comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
arcum
no iteligitus.
Arcũ ergo tende¬
re est: commina¬
tionem amplifi¬
care. uel differre.
Qui autem post
comminationem¬
percutit: quasi
inimicus arcum
tendit. Unde se¬
quitur. Tirma¬
uit dexteram su¬
Quando in serip¬
tura dexbera oĩ¬
ponitur: aliqͣn
doꝓtectio: ali¬
quando grauis
ꝑcussio designa¬
tur: eo quod dex¬
tera. naturali
habilitate. ad
ꝑcutiendum fit
promptior. Prius ergo deus
simstram auertit ne ꝓtegeret:
postea dexteram firmauit. utt
feriret. Quod autem dicitur
firmauit dexteram: graueni
indignationem ꝑcutientis ex¬
primit. Uel suꝑ ꝑcussos dex¬
teram firmat. quia plagam
quam semel iratus intulit: sa¬
nare amplius non disponit:
quod proprie ad ultimam cap¬
tiuitatem refertur. Unde con¬
uenienter adiungitur quasi
hostis: qui scilicet adinterni¬
tionem ꝑcutit non adcorrec¬
tionem. Non enim quasi hos¬
tis dexteram firmaret: si illo

Expanded text:
arcu io intelligitur. Arcum ergo tendere est comminationem amplificare vel differre; ui autem post comminationepercutit, quasi inimicus arcum tendit. Unde sequitur: Firmavit dexteram suQuando in Scriptura dextera ponitur, aliquando protectio, aliquando gravis percussio designtur, eo quod dextera naturali habilitate ad percutiendum sit promptior. Prius ergo Deus dexteram avertit, ne protegeret; postea dexteram firmavit, ut feriret. Quod autem dicitur, firmavit dexteram, gravem indignationem percutientis exprimit. Vel super percussos dexteram firmat, quia plagam, quam semel iratus intulit, sanare amplius non disponit; quod proprie ad ultimam captivitatem refertur. Unde convenienter adjungitur, quasi hostis, qui scilicet ad interniciem percutit, non ad correctionem. Non enim, quasi hostis dexteram firmaret, si illo
Abbreviated transcription (Latin):
quia nimirum dum caro no¬
stra. inmorte sueciditur:
omnia eius desideria. pari¬
der extinguntur. Sicut per
psalmistam dicitur. In illa
die peribunt omnes cogi¬
tationes eoꝵ. Et considera
quam conuenienter in fine
lamenti nouissima pena pec¬
catricis anime plangitur:
ut intelligamus ea mala qͦ
predicta sunt: quanta mi¬
seria consequatu e¬

Expanded text:
: quia nimirum dum caro no: quia nimirum dum caro nostra in morte succiditur, omnia ejus desideria pariter exstinguuntur, sicut per Psalmistam dicitur: In illa die peribunt omnes cogitationes eorum . Et considera quam convenienter in fine lamenti novissima poena peccatoris animae plangitur: ut intelligamus ea mala, quae praedicta sunt, quanta miseria consequatu
Abbreviated transcription (Latin):
effugeret: & relinqueret᷑.
quia cum mortis hora. suꝑ¬
uenerit: tunc quisq ad con¬
scientiam suam redire cõ¬
pellitur: ut ipsa comitante
ad excipiendam sententiã
iudicis: sine dilatione. ab
hac uita differatur. Sequit᷑.
Quos educaui et enutriui:
inimicus consumpsit eos.
Ne solam conscientie penã
peccatorib p̃parati putes
quos educaui inquit & enu¬
triui. inimicus consump¬
sit eos: quia nimirum uir¬
tus ꝙ pulchritudo morta¬
lium corpoꝵ quȩ hic ꝑ illi¬
cita desideria pascitur:
illic a tortorib angelis in
tormentis confumetur. Q ͤ
ideo consumi dicitur: non
redigat: s quia dolor usq ad
intima nature percurrens: ni¬
chil intactum relinquat. Uel
ꝑ educatos & enutritos. ip
enutriuntur ꝑ luxurram: et
quantomagis ea explendo per¬
scimus: tantomagis ad appe¬
titum inflaminamus. Nos
educatos et enutritos consu¬
mit inimicus: idest mors de
qua dicit apostolus. nouis
sima destruetur immica mors

Expanded text:
effugeret, et relinqueretur. effugeret, et relinqueretur. Quia cum mortis hora supervenerit, tunc quisque ad conscientiam suam redire compellitur, ut ipsa comitante ad excipiendam sententiam judicis sine dilatione ab hac vita transferatur. Sequitur: Quos educavi, et enutrivi, inimicus consumpsit eos. Ne solam conscientiae poenam peccatoribus praeparari putes: quos educavi, inquit, et enutrivi, inimicus consumpsit eos: quia nimirum virtus, et pulchritudo mortalium corporum, quae hic per illicita desideria pascitur, illic a tortoribus angelis in tormentis consumetur. Quae ideo consumi dicitur, non redigat, sed quia dolor usque ad intima naturae percurrens, nihil intactum relinquat. Vel per educatos, et enutritos, ipsenutriuntur per luxuriam: et quanto magis ea explendo pascimus, tanto magis ad appetitum inflammamus. Hos educatos, et enutritos consumit inimicus, id est, mors de qua dicit Apostolus: Novissime inimica destruetur mors
Abbreviated transcription (Latin):
Rec̃te gͦ de die furoris dici¬
dur. Non fuit qui effugeret
quod dicitur: effugeret con
tum est: conscientia mala.
S peccatores hic conscien¬
tã suam effugere possun.
dum exteriorib delectati¬
onib dedi mala quem in¬
trinsecus tolerant: interim
quodammodo obliuiori
tradunt. Mmus enim nc̃
spina conscientię eor pun¬
git: quando eam ut ita di¬
cam terrenȩ delectationis
fascia obuolutam contegit᷑.
bi autem conleientie torm̃¬
tum effugere non poterunt.
quia cum sensus carnis. in
monte foris clauditur. hor¬
ror preteritoꝵ maloꝵ intus
animo aꝑitur. Tunc infelix
anima licet sero compuncta
uellet iani ꝑ penitentiam
emendare. quod non potest
ꝑ conscientiam effugere:
S iusto dĩ iudicio. quȩ pͥ
tempora penitendi. indul¬
da sibi neglexit. iam non re¬
linquitur: quia semel in¬
reuocabili sententia emissa
amplius in hac uita adpe¬
nitentiam non differtur.
Recte gͦ dicitur. Non fuit
indie furoris domini qui

Expanded text:
Recte ergo de die furoris diciRecte ergo de die furoris dicitur: Non fuit qui effugeret,quod dicitur: Effugeret, scintum est conscientia mala. Sed peccatores hic conscientiam suam effugere possunt: dum exterioribus delectationibus dediti, mala, quae intrinsecus tolerant, interim quodammodo oblivioni tradunt. Minus enim nunc spina conscientiae cor pungit: quando eam ut ita dicam terrenae delectationis fascia obvolutam contegit. Ibi autem conscientiae tormentum effugere non potuerunt: quia cum sensus carnis in morte foris clauditur, horror praeteritorum malorum intus animo aperitur. Tunc infelix anima licet sero compuncta vellet jam per poenitentiam emendare, quod non potest per conscientiam effugere. Sed justo Dei judicio, quae prius tempora poenitenti indulta sibi neglexit, jam non relinquitur, quia semel irrevocabili sententia emissa, amplius in hac vita ad poenitentiam non differtur. Recte ergo dicitur. Non fuit in die furoris Domini qui
Abbreviated transcription (Latin):
ait. cogitabo pro peccato meo.
Quisquis autem hic maloꝵ
suoꝵ recordari noluerit: illic
ea ds intestimonium damp¬
nationis ante oculos mentis
eius uocabit.: quatenus ex
memoria eoꝵ. ibi terreatur
ad penam: qui hic salubri¬
ter noluit terreri ad peni¬
tentiam. Sicut diuina uox
ꝑeundem psalmistam loqͥ¬
tur dicens. Arguam te: et
statuam contra faciem tirã.
Cuius uocationis modus
adhuc demonstratur: cũ
dicitur. Quasi addiem sol¬
lempnem. Dies enim lollemp¬
nis est: dies quietis: dies uoca.¬
tionis: quando operari non
licet: si his quisq tunc cum
ergo est dies mortis. nisi di¬
es sollempnis: inqua iam am¬
plius non restat facultas
operandi: s quisq operum
suorum mercede & premio
incipit preteritoꝵ laborum
ꝑfrui. Sequitur. Et non fuit
indie furoris domini qui ef¬
fugeret: & relinqueretur
Dies furoris domini. finis
dam rationem compellit᷑.
qui prius in uita sua. qua¬
si in die misccłie benigne ad
penitentiam expectabatur.

Expanded text:
io loco idem ait: Cogitabo pro peccato meo . io loco idem ait: Cogitabo pro peccato meo . Quisquis autem hic malorum suorum recordari noluit, illic ea Deus in testimonium damnationis ante oculos mentis ejus vocabit, quatenus ex memoria eorum ibi terreatur ad poenam, qui hic salubriter noluit terreri ad poenitentiam. Sicut divina vox per eumdem Psalmistam loquitur, dicens: Arguam te, et statuam contra faciem tuam . Cujus vocationis modus adhuc demonstratur cum dicitur: Quasi ad diem solemnem. Dies enim solemnis, est dies quietis; dies vocationis quando operari non licet, sed iis quisque tunc cum ergo est dies mortis, nisi dies solemnis, in qua jam amplius non restat facultas operandi; sed quisque operum suorum mercede et praemio incipit praeteritorum laborum perfrui? Sequitur: Et non fuit in die furoris Domini qui effugeret, et relinqueretur. Dies furoris Domini, finis dam rationem compellitur: qui prius in vita sua quasi in die misericordiae benigne ad poenitentiam exspectabatur.
Abbreviated transcription (Latin):
qui bonis actib suis quedã
ꝓquib timeat mala ad¬
mixta cognoseit. Quando
gͥ homo circumspieit acti¬
ones suas: & ineis quedam
inuenit ubi confidat: que¬
dam uero ꝓ quib timeat.
terretur. quidem s non de
circuitu: quia inparte alte¬
ra. peccatrix conscientia
er memores sureatl string¬
tur: ex altera parte. infiducia
boni operis dilatatur. S dũ
peccatoris animum. ex omni
parte sua facta accusant: tẽ
quasi ineireuitu terretur: quia
hinc inde omnia formidanda
conspitiens. ꝑ solam angusti¬
am. intra semet ipsum coar¬
tatur. Hec etiam conuenien¬
ter inꝑsona peccatricis ani¬
me dicitur: quando de cor¬
pore exiens. undiq malorũ
suoꝵ memoria occurrente
turbatur. Unde & recte dic¬
tum est. Uocasti. Homo nãq
quamdiu in hac uita est: de¬
bet ante acta mala assidue
ad memoriam reuocare: ut
se ipse spontaneo terreat
ad penitentiam: sicut psal¬
mista de se testatur dicens.
peccatum meum coram me

Expanded text:
qui bonis actibus suis quaedam, qui bonis actibus suis quaedam, pro quibus timeat, mala admista cognoscit. Quando igitur homo circumspicit actiones suas, et in eis quaedam invenit ubi confidat, quaedam vero pro quibus timeat: terretur quidem, sed non de circuitu, quia in altare peccatrix conscientia ex memoria sui reatus stringitur; ex altera parte in fiducia boni operis dilatatur. Sed dum peccatoris animum ex omni parte facta sua accusant, tunc quasi in circuitu terretur; quia hinc inde omnia formidanda conspiciens, per solam angustiam intra semetipsum coarctatur. Hoc etiam convenienter in persona peccatricis animae dicitur quando de corpore exiens undique malorum suorum memoria occurrente turbatur. Unde et recte dictum est: Vocasti. Homo namque quandiu in hac vita est, debet ante acta mala assidue ad memoriam revocare, ut se ipse spontaneo terreat ad poenitentiam, sicut Psalmista de se testatur dicens: Peccatum meum coram co
Abbreviated transcription (Latin):
casti quasi addiem sollemp¬
nem. qui terrerent me de
cireuitu. Uita humana: qͣ si
citeutil quidam est. qui p̃t
excursum actionum tempora¬
lium. illuc tandem redit per
mortem: unde ꝑ diit ꝑ natiu¬
tatem. S in hoc cireuitu: fide¬
lis anima diem sollempnem
celebrat: quia ꝑ internum
gaudium. in amore eternoꝵ
figitur: ab omini foris illicita
occupatione feriatur. Cum
uero animus ante acta mala
ad memoriam reuocat: et
ex eoꝵ consideratio ampliꝰ
ꝑ compunctionem accendi¬
tur: quasi de circuitu cele¬
braturi ad sollempnitatem
inuitantut. Sicut ꝑ psalmi¬
stam dieitur. Reliquie co¬
gitationum diem festum a¬
gent tibi. S quia peccatoris
mentem. ante punctionis ar¬
dorem: preteritoꝵ malorũ
recordatio quodam sui reatꝰ
derrore concutit: recte istos
de ctrcuitu: & ad sollempni¬
tatem pariter. & ad terrorẽ
uocatos dicit. Sciendum ta¬
men est: quod aliter ille ter¬
retur. qui nil boni egisse
se memunt: atq aliter ille

Expanded text:
casti quasi ad diem solemcasti quasi ad diem solemnem, qui terrerent me de circuitu. Vita humana quasi circuitus quidam est, quae post excursum actionum temporalium, illuc tandem redit per mortem, unde prodiit per nativitatem. Sed in hoc circuitu fidelis anima diem solemnem celebrat; quia, dum per internum gaudium in amore aeternorum figitur, ab omni foris illicita occupatione feriatur. Cum vero animus anteacta mala ad memoriam revocat, et ex eorum consideratione amplius per compunctionem accenditur, quasi de circuitu celebraturi ad solemnitatem invitantur. Sicut per Psalmistam dicitur: Reliquiae cogitationum diem festum agent tibi . Sed quia peccatoris mentem ante compunctionis ardorem praeteritorum malorum recordatio quodam sui reatus terrore concutit, recte istos de circuitu, et ad solemnitatem pariter, et ad terrorem vocatos dicit. Sciendum tamen est quod aliter ille terretur qui nihil boni egisse se meminit, atque aliter ille
Abbreviated transcription (Latin):
sumit: & secum ad ꝑditione̾
trahet. Potest etiam de paga¬
nis & hereticis siue quib liboe
infidelib dici precipue. in
dempore antixꝑi: quem dia¬
bolus undiq in membris
suis. ad ꝑsecutionem fideli¬
um laxabitur. qui dies ideo
sollempnis dicitur: quia tc
iniqui de oppressione bono¬
rum letabuntur: quia non
est qui effugiat & relinqua¬
tur: dum alios inueritate
ꝑsistentes: corꝑaliter pum¬
untur: alios autem sibi con¬
sentientes spiritaliter occi¬
dunt. Unde sequitur. Quos
educaui & enutrini: inimi¬
ous consumpsit eos: quia mi¬
mirum multi. tunc ad infi¬
delitatem corruunt : qui di
sciplina inecclefia educati
& doctrina enutriti fuert̃.
łducaui inquit & enutrrui.
nosolum nutriui: quia for¬
des etiam pondus tribulati¬
onis opprimit. Immicus
consumpsit bonos quidem
ꝑsequendo affligere inimi¬
cus potest. consumere aut̃
non potest: qui autem tri¬
bulatione superatur: ille
ab inimico consumitur. Uo¬

Expanded text:
sumet et secum ad perditionem sumet et secum ad perditionem trahet. Potest etiam de paganis et haereticis, sive quibuslibet infidelibus dici, praecipue in tempore Antichristi, quando diabolus undique in membris suis ad persecutionem fidelium laxabitur. Qui dies ideo solemnis dicitur, quia tunc iniqui de oppressione bonorum laetabuntur; quia non est qui effugiat et relinquatur, dum alios in veritate persistentes corporaliter puniunt, alios autem sibi consentientes spiritualiter occidunt. Unde sequitur: Quos educavi, et nutrivi, inimicus consumpsit; quia nimirum multi tunc ad infidelitatem corruent, qui in disciplina Ecclesiae educati, et doctrina enutriti fuerunt. Educavi, inquit, et enutrivi, non solum nutrivi, quia fortes etiam, quos pondus tribulationis oppressit, inimicus consumpsit. Bonos quidem persequendo affligere inimicus potest, consumere autem non potest; qui autem tribulatione superatur, ille ab inimico consumitur. Vo
Abbreviated transcription (Latin):
leuit. Uocasti¬
quasi ad diem
sollempnem.
qui terrerent
me de cireuitu. Pocest non
inconuenienter in hoc loco
tempus extermi examinis de¬
signari: que dies uel ideo sol¬
lempnis diettur: quia tunc
gaudia iustoꝵ inchoant: si
ue tunc omnia inmedium
discutienda deducentur.
Quod nimirum tempus.
ita nemo sine derrore. ex pec¬
tat. sicut nemo est. cui sine
culpa p̃sentis uite cursum
transire contingat. ł lectigͦ
dum se ꝓ presentis miseria¬
in lanientis affitiunt. etiam
mala que restant ante ocu¬
los mentis adducunt: & sol¬
licite futuros terrores con¬
siderando. ut ibi iudicium
euadant. hic se uidieant:
sonsiderant seuissimos ex¬
actores demones ad quoꝵ
presentiam etiam electi ter¬
rebuntur: qui undiq artabt̃
iudicandos: ita ut nemo lo¬
cum euadendi habeat. nisi
miscdia iudicis. districtio¬
nem temperaret ultionis.
Quando multos. qui hie in
diseiplina eecle eclueati: &e
doctrina ueritatis enutriti.
inter filios cłi. computandi
udebantur: immicus con¬

Expanded text:
levit. Vocastquasi ad diem solemnem: qui terrerent me de circuitu. ALLEG. Potest non inconvenienter in hoc loco tempus extremi examinis designari: quae dies vel ideo solemnis dicitur, quia tunc gaudia justorum inchoabunt, sive quia tunc omnia in medium discutienda deducentur. Quod nimirum tempus ita nemo sine terrore exspectat, sicut nemo est, cui sine culpa praesentis vitae cursum transire contingat. Electi vero dum se pro praesentis vitae miseria lamentis afficiunt, etiam mala quae restant ante oculos mentis adducunt, et sollicite futuros terrores considerando, ut ibi judicium evadant, hic se judicant. Considerant saevissimos exactores daemones, ad quorum praesentiam etiam electi terrebuntur: qui undique arctabunt judicandos, ita ut nemo locum evadendi habeat, nisi misericordia judicis districtionem temperaret ultionis. Quando multos, qui hic in disciplina Ecclesiae educati, et doctrina veritatis enutriti inter filios Dei computandi videbantur, inimicus con
Abbreviated transcription (Latin):
mores mala colloquia cor¬
rumpunt : & dognata here¬
dicoꝵ in quib fidei castitatẽ
uiolare preualent: post mo¬
dum etiam bonoꝵ operum
integritatem subuertunt. Iu¬
uenes ingladio cadunt: cũ
hii quoꝵ constantia aduer¬
sis superari non potuit: do¬
lis uerboꝵ succisi adinfide¬
litatem corruunt. Uel si aliã
distinctionem sequimur.
uirgines interra iacent: qͣn¬
do hii mente terrems desi¬
deriis inhiant: qui foris ꝑ
exibitionem oꝑis castitatẽ
simulant intentionis. ꝑiu
uenes etiam suꝑbos & de.
suis uirib presumentes. in¬
delligere possumus: quia
uita hominis. inhac preci¬
pue etate & calore & robore

Expanded text:
mores mala colloquia cormores mala colloquia corrumpunt , et dogmata haereticorum, in quibus fidei castitatem violare praevalent, postmodum etiam bonorum operum integritatem subvertunt? Juvenes in gladio cadunt, cum ii quorum constantia adversis superari non potuit, dolis verborum succisi ad infidelitatem corruunt. Vel si alteram distinctionem sequimur, virgines in terra jacent, quando ii mente terrenis desideriis inhiant, qui foris per exhibitionem operis castitatem simulant intentionis. Per juvenes etiam, superbos, et de suis viribus praesumentes intelligere possumus, quia vita homini in hac praecipue aetat
Abbreviated transcription (Latin):
qui interra iacent: quã ma¬
quiescunt: & cum euigllan᷑
nichil diuitiarum in mani¬
b suis inueniunt. Quieqͥd
enim temporaliter amatur
quasi sompnium est: & eua¬
nescit cum homo immorte
euigilare ceꝑit. Interra in¬
quid foris iacuerunt. Qd
ꝑ terram furoris. nisi hunc
mundum accipere debemꝰ.
inquo genus humanum
propter primi parentis
uindictam de parady si fe¬
licitate eiectum. & exilio dãp¬
natum est. Quanta gͦ uesa¬
nia: inhac peregrinatione
homo requiem querat: ubi
se inira diuine ultionis
proiectum esse ñ dubitat:
Sequitur. Uirginel mee &e iu¬
uenes mei ingladio ceciderũt.
ꝑgladium in hoc loco doc̃tri¬
na hereticoꝵ signatur: de quib
in psalmo dicitur. Lingua eoꝵ
gladius acutis: quia dum ali¬
quos abimitate catholice.
fidei. ad suoserrores ꝑtra¬
hunt: quasi membra acor
nes sunt: qui integritatem
sis ingruentib non cedunt.
Quid est quod uirgines. in
gladio cadere dicuntur: nͥ
quia testante apło bonos

Expanded text:
qui in terra jacent! quam maqui in terra jacent! quam maquiescunt, et cum evigilant, nihil divitiarum in manibus suis inveniunt! Quidquid enim temporaliter amatur, quasi somnium est, et evanescit, cum homo in morte evigilare coeperit. In terra, inquit, furoris jacuerunt. Quid per terram furoris, nisi hunc mundum accipere debemus: in quo genus humanum propter primi reatus vindictam, de paradisi felicitate ejectum, et exsilio damnatum est? Quanta ergo vesania, ut in hac peregrinatione homo requiem quaerat, quo se in ira divinae ultionis projectum esse non dubitat? Sequitur: Virgines meae, et juvenes mei in gladio ceciderunt. Per gladium in hoc loco doctrina haereticorum signatur, de quibus in psalmo dicitur: Lingua eorum gladius aculus ; quia dum aliquos ab unitate catholicae fidei ad suos errores pertrahunt, quasi membra a cornes sunt, quia integritatem sis ingruentibus non cedunt. Quid est ergo quod virgines in gladio cadere dicuntur, nisi quia, testante Apostolo, bonos
Abbreviated transcription (Latin):
nostram calamitatem aseri¬
bimus. de nostra miseria
tecum causam inimus: quia
plagam quam hostis sementis
furor intulit: ira tua nrĩs pͥus
peccatis ꝓuocata dictauit.
Inter fecisti eos qui ingladio
ceciderunt: ꝑ cussisti eos qui
interra iacuerunt. nec mi¬
sereris. ut cum tot iam pe¬
risse uideas: abhis saltem
qui suꝑstites ad huc sunt:
flagellum tue indignationiᷤᷤ
auertas. Queso domine obse¬
cro domine milerere: ut exiti¬
um quod te irascente incidimꝰ.
te inserante euadamus. Iacu¬
erunt interra puer &e senex.
Sieut populus. sic & sacerdos
in terra iaeuerunt: interrenis
desideriis quieuerunt. Nec
solum quieuerunt quod sig
nificatum est. cum dictum
est. sederunt interra: conti¬
cuerunt senes. s & dormiert̃
quia iacuerunt: ut iam seip¬
ios nesciant: & omni ratione
sopita unde uenerunt. non
considerent: aut quo tendãt.
Quib ꝑ paulum dicitur.
Surge qui dormis exurge
a mortius: & illuminabit te

Expanded text:
nostram calamitatem ascrinostram calamitatem ascribimus: de nostra miseria tecum cansam inimus. Quia plagam, quam hostis saevientis furor intulit, ira tua nostris prius peccatis provocata, dictavit. Interfecisti eos, qui in gladio ceciderunt: percussisti eos, qui in terra jacuerunt: nec misereris, ut cum tot jam periisse videas, ab iis saltem, qui superstites adhuc sunt, flagellum tuae indignationis avertas. Quaeso, Domine, obsecro, Domine, miserere: ut exitium, quod te irascente incidimus, te miserante, evadamus. Jacuerunt in terra puer, et senes. ALLEG. Sicut populus, sic et sacerdotes. In terra jacuerunt, in terrenis desideriis quieverunt. Nec solum quieverunt quod superius significatum est, cum dictum est: sederunt in terra, conticuerunt senes, sed et dormierunt: quia jacuerunt, ut jam se ipsos nesciant: et omni ratione sopita unde venerint, non considerent, aut quo tendant. Quibus per Paulum dicitur: Surge, qui dormis: et exsurge a mortuis, et illuminabi te
Abbreviated transcription (Latin):
es. Uel sic di¬
stinguendũ
est. puer &e
senex inter¬
ra iacuerunt.
uirgines &
iuuenes. in
gladio ceci¬
derunt. siue
ita. puer et
senex. & uir¬
gines. inter¬
ra iacuerunt.
& iuuenes in
gladio ceci¬
derunt: qͦd
ꝓpterea for¬
tassis magis
congruit:
in bello gladio perimi non
solent. s indireptionem. &e
depredationem abduci: nisi
ex hoc ipso atrocitas hostium
designetur: qui nec uirginib
parcerent. Dicit gͦ populum
bellatoꝵ cum regib &e princi¬
pib gładio corruisse: reliqu̾a
multitudinem diuersi sexꝰ
&e etatis. incaptiuitate dis¬
tractam. Puer inquit senes
& uirgines. In firma etas. in¬
firmus sexus. Interra iacue¬
runt. sine misccłia: sine hu¬
manitate abiecti. In terra
furoris. Non solum interra.
quod ad penam sufficere pos¬
set eiusmodi. s interra furo¬
ris. uel interra sua. quã do¬
minus in furore suo uastari
& depopulari permisit. Sed
interra aliena: ad quam fu¬
ror domini eos expulie. Se
es. Quasi dicat. Tibi domino

Expanded text:
AL. Vel sic distinguendum est: Puer et senex in terra jacuerunt, virgines et juvenes in gladio ceciderunt. Sive ita: Puer, et senex, et virgines in terra jacuerunt, et juvenes in gladio ceciderunt. Quod propterea fortassis magis congruit: quia virgines in bello gladio perimi non solent, sed in direptionem, et depraedationem adduci, nisi ex hoc ipso atrocitas hostium designetur, qui nec virginibus parcerent. Dicit ergo populum bellatorem cum regibus et principibus gladio corruisse, reliquam multitudinem diversi sexus et aetatis in captivitate distractam. Puer, inquit, et senex, et virgines: infirma aetas, infirmus sexus, in terra jacuerunt, sine misericordia, sine humanitate abjecti, in terra furoris. Non solum in terra, quod ad poenam sufficere posset ejusmodi, sed in terra furoris. Vel in terra sua, quam Dominus in furore suo vastari, et depopulari permisit: vel in terra aliena, ad quam furor Domini eos expulit. Seqes . Quasi dicat: Tibi, Domine,
Abbreviated transcription (Latin):
nis causam semper scire
non potest: periculũ semꝑ
timere debet: propter qͦd
recte ex uoce trepidantiũ
subuingitur. Nec misere¬
ris. Que nimirum senten¬
tia timoris est: non asser¬
tionis. Quia enim cito a
temptatione non libetat.
ides temptatus flagllurn
suum ire & non miscđie esse pu¬
tat: quod tamen desperantis
non est. s timentis ut diximꝰ.
ocasti
quasi ad
diem sol

Expanded text:
nis causam semper scire nis causam semper scire non potest, periculum semper timere debet, propter quod recte ex voce trepidantium subjungitur: Nec misereris. Quae nimirum sententia timoris est, non assertionis. Quia enim cito a tentatione non liberat, ideo tentatus flagellum suum irae, et non misericordiae esse putat; quod tamen desperantis non est, sed timentis, ut diximus. Vocasti quasi ad diem sol
Abbreviated transcription (Latin):
nem nil appetit aut discer¬
nit: onmnis mox fortitudo eiꝰ
carnis emollescit. Neq prete¬
reundum est: quod eum senes
interra sedent. uirgines capita
sua cinere spargunt: cum se¬
nes eilicio induuntur: uirgi¬
nes capita sua abitiunt: cũ
senes interra iacent: uirgines
in gladio cadunt: quia ꝓfec¬
to scđm corruptionem affectu¬
um. ereicit corruptio cogitati¬
onum. Sequitur. Inter fecisti
in die furoris: ꝑ cussisti nec mi¬
sertus es. Quaslam uirtutes
ds aliquando in animo per
temptationem ꝑimi: quas¬
dam uulnerari ꝑmittit: ut
dum temptatus aliqua ad¬
huc bona. se retinuisse uidce
prorsus in desperationem ñ
c̃orruat: dum uero quedã
se ꝑ didisse aspicit : de suis
non presumat: & tanto ueriꝰ
id quod amisit recuꝑet: qͣn¬
to subtilius suo dampno e¬
doctus idipsum quod reti¬
nuit ex se non esse iam uidoe
S quia multi non adcorrep¬
tionem. s ad subuersionem
temptari ꝑmittuntur: iccir¬
co homo qui sue temptatio¬

Expanded text:
nem nihil appetit aut discernem nihil appetit aut discernit, omnis mox fortitudo ejus carnis emollescit. Neque hoc praetereundum est quod cum senes in terra sedent, virgines capita sua cinere spargunt; cum senes cilicio induuntur, virgines capita in terram abjiciunt, cum senes in terra jacent, virgines in gladio cadunt; quia profecto secundum corruptionem affectuum crescit corruptio cogitationum. Sequitur: Interfecisti in die furoris, percussisti, nec misereris. Quasdam virtutes Deus aliquando in animo per tentationem perimi, quasdam vulnerari permittit, ut dum tentatus aliqua adhuc bona se retinuisse videt, prorsus in desperationem non corruat; dum vero quaedam se perdidisse aspicit, de suis viribus non praesumat; et tanto verius id, quod amisit, recuperet, quanto subtilius suo damno edoctus, idipsum, quod retinuit, ex se non esse jam videt. Sed quia multi non ad correptionem, sed ad subversionem tentari permittuntur, idcirco homo, qui suae tentatio
Abbreviated transcription (Latin):
senfum. sed etiam scdm̃ iudiciũ
& appetitum sibi ad delectatio¬
nem substernit: & ibi se putat
requiescere ubi proiecta est. ua¬
pulare. Sequitur. uirgines mee
& iuuenes mei ingladio ceci¬
derunt. ꝑ uirgines castas co
enter possumus. Quia enim
etas iuuentutis. ampliori ro¬
bore uiget: quid aliud forti¬
tudo bene agendi & ꝑseueran¬
di constantia: quam quidam
iuuenes sunt in animo ratio¬
nali: Quia & adinchoandũ
opus prompte sunt: & in
cepto opere sine defectu ꝑ¬
sistunt. Recte gͦ prius senes
interra iacuisse dicuntur: ac
Deide uirgines & iuuenes in
gladio cecidisse memorantut.
quia ex quo iudicium men¬
tis & appetitus. terrena de¬
Lectatione corrumpuntur.
suꝑueniens temptatio facile
ꝙ bonarum cogitationum
integritatem uiolat: & for¬
titudinem atq constantiã
animi subneruat. Quia enĩ
ut sep e dictum est. cogitati¬
ex infecta radice. rami ama¬
ritudinem trahunt. Cumq
carnalis animus extra car¬

Expanded text:
sensum, sed etiam secundum judicium, sensum, sed etiam secundum judicium, et appetitum sibi ad delectationem substernit, et ibi se putat requiescere, ubi projecta est vapulare. Sequitur: Virgines meae, et juvenes mei in gladio ceciderunt. Per virgines, castas cogenter possumus. Quia enim aetas juventutis ampliori robore viget, quid aliud fortitudo bene agendi et perseverandi constantia, quam quidam juvenes sunt in animo rationali? quia et ad inchoandum opus prompti sunt, et in coepto opere sine defectu persistunt. Recte ergo prius senes in terra jacuisse dicuntur, ac deinde virgines et juvenes in gladio cecidisse memorantur; quia ex quo judicium mentis et appetitus terrena delectatione corrumpitur, superveniens tentatio facile et bonarum cogitationum integritatem violat, et fortitudinem atque constantiam animi subnervat. Quia enim, ut saepe dictum est, cogitatiex infecta radice rami amaritudinem trahunt. Cumque carnalis animus extra car
Abbreviated transcription (Latin):
hii qui hereticorum er toub
sub uertuntur. constat quia
nequaquam a cognitione ue¬
ritatis caderent: nisi prius
alta de se sapuissent. Inter
fecit eos quiꝑ infidelitatem
corruerunt: ꝑ eussit eos qͥ
in lapsu ꝑeuntium ꝑ compas¬
sionem caritatis uulnerati
sunt. Non miseretur: quia
dum lapsos non erigit: eti¬
am dolorem stantium con
est caro nr̃a mortalis: que ante
peccatum prim hominis uir¬
tutum germina protulit: pꝰt¬
ea autem ex maledictionis sen¬
dentia spinas & tribulos uiti¬
orum germinare cepit. Par¬
tuilus autem sensus carnis.
quia quantum inse est. semꝑ
puerilia quedam & uana ap¬
petit. Sicut autem ꝑ paruulũ
sensum carnis accipimus : ita
ꝑ senes iudicium & appeti¬
tum mentis intelligere non
inconuenienter possumus: qa
& in discernendo mens de¬
bet ẽe matura: & in appeten¬
do non demeraria. Paruulꝰ
gͦ cum senib interra furoris
iacet: quando id etiam nr̃e
corruptionis. quod uindicta
preuaricationis intulit: car¬
mli meil non lolimn sedimn

Expanded text:
ii qui haereticorum erroribus subvertuntur, constat quod nequaquam a cognitione veritatis caderent, nisi prius alta de se sapuissent. Sequitfecit eos, qui per infidelitatem corruerunt; percussit eos, qui in lapsu pereuntium per passionem charitatis vulnerati sunt. Non miseretur, quia dum lapsos non erigit, etiam dolorem stantium non est caro nostra mortalis, quae ante peccatum primi hominis virtutum germina protulit; postea autem ex maledictionis sententia spinas et tribulos vitiorum germinare coepit Parvulus autem est sensus carnis, quia, quantum in se est, semper puerilia quaedam et vana appetit. Sicut autem per parvulum sensum carnis accipimus, ita per senes judicium et appetitum mentis intelligere non inconvenienter possumus; quia et in discernendo mens esse debet matura, et in appetendo non temeraria. Parvulus ergo cum senibus in terra furoris jacet, quando id etiam nostrae corruptionis, quod vindicta praevaricationis intulit; carnalis mens non solum secundum
Abbreviated transcription (Latin):
petitum carnis sequit᷑. tunc
nmirum comu. id est forti¬
tudo hostium nr̃oꝵ exaltat᷑.
hec ds̃ facere dicitur. quia
uisto iudicio. fieri ꝑmittit.
ut dum aduersarius in cul¬
pa nr̃a. nil nͥ ꝑmissus potu¬
isse cognoscitur. etram in pe¬
na non timeatur. Tantoꝙ
humilius mens humana
iusticie di se inflagello su¬
biciat: quanto certius exꝑim̃¬
to didicit: quod ipse prius
ꝑ pacientiam diu culpam
tolerauit. Ualdẽ emĩ in afflict
alleuiat: si nec in sua pena eqͥ¬
tati iudicis contradicat. Cla

Expanded text:
petitum carnis sequitur; tunc petitum carnis sequitur; tunc nimirum cornu id est fortitudo hostium nostrorum exaltatur. Haec Deus facere dicitur; quia justo judicio fieri permittit, ut dum adversarius in culpa nostra nil nisi permissus potuisse cognoscitur, etiam in poena non timeatur. Tantoque humilius mens humana justitia Dei se in flagella subjiciat, quanto certius experimento didicit, quod per se prius per patientiam diu culpam toleravit. Valde enim in afflicto allevat, si nec in sua poena aequitati
Abbreviated transcription (Latin):
struxit & non peꝑeit. Qͥd est
destruere. nͥ ea que homo ad
fert: ⁊ simul ꝑ sub sequentẽ
tribulationem reatum punit.
Sequitur. Letificauit suꝑ te
inimicum tuum. Singula¬
ris mimicus nr̃ diabolus
est: quicontia nos letntietoꝰ
quando inhis que nobis foris
ad herent potestas ei concedit᷑.
sum uero etiam in nosmet ip¬
sos seuire ꝑmittitur: tunc ni¬
mirum supra nos letificatur.
Sicut in beato iob factum le¬
gimus: euiis prius substantiã
perdidit: pꝰt modum carnẽ ꝑ¬
cussit. Uel tunc supra letifica¬
ti dicitur inimicus: quando
nobis ꝑ consensum iniquita¬
tis dominat᷑. Sequitur. Exal¬
tauit cornu hostium nostroꝵ
Quid rectius ꝑ hostes amme
quam desideria carms acci¬
pimus: quem assidius temp¬
tamentis eam impugnant:
Quos uidelicet hostes tunc
nobis quasi tributarios faci¬
mus: quando motũ carnis ab
nutum rationis temꝑamus.
sum uͦ affectus peccati. inno¬
bis dominari uicipit. & mens
non udicium rationis s ap¬

Expanded text:
struxit, et non pepercit. Quid est struxit, et non pepercit. Quid est destruere, nisi ea quae homo ad fert, et simul per subsequentem tribulationem reatum punit. Sequitur: Laetificavit super te inimicum tuum. Singularis inimicus noster diabolus est, qui contra nos laetificatur, quando in iis quae foris nobis adhaerent potestas ei conceditur. Cum vero etiam in nosmetipsos saevire permittitur, tunc nimirum supra nos laetificatur. Sicut in beato Job factum legimus, cujus prius substantiam perdidit, postmodum carnem percussit. Vel tunc supra nos laetificari dicitur inimicus, quando nobis per consensum iniquitatis dominatur. Sequitur: Exaltavit cornu hostium tuorum. Quid rectius per hostes animae, quam desideria carnis accipimus, quae assiduis tentamentis eam impugnant? Quos videlicet hostes tunc nobis quasi tributarios facimus, quando motum carnis ad nutum rationis temperamus. Cum vero affectus peccati in nobis dominari incipit, et mens, non judicium rationis, sed ap
Abbreviated transcription (Latin):
comedas. Minatus fuerat. Qua¬
cumq die comederis ex eo morie¬
ris. Noluit homo implere p̃cep¬
tionem: ⁊ impleuit commina¬
tionem dicens. Adhuc cotidie
ao illicita & uetita inhiantib
d̾s dicit. ne tangas. ne gusta¬
ueris: quacumq die comede¬
ris ex eo: morier is. Ego statui.
ego precepi. ut omne ilbettĩi
affectum. sua pena sequatur.
comminatio antea uitari po¬
test: preceptum autẽ meum
cessari non potest. Adieb an¬
tiquis hoc precepi: a dieb an¬
tiquis hoc uerum ẽe ostendi.
Propter hoc primus ho mor¬
tuus est: ꝓpter hoc mundus
ꝑ aquam diluuii deletus est.
Neq inte sententia mutari po¬
terit: quem ab exordio mun¬
oi usq ad hoc tempꝰ ininuta¬
bilis semꝑ ꝑmansit. Recte gͦ
afflicto dicitur. compleuit
sermonem suum quẽ precepe¬
rat a dieb antiqͥs. ut eo paci¬
entius iusticiam dĩ in sua tri¬
bulatione toleret: quo abmi¬
tio mundi hanc in peccatorib
exerceri uidet. Sequitur. de¬

Expanded text:
comedas; minatus fuerat: Quacomedas; minatus fuerat: Quacunque die comederis ex eo, morieris. Noluit homo implere praeceptionem, et implevit Deus comminationem. Adhuc quotidie ad illicita, et vetita inhiantibus Deus dicit: Ne tetigeris, ne gustaveris, quacunque die comederis ex eo, morieris. Ego statui, ego praecepi, ut omnem illicitum affectum sua poena sequatur, comminatio mea vitari potest; praeceptum autem meum cassari non potest. A diebus antiquis hoc praecepi, a diebus antiquis verum esse ostendi. Propter hoc primus homo mortuus est, propter hoc mundus per aquam diluvii deletus est. Neque in te sententia mutari poterit, quae ab exordio mundi usque ad hoc tempus immutabilis semper permansit. Recte ergo afflictio dicitur, complevit sermonem quem praeceperat a diebus antiquis, ut eo patientius justitiam Dei in sua tribulatione toleret, quo ab initio mundi hanc in peccatoribus exerceri videt. Sequitur: De
Abbreviated transcription (Latin):
cornu tune̾ nimirum exaltari
dicitur: quando multis fidẽ
deserentib & ad consortium
eoꝵ transcuntib fideliũ ppłs
minor numero inuenit᷑. fecit
quȩ ꝑuerse diligit: quia ex
hoc ipso ad amorem dĩ redire
compellitur. quo sibi aduer¬
sari comspicit ea. quoꝵ de¬
siderio abamore d̾i traheba¬
tur. hinc est quod peccatrici
anime ininiquitatib suis
afflicte. hoc pͥmum in hoo
loco. ad consolationem ad¬
ducitur: quod scilicet afflio¬
tio eius d̾i nutu dispensata¬
sit: quatinus & eum timeat.
cuius flagella sustinet: & de
lationem uidet. fecit dominꝰ
que cogitauit. Ac si diceretur.
Quia noluisti tu facere quod
precepit: ipse fecit quot co¬
gitauit. & quia tu contemp¬
sisti complere sermone illiꝰ.
quem tͥ de tua salute prece¬
p̾erat: ipse compleuit sermo¬
nem illius quẽ tibi de tua
tribulatione minatus erat.
Uidede quod inpͥmo homine
gestum lit. ꝓp reepetat ci dõ De
ligno scientie boni & mali ne

Expanded text:
cornu tunc nimirum exaltari cornu tunc nimirum exaltari dicitur, quando, multis fidem deserentibus et ad consortium eorum transeuntibus, fidelium populus minor numero invenitur. Fecitquae perverse diligit, quia ex hoc ipso ad amorem Dei redire compellitur, quo sibi adversari conspicit ea quorum desiderio ab amore Dei trahebatur. Hinc est quod peccatrici animae in iniquitatibus suis afflictae, hoc primum in hoc loco ad consolationem adducitur, quod scilicet afflictio ejus Dei nutu dispensata, quatenus et eum timeat, cujus flagella sustinet, et delationem videt. Fecit Dominus, quae cogitavit. Ac si diceretur: Quia tu noluisti facere quod praecepit, ipse fecit quod cogitavit. Et quia tu contempsisti complere sermonem illius quem tibi de tua salute praeceperat, ipse complevit sermonem suum quem tibi de tui tribulatione minatus erat. Videte quid in primo homine gestum sit. Praeceperat ei Dominus: De ligno scientiae boni et mali ne
Abbreviated transcription (Latin):
est. s adhuc ex magna parte
occulta. Que cotidie inm̃tib
fidelium completur: q̃n ipsi
hereticoꝵ questionib exercita¬
ti at more uirtutum studia
succrescunt: & ad altiorẽ di¬
uinoꝵ eloquioꝵ intelligentiã
ꝓfitiunt. Sic nimirum mali
etiam tunc diuine uoluptati
seruiunt: quando ei contraire
intuntur: quia sic ꝑ eos dispo¬
sitionem suam complet. qua¬
tinus eoꝵ errorib &e repbos
illaqueari permittat. & bo¬
nos exerceat. Sequitur. Des¬
truxit & non pepereit. Destru¬
it quando ab ecclesie unitate
quosdam per infidelitatem
precidi patitur. Non parcit.
quia cos etiam qui ꝑsistunt
les in sectatur. Sicut inapoca¬
lipsi legimus: de dracone qui
mulierem ꝑ sequitur. Iste aut̃
inimicus. tunc supͣ scãm ȩc¬
clesiam letifieatur.: quando
de illa ctiam acepit. ꝑ quos
etiam affligit. Sequitur. Exal¬
tauit cornu hostium suoꝵ. ho¬
stes ȩccłe heretiei sunt: qui con¬
tra eam expugnandam coti¬
die aciem ꝓducunt. Quorum

Expanded text:
est; sed adhuc ex magna parte est; sed adhuc ex magna parte occulta. Quae quotidie in mentibus fidelium completur, quando ipsi, haereticorum quaestionibus exercitati, ad majora virtutum studia succrescunt, et ad altiorem divinorum eloquiorum intelligentiam proficiunt. Sic nimirum mali etiam tunc divinae voluntati serviunt, quando ei contraire nituntur, quia sic per eos dispositionem suam complet, quatenus eorum erroribus et reprobos illaqueari permittat et bonos exerceat. Sequitur: Destruxit, et non pepercit. Quando ab Ecclesiae unitate quosdam per infidelitatem praecidi patitur; non parcit, quia eos etiam, qui persistunt les insectatur, sicut in Apocalypsi legimus de dracone, qui mulierem persequitur . Iste autem inimicus tunc supra sanctam Ecclesiam laetificatur, quando de illa etiam accipit per quos eam affligit. Sequitur: Exaltavit cornu hostium tuorum. Hostes Ecclesiae haeretici sunt, qui contra eam expugnandam quotidie aciem producunt. Quorum
Abbreviated transcription (Latin):
buerunt: unde sequitur.
destruxit & non pepereit.
Hec propriȩ ad ultimam cap¬
tuitatem referuntur. Et
letificauit suꝑ te inimicũ
tuum. Quanto maior oppͥ¬
mentis letitia: tanto graui¬
or oppressoꝵ miseria: s
tamen facile immici arro¬
gantia contempnitur. si po¬
testas eius non sibi s deo
tribuatur. Et notandum
nos namq non tam̃ supra
nos. inimicus letificntur.
quando nocere quidem ꝑ¬
mutitur. s non opprime¬
re. Supra nos autem letifi¬
catur. quando non solum
Exaltauit cornu hostiũ suo¬
rum. Incornu fortitudo: &
potestas significatur: per
hostes chaldei. siue roma¬
ni intelliguntur. fec̃ dñs.
dominus que cogitauit.
quia dlum islicuosdlam de
ecclesia ad suos errores ꝑtra-¬
hunt: alii in fide & agnitione
u̾itatis ꝓbatiores fiunt. Unde
sequitur. Compleuit sermonẽ
suum quem preceꝑat a dieb
antiquis. Sermo namq dei
que adieb antiquis preceꝑat
sacra scriptura intelligitur.
que iam olim mundo edita

Expanded text:
buerunt. Unde sequitur: buerunt. Unde sequitur: Destruxit, et non pepercit. Haec proprie ad ultimam captivitatem referuntur. Et laetificavit super te inimicum tuum. Quanto major opprimentis laetitia, tanto gravior oppressorum est miseria. Sed tamen facile inimici arrogantia contemnitur, si potestas ejus non ipsi, sed Deo tribuatur. Et notandum nos namque, non tamen supra nos inimicus laetificatur, quando nocere quidem permittitur, sed non opprimere; supra nos autem laetificatur, quando non solum Exaltavit cornu hostium tuorum. In cornu fortitudo, et potestas significatur; per hostes, Chaldaei, sive Romani intelliguntur. Fecit DominDominus quae cogitavit, quia dum ipsi quosdam de Ecclesia ad suos errores pertrahunt, alii in fide, et agnitione veritatis probatiores fiunt. Unde sequitur: Complevit sermonem suum, quem praeceperat a diebus antiquis. Sermo namque Dei, quem a diebus antiquis praeceperat, sacra Scriptura intelligitur, quae jam olim mundo edita
Abbreviated transcription (Latin):
fiduciam p̃s¬
tat. quod il¬
le nobis ad¬
uersatur :¬
qui nostro quoq uidici ñ
placere cognoseitur. Dicat
gͦ. fecit dominus que cogi¬
tauit. Ac si diceret. Hostes
nr̃i exultant. & suis uirib
ruinam nrãm ascribunt.
nos autem insultationem
eoꝵ tanto leuius ferre debe¬
mus: quanto uerius mala
nostra non ex fortitudine e¬
orum s ex iusto iudicio dĩ
ꝓcedere scimus. fecit dñs
que cogitauit. Ordinatum
esse ostenditur: quod cum
p̃meditatione factum me¬
moratur: maxime qͥa lon¬
ge ante predictum fuerat.
ut murmurandi occasionẽ
contra dm̃ non habeant:
qui ꝑ iculum prescire po¬
terant: &e cauere noluert̃.
Un lequitaur. Comꝑ leut ser¬
monem suum quem p̃cepe¬
rat a dieb antiquis. precepe¬
rat prophis suis hunc ser¬
monem narrare: & ut saltẽ
diu expectati peniterent:
non noutter s a dieb anti¬
quis. id est longe antequã
fieret. S quanto diutius
ꝑ miscdiam expectati sunt.
tanto iustius ꝑ seuerantes
inmalo grauiter puniri de¬

Expanded text:
fiduciam praestat, quod ille nobis adversatur qui nostro quoque judici non placere cognoscitur. Dicit ergo: Fecit Dominus quae cogitavit. Ac si diceret: Hostes nostri exsultant, et suis viribus ruinam nostram ascribunt; nos autem insultationem eorum tanto levius ferre debemus, quanto verius mala nostra non ex fortitudine eorum, sed ex justo judicio Dei procedere scimus. Fecit Dominus quae cogitavit. Ordinatum esse ostenditur quod cum praemeditatione factum memoratur, maxime quia longe ante praedictum fuerat, ut murmurandi occasionem contra Deum non habeant qui periculum praescire poterant et cavere noluerunt. Unde sequitur: Complevit sermonem suum, quem praeceperat a diebus antiquis. Praeceperat prophetis suis hunc sermonem narrare, et ut saltem diu exspectati poeniterent, non noviter, sed a diebus antiquis, id est longe antequam fieret. Sed quanto diutius per misericordiam exspectati sunt, tanto justius perseverantes in malo graviter puniri de
Abbreviated transcription (Latin):
non solum muros ciuitatis ex¬
trinsecus: s muros turrium
Sintrinsecus. Unde sequitur.
Bcẽ de¬
derunt
in domo
domini
sic̃ indie
sollẽpni.

Expanded text:
non solum muros civitatis extrinsecus, sed etiam muros turrium intrinsecus. Unde sequitur: Vocem dederunt in domo Domini sicut in die solemni.
Abbreviated transcription (Latin):
ocem deder̃t̃
indomo domini.
sicut indie sollẽp¬
ni. Ipsi uidelicet
inimici. nullo
sibi obsistente
uniuersa oceu¬
pabant: & se p̃¬
ualuisse gaude¬
bant. Cogita¬
uit dominus
dissipare murũ
filie syon: tecen¬

Expanded text:
ocem dederunt in domo Domini sicut in die solemni. Ipsi videlicet inimici nullo sibi obsistente, universa occupabant, et se praevaluisse gaudebant. Cogitavit Dominus dissipare murum filiae Sion. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
aperdicione. Ne
hec tanta mala
inconsiderate d̃s
intulisse ds̃ ui¬
deatur: ante fac¬
tum cogitasse.
id est deliberasse
puli intelligere
debemus. Seqͥt᷑.
Tetendit funieulũ¬

Expanded text:
ae Sion. Ne haec tanta mala inconsiderate Deus intulisse videatur, ante factum cogitasse, id est deliberasse puli intelligere debemus. Sequitur: Tetendit funiculu
Abbreviated transcription (Latin):
sis parum erat in
amicis ꝑsecutionem sustineret.
S qui sunt amici isti qui nos
ꝑsecuntur. nisi illi de quib di¬
cit in euangelio: inimici homi¬
nis domestici eius. Ergo isti sunt
inimici nr̃i. ꝑsecutores nr̃i: do¬
mestici nr̃i. amici nr̃i secundũ
carnis affinitatem nobis ꝓpin¬
qui. qui nos ꝑ amorem carͣnis:
ad uitam presentem diligunt.
s ambulantib in uia dei:. con¬
tradicunt. Cum enim ab amo¬
re huius mundi nos elongare
cupunus: confestim eos qui priꝰ
amici uidebantur: aduersarios
inuenimus. Primum siquidem
ad deum conuerti uolentes sub¬
optentu pestifere dilectionis
blandis ꝑsuasionib reuocare
contendunt. Quõd si in ꝓposito
bono fixos &e immobiles uide¬
rint ͥ mox quasi aduersarios
abdicant. &e sꝑnunt. &e non nun¬
quam etiam odiis atrocissimis
insectando. & penis affligendo:
de falsis amicis. ueri ꝑsecutores
fiunt: Dicat ergo. N on est qui
consoletur eam: ex omnibus
caris eius. quia in tribulatio¬

Expanded text:
sis parum erat in amicis persecutionem sustineret. Sed qui sunt amici isti qui nos persequuntur, nisi illi de quibus dicetur in Evangelio: Inimici hominis domestici ejus? Ergo isti sunt inimici nostri, persecutores nostri, domestici nostri, amici nostri, secundum carnis affinitatem nobis propinqui, qui nos per amorem carnis ad vitam praesentem diligunt, sed ambulantibus in via Dei contradicunt. Cum enim ab amore hujus mundi nos elongare cupimus, confestim eos qui prius amici videbantur, adversarios invenimus. Primum si quidem ad Deum converti volentes, subobtentu pestiferae dilectionis blandis persuasionibus revocare contendunt. Quos si in proposito bono fixos et immobiles viderint, mox quasi adversarios abdicant et spernunt, et nonnunquam etiam odiis atrocissimis insectando et poenis affligendo de falsis amicis veri persecutores fiunt. Dicat ergo, non est qui consoletur eam ex omnibus charis ejus, quia in tribulatio
Abbreviated transcription (Latin):
tibus resistere non poterant. uel
aliter legi potest. Plorans plora¬
uit in nocte. hoc est in secreto. in
abscondito. quod amicum ẽ flen
scuntur dolorib siuis. Uel ideo
plebs in captiuitate posita in ab¬
scondito plorat: quia tristiciam
suam manifestare non audet:
ꝓꝓter crudeles dños. quib subie¬
cta ẽ: ne erga le maiorem eorum
excitaret uacundiam. si de sua ser¬
uitute tristis appareret. S tantꝰ
dolor. abscondi non potest. quia
lacrimȩ eius in maxillis eius. hoc
est in aꝑto. in manifesto: quia ex
assiduitate flendi: facies intu¬
muit:. Et in tantis malis istis.
quam consolationem expecta¬
re poterant. quib etiam cari¬
sui consolationem non ꝯferunt:

Expanded text:
tibus resistere non poterant. Vel tibus resistere non poterant. Vel aliter legi potest: plorans ploravit in nocte, hoc est in secreto, in abscondito: quod amatum amicumscuntur doloribus suis. Vel ideo plebs in captivitate posita in abscondito plorat, quia tristitiam suam manifestare non audet, propter crudeles dominos, quibus subjecta est, ne erga se majorem eorum excitaret iracundiam, si de sua servitute tristis appareret. Sed tantus dolor abscondi non potest, quia lacrymae ejus in maxillis ejus, hoc est in aperto, in manifesto, quia ex assiduitate flendi facies intumuit. Et in tantis malis istis, quam consolationem exspectare poterant, quibus etiam charissimi consolationem non ferunt
Abbreviated transcription (Latin):
Porans
plorauit in noc̃¬
te. Inculcatio
uerbi: abundan¬
tiam doloris sig¬
nificat. Plorans
plorauit in nocte:
hoc est in tempore quietis. in
tempore obliuionis. quando so¬
lent homines obluusci malorũ
suoꝵ. Et attendite quanta sit
miseria illius. cui & tunc dolo¬
res deesse non possunt. quando
alii a doloribus requiescunt.
lacrimȩ eiusinma¬
tlis cue. st al¬
quando dolor qui
quomõdocunq¬
cor tangit: sed la¬
crimas extorque¬
re non sufficit.
Non ẽ talis dolor
huius. Lacrimȩ eius in maxil
lis. Non est qui consoletur eã:¬
ex omnib earis
eius. uel quia in
tribulatione po¬
sitam contemp¬
nunt: uel quia
in tanto malo sub¬
uenire non pos¬
sunt. Caros autẽ
populi illius: uo¬
cipes. qui consola¬
ri eos consueue
pes: contra inimicos pugnando:
&e patriam defendendo. Nunc
autem plebem in tribulatione
positam minime consolabant᷑.
quia &elli: deum iratum predi¬
cabant: & isti: inimicis regionẽ
uastantib & populum captiuan¬

Expanded text:
orans ploravit in nocte. Inculcatio erbi abundantiam dolorissignat. Plorans ploravit in nocte, hoc est in tempore quietis, in tempore oblivionis, quando solent homines oblivisci malorum suorum. Et attendite quanta sit miseria illius, cui et tunc dolores deesse non possunt, quando alii a doloribus requiescunt. lacrymae ejus in maxillis ejus. Est alquando dolor, qui quomodocunqcor tangit, sed lacrymas extorqure non sufficit. Non est talis dolor hujus; lacrymae enim ejus in maxillis ejus. Non est qui consoletur eaex omnibus charis ejus. Vel quia in tribulatione psitam contemnunt, vel quia in tanto malo subvenire non possunt. Charos autem populi illius vipes, qui consolari eos consueverncipes, contra inimicos purgando et patriam defendendo. Nunc autem plebem in tribulatione positam minime consolabantur, quia et illi Deum iratum praedicabant, et isti inimicis regionem vastantibus, et populum captivan