comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
matri sue
q monast̾io qͦq qd̃ alpense dicitur
int̾ cet̾os qui turã reqͥrebant infir¬
mos: uenit adeũ mulier que cadu¬
co morbo laborabat. Hec inipsa ho¬
ra cum staret coram eo: a repentino
impetu mau illiꝰ corruit. S appre¬
hensa uirdei manu eiꝰ contrnuo e¬
rexit eam: nec tantũ uulla hora. s
ꝑfeste omĩo curata ẽ ab infirmitate

Expanded text:
matri suae. matri suae. In monasterio quoque, quod Alpense dicitur, inter caeteros qui curam requirebant infirmos, venit ad eum mulier quae caduco morbo laborabat. Haec in ipsa hora, cum staret coram eo, a repentino impetu mali illius corruit. Sed apprehensa Vir Domini manu ejus, continuo erexit eam; nec tantum in illa hora, sed perfecte omnino curata est ab infirmitate
Abbreviated transcription (Latin):
tigit aliqñ dissentientibꝰ archie¬
piscopo ⁊ ppł̃o remensi. ad concili¬
andoseos ad esse uirum dei. Cunq
inpalacio eiuscẽ ciuitatis cũ iosle¬
no suessionensi ep̃o consedisset ⁊
et magna cleri plebisq frequentia. re¬
pletadomo de pacetrastaret᷑: ecce corã
om̃ib misera mulier filiũ suũ ut pu
tabatur plenũ demone ei offerens.
misccłiam precabat᷑. Si quidẽ iã ea
ipsa clie insurgens in ip̃am matrẽ
suam pene eam occid̾at ÷ et mutus
effectus ⁊ cetus ⁊ surdus. aꝑtis ocłis
non uidebat: et stupentib in eo sen¬
sibus omĩb sensib etiam sine intel¬
lectu ꝑmanebat. Compassus uͦ mise¬
re matri qm maxĩe sensus doloris
illiuis excrutiabat ÷ misero adolescẽ¬
tiblandiens et piismanib caput
eus ⁊ faciem demulcens. alloqͥ eũ
mut̾e presũpserit sciscitarĩ. Ille uͦ
ad se reu̾sus otinuo peccatũ suum
recognotut: ⁊deinceps em̃datõem
ꝓmittens incolumis restitutus est

Expanded text:
tigit aliquando dissentientibus archietigit aliquando dissentientibus archiepiscopo et populo Remensi, ad conciliandos eos adesse Virum Dei. Cumque in palatio ejusdem civitatis cum Josleno Suessionensi episcopo consedisset, et, magna cleri plebisque frequentia repleta domo, de pace tractaretur; ecce coram omnibus misera mulier filium suum, plenum ut putabatur daemone, ei offerens, misericordiam precabatur: siquidem jam ea ipsa die insurgens in ipsam matrem suam, pene eam occiderat, et mutus effectus et caecus, et surdus, apertis oculis non videbat, et stupentibus in eo sensibus omnibus, etiam sine intellectu permanebat. Compassus vero miserae matri, quam maxime 1089 sensus doloris illius excruciabat, misero adolescenti blandiens, et piis manibus caput ejus et faciem demulcens, alloqui eum manus praesumpserit, sciscitari. Ille vero ad se reversus, continuo peccatum suum recognovit, et deinceps emendationem promittens, incolumis restitutus est
Abbreviated transcription (Latin):
sic solus recessit. frustrata aut̃ est
et uersucia inimici.⁊ quẽ nouicioꝵ
parau̾at in rum̃a: de ipsius potuis
ruma illi consirmati sunt.
riusqͣm acathalauno receda¬
mus. cum aliqñ pat̃ sc̃s inde
recliret: frigore ⁊ uento. tam ipse
qm qui cũ eo erant gͣuiter labora¬
bant. Cunq p̃cedentibꝰ młtis qͥ tũt
forte in comitatu eiꝰ erant. nec pre
angustia frigoris ad eum attendẽ¬
tibus. pene solus ip̃e sequeretur:
contigit equũ unius de duobus
qͥ cum eo erant incaute dimissũ
euadere.⁊exturrere ꝑ planitiem.
late patentẽ. Quem cũ app̃hend̾e
non possent. et intemperies aeris
ad hoc ñ ꝑ mitt̾et uacare duitius:
oremꝰ inquit. flexisq genib ino¬
ratõem cum fr̃e qͥ cum eo erat uix
adhuc dñicam pot̾ant or̃onem ex-¬
pleuisse. cum ecce equus ille cum
om̃i mansuetuline recdiens substi¬
tit añ pedes ipsius ⁊ redditus est
sessori suo.
sem cuutatẽ ꝑtranseamꝰ: cõ¬

Expanded text:
sic solus recessit. Frustrata autem est sic solus recessit. Frustrata autem est et versutia inimici, et quem novitiorum paraverat in ruinam, de ipsius potius ruina illi confirmati sunt. 66. Priusquam a Catalauno recedamus, cum aliquando Pater sanctus inde rediret, frigore et vento tam ipse quam qui cum eo erant graviter laborabant. Cumque praecedentibus multis, qui tunc forte in comitatu ejus erant, nec prae angustia frigoris ad eum attendentibus, pene solus ipse sequeretur, contigit equum unius de duobus qui cum eo erant, incaute dimissum evadere, et excurrere per planitiem late patentem: quem cum apprehendere non possent, et intemperies aeris ad hoc non permitteret vacare diutius, « Oremus, » inquit, flexisque genibus in oratione cum fratre qui cum eo erat, vix adhuc dominicam poterant orationem explevisse, cum ecce equus ille cum omni mansuetudine rediens substitit ante pedes ipsius, et redditus est sessori suo. sem civitatem pertranseamus, con
Abbreviated transcription (Latin):
et cũ eis cõmoranclñ. Quis alius de
talis uiri aduentu ñ exultass ⁊ pre¬
sertim cum uallis illa hui̾mͦ frum̃¬
to non multũ adhuc habundaret:
Ipse nͦ reuelante sͥ sp̃u sc̃o insidias
spiritalis neqͥtie tatitꝰ aliqͣntulũ
ingemiscens: erupit in uoc̃e audi
reu̾tetur Obstupuere om̃s qͥ pͥus
audito eiꝰ aduentu non se poterãt
capere preleticia. ueruntñ ne pu-¬
sillos ad huc scandalitaret filios. ho
stucliis stuctiose cõmonuit: ⁊ sciens
⁊ prudens omĩa ꝓmittentẽ. nichil
acturum cum uere cłm̃ q̃rentib
⁊ ꝑseueraturis. in cellam nouici¬
orum ꝓbandũ intromisit.Sed de
om̃ib que p̃dix̾at. nicħ cecidit
in t̾rami. Uiclit idem stepħs sicut
confessus est cũ in cella nouicioꝵ
ad huc demoraret᷑: maurulũ quẽ¬
dam puerũ ab oratorio se extrahẽ¬
tem . Ubi nouẽ ferme mensibus
degens nouissime tam̃ defecit: et
ut de eo p̃dictũ fu̾at. sic̃ solus uen̾at

Expanded text:
et cum eis commorandum. Quis alius de et cum eis commorandum. Quis alius de talis viri adventu non exsultasset, praesertim cum vallis illa hujusmodi frumento non multum adhuc abundaret? Ipse vero, revelante sibi Spiritu sancto insidias spiritualis nequitiae, tacitus aliquantulum ingemiscens, erupit in vocem, audirevertetur. » Obstupuere omnes, qui prius audito ejus adventu non se capere poterant prae laetitia. Verumtamen ne pusillos adhuc scandalizaret filios, susstudiis studiose commonuit; et sciens et praevidens omnia promittentem nihil acturum, cum vere Deum quaerentibus et perseveraturis in cellam Novitiorum probandum intromisit. Sed de omnibus quae praedixerat, nihil cecidit in terram. Vidit idem Stephanus, sicut confessus est, cum in cella Novitiorum adhuc demoraretur, maurulum quemdam puerum ab oratorio se extrahentem. Ubi novem ferme mensibus degens, novissime tamen defecit, et, ut de eo praedictum fuerat, sicut solus venerat,
Abbreviated transcription (Latin):
tñ eo insentencia: itum est ⁊ oratũz
Orans gͦ qntum p̃ualuit: ꝓ singłis
effuclit ad dm aĩam suã. Tantaq
om̃i gr̃a sp̃ualis ꝯsolatõis ⁊ ut mõi¬
bus certa fide exauditũ se exultaret
sp̃c eius exceptis duob inquib ora¬
tio titubauit. hesitauit deuotio. fidu¬
cia defecit. Qd̃ cum retulisset ad e¬
um a quo missuserat: ille statun
ꝓnuntiauit de illis duob quod
postea probauit euentus.
bbas aũt̃ rogerus ⁊ aliqͥ qui
cum eo erant ip̃i fuerunt qͦs
uir dei aliqñ de cathalaunensi tra¬
xerat ciuitate. de quib uel inqͥbꝰ
etiam tunc simile quid fuerat fac¬
tum. Cum enum ep̃i gr̃a cathalau¬
num frequentaret: recdiens aliqñ
traxit setum multitucliuẽ nobi¬
lium ⁊ litteratoꝵ clericoꝵ ⁊ lai¬
coꝵ. Quib adhuc in domo hospitũ
demorantibꝰ dum nouellas planta¬
tiones celestib rigaret eloquiis
suꝑuenit porrarius monachꝰ nunti¬
aus stephanũ de uitreio magistrũ
eorum adeẽ ad renuntiandũ scło:

Expanded text:
ia, itum est, et oratum. Orans ergo quantum praevaluit, pro singulis effudit animam suam: tantaque omni gratia spiritualis consolationis, ut in omnibus certa fide exauditum se exsultaret spiritus ejus, exceptis duobus, in quibus oratio titubavit, haesitavit devotio, fiducia defecit. Quod cum retulisset ad eum a quo missus erat, ille statim pronuntiavit de illis duobus, quod postea probavit eventus. 65. Abbas autem Rogerius, et aliqui qui cum eo erant, ipsi fuerunt quos Vir Dei aliquando de Catalaunensi traxerat civitate, de quibus vel in quibus etiam tunc simile quid fuerat factum. Cum enim episcopi gratia Catalaunum frequentaret, rediens aliquando traxit secum multitudinem nobilium et litteratorum, clericorum et laicorum. Quibus adhuc in domo hospitum demorantibus, dum novellas plantationes coelestibus rigaret eloquiis, supervenit portarius monachus, nuntians Stephanum de Vitreio, magistrum eorum, adesse ad renuntiandum saeculo,
Abbreviated transcription (Latin):
infestarent. Ibi etiam diu resist̾e
ñ ualentes: ꝑ confed̾atos sͥ qͦsdã
ex nobilib romanis ad tempus
in turrib eoꝵ receptacła habu¬
erunt. S nec in eis ꝑseuerauit
fidelitas. Nam in breui. aut ui
aut fornudine temerarie mul¬
titudinis. aut p̾cio corrupti sũt:
Nam petro tam ꝓpͥa generis uͥtute.
qm ad h̾entiũ sͥ affinitate młtitu¬
do tanta erat ut fere tota eñ cini¬
tas sequeret᷑. us petunia.uel com¬
modis obligata. Congregau̾at sa¬
ne opes innumeras. tam in exac¬
tionib turie. qmͣ in legationũ
negotiationib: qͣs ad expectan¬
das nundinas reseruarat. Insuꝑ
⁊ pat̃ni census ampla congeries
eatenus sigillata. modo distribu¬
ta in ppłm: ad fas ⁊ nefas uena¬
lem plebem armauãt. Quibus
erogatis: conaria regũ in orna

Expanded text:
infestarent. Ibi etiam diu resistere infestarent. Ibi etiam diu resistere non valentes, per confoederatos sibi quosdam ex nobilibus Romanis ad tempus in turribus eorum receptacula habuerunt. Sed nec in eis perseveravit fidelitas. Nam in brevi, aut vi, aut formidine temerariae multitudinis, aut pretio corrupti sunt. Nam Petro tam propria generis virtute, quam adhaerentium sibi affinitate, multitudo tanta erat, ut fere tota eum civitas sequeretur, vel pecunia, vel commodis obligata. Congregaverat sane opes innumeras tam in exactionibus curiae, quam in legationum negotiationibus, quas ad exspectatas nundinas reservarat. Insuper et paterni census ampla congeries eatenus sigillata, modo distributa in populum, ad fas et nefas venalem plebem armaverat. Quibus erogatis, donaria regum in orna
Abbreviated transcription (Latin):
a tempestate honori¬
us papa uiam uni¬
uerse carnis ingres¬
sus est. Nec mora in
electione dissidentib cardinali¬
bus. et diuisa eccłia. plures nu¬
mero. ⁊ saniores consilio. uita ꝓ¬
babiles. uiri uirtutũ. presbiteri.
diacones. ep̃i. innocentiũ elege¬
runt: cuiꝰ uita ⁊ fama. et etas. ⁊
scientia. digna sũmo sacerdotio
habebat᷑. At uero pars altera ĩ¬
fames ausus uiolentia ñ ratõe
corroborans. petrum leonis ad
hunc apicem aspirantẽ frau¬
dulentis machinatõib seorsum
⁊ precipitant̃ noĩauit anacletũ:
⁊ cet̾is renitentib ordinauit. Q
uero in parte catholica erant. ele¬
tum suũ sollẽnter orcdinatum
collocarunt in cathedra: ⁊ ꝑloca
illa inquib sessiones habent exti¬
qua consuetudine romani ponti-¬
fices cirtunduxere.⁊ ꝓ temꝑe ho¬
nor debitꝰ apłice affuit dignitati
Extunc sane circa lat̾anense pa¬
latium moraliantur nerat iã
eis tuta in domibꝰ ꝓpriis mansio:
cũ eos acerrime petri satellites

Expanded text:
a tempestate Honorius papa viam universae carnis ingressus est . Nec mora, in electione dissidentibus cardinalibus, et divisa Ecclesia, plures numero, et saniores consilio, vita probabiles, viri virtutum, presbyteri, diaconi, episcopi, Innocentium elegerunt: cujus vita, et fama, et aetas, et scientia digna summo sacerdotio habebantur. At vero pars altera, infames ausus violentia, non ratione corroborans, Petrum Leonis, ad hunc apicem aspirantem, fraudulentis machinationibus seorsum et praecipitanter nominavit Anacletum, et caeteris renitentibus ordinavit. Qui vero in parte catholica erant, electum suum solemniter ordinatum collocarunt in cathedra, et per loca illa, in quibus sessiones habent ex antiqua consuetudine Romani pontifices, circumduxere, et pro tempore honor debitus apostolicae adfuit dignitati. Et tunc sane circa Lateranense palatium morabantur, nec erat jam eis tuta in domibus propriis mansio, cum eos acerrime Petri satellites
Abbreviated transcription (Latin):
gina qmͣ qͣi uiuentẽ trad̾ent iegẽ¬
dam discipu̾s: et ꝑpes fieret conso¬
iatio. secus positis reliquiis sacri cor¬
ꝑis ⁊ sermonis. Sedextrema emu¬
lari ⁊ que hoĩes lateant. clareual¬
lis consueuit humilitas: et ꝓfer¬
re inpliblicũ aliqua sui indicia
uiri illi nobiles erubescunt: et qͥe¬
tiores facit eos contemptꝰ ⁊ ab iectio
qm̃ quelibet oblatio dignitatis.
inqua sibi ꝓfessio humilitatis pe¬
riclitari uidetur. Ob hiuͦmi cau¬
sas sese intra silentii cardines reti¬
nentes magis insacco heremi. qmͣ
instilo s in cruce gl̾am querũt In
hoc gͦ sic̃ in cet̾is: eiusmi negocioꝵ
suorũ sarcinas aliis uibent̃ impo¬
nunt. Et nunc sublato uen̾abilis
memorie domno guilło qͥ euscẽ
uiri sc̃i glosa pͥmordia fidełr ⁊ deuote
conscripsit ad meã exiguitatem.
huiꝰ oꝑis deuenit petit̾o: et impo¬
suit mͥ delecte eccłie caritas ut
coqm̃ pulmentũ filiis ꝓpħarũ:

Expanded text:
gina quam quasi viventem traderent legengina quam quasi viventem traderent legendam discipulis, et perpes fieret consolatio secus positis reliquiis sacri corporis et sermonis. Sed extrema aemulari, et quae homines lateant, Clarae-Vallis consuevit humilitas: et proferre in publicum aliqua sui indicia viri illi nobiles erubescunt; et quietiores facit eos contemptus et abjectio, quam quaelibet oblatio dignitatis, in qua sibi professio humilitatis periclitari videtur. Ob hujusmodi causas sese intra silentii cardines retinentes, magis in sacco eremi, quamin stylo, sed in cruce gloriam quaerunt. In hoc ergo, sicut et in caeteris ejusmodi, negotiorum suorum sarcinas aliis libenter imponunt. Et nunc sublato venerabilis memoriae domno Guillelmo, qui ejusdem Viri sancti gloriosa primordia fideliter et devote conscripsit, ad meam exiguitatem hujus operis devenit petitio, et imposuit mihi dilectae Ecclesiae charitas, ut coquam pulmentum filiis Prophetarum.
Abbreviated transcription (Latin):
xerint. eliciunt sangunẽ: ita ⁊ego
siqd̾ supͣ me ẽ aggrediar. meipsũ
derisiom exponã. Quis eñi ego sũ
qͥ ad uͥbenda gesta scĩssimi uiri ber¬
narcli clareuallis abb̃is aspirem. qͥ
nr̃is tẽꝑib singłari religione flo¬
ruit ⁊ doct̾na ⁊ ciius odor exinanitꝰ
uniu̾sam repleuit eccłiam. cuius
gr̃a oꝑante ddño signis ⁊ miracłis
declarat᷑: quot inmonast̾uim eiꝰ
luteratos uiros. quot rethores. qͦt
philosophos. scł̃i huiꝰ scoie miserũt
ad cont̾satõem theoric̃a ⁊ mores
diuinos. Que non ibi floruit clisci¬
plina. ubierant examina magistro¬
rum. et egregii uiri exertitatio in¬
tellectu insignes. ⁊ qui diuinis stu¬
diis inherentes. młtis gr̃arũ aucto¬
ramentis inuicem seipsos edocent.
et accendunt: Debuerant utiq ui¬
ri illi quib nicħ in aliqͣ gr̃a de est
hunc laborẽ assum̾e: et uen̾abilis
patris insculꝑe monimenta ⁊ ut
esset eorum stutlio delectabilis pa¬

Expanded text:
xerint, eliciunt sanguinem: ita et ego xerint, eliciunt sanguinem: ita et ego si quod supra me est aggrediar, me ipsum derisioni exponam. Quis enim ego sum, qui ad scribenda gesta sanctissimi viri Bernardi Clarae-Vallis abbatis aspirem, qui nostris temporibus singulari religione floruit et doctrina: cujus odor exinanitus universam replevit Ecclesiam: cujus gratia, operante Domino, signis et miraculis declaratur? Quot in monasterium ejus litteratos viros, quot rhetores, quot philosophos saeculi hujus scholae miserunt adconversationem theoricam, et mores divinos? Quae non ibi floruit disciplina, ubi erant examina magistrorum, et egregii viri exercitato intellectu insignes, qui divinis studiis inhaerentes, multis gratiarum auctoramentis invicem se ipsos edocent et accendunt? ri illi, quibus nihil in aliqua gratia deest, hunc laborem assumere, et venerabilis Patris insculpere monumenta: ut esset eorum studio delectabilis pa
Abbreviated transcription (Latin):
irorum illustriũ gesta
non nulł scͥptoꝵ lau¬
dib attollentes.uer¬
bis ea sollẽnibꝰ celebͣ¬
runt: qnͣtum excellentis ingenii.
⁊diserte lingue potuere conamĩa:
Cumq tractator ⁊ opus iunctis cõ¬
plexib pari sunt. fed̾e conuigati.
et ad ꝓpositum tegina cedinanilum.
ingenium ⁊ eloquentia conuene¬
runt. ꝓsꝑe auctum est: et ad qͥetũ
tranqͥllunq portũ directo cursu
materia digne ordinateq disposi¬
ta appulit. bbi uͦ sublimitas nego¬
ciĩ sub imꝑito artifice naufraga
elidit᷑ scopłis. ⁊ subcumbente sensꝰ
hebitudine tractatoris laxat᷑ pre¬
sumptio. sero de correptõe initur
consiliũ ⁊ quia que inmultos ef¬
fusa sunt. nͥ reuocari possunt nͦ
corrigi: et dissonantiã scͥpti ⁊ oꝑm.
uenustius eẽt abradiqmͣ em̃dari
hec ego mecũ reputans ⁊ reuoluẽs.
omĩo timeo. ne sic̃ ip̃e młtoꝵ ĩ pu¬
dentie soleo indignari. qͥ cũ scĩa
⁊ facundia careant. ad scͥbendũ
p̃cipitescum se uehement̃ emun¬

Expanded text:
irorum illustrium gesta nonnulli scriptorum laudibus attollentes, verbis ea solemnibus celebrarunt, quantum excellentis ingenii et disertae linguae potuere conamina. Cumque tractator et opus junctis complexibus pari sunt foedere conjugati, et ad propositum thema ordinandum ingenium et eloquentia convenerunt, prospere actum est, et ad quietum tranquillumque portum directo gressu materia digne ordinateque disposita appulit. Ubi vero sublimitas negotii sub imperito artifice naufraga illiditur scopulis, et succumbente sensus hebetudine, tractatoris lassatur praesumptio, sero de correctione initur consilium: quia quae in multos effusa sunt, nec revocari possunt, nec corrigi; et dissonantiam scripti et operum venustius esset abradi, quam emendari. Haec ergo mecum reputans et revolvens, omnino timeo, ne sicut ipse multorum imprudentiae soleo indignari, qui cum scientia et facundia careant, ad scribendum praecipites, cum se vehementer emun
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑat stilo mandancdũ. Itaq qͥ acce¬
dit ad lectõem oꝑis huiꝰ: facile sa¬
tis intelliget a qnͣta ꝑfectõe pius
puer ⁊religiosus Bernardus ue¬
lut alt̃ bñdictus p̾mordia cõuersi¬
onis sui̾t aggressus⁊ qui ⁊ inutero
matris scificatõem uisus est acce
pisse: de qͣ concepta sunt presagia
future sc̃itatis illius uite parit̃
⁊doctrine. Quid etiam adolescens
factus agere ceꝑit. inp̃scripto nar¬
ratur oꝑe: ac deinceps usq ad uirũ
ꝑfectõis depingit᷑ diligent̃. qnͣtũ
sicut iamdictũ est. licuit optimo
pictori. sed preoctupato. Explicit¬

Expanded text:
ceperat stylo mandandum. Itaque qui acceceperat stylo mandandum. Itaque qui accedit ad lectionem operis hujus, facile satis intelliget, a quanta perfectione pius puer et religiosus Bernardus, velut alter Benedictus, primordia conversionis fuerit aggressus, qui et in utero matris significationem pisse, de qua concepta sunt praesagia futurae sanctitatis illius vitae pariter et doctrinae. Quid etiam adolescens factus agere coeperit, in praescripto narratur opere; ac deinceps usque ad virum perfectionis depingitur diligenter, quantum, sicut jam dictum est, licuit optimo pictori, sed praeoccupato.
Abbreviated transcription (Latin):
niret᷑. ad secreta mutue clilectõis
cõmunicanda. ad sp̃aliũ myst̾ioꝵ
confe̾nda colloqͥa Cuiꝰ familiarita¬
tis gr̃a. ex eo p̃cipue usq mͦ prodit
ad manifestatõem. quia plures e¬
pistolas idem sc̃s scͥpsit ad illũ: in
quibꝰ quid de co sentiat. manifeste
liquet legentibꝰ illas. Scͥpsit etiã
ad ip̃m librũ apologeticũ: ⁊ alte
uis causa scribendi. udelicet utilitas
totius eccłie dei ÷ ne cum abscundi¬
tur uas plenũ thesauro desid̾abili:
ip̃e quoq thesaurus parĩt abscun¬
datur. uñ non innu̾to conq̃ratur.
qui exponi desid̾at licens.Tnesau¬
rus inuisus. ⁊ sap̃ia abscunclita:
que utilitas in utrisq : Exponit
iste diuitias salutis. thesaurũ desi¬
desabilem. nelateat cum gleba qd̾
gleba non est:s p̃ciosissima mar¬
garita. Accidit tam̃ ei contͣ deside¬
rium suũ. qr sic̃ ip̃e inp̃fatõe sua
uereri se denuntiarat: preoctupatꝰ
morte non expleuit qnͣtũ aĩo con¬

Expanded text:
niretur ad secreta mutuae dilectionis niretur ad secreta mutuae dilectionis communicanda, ad spiritualium mysteriorum conferenda colloquia. Cujus familiaritatis gratia ex eo praecipue usque modo prodit ad manifestationem, quia plures epistolas idem sanctus scripsit ad illum, in quibus quid de eo sentiat, manifeste liquet legentibus illas. Scripsit etiam ad ipsum librum Apologeticum, et alterlis causa scribendi, videlicet utilitas totius Ecclesiae Dei; ne cum absconditur vas plenum thesauro desiderabili, ipse quoque thesaurus pariter abscondatur. Unde non immerito conqueritur, qui exponi desiderat dicens: Thesaurus invisus, et sapientia abscondita: quae utilitas in utrisque? Exponit iste divitias salutis, thesaurum desiderabilem ne lateat cum gleba quod gleba non est, sed pretiosissima margarita. Accidit tamen ei contra desiderium suum: quia, sicut ipse in praefatione sua vereri se denuntiarat, praeoccupatus morte non explevit, quantum animo con
Abbreviated transcription (Latin):
nullũ aliq̃n inimicũ habet uir¬
tute sua: non nunqͣm tam̃ est qd̃
pauat᷑ inimicante sͥ gratis mniqͥ¬
tate aliena. Caritas aut̃ que totũ
eum possidet paciens est benigna ẽ:
sapientia uincens maliciã ÷ pacĩa
impacientiam: suꝑbiã humilitare.
Subcͥptio oꝑis precedentis qua
auctore defuncto Bucarcus
bas Bale mensis aiposur
rescriptum opus qd̃ de
uita sc̃issimi uiri Ber¬
nardi clareualł abb̃̾is
consͥptum ẽ auen̾abłi
guilłmo pͥdem sc̃i theodoriti abbate:
s tunc iam monacho signiacensis
cenobii. ad qd̾ desicłio solitudis
⁊ quietis sese contulerat usq ad tp̃s
scismatis ad u̾isus innocentiũ pap̃a
apetro leonis conflati cligestũ esse
cognoscitur fuit aut̃ p̃fato fideli
uiro. sp̃alis causa scribendi amici¬
cia ⁊ familiaritas: quibꝰ uiro dei
multo tẽꝑe coniunctꝰ erat. Unde
⁊ tantam apud illũ inuen̾at gr̃am:
ut uix alter magis intunus inne¬

Expanded text:
nullum aliquando inimicum habet virnullum aliquando inimicum habet virtute sua, nonnunquam tamen est quod patiatur, inimicante sibi gratis iniquitate aliena. Charitas autem quae totum eum possidet, patiens est, benigna est, sapientia vincens malitiam, patientia impatientiam, superbiam humilitate. SUBSCRIPTIO OPERIS PRAECEDENTIS, QUAM AUCTORE DEFUNCTO BURCHARDUS ABBAS BALERNENSIS APPOSUIT. Praescriptum opus, quod de vita sanctissimi viri Bernardi Clarae-Vallis abbatis conscriptum est a venerabili Guillelmo pridem Sancti-Theoderici abbate, sed tunc jam monacho Signiacensis coenobii ad quod desiderio solitudinis et quietis sese contulerat, usque ad tempus schismatis adversus Innocentium papam a Petro Leonis conflati, digestum esse cognoscitur. Fuit autem praefato fideli viro specialis causa scribendi, amicitia et familiaritas, quibus viro Dei multo tempore conjunctus erat. Unde et tantam apud illum invenerat, gratiam, ut vix alter magis intimus inve
Abbreviated transcription (Latin):
scĩtats: karismata sc̃i sp̃c illustnͣt:
quodq maius his oĩb et difficilli¬
inum est. in reb humanis hee ei
omĩa sine inuidia adesse uident᷑:
Compescit aut̃ ab eo inuidiã. qd̃ õi
inuidia maior est: inqnͣtum netͥ¬
tia cordis humani. hoc sepe cessat
hõi inuidere quo ñ potest aspira
ficat exemplo humilitatis. aut mu¬
tat in meliuis ꝓuocatõe caritatis:
aut si neqͥor uel durior est:obruit
pondere auctoritatis. Quis enĩtam
efficatis ⁊ affectuose prudentie ho¬
die inuenitur ad fouendã carita¬
tem ubi est. ad ꝓuocandã ubi ñ est
tam ad qͦscunq potest b̃nficus ad
om̃s beniuolus ⁊ tantam hñs grãm
ad amicos. pacientiã ad inimicos:
micum: qui nulli aliq̃n uoluit uu¬
nucari. Sicut eñĩ amititia non nͥ
duoꝵ est. nͨ nisi int̾ duos amicos
haberi potest: sic nec inimititia
nisi duoꝵ forsitam inimicoꝵ. Qui
enim odit uel non diligit diligẽ¬
tem se: non tã inunitꝰ qmͣ iniquus
est. Sed qui oẽm hoĩem diligens

Expanded text:
s illustrant: quodque majus his omnibus et difficillimum est in rebus humanis, haec ei omnia sine invidia adesse videntur. Compescit autem ab eo invidiam, quod omni invidia major est, in quantum nequitia cordis humani hoc saepe cessat homini invidere, quo non potest aspirarficat exemplo humilitatis, aut mutat in melius provocatione charitatis, aut, si nequior aut durior est, obruit pondere auctoritatis. Quis enim tam efficacis et affectuosae prudentiae hodie invenitur ad fovendam charitatem ubi est, ad provocandam ubi non est? tam ad quoscumque potest beneficus, ad omnes benevolus, tantam habens gratiam ad amicos, patientiam ad inimicos? micum, qui nulli aliquando voluit inimicari. Sicut enim amicitia nonnisi duorum est, nec nisi inter duos amicos haberi potest; sic nec inimicitia nisi duorum forsitan inimicorum. Qui enim odit, vel non diligit diligentem se, non tam inimicus, quam iniquus est. Sed qui omnem hominem diligens,
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid loquit᷑ uel agit ꝓ iustitia
obediat᷑. Eiusmodi fultus auctori¬
tate in eccłia dei cum obedientie
uel caritates urget necessitas: nul¬
lam refugit incomoditatẽ laboris
sui. Cuius enim uoluntati sic detu¬
lit. cuiꝰ consilio sic se humiliauit¬
sic eumtimẽt ⁊ reu̾ent᷑: ut uideat᷑
ineis impletũ qd̃ in euangłio legͦr
dñs dixisse discipłis suis. Ecce inͥo
decli uob̾ potestatẽ calcandi suꝑ
serpentes ⁊ scorpiones. ⁊ suꝑ oẽm
uirtutẽ inimiti: ⁊ nichil uob̾ no¬
cebit. Porro int̾ sp̃uales. ⁊ ubi sp̃ua¬
ua spͣfialit̃ examinant᷑: longe ei
alia auctoritas est. Sicut enĩ dicit᷑¬
ꝑ ꝓpħam descĩs aĩalibꝰ. quia cũ fieret
uox supͣfirmam̃tum qd̃ imine¬
bat capiti eoꝵ stabant ⁊ submute¬
bant aiassuas: sic hodie ubiq ter¬
rarum sp̃uales quiq. loquente
eo seu tractante stant cedendo pre¬
cedenti⁊ et sensibꝰ euis uel intelli¬
gentiis submittunt sensus ⁊ intel¬

Expanded text:
aliquid loquitur vel agit pro justitia, aliquid loquitur vel agit pro justitia, obediatur. 70. Ejusmodi fultus auctoritate in Ecclesia Dei, cum obedientiae vel charitatis urget necessitas, nullam refugit incommoditatem laboris sui. Cujus enim voluntati sic detulit, cujus consilio sic se humiliavisic eum timent et reverentur, ut videatur in eis impletum, quod in Evangelio legitur Dominus dixisse discipulis suis: Ecce, inquit, dedi vobis votestatem calcandi super serpentes et scorpiones, et super omnem virtutem inimici, et nihil vobis nocebit. Porro inter spirituales, et ubi spiritualia spiritualiter examinantur, longe ei alia auctoritas est. Sicut enim dicitis animalibus, quia cum fieret vox supra firmamentum quod imminebat capiti eorum, stabant, et submittebant alas suas ; sic hodie ubique terrarum spirituales quique loquente eo seu tractante stant, osdendo praecedenti; et sensibus ejus vel intelligentiis submittunt sensus et intel
Abbreviated transcription (Latin):
diuimꝰ ⁊ uicdimꝰ uͥtutes.⁊ cirta di¬
uersas hõim necessitates liuerse
opituiatões. ut liqͥs oĩa uelit uł
uerbo ꝓnuntiare uł scͥpto: fastidi¬
osis increclulitatẽ. uel incredulis
possit gen̾are fastidiũ In oĩb aũ
oꝑib suis qm puruseisit oculus
intentionis: maniseste denuntiat
corpus lucidẽ eiusoꝑationis Sum¬
mos quippe honores eccłiasticos. qͣi¬
dignũ eum iugit̃ ꝑsequentes non
iactant̃ respuendo s religiose ⁊ ra¬
cionabilit̃ declinando ⁊ quid in om̃i
operatõe sua semꝑ quesierit:qui
ambierit manifeste declarat. Cum¬
iudicio dei ⁊ singłaris reuerentia
sc̃icatis. iam olim apud om̃s obti¬
nuit. ne aliq̃n ad aliquid contra
uoluntatẽ suã cogat᷑. Sed cũ hoc
modo mundi huiꝰ fugit honorem.
omniũ honoꝵ ñ effugit auctorita¬
tem: dignꝰ in conscientiis oĩum qͥ
intimore ⁊amore dei tuneat᷑ ⁊ ame¬
tur ⁊ quo p̃sente ubicinq fu̾it. ml
contra iusticiã audeat᷑. cui ubicũq

Expanded text:
rca diversas hominum necessitates diversae opitulationes, ut si quis omnia velit vel verbo pronuntiare vel scripto, fastidiosis incredulitatem, vel incredulis possit generare fastidium. In omnibus autem operibus suis quam purus ei sit oculus intentionis, manifeste dedenuntiat corpus lucidae operationis. Summos quippe honores ecclesiasticos dignum eum jugiter persequentes, non jactanter respuendo, sed religiose et rationabiliter declinando, quid in omni operatione sua semper quaesierit, quid ambierit, manifeste declarat. Mjudicio Dei, et singularis reverentia sanctitatis jam olim apud omnes obtinuit, ne aliquando ad aliquid contra voluntatem suam cogatur. Sed cum hoc modo mundi hujus fugit honorem, omnium honorum non effugit auctoritatem, dignus in conscientiis omnium, qui in timore et amore Dei timeatur et ametur: quo praesente, ubicumque fuerit, nihil contra justitiam audeatur; cui ubicumque
Abbreviated transcription (Latin):
femina nobilit s non tam
nobilit uictitans ⁊ cum uclisset ali¬
qnͣdo insomnis hoĩem illũ dei. ser¬
pentes septem horribiles deutero
suo manib ꝓpriis extrahentẽ post¬
modũ ad religiose uiuendũ eiꝰ ad¬
monitõe conuersa:usq hodie se
esse de qua septem demonia eie¬
ceri gloriatur.
oui ego clericũ quendã nicho¬
iaum noĩe scło pene desꝑabi¬
liter deditum: s ꝑeum de scło li¬
beratum. Qui cũ inclaraualle
monastice conu̾sationis habitũ
⁊ ordinem suscepisset: uidenseos
qui de scłi illuc naufragio confu¬
gerant. naufragii sui dampna cõ¬
tinuis redin̾e lacͥmis. idemq ip̃e
facere uolens net ualens predu¬
ricia cordis sui. rogabat eum cum
magno cordis dolore: ut impet᷑ret
sibi adeo gr̃ãm lacͥmas. Orauit.
tantamq ei ⁊ tam continuã impe¬
trauit cõpunctõem cordis cũ gr̃a
lacͥmaꝵꝵ. ut uix aliqnͣdo ultra m¬

Expanded text:
femina nobilis, sed non tam nobiliter victitans, cum vidisset aliquando in somnis hominem illum Dei serpentes septem horribiles de utero suo manibus propriis attrahentem, postmodum ad religiose vivendum ejus admonitione conversa, usque hodie se esse de qua septem daemonia ejecerit, gloriatur. Novi ego clericum quemdam, Nicolaum nomine, saeculo pene desperabiliter deditum, sed per eum de saeculo liberatum: qui cum in Clara-Valle monasticae conversationis habitum et ordinem suscepisset, videns eos qui de saeculi naufragio illuc confugerant, naufragii sui damna continuis redimere lacrymis, idem ipse facere volens, nec valens prae duritia cordis sui, rogabat eum cum magno cordis dolore, ut impetraret sibi a Deo gratiam lacrymarum. Oravit, tantamque ei et tam continuam impetravit compunctionem cordis cum gratia lacryma
Abbreviated transcription (Latin):
tississima utis emisit: in remoꝵ parro¬
chia monast̾ium igniacense plantatũ
felicĩt radicauit. Qd̃ aliq̃n uisitans idẽ
ad ma̾ndicandũ positꝰ erat inuia: cui
unus efr̃ib elemoĩam dedit. Secutus
abbas sc̃s. cũ ĩa hoĩem ꝑtͣnsisset. ou̾tit se
⁊ paulisꝑ intendens in eũ. qͥd paciatur
int̾rogat circunstantes: ⁊ sͥ illũ p̃cipit
dus est. moueri ñ potest: nos ad eũ feri¬
mus qd̃ uolueris dare. Quo repetente
u̾bũ ⁊ dicente. toilite eũ ⁊ afferte ad me:
pͥmo quidẽ p̃ammiratõe mutuo sese
intuebant᷑ ignorantes qͥd eẽt facturꝰ:
Demũ agnoscentes eũ. clamabant ad
inuicẽ. abbas ẽ clareualł: ⁊ ꝓtinus
illũ sanabit. Nimirũ solitꝰ erat qͦtiens
pot̾at oꝑam dare. ne inuicis agnoscet᷑ ⁊
⁊ int̾ilic̾e sociis necui ex occurentibus
manifestarent eũ. aut de eo aliqͥd lo¬
querent᷑. s querentibꝰ qͥs tnͣsiret. dice¬

Expanded text:
tissima vitis emisit, in Remorum parotissima vitis emisit, in Remorum paroecia monasterium Igniacense plantatum feliciter radicavit. Quod aliquando visitans idem ad mendicandum positus erat in via, cui unus e fratribus eleemosynam dedit. Secutus Abbas sanctus, cum jam hominem pertransisset, convertit se; et paulisper intendens in eum, quid patiatur interrogat circumstantes, et sibi illum praecipit dus est, nec moveri potest; nos ad eum feremus quod volueris dare. » Quo respondente verbum et dicente, « Tollite eum, et afferte ad me; » primo quidem prae admiratione mutuo sese intuebantur, ignorantes quid esset facturus. Demum agnoscentes eum, clamabant ad invicem: « Abbas est Clarae-Vallis, et protinus illum sanabit. » 51. Nimirum solitus erat, quoties poterat, operam dare ne in vicis agnosceretur, et interdicere sociis ne cui ex occurrentibus manifestarent eum, aut de eo aliquid loquerentur; sed quaerentibus quis transiret, dice
Abbreviated transcription (Latin):
uenientes alii offerebant beato uiro
hoĩem surdum: oblectantes ut ei ma¬
num ĩponere dignaret᷑. At ille fidei
relo surcensus sicut int̃dum obcau¬
sas necessarias. t̾ror quidã ⁊ austori¬
tas sup̃ hoĩem in eius facie rutilabat
conu̾sus ad militẽ tu nos inqͥt audli¬
re contẽpuis. quos continuo coram
te audiet surdus⁊⁊ imponens ma¬
nus hõi signauit eñ: ⁊ maures eius
digitos misit. Quo ꝓtinus audiente:
pauens henricꝰ. ⁊ tremens. ruit ad
pedes hõis dei. humilit̃ satisfaciens:
⁊ libere annuens quicqͥd fu̾at pos¬
tulatus.
dum: mendicantẽ in platea iud̃
feminã cecã. Qm aliqͣntisꝑ intuitus.
cũ ex more a transeuntib elemoĩam
flagitaret: tu inqͥt petis argentũ. ⁊
d̾s tͥ iisũ donabit. Accedens gͦ tetig̃
eam: ⁊ ocłos. euis aꝑuit. Que unficiũ
sentiens insꝑatum: ñ minꝰ misctłie mag¬
nitudiĩe ꝙ̃ lucẽ insolitã mirabatur.
ꝯter pͥmas ꝓpagines qͣs hec abundan¬

Expanded text:
ervenientes alii offerebant beato Viro ervenientes alii offerebant beato Viro hominem surdum, obsecrantes ut ei manum imponere dignaretur. At ille fidei zelo succensus, sicut interdum ob causas necessarias terror quidam et auctoritas supra hominem in ejus facie rutilabat, conversus ad militem: « Tu nos, inquit, audire contemnis, quos continuo coram te audiet surdus. » Et imponens manus homini, signavit eum, et in aures ejus digitos misit. Quo protinus audiente, pavens Henricus et tremens ruit ad pedes Hominis Dei, humiliter satisfaciens, et libere annuens quidquid fuerat postulatus 50. dum, mendicantem in platea vidit feminam caecam. Quam aliquantisper intuitus, cum ex more a transeuntibus eleemosynam flagitaret: « Tu, inquit, petis argentum, et Deus tibi visum donabit. » Accedens ergo tetigit eam, et oculos ejus aperuit. Quae beneficium sentiens insperatum, non minus misericordiae magnitudinem, quam lucem insolitam mirabatur. Inter primas propagines, quas haec abundan
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯterritorio senonensi etiam. in oppi¬
do qd̃ sc̃i florentimi nomine uocant
oblata est uiro dei mulier surda. Cui
manus imponens. ꝑ sp̃m sensit u̾ͥtu¬
tis effectum: cum illa ad huc stupida
⁊ tumultuosa ut est genus illud. et
ut ip̃a ante solebat. nichil se auclire
clamaret. Mane facto cum nec illa
rediret. nec alf aliquid inlicaret de
ea. sciens sc̃s diuinã illi miscdiam af¬
fuisse: accersiri feminã iubet. Inuen¬
tagͥ auditũ recepisse: uenit głificãs
dm̃: ⁊ dei famło grãs agens.
gretdiebat᷑ idem pat̃ metensiũ
ciuitatẽ. et ex more deuotꝰ eum
aliisq ꝑsonis: tam exclericali qͣmͣ
ex militari ordine multis. Interun
causa extitit ut rogaret nobilẽ uis
henricũ iͣ alinis. suꝑ u̾bo quodã qd̃
ipse eiep̃c ⁊ alii qui conuen̾ant sugge¬
rebant : ut uidelicet metensi ciuitati
⁊ ppło pacem daret: cui grauit̃ inimi¬
cabatur. Iue uͦ renuere penitꝰ ⁊ abiu¬
rare: nec ullis p̃cib flecti. Int̾ hec suꝑ¬

Expanded text:
territorio etiam Senonensi, in oppido quod Sancti-Florentini nomine vocant, oblata est Viro Dei mulier surda: cui manus imponens, per spiritum sensit virtutis effectum, cum illa adhuc stupida et tumultuosa ut est genus istud, et, ut ipsa ante solebat, nihil se audire clamaret. Mane autem facto, cum nec illa rediret, nec alter aliquid indicaret de ea; sciens Sanctus divinam illi misericordiam adfuisse, accersiri feminam jubet. Inventa igitur auditum recepisse, venit glorificans Deum, et Dei Famulo gratias agens. Egrediebatur idem pater Metensium civitatem, et ex more devotus eum aliisque personis tam ex clericali, quam ex militari ordine multis. Interim causa exstitit ut rogaret nobilem virum Henricum de Salmis super verbo quodam, quod ipse ei episcopus et alii qui convenerant, suggerebant, ut videlicet Metensi civitati et populo pacem daret, cui graviter inimicabatur. Ille vero renuere penitus et abjurare, nec ullis precibus flecti. Inter haec sup
Abbreviated transcription (Latin):
urbẽ: surdũ quendã signau̾at. et
transierat. Cunq paululũ ꝓcessiss
uocans alexandrũ colomensẽ: reu̾¬
t̾e ait quere utrum audiat homo
siecliit ille:⁊ illũ repꝑit audientẽ
uilit̃ ip̃o die cũ signasset aliũ
cecũ alt̾o ocło ⁊ abiret: d̃s inqͥt ape¬
ruit ocłm eiꝰ. hoc etiam p̃cdictꝰ alexan¬
der cum ad inqͥrendũ reflexisset ĩt̃:
itaesse cognouit. Iste ẽ alexander qui
in eisdem dieb ad uiri dei sacram̃ta
ostensionẽq uirtutũ. cum aliis fer¬
me tͥnginta. scło ualefetit: ⁊ secutꝰ
est eum. Aquo etiã p̾t modicũ tẽps
abbas est ordinatꝰ in monast̾io tolo¬
sane diocesis qd̃ gͣłidissilua uocat᷑:
Nconstantiensi quoq diocesi ꝓpe tas¬
trum frieburg. cum hõi ceco inuia
manum imposuisset. remisit qͥ uide¬
ret eum:⁊inuentꝰ est uidens.
uod de duob aliis cetis in pago co¬
louiensi ꝓpe monast̾ium qd̃ brun¬
uillare dicit᷑ similit fecit:⁊cũ uide¬

Expanded text:
urbem, surdum quemdam signaverat, et urbem, surdum quemdam signaverat, et transierat. Cumque paululum processisset, vocans Alexandrum Coloniensem: « Revertere, ait, quaere utrum audiat homo. » Rediit ille, et illum reperit audientem. Similiter ipso die cum signasset alium caecum altero oculo et abiret: « Deus, inquit, aperuit oculum ejus. » Hoc etiam praedictus Alexander, cum ad inquirendum reflexisset iter, ita esse cognovit. Iste est Alexander, qui in eisdem diebus ad Viri Dei sacra monita, ostensionemque virtutum, cum aliis ferme triginta saeculo valefecit, et secutus est eum: a quo etiam post modicum tempus abbas est ordinatus in monasterio Tolosanae dioecesis, quod Grandis-Silva vocatur. In Constantiensi quoque dioecesi prope 1149 castrum Frieborg, cum homini caeco in via manum imposuisset, remisit qui videret eum, et inventus est videns. Quod de duobus aliis caecis in pago Coloniensi prope monasterium, quod Brumvillare dicitur, similiter fecit; et cum vide
Abbreviated transcription (Latin):
lica meclia repente conualuit. et
exiliens ambulabat: ñ sũ lacͥmis a¬
gens grãs deo. Cuiꝰ scabellula ppł̃s iu¬
bilans tulit. ꝓtinus ad altare: ut siste¬
rent ea dño ⁊ bernardo seruo eius.
De cuiꝰ nob̾ curatõe confessus ẽ pat̃
sc̃s: qd̾ precedenti nocte sͥ p̃ostensa
fuisset. Uidebat᷑ enĩ s̾ in eadẽ uasilica
sn medio ppui cutunstantis clanstestinꝰ
⁊ ignotus cuismodi femiña tangere
⁊ transire. ac ꝓtinus eam uidere sana¬
uit rutine in b̃i uiri presentia lux
celestis: cuius b̾ndictio aliis qͦ clau¬
dis duab feminis gressum. uisum
reddidit cetis eque duobus.
epissime uͦ contigit. ut int̾ orandũ
indubitant̃ dei seruus agnosc̾et
uirtutẽ ad ẽẽ diuinã. Cuiꝰ tam̃ mod̾
cognitõis: nullis se posse uerbis expͥ¬
nasset aliquos ⁊transsiset sanatos
esse clixit.⁊ regressus aliquis ex his
qui audierant: sicut dictũ erat in
gressus aliqñ basileã uenit¬

Expanded text:
lica media repente convaluit; et lica media repente convaluit; et exsiliens ambulabat, non sine lacrymis agens gratias Deo: cujus scabellula populus jubilans tulit protinus ad altare, ut sisterent ea Domino, et Bernardo servo ejus. De cujus nobis curatione confessus est Pater sanctus, quod praecedenti nocte sibi praeostensa fuisset. Videbatur enim sibi in eadem basilica, in medio populi circumstantis, clandestinus et ignotus ejusmodi feminam tangere et transire, ac protinus eamdem videre sanavit Rutinae in beati Viri praesentia lux coelestis, cujus benedictio aliis quoque claudis duabus feminis gressum, visum reddidit caecis aeque duabus. Saepissime vero contigit, ut inter orandum indubitanter Dei Servus agnosceret virtutem adesse divinam. Cujus tamen modum cognitionis nullis se posse verbis expricum signasset aliquos et transisset, sanatos esse dixit, et regressus aliquis ex his qui audierant, sicut dictum erat, invenit. Egressus aliquando Basileam
Abbreviated transcription (Latin):
feminam ⁊ sanari. Post unam fere
horam cum it̾um clerici conuenissẽt.
prẽt spem oium reformata pace: mł¬
tis precib coegerunt illum b̃i mã¬
metis mãis intrare basilicã ⁊ ⁊ quia
fames inualuerat. ppłm ad elemosi¬
nam exhortaturi. ubi int̃loquẽtlũ
sicut p̃cdixerat oblata est clauda mu¬
lier ⁊ erecta: mirantibꝰ quidẽ om̃ibꝰ.
sed eis amplius qui sĩc uidebant fac¬
tum: ita sese ⁊ recordabant᷑ audisse
futurum.
Npago treuerensi antiquum extat
cenobium: qd̾ rutinense uocat᷑. ubi
celebrante aliqñ missasꝑ sollemnia
uiro dei: innumabilis aderat młti¬
tudo. Int̾ea guntrannꝰ de sirta csd̃ ẽ
oppidum eidem ꝓximũ monasterio:
claudam femĩam fecit afferri. Hec
ex multo iam temꝑe reppens humi
erigi penitus non ualebat: sed scabel¬
lula tenens manibz renes emortu¬
os post se trahere consuerat. Cumaũ
pre multitudine ppũ ad d̾i hominẽ
introduci femina ñ ualeret. in basi¬

Expanded text:
feminam. et sanari. » Post unam fere feminam. et sanari. » Post unam fere horam, cum iterum clerici convenissent, praeter spem omnium reformata pace multis precibus coegerunt illum beati Mammerti martyris intrare basilicam; et quia fames invaluerat. populum ad eleemosynam exhortari. Ubi inter loquendum sicut praedixerat oblata est ei clauda mulier. et erecta. mirantibus quidem omnibus, sed eis amplius, qui sicut videbant factum, ita sese recordabantur audisse futurum. 47. In pago Treverensi antiquum exstat coenobium, quod Rutinense vocatur: ubi celebrante aliquando Missarum solemnia Viro Dei, innumerabilis aderat multitudo. Interea Guntranus de Sura, quod est oppidum eidem proximum monasterio, claudam feminam fecit afferri. Haec ex multo jam tempore repens humi, erigi penitus non valebat; sed scabellula tenens manibus, renes emortuos post se trahere consueverat. Cum autem prae multitudine populi ad Dei Hominem introduci femina non valeret, in basi
Abbreviated transcription (Latin):
dilit etiam uir beatꝰ de eadem
scilicet uisione. Cunq paulu¬
ium ꝓcessissem ineodem itin̾e qͦ ñc̃
ꝑgimus iuxta ꝓximũ uicũ: dicebat
aut̃ de eo quem nominant longũ¬
campum. offerebat᷑ mͥ puella clau¬
da. ⁊ dñs ei gressum reddebat.Audi-¬
erunt ⁊ mirati sunt frẽs: futuri ma¬
gis actoniti expectatione miracłi.
qmͣ recordatõe p̾teriti. Quid enim
unqm simile mundꝰ audiuit: uen¬
tum ad locum: inuenta ibi ꝓtinus
puella clauda. expectans dei homi¬
nem transiturũ: ⁊ asimul transe¬
untibus iuxta uerbum qd̃ ip̃e dixe¬
rat expectata. Oblata gͥ ab eis qͥ at¬
tulerant eam⁊ signata ab hõĩe dei.
ex dei munere gressum recepit:et
ibat grãs agens.
nno aitero causa extint ut uir
sc̃s lingonas peteret: int̾ ep̃m
et clerum ciuitatis illius orta gra¬
ui ad modum simultate. Ubi cum
pͥma die inefficatĩt laborasset. et
mane facto pararet abire: dicebat
fratͥb quia uidi ꝑ uisum noctis in¬
troeunti mͥ eccłiam. offerri claudã

Expanded text:
didit etiam Vir beatus de eadem scilicet visione: « Cumque paululum processissem in eodem itinere, quo nunc pergimus, juxta proximum vicum dicebat autem de eo quem nominant Longum-Campum offerebatur mihi puella clauda, et Dominus ei gressum reddebat. » Audierunt et mirati sunt fratres, futuri magis attoniti exspectatione miraculi, quam recordatione praeteriti. Quid enim unquam simile mundus audivit? Ventum est ad locum, inventa est ibi protinus puella clauda exspectans Dei Hominem transiturum, et a simul transeuntibus, juxta verbum quod ipse dixerat, exspectata. Oblata igitur ab eis qui attulerunt eam, signata ab Homine Dei, ex Dei munere gressum recepit, et ibat gratias agens. 46. Anno altero causa exstitit ut Vir sanctus Lingonas peteret; inter episcopum et clerum civitatis illius orta gravi admodum simultate. Ubi cum prima die inefficaciter laborasset, et mane facto pararet abire, dicebat fratribus, « Quia vidi per visum noctis introeunti mihi ecclesiam offerri claudam
Abbreviated transcription (Latin):
noctuq gemitib ac flectibus
⁊ ieiuniis atq orationib octu¬
pati exorabant dñm ut digni
haberent᷑ tolerantia confessio¬
nis eius: ⁊ numero scõꝵ mar¬
tyrum sociari. Ascendebant aũt
ad eos octulte religiosi uiri et
religiose femine. ⁊ ut pote a¬
scũ aiu̾sas sibi sanitatũ grãsĩ
illuminabant᷑ eoꝵ precihus
⁊ sanabant᷑ infirmi: ⁊ͤ obses¬
sis corꝑib demones expellebã¬
tur. Interea cum hec aguntur.
transiens beatꝰ tyburtiꝰ occur¬
rit homini qui de alto lapsus.
⁊ caput ⁊ omĩa membra quas¬
sauerat. ita ut de sola sepultu¬
ra euis agerent hi quoꝵ filiꝰ
cdignoscebat᷑. Tunc dixit eis flẽ¬
tibus. Permittite me p̃tanta¬
re ei. forsitan retuperat sani¬
tatem. Cumq om̃s declissent
spatium. accessit iuxta eum
⁊clicens suꝑ uulnera eiuis lente
orationem dñcam. ⁊ simbolũ.
ita solidata sunt ossa eiꝰ ⁊ ca¬
put ⁊omnia uiscera: ut quasi¬

Expanded text:
noctuque gemitibus ac fletibus, noctuque gemitibus ac fletibus, et jejuniis atque orationibus occupati, exorabant Dominum, ut digni haberentur tolerantia confessionis ejus, in numero sanctorum martyrum sociari. 70. Ascendebant autem ad eos occulte religiosi viri et religiosae feminae, et a Sanctis diversas sibi sanitatum gratias nabantur eorum precibus, et sanabantur infirmi, et ex obsessis corporibus daemones pellebantur. 71. Interea dum haec aguntur, transiens B. Tiburtius occurrit homini qui de alto lapsus, et caput et omnia membra quassaverat, ita ut de sola sepultura ejus agerent hi, quorum filius esse dignoscebatur. Tunc dicit eis flentibus: Permittite me praecantare ei, forsitan recuperabit sanitatem. Cumque omnes dedissent spatium, accessit juxta eum, et dicens supra vulnera ejus lente orationem Dominicam et symbolum, ita solidata sunt ossa ejus, et caput et omnia viscera, ut quas
Abbreviated transcription (Latin):
głosissimus tranquilluꝰ. Item
beatus sebastianꝰ ⁊ pulcheerri¬
mus iuuenis. sed ⁊mente pui¬
chrior sc̃s tyburtuis. Nicostratꝰ
ex primis crinio cum fratre suo
castorio. ⁊cum coniuge sua roe
nomuiẽ. Item claudius cum
pis liberati.his tantum rema¬
ficauit. Tranquillinũ uͦ patrẽ
eorum fecit prb̃m. Sc̃m sebasti
anum qui ad multoꝵ ꝓfectũ
sub spetie milite latebat. de¬
fensorem eccłie constituit. cete¬
ros uero subdiacos fecit. Sed qr
tutus nullus inueniri pot̾at
locus ad iatebram confouenda:
morabant᷑ om̃s apud castulũ
quendã xp̃ianum retarium
paiacii. Qia castulus ibidem
in palacio insuꝑiori loco ⁊ ual¬
de altissimo cõmanebat. Ideo
aut̃ hec apta mansio ꝓbabat᷑
sacrificiis cum ubiq sui feruo¬
re deseuiret.millis qui palaci¬
o adherebant: quia nec suspi¬
tio de eis esse poterat celaban¬
tur. Erant ergo ut diximus
om̃s hi morantes cum scõ gai¬
o papa aputl castulũ retariũ
in ipsis suꝑiorib palatii: ⁊ die

Expanded text:
 item B. Sebastianus, et pulcherrimus juvenis, sed et mente pulchrior, S. Tiburtius, et Nicostratus ex primiscrinio cum fratre suo Castorio, et cum conjuge sua, Zoe nomine; item Claudius cum pis liberatus. Hi tantum,ficavit, Tranquillinum vero patrem eorum, fecit presbyterum. S. Sebastianum autem, qui ad multorum profectum sub specie militiae latebat, defensorem Ecclesiae instituit, caeteros vero subdiaconos fecit. 69. Sed quia tutus nullus inveniro poterat locus ad latebram confovendam, morabantur omnes apud Castulum quemdam Christianum zetarium palatii: qui Castulus ibidem in palatio, in superiori loco et valde altissimo commanebat. Ideo autem haec apta mansio probabatsacrificiis cum ubique sui fervore desaeviret, in illis qui palatio adhaerebant, quia nec suspicio de eis esse poterat, celabatur. Erant ergo, ut diximus, omnes hi morantes cum sancto papa Caio apud Castulum zetarium, in ipsis superioribus palatii, et die
Abbreviated transcription (Latin):
hominis uos intuemur aspec
tu. Hec ⁊ his similia clicente pa¬
pa gaio exclamauit tyburtuis
niam quam nullus michi suc¬
cessor eripiat. nulla tempora
finem imponant. Tunc sanctus¬
gauis gaudens fidei eius. lacͥmas
effundebat orans ut om̃s qui re¬
manserant certaminis uctores
existerent triumphum marty¬
rii capientes. Remanserunt au¬

Expanded text:
hominis vos intuemur aspectu. hominis vos intuemur aspectu. 67. Haec et his similia dicente papa Caio, exclamavit Tiburtius, niam, quam nullus mihi successor eripiat, cui nulla tempora finem imponant. Tunc S. Caius, congaudens fidei ejus lacrymas effundebat, orans ut omnes qui remanserant certamine victores existerent, triumphum martyrii capientes. CAPUT