comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s qͥd agat. qĩ quodã signo in noticiã de uocato.
In ista enĩ ⁊ in reliqͥs noticia rei ꝓfertur. ñ
sub̾at explicatio declarat᷑. s qr illa subał:¬
accep̃. ꝓ eo qd̃ quale sit. id qd sit euident̃ os¬
tendit. cuiꝰ exemplũ tale⁊. homo: qui inge¬
no ualet. artib pollet ⁊ cognitione reritmn
aut qd̃ ag̾e debet eligit. aut ainmadu̾sione
qd̾ inutile sit ꝯtempnit. hisenĩ qualitatibꝰ
exp̃ssus acdiffinitꝰ: homo. Quarta sp̃es dif¬
lie descͥptio noĩatur. que adhbita cͥcuitione
dict̾oꝵ fact̾oꝵ q res quid sit descͥptione decdla¬
rat. Queritur enĩ qͥd sit auanis. qͥd erudel. qͥd¬
cimꝰ Luxiosus : uictus ñ necc̃ii s fuptuofi
⁊i honerosi appetens. in delitiis affluens in li¬
bidine ꝓm̃tiis. Hec ⁊ alia diffiniunt lut̾ĩosũ.
s ꝑ desẽptionem deffimunt. que sp̃es diffiniti¬
oms oratorib mag̃ apta: quã dialeticis. q la
titudines ht̃. que similitudo inbonis reb po¬

Expanded text:
 quid agat, quasi quodam signo in notitiam devocat. In isto enim et in reliquis notitia rei profertur, non substantialis explicatio declaratur, quia illa subdicendo quid quale sit, id quod sit euidenter ostendit, cuius exemplum tale est: 'Homo est qui ingenio ualet, artibus pollet, et cognitione rerum aut quae agere debeat eligit, aut animaduersione quod inutile sit contemnit.' His enim qualitatibus expressus ac definitus homo est. Quarta species delio descriptio nominatur, quae adhibita circuitione dictorum factorumque rem, quae sit, descriptione declarat. Quaeritur enim quid avarus sit, quid crudelcimus: Luxuriosus est victus non necessarii, sed sumptuosi et onerosi, appetens, in deliciis affluens, in libidinem pronus. Haec et alia definiunt luxuriosum, sed per descriptionem definiunt. Quae species definitionis oratoribus magis apta est quam dialecticis, quia latitudines habet. Haec similitudo in bonis rebus po
Abbreviated transcription (Latin):
xͥ. ⁊ abdicat᷑a ꝑͫ. ab dicat̃m ꝑͣ directim. ut
om̃e uistum honestum. qddam iꝰtum ñ ÷ ma¬
lũ. qd̃dam gͥ honestum ñ ÷ malũ. Has formu¬
las categoricoꝵ silłoꝵ qui plene nosse desi
Distincta enĩ atq ꝯsid̾ata. ad magnas intelligẽ¬
ducunt. N unc adyporeticos filłos ordine
seq̃nti ueniamus.

Expanded text:
are directim, ut: 'Omne iustum honestum: quoddam iustum non est malum: quoddam igitur honestum non est malum'. Has formulas categoricorum syllogismorum qui plene nosse desidDistincta enim atque considerata ad magnas intellegenducunt. Nunc ad Hypotheticos syllogismos ordine sequenti veniamus.
Abbreviated transcription (Latin):
est. nor gͥ non ÷. Septimꝰ modus ⁊ ñdies⁊ nqr¬
legat marii uictorini qui inscͥbit de siłłis
ypotericis. hinc ad dieleticas diffinitionum
spẽs accedamꝰ. que tanta dignitate p̃cellunt
ut possint indicioꝵ aꝑte manifestationes et
quedam indicia dictionum ostendere.
expͥmendis explicat. qͥd res ip̃a sit ⁊ qͣt
sit. et quemadmodũ membris suiᷤ ꝯstare de
Diuisio diffinitionũ in partes .xͦu. habetur. Hn¬

Expanded text:
est, nox igitur non est. Septimus modus est legat Marii Victorini qui inscribitur de Syllogismis Hypotheticis. Hinc ad Dialecticas definitionum species accedamus, quae tanta dignitate praecellunt ut possint indiciorum aperte manifestationes et quaedam indicia dictionum ostendere. exprimendis explicat quid res ipsa sit, qualis sit, et quemadmodum membris suis constare Divisio diffinitionum in XXV partes habetur.
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ spẽs sunt. iiͦii. arimetica disciplina
quantitas muim̃abił scd̃m se. Musica: disci¬
plina que denum̃is loqͥt᷑. qui inueniunt᷑
marum. astͥmonia ÷ disciplina que cursꝰ
celestium fid̾um atq figa̾s ꝯtemplatur.
atq om̃s habitudines stellarum. quas

Expanded text:
 disciplina quantitatis numerabilis secundum se. Musica est disciplina quae de numeris loquitur, qui inveniuntur marum. Astronomia est disciplina quae cursus coelestium siderum atque figuras contemplatur, atque omnes habitudines stellarum. Quas
Abbreviated transcription (Latin):
bum. que due partes oronis int̃pretant᷑. totũ
qͥcqͥd concepit inens ad eloqͣ̃nditm omisenĩ
elocutio concepte rei mente int̾pres est hane
aristotiles itit inrenim exp̃ssione ⁊ faciendiss
Sermonib ꝑitissimiis ꝑhiermenias nomina¬
ꝗd res mente ꝯceptas ꝓlatis smonib int̾pre¬
tionẽ ⁊ negationẽ. ꝑ affirmationẽ. ut homo
currit. ꝑ negationẽ: ut homo nͥ currit. Inhiᷤᷤ
itat ꝑihermeniis fupdictis philosopbus de
de enuntiatione de affirmatione. de negatio¬
placitum sine tp̃r cuiꝰ nulla pars est sigẽa¬
uł ñ ÷ ut socrates: socrates ñ÷. affirmatio:
enuntiatio alicuiꝰ de aliquo ut socͤtes:. Ne¬
gatioẽ alicuiꝰ ab aliquo ut socrates ñ÷. Con¬
tradict̾io ẽ affirmationis ⁊ negõnis oppositio.
Ut soc̾tes disputat soc̾tes ñ disputat. Utilitas¬
cius eius artis utilitas ⁊ uirtus ostendit᷑.
Quoꝵ concło plurimum lectorẽ adiuat.
adu̾itatem inuestigandam. tm̃ ut absit il¬

Expanded text:
bum, que due partes orationis interpretantur totum quicquid concepit mens ad loquendum. Omnis enim elocutio concepte rei, mentis interpres est. Hanc Aristoteles, vir in rerum expressione et faciendis sermonibus peritissimus, perihermeniam nominamonibus interpretionem et negationem. Per adfirmationem, ut homo currit; per negationem, ut homo non currit. In his itaque Perihermeniis supra dictus philosophus de de enuntiatione, de adfirmatione, de negatioplacitum, sine tempore, cuius nulla pars est significa est, ut Socrates est, Socrates non est. Adfirmatio est enuntiatio alicuius de aliquo, ut Socrates est. Negatio est alicuius ab aliquo, ut Socrates non est. Contradictio est adfirmationis et negationis oppositio, ut Socrates disputat, Socrates non disputat. Hatius ejus artis utilitas et virtus ostenditur, quorum conclusio plurimum lectorem adjuvat ad veritatem investigandam, tantum ut absit il
Abbreviated transcription (Latin):
dibalus. qĩ fundens ⁊ emitens. contͣ balistam. testie¬
git murũ: inmodũ arietum pugnantium.
ualide enĩ ac nodose arboris caput ferro uestit.
sicq crebris ictib concussum nuri latus cedit.
auatumq irrumpit. ac fenestram facit: eontraun¬
facciis paleis plenꝰ. ⁊ in eũ locũ dimissꝰ qͦ aries ꝑtu¬
ur. laxo enĩ saccoꝵ simi: ictiꝰ arietis inlisus moͥlit᷑.
tes corio crudo intexte qͤ inoꝑe faciendo hosti obi

Expanded text:
dibalus, quasi fundens et emittens. Contra balistam testungit murum, in modum arietum pugnantium; valide enim ac nodose arboris caput ferro vestitur, sicque crebris ictibus concussum muri latus cedit cavatumque inrumpit ac fenestram facit. Contra inaccus paleis plenus et in eum locum demissus quo aries percutit; laxo enim saccorum sinu ictus arietis inlisus mollitur. tes corio crudo intextae, quae in opere faciendo hosti obic
Abbreviated transcription (Latin):
ne ab̾astis ⁊ iaculis corpꝰ munit. Clipeus ã: pedicũ
t̃. scutũ. equitũ. Scutũ appellatum: eo qd̃ excuci¬
ac a se teloꝵ ictum. ut enĩ teł resistat᷑ clipeus
leua ancile gerebat. Et ancile dictum: ab ancisio¬
ne qd sit omĩ parte ueluti ancisii ⁊ rotundum.
Duidiꝰ. idq ãcile uocant. qd̾ ab omi parte recisum:
quẽq notes ocuł. angełis omĩs ab ẽ. Peltum. scutũ
brtuissimũ. in modũ lune medie. detͥb meminit
lib regum. fecit rex salomon ducenta scuta de au¬
ro puro. ⁊ tͣscentas peltas ex auro ꝓbato. Scet᷑:
scutum loreum. sine ligno. quo utunt᷑ affri. ⁊ maui¬
ri. deqͦ poeta. Leuam scetra tegit. Parma leuia
scutum. nã in modũ testudinis fit clipeus. ẽ et
testudo: scutoꝵ conexio curuata in nͣodũ testu¬
militaris.¬
orica uocata eo qd̾ loris careat. solis enĩcicuł
reis ⁊ ereiscatenata. in mod̾ sqͣme piscis. ⁊ exipso
splendore sqͣmarum ⁊ similitudine nuncupata.

Expanded text:
orpus munit. Clypeus autem peditum est, scutum equitum. 2. Scutum appellatum, eo quod a se excutiat telorum ictum. Ut enim telis resistatur, clypeus o Virgilius: Laevaque ancile gerebat. Et Ancile dictum ab ancisione, quod sit ab omni parte veluti ancisum et rotundum. Ovidius: Idque ancile vocant, quod ab omni parte recisum. Quaque notes oculis, angulus omnis abest. 4. Pelta scutum brevissimum in modum lunae mediae. Cujus meminit liber Regum: Fecit rex Salomon ducenta scuta de auro puro, et trecentas peltas ex auro probato. 5. Cetra scutum loreum sine ligno, quo utuntur Afri, et Mauri, de quo poeta: Laevas cetra tegit. 6. Parma, lescutum. Nam in modum testudinis fit clypeus. 388 Est et testudo scutomilitarisorica vocatur, eo quod loris careat, solis enim circureis, aut aereis concatenata in modum squamae piscis, et ex ipso splendore squamarum, et similitudine nuncupata est.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sit: reus tn dĩ ꝗͣ diu in iudicio ꝓre aliqͣ petitur.
Testes antiqͥtꝰ suꝑstices uocabant᷑. eo qd̾ suꝑstatũ
cauise ꝓferebant᷑: nc̃ pate ablata nomina cestes
Conditione: si lib̾. ñ f̾iuis. nam sepe s̾uus metude¬
cens. Nam sibona uita defu̾it: fide carebit. non
enim pot̾ iusticia cũ scełato hr̃e societatem. du¬
ꝓferendo id. qd̾ audierint. duob aut̃ modis testes
gunt.
e spectacłis.¬

Expanded text:
re aliqua petitur. 8. Testes antiquitus superstites dicebantur, eo quod super statum causae proferebantur. Nunc, parte ablata nominis, testes Conditione, si liber, non servus. Nam saepe servus metu dovita bona defuerit, fide carebit. Non enim potest iustitia cum scelerato habere societatem. Du aut proferendo id quod audierunt. Duobus autem modis testes gunt. De spectaculis
Abbreviated transcription (Latin):
ronale. mortale. risibile. boni maliq capax.
Sic etiam in om̃i orone substantiali tandẽ
int̾ponere debemus sp̃es ⁊ differentias. quã
diu seclusis omib que ħ idem ẽẽ possunt
tinum tͣnstulit iuctorinꝰ orator. cõmen¬
tumq eiꝰ qͥnq libris boctiꝰ edidit.

Expanded text:
rationale, mortale, risibile, boni malique capax. rationale, mortale, risibile, boni malique capax. Sic etiam in omni oratione substantiali tamdiu interponere debemus species et differentias, quam diu seclusis omnibus, quae hoc idem esse possunt,tinum transtulit Victorinus orator, commentumque eius quinque libris Boetius edidit.
Abbreviated transcription (Latin):
pedib innituntur. It r̾onale ꝓpt̾ illa que
rone egeant. Mortale aut̃ ꝓpt̾ id quod ñ⁊ angłs.
postea disc̃tis atq seclusis. abiectum ⁊ pͥum
declarandũ. Cuiꝰ discipline diffinitionẽ ple¬
nam existimauert. Aristotiles. ⁊ tulliꝰ. ex
gen̾e ex diffe̾ntiis ꝯsist̾e quidam pꝰ ea plem¬
ores indocendo eiꝰ ꝑfectam sub̃alem diffim¬
tionẽ. in qͥnq partib uelud in m̃bris suis
diuisert̃. quarum pͥma ÷ degn̾e. scda de spẽ.
t̃cia de clifferentia. qͣrta dexpͥo. qͥnta deac¬
ut homo. ẽ enĩ spãlitas qua ia seꝑatur ce¬
teris aĩantib. differentra ut rõnale mor¬
tale. his enĩduob differt homo acet̾is. cũ
bile. hocẽ enim qd̾ridet. ⁊ hoc p̃ter hoĩem
nulliꝰ aĩalis ẽ. Accidens ut color in corpore.
doct̾na in aĩo. ħ enim tp̾rm uarietate oñm¬
⁊ accidunt i mutant᷑. ⁊ ÷ exom̃ĩb his qͥnq
partib or̾o plene sententie. Ita homo: aĩal

Expanded text:
pedibus innituntur. Item rationale, propter illa quae pedibus innituntur. Item rationale, propter illa quae ratione egeant: mortale autem propter id quod angelus non est. Postea discretis atque seclusis adiectum est proprium declarandum. Cuius disciplinae definitionem plenam existimaverunt Aristoteles et Tullius ex genere et differentiis consistere. Quidam postea pleniores in docendo eius perfectam substantialem definitionem in quinque partibus, veluti membris suis, dividerunt. Quarum prima est de genere, secunda de specie, tertia de differentia, quarta de proprio, quinta de acut homo. Est enim specialitas, qua separatur a ceteris animantibus. Differentia, ut rationale, mortale. His enim duobus differt homo a ceteris. Cum bile. Homo est enim quod ridet, et hoc praeter hominem nullius animalis est. Accidens, ut color in corpore, doctrina in animo. Haec enim temporum varietate et accidunt et mutantur: et est ex omnibus his quinque partibus oratio plenae sententiae, ita: Homo est animal
Abbreviated transcription (Latin):
titatis mim̃abił ẜ se. Geometa: disciplina
magnitudinis ĩmobił ⁊ formarum. Musi
ca÷ disciplina que denitmis loqͥtur qui
ad aliqͥd funt. his qͥ inueniuntur insoms.
Astronomia: disciplina que cursus celestiũ
tudines stellaꝵ cͥca se. ⁊ circa t̾ram indagabili
⁊ instituta adiurtutẽ tendentia ꝓꝑantur.
D ispensatiua dr᷑. qͦ domesticarum rerum or
ost philosophie diffinitiones inqͥb
generalit̾ omĩa ꝯtinentur. Nunc
strationem pͥmaꝵ rõnũ dequalib re qͥd
suasit que certa ac sustantiali diffinitio¬
ne declaretur. Nam posito pͥmo genere. de¬
in spẽs. ⁊ alia que uicina eẽpossunt subiũ¬
gamus. hac discretis cõmunib separeͣmꝰ.
tam diu int̾ ponentes diffe̾ntias. quousq
ad ꝓpͥum eiꝰ dequo querimꝰ signata eiꝰ exp̃ssi¬
one ꝑueniamus. ut puta homo : aĩal rõnale
mortale. trenum.bipes. risus capax. Genꝰ¬
Est enĩ ad hoiem genus aĩal. s qr late patebat
adiecta ẽ sp̃ẽs t̾renuim. iam exclusum ÷ idqd̾̃

Expanded text:
ilis secundum se. Geometrica est disciplina magnitudinis inmobilis et formarum. Musica est disciplina quae de numeris loquitur qui ad aliquid sunt, his qui inveniuntur in sonis. Astronomia est disciplina, quae cursus caelestium tudinesque stellarum circa se, et circa terram indagabili et instituta ad virtutem tendentia praeparantur. Dispensativa dicitur, cum domesticarum rerum sapienter ost Philosophiae definitiones, in quibus generaliter omnia continentur, nunc strationem primarum rationum de qualibet re quid sit, suaque certa ac substantiali definitione declaretur. Nam posito primo genere, deinde species et alia, quae vicina esse possunt, subiungimus ac discretis communionibus separamus, tamdiu interponentes diffad proprium eius de quo querimus, signata eius expressione perveniamus: ut puta, homo est animal rationale, mortale, terrenum, bipes, risus capax. Est enim ad hominem genus animal, sed quia late patebat, adiecta est species, terrenum: iam exclusum est id quod
Abbreviated transcription (Latin):
ialetica
est disciplina ad differendas rer̃
causas inuenta. Ip̃a÷ philoso¬
phie speties. que logica dicit᷑. id÷ r̾onalis dif¬
finiendi. querendi ⁊ diffendi. potens. Docet

Expanded text:
Dialectica est disciplina ad disserendas rerum causas inventa. Ipsa est philosophiae species, quae Logica dicitur, id est rationalis definiendi, quaerendi et disserendi potens. Docet
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is res ad se ipsam subsistit. corpꝰ enĩ sub¬
sistit. ⁊ iõ substantia ÷. Illa uõ accidentia q̃
insubsistente atq subiectos̃. fube ñ st̃. ꝙr¬
ñ subsistunt. s mutant᷑ sic̃ color ⁊ fama. de
sub̾to aut̃ et in sub̃to quasi in ipo ⁊ deipso
dunt in substantia. ut qͣntitas qͣlitas ⁊ figu¬
sunt. Ex his nouem accidñtib tͥa int᷑ usiam
sunt. Quantitas. ⁊ qualitas.⁊ situs. ħ enĩ sine
latas aut̃ cathegorias ꝯstat. qr ñ possunt nͥ sub¬
iectis agnosci. quis enĩ qͥd fit homo possit ag¬
noscere nͥ aliquẽ hoĩem ponat añ ocłos q̃i
hoĩem sub̃m nõi. hoc opꝰ aristotił intelligend̾
est qñsicut dictum ÷. quicqͥd hõ loqr̃ int̾ decẽ
intelligendos. Qui siue rethorib siue diale¬
ticis applicantur.
equitur de hinc liber ꝑhiermenias
fubtilissimꝰ nimis. ⁊ ꝑuarias formas
im̃te tingebat.

Expanded text:
ur ab eo, quod omnis res ad se ipsam subsistit. Corpus enim subur ab eo, quod omnis res ad se ipsam subsistit. Corpus enim subsistit, et ideo substantia est. Illa vero accidentia, quae in subsistente atque subiecto sun subsistunt, sed mutantur; sicut color vel forma. De subiecto autem et in subiecto quasi de ipso et in ipso.dunt in substantia; ut quantitas, qualitas, vel figusunt. Ex his novem accidentibus tria intra usiam sunt, quantitas et, qualitas et situs. Haec enim sine latas autem categorias constat, quia non possunt nisi ex subiectis agnosci. Quis enim quid sit homo possit agnoscere, nisi aliquem hominem sibi ponat ante oculos, quasi subiectum nomini? Hoc opus Aristotelis intellegendum eintellegendos, qui siue rethoribus siue dialecticis applicantur. Sequitur liber Perihermenias, suptilissimus nimis et per uarias formas in mente tingebat.
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾m enĩ alt̾i p̃eẽ non potest. Locuse ubi sit
inforo in platea. Loci aut̃ motus partes sex
habet. dexteram. sinistrã. ante. ⁊ retro. suir¬
sum ⁊ deor sum. Partes iste qͦ sex duohñt.Lon
tione dic̃tus. ut quis aut stet aut sedeat. aut
iaceat. Habitus habendo aliqͥd dictus ut ha¬
bere sciam. minente uirtutẽ. Incorpore c̃ca
corpꝰ uestim̃tum. ⁊ ceta quȩ ad habendi modũ
de signato a doctorib numo comp̃hendunt᷑.
Iam uo ag̾e ⁊ pati abagentis ⁊ pacientis sigẽos¬
nem ꝯsistunt. ⁊am scribo uocis actum hñt.
qͣn facientis rem indicat. scbor pacientis est¬
qm̃ pati se ostend. In his enim nouem gn̾ib
quoꝵ exempli gr̃a quedam posita s̃. uł in
untur. Nam ⁊ ea que intłłu capimus idad
alcerũ hoꝵ decem p̃dicam̃toꝵ s̃mone uuga¬
mꝰ plena enĩ sententia dehis ita ÷ augusti¬
nus magnꝰ orator filiꝰ illiꝰ stans intemplo ho¬
die infulatus disputando fatigat᷑. usia aut̃

Expanded text:
Alterum enim alteri praeesse non potest. Locus est ubi sit, in foro, in platea. Loci autem motus partes sex habet, dextram et sinistram, ante et retro, sursum tione dictus, ut quis aut stet, aut sedeat, aut iaceat. Habitus ab habendo aliquid dictus, ut habere scientiam in mente, virtutem in corpore, circa corpus vestimentum, et cetera, quae ad habendi modum, designato a doctoribus numero, conprehenditur. Iam vero agere et pati ab agentis et patientis significatione consistunt. Nam scribo vocis actum habet, quoniam facientis rem indicat. Scribor patientis estiam pati se ostendit. In his enim novem generibus, quorum exempli gratia quaedam posita sunt, vel untur. Nam et ea quae intellectu capimus, id ad alterutrum horum decem praedicamentorum sermone vulgamus. Plena enim sententia de his ita est: Augustinus, magnus orator, filius illius, stans in templo, hodie, infulatus, disputando fatigatur. Usia aute
Abbreviated transcription (Latin):
ñ scłm qͣlitatem quagenita ĩ. s uixta arbitͥ¬
um humane uoluntatis uocabła acceꝑuit.
Sunt aut̃ ethimologie noĩum. aut ex causa
ut homo. ꝙ fit abhumo. aut ex ꝯtrariis ut
alauando lotus. dũ lotum ñ sit mundũ: ⁊ lu¬
cus. qr umbra opacus qpaꝵ luceat. Quedã etiã
fc̃a sunt ex noĩum diriuatione. ut apruden¬
tia prucdens. Quedam ⁊ ex uocib. ut agar¬
rulitate garrulus. Quedam ex greca ethi¬
mologia orta ⁊ declinata s̃ in latinũ ut silua
domus. Alia qͦ ex nõib locoꝵ urbium flumi¬
num. tͣxerunt uocabła. Multa etiam diu̾¬
sarum gentrum ĩmone uocant᷑. uñ ⁊ origo

Expanded text:
atem, qua genita sunt, sed iuxta arbitrium humanae voluntatis vocabula acceperunt. Sunt autem etymologiae nominum aut ex causa ut 'homo', quia sit ex humo, aut ex contrariis ut a lavando 'lutum', dum lutum non sit mundum, et 'lucus', quia umbra opacus parum luceat. Quaedam etiam facta sunt ex nominum derivatione, ut a prudentia 'prudens'; quaedam etiam ex vocibus, ut a garrulitate 'garrulus'; quaedam ex Graeca etymologia orta et declinata sunt in Latinum, ut 'silva', 'domus'. Alia quoque ex nominibus locorum, urbium, vel fluminum traxerunt vocabula. Multa etiam ex diversarum gentium sermone voca
Abbreviated transcription (Latin):
ponis si naturalit᷑ breuis ũt uir. atit posi¬
tione songa. ut ans acutũ accentũ habebit.
diuonaturalit̾ longa ut res: cͥcumflexum.
disidla pars or̃onis si pͥorem nãlit̾ longã ht̃
ĩtltima breitem. eͥcumflec̾tit᷑ ut musa alit̾
acuit᷑ Crissitła pars or̃onis si mediam bre¬
uem ht̃ ut tbia. tunc pͥmam acciumꝰ.¬

Expanded text:
si naturaliter brevis est, ut 'vir', aut positione longa, ut 'ars', acutum accentum habebit. Si vero naturaliter longa, ut 'res', circumflexum. Disyllaba pars orationis si priorem naturaliter longam habet et ultimam brevem, circumflectitur, ut 'Musa'; aliter acuitur. Trisyllaba pars orationis si mediam brevem habet, ut 'tibia', tunc primam acuim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ interp̃tationẽ collig̾it. hanc aristotiles sẏm¬
lon. cicero aidnotationẽ noĩauit. que noĩa ⁊
uerba rerũ nota facit exemplop̃posito. ut pu¬
ta flumen qd fluendo currit. afluendo dictũ.
cuiꝰ cognitio sepe usum nec̾im ht̃ in int̃preta¬
tione sua nam dũ uid̾is uñ ortum ÷ nom̃. citiꝰ
iñ eiꝰ intelligis. Om̃is enĩ in spectio rei echimo¬
logia ꝯgnita planior ÷. ñ aut̃ omĩa noĩa auet̾i

Expanded text:
tionem colligitur. Hanc Aristoteles σύμβολον, Cicero adnotationem nominavit, quia nomina et verba rerum nota facit exemplo posito; utputa 'flumen', quia fluendo crevit, a fluendo dictum. Cuius cognitio saepe usum necessarium habet in interpretatione sua. Nam dum videris unde ortum est nomen, citius vim eius intellegis. Omnis enim rei inspectio etymologia cognit
Abbreviated transcription (Latin):
Item ex cõꝑatione positiuoꝵ ut si dicas doctus.
magnꝰ positiui sunt. ⁊ sui similes s fit. ⁊ ꝑdi
minutionẽ ut puta finem mascłinum ẽe. fu¬
nicłs ostendit. sic̃ marmor neut gn̾is eẽ mar¬
muscłm eẽ ostendit. Nam qd̾ genus in pͥnci¬
palitate ẽ. id eẽ solet indiminutione .. s hic
ñ semꝑ ut pistͥnum. pistͥlla. s scire debemꝰ

Expanded text:
Item ex conparatione positivorum, ut si dicas 'doctus', Item ex conparatione positivorum, ut si dicas 'doctus', 'magnus': positivi sunt et sui similes. Fit et per diminutionem, utputa 'funem' masculinum esse funiculus ostendit, sicut 'marmor' neutri esse generis marmusculum indicat. Nam quod genus in principalitate est, id esse solet in diminutione. Sed hoc non semper, ut 'pistrinum', 'pistrilla'. Sed quia scire debemus
Abbreviated transcription (Latin):
ticia sonum.⁊. litt̾e expͥmat. tam̃ qd̾ latimĩ
est ꝑ .e. scͥbendum ẽ. sic malicia. milicia neqͥti¬
a. ⁊ cet̾a similia. Indubiis quoq u̾bis ꝯsuetu¬
do ueterum erat. ut cũ ead lutera alium in¬
tellecta correpta alium ꝓducta hr̃et. Longe
sillabe apicem apponebant ut putappłs arbo¬
rem significat. ⁊ an hominũ młtitudinẽ api-¬
ce distinguebat᷑. sic ⁊ uͥ litt̾̃e ꝯionantes gemi
Ueteres enim ñduplicabant. lict̾as s supͣ scilicon.
apponebant. Qua nota admonebat᷑ lector gemi¬
nandam ẽẽ licteram.
referatur ⁊ incerta certis ꝓbentur. octo aut̃ mͦis
his unũ defu̾it. iam ñ ÷ aualogia id similitudo
sed ÷ anomala .i. extra regulam. ut lupus et
lepus. totum ꝯuenit. s dissentiunt casu. fac̃
enĩ lupi leporis. dam regłariter ẽ dũ queriᷤ.
utrũ trames mascłinũ sit. anfemininũ. si
mascłinum. Item finis sineutͥ gn̾is ẽe crectis. si¬
mił ÷ ei illi panis indeclinone.⁊ erit mascłinũ.

Expanded text:
 littera exprimat, tamen, quia Latinum est, per T scribendum est. Sic 'militia', 'malitia', 'nequitia', et cetera similia. In dubiis quoque verbis consuetudo veterum erat ut, cum eadem littera alium intellectum correpta, alium producta haberet, longae syllabae apicem adponebant; utputa 'populus' arborem significaret, an hominum multitudinem, apice distinguebatur. Sic et ubi litterae consonantes geminVeteres enim non duplicabant litteras, sed supra sicilicos adponebant; qua nota admonebatur lector geminandam esse litteram. refert, et incerta certis probat. et quot modis iis unum defuerit, jam non est analogia, id est, similitudo; sed est anomalia, id est, extra regulam, ut lupus, et lepus, totum convenit; sed dissentiunt casu; facit enim lupi, leporis. Nam regulariter est dum quaeris utrum trames masculinum masculinum. Item 'funis' si incerti generis esse credis, similis est illi 'panis' in declinatione, et erit masculinum.
Abbreviated transcription (Latin):
q ordine çicipet. Rome pͥmꝰ tulli tyio ciceroniꝰ
lidtus ꝯmentatꝰ: notas. s tantũ ĩpositionũ.
pͥeum ẽcits ꝑ saminius philargiꝰ t aqͥta lib¬
tus. mecenatis ali alias addiderunt. Dem̃
to opꝰ effecit in .u. uolumina. lote aut̃
dic̃te eo qd uerba uł silłã pfixis caracterib
uocent.⁊ ad nonciam legentium reuocent.
quas qͥ didicerint ꝓpͥe iam notarii appellã¬
tur.

Expanded text:
. Romae primus Tullius Tiro Ciceronis libertus commentus est notas, sed tantum praepositionum. Post eum Vipsanius, Philargius, et Aquila libertus Maecenatis alius alias addiderunt. Deinde cit in quinque milia. Notae autem dictae eo, quod verba vel syllabas praefixis characteribus notent et ad notitiam legentium revocent; quas qui didicerunt proprie iam notarii appellantur.
Abbreviated transcription (Latin):
tis diu̾so loeo positis de monstrat. Ubi enui¬
in initio ꝓnuntiationis necͥ dũ plena patͥ
sensus : ⁊ tñ respirare oportet. sit comara.i.
particusia sensus punctusꝙ adinam lite¬
ram ponit ⁊ notatur subdistinc̃tio abeo qd
Ubi autem insequentib iam sententia sensũ
pstas. ẜ adhuc aliqͥd suꝑ÷ de sententie ple.¬
nitudine. fit cola. mediamq luteram prine¬
to notamꝰ. ⁊ admediam distictionẽ uocamꝰ
q punetum admediã interam ponimꝰ
sulam fauimꝰ. fit ꝑiodꝰ punctũq ad capat
sir̃e ponimꝰ. ⁊ uocat᷑ distinctio. id distinetio¬
odus est.
reterea quedam scͥpturaꝵ note apud
celebrimos auc̃tores fuert. quas antiqͥ
ad distinctionẽ scͥpturaꝵ carmunib ⁊ histis¬
riis apposuerint. Nota : figura ꝓpͥa inlittẽ
modũ pofita ad de monstrandam unam qͥt
u̾bi sententiam ac uersuum rõnem. ⁊otẽ
que funt omissa. ut in lucest̾ant ꝑeam no¬
tam que de eẽ uident᷑. stella enim aster

Expanded text:
so loco positis demonstratur. Ubi enim initio pronuntiationis necdum plena pars sensui est, et tamen respirare oportet, fit comma, id est particula sensus, punctusque ad imam litteram ponitur; et vocatur subdistinctio, ab eo quod tteram, accipit. Ubi autem in sequentibus iam sententia sensum praestat, sed adhuc aliquid superest de sententiae plenitudine, fit cola, mediamque litteram puncto notamus; et mediam distinctionem vocamus, quia punctum ad mediam litteram ponimussulam facimus, fit periodus, punctumque ad caput litterae ponimus; et vocatur distinctio, id estodus est. Preterea quedam scripturarum notceleberrimos auctores fuerunt, quasque antiqui ad distinctionem scripturarum carminibus et historiis apposuerunt. Nota est figura propria in litterae modum posita, ad demonstrandum unamquamque verbi, sententiarumque ac versuum rationem. Notae que omissa sunt, ut illucescant per eam notam que deesse videntur, stella enim aster
Abbreviated transcription (Latin):
cũ aliqͥd nob̃ sc̃benditm erit. ꝓuna quaq lit¬
tera scͥbamus sequntẽ hoc mͦ. ꝓ. a.b. ꝓ.b.d.¬
cer̾tas ꝓ.z. aut̃ lutera recleund̾ erit addir¬
sic̃ mosẽ militaris ut qͦtiens ꝯsentit. exercitꝰ.
ñ possunt gladiatoꝵ motu salutant. Eminꝰ
dequadam inpudica qi inchoro pila ludens
dotatim dat sese. ⁊ cõmunem facit. ẜ aliũ
tenet. ahii innuit. alii manꝰ÷ occupata. alii
ꝑuellit pedem. alĩ dat anulũ expectandum.
alabris alium inuocat. c̃alio cantat. ⁊ tam̃
culo. terit pede. digito loquitur
recta seriꝑtura. orto enim recta gͣphia
scptura dr̃: hec disciplina docet. quẽ adino¬
dum scͥbere debemꝰ. Nam sic̃ ars tractat
de partium oẽone ł declinatione. ita orto¬
Sphia de sebendi ꝑitia. ut puta. ad cum
⁊ aspirat᷑ in capite. Quando aut̃ ꝯuinctio
ẽ ꝑ.t. litteram sine aspubne sebitur. A¬
pud p̃positio ꝑ .d. sc̾bitur. sicut apd̾patrẽ

Expanded text:
cum aliquid vocis scribendum erit, pro una quaque licum aliquid vocis scribendum erit, pro una quaque litera scribamus sequentem hoc modo, pro a bceteras; pro z autem littera redeundum erit ad duSicut mos est militaris, ut quotiens consentit exercitus,  quia voce non possunt, gladiorum motu salutant. Ennius de quadam inpudica Naev. Com. 75: — Quasi in choro pila ludens datatim dat sese et communem facit. Alium tenet, alii adnutat, alibi manus est occupata, alii pervellit pedem, alii dat anulum exspectandum, a labris alium invocat, cum alio cantat; adtamen culo, terit pede, digito loquitur'recta scriptura interpretatur. Orto enim recte, graphia scriptura dicitur. Haec disciplina docet quemadmodum scribere debeamus. Nam sicut ars tractat de partium declinatione, ita orthographia de scribendi peritia, et aspiratur in capite; quando autem coniunctio est, per t literam sine aspiratione scribitur. Apud prepositio per d scribitur, sicut apud patrem,
Abbreviated transcription (Latin):
dum taxat ꝑ .m. supinam luteram. muli¬
dolum malum. Cuiꝰ gen̾is plurimas ⁊ ꝯsi¬
miles notas. in libris antiqͥs inuenies. has
uiris notas nouitii imꝑatores alibris legũ
ꝑ hec decipiebant ad que iuserunt scͥbendaᷤᷤ
in legib literas. ut nullos errores nullas
qͣnti exmilitib suꝑẽẽnt. qͣntiq inbello crcidis¬
sent. Trau nota in capite u̾sictili posita suꝑ¬
stitem designabat.s. t̃ eta uͦ adumꝰ cuiꝰꝙ nom̃
uitio p̃figere teta. Cum aut̃ imꝑitiam sig̾c̃a¬
re uellent: tabda iuitera usi sunt sicut mortẽ
int̃ se ueteres faciebant. ut quicqͥd
occulte inuicẽ scpturas sigt̾are uellent. mu¬
tue scb̃ent. testis: brutꝰ. qͥ in his lut̾is ea que
acturꝰ erat notabat. ignorantib aliis qd̃ sib
uellent hec litere. Cesar quoq augustꝰ ad
filiũ. qm̃ inqͥt innumerabilia incidunt
assidue que sẽbi alterutrũ oporteat ⁊ ẽẽ se¬
creta. habeamꝰ int̾ nos notas. Siuis tales. ut

Expanded text:
dumtaxat', per supinam W litteram 'muli'dolum malum'. Cuius generis plurimas consimiles notas in libris antiquis invenimus. Has iuris notas novicii imperatores a codicibus legum antes decipiebant, atque ita iusserunt scribendas in legibus litteras, ut nullos errores, nullas quanti ex militibus superessent quantique in bello cecidissent. T Tau nota in capite versiculi posita superstitem designabat; Θ Theta vero ad uniuscuiusque vitio praefigere theta. Cum autem inperitiam significare vellent, Labda littera usi sunt, sicut mortem inter se veteres faciebant, ut quidquid occulte invicem per scripturas significare vellent, mutue scriberent. Testis est Brutus, qui in his litteris ea quae acturus erat notabat, ignorantibus aliis quid sibi vellent haec filium; quoniam, inquit, innumerabilia accidunt assidue, que scribere alterutrum oportet et esse secreta, habeamus inter nos notas, si vis, tales, ut
Abbreviated transcription (Latin):
hec u aliqͥo obscuritatis: obsollicitudi nepo¬
nit. S. Anchora suꝑior ponit᷑. ut aliqua res
magna om̃ĩno ẽ .d. anchora infenor ualiaͥs
s comisꝰ nota tm̃ infine libri adpont.. alognot
nota adinedtas adhibet᷑. fiunt &x alie notui¬
netbior ꝓ agnoscendn his que ꝑestremitateᷤ¬

Expanded text:
ec, ubi aliquid obscuritatis est, ob sollicitudinem ponitur. Anchora superior ponitur ubi aliqua res magna omnino est. Anchora inferior, ubi aliquid Coronis nota tantum in fine libri adponitur. Alogus nota quae ad mendas adhibetur. Fiunt et aliae notulae librorum pro agnoscendis his quae per extremitate
Abbreviated transcription (Latin):
acent᷑ cũ uno acc̃tu poni pot̾ indictio¬
ne una. cũ ut̾sq numꝙͣ. ut catillꝰ in cõpo¬
sita dictione unꝰ accentꝰ ÷. Ut armipotens. Ac
sus uł ꝓpt̃ ꝓnuntiationẽ. nedicas meta bre¬
uiter. ⁊ ñ ꝑductam meta. uł discernende am¬
biguitatis eausa ut ergo. ⁊Iam cũ ꝓdu¬
citur.go. causam sigc̾at cũ coeripitur ꝯũc¬
tionem.

Expanded text:
centu potest poni in dictione una, cum utrisque nunquam, ut catulus. In composita dictione unus accentus est, ut armipotens, omnipotens. Accsus; vel propter pronunciationem, ne dicas meta breviter et non producte meta; vel discernende ambiguitatis causa, ut ergo, nam cum producitur go, causam significat; cum corripitur, coniunctio est.
Abbreviated transcription (Latin):
nota breuis inferior semie̾culus: .u. Nota
longa .i. iacensem. Notã pedib accidunt
ut atrocheo troeaicum. adactilo dactiłicũ
a iambo iambicum. De quib paulo pdi
adod̾çe g̾ce: latine cantꝰ ÷. hoc em̃ nomen
oeuerdo ad ũbum exp̃ssumest. Latini aut̃
ynt alia nomina. ⁊ Iam accentꝰ ⁊ tonos ⁊ teno¬
rei dñ ꝓoibi soñ crescit ⁊ desinit. Accentus
uĩt dietias qd iucta cantum sit. sic adiibiũ

Expanded text:
nota brevis inferior semicirculus est; nota longa I iacens est. Metra in pedibus accidunt, ut a trochaeo trochaicum, a dactylo dactylicum, a iambo iambicum, de quibus paulo posᾠδή Graece, Latine 'cantus' est. Hoc enim nomen de verbo ad verbum expressum est. Latini autem habent et alia nomina. Nam accentus et tonos et tenores dicunt, quia ibi sonus crescit et desinit. Accentus autem dictus, quod iuxta cantum sit, sicut adverbium
Abbreviated transcription (Latin):
sit itã.I. baria .i. gͥuis linea a fũmo dex¬
tacta expmit᷑ ita. a. macros .i. longua uir¬
gula iacens: ita.. Brachin .i. breius pars.
li sipposita u̾sui sit ita.. apostrophos pars
item ceuli dextra. ⁊ ad sũmam luteram adpo
nidebet tali figura notatur. F. psilem qd̾ in
aspũonis ficert uñ si ꝯungas has : fecistie¬
andem aspitonis notat. N si mediũ eius
sensiis ꝑ cola ⁊conata.⁊ periodos que
dum ordine suo apponit᷑. sensum uos lectiois
ostendit. Dicte aut̃ positure. ł qd punctis po¬
sitis anotant᷑. uł qd ibi tioꝵ ꝓint̾uallo distic¬
tionis deponit᷑. has g̾ci thesis uocant latini
posituras Pma positura sub distinctio dĩ

Expanded text:
fit ita  ́. Baria, idest gravis, linea a summo sinfacta, ita exprimitur ˆ . Macros, idest longa virgula iacens ita –. Bracin299, idest brevis, pars300 li supposita uersui fit ita , . Apostrophoitem circuli dextra et ad summam litteram adposni debet, tali figura notatur: Daseia. ψιλή, quoaspirationis fecerunt. Unde si coniungas has, fecisti eandem aspirationis notam. Rursus si medium eius sensus per cola et commata et periodos, quae dum ordine suo adponitur, sensum nobis lectionis ostendit. Dictae autem positurae vel quia punctis positis adnotantur, vel quia ibi vox pro intervallo distinctionis deponitur. Has Graeci θέσεις vocant, Latini posituras. P
Abbreviated transcription (Latin):
losagreca int̾pretatione
sortitur. lingue nom̃. Hanc philoso¬
phi adũbium dicunt. qr uocem illam decꝰ
reqͥritur sigc̾one. uno ⁊ singłari u̾bo desig¬
nat. Quid enĩ illd̃ sit: in uno u̾bo positum
declarat. Ut conticescere ÷ tac̾e. Item lacus

Expanded text:
lossa Graeca interpretatione linguae sortitur nomen. Hanc philosophi adverbium dicunt, quia vocem illam, de cuius requiritur, uno et singulari verbo designat. Quid enim illud sit in uno verbo positum declarat, ut: 'conticescere est tacere'. Item
Abbreviated transcription (Latin):
lutere tunc recte ponit᷑. cum illam statmidi.
litt̾a seqͥtur. ⁊ alia quelibet una płesnt uo¬
cales iunguntur. ita ut una sillaba fiats
sitio ÷ pͥma. queo. quis quit. ⁊ in compositi¬
scͥbitur. ñ pot̃.e. ut fit qͦt dieb. R litera cõ¬
munẽ ht̃. cum .s. lutera. Itaq apd̾ antiqͦs. ho¬
nos labos. arbos. dicebatur. N c̃ honor. labor
enim sedsedum dicebatur. ⁊ los finales duas
luteras abscidimus. T̃antus sicut ⁊ qͣntus in
medio .m. habebant. Quam enĩ ⁊ tam unde
⁊ qͣntitas ⁊ qͣntus ⁊ tantus. Uae. int̾iectio cũ

Expanded text:
tera tunc recte ponitur, cum illi statim U littera sequitur, et alia quaelibet una pluresve vocales iunguntur, ita ut una syllaba fiat. sitio est prima 'queo, quis, quit', et in conpositiscribendum, non per C, ut sit 'quot diebus'. R littera communionem habet cum S littera. Itaque apud anticos 'honos', 'labos', 'arbos' dicebatur, nunc 'honor', 'labor'enim sed 'sedum' dicebatur; nos finales duas litteras abscidimus. 'Tamtus', sicut et 'quamtus' in medio M habebant. 'Quam' enim et 'tam', unde et 'quamtitas', 'quamtus', 'tamtus'. 'Vae' interiectio cum
Abbreviated transcription (Latin):
quia ꝑxsuldr qd÷ extra solum. Ex ultat: me¬
lius sine .s. lut̾a sebitur. Nam cum ip̃a .x. ex
Si eos ꝯstat quomꝰ cum easit .s. Rursus ei ad¬
abaqua ẽ nom̃ fc̃m. forsitan. ꝑ .n. scbendum ĩ
fine qd integnũ eiꝰ facit forte. sitandẽ sed̃ q

Expanded text:
quia exsul dicitur qui extra solum est. 'Exultat' melius sine S littera scribitur. Nam cum ipsa X ex C et S constat, quomodo, cum in ea sit, rursus ei adab aqua est nomen factum. 'Forsitan' per N scribendum in fine, quia integrum e
Abbreviated transcription (Latin):
Datum ÷ etiam nob̃ ex aliqua parte sub num̃o¬
rum ꝯsistere disciplina. quando horas ꝑ eũ
discimꝰ. qñ dem̃sium cͥculo disputamꝰ. qͣndo
spatium anni redeuntis agnoscimꝰ. ꝑ mimer̃¬
si qͥd̾ ne confundam᷑ instruim᷑. Tolle numer̃
in reb om̃ib ⁊ omĩa ꝑeunt. Adime scło cõ¬
potum ⁊ cuncta ignorantia ceca complec¬
titur. nec differre pot̾ acet̾is animalib qͤ
calculi nescient rõnem.

Expanded text:
Datum etiam nobis est, ex aliqua parte sub numeroDatum etiam nobis est, ex aliqua parte sub numerorum consistere discidiscimus, quando de mensium curriculo disputamus, quando spatium anni redeuntis agnoscimus. Per numerum, quidem, ne confundamur, instruimur. Tolle numerum in rebus omnibus, et omnia pereunt. Adime saeculo computum, et cuncta ignorantia caeca complectitur. Nec differre potest a caeteris animalibus, qui calculi nescit rationem.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓerpillo herba erpillum. octo uero ꝑtrans¬
lationem sicut illi ⁊ nos. ita illi nea: nos nouẽ
Illi deta: nos decem. dict̾iaut̃ decim: ag̾ea ethi¬
mologia. eo qd̵ lingent ⁊ comungant infraia¬
centes numeros. Nam desmos conung̾e uł
ligare apd̃ eos dr̃. P orro uginti dict̃i qd̵ sint
decẽ bis geniti.ii.ꝓ.b. lutera posita eͥgnita.
qd̾ at̾nario denario gignant᷑. sic usq ad nona¬
ginta. Centum uͦ uocati a cantu qd̾÷ cutulũ.
ducenti aduocentũ. ⁊ sic ⁊ reliq usq ad mil¬
le. Mille aut̃ a młtitudine. uñ ⁊ milicia q̃i mł¬
ticia. Inde ⁊ milia. que g̾ci mutata lict̾a me¬
atio numoꝵ ꝯtempnenda non᷑. In
multis enĩ scãꝵ scͥpturarum locisq̃n
in laudib dĩ dictum ÷. omĩa inm̃sura ⁊ nũo
⁊ pond̾e̾ fecisti. senariꝰ ntmq qͥ partib fuis
ꝑ fectris ÷. ꝑ fectionẽ mundi quadam num̾i
dies. qͥb moyses ⁊ helias.⁊ ip̃e dñs ienmauer̾t.¬
guras ñ mͥ huiꝰ artis scientes solũe possunt

Expanded text:
herpillo herba serpillum. Octo vero per translationem, sicut illi et nos: ita illi ἐννέα, nos novem: illi δέκα, nos decem. Dicti autem decem a Graeca etymologia, eo quod ligent et coniungant infra iacentes numeros. Nam δεσμός coniungere vel ligare apud eos dicitur. Porro viginti dicti quod sint decem bis geniti, U pro B littera posita. Triginta, quod a ternario denario gignantur: sic usque ad nonaginta. Centum vero vocati a cantho, quod est circulum; ducenti a duo centum. Sic et reliqui usque ad mille. Mille autem a multitudine, unde et militia, quasi multitia: inde et milia, quae Graeci mutata littera myatio numerorum contemnenda non est. In multis enim sanctarum scripturarum locis, quin laudibus dei dictum est: omnia in mensura, et numero, et pondere fecisti. Senarius nanque qui partibus suis perfectus est, perfectionem mundi, quadam numeri dies quibus Moyses Elias et ipse dominus ieiunaversi noti hujus artis scientiae solvere possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tudo exunitatib constituta. nam
unum se nũmũ eẽ. ñ numerum ꝯstat.
umero
nũmus nom̃ dedit. ⁊ a sui freq̃nta¬
tione uocabulum. indidit. uñ unꝰ ag̾co nom̃
trahit. Grecienĩ unũ ena dnt̃. sic duo ⁊ tres.
qͦs illi dia ⁊ tͥa appellant. Quatuor emĩafiga
quadrata nom̃ sũpsenint. qͥnq ñẜ natitrã.¬

Expanded text:
tudo ex unitatibus constituta; nam unum semen numeri esse, non numerum. Numero nummus nomen dedit, 120 et a sui frequentatione vocabulum indidit. Unus ex Graeco nomen trahit. Graeci enim unum ἕνα dicunt: sic duo, tria, quos illi δύο et τρία appellant. 2. Quatuor vero a figura quadrata nomen sumpserunt. Quinque aut
Abbreviated transcription (Latin):
cabat᷑. Uñ ⁊ auctores iuidicioꝵ. ⁊ p̃posicos qͣstores. uł
quesitores uocamꝰ. N egotium: młta sige̾at. modo:
actum rei alicꝰ. cui ꝯtͣrium ẽ otium. mͦ actiorẽ
cause. qd : iurgium litis. Et dictũ negonũ: q̃i ne¬
gans otium. i. sine ocio. negotium aut̃. incau¬
sis: negotiatio: in cõm̾ciis dr̃ uͥ aliqͥd dat᷑ ut ma¬
iora lucrent᷑. Iurgium dictũ qĩ iuris garrium.
eo qd̾ hii qͥ cãm dñt. iure disceptant. Lis: a contenti¬
nũꝗͣ tabłis dat ꝓbationẽ. s sola inuestigatiõe
inuenit ueritatẽ. Uñ dictum argum̃tũ.l. ar¬

Expanded text:
cabatur; unde et actores iudiciorum et praepositos quaestores vel quaesitores vocamus. Negotium multa significat: modo actum rei alicuius, cui contrarium est otium; modo actionem causae, quod est iurgium litis. Et dictum negotium quasi nec otium, id est sine otio. Negotium autem in causis, negotiatio in commerciis dicitur, ubi aliquid datur ut maiora lucrentur. Iurgium dictum quasi iuris garrium, eo quod hi qui causam dicunt iure disceptent. Lis a contentinumquam tabulis dat probationem, sed sola investigatione invenit veritatem; und
Abbreviated transcription (Latin):
splendore sqͣmarum ⁊ similitudine nuncupata.
deliciis aut̃ ⁊̃ polrunt᷑ lorice ⁊ tegunt᷑.¬
af sis. de lamina ÷. galea. de corio
quam g̾ci conum uocant. Nam contis ÷ curuatã
q̃ ingalea ꝓminet. supͣ quã cͥste sunt.

Expanded text:
splendore squamarum et similitudine nuncupatur. splendore squamarum et similitudine nuncupatur. De ciliciis autem et poliuntur loricae, et teguntassis de lamina est, galea de corio.quam Graeci κῶνον vocant. Nam conus est curvatura quae in galea prominet et supra quam cristae
Abbreviated transcription (Latin):
ne ab̾astis ⁊ iaculis corpꝰ munit. Clipeus ã: pedicũ
t̃. scutũ. equitũ. Scutũ appellatum: eo qd̃ excuci¬
ac a se teloꝵ ictum. ut enĩ teł resistat᷑ clipeus
leua ancile gerebat. Et ancile dictum: ab ancisio¬
ne qd sit omĩ parte ueluti ancisii ⁊ rotundum.
Duidiꝰ. idq ãcile uocant. qd̾ ab omi parte recisum:
quẽq notes ocuł. angełis omĩs ab ẽ. Peltum. scutũ
brtuissimũ. in modũ lune medie. detͥb meminit
lib regum. fecit rex salomon ducenta scuta de au¬
ro puro. ⁊ tͣscentas peltas ex auro ꝓbato. Scet᷑:
scutum loreum. sine ligno. quo utunt᷑ affri. ⁊ maui¬
ri. deqͦ poeta. Leuam scetra tegit. Parma leuia
scutum. nã in modũ testudinis fit clipeus. ẽ et
testudo: scutoꝵ conexio curuata in nͣodũ testu¬
militaris.¬
orica uocata eo qd̾ loris careat. solis enĩcicuł
ferreis ꝯtexaẽ. sqͣma ẽ lorica ferrea. ex lãminis fer¬
reis ⁊ ereiscatenata. in mod̾ sqͣme piscis. ⁊ exipso

Expanded text:
orpus munit. Clypeus autem peditum est, scutum equitum. 2. Scutum appellatum, eo quod a se excutiat telorum ictum. Ut enim telis resistatur, clypeus o Virgilius: Laevaque ancile gerebat. Et Ancile dictum ab ancisione, quod sit ab omni parte veluti ancisum et rotundum. Ovidius: Idque ancile vocant, quod ab omni parte recisum. Quaque notes oculis, angulus omnis abest. 4. Pelta scutum brevissimum in modum lunae mediae. Cujus meminit liber Regum: Fecit rex Salomon ducenta scuta de auro puro, et trecentas peltas ex auro probato. 5. Cetra scutum loreum sine ligno, quo utuntur Afri, et Mauri, de quo poeta: Laevas cetra tegit. 6. Parma, lescutum. Nam in modum testudinis fit clypeus. 388 Est et testudo scutomilitarisLorica vocata eo quod loris careat: solis enim circulis ferreis contexta est. Squama est lorica ferrea ex laminis ferreis aut aereis concatenata in modum squamae piscis, et ex ipso
Abbreviated transcription (Latin):
Testes antiqͥtꝰ suꝑstices uocabant᷑. eo qd̾ suꝑstatũ
cauise ꝓferebant᷑: nc̃ pate ablata nomina cestes
uocari. ẽ estes aut ꝯsid̾ant᷑: conditione. nã. ⁊ uita
Conditione: si lib̾. ñ f̾iuis. nam sepe s̾uus metude¬
minantas: testimoniũ supͥmit u̾tatis. dat̾a:
si iur ñ feminã. dita: si integer actu. ⁊ in no
cens. Nam sibona uita defu̾it: fide carebit. non
enim pot̾ iusticia cũ scełato hr̃e societatem. du¬
ꝓferendo id. qd̾ audierint. duob aut̃ modis testes
e spectacłis.

Expanded text:
Testes antiquitus superstites dicebantur eo quod super statum causae proferebantur: nunc, parte ablata nominis, testes vocati: testis autem consideratur conditione, natura, et vita. Conditione, si liber, non servus: nam saepe servus metu dominantis testimonium supprimit veritatis. Natura, si vir, non feminvita bona defuerit, fide carebit. Non enim potest iustitia cum scelerato habere societatem. Du aut proferendo id quod audierunt. Duobus autem modis testes De spectaculis.
Abbreviated transcription (Latin):
nico captis nauib carthaginensiũ. Otra ablata s̃.
⁊ inforo romano p̃fixa. ut eẽnt hꝰ insignt uictorie.
Constat aut̃ forus: causa. lege. ⁊ iudice. Causaauo¬
cata: acasu. qͦ euenit. ẽ enĩ mat̾ia ⁊ origo negoti
nec dũ discrissionis examine patefacta. que dũ
p̃ponit᷑. causa ÷. dum discutit᷑: iudiciũ ẽ. dũ sint᷑:

Expanded text:
Carthaginensium rostra ablata sunt, et in foro Romano praefixa, ut essent hujus insigne victoriae. Constat autem Forus causa, lege, et judice. 2. Causa vocatur a casu, quo evenit. Est enim materia et origo negotii, necdum discussionis examine patefacta, quae dum praeponitur causa est, dum discutitur judicium est, dum finitur
Abbreviated transcription (Latin):
dibalus. qĩ fundens ⁊ emitens. contͣ balistam. testie¬
git murũ: inmodũ arietum pugnantium.
ualide enĩ ac nodose arboris caput ferro uestit.
eaq suspensa funib. młtoꝵ admurũ impellit̃.
sicq crebris ictib concussum nuri latus cedit.
auatumq irrumpit. ac fenestram facit: eontraun¬
facciis paleis plenꝰ. ⁊ in eũ locũ dimissꝰ qͦ aries ꝑtu¬
ur. laxo enĩ saccoꝵ simi: ictiꝰ arietis inlisus moͥlit᷑.
tes corio crudo intexte qͤ inoꝑe faciendo hosti obi

Expanded text:
dibalus, quasi fundens et emittens. Contra balistam testungit murum, in modum arietum pugnantium; valide enim ac nodose arboris caput ferro vestitur, eaque ssicque crebris ictibus concussum muri latus cedit cavatumque inrumpit ac fenestram facit. Contra inaccus paleis plenus et in eum locum demissus quo aries percutit; laxo enim saccorum sinu ictus arietis inlisus mollitur. tes corio crudo intextae, quae in opere faciendo hosti obic
Abbreviated transcription (Latin):
partib. Quarũ pͥma inspectiua scd̾a artu¬
inmusicã. Iuarta in astronomiam. actia
satam. tcia inciuilem. Inspectuia dit̃ qua
suꝑgͥ̾ssi uisibilia dediuinis aliqͥd excelesti¬
b contemplamur. ea que m̃te solũ mͦ in¬
spicimus qm̃ corporeum supͭgdiuntur obtu¬

Expanded text:
partibus, quarum prima inspectiva est, secunda actum, quarta Astronomiam. Actualsativam, tertia civilem. Inspectiva dicitur, qua supergressi visibilia, de divinis aliquid et caelestibus contemplamur, eaque mente solummodo inspicimus, quoniam corporeum supergrediuntur obtu
Abbreviated transcription (Latin):
titatis mim̃abił ẜ se. Geometa: disciplina
magnitudinis ĩmobił ⁊ formarum. Musi
ca÷ disciplina que denitmis loqͥtur qui
ad aliqͥd funt. his qͥ inueniuntur insoms.
tudines stellaꝵ cͥca se. ⁊ circa t̾ram indagabili
⁊ instituta adiurtutẽ tendentia ꝓꝑantur.
D ispensatiua dr᷑. qͦ domesticarum rerum or
ost philosophie diffinitiones inqͥb
generalit̾ omĩa ꝯtinentur. Nunc
strationem pͥmaꝵ rõnũ dequalib re qͥd
suasit que certa ac sustantiali diffinitio¬
ne declaretur. Nam posito pͥmo genere. de¬
in spẽs. ⁊ alia que uicina eẽpossunt subiũ¬
gamus. hac discretis cõmunib separeͣmꝰ.
tam diu int̾ ponentes diffe̾ntias. quousq
ad ꝓpͥum eiꝰ dequo querimꝰ signata eiꝰ exp̃ssi¬
one ꝑueniamus. ut puta homo : aĩal rõnale
mortale. trenum.bipes. risus capax. Genꝰ¬
Est enĩ ad hoiem genus aĩal. s qr late patebat
adiecta ẽ sp̃ẽs t̾renuim. iam exclusum ÷ idqd̾̃

Expanded text:
ilis secundum se. Geometrica est disciplina magnitudinis inmobilis et formarum. Musica est disciplina quae de numeris loquitur qui ad aliquid sunt, his qui inveniuntur in sonis. tudinesque stellarum circa se, et circa terram indagabili et instituta ad virtutem tendentia praeparantur. Dispensativa dicitur, cum domesticarum rerum sapienter ost Philosophiae definitiones, in quibus generaliter omnia continentur, nunc strationem primarum rationum de qualibet re quid sit, suaque certa ac substantiali definitione declaretur. Nam posito primo genere, deinde species et alia, quae vicina esse possunt, subiungimus ac discretis communionibus separamus, tamdiu interponentes diffad proprium eius de quo querimus, signata eius expressione perveniamus: ut puta, homo est animal rationale, mortale, terrenum, bipes, risus capax. Est enim ad hominem genus animal, sed quia late patebat, adiecta est species, terrenum: iam exclusum est id quod