel aliquis angdbs¬

Expanded text:
serviretur ab omnibus gentibus: Quia liberavit, inquit, egenum a potente, et pauperem cui non serviretur ab omnibus gentibus: Quia liberavit, inquit, egenum a potente, et pauperem cui non erat adjutor. Iste egenus et pauper, populus est credentium in eum. In hoc populo sunt etiam reges adorantes eum. Non enim egeni esse dedignantur et pauperes, id est humiliter peccata confitentes, et egentes gloria et gratia Dei, ut eos rex ille, filius Regis, liberet a potente. Idem quippe est potens, ille qui superius calumniator est dictus: quem potentem ad homines sibi subdendos et in captivitate retinendos non virtus ejus fecit, sed humana peccata. Idem ipse et fortis est dictus; ideo et hic potens. Sed qui humiliavit calumniatorem, et intravit in domum fortis, ut eo alligato vasa ejus diriperet , hic liberavit egenum a potente, et pauperem cui non erat adjutor. Non enim hoc efficere potuit vel cujusquam virtus, vel quisquam homo justus, vel aliquis An
Abbreviated transcription (Latin):
somundo fructificando atq crescendo usq ad ipsos ȩthiopess extremos uidelic&. &te t̃rimos
Etadorabt̃ eũ om̃s regesterrȩ Omnergentes seruiunt ei : Hociam ñ expositorẽ. sed contemplato¬
rẽ desiderat : Immoñ solũ laetantium fidelium : sed etiam in fidelium gem̃tium infertͣ aspec¬
tib: : nisi quod fortasse quaerendũ ẽ quid dictũ sit dona adducent: Ea quippe ad ducisolent
quȩ ambulare possunt : Nũ quid nã ergo de immo landis uictimis dicipotuit. Absit ut talis
ori at᷑ indieb eiꝰ iustitia: Sed istadona quae ad ducenda predicta sunt: homines mihi uiden¬
tur significare : quos in societatẽ xp̃i ecclesiae regum adducit auctoritas : Quamus
reges &iam persequentes dona ad duxerint. nonscientes quid facerent scõs martyres
immolando : Cum uero exponeret causascur ei tantus honor deferretur aregib ei que

Expanded text:
so mundo fructificando atque crescendo, usque ad ipsos Aethiopes, extremos videlicet et teterrimos so mundo fructificando atque crescendo, usque ad ipsos Aethiopes, extremos videlicet et teterrimos rae; omnes gentes servient ei. Hoc jam non expositorem, sed contemplatorem desiderat; imo non solum laetantium fidelium, sed etiam infidelium gementium infertur aspectibus: nisi fortasse quaerendum est quid dictum sit, dona adducent. Ea quippe adduci solent, quae ambulare possunt. Numquidnam ergo de immolandis victimis dici potuit? Absit ut talis oriatur in diebus ejus justitia. Sed ista dona quae adducenda praedicta sunt, homines mihi videntur significare, quos in societatem Ecclesiae Christi regum adducit auctoritas; quamvis reges etiam persequentes dona adduxerint, non scientes quid facerent sanctos martyres immolando. 14. vers. 12. Cum vero exponeret causas cur ei tantus honor deferretur a regibus, eique
Abbreviated transcription (Latin):
omnes gentes significat : Eamligens : quã potissimũ nominaret quȩ in finib: t̃rȩ ẽ : Corã illo ꝓcident dictũ
ẽ ad orabt eũ : Etqm̃ scismata futura erant ꝑdiuersa t̃rarũ loca quȩ inuiderent ecclesiae catho¬
licȩ. totot̃rarũ orbe diffusȩ : Ea dẽ porro scismata ꝑ hominũ nomina sefuerant diuisura. Ethomines
amando quib: auctorib: scissa s̃ gloriae xp̃i. quȩ ꝑomnes t̃ras est inimicatura : Id eocũ dixiss& corã illo
decident ȩhiopes adiunx̃. Et inimiciei t̃rã lingent. Id est homines a mabt̃ utin uideant gloriae
xp̃icuidictũ ẽ. Exaltare suꝑ cȩlos dr̃ et suꝑ omnẽ t̃rã gloria tua : Homo quippe audire me¬
ruit terra es & in terrã ibis : Hanc terrã lingendo id est talium auctoritate uanilo quia
delectati eos amando & in suauissimos habendo c̃tradicunt diuinis eloquiis. quibus catho¬
lica ecdesia p̃nuntiataẽ : Non aliqua parte t̃rarã futura. sicut quȩlib& scismata. sed inuniuer¬

Expanded text:
eligens gentem, quam potissimum nominaret, quae in finibus terrae est. Coram illo procident, dictum est, adorabunt eum. Et quia schismata futura erant per diversa terrarum loca, quae inviderent Ecclesiae catholicae toto terrarum orbe diffusae; eadem porro schismata per hominum nomina se fuerant divisura, et, homines amando quibus auctoribus scissa sunt, gloriae Christi, quae per omnes terras est, inimicatura: ideo cum dixisset, Coram illo decident Aethiopes; adjunxit, et inimici ejus terram lingent; id est, homines amabunt, ut invideant gloriae Christi, cui dictum est, Exaltare super coelos, Deus, et super omnem terram gloria tua . Homo quippe audire meruit: Terra es, et in terram ibis . Hanc terram lingendo, id est, talium auctoritate vaniloqua delectati, eos amando, et in suavissimos habendo, contradicunt divinis eloquiis, quibus catholica Ecclesia praenuntiata est, non in aliqua parte terrarum futura, sicut quaelibet schismata; sed in univer
Abbreviated transcription (Latin):
extollitur xp̃s: cuius fructus dilectores omnia saecularia culmina con¬
tẽ serut: Siautem in bono accipimus libanum ꝓptercedros libani quas
plantauit. Quisalius fructus intellegendus est quisuper hunclibanum
extollitur : nisi dequo apostolus dicit decaritate locuturus. Ad huc su¬
ꝓ eminentem uiã uobis demonstro: Hoc enim et inprimo proponitur mu¬
nerũ diui norum ubi ait. fructus autem sp̃s est caritas. Atque inde
ceterur utiqͥe ubi que consequentia contexuntur. Etflorebunt de
ciuitate sic̃ fenum te&rae.: Qñm abigue posita est ciuitas. Nec ad iunc¬
tũ est eius aut dĩ. Non enim dictum est decuitate euis uel deciutatedĩ

Expanded text:
erextollitur Christi, cujus fructus dilectores omnia saecularia culmina conerextollitur Christi, cujus fructus dilectores omnia saecularia culmina contempserunt? Si autem in bono accipimus Libanum, propter cedros Libani quas plantavit ; quis alius fructus intelligendus est, qui super hunc Libanum extollitur, nisi de quo Apostolus dicit de charitate sua locuturus: Adhuc supereminentem viam vobis demonstro ? Haec enim et in primo proponitur munerum divinorum, ubi ait. Fructus autem spiritus est charitas; atque inde caetera utique consequentia contexuntur Et florebunt de civitate sicut fenum terrae. Quoniam ambigue posita est civitas, nec adjunctum est ejus, aut Dei; non enim dictum est, de civitate ejus, vel de civitate
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ ꝑ quos ministrate sunt intellegere c̃uenit : in quibus utiq ipse est
firmam̃tũ : qm̃ ad illũ om̃a quae diuinitus scripta sunt referuntur:
Hoc autem in terra ẽẽ uoluit. quia ꝓptereos quunterra sunt. Illa con¬
scripta sunt.: Unde etipse in terra uenit. ut ea cuncta firmaret. idẽ
insemonstraret impleri.⁊ Oportebat enim inquit impleri omnia quae
scripta sunt. Inlege. et prophetis. etpsilmis deme. Idest insummis monti¬
um : Sic enim uenit in nouissimis temporibus manifestiis mons dñi. pa¬
rutus in cacumine montium. quod hic ait insummis montium.
Suꝑ extolletur super libanum fructus eius .⁊ Libanum solemus accipi¬
re. ueluti in huius seculi dignitatem. Qnm mons est libanus. excelsas
arbores habens. Et nomen ipsum inte pretutur cundidatio.⁊ Quid
ergo mirum. si suꝑ huius saeculi preclarum omne fastigium. fructus suꝑ¬

Expanded text:
id est, per quos ministratae sunt, intelligere convenit; in quibus utique ipse est id est, per quos ministratae sunt, intelligere convenit; in quibus utique ipse est firmamentum, quoniam ad illum omnia quae divinitus scripta sunt, referuntur. Hoc autem in terra esse voluit, quia propter eos qui in terra sunt, illa conscripta sunt: unde et ipse in terram venit, ut ea cuncta firmaret, id est, in se monstraret impleri. « Oportebat enim, » inquit, « impleri omnia quae scripta sunt in Lege et Prophetis et Psalmis de me » ; id est, « in summis montium. » Sic enim venit « in novissimis temporibus manifestus mons Domini, paratus in cacumine montium » ; quod hic ait, « in summis montium. Superextolletur super Libanum fructus ejus. » Libanum solemus accipere veluti hujus saeculi dignitatem; quoniam mons est Libanus excelsas arbores habens, et nomen ipsum interpretatur Candidatio. Quid enim mirum, si super hujus saeculi praeclarum omne fastigium fructus sup
Abbreviated transcription (Latin):
nas : ut aurũ int̃ metalla : Vnde scriptũ ẽ : accipite prudentiã sicut ar¬
gentũ : et sapientiã sicut aurũ ꝓbatũ Et orabt̃ deipso semper :¬
gentũ : et sapientiã sicut aurũ ꝓbatũ .:
Et orabt̃ de ipso semper :
Quod habet grecus per iubatu : aliqui int̃p̃tati sunt deipso : aliqui pipso
uel peo.: Quid est autẽ deipso: nisi forte qđ oram̃ dicentes : adueniat
regnũ tuũ. Xpi nãq aduentꝰ : p̃sentauit fidelib regnũ dĩ. Proeo
uero quomodo intellegat᷑ angustũ ẽ : nisi quia cũ oratur. ꝓecclesiã : pro
cram̃tũ magnũ : erunt duo in carne una.: Iã uero qđ sequitur¬
m̃tũ int̾ra a sũmis montiũ.: Omnes enim ꝓmissiones dĩ in illo etiãẽ
in illo firmatae sunt : quia in illo impletũ ẽ : quicquid prosalute nra¬
prophetatũ ẽ.: Nã summa montiũ scripturarũ diuinarũ auctores

Expanded text:
nas, ut aurum inter metalla; unde scriptum est, Accipite prudentiam sicut arnas, ut aurum inter metalla; unde scriptum est, Accipite prudentiam sicut argentum, et sapientiam sicut aurum probatum . Et orabunt de ipso sempergentum, et sapientiam sicut aurum probatum . Et orabunt de ipso semper. Quod habet graecus, περὶ αὐτοῦ, aliqui interpretati sunt, de ipso; aliqui, pro ipso, vel pro eo. Quid est autem, de ipso, nisi forte quod oramus dicentes: Adveniat regnum tuum ? Christi namque adventus praesentabit fidelibus regnum Dei. Pro eo vero quomodo intelligatur, angustum est; nisi quia cum oratur pro Ecclesia, pro cramentum magnum: Erunt duo in carne una . Jam vero quod sequiturmentum in terra, in summis montium. Omnes enim promissiones Dei in illo Etiam , id est, in illo firmatae sunt; quia in illo impletum est quidquid pro salute nprophetatum est. Nam summa montium, Scripturarum divinarum auctores,