comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
e atrum ẽ quo scena includi¬
tur semi circuli figuram ha¬
bens: in quo stantes om̃s inspiciũt.
Cuius forma. pͥmũ rotunda erat
sicut & amphiteatri: pꝰea ex medio
amphideatro teatrum factum ẽ.
Theatrũ autẽ ab spectaculo no¬
minatũ. ati ce noriac. quod in eo
ppłs stans desuꝑ atq spectans lu-¬
dos contemplaret᷑. Idem uͦ teatrũ.
idẽ & ꝓstibulũ : eo quod & pꝰludos
ex actos meretrices ibi ꝓst̾nerent᷑.
Idem & lupunar uocatũ ab eisdẽ
meretricib: quȩ ꝓpt̾ uulgati corꝑis
leuitatẽ. lupe nuncupabant᷑. Nã
lupȩ meretrices sunti arapacitate¬
uocatȩ. quod ad se rapiant miseros.
& app̃hendant. Lupanaria autẽ
a paganis constituta sunt. ut pu
dor mulieriũ infeliciũ ibi publi¬
caretur. & ludibrio haberentur.
tam hii qui facerent quam quȩ
paterentur.
De scena.

Expanded text:
 autem est quo scena includitur, semicirculi figuram habens, in quo stantes omnes inspiciunt: cuius forma primum rotunda erat, sicut et amphiteatri, postea ex medio amphitheatro theatrum factum est. Theatrum autem a spectando nominatum apo tis theoreas, quod in eo populus stans desuper, atque spectans, ludos contemplaretur. Idem vero theatrum, idem et prostibulum; eo quod post ludos exactos meretrices ibi prosternerentur. Idem et lupanar vocatum ab eisdem meretricibus, que propter vulgati corporis levitatem lupe nuncupabantur: nam lupe meretrices sunt vocate a rapacitate, quod ad se rapiant miseros et apprehendant. Lupanaria enim a paganis constitdor mulierum infelicium ibi publicaretur, et ludibrio haberentur tam hi qui facerent quam qui paterentur. De scena
Abbreviated transcription (Latin):
eõs uertitur cęlũ: uel quia sic̃ con
uoluunt᷑.
xui. De conuexis celi
onuexa autẽ cęli. extrena eiꝰ st̃.
a curuitate dicta. ut ẽ illud.
conuexũ quotiens claudit nox hu¬
mida celũ. Conuexũ enĩ curuũ ẽ:
auuȩ cęli duȩ sunt: oriens & occasus. Nã
una porta sol ꝓcedit: alia se recipit.

Expanded text:
lum, vel quia sicut cor volvuntur. § 39 De convexis caeli. Convexa autem caeli extrema eius sunt, a curvitate dicta, ut est illud: Convexum quotiens cludit nox humida caelum. Convexum enim curvum est, Januae coeli duae sunt: Oriens et Occasus. Nam una porta sol procedit, alia se recipit.
Abbreviated transcription (Latin):
unt ut qͥ tram colunt ñ seleant:
semꝑ ẽẽ quod agant. Cẏmbaloꝵ autem
aereoꝵ sonitꝰ. ferramentoꝵ strepitus in
colendos agros & ido ere: quod derram
antiqͥ ere colebãt. priꝰquã ferrum ẽẽt
inuentũ. E andem uestã & ignem ẽẽ ꝑ¬
hibent. quia t̾ram ignẽ habere ñ dubi¬
um est: ut ex echna uulcanoq datur
intelligi: & id̾o uirginẽ putant quia
ignis inuiolabile sit elem̃tum. nichil
ꝙ possit nasci ex eo. quippe qͥ omĩa qͣ
arripuerit absumat. Ouidiꝰ in fastis.¬
Nec tu aliuid uestã quã uiuã intellige
flammã. Nataq de flammna corpora
iure dicunt᷑: eo quod sicut ex uingine
ita nichil ex igne nascat᷑. Iunonem
dicunt quasi ianonẽ id est ianuã. pro
purgatione feminarũ: eo quod quasi
portas. matrũ naturam pandant. ⁊ nu¬
bentiũ maritis. s hoc phylosophi. Po¬
etȩ autẽ iunonẽ iouis asserunt soro¬
rem &e coniugem. Ignẽ enĩ & aerem.
iouem: aquã & t̾ram iunonem int̾¬

Expanded text:
iunt, ut qui terram colunt ne sedeant; iunt, ut qui terram colunt ne sedeant; enim esse quod agant. Cymbalorum autem aereorum sonitus, ferramentorum crepitus in colendo agro: sed ideo aere, quod terram antiqui aere colebant, priusquam ferrum esset inventum. Eandem Vestam et ignem esse perhibent, quia terram ignem habere non dubium est, ut ex Aetna Vulcanoque datur intellegi. Et ideo virginem putant, quia ignis invique nasci possit ex eo, quippe qui omnia quae arripuerit absumat. » Ovidinec tu aliud Vestam quam uiuam intellege flammam nataque de flamma corpora vire dicuntur, eo quod sicut ex virgine, ita nihil ex igne nascatur. Iunonem dicunt quasi ianonem, id est ianuam, pro purgationibus feminarum, eo quod quasi portas matrum natorum pandat, et nubentum maritis. Sed hoc philosophi. Poetae autem Iunonem Iovis adserunt sororem et coniugem: ignem enim et aerem Iovem, aquam et terram Iunonem inte
Abbreviated transcription (Latin):
nutrix t̾ra. Qd̃ symulachrũ eius cum
claui fingit᷑: quia tellus hieme clau¬
dit᷑. uere aꝑitur ut fruges nascant᷑.
Qd̾ tympanũ habet: significare uolunt
orbem t̾rȩ. Quod curru uehi dicit᷑: qͥa
ipsa est t̾ra quȩ pendet in aere. Quod
sustinet᷑ rotis: qͥa mundꝰ rotatur &
uolubilis est. Qͦd leones illi subiciunt
mansuetos: ut ostendant nullũ genꝰ¬
ẽẽ terrȩ tã ferum. qͦd ñ subigi possit
aut suꝑari ab ea. aut suꝑart. Qͦd in
capite turritã coronã gestat: osten¬
dit suꝑpositas t̾rȩ ciuitates quasi in¬
signitas turribꝰ constare. Qd sedes fin¬
gunt᷑ cuca eã: quia cũ omĩa moue¬
antur. ipsam ñ moueri. Et qͦd cori
bantes eiꝰ ministri cũ strictis gladiis
sua debere pugnare. Qd̃ gallos huie¬
dee ut seruirent fecert: significant
qͥ semine indigeant t̾ram sequi opor¬
tere. in ea qͥppe omĩa repꝑire. Quod
se apd̾ eam iactant: p̃cipitur inqͥ¬

Expanded text:
nutrix terra. Quod simulacrum eius cum nutrix terra. Quod simulacrum eius cum clavi fingitur, quia tellus hieme clauditur, vere aperitur ut fruges nascantur. Quod tympanum habet, significare volunt orbem terrae. Quod curru vehi dicitur, quia ipsa est terra quae pendet in aere. Quod sustinetur rotis, quia mundus rotatur et volubilis est. Quod leones illi subiciunt mansuetos, ut ostendant nullum genus esse tam ferum quod non subigi possit aut superari ab ea. Quod in capite turritam gestat coronam, ostendit superpositas terrae civitates quasi insignitas turribus constare. Quod sedes finguntur circa eam, quia cum omnia moveantur, ipsam non moveri. Quod Cbantes eius ministri cum strictis gladiis sua debere pugnare deae ut servirent fecerunt, significant qui semine indigeant, terram sequi oportere; in ea quippe omnia reperire. Quod se apud eam iactant, praecipitur, inqu
Abbreviated transcription (Latin):
sydera de cęlo radios usq ad terras
enuittant. dianã autẽ uocatã qua¬
si duanã. qͦd luna die & nocte appa¬
reat: ipsam & lucinã asseuerant. eo
qͦd luceat: eandem & tͥuiam eo qͦd
tribꝰ fungat᷑ figuris. De qua uirgi
luna eadeni diana. & eadem ꝓserpi¬
ealamo. latonia uirgo est. cũ subni¬
xa sedet solio. plutonia coniunx. La¬
tonia autẽ diana: eo quod latonrȩ
fuerit filia. Cererem id est t̾ram a cre¬
andis frugibꝰ asserunt dictã: appel¬
lantes nominibꝰ plurimis. Dicunt etiã
eã & openi: qͦd oꝑe melior fiat terra.
ꝓserpiã: quod ex ea ꝓserpant fruges.
Uestam: qͦd herbis uł uariis uestita sit
rebꝰ. uel a u sua stando. Eandem &
dellurẽ. & matrẽ magnã fingunt t᷑¬
ritam. cũ tympano & gallo & strepi¬
tu cymbaloꝵ. Matrẽ uocatã qͦd plu¬
ruma pariat: magnã quod cibum
gignat: almam qͥa uniu̾sa anima¬
lia fructibꝰ suis alat. Est enĩ alim̃toꝵ

Expanded text:
sidera de caelo radios usque ad terras sidera de caelo radios usque ad terras emittant. Dianam autem vocatam quasi Duanam, quod luna et die et nocte appareat. Ipsam et Lucinam adseverant, eo quod luceat. Eandem et Triviam, eo quod tribus fungatur figuris. De qua VergilLuna, eadem Diana, eadem Proserpicalamos, Latonia virgo est: cum subnixa sedet solio, Plutonia coniux. Latonia autem fuerit filia. Cererem, id est terram, a creandis frugibus asserunt dictam, appellantes eam nominibus plurimis. Dicunt etiam eam et Opem, quod opere melior fiat terra; Proserpinam, quod ex ea proserpant fruges; Vestam, quod herbis vel variis vestita sit rebus, vel a vi sua stando. Eamdem et Tellurem et Matrem magnam fingunt turritam cum tympano et gallo et strepitu cymbalorum. Matrem vocatam, quod plurima pariat: magnam, quod cibum gignat. Almam, quia universa animalia fructibus suis alit. Est enim alimentorum
Abbreviated transcription (Latin):
nudo pectore stat: ut bello se quisq
sine formidine cordis obiciat. Mars au
in bello gradum inferant qͥ pugnant:
aut qͦd impigre gradiunt᷑. Appol¬
linem quãuis diuinatorem & medi¬
cũ uellent: ipsũ tam̃ solem dixer̃t̃
quasi solum. Titan ipsũ quasi unum
ex titanis: qͥ aduersũ iouem ñ fecit.
Ipsũ febum: quasi efebum. id est ado¬
lescentem. Unde &e sol puer pingitur:
eo qͦd cotidie oriat᷑. & noua luce nas¬
catur. Phytium quoq eumdẽ ap¬
pollinẽ uocari auint a phytone. im¬
m̃se molis serpente: cuiꝰ ñ magis
uenena quã magnitudo t̾rebat. Hẽ
appollo sagittarũ ictibꝰ sternens: no¬
minis quoq spolia reportauit. ut
phytiꝰ uocaretur. Unde & ob insigne
uictoriȩ: phytia sacra celebranda con¬
stituit. Dianam quoq germanã
eiꝰ similit̃ lunã & uiarum p̃sidem
aunt: unde & uirginẽ uolunt quod
uia nichil pariat: & id̾o ambo sagit¬
tas habere fingunt᷑. quod ipsa duo

Expanded text:
. Quod vero nudo pectore stat: ut bello se quisque . Quod vero nudo pectore stat: ut bello se quisque sine formidine cordis objiciat. Mars autin bello gradum inferant, qui pugnant; aut qlinem quamvis divinatorem et medicum vellent, ipsum tamen 386 etiam Solem dixerunt, quasi solum; ipsum Titan, quasi unum ex Titanis qui adversum Jovem non fecit. 54. Ipsum Phoebum, quasi Ephaebum, hoc est, adolescentem; unde, et Sol puer pingitur, eo quod quotidie oriatur, et nova luce nascatur. Pythium quoque eumdem Apollinem vocari aiunt, a Pythone immensae molis serpente, cujus non magis venena quam magnitudo terrebat. 55. Hunc Apollo sagittarum ictibus sternens, nominis quoque spolia reportavit, ut Pythius vocaretur; unde et ob insigne victoriae Pythia sacra celebranda constituit. 56. Dianam quoque germanam eius similiter lunam et viarum praesidem aiunt. Unde et virginem volunt, quod via nihil pariat. Et ideo ambo sagittas habere finguntur, quod ipsa duo
Abbreviated transcription (Latin):
audientiũ fallit. Uirgã tenet: quia
serpentes diuidit. id est uenena. Nã
bellantes ac dissidentes: interp̃tum
oratione sedant᷑. Unde & scd̾m liuiũ
legati in oꝑe pacis. caduceatores di¬
cunt᷑. Sicut enĩ ꝑ p̃fectiales bella ĩ¬
ducebant᷑: ita pax ꝑ caduceatores
tesermenias. latine int̾pres. qui ob
uirtutũ multarũq arcium scien¬
tiam tͥmegistus id est termaximꝰ
nominatꝰ est. Cur eũ capite canino
fingunt. hȩc racio dicit᷑: quod int̃
om̃ia animalia canis sagacissimũ
genꝰ & ꝑspicax habeat᷑. Martem dm̃
belli ẽẽ. dẽ martem appellatũ quia ꝑ
uiros pugnat᷑. ut sit mars. mas: li¬
cet & tͥa sint genera consuetudinũ
sicut & scytharũ ubi & femine & ui¬
ri in pugnã eunt: amaronũ ubi so¬
le feminȩ: Romanoꝵ aliarũq gentiũ
ubi soli mares. Itẽ martem. quasi ef¬
fectorem mortiũ. Nam a marte mors
nuncupat᷑. Hunc & adulterũ dicũt:

Expanded text:
audientium fallit. Virgam tenet, qua audientium fallit. Virgam tenet, qua serpentes dividit, id est, venena: nam bellantes ac dissidentes interpretum oratione sedantur. Unde secundum Livium legati pacis caduceatores dicuntur. Sicut enim per faeciales bella indicebantur, ita pax per caduceatores tes ermeneias, Latine interpres, qui ob virtutem, multarumque artium scientiam trimegistus, id est, ter maximus nominatus est. Cur autem eum capite canino fingunt, haec ratio dicitur, quod inter omnia animalia canis sagacissimum genus et perspicax habeatur. Martem deum belli esse dicunt, et martem appellatum, quia per viros pugnatur, ut sit mars maris ars: licet et tria sint genera consuetudinum, scilicet Scytharum, ubi et feminae et viri in pugnam eunt; Amazonum, ubi solae feminae; Romanorum, aliarumque gentium, ubi soli mares. Item martem, quasi effectorem mortium. Nam a marte mors nuncupatur. Hunc et adulterum dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ pampino cingit᷑. S ideo coronam
uitreã & cornu habet: qͥa cũ grate
&e moderate uinũ bibitur leticiam
p̃stat: cũ ultra modũ est excitat li¬
tes: id est quasi cornua dat. Idem
citur ẽe nutritꝰ. Ceterũ est & nisa ci¬
uitas: in qua coltt᷑ idem liber. unde
nyseus dictꝰ est. Mercuriũ: sermo¬
nẽ interp̃tantur. Nlã ideo mercuriꝰ
quasi mediꝰ currens dicit᷑ appellatꝰ:
quod sermo currat it homines me
dius. Iđ̃o & ermes grece: qd̾ sermo
uł interp̃tatio quȩ ad sermonem utiq ꝑ¬
tinet ermenia dicit᷑. Ideo & mercibus
p̃esse: qͥa int̾ uendentes & ementes ser¬
mo sit mediꝰ. Qui id̾o fingitur habere
pennas: qͥa citius uerba discurrunt.
Unde & uelox & errans inducit᷑. Alas
enĩ eiꝰ in capite & in pedibꝰ: significa¬
re uolucrẽ ꝑ aera ferri sermonẽ. Nun
cium dictũ: qm̃ ꝑsermonẽ om̃ia co¬
gitata enunciantur. Ido autẽ furti
magistrũ dicunt: qͥa sermo animos

Expanded text:
eius pampino cingitur. Sed ideo coronam eius pampino cingitur. Sed ideo coronam viteam et cornu habet, quia cum grate et moderate vinum bibitur, laetitiam praestat; cum ultra modum, excitat lites, id est quasi cornua dat. Idem citur esse nutritus. Ceterum est et Nysa civitas, in qua colitur idem Liber, unde Nysaeus dictus est. Mercurium sermonem interpretantur. Nam quasi medius currens, dicitur appellatus: quod sermo currat inter hodius. Ideo et Hermes grece, quod sermo vel interpretatio, que ad sermonem utique pertinet, hermenia dicitur. Ideo et mercibus preesse quia inter vendentes et ementes sermo fit medius. Qui ideo fingitur habere penas, quia citius verba discurrunt; unde et uelox et errans inducitur. Alas eius in capite et in pedibus significare uolucrem fieri per aera sermonem. cium dictum, quoniam per sermonem omnia cogitata enunciantur. Ideo autem magistrum dicunt, quia sermo animos
Abbreviated transcription (Latin):
Ignis enĩ e nubib nascitur. Unde
etiã homerus dicit eũ precipitatũ de aere
in t̾ras: quod om̃e fulmen dẽ aere cadit.
Iccuxo autẽ uulcanus de femore suno¬
nis fingit᷑ natus: qͦd fulmina de imo
aere nascunt᷑. Claudus autẽ dicitur
uulcanꝰ. quia ꝑ naturã nunquã rectꝰ
est ignis: s quasi claudus eiusmodi
speciem motũq habet. Io autem in
fabroꝵ fornace eumde uulcanũ au¬
ctorem dicunt: qͥa sine igne nullũ
metalli genꝰ fundi extendiq potest.
Pluton grece. latine diespiter. uł ditiᷤ
pat̃. quẽ alii orcũ uocant. quasi re¬
ceptorem mortiũ: unde ce orca nuncu¬
pat᷑ uas qͦd recipit aquas. ipse & gͦce
caron. Liberũ a liberam̃to appella¬
tũ uolunt. qͦd quasi mares in coeun¬
do ꝑ eiꝰ beneficiũ emissis seminibus
liberent᷑: qͦd idem liber muliebri &e
delicato corpore pingit᷑. Dicunt enĩ
mulieres ei attͥbutas. & uinũ ꝓpt̃
excitandã libidinem: unde & frons

Expanded text:
Ignis enim e nubibus nascitur. Unde Ignis enim e nubibus nascitur. Unde etiam Homerus dicit eum praecipitatum de aere in terras, quod omne fulmen de aere cadit. Idcirco autem Vulcanus de femore Iunonis fingitur natus, quod fulmina de imo aere nascantur. Claudus autem dicitur Vulcanus, quia per naturam numquam rectus est ignis, sed quasi claudus eiusmodi speciem motumque habet. Ideo autem in fabrorum fornace eundem Vulcanum auctorem dicunt, quia sine igne nullum metalli genus fundi extendique potest. Pluton Graece, Latine Diespiter vel Ditis pater; quem alii Orcum vocant, quasi receptorem mortium. Unde et orca nuncupatur vas quod recipit aquas. Ipse et Graece Charon. Liberum a liberamento appellatum volunt, quod quasi mares in coeundo per eius beneficium emissis seminibus liberentur; quod idem Liber muliebri et delicato corpore pingitur. Dicunt enim mulieres ei adtributas et vinum propter excitandam libidinem. Unde et frons
Abbreviated transcription (Latin):
insigne erat taurus: mͦ danes per
ẏmbrem aureũ appetisse concubitũ.
ubi intelligit᷑ pudiciciã mulieriᷤ ab
auro fuisse corruptã: mͦ in similitu¬
dinẽ aquilȩ fuisse. ꝓpt̾ quod pue¬
rũ adstuprũ rapuerit: mͦ serpen¬
tem qͥa reptauerit. & cignũ quia
cantauerit: & id̾o ñ figurȩ istȩ st̃.
s plane de ueritate scelera: unde tur¬
pe erat tales deos credi quales hoĩes
ẽẽ ñ debeant. Ianũ dieunt qͣsi mun¬
di. uł celi. uel mensiũ ianuã. Duas
ianz facies faciunt: ꝓp̃t orientem &
occidentẽ. Cum uͦ faciunt eũ qua¬
drifrontem. & ianũ geminũ appel¬
lant: ad. uui. mundi partes hoc re-¬
ferunt. uł ad.uͦu. elementa suie tẽ¬
pora. S dum hoc fingunt: monstrũ
ñ dm faciunt. Neptunum: aquaᷤᷤ
mundi p̃dicant. Et dictꝰ ab eis nep¬
tunus: quasi nube tonans. Uul¬
canum: uolunt ignẽ. Et dictꝰ uul¬
canus. quasi uolans candor: uel
quasi uolicanꝰ. qͦd ꝑ aerem uolet.

Expanded text:
insigne erat taurus modo Danaes per insigne erat taurus modo Danaes per imbrem aureum appetisse concubitum; ubi intelligitur pudicitiam mulieris ab auro fuisse corruptam; modo in similitudinem aquile fuisse, propter quod puerum ad stuprum rapuerit; modo serpentem, quia reptaverit; et cignum, quia cantaverit. Et ideo non figure iste sunt, sed plane de veritate scelera: unde turpe erat tales deos credi, quales homines non esse debeant. Ianum dicunt quasi mundi, vel celi, vel mensium ianuam duas Iani facies faciunt, propter orientem et occidentem. Cum vero faciunt eum quadrifrontem et Ianum geminum appellant, ad quatuor mundi partes hoc referunt, vel ad quatuor elementa sive tempora: sed dum hoc fingunt, monstrum non deum faciunt. Neptunum aquas mundi praedicant; et dictus ab eis Neptunus, quasi nube tonans. Vulcanum volunt ignem; et dictus Vulcanus quasi volans candor, vel quasi volicanus, quod per aerem volat.
Abbreviated transcription (Latin):
ad ipsũ satio om̃ium ꝑtineat rerũ:
uł a temporis longitudine quod sa¬
turet᷑ annis. Unde & eũ greci cronos
nom̃ habere dicunt. idest dempus:
qͦd filios suos fert᷑ deuorasse. hoc est
annos. qs tẽpꝰ cũ ꝑduxerit in se re¬
uoluit. uł eo quod semina unde ori¬
untur tterũ redeunt. Hunc cęli pa¬
tris abscidisse genitalia dicunt:
falcem denet inqͥunt. ꝓpt̾ agri cul¬
turã significandã: uel ꝓpt̾ annoᷤᷤ
& tempora qͦd in se redeant. uł ꝓpt̃ sapi¬
entiã qͦd intꝰ acuta sit. In aliquibꝰ autẽ
ciuitatibꝰ saturno liberos suos apud
gentiles unmolabant: qͦd saturnũ
liberos suos poetȩ deuorasse solitum
tradidunt. Ioius fert᷑ a uiuando di¬
ctus: & iupit̃ quasi uuans pat̾. hoc
est om̃ibus p̾stans. Hunc & pͥuato ti¬
tulo iouem optimũ dixerunt. dum
fuiss incestꝰ in suis. impudicus in ex¬
traneis: quẽ mͦ taurũ fingunt ꝓpt
europȩ raptũ. fuit enĩ in naui cuiꝰ

Expanded text:
ad ipsum satio omnium pertineat rerum, ad ipsum satio omnium pertineat rerum, vel a temporis longitudine, quod saturetur annis. Unde et eum Graeci Cronos nomen habere dicunt, id est tempus, quod filios suos fertur devorasse, hoc est annos, quos tempus produxerit, in se revolvit, vel quod eo semina, unde oriuntur, iterum redeunt. Hunc Caeli patris abscidisse genitalia dicunt, Falcem tenet inquiunt, propter agriculturam significandam; vel propter annos et tempora, quod in se redeant; vel propter sapientiam, quod intus acuta sit. In aliquibus autem civitatibus Saturno liberos suos apud gentiles immolabant, quod Saturnum poetae liberos suos devorasse solitum tradiderunt. Jovis fertur a juvando diet Iupiter quasi iuvans pater, hoc est omnibus prestans, hunc et privato titulo Iovem optimum dixerunt, dum fuisset incestus in suis, impudicus in extraneis: quem modo taurum fingunt, propter Europe raptum fuit: enim in navi cuius
Abbreviated transcription (Latin):
linguã animal sonat: ꝓpt̾ quod de ex¬
celsis ad t̾ram cecidit. & ꝓ merito suo ut
anumal brutũ effectus sit. Ipse est &
leuiathan. id est serpens de aquis: quia
in huiꝰ scł̃i mare uolubili uersatur a¬
stutia. Leuiathan autẽ interp̃tatur
additam̃tum eoꝵ. quoꝵ scilicet nͥ ho¬
minũ quibꝰ in ꝑadyso semel ꝑ culpam
p̃uaricationis intulit mortẽ & hanc
usq ad et̾nam mortẽ cotidie ꝑsuaden¬
do adicit uel extendit: Quedã autẽ
nomina deoꝵ suoꝵ gentiles ꝑuanas
tur traducere: eaq in causis elem̃toꝵ
composita ẽẽ interp̃tant᷑. S hoc a po¬
etis totũ fictum est ut deos suos or¬
narent aliquibꝰ figuris: quos ꝑditoᷤ
ac dedecoris infamia plenos fuisse.
hystoriȩ ꝑhibent. Omĩno enĩ fingen¬
di locus uacat: ubi ueritas cessat.
Saturnꝰ origo deoꝵ. & totiꝰ posterita¬
tis a paganis designat᷑. Hunc lati¬
ni a satu appellatũ ferunt. quasi

Expanded text:
lingua animal sonat, propter quod de exlingua animal sonat, propter quod de excelsis ad terrena cecidit, et pro merito suo ut animal brutum effectus sit. Ipse est et Leviathan, id est serpens de aquis, quia in huius saeculi mare volubili versatur astutia. Leviathan autem interpretatur additamentum eorum. Quorum scilicet, nisi hominum quibus in paradiso semel culpam praevaricationis intulit, et hanc usque ad aeternam mortem quotidieo persuadendo adicit vel extendit? Quaedam autem nomina deorum suorum gentiles per vanas tur traducere, eaque in causis elementorum conposita esse interpretantur. Sed hoc a poetis totum fictum est, ut deos suos ornarent aliquibus figuris, quos perditos ac dedecoris infamia plenos fuisse historiae confitentur. Omnino enim fingendi locus vacat, ubi veritas cessat. Saturnus origo deorum et totius posteritatis a paganis designatur. Hunc Latini a satu appellatum ferunt, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
belus pat̾ nini pͥmꝰ rex assyrioꝵ. quẽ
qͥdam saturnũ appellant: qͦd nom̃
apud assyrios & apd̃ affros postea
cultũ est. Unde &e lingua punica bal.
ds dicit᷑. Apud assyrios autẽ bel uoca¬
tur quadã sacroꝵ suoꝵ racione: ce sa¬
turnus. & sol. Heelphegor. interp̃¬
tatur symulachrũ ignominie. Ydo¬
lum enĩ fuit moab cognom̃to baal
suꝑ montẽ phegor: quẽ latinz pria¬
pum uocant dm̃ hortoꝵ. fuit enĩ
de lapsaco ciuitate ellesponti. de qua
pulsus est. & ꝓpt̃ uirilis membri
magnitudinẽ. in numero dõꝵ suoꝵ
eũ greci transtulerunt: & in nõie
sacrauerunt hortoꝵ. Unde & dicit᷑
p̾esse hortis: ꝓpt̃ eoꝵ fecunditatem
eebrebub ydolũ fuit accaron: qͦd
interp̃tatur uir muscarũ. Lebub
enĩ musca. uocat᷑. Spurcissimũ gͥ
ydolũ ido uirũ muscarũ uocatũ:
ꝓpt̃ sordes ydolatͥȩ. siue ꝓ immundicia.
Delialbeemoth. ex hebrea uoce in latinã

Expanded text:
Belus pater Nini, primus rex Assyriorum, quem Belus pater Nini, primus rex Assyriorum, quem quidam Saturnum appellant: quod nomen et apud Assyrios et apud Afros postea cultum est. Unde et lingua Punica Bal Deus dicitur. Apud Assyrios autem Bel vocatur, quadam sacrorum suorum ratione, et Saturnus et sol. Beelphegor interprtatur simulachrum ignominie, idolum enim fuit Moab, cognomento Baal, super montem Phogor, quem Latini Priapum vocant, deum hortorum fuit enim de Lapsaco civitate Hellesponti, de qua pulsus est; et propter virilis membri magnitudinem, in numero deorum suorum eum Greci transtulerunt et in nomine eius sacraverunt hortum, unde et dicitur preesse hortis, propter eorum fecunditatem. Beelzebub idolum fuit Accaron, quod interpretatur vir muscarum: Zebud enim musca vocatur. Spurcissimum igitur idolum ideo virum muscarum vocatum propter sordes idolatriae, sive pro inmunditia. Belial  . Behemoth ex Hebraea voce in Latina
Abbreviated transcription (Latin):
gressor. Ipse enĩ est adu̾sarius. qͥ est
ueritatis inimicus: & semꝑ sc̃orum
uirtutibꝰ contraire nitit᷑. Ipse & tnͣs¬
gressor: qͥa p̃uaricator effectꝰ: in ue¬
ritate qua conditꝰ est ñ stetit. Idem
& temptator: qͥa demptandam iustoꝵ
innocentiã postulat. sicut in iob le¬
gitur. Antixp̃e appellatur: quia
contra xp̃m uenturus est. Non qͣmͦ
qͥdam simplices intelligunt antixp̃m id̾o
dictũ quod ante xp̃m uenturꝰ sit. id est
enĩ grece: in latinũ contra significat.
Xp̃m enĩ se mentietur dũ uenerit & ꝯtͣ
eũ dimicabit. & adu̾sabitur sacram̃¬
tis xp̃i: ut ueritatis eiꝰ euuangłium sol¬
uat. Nã & templũ iherosolimis repara¬
re: & om̃s ueteris legis cerimonias re¬
staurare temptabit. S et ille antixp̃e
xp̃i est. Om̃s enĩ qui exeunt de eccłia
ae ab unitate fidei p̃ciduntur: & ipsi
antixp̃i sunt. Bel ydolũ babylonir̃
est: quod iunt̃pretatur uetꝰ. fuit hic

Expanded text:
gressor. Ipse est enim adversarius, qui est gressor. Ipse est enim adversarius, qui est veritatis inimicus, et semper sanctorum virtutibus contraire nititur. Ipse et transgressor, quia praevaricator effectus in veritate, qua conditus est, non stetit. Idem et temptator, quia temptandam iustorum innocentiam postulat, sicut in Iob scribitur. Antichristus appellatur, quia contra Christum venturus est. Non, quomodo quidam simplices intellegunt, Antichristum ideo dictum quod ante Christum venturus sit, id est enim Graece in Latino contra significat. Christum enim se mentietur, dum venerit; et contra eum dimicabitur; et adversabitur sacramentis Christi, ut veritatis eius evangelium solvat. Nam et templum Hierosolymis reparare, et omnes veteris legis caerimonias restaurare temptabit. Sed et ille AntichrisChristo est. Omnes enim, qui exeunt de Ecclesia et ab unitate fidei praeciduntur, et ipsi Antichristi sunt. Bel idolum Babylonium est, quod interpre
Abbreviated transcription (Latin):
Presciunt enĩ futura multa: unde et
solent responsa aliqua dare. In est enĩ
illis cognicio rerũ plusquã infirmita¬
ti humane. partim subtilioris sensus
acumine. partĩ exꝑientia longissimȩ
uite. partĩ ꝑ dĩ uissum anglica reuela¬
tione. hi corpoꝵ aerioꝵ natura uigent.
Ante transgressionẽ quidẽ cȩlestia cor¬
pora gerebant: lapsi uͦ in aeriam qua¬
litatem conuersi st̃. Nec aeris illiꝰ pu¬
riora spacia s ista caliginosa denere ꝑ¬
missi sunt: qͥ eis quasi carcer est usq
ad tempꝰ iudicii. Hi sunt p̃uaricatores
angłi: quoꝵ diabolus pͥnceps ẽ. Oia¬
bolus hebraice dicit᷑ deorsum fluens:
qͥ quietꝰ in celi culmine stare contẽp¬
sit. s suꝑbie pondere deorsũ corruens
cecidit. Grece enĩ diabolus cͥminator
uocat᷑ : quod uł crimina in qua ipse
illicit ad d̾m referat. uel qͥa electoꝵ
innocentiã criminibꝰ fictis accusat.
in latinũ sonat adu̾sarius: siue tnͣs¬

Expanded text:
Praesciunt enim futura multa, unde et Praesciunt enim futura multa, unde et solent responsa aliqua dare. Inest enim illis cognitio rerum plus quam infirmitati humanae, partim subtilioris sensus acumine, partim experientia longissimae vitae, partim per Dei iussum angelica revelatione. Hi corporum aeriorum natura vigent. Ante transgressionem quidem caelestia corpora gerebant. Lapsi vero in aeriam qualitatem conversi sunt, nec aeris illius puriora spatia, sed ista caliginosa tenere permissi sunt, qui eis quasi carcer est usque ad tempus iudicii. Hi sunt praevaricatores angeli, quorum Diabolus princeps est. Diabolus Hebraice dicitur deorsum fluens, quia quietus in caeli culmine stare contempsit, sed superbiae pondere deorsum corruens cecidit. Graece vero diabolus criminator vocatur, quod vel crimina, in qua ipse inlicit, ad Deum referat, vel quia electorum innocentiam criminibus fictis accusat; in Latino sonat adversarius, sive trans
Abbreviated transcription (Latin):
istimodi rebꝰ in grecia uiquã uisis
dolatͥa: ydoloꝵ seruitꝰ siue cultura int̃¬
p̃tatur. Nã latria grece: latine seruitꝰ
dicit᷑. Quȩ quantũ ad uerã religionẽ
ꝑtinet: non nͥ uni & soli dõ debetur.
Hanc sicut suꝑbia inpia siue hõium
siue demonũ sibi exhiberi uł iubet
uł cupit: ita pia humilitas uł homi¬
nũ uel angłorum sc̃orum sͥ oblatam
recusat. & cui debet᷑ ostendit. Y dolũ
autẽ est symulachrũ quod humana
effigie factũ & consecratũ est: iuxta
uocabuli int̾pretationẽ. Ydos enim
grece: formã sonat: & ab eo ꝑ diminu¬
tionẽ ydolum deductũ. eque apd nos
formulã facit. Igit᷑ om̃is forma uel
formula: ydolum se dici exposcit.
Inde ydolata: om̃is circa om̃e ydolũ
famulatꝰ & seruitꝰ. Quidã uͦ latinz
ignorantes grecũ imꝑite dicunt y¬
dolum ex dolo sumpsisse nom̃: qͦd
diabolus creaturȩ cultũ diuini nõĩs¬
inuexit. Demones a grecis dictos auint:
quasi dempnas id est ꝑitos ac rerũ p̃scios.

Expanded text:
modi rebus in Graecia umquam visis. Idolatria idolorum servitus sive cultura interpretatur. Nam λατρεία Graece, Latine servitus dicitur, quae quantum ad veram religionem adtinet, nonnisi uni et soli Deo debetur. Hanc sicut inpia superbia sive hominum sive daemonum sibi exhiberi vel iubet vel cupit, ita pia humilitas vel hominum vel angelorum sanctorum sibi oblatam recusat, et cui debetur ostendit. Idolum autem est simulacrum quod humana effigie factum et consecratum est, iuxta vocabuli interpretationem. Εἶδος enim Graece formam sonat, et ab eo per diminutionem idolum deductum aeque apud nos formulam facit. Igitur omnis forma vel formula idolum se dici exposcit. Inde idolatria omnis circa omnem idolum famulatus et servitus. Quidam vero Latini ignorantes Graece inperite dicunt idolum ex dolo sumpsisse nomen, quod diabolus creaturae cultum divini nomixit. Daemonas a Graecis dictos aiunt, quasi δαήμονας, id est peritos ac rerum scios.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ signis ostendere uiderent᷑ futura.
In lucis consulebant᷑ a paganis: & re¬
sponsa ñ signis s uocibꝰ dabant. Geniũ
autẽ dicunt. qͦd quasi iuim habeat
oĩum rerũ gignendarũ. seu a gig¬
nendis liberis. Unde &e geniales lecti
dicebant᷑ a gentibꝰ: qui nouo marito
sternebantur. Hȩc & alia st̃ gentiliũ
fabulosa figm̃ta quȩ int̃pretata sic
habent᷑. ut ea ñ intellecta damꝑnabi¬
lit̃ tam̃ adorent. fatum autẽ dicunt
ẽẽ quicqͥd dii fant᷑: qͥcquid iupĩt fat᷑.
A fando gͥ fatũ dicunt: id est a loq̃ndo:
qͦd nisi hoc nom̃ iam in alia re soleret
intelligi qͦ corda hõĩum uolumꝰ in¬
clinare racionabilit possemꝰ a fando
fatũ appellare. Non enĩ abnuere pos¬
sumꝰ esse scͥptum in litc̾is sc̃ĩs. semel

Expanded text:
non signis ostendere viderentur futura. non signis ostendere viderentur futura. In lucis enim consulebantur a paganis, et responsa illis non signis, sed vocibus dabant. Genium autem dicunt, quod quasi vim habeat omnium rerum gignendarum, seu a gignendis liberis; unde et geniales lecti dicebantur a gentibus, qui novo marito sternebantur. Haec et alia sunt gentilium fabulosa figmenta, quae interpretata sic habentur, ut ea non intellecta damnabiliter tamen adorent. Fatum autem dicunt esse quidquid dii fantur, quidquid Iuppiter fatur. A fando igitur fatum dicunt, id est a loquendo. Quod nisi hoc nomen iam in alia re soleret intellegi, quo corda hominum nolumus inclinare, rationabiliter possumus a fando fatum appellare. Non enim abnuere possumus esse scriptum in litteris sanctis Psal
Abbreviated transcription (Latin):
fuit autẽ ysis regina egyptioꝵ ynachi
regis filia quȩ de grecia ueniens e¬
gyptios litteras docuit. & t̾ras cole¬
re instituit: ꝓpt̾ quod & t̾ram eͦ
nomine appellauer̃t. Serapis
omium maximꝰ egyptiorum ds̃.
pse est apis rex arguioꝵ qͥ nauibꝰ trans¬
uectꝰ in egyptũ cũ ibidem mortuus fu¬
iss serapis appellatꝰ est. ꝓpt̾a qͥa archa
in qua mortuus ponit᷑ quã sarcofagũ
uocant soros dicit᷑ grece: & ibi eius ue¬
nerari sepulchrũ ceꝑunt. priusquã
templũ eius ẽet instructũ uelut
una littera cominutata serapis
dictꝰ est. Apis fuit apd̃ egyptios taurꝰ
serapi consecratꝰ. & ab eo ita cognomi¬
natꝰ: quẽ egyptus istar numinis co¬
lebat. eo quod de futturis daret quȩdã
manifesta signa. Apparebat enum in
memphis quẽ centũ antistites ꝓseque¬
bant᷑. & repente uelut lymphatici pre¬
canebant. Huiꝰ capitis ymaginem sibi
in heremo uidei fecerunt. Iauni a

Expanded text:
Fuit autem Isis regina Egyptiorum Inachi Fuit autem Isis regina Egyptiorum Inachi regis filia, que de Grecia veniensgyptios litteras docuit, et terras colere instituit; propter quod et terram eius nomine appellaverunt. Serapis omnium maximus Aegyptiorum deus. Ipse est Apis rex Argivorum, qui navibus transvectus in Aegyptum, cum ibidem mortuus fuisset, Serapis appellatus est; propterea quia arca, in qua mortuus ponitur, quam sarcophagum vocant, σορὸς dicitur Graece, et ibi eum venerari sepultum coeperunt, priusquam templum eius esset instructum. Velut una littera commutata Serapis dictus est. Apis fuit apud Aegyptios taurus Serapi consecratus, et ab eo ita cognominatus, quem Aegyptus instar numinis colebat, eo quod de futuris daret quaedam manifesta signa. Apparebat enim in Menphis. Quem centum antistites prosequebantur et repente velut lymphatici praecanebant. Huius capitis imaginem sibi in eremo Iudaei fecerunt. Fauni a
Abbreviated transcription (Latin):
muttabiliꝰ inuenit᷑. Puer pingit᷑. quia
stultꝰ est &e irracionabilis amor. Sagit¬
tam & facem tenere fingit᷑: sagittam
qͥa amor. cor uulnerat. facem quia
inflaminat. Pan dicunt greci. la¬
tini siluanũ. dm̃ rusticoꝵ: quem in
nature similitudinẽ formauerunt.
Unde & pan dictꝰ est. id est om̃e. fin¬
gunt enĩ eum ex uniu̾sali elem̃toꝵ
specie. Habet enĩ cornua in similitu¬
dinẽ radioꝵ solis & lunȩ: distinctã
maculis habet pellem. ꝓpt̾ cęli syd̾a:
rubet eiꝰ facies ad similitudinẽ ethe¬
ris: fistulã septem calamoꝵ gestat
ꝓpt̾ armoniã celi in qua sept̾em sc̃
toni. & septẽ discrimina uocũ. Uil¬
losus est: qͥa tellus cũ uestita ẽ esta
ferior. fecunda est ꝓpt̃ arbores ce feraᷤ
ce pecudes: capͥnas ungulas habet ut
soliditatem t̾re ostendat. quẽ uolunt
rerũ & totiꝰ naturȩ dm. unde pan qͣsi
om̃ia dicunt. Y sis lingua egyptioꝵ

Expanded text:
mutabilius invenitur. Puer pingitur, quia mutabilius invenitur. Puer pingitur, quia stultus est et irrationabilis amor. Sagittam et facem tenere fingitur; sagittam, quia amor cor vulnerat; facem, quia inflamtini Sylvanum, deum rusticorum, quem in nature similitudinem formaverunt; unde dicitur Pan, id est omne: fingunt enim eum ex universali elementorum specie, habet enim cornua in similitudine radiorum solis et lune. Distinctam maculis habet pellem, propter celi sydera. Rubet eius facies, ad similitudinem etheris. Fistulam septem calamorum gestat, propter harmoniam celi, in qua septem sunt soni et septem discrimina vocum. Villosus est, quia tellus convestita est et ferior feda est, propter arbores et feras et pecudes. Caprinas ungulas habet, ut soliditatem terre ostendat, quem volunt rerum et totius nature deum; unde et Pan, quasi omnia dicunt. Isis lingua Egyptiorum
Abbreviated transcription (Latin):
las autẽ dicta uł ab insula palenȩ in
tracia in qua nutͥta est. uł a potupal¬
leintodori id est ab hastȩ concussione. uł
qͦd pallantem gygantẽ occiderit. Ue¬
qͦd sine uiro femina uirgo ẽe ñ desinat.
talia abscidisse. & sanguinẽ fluxisse
in mari atq ex spuma maris concre¬
da uenꝰ nata est: illud aiunt quod ꝑ
coitũ fusi humoris substantia est.
est spuma sanguinis quȩ ex succo
uiscerũ liquido salsoq constat. Ideo
autẽ uenerem uulcan dicunt ux¬
orem: qͥa ueneriũ officiũ ñ sine ca¬
lore constat. Unde est frigidus in ue¬
nerem senior. Nlã quod saturnus
dicit᷑ pat̾ cęlo uiriꝰa amputasse quȩ in
mare cadentia uenerẽ creauerunt: id̾o
fingit᷑ quia nͥ humor de celo in terram
descenderit. nichil creat᷑. Cupidinẽ
uocatũ ferunt. ꝓpt̾ amorem. Est enu
dȩmon fornicationis: qͥ ido alatꝰ pin¬
gitur: qͥa nichil amantibꝰ leuiꝰ. nicħq

Expanded text:
las autem dicta, vel ab insula Pallente in las autem dicta, vel ab insula Pallente in Thracia, in qua nutrita est; vel apo tu pallein to dori, id est ab haste concussione, vel quod Pallantem gigantem occiderit. Vequod sine vi femina virgo esse non desinat: talia abscidisse, et sanguinem fluxisse in mare, et quod ex spuma maris concreta Venus nata est, illud, aiunt, quod per coitum salsi humoris substantia est; u spuma est sanguinis, quae ex succo viscerum liquido salsoque constat. 78. Ideo autem Venerem Vulcani dicunt uxorem, quia Venereum officium non nisi calore consistitur, unde est: Frigidus in Venerem senior. 79. Nam, quod Saturnus dicitur patri Coelo virilia amputasse, quae in mare cadentia Venerem creaverunt, ideo fingitur, quia nisi humor de Coelo in terram descenderit, nihil creatur. 80. Cupidinem vocatum ferunt propter amorem: est enim daemon fornicationis. Qui ideo alatus pingitur, quia nihil amantibus levius, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
Uinerua apd̃ grecos athenas dicitur.
id est femina. Apd latinos autẽ mi¬
neruam uocatã. quasi dea: & munꝰ
arciũ uariarũ. Hanc enĩ inuentri¬
cem multoꝵ ingenioꝵ ꝑhibent: &¬
inde eã artem & racionẽ interpre¬
tantur: qͥa sine racione nichil po¬
dest contineri. Quȩ racio quia ex solo
animo nascit᷑. animumq putant esse
in capite. & in cerebro: ideo eã dicunt
de capite iouis ẽẽ natam: qͥa sensus sa¬
pientis qͥ inuenit omĩa in capite est.
In cuiꝰ pectore id̾o caput gorgonis fingi¬
tur: qd̾ illic est omĩs prudentiȩ uł sa
fundit & alios imꝑitos ac saxeos cõꝓbat:
qͦd & in antiqͥs imꝑatoꝵ statuis cernimꝰ
in pectore medio loricas ꝓpt̾ insinuan¬
dam sapientiã & uirtutẽ. Hȩc minerua
& tͥconia dicit᷑. Triton enĩ affrice palꝰ
est: cuxa quã fertur uirginali apparu¬
isse etate. ꝓpt̾ quod tͥconia nuncupata
est. Unde & tanto ꝓcliuiꝰ dea crediga:
quanto minꝰ origo eiꝰ innotuit. P al¬

Expanded text:
inerva apud Graecos Athene dicitur, id est, femina: apud Latinos autem Minervam vocatam, quasi deam et munus artium variarum. Hanc enim inventricem multorum ingeniorum perhibent: inde eam artem et rationem interpretantur, quia sine ratione nihil potest contineri; quae ratio, quia ex solo animo nascitur, animumque putant esse in capite et cerebro, ideo eam dicunt de capite Jovis esse natam, quia sensus sapientis, qui invenit omnia, in capite est. In cujus pectore ideo caput Gorgonis fingitur, quod illic est omnis prudentia, quafundit alios, et inperitos ac saxeos conprobat: quod et in antiquis Imperatorum statuis cernimus in medio pectore loricae, propter insinuandam sapientiam et virtutem. Haec Minerva et Tritonia dicitur. Triton enim Africae palus est, circa quam fertur isse etate, pro quo Tritonia nuncupata est; unde et tanto proclivius dea credita, quanto minus origo eius innotuit. Pal
Abbreviated transcription (Latin):
antifrasin dici manes. hoc est mites
ac modestos. cũ sint tribiles & immanes:
ut parcas & eiunenidas. Laruas ex
hominibꝰ factos demones auint qͥ meri¬
ti mali fuerint: quarũ ẽe natura dicit᷑
trere paruulos: & in angulis garrire
tenebrosis. Lanuas qͣs fabulȩ tradt̃
infantes corriꝑe ac laniare solitas: a
laniando specialĩt dictas. Pilosi qui
grece panite latine incubi appellant᷑.
siue inuii ab ineundo passim cũ ani¬
malibꝰ. unde & incubi dicunt᷑ ab incu¬
bando hoc est stuprando. Sepe enumm
imꝓbi existunt etiã mulieribus &
earũ ꝑagunt concubitũ: qͦs demo¬
nes galli dusios nuncupant. qͥa assi
uulgo incubonẽ uocant: hunc roma¬
ni faunũ ficariũ dicunt. Ad quẽ ora¬
tius dixit. faune nympharũ fugien¬
tiũ amator ꝑ meos fines ce aprica ru¬
ra lenis incedas.¬

Expanded text:
antiphrasin dici manes, hoc est, mites antiphrasin dici manes, hoc est, mites ac modestos, cum sint terribiles et immanes, ut Parcas, ut Eumenides. Larvas ex hominibus factos daemones aiunt, quod meriti mali fuerint, quarum natura dicitur terrere parvulos, et in angulis garrire tenebrosis. Lamias, quas fabulae tradunt infantes corripere ac laniare solitas, a laniando specialiter dictas. Pilosi, qui Graece Panitae, Latine Incubi appellantur, sive Invi ab ineundo passim cum animalibus, unde et Incubi dicuntur ab incumbendo, hoc est, stuprando: saepe enim improbi existunt etiam mulieribus et earum peragunt concubitum, quos daemones Galli Dusios nuncupant, quod assim autem vulgo Incubonem vocant, hunc Romani Faunum ficarium dicunt. Ad quem Horatius dicit: Faune, Nympharum fugientum amator, Per meos fines et aprica rura Lenis incedas
Abbreviated transcription (Latin):
orcades dicunt. siluarũ driades. fon¬
tiũ amadriades. campoꝵ maides.
maris uaydes. Eroas dicunt a iuno¬
ne traxisse nom̃. Grece enim iuno.
eroa appellat᷑. & ido nescio qͥs filius
eiꝰ scđm grecoꝵ fabulã eros fuit nun¬
cupatꝰ: hoc uidelicet uelut mysticũ
significante fabula qͦd aer iuinons
deputet᷑. ubi uolunt eroas habitare.
Qͦ nomine appellant alicuius meriti
aĩas defunctoꝵ quasi aeroas id est
uiros aerios & cęlo dignos ꝓpt̃ sa¬
pientiã & fortitudinem. P enates
gentiles dicebant om̃s deos: quos domi
colebant. Ꝙ penates dicti: qͦd ẽẽnt in pe
netralibꝰ id est in secretis. Hi dii quomͦ
uocabant᷑: uł quȩ nomina habuerint
serunt. a quibꝰ & mane dictũ existi¬
mant: qͦs putant ab aere qͥ manus
id est rarꝰ est manes dictos. siue quia
late manant ꝑ auras. siue qͥa mites
st̃ immanibꝰ contrario noĩe hoc ap¬
pellant᷑. Apuleiꝰ autẽ ait eos kata

Expanded text:
Oreades dicunt, silvarum Dryades, fonOreades dicunt, silvarum Dryades, fontium Hamadryades, camporum Naides, maris Nereides. Heroas dicunt a Iunone traxisse nomen. Graece enim Iuno Ἥρα appellatur. Et ideo nescio quis filius eius secundum Graecorum fabulam ἥρως fuit nuncupatus; hoc videlicet velut mysticum significante fabula, quod aer Iunoni deputetur, ubi volunt heroas habitare. Quo nomine appellant alicuius meriti animas defunctorum, quasi ἀηρωας,o id est viros aerios et caelo dignos propter sapientiam et fortitudinem. Penates gentiles dicebant omnes deos quos domi colebant. netralibus, id est, in secretis. Hi dii quomodo vocabantur, vel quae nomina habuerint,serunt: a quibus et mane dictum existimant, quos putant ab aere, qui manus, id est, rarus est: manes dictos, sive quia late manant per auras, sive quia mites sunt immanibus, contrario nomine hoc appellantur. Apuleius autem ait eos cata
Abbreviated transcription (Latin):
ad bonos e ad malos uenit. fatũ aut̃
a fortuna seꝑant: & fortunã quasi
sit in his quȩ fortuitu ueniunt nul¬
la palam causa: fatum uͦ appositũ
singłis & statutũ auint. Auint ⁊ treᷤ
furias feminas cͥnitas serpentibꝰ ꝓpt
tres affectꝰ qui in animis hominum
multas ꝑturbationes gignunt. ⁊ int̾¬
dum cogunt ita delinquere. ut nec
famȩ nec ꝑicli sui respectũ habere ꝑ¬
mittant: ira quȩ uindictã cupit. cu¬
piditas quȩ desiderat opes. libido qͣ
appetit uoluptates. Quȩ idõ furiȩ appel¬
lantur: qͦd stimulis suis m̃tem feriant
& qͥetam ẽẽ ñ sinant. Nymphas deas
aquarũ putant dictas a nubibꝰ: nam
ex nubibꝰ aquȩ. Unde diriuatũ est nym¬
phas deas aquarũ: quasi numina
lympharũ. Ipsas autẽ dicunt & musã.:
quas & nymphas dicunt. Nec unme¬
rito. Namq aquȩ motꝰ: musicã effic̃.
Nympharũ apd̃ gentiles uaria sunt
uocabula. Nymphas qͥppe montiũ

Expanded text:
ad bonos et ad malos venit. Fatum autem ad bonos et ad malos venit. Fatum autem a fortuna separant: et fortuna quasi sit in his quae fortuitu veniunt, nulla palam causa; fatum vero adpositum singulis et statutum aiunt. Aiunt et tres Furias feminas crinitas serpentibus, propter tres affectus, quae in animis hominum multas perturbationes gignunt, et interdum cogunt ita delinquere, ut nec famae nec periculi sui respectum habere permittant. Ira, quae vindictam cupit; cupiditas, quae desiderat opes: libido, quae appetit voluptates. Quae ideo Furiae appellantur, quod stimulis suis mentem feriant et quietam esse non sinant. Nymphas deas aquarum putant, dictas a nubibus. Nam ex nubibus aquae, unde derivatum est. Nymphas deas aquarum, quasi numina lympharum. Ipsas autem dicunt et Musas quas et nymphas, nec inmerito. Nam aquae motus musicen efficit. Nympharum apud gentiles varia sunt vocabula. Nymphas quippe montium
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ autem dictũ est semel loquutꝰ est. in¬
telligit᷑ immobilit̾. hoc est incõmittabi¬
lit est loquutꝰ: sicut nouit incõmita¬
bilit̾ omia quȩ futura st̃. & quȩ ipse
facturꝰ est. ẽria autẽ fata fingunt in
colo. ce fuso. digitisq fila ex lana tor.¬
quentibꝰ. ꝓpter tria dempora: pre¬
teritum qͦd in fuso iam netũ atq
inuolutũ est. p̃sens qͦd inter digitos
uentis traicitur: futurũ in lana qͤ
colo implicata est. & qͦd adhuc ꝑ digi¬
tos nentis ad fusũ tamquã presens
ad p̃teritum traiciendũ est. Parcasca¬
parcant quas tres ẽẽ uoluerunt. unã
quȩ uitã hominis ordiat᷑. alterã quȩ
contexat. t̃ciam quȩ rumpat. Incipimꝰ
enĩ cũ nascimur. sumꝰ cũ uiuimus.
desinimꝰ cũ interimꝰ. fortunã a fortu¬
itis nom̃ habere dicunt. quasi deam
quandã res humanas uariis casibꝰ &
fortuitis illudentẽ: unde &e cecã ap¬
pellant eo qͦd passim in qͦslibet incur¬
rens sine ullo examine meritoꝵ &

Expanded text:
d enim dictum est: Semel locutus est, intellegitur \'inmobiliter\', hoc est incommutabiliter, \'est locutus, sicut nouit incommutabiliter omnia quae futura sunt, et quae ipse facturus est. Tria autem fata fingunt in colo et fuso digitisque filum ex lana torquentibus, propter tria tempora: praeteritum, quod in fuso iam netum atque involutum est: praesens, quod inter digitos neentis traicitur: futurum, in lana quae colo inplicata est, et quod adhuc per digitos neentis ad fusum tamquam praesens ad praeteritum traiciendum est. Parcas κparcant. Quas tres esse voluerunt: unam, quae vitam hominis ordiatur; alteram, quae contexat; tertiam, quae rumpat. Incipimus enim cum nascimur, sumus cum vivimus, desiimus cum interimus. Fortunam a fortuitis nomen habere dicunt, quasi deam quandam res humanas variis casibus et fortuitis inludentem; unde et caecam appellant, eo quod passim in quoslibet incurrens sine ullo examine meritorum, et
Abbreviated transcription (Latin):
lerent. Symulachroꝵ usus est exortꝰ
cũ ex desidio mortuoꝵ constituerent᷑
ymagines uł effigies tamquã in cȩ
lum receptis: ꝓ quib se in t̾ris demo¬
nes colendi supposuerunt. & sͥ sacͥ¬
ficari a deceptis & ꝑditis ꝑsuasert̃.
Symulachra autẽ a similitudine
nuncupata: eo qͦd manu artificis
ex lapide. alia ue materia eoꝵ uultꝰ
imitant᷑. in quoꝵ honorem fingunt᷑.
unde & falsa sunt. & notandum
qͦd latinꝰ sermo sit iulierneis Apud eos
enĩ: ydolum siuie symulachrũ ysmael
dicit᷑. Iudei dicunt: qͦd ysmael prinꝰ
sẏmulachrũ e luto fecerit. Gentiles
autẽ pͥmum ꝓmetheũ symulachra ho¬
minũ de luto finxisse ꝑhibent. ab eoq¬
natam ẽẽ artem symulachra & statuas.
fingendi: unde & poetȩ ab eo homines
pͥmũ factos ẽẽ confingunt figurate.
ꝓpt̃ effigies. Apd grecos. cycros. sub
quo pͥmũ in arce olyua orta est: & a¬
theniensiũ urbs ex mineruȩ appella¬

Expanded text:
lerent. Simulacrorum usus exortus est, lerent. Simulacrorum usus exortus est, cum ex desiderio mortuorum constituerentur imagines lum receptis, pro quibus se in terris daemones colendos supposuerunt, et sibi sacrificari a deceptis, et perditis persuaserunt. 6. Simulacra autem a similitudine nuncupata, eo quod manu artificis ex lapide aliave materia eorum vultus imitantur in quorum honorem finguntur.unde et falsa sunt. 7. 377 Et quod Latinus sermo sit in Hebraeis. Apud eos enim IDOLUM, sive SIMULACRUM selem dicitur. Judaei dicunt, quod Ismael primus simulacrum luto fecerit. 8. Gentiles autem primum Prometheum simulacra hominum de luto finxisse natam esse artem simulacra et statuas fingendi. Unde et poetae ab eo homines primum factos esse confingunt figurate propter effigies. Apud Graecos autem Cecrops sub quo primum in arce oliva orta est, et Atheniensium urbs ex Minervae appella
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓ unuiscuiꝰque uita uł meritis coli
apud suos ptꝰ mortẽ ceꝑunt: ut apd egyp¬
tum ysis. apd̃ cretam iouis. apd mauro ᷤ
iuba. apd latinos faunus. apd romanoᷤ
quiruiꝰ : eodemq mͦ apud athenas mi¬
nerua. apud samũ ⁊uno. apud pafos
uenꝰ. apud lempnos uulcanꝰ. apud na¬
xos liber. apd̾ delos appollo: in quorũ
etiã laudibꝰ accesserunt & poetȩ. & com¬
positis carminibꝰ in celũ eos sustuler̃t.
Nã quorumdã adinuentiones artium
cultu peꝑisse dicunt᷑: ut ab scolapio
medicina. a uulcano fabrica. Ab actibꝰ
autẽ uocant᷑. ut mercuriꝰ quod mer¬
cibus p̃est: liber alib̾tate. fuerunt
etiã & quida uiri fortes aut urbium
conditores. qͥbus mortuis. homines qͥ
eos dilexerunt symulachra finxert̃.
ut haberent aliquod ex ymaginũ
contẽplatione solaciũ. S paulatim
hunc errorem ꝑsuadentibꝰ demonibꝰ
ita in posteris irrepsisse: ut quos illz
ꝓ sola noĩs memoria honorauerunt.
successores deos existimarent atq co¬

Expanded text:
 uniuscuiusque vita vel meritis coli apud suos post mortem coeperunt, ut apud Aegyptum Isis, apud Cretam Iovis, apud Mauros Iuba, apud Latinos Faunus, apud Romanos Quirinus. Eodem quoque modo apud Athenas Minerva, apud Samum Iuno, apud Paphos Venus, apud Lemnos Vulcanus, apud Naxos Liber, apud Delos Apollo. In quorum etiam laudibus accesserunt et poetae, et conpositis carminibus in caelum eos sustulerunt. Nam quorundam et inventiones artium cultu peperisse dicuntur, ut Aesculapio medicina, Vulcano fabrica. Ab actibus autem vocantur, ut Mercurius, quod mercibus praeest; Liber a libertate. Fuerunt etiam et quidam viri fortes aut urbium conditores, quibus mortuis homines, qui eos dilexerunt, simulacra finxerunt, ut haberent aliquod ex imaginum contemplatione solacium; sed paulatim hunc errorem persuadentibus daemonibus ita in posteris inrepsisse, ut quos illi pro sola nominis memoria honoraverunt, successores deos existimarent atque co