comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i preuiꝰ & clauiger ethereus. cũ ceteris apłis
nos soluant nexu criminis. Eharꝰ sacranus
martyrũ confessio sacerdotũ. q̾ uirgmalis
castitas nos apeceatis abluant. Oonachoꝵ
suffragia om̃sq ciues celici. annuant uotis
supplicũ. & uite poscant p̃miũ.  aus ho¬
uor uirtꝰ gła deo patri & filio. scõ simnlpa¬
raclito in sempit̾na scl̃a am̃. Iunã Nouit dñs

Expanded text:
Praevius, Et claviger aethereus, Cum caeteris Apostolis, Nos solvant nexu criminis. Chorus sacratus Martyrum, Confessio Sacerdotum, Et virginalis castitas, Nos a peccatis abluant. Monachorum suffragia, Omnesque cives coelici Annuant votis supplicum; Et vitae poscant praemium. Laus, honor, virtus, gloria, Deo Patri, et Filio, Sancto simul Parac
Abbreviated transcription (Latin):
soluta compage. cerebrũ frequentib illisio¬
nib disꝑsit iniuria. S talẽ descensũ: melio¬
ri uehi culo ad cbam est secutꝰ ascensus. felix
tanci meriti tanteq uirtutis ꝑsona: cui con¬
cessũ est primũ doctorẽ eẽ. &̾ sic marcyrẽ. Qi
qd̃ docint uerbis: euidentib implenit exem¬
plis. Tantas ꝑ illũ dñs dignabat᷑ exercero uirtutes

Expanded text:
frequentis inlisionis dispersit iniuria, sed talem discensum meliore vehiculo ad dominum est secutus ascensus. Felix tanti meriti tantaeque virtutis persona, cui concessum est primum doctorem esse sic martyrem. qui quod docuit verbis evidentibus implevit exempli
Abbreviated transcription (Latin):
cussoris muenit.In hac ergo fidei constantia per¬
maneutes reddentes terre corpora beatas celo anmias
intulerunt. Tali nãq a dño meruerunt ꝓfessione
nugrare ut amputatis capitib adhuc pͥutaretur
lingua palpitans dñm confiteri. A Beata nimrũ
societas ⁊ deo nr̃o grata int̾ quos nec primꝰ alt̾ po¬
tuit nec terciꝰ. s trinitatẽ confitentes temo merue¬

Expanded text:
untiant. In hac ergo fidei constantia persistentes, reddentes terrae corpora, beatas coelo animas intulerunt, talique ad Dominum meruerunt professione migrare, ut, amputatis capitibus, adhuc putaretur lingua palpitans Dominum confiteri. Beata nimium et Deo grata societas, inter quos nec primus alter potuit esse nec tertius, sed Trinitatem confitentes merue
Abbreviated transcription (Latin):
gitur beatissimꝰ leodegarius ex ꝓgenie ex¬
celsa francoꝵ & nobilissima exortꝰ. a prima
etatis infantia a parentib en palatio clota
uem isdẽ presul cuidã sacerdoti uiro eru¬
ditissimo: ad erudiendũ tradidit. Qnẽ ꝑ
annos plurmmios magnis curis edocuit. edoctũqꝙ
pontifici readidit. deductũq secum sins cubi

Expanded text:
gitur beatus Leodegarius ex progenie celsa Francorum ac nobilissima exortus, a primaevae aetatis infantia a parentibus in palatio Lothauem idem praesul cuidam Dei sacerdoti, viro eruditissimo, ad erudiendum tradidit; quem per annos plurimos magnis curis edocuit, edoctumque pontifici reddidit, receptumque secum in sui
Abbreviated transcription (Latin):
esset crebro uersare sermone. dicendes. quia
iam tempus esset miserenidi eiꝰ. Qamauit eñ¬
uplicia enĩ receꝑat ꝓ om̃ib pecratis sius:
quãquã fex eiꝰ ñ sit᷑ exmanita. his ita
inter se disserentib subito uox affuit a su¬
periorib atq secretiorib aditis saluberrime
atq suanissime uitonans. que & p̾sentium
consolaret᷑ spũum inesticiã. & qd̾ futurũ erat
gratulabinda ꝓmulgaret sententia: ita di¬
cendo. Dñs ꝓspexit de excelso scõ suo. dñs dece¬
lo in terrani aspexit: ut audiret gemitꝰ cõpe

Expanded text:
esset, crebro versare sermone, dicentes, quia iam tempus esset miserendi eius; duplicia enuplicia enim receperat pro omnibus peccatis suis, quanquam faex ejus non sit exinanita. His ita inter se conferentibus subito vox adfuit, a superioribus atque secretioribus aditis saluberrime atque suavissime intonans, quae et praesentium solaretur spirituum moestitiam, et quod futurum erat, gratulabunda promulgaret sententia, ita dicendo: Dominus prospexit de excelso sancto suo: Dominus de coelo in terram aspexit; ut audiret g
Abbreviated transcription (Latin):
montis excelsi posita: de corpore eiꝰclẽ saxi spe¬
lunce instar precauata ostendit᷑. Est autẽ¬
idem locus in campanie partib. ubi inter
sinũ adriaticũ ce montẽ garganũ ciuitas
sepontꝰ posita est: qui a menib eiuitatis du¬
odecim milib passuum preerectꝰ. in cacum¬
ne supremo b̃i archangłi mic haclis. quã

Expanded text:
montis excelsi posita, de corpore eiusdem saxi speluncae instar precavata ostenditur. Est autem locus in Campaniae finibus, ubi inter sinum Adriaticum et montem Garganum civitas Sepontus posita est, qui a moenibus civitatis ad 12 milia passuum preerectus, in cacumine suppremo beati archangeli, quam
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ a gotis euersimi est: dalmatie quondam
pannonieq confiniũ fuit. patre eusebio na¬
tus est. Uestẽ xp̃i puer Rome suscepit: ribiq
licterisq grecis &e̾ latnus a primeuo eruditus
est. REnge serne.sc .iiͦ. In arce quidẽ grãmaci¬

Expanded text:
od a Gothis nunc eversum, Dalmatiae quondam Pannoniaeque confinium fuit, patre Eusebio natus est. Vestem Christi puer Romae suscepit, ibique litteris Graecis ac Latinis a primaevo eruditus est.
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ culpã putabã: s solis. Dumi me itaq an¬
tiquus hostis illuderet. in media fere quadra¬
gesima medullis infusa febris corpus meũ in¬
uiasit exhaustum: & sine ulla requie. qd̾ dic¬
tu qͦq incredibilefit. sic infelicia menbra de¬
talis animi calor toto iam frigescente corpo
re. in solo tantũ corpenti pectusculo palpita¬
bat: cũ subito raptꝰ in sp̃u. ad tribunal iudi¬
cis ꝑtrahor. Ibi tantũ lumuns. &̾ tautũ erat
ex ciccunstantiũ claritate fulgoris: ut piectꝰ¬

Expanded text:
lorum culpam esse putabam sed solis». Xa. «Cum me itaque anlorum culpam esse putabam sed solis». Xa. «Cum me itaque antiquus serpens illuderet, in media fere quadragesima medullis infusa febris corpus meum invasit exhaustum». XIa. «Et sine ulla requie, quod dictu quoque incredibile fit, sic infelitia membra detalis animi calor, toto iam frigescente corre, in solo tantum tepente pectusculo palpitabat. Cum subito raptus in spiritu ad tribunal judicis pertrahor, ubi tantum luminis, et tantum erat ex circu
Abbreviated transcription (Latin):
quoq mouachoꝵ habitũ factum᷑q unitatꝰ
animi iugi sinceritate calcans. uoluptatẽq
corporis ꝑhenm frangens ieiunio: plerosq
dũ ex more idẽ iheronimꝰ diuma ad legeu¬
dũ pandit uolumina: & mortalẽ bibliothe¬
ce sue auctorẽ tullium recordat᷑. mox celitͥ
uetales qͣudoq reuolueret libros. salutifero ca¬
ipse de se ad custochiũ uirginẽ scribens asse¬
rit. Cũ antẽ plurimos domo. pareritib. dolo¬
re cognitis. & qd̃ his lifficiliꝰ est. consuetu¬
dine lautioris cibi ꝓpter reguñ celoꝵ me ca¬
strassem. & iherosolimã nulitaturus ꝑgerem:
bibliotheca quã Rome cũ sũmo studio ac la¬
bore confecerã. carere ũ poterã . & almait eñ.uͣ¬
taq nuser ego lecturus tulliũ i eiunabã. Post
noctium teuebras. iugilias. post lacrimas quas
mͥ p̾teritoꝵ recordatio peccatoꝵ. ex imis uis¬
Ephetas legere cepissẽ: sermo horrebat iueuł¬
tus. quia lumeu cecis ocłis ñ uidebã. Nouocu¬

Expanded text:
quoque Monachorum habitum factumque imitatus animae jugi sinceritate calcans voluptatemque corporis perenni frangens jejunio, plerosquedum ex more idem Hieronymus, divina ad legendum pandit volumina, et mortalem bibliothecae suae auctorem Tullium recordatur. Mox coelitus, ne tales quandoque revolveret libros, salutifero caipse de se ad Eustochium virginem scribens asserit: Cum ante annos plurimos domo, parentibus, sorore, cognatis, et quod his difficilius est  consuetudine lautioris cibi propter coelorum me regna castrassem, et Jerosolymam militaturus pergerem, bibliotheca, quam Romae cum summo studio ac labore confeceram, carere non poteram. Ita miser ego lecturus Tullium jejunabam: post noctium crebras vigilias, post lacrymas, quas mihi praeteritorum recordatio peccatorum ex imis visphetas legere coepissem, sermo horrebat incultus; et quia lumen caecis oculis non videbam, non ocu
Abbreviated transcription (Latin):
pẽ scõꝵ decus angłoꝵ rec̃tor humam gene¬
ris &e auctor. nobis et̃̾nũ tribue benignꝰ scan¬
dere regnũ. Angłm pacis michael ad istam
celitꝰ uutte rogitamꝰ aulã. nobis ut crebro ueni¬
ente crescant ꝓspera cuncta. Angłs fortis ga¬
briel ut hosteni pellat antiquũ uolicet ab al¬
to. sepiꝰ templum uieniat in istud nr̃i misertꝰ¬
Ingłm nobis mẽdicũ salutis nritte de celis ra¬
ꝓbael ut om̃s sanes egrotos. pariterq nr̃os di¬
rigat actꝰ. Hinc dci nr̃i genitrix maria totꝰ
̾ uobis chorus angłoꝵ semꝑ assistat sinul &
beata. sontio tota. Prestet hoc nobis deitasbe¬
Ata patris acnati parcterq sã sp̃c cuiꝰ reboar

Expanded text:
e sanctorum decus angelorum, Rector humani generis et auctor, Nobis aeternum tribue benignus Scandere regnum. Angelum pacis Michael ad istam Coelitus mitti rogitamus aulam, Nobis ut crebro veniente crescant Prospera cuncta. Angelus fortis Gabriel ut hostem Pellat antiquum, volitet ab alto Saepius templum veniens et istud Mitte de celis Raphael, ut omnes Sanet egrotos, pariterque nostros Dirigat actus. Hinc Dei nostri genitrix Maria Totus et nobis chorus angelorum Semper assistat, simul et beata Contio tota. Prestet hoc nobis Deitas beata Patris ac Nati, pariterque sancti Spir
Abbreviated transcription (Latin):
ta ce noĩe demonstrat᷑ eccła: que ñ nietalloꝵ
fulgore.s priuilegio cõmendata est signoꝵ.
Uili facta scemate. s celesti predita uirtute: ut¬
pote fragilitatis humane memor archangłs¬
nuchael. e celo ueniens ao ꝓmerendã morta¬

Expanded text:
ta nomine demonstrat ecclesia, quae non metallorum fulgore et privilegio commendata est signorum. Vilifacta schemate, sed coelesti praedita virtute, utpote quam fragilitatis humanae memor archangelus e coelo veniens, ad promerendam ibi morta
Abbreviated transcription (Latin):
lum missũ est bonũ: ut rumperetur pax ma¬
ss rebelles homines. qui moti fuerant de ori¬
ente. & turrẽ extruere festinabant. ꝑ quã
celi alta penetrarent fecisse dicit᷑ d̾s: ut di¬
ideret lingnas eoꝵ. Unde & in psalmo da¬
uid p̃catur. dissipa ane gentes que bella
i. Hominẽ aduersus patrẽ suũ. & filiã ad

Expanded text:
lum missum est bonum, ut rumperetur pax masus rebelles homines, qui moti fuerant de Oriente, et turrem exstruere festinabant , per quam coeli alta penetrarent, fecisse scribitur Deus, ut divideret linguas eorum. Unde et in psalmo David precatur: Dissipa, Domine, gentes quae bella re hominem adversus patrem suum, et fi
Abbreviated transcription (Latin):
iħo paruulũ: statuit eũ in medio eoꝵ. Uel
simpliciter quẽli bot paruulũ ut etatẽ que¬
reret. & similitudinẽ in nocentie demon¬
straret: uel certe paruulũ statum in me¬
dio eoꝵ. seipsũ qui ñ ministrari uenerat
s ministrare: ut eis humilitatis tribueret

Expanded text:
el simpliciter quemlibet parvulum, ut aetatem quaereret et similitudinem innocentiae demonstraret, vel certe parvulum statuit in medio illorum seipsum, qui non ministrari venerat, sed ministrare, ut eis humilitatis tribueret
Abbreviated transcription (Latin):
uia queq requirens. inuenit stantẽ in
uertioe montis: ac preforib cuiꝰdã spelun¬
ce assistere. Itaq ꝑmotꝰ. cur soliuagus ince¬
deret: accepto arcu appetit illũ saguta toxi¬
cata. Que uelut uenti flamine retorta: euni

Expanded text:
via quaeque requirens, invenit tandem in vertice montis prae foribus cujusdam speluncae assistere; itaque permotus cur solivagus incederet, arrepto arcu, appetiit illum sagitta toxicata, quae, velut venti flamine retorta, eum
Abbreviated transcription (Latin):
sdem nãq inaxinu̾anꝰ sicut auaricia. libidi¬
ne. crudelitate. ceterisq uiciis obsessris fure¬
bat: ita etiã execrandis gentiliũ ritib deditꝰ.
ce̾ erga dm̃ celi ꝓp̾hanꝰ: impietatẽ siiã ad
extinguendũ xp̃ianitatis nomen paraue

Expanded text:
dem namque Maximianus, sicut avaritia, libidine, crudelitate, caeterisque vitiis obsessus furebat; ita etiam exsecrandis gentilium ritibus deditus, et erga Deum coeli profanus, impietatem suam ad exstinguendum Christianitatis nomen
Abbreviated transcription (Latin):
li milites. s precipue primatẽ celestis exercit᷑
michaelẽ in uirtute conterentẽ ⁊ abulon.
Quo custode ꝓcuil pelle rex xp̃e piissime om̃e
nefas innnici mundos corde ce corpore. para¬
dyso redde tuo nos sola elementia. O łam

Expanded text:
matem celestis exercitus, Michaelem in virtute conterentem Zabulon. Quo custode procul pelle, rex Christe piissime, Omne nephas inimici mundo corde et corpore, Paradiso redde tuo nos sola clementia. Gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
cõꝵ passionẽ iarm qui agaunũ gło¬
so sangurae illustrant. ꝑ honaꝵ gestoꝵ
stilo explicami᷑᷑ ea utiq iatione qua ad uos
martyrii ordo ꝑuenit. Nã ꝑ suocecdentiũ
relationes rei geste memoriã nondũ inter¬

Expanded text:
 passionem martyrum qui Agaunum glorioso sanguine inlustrant pro honore gestorum stilo explicamus, ea utique fide qua ad nos martyrii ordo peruenit. nam per succedentium relationem rei gestae memoriam nondum inter
Abbreviated transcription (Latin):
unc iã ipsã beatissime passionis cau.¬
sã loquanur. Sub maximiano imꝑato¬
re. qui Romane rei publice cũ dioeletiano
collega suo imperium tenuit: ꝑ diuersas
fere ꝓuncias lamiati & int̾fectisunt mr̃m

Expanded text:
unc iam ipsam beatissimae passionis causam loquamur. Sub Maximiano qui Romanae reipublicae cum Diocletiano collega imperium tenuit per diuersas fere prouincias laniati aut interfecti martyrum
Abbreviated transcription (Latin):
uł deum utd̾e pot̾. niii ciicta t̾ͥrena
uetͥuu erat. ut si sponsus ĩponiã repui¬
diaret in signsi repudii discalcion ni¬
debatu. ⁊ ib moyses discalciari uidet᷑
xp̾o qui uerus ẽ sponsur de quo io. ait¬

Expanded text:
 Deum videre potest, nisi cuncta terrena m consuetudo erat ut si sponsus sponsam repudiaret, in signum repudii discalcearetur. Ideo Moses discalceari jubeturdum, qui verus est sponsus. De quo Joa
Abbreviated transcription (Latin):
ante triennium filium habuit. annorũ sicut arbitror
quinq: quenimis carnalit̃ diligens. remis senutriebat :
atq: isdem paruolus quod dictu graue. ẽ moxcimeiꝰ
animo aliquid obstitis set maiestatẽdiblasphemare
consueuerat : qui in hac ante triennium mortalitate
percussus uenit ad mortẽ : Cumq cum suus pater in
sinu teneret sicut hii testati sunt quip̃sentes fuerunt

Expanded text:
ante triennium filium habuit annorum, sicut arbitror, ante triennium filium habuit annorum, sicut arbitror, quinque; quem nimis carnaliter 401 diligens remisse nutriebat. Atque idem parvulus quod dictu grave est mox ut ejus animo aliquid obstitisset, majestatem Dei blasphemare consueverat: qui in hac urbe ante triennium mortalitate percussus, venit ad mortem. Cumque eum suus pater in sinu teneret, sicut hi testati sunt qui praesentes fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
uisionẽ uiderat ad seuenire conspexit: cuise etiam
uocanti respondere coepit & depressis reuerenter
oculis aꝑta uoceclamare: ecce domina uenio. ec ce
domina uenio: inqua etiam uoce sp̃m reddidit.
et exuirgiineo corpore habitatura cum scis uirgi¬
nib exiuit. pEΙRUs C sum anum genus
multis atq in numeris uitis sit plenum subiectũ
hierusalem caelestem maximã partem ex parudlis uel in¬
fantib: arbitrorposse conpleri XVIIII¬
QUOD QUI RUSDAM PARUOLIS REGNICAELES¬
TIS ADITUS APΑREΝTIBuS CLauDITURCUM
ABEISMALENUTNUN TUEEIDẼPUEROBLAS¬
phemo GRECORIVs. Et siomnes baparatos
in fantes atq in eadem in fantia morientes ingredireȩ¬
num caelestae credendum .e. omnes tam̃ paruulos qu
q licet iam loqui possunt regna caelestia ingredicre¬
dendum non ẽ qui a non nullis paruolis eiusdem reg¬
nicaelestis aditus a parentib: clauditur simale nuti¬
atur : Nam quidã uir cunctis in hac urbe notissimus

Expanded text:
visionem viderat, ad se venire conspexit. Cui se etiam visionem viderat, ad se venire conspexit. Cui se etiam vocanti respondere coepit, et depressis reverenter oculis aperta voce clamare: Ecce, Domina, venio, ecce, Domina, venio. In qua etiam voce spiritum reddidit, et ex virgineo corpore, habitatura cum sanctis virginibus exivit. PETR. Cum humanum genus multis atque innumeris vitiis sit subjectum, Jerusalem coelestis maximam partem ex parvulis vel infantibus arbitror posse compleriQuod quibusdam parvulis regni coelestis aditus a parentibus clauditur, cum ab eis male nutriuntur; et de puero blasphemo. GREGORIUS. Etsi omnes baptizatos infantes, atque in eadem infantia morientes ingredi regnum coeleste credendum est, omnes tamen parvulos qui scilicet jam loqui possunt, regna coelestia ingredi credendum non est, quia nonnullis parvulis ejusdem regni coelestis aditus a parentibus clauditur, si male nutriantur. Nam quidam vir cunctis in hac urbe notissimus,
Abbreviated transcription (Latin):
in albis uestib: puellas ostendit. quib: cumilla admiscere
appeter& sed se se eis iungerenon auder &. beataemari¬
ae semper uirginis ẽ uocerequisita anuellit̃ cum eis
cẽ atq in eius obsequium uiuere: cui cum puella eade
diceret uolo ab ea mandatum ꝓtinus accepit. ut nil
ultraleuc et puellareageret: arisu et iocis abstineret :
sciens poma quod inter easdem uirgines quas uiderat.
ad eius obsequium dietrice simo ueniret: quib ui¬
sis incunctis suismorib: puella mutata ẽ omnẽq ase
leuitatẽ puellaris uitae magnae grauitatis detersit
manu: cumq: eam parente seiꝰ mutatã eẽ mirarentꝰ.
requisitarem reculit. quid sibi beatat digenetrix iusse¬
rit uel quadie itura esset ad obsequium eiꝰ indicauit:
cumpost uicesimo et quinto die. febre correpta . ẽ. di¬
eautem tricesimocumhoraeius exitus ad ꝓpinquas¬
set. eandem beatam dĩ genetricẽ cumpuellis quas per

Expanded text:
in albis vestibus puellas ostendit. Quibus illa cum admisceri in albis vestibus puellas ostendit. Quibus illa cum admisceri appeteret, sed se eis jungere non auderet, beatae Mariae virginis voce requisita est an velit cum eis esse atque in ejus obsequio vivere. Cui cum puella eadem diceret, Volo, ab ea protinus mandatum accepit, ut nihil ultra leve et puellare ageret, et a risu et jocis abstineret, sciens per omnia quod inter easdem virgines quas viderat, ad ejus obsequium die trigesimo veniret. Quibus visis, in cunctis suis moribus puella mutata est, omnemque a se levitatem puellaris vitae magnae gravitatis detersit manu. Cumque eam parentes ejus mutatam esse mirarentur, requisita rem retulit, quid sibi Dei Genitrix jusserit, vel qua die itura esset ad obsequium ejus indicavit. Tunc post vigesimum quintum diem febre correpta est. Die autem trigesimo cum hora ejus exitus propinquasset, eamdem beatam Genitricem Dei cum puellis quas per
Abbreviated transcription (Latin):
nerccipiam: quae subsequentim ox febre correpti
addiem ꝑuenit ex cremum: & sicut nobilib feminis
uirisq: morientib: multi conueniunt. qui eorum ꝑxi¬
mos consolentur. eadem hora exitus ipsius multiuiri
ac feminae eius lectuild̃ circumsceter : cum subito illi
sursum respiciens ihmuenientem uidit : et cummis¬
na animaduersione coepit circum stantib: clamaro
dicens. recedite. recedite: ihsuenit: cumq in eumin¬
tenderet quem uidebat sic scã illa anima ẽ ecorpo
re egressa : tantaq: subito flagrantia miriodoris
aspersa ẽ ut ipsa quoq: suauitascunctis ostendert
illicautorem siauitatis uenisse : cumq corpis eius
exmore mortuorũ ad lauandum eẽt nuditum.
longe orationis usu incubitis ei et genib: camelorũ
more inuenta ẽ obdurata cutis excreuisse & quĩui
XUIII DETRANSItumusaepuellacC
Sed neq hocsileo quod p̃dictus pb difimulus de
sororesua musa nomine puella parua narrare con¬
sueuit dicens: quod quadã nocte ei ꝑ uisionem scĩdi

Expanded text:
cipio. Quae subsequenti mox febre correpta, ad diem pervenit extremum. Et sicut nobilibus feminis virisque morientibus, multi conveniunt qui eorum proximos consolentur, eadem hora exitus ipsius multi viri ac feminae ejus lectulum circumsteterunt. Cum subito illa sursum respiciens, Jesum venientem vidit, et cum magna animadversione coepit circumstantibus clamare, dicens: Recedite, recedite, Jesus venit. Cumque in eum intenderet quem videbat, sancta illa anima carne soluta est; tantaque subito fragrantia miri odoris aspersa est, ut ipsa quoque suavitas cunctis ostenderet illic auctorem suavitatis venisse. Cumque corpus ejus ex more mortuorum 103 ad lavandum esset nudatum, longae oratimore inventa est obdurata cutis excrevisse; et quid XVII. De transitu Musae puellae. Sed neque hoc sileo quod praedictus Probus Dei famulus de sorore sua, nomine Musa, puella parva, narrare consuevit, dicens, quod quadam nocte ei per visionem sanct
Abbreviated transcription (Latin):
illic oluo decim monasteri& omnipotentis ihũ xpĩ dñĩ opitula¬
tione construeret : In quib statutis patrib: duo denos monac¬
hos deputauit : Paucos uero secum retenuit quos adhuc in sua
p̃sentia aptius erudire iudicauit : Coepere etiam tunc adeum
romanac urbis nobiles et religiosi concurrere. suosq ei filios
ommipotentidnõ nutriendos dare Tunc quoq bonac spei
suos soboles ciuitius maurum : Tertullus uero patricius pla¬
cidum tradidit Equib maurus iunior cumbonis polleret
morib: magistria diutor coepit exsistere : placidis ucro
pueriles adhuc indolis annos gerebat. ĩtII¬

Expanded text:
illic duodecim monasteria cum omnipotentis Jesu Christi Domini opitulaillic duodecim monasteria cum omnipotentis Jesu Christi Domini opitulatione construeret, in quibus statutis Patribus duodenos monachos deputavit; paucos vero secum retinuit, quos adhuc in sua praesentia aptius erudiri judicavit. Coepere etiam tunc ad eum Romanae urbis nobiles et religiosi concurrere suosque ei filios omnipotenti Deo nutriendos dare. Tunc quoque bonae spei suas soboles, Equitius Maurus, Tertullus vero patricius Placidum tradidit; e quibus Maurus junior cum bonis polleret moribus, magistri adjutor coepit existere; Placidus vero puerilis adhuc indolis gerebat
Abbreviated transcription (Latin):
passus ut potuisset euadere murum funem sportamq quaesiuit. se¬
que latenter deponi uoluit. Num quid nam peculum mortem dicimꝰ
tim i. sequam seipse proihũ amore testatur appetere: sed cum in eodẽ
loco fructum sibi minorem adeẽ conspiceret. & grauem laborem ad
luborem se alibi cum fructu seruauit. fortis et enim proeliatorditene¬
ri intraduustra noluit Certaminis campum quaesiuit. Vndeisdem
quoq uenerabilis benedictus silibenter audiscitius cognoscis quia ui
uus ipse in do ciles deseruit quuntos in locis aliis ab animae mortesus¬
citauit PE TRs Itu ce ut doces et munifesta ritio et probͥatum
congruumꝰ testimonium delarat. sed quaeso ut deuita tunti patris
adnarrationis ordinem releas. GRECORIUS Cumꝰ uir diuin
cadem solitudine uirtutibus signisq suc cresceret. multiabeo in
loco codem omni potentis dĩ sunt seruicium congregati itaut

Expanded text:
passus, ut potuisset evadere, murum, funem, sportamque quaesivit, sepassus, ut potuisset evadere, murum, funem, sportamque quaesivit, seque latenrer deponi voluit. Nunquidnam Paulum mortem dicimus timuisse, quam seipso pro Jesu amore testatur appetere? Sed cum in eodem loco minorem sibi fructum adesse conspiceret, et gravi labore ad laborem se alibi cum fructu servavit. Fortis etenim praedicator Dei teneri intra claustra noluit, certamquoque venerabilis Benedictus, si libenter audis, citius agnoscis, quia non tantos ipse indociles deseruit, quantos in locis aliis a morte animae suscitavit. Petr. Ita esse ut doces, et manifesta ratio, et prolatum congruum testimonium declarat. Sed quaeso ut de vita tanti Patris ad narrationis ordinem redeas. Gregor. Cum sanctus vir diu in eadem solitudine virtutibus signisque succresceret, multi ab eo in eodem loco ad omnipotentis Dei sunt servitium congregati: ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
in intellectu communi prius fuit. Uenerabilis igitur benedictus
in illa solitudine habitiuut secum inquantũ se intra cogitationis
clcuistra custo diuit. Nam quotiens cumq: hunc contemplationis
ardor in altum rapuit se procul dubio subsereliquit PETRS
Placet quod dicis. sed quaeso respondecis sideserere fr̃s debuit
quossemel suscepit. GRER Ute gopetre exciestimo ibi adima¬
ti ae quanimit̃ portandi sunt mali. ubi inueniuntur aliqui quia diu
dodemalis lubor superuacuus. maxime sieuicino causae suppetañ
quae fructum dõ ualeunt ferre meliorẽ. uiritaq: sc̃s propter quem
cuscodiendum sturet quiomnes unanimit̃ sepersequentes cernera
et saepe agitur in animoperfectorum quod silentio p̃tereundum
non ẽ. quiacum luborem suum sine fructu eẽ considerant. in loco
alio ad laborem cum fructumigrant. unde ille quoq: egregius
tit sed ad toleranda haec et alios acceridit. Damascipersecutionem

Expanded text:
in intellectu communi et prius fuit. Venerabilis igitur Benedictus in intellectu communi et prius fuit. Venerabilis igitur Benedictus in illa solitudine habitavit secum, in quantum se intra cogitationis claustra custodivit: nam quotiescunque hunc contemplationis ardor in altum rapuit, se procul dubio sub se reliquit. Petr. Placet quod dicis: sed quaeso respondeas, si deserere fratres debuit, quos semel suscepit. Gregor. Ut ego, Petre, existimo, ibi adunati aequanimiter portandi sunt mali, ubi inveniuntur aliqui qui adjuvndo de malis labor supervacuus; maxime si e vicino causae suppetant, quae fructum Deo ferre valeant meliorem. Vir itaque sanctus propter quem custodiendum staret, qui omnes unanimiter se persequentes cerneret? Et saepe agitur in animo perfectorum quod silentio praetereundum non est, quia cum laborem suum sine fructu esse considerant, in locum alium ad laborem cum fructu migrant. Unde ille quoque egregius t
Abbreviated transcription (Latin):
lem uirum secum habitasse dixerim. quia in sua semper custodia cir¬
cums pectus ante oculos conditoris sesemper aspiciens. sesemper ex a¬
minans extramentis suae oculum non de uulgauit. PET RUIS
Quidergo quod de petro cipostolo scriptum ẽ dumde curcere
ab angelo eductus fuisset quia ad sereuersus dixit. Nunc scio uere
qui a misit dñs angelum suum. et eripuit medemanu hero dis & deom¬
m expectatione plebis udacorum. CIRECR uob modis
petre extranos ducimur quia aut percogitationes lapsum subnos m& ip¬
sos recedimus uut percontemplationis gratuam super nos met ipsos
leuamus: illeitaq: quiporcospauit. uagutione mentis et in mun¬
ditiae subsemet ipso cecidit. Iste uero quem angelus soluit eius que
mentem in extasi rapuit extrase equidem sed super semet ipsum
fuit. uterq: ergo ad serediit quando & ille aberrore operis se
collegit adcor. et ille contemplationis culmine ad hoc rediit quod

Expanded text:
lem virum secum habitasse dixerim, quia in sua semper custodia cirlem virum secum habitasse dixerim, quia in sua semper custodia circumspectus, ante oculos Conditoris se semper aspiciens, se semper examinans, extra se mentis suae oculum non divulgavit. Petr. Quid ergo quod de apostolo Petro scriptum est, dum de carcere ab angelo eductus fuisset? Qui ad se reversus dixit: Nunc scio vere quia misit Dominus angelum suum, et eripuit me de manu Herodis, et de omni exspectatione plebis Judaeorum . Gregor. Duobus modis, Petre, extra nos ducimur: quia aut per cogitationis lapsum sub nosmetipsos recidimus, aut per contemplationis gratiam super nosmetipsos levamur. Ille itaque qui porcos pavit, vagatione mentis et immunditia sub semetipsum cecidit; iste vero quem angelus solvit, ejusque mentem in exstasim rapuit, extra se quidem, sed super semetipsum fuit. Uterque ergo ad se rediit, quando et ille ab errore operis se collegit ad cor, et iste a contemplationis culmine ad hoc rediit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Nispectoris oculis habitiuint secum PETRS Minuspatenter intel¬
unanimiter conspirantes suaeq conuersctionĩ longe dissimiles co¬
actus diusubse tenere uoluisset fortasse suiuigoris usum et modũ
illorum in correctione fatigitus minuscuraret sua. et seforsita nrelin¬
queret & illos non inueniret Nam quo tiensper cogiaitionis motum
ximiae extranosducimur. et nossumus et nobiscũ nonsumus quia nos¬
met ipsos minime uidentes peralia uagamur. Anillum secum fuis¬
sedicimus qui in longinquã regionem abiit. portionem quam acce¬
perat consumpsit. Vni in ea ciuium adhȩsit. porcos pauit. quos et
manducure siliquas uideret et esuriret quitamen cum postmo¬
dum coepit cogitare bona quae perdidit. scriptum deillo ẽ inse
reuersus dixit. quanti mercennarii indomopa trismei abundant
panib: siigitur secum fuit unde adse rediit . huncergo uenerabi¬

Expanded text:
ni spectatoris oculis habitavit secum. Petr. Minus patenter intelni spectatoris oculis habitavit secum. Petr. Minus patenter intelunanimiter conspirantes, suaeque conversationi longe dissimiles, coactos diu sub se tenere voluisset, fortassis sui vigoris usum et modum illorum incorrectione fatigatus minus curaret sua, et se forsitan relinqueret, et illos non inveniret. Nam quoties per cogitationis motum nimium extra nos ducimur, et nos sumus, et nobiscum non sumus, quia nosmetipsos minime videntes, per alia vagamur. An illum secum fuisse dicimus, qui in longinquam regionem abiit, portionem quam acceperat consumpsit, et uni in ea civium adhaesit, porcos pavit, quos et manducare siliquas viderit, et esuriret, qui tamen cum postmodum coepit cogitare bona quae perdidit, scriptum de illo est: In se reversus dixit: Quanti mercenarii in domo patris mei abundant panibus ! Si igitur secum fuit, unde ad se rediit? Hunc ergo venerabi
Abbreviated transcription (Latin):
grauis ẽ uitabonorũ tractare deeius aliquid morte conatisunt
quiinito consilio uenend uino miscuerunt. et cumuas uitreum
in quoille pestiferpocus habebatur. recumbenti patriex more
monasteru adbenedicendum fuisset oblatum. benedictus exten
samanu signũ crucis edidit. et uas quod longius tenebatur eodem
signorupit sicq confractũ ẽ acsimillo uase mortis procruce lapidẽ
dedisset intellex protenus uirdi quia potum mortis habuerat. quod
portare non pocuit signumuitae at ꝙilico surrex et uultupla cido
mente tranquilla conuocatos fr̃s allocutus ẽ dicens. misereatur
ur̃i fratresomp̃s ds̃ quare in meista facere uoluistis: numquid non
priusdixi quia urĩs ac meis moribus minime conueniret : itaq iux¬
ta mores uros uobis partem quaerite qui a me post haet habere
minime potestis tunc ad locum dilectȩ solitudinis rediit. et solus insuper¬

Expanded text:
gravis est vita bonorum, tractare de ejus morte aliqui conati sunt, gravis est vita bonorum, tractare de ejus morte aliqui conati sunt, qui inito consilio venenum vino miscuerunt. Et cum vas vitreum, in quo ille pestifer potus habebatur, recumbenti Patri, ex more monasterii, ad benedicendum fuisset oblatum, extensa manu Benedictus signum crucis edidit, et vas quod longius tenebatur, eodem signo rupit: sicque confractum est, ac si in illo vase mortis, pro cruce lapidem dedisset. Intellexit protinus vir Dei, quia potum mortis habuerat, quod portare non potuit signum vitae: atque illico surrexit, et vultu placido, mente tranquilla convocatos fratres allocutus est, dicens: Misereatur vestri, fratres, omnipotens Deus; quare in me facere ista voluistis? Nunquid non prius dixi vobis, quia vestris ac meis moribus minime conveniret? Ite, et juxta vestros mores Patrem vobis quaerite, quia posthac me habere minime potestis. Tuncque ad locum dilectae solitudinis rediit, et solus in super
Abbreviated transcription (Latin):
eximiiae conuersationis celebre nomencius habebatur. Non longe
autem monasterium fuit cuius congregationis pater de functus est
Omnisq ex illo congregatio ad eundem uenerabilem bene dictum
uenit et magnis praecib: ut eis prae eẽ deber& petut quidiune¬
gundo distulit suis illorumq fratrum morib: conuenire Nonpos¬
se praedixit seduictus quandoq praecib: assensum dedit Cũq
i eodem monasterio regularisuitae custodia teneretur. Nulliq
ut prius peractõs in licitos indextram leuamq: partem deflectere
a conuersationis itinere liceret suscepti fratres in sane saeui¬
entes semet ipsos prius accusare coeperunt quia hunc sibi pre¬
essepoposcerant : quorum scilicet tortitudo in norma eiusr ectitui¬
dinis offendebat Cumq sibi subeo conspicerent inlicita non lice¬
re. et sedolerent ad sueta relinqre. durumq eẽt. quod inmente
ueteri cogebantur noua medicari: sicut prauis moribus semper

Expanded text:
eximiae conversationis celebre nomen ejus habebatur. Non longe eximiae conversationis celebre nomen ejus habebatur. Non longe autem monasterium fuit, cujus congregationis Pater defunctus est, omnisque ex illo congregatio ad eumdem venerabilem Benedictum venit, et magnis precibus ut eis praeesse deberet, petiit. Qui diu negando distulit, suis illorumque fratrum moribus se convenire non posse praedixit: sed victus quandoque precibus assensum dedit. Cumque in eodem monasterio regularis vitae custodiam teneret, nullique ut prius per actus illicitos in dexteram laevamque partem deflectere a conversationis itinere liceret; suscepti fratres insane saevientes semetipsos prius accusare coeperunt, quia hunc sibi praeesse poposcerant: quorum scilicet tortitudo in norma ejus rectitudinis offendebat. Cumque sibi sub eo conspicerent illicita non licere, et se dolerent assueta relinquere, durumque esset quod in mente veteri cogebantur nova meditari, sicut pravis moribus semper
Abbreviated transcription (Latin):
Liber quippe a tempaitione suitio iure iam factus ẽ. uirtutum ma¬
gister unde & permorsen praecipitur. ut leuitao auiginti quinq: an¬
nis et supraministrare deberent. Ab anno uero quinqua gesimocus¬
todesuasorumfiant PETR Iam quidem proluti testimonu
mihi aliquantum intellectus interlucet sed tamen hoc plunius post
tatio ferueat. Ab anno autem quinqua gesimo calor corporis friges¬
cat uasa autem sacra sunt fideliummentes electergo cum ad huc
in temptatione sunt. sub eẽ eos ac seruire necesse . ẽ et obsequiis labo¬
ribusq fatigari. Cum uero iam mentis aerate tranquilla calor reces¬
serit cemptationis cus to desuasorum sunt quia doctores animarum
fiunt PETR citeor pluc& quod dicis sed quia prolate tescimo¬
nii diuisa reserasti quae so ut deuita iustidebeas ea quae sunt incho¬
etedenteigitur temptutione uirdi quasi spinis erutis exculta
teria deuirutum segete seratius fructum dedit prae conio ita que

Expanded text:
Liber quippe a tentationis vitio, jure jam factus est virtutum maLiber quippe a tentationis vitio, jure jam factus est virtutum magister. Unde et per Moysen praecipitur , ut levitae a viginti quinque annis et supra ministrare debeant: ab anno vero quinquagesimo custodes vasorum fiant. Petrus. Jam quidem prolati testimonii mihi aliquantum intellectus interlucet: sed tamen hoc plenius expontatio ferveat, ab anno autem quinquagesimo calor corporis frigescat: vasa autem sacra sunt fidelium mentes. Electi ergo cum adhuc in tentatione sunt, subesse eos ac servire necesse est, et obsequiis laboribusque fatigari: cum vero jam mentis aetate tranquilla calor recesserit tentationis, custodes vasorum sunt, quia doctores animarum fiunt. Petr. Fateor, placet quod dicis: sed quia prolati testimonii claustra reserasti, quaeso ut de vita justi debeas ea quae sunt inchoecedente igitur tentatione, vir Dei quasi spinis erutis exculta terra de virtutum segete feracius fructus dedit. Praeconio itaque
Abbreviated transcription (Latin):
sit auis : Tanta ciutem carnis tempttio aui eadem recedente se
que aliquando feminam uiderat quamma lignus sp̃s ante eius
cephentis oculos reduxit. tanto igne seruidĩ animum inspecie illius
accendit ut sein eius pectore flamma amoris urx caper&. et iã
paene deserere heremũ uoluptte uictus deliberaret. Cum subi
to superna gratia respectus ad sem& ipsum reuersus ẽ atq hortica¬
rum et ueprium iuxta densa subcrescere frutecta conspiciens exu¬
tus uestimentũ nudum sein illis spinarum aculeis & horticarum
incendus ꝓiecit. ibi que diu uolutatus toto excis corpore uulnera¬
tus exiit. et percutis uulnera eduxit a corpore uulnus mentis
quia uoluptatem traxit indolorem. Cumq bene poenaliter ar
deret foras extin. Eit quod in licite ardebat in tdis. uicit uaqus
peccatum quia mutauit incendium. Ex quo uidelic& temporo sicur
dum multiiam mundum relinquere atq: adeius magis teriũ festinare

Expanded text:
sit avis, tanta autem carnis tentatio avi eadem recedente secsit avis, tanta autem carnis tentatio avi eadem recedente secQuamdam namque aliquando feminam viderat, quam malignus spiritus ante ejus mentis oculos adduxit, tantoque igne servi Dei animum in specie illius accendit, ut se in eius pectore flamma amoris vix caperet. Etiam paene deserere heremum votuptate victus delibto superna gratia respectus ad semetipsum reversus est, atque urticarum et veprium juxta densa succrescere fruteta conspiciens, exutus indumento nudum se in illis spinarum aculeis et urticarum incendiis projecit: ibique diu volutatus, toto ex eis corpore vulneratus exiit, et per cutis vulnera eduxit a corpore vulnus mentis; quia voluptatem traxit in dolorem. Cumque bene poenaliter foris arderet, exstinxit quod intus illicite ardebat. Vicit itaque peccatum, quia mutavit incendium. Ex quo videlicet tempore, sicut dum multi jam mundum relinquere, atque ad ejus magisterium festinare.
Abbreviated transcription (Latin):
me congruit quia et ego ad hoc missussum. ut dona omnipti tentis
dñipiriter sumamuss benedicentes igitur dm̃ sumpserunt cibum
expleta ĩq refectione et colloquia ad ecclesiam prbt recessit
Eodem quoq tempr hunc inspeculacti tuntem etiam pastores in¬
uenerunt : quemdum uestitum pellibus interfruicocta cerne¬
rent aliquambestiam eẽ crediderunt: sed cognoscentes difamu¬
lũ eorum multi adpietatis gratiam abest alimente mutatisunt:
Nomenitaq eius peruicina loca cunctis in nocui faccumq est
ut ex illo iamtempr̃ amultis frequentari coepisset. quicum eici¬
bos deferrent corporis ab eius ore insuo pectore alimenta refere¬
Iuccidumuerodie dumsolus esset: temptutor cid fuit
Vamnigra paruaq: auis quae uulgo merola uocatur circaeius faciẽ
uolitari coepit. eiusq uultiuin portune insistere. Itaut capimanu
posset sihanc uirscs tenere uoluisset sed signocrucisedito reces¬

Expanded text:
minime congruit, quia et ego ad hoc missus sum, ut omnipotentis minime congruit, quia et ego ad hoc missus sum, ut omnipotentis dona Dei pariter sumamus. Benedicentes igitur Dominum sumpserunt cibum. Expleta itaque refectione et colloquio, ad ecclesiam presbyter recessit. Eodem quoque tempore hunc in specu latitantem etiam pastores invenerunt: quem dum vestitum pellibus inter fruteta cernerent, aliquam bestiam esse crediderunt: sed cognoscentes Dei famulum, eorum multi ad pietatis gratiam a bestiali mente mutati sunt. Nomen itaque ejus per vicina loca innotuit cunctis: factumque est ut ex illo jam tempore a multis frequentari coepisset, qui cum ei cibum afferrent corporis, ab ejus ore in suo pectore alimenta refereuadam vero die dum solus esset, tentator adfuit. Nam nigra parvaque avis, quae vulgo merula nominatur, circa ejus faciem volitare coepit, ejusque vultui importune insiposset, si hanc vir sanctus tenere voluisset; sed signo crucis edito reces
Abbreviated transcription (Latin):
nenti qui re fectionem sibi in paschali festiuitate parauerat perui¬
sum dñs apparere dignatus ẽ dicens: Tutibi đ licias praeparas. et
seruus meus illo in loco fame cruciatur : qui protinus surrexit at¬
q in ipsa solempnitate paschali cum alimentis quae sibi parauerat
ad locum tetendit et uirum dĩper abrupta montium per conca¬
ua uallium perde fossa terrarũ quaesiuit eumq: latere inspecu
reperit: cumq: oratione facta et benedicentes omnipotentem dmn¬
consedissent: posi dulcia uitae conloquia isqui aduenerat prbt
dixit: surge et sum amuscibum quia hodie pascha ẽ: Cui uirdires¬
pondit dicens : scio quia pascha ẽ qui a uidere temerui : Ionge quip¬
peabhominib: positus quia die eodem paschalis. eẽt solemnitasis
norabat : Mencrabilis autem prbt rursus as. seruit dicens ueraciter
hodie resurrectionis dominicae paschadis dies ẽ. abstgnere mini

Expanded text:
nenti, qui refectionem sibi in Paschali festivitate paraverat, per vinenti, qui refectionem sibi in Paschali festivitate paraverat, per visum Dominus apparere dignatus est, dicens: Tu tibi delicias praeparas, et servus meus illo in loco fame cruciatur. Qui protinus surrexit, atque in ipsa solemnitate Paschali cum alimentis quae sibi paraverat, ad locum tetendit, et virum Dei per abrupta montium, per concava vallium, per defossa terrarum quaesivit, eumque latere in specu reperit. Cumque oratione facta, benedicentes Dominum omnipotentem consedissent, post dulcia vitae colloquia, is qui advenerat presbyter dixit: Surge, sumamus cibum, quia hodie Pascha est. Cui vir Dei respondit, dicens: Scio quia Pascha est, quia videre te merui. Longe quippe ab hominibus positus, quia die eodem Paschalis solemnitas esset ignorabat. Venerabilis autem presbyter rursus asseruit, dicens: Veraciter hodie Resurrectionis Dominicae Paschalis dies est; abstinere tibi
Abbreviated transcription (Latin):
butur horas et quemsibi ad manducandũ sibriperepottrat
dieb certis benedicto panem ferebat: ad eunde uero pecum
aromani cella iternonerat quia excelra desuper rupis emine¬
bat sed ex eadem rupe in lonģ issimo funcre liga tum romins
depomere panem consueuerat: in quo etiam resti paruulũ tinti¬
nabulum in seruit ut ad sonum cintinabuili urdicognoseeret
quando sibi romanus panem praeberet quemeens acciperet
setdanti quas bostis unius caricati in uidens alcerius refecciont
Cum qua damdie submutipanem conspiceret iactauit lipi¬
dem & cintinabulum fregiti romanus camen modis congruentibus
minis trare non desiit. Cum uero iamomp̃sds̃ et romanum uellit &
labore qui escere. et benedictiuitam in exemplum hominib: demons¬
trare sut posita super cande labrũ lucerna claresceret quatenus
omnibus qui indomodi sunt luceret Ruidam prbo longius ma¬

Expanded text:
batur horas, et quem sibi ad manducandum subripere poterat, batur horas, et quem sibi ad manducandum subripere poterat, diebus certis Benedicto panem ferebat. Ad eumdem vero specum a Romani cella iter non erat, quia excelsa desuper rupes eminebat; sed ex eadem rupe in longissimo fune religatum Romanus deponere panem consueverat; in qua etiam resti parvum tintinnabulum inseruit, ut ad sonum tintinnabuli vir Dei cognosceret quando sibi Romanus panem praeberet, quem exiens acciperet. Sed antiquus hostis unius charitati invidens, et alterius refectioni, cum quadam die submitti panem conspiceret, jactavit lapidem, et tintinnabulum fregit. Romanus tamen modis congruentibus ministrare non desiit. Cum vero jam Deus omnipotens et Romanum vellet a labore quiescere, et Benedicti vitam in exemplum hominibus demonstrare, ut posita supra candelabrum lucerna claresceret, quatenus omnibus qui in domo Dei sunt luceret, cuidam presbytero longius ma
Abbreviated transcription (Latin):
annis multis illicante oculos omnium fuit : et usq adhaec longo¬
bordorum tempora super fores ecclesiae pependit: sedbene¬
occulta fugiens deserti loci secensum petut ciui sab lasus uoca¬
bulum e quñ romana urbe qua draginca fere milib distanisti¬
gidrsur que penspitu isemanat a quas quae illic uidclicet a¬
um uorobundirodu in extensoprius lacu collegitui ađ posre¬
iur uesom aonne diriuatur quodum fugiens pergere t non¬
chus quidẽm romanus nomine hunc cuntem repperit: quo ende¬
ret requisicur Cuius cumdesiderium cognousset & secrecum
tanuit et adiutorium inpendit eique scae conuersacionis ha¬
bitum tradidit᷑ et in quantũ licuit ministrauit uirautem di
ad eundem locum perueniens in artimsimospecu setradidit gi
bus qraiins excepto roma no monacho hominib in cognitus man¬
si quiuude licet romanus non longem monisterio sub deodi¬
ni puerisregula degebat sed pie eius dem patrissui oculis fura¬

Expanded text:
annis multis illic ante omnium oculos fuit, et usque ad haec Langoannis multis illic ante omnium oculos fuit, et usque ad haec Langobardorum tempora super fores ecclesiae pependit. Sed Beneocculte fugiens, deserti loci secessum petiit cui Sublacus vocabulum est, qui ab Romana urbe quadraginta fere millibus distans, frigidas atque perspicuas emanat aquas. Quae illic videlicet aquarum abundantia in extenso prius lacu colligitur, ad postremum vero in amnem derivatur. Quo dum fugiens pergeret, monachus quidam Romanus nomine, hunc euntem reperit, quo tenderet requisivit. Cujus cum desiderium cognovisset, et secretum tenuit, et adjutorium impendit, eique sanctae conversationis habitum tradidit, et in quantum licuit, ministravit. Vir autem Dei ad eumdem locum perveniens, in arctissimum specum se tradidit, et tribus annis, excepto Romano monacho, hominibus incognitus mansit: qui videlicet Romanus non longe in monasterio sub Adeodati patris regula degebat. Sed pie ejusdem Patris sui oculis fura
Abbreviated transcription (Latin):
precedicta nuerix illius ud purgur¬
ilum tricicum a uicinis malierib pmestari sibi capiscerium perut
quad super mensam in caute derebietu casu acepdente fractumi
siceputindiab partib mucniretur. diuusum. quod mox ut rediers
nutrix illiusinuenit ue homen tissime flere coepit quiauas quod
praestitum acesp̃ciac fractum uidebat benediccus autemreliei¬
osus et piuspuer cuminutrice suam flere comspiceret eiusdolori
compassus ab latis secum utrisq fracti capisteru partibus se se cur
leccrimis inorationẽ dedit : qui ab oratione surgens ita iuxta se uas
sent : moxautem nucricesuam blunde consolutus cisanum capis¬
terium reddidit: quod fractũtulerat quaeres in loco eodem acun¬
tis c agnita at que intanta ammiratione habita: ut hoc ipsumca¬
piscerium eius locuincolae meccłac ingressu suspenderent. quac¬
tenus et praesentes et secucuri omnes agnoscerent. Benedictus
uer conuersutionis gratia a quanta perfectione cocpissegquod

Expanded text:
edicta nutrix illius ad purgandum triticum a vicinis mulieribus praestari sibi capisterium petiit, quod super mensam incaute de relictum, casu accidente fractum est, sic ut in duabus partibus inveniretur divisum. Quod mox rediens nutrix illius, ut ita invenit, vehementissime flere coepit, quia vas quod praestitum acceperat, fractum vi debat. Benedictus autem religiosus et pius puer cum nutricem suam flere conspiceret, ejus dolori compassus, ablatis secum utrisque fracti capisterii partibus, sese cum lacrymis in orationem dedit: qui ab oratione surgens, ita juxta se vas sent Mox autem nutricem suam blande consolatus, et sanum capisterium reddidit, quod fractum tulerat Quae res in eodem loco a cunctis est agnita, atque in tanta admiratione habita, ut hoc ipsum capisterium ejus loci incolae in ecclesiae ingressu suspenderent: quatenus praesentes et secuturi omnes agnoscerent, Benedictus puer conversationis gratiam a quanta perfectione coepisset, quod
Abbreviated transcription (Latin):
aspicitis quis ẽ quiistũ monachum foras trahit e quires¬
pondentes dixeruist: Non: quib: ait: Oremus ut uo ea¬
am uideratis que miste monachus sequitur: cum que
perbiduum esset oratum maurus monachus uidit. pompeniis
autem eiusdem monasterii pater uidere nom potuit. Dieigit᷑
alio expleta oratione uirdĩ oratorium egressus statimforis
monachum reperit quem procaẽ citate cordissui uirgaper¬
cussit: qui ex illo die nihil persuasionis ulterius a nigropue¬
rulo pertulit: sed orationis studium in mobilis permansit.
sicitaq antiquus hostis dominari non ausus ẽ. in eius cogitatio¬
ne acsupse percussus fuiss& ex uerbere: DEAQUA EXPETRΑ

Expanded text:
aspicitis quis est qui istum monachum foras trahit? Qui resaspicitis quis est qui istum monachum foras trahit? Qui respondentes dixerunt: Non. Quibus ait: Oremus ut vos etiam videatis quem iste monachus sequitur. Cumque per biduum esset oratum, Maurus monachus vidit; Pompeianus vero ejusdem monasterii Pater videre non potuit. Die igitur alia, expleta oratione vir Dei oratorium egressus, stantem foris monachum reperit, quem pro caecitate cordis sui virga percussit: qui ex illo die nil persuasionis ulterius a nigro jam puerulo pertulit, sed ad orationis studium immobilis permansit: sicque antiquus hostis dominari non ausus est in ejus cogitatione, ac si ipse percussus fuisset ex verbere. CAPUT V. ΚΕΦΑ