comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gilantis lectoris intentio in sentencie ueritate. Sed
tamen aliquis tardior aut non intelligeret. aut etiam
peruerse intelligeret. Nlon em tantu uiciosa locutio
est in latina lingua talis: uerum et in ambiguitatẽ
pientius est hominibus non caret ambigno etiam si
soloecysmo caret: utrum eni his homiibus ab eo quod
est huic homini an his hominibus ab eo quod est hoc
homme diccum sit: non apparet nsi illummatione
sententie.Melius itaq dicitur. sapientius est qua¬
ambiguis autem signis post loquenur. Nlunt de
nicognitis agimus: quorum due forme sunt quantu
ad uerba pertinet. Namq aut ignotum ueibu facit
herere lectorem. aut ignota locutio. Que si ex alienis
lingius ueniunt: aut querenda sunt ab earum linguaꝵ¬
hommmibus aut lingue eedem si et ocium est et ingenium
discende. aut plurium interpretum consulenda cognitio
est. Sicut emm autem ipius lingue mre aliqua uerba
locutiones q ignoramus legendi consuetudine audiendi¬

Expanded text:
gilantis lectoris intentio in sententiae veritatem, sed gilantis lectoris intentio in sententiae veritatem, sed tamen aliquis tardior aut non intelligeret, aut etiam perverse intelligeret. Non enim tantum vitiosa locutio est in latina lingua talis, verum et in ambiguitatem pientius est hominibus, non caret ambiguo, etiamsi soloecismo caret. Utrum enim his hominibus ab eo quod est, Huic homini; an his hominibus ab eo quod est, Ab hoc homine, dictum sit, non apparet nisi illuminatione sententiae. Melius itaque dicitur, Sapientius est quaambiguis autem signis post loquemur; nunc de incognitis agimus, quorum duae formae sunt, quantum ad verba pertinet. Namque aut ignotum verbum facit haerere lectorem, aut ignota locutio. Quae si ex alienis linguis hominibus, aut lingua eadem, si et otiediscendae, aut plurium interpretum consulenda collatio est. Si autem ipsius linguae nostrae aliqua verba locutionesque ignoramus, legendi consuetudine audiendi
Abbreviated transcription (Latin):
eugat. inisi dinco reprimatur iugo. Quid enim
obest intellectori quod ita scriptum est. que est t̾ra
in qua isti insidiit super eam. si bona est an nequa.
Et que sunt ciuitates in quibus ipi habitant inpis.
Quam locutionem magis aliene lingue esse aibitror.
ꝙͣ aursensum aliquem altiorem. Illud etiam non possu¬
mus de ore cantantium populorum. Super ip̃i aut
floriet sanctificatio mea. Nichil profecto sententie
de trahiturrauditor tamen peritior mallet hoc corrigi
ut non floriet. sed florebit diceretur. ILet quicquam
impedit correptionem nisi consuetudo cantantiu. Sista
gͦ facile contempni possunt si quis ea canere noluerit:
que sano intellectu nichil decrahunt. At uero illud quod
ait aplus. quod stultum est dei: sapientius est homib.
Et quod infirmu est: fortius est hominibus. si quis
in eo grecam locutione seruare uoluisset ut diceret qd

Expanded text:
erigat, nisi dominico reprimatur jugo. Quid enim erigat, nisi dominico reprimatur jugo. Quid enim obest intellectori, quod ita scriptum est: Quae est terra in qua isti insidunt super eam, si bona est an nequam; et quae sunt civitates in quibus ipsi inhabitant in ipsis ? Quam locutionem magis alienae linguae esse arbitror, quam sensum aliquem altiorem. Illud etiam quod jam auferre non possumus de ore cantantium populorum, Super ipsum autem floriet sanctificatio mea , nihil profecto sententiae detrahit: auditor tamen peritior mallet hoc corrigi, ut non floriet, sed florebit diceretur; nec quidquam impedit correctionem, nisi consuetudo cantantium. Ista ergo facile etiam contemni possunt, si quis ea cavere noluerit, quae sano intellectui nihil detrahunt. At vero illud quod ait Apostolus, Quod stultum est Dei, sapientius est hominibus; et quod infirmum est Dei, fortius est hominibus : si quis in eo graecam locutionem servare voluisset, ut diceret, Q
Abbreviated transcription (Latin):
cysius qui dicitur nichil est aliud ꝙͣ amuerba cum¬
non ea lege sibi coaptantur qua coaptauerut qui
priores nobis non sine auctoritate aliqua locuti st
Strum emi inter hommes an inter hommmibus di¬
catur. ad rerum non pertinet cognitione.Item bar¬
barismus quid aliud est insi uerbum non eis litteris
uel sono eñciatum quod ab eis qui ante nos laci
ne locuti sunt enunciari solet. Utium autem igno¬
scert producta an correpta tertia sillaba dicatur.no
multu curat qui peccatis suis deus ut ignostat pet.
quolt modo illud uerbum signare potuerit. Quid
ergo integricas lotutionis insi aliene consuetudmnis.
conseruatio loquentiu ueteru auccoritate firmate.
sed camen eo magis inde offenduntur homines: quo
infirmiores sinit. Et sunt eo infirmiores. quo doc¬
ciores iuderi uolunt.ILon uerum sciencia qua edi¬
ficamur: sed signoru qua non inflari omino diffici¬
le est. Cum et ip̃a rerum scientia sepe ceruitem

Expanded text:
cismus qui dicitur, nihil aliud est quam cum verba cismus qui dicitur, nihil aliud est quam cum verba non ea lege sibi coaptantur, qua coaptaverunt qui priores nobis non sine auctoritate aliqua locuti sunt. Utrum enim Inter homines, an, Inter hominibus dicatur, ad rerum non pertinet cognitorem. Item barbarismus quid aliud est, nisi verbum non eis litteris vel sono enuntiatum, quo ab eis qui latine ante nos locuti sunt, enuntiari solet? Utrum enim Ignoscere producta an correpta tertia syllaba dicatur, non multum curat qui peccatis suis Deum ut ignoscat petit, quolibet modo illud verbum sonare potuerit. Quid est ergo integritas locutionis, nisi alienae consuetudinis conservatio, loquentium veterum auctoritate firmatae. 20. Sed tamen eo magis inde offenduntur homines, quo infirmiores sunt; et eo sunt infirmiores, quo doctiores videri volunt, non rerum scientia qua aedificamur, sed signorum qua non inflari omnino difficile est, cum et ipsa rerum scientia saepe cervicem
Abbreviated transcription (Latin):
ipã sapientia. quam plures interpretes pro sua qͥsq
facultate atq iudicio conantur eloqui non apparet᷑:
inisi in ea lingna inspiciatur quam interpretantur.
et plerumq a sensu auctoris denius aberrat int̾pres:
si non sit doccissimus aut lingnaro illaꝵ ex quibus
in latinam seripturam peruenit petenda cognitio er
aut habende interpretationes eorum qui se uerbis in¬
mis obstrmperunt. non quia sufficiunt sed ex eis
libertas. uel err or deligatur alioru. qui non magis
uerba uel sententias interptando sequi maluerunt.
lam non solum uerba singula sedetiam locutiones
sepe transferuntur que omnino in latine lingue usu.
si quis consuetudinem ueteru qui la tine lo cuti sunt
tenere uoluerit: transire non possint. que aliquando
intellettm nichil adiuuant sed offendunt. tamen eos
qui plus delectantur rebus quam etiam in earum
signis sua quedam seruatur integricas. Nam soloe¬

Expanded text:
ipsa sententia, quam plures interpretes pro sua quisque ipsa sententia, quam plures interpretes pro sua quisque facultate atque judicio conantur eloqui, non apparet, nisi in ea lingua inspiciatur quam interpretantur; et plerumque a sensu auctoris devius aberrat interpres, si non sit doctissimus: aut linguarum illarum, ex quibus in latinam Scriptura pervenit, petenda cognitio est; aut habendae interpretationes eorum qui se verbis nimis obstrinxerunt; non quia sufficiunt, sed ut ex eis veritas vel error detegatur aliorum, qui non magis verba quam sententias interpretando sequi maluerunt. Nam non solum verba singula, sed etiam locutiones saepe transferuntur, quae omnino in latinae linguae usum, si quis consuetudinem veterum qui latine locuti sunt, tenere voluerit, transire non possunt. Quae aliquando intellectui nihil adimunt, sed offendunt tamen eos qui plus delectantur rebus, cum etiam in earum signis sua quaedam servatur integritas. Nam soloe
Abbreviated transcription (Latin):
dum sangunem. ozic enim et acutum apud grecos
et uelocem significat.Ille gͦ uidit sententiam qui¬
transtulit ueloces pedes corum ad effundendũ sangiuem.
OIlle autem alius ancipiti signo in aliam partem ⁊ ap¬
tus crrauit. Et alia quidem non obscura sed falsa
sunt: quorum alia conditio est non em incelligendos
sed emendandos tales codices potius precipiendu est.
Lunc est etiam illud. qui mothos grece uitulus
dicitur. Moscheumata quidam non intellexert
esse plantatione. sed uitulamina interpretati sunt.
Nui error tam multos codites preoccupauit: ut
uix ĩueniatur aliter seriptum. et tamen sentencia
manifestissima est: quia clarescit consequentibus
uerbis. Namq adulterine plantationes non da¬
bunt uadices altas. conuenientius dicitur ꝙͣ ant
uitulamma que pedibus in terra ingrediunt᷑. non
herent radicibus. Banc translatione in eo loco
etiam cetera contexta cuscodiunt. Sed qm et que fit¬

Expanded text:
ndum sanguinem; ὀξὺς enim et acutum apud Graecos, ndum sanguinem; ὀξὺς enim et acutum apud Graecos, et velocem significat. Ille ergo vidit sententiam, quitranstulit, Veloces pedes eorum ad effundendum sanguinem ; ille autem alius ancipiti signo in aliam partem raptus erravit. Et talia quidem non obscura, sed falsa sunt: quorum alia conditio est; non enim intelligendos, sed emendandos tales codices potius praecipiendum est. Hinc est etiam illud, quoniam μόσχος graece vitulas dicitur, μοσχεύματα quidam non intellexerunt esse plantationes, et vitulamina interpretati sunt: qui error tam multos codices praeoccupavit, ut vix inveniatur aliter scriptum; et tamen sententia manifestissima est, quia clarescit consequentibus verbis: namque, Adulterinae plantationes non dabunt radices altas , convenientius dicitur quam, vitulamina, quae pedibus in terra gradiuntur, et non haerent radicibus. Hanc translationem in eo loco etiam caetera contexta custodiunt. CAPUT XI
Abbreviated transcription (Latin):
bitis. Quis horum uerba secutus fit insi exempla¬
ria lingue precedentis legantur. incertum est. Sed
tamen ex utroq magini aliquid insimuatur scienter
legentibus. difficile est emm ita diuer sõs a se int̾pretes
fieri. ut non se aliqua nicinitate conchigãt. Eigo
qui intellectus in specie sempiterna est. fides uero in
ierum temporalium quibusdam cunabulis quasi lacte
alit paruulos. Nunc autem per fidem ambulamꝰ.
non per spetiem. Nisi autem per fidem ambulaue¬
uimus: ad speciem peruenire non possumus. Q
non transit. sed permaneat per incellam purgatu
nobis coherentibus ueritati propterea ille aic. Nsi
credideritis: non permanebitis.Ille autem. insi cre¬
dideritis: non intelligetis. Et ex ambiguo lingne
precedentis plerumq interpies fallitur. cui non
bene nota sencentia est: et eam significationẽ trans¬
fert que a sensu scriptoris penitus aliena est. Sic
quidam codices habent acuti pedes corum ad effunde¬

Expanded text:
bitis : quis horum verba secutus sit, nisi exemplabitis : quis horum verba secutus sit, nisi exemplaria linguae praecedentis legantur, incertum est. Sed tamen ex utroque magnum aliquid insinuatur scienter legentibus. Difficile est enim ita diversos a se interpretes fieri, ut non se aliqua vicinitate contingant. Ergo, quoniam intellectus in specie sempiterna est, fides vero in rerum temporalium quibusdam cunabulis quasi lacte alit parvulos; nunc autem per fidem ambulamus, non per speciem ; nisi autem per fidem ambulaverimus, ad speciem pervenire non poterimus quae non transit, sed permanet, per intellectum purgatum nobis cohaerentibus veritati: propterea ille ait, Nisi credideritis, non permanebitis; ille vero, Nisi credideritis, non intelligetis. 18. Et ex ambiguo linguae praecedentis plerumque interpres fallitur, cui non bene nota sententia est, et eam significationem transfert, quae a sensu scriptoris penitus aliena est: sicut quidam codices habent, Acuti pedes eorum ad effunde
Abbreviated transcription (Latin):
et domesticos semmis tui ne despexeris. Aliue autem
ait. et carnem tuam ne despexeris. uterq sibimet
inuicem accestatus est. Nam alter ex altero expo¬
nitur. quia et caro possit accipi proprie ut corpus
suum quieq ne despiceret se pucaret ammonitu. et
domestici seminis translate xpĩani possent intelligi
ex codem uerbi semme nobiscum spiritaliter nati
Nunt autem collato incerprecum sensu probabilior
occurrit sententia proprie de consanguineis non de¬
spitiendis esse preceptum. Qm̃i domescitos seminis
cum ad carnem retuleris. consangunei potissimu
occurrunt. unde esse arbitror illud apłi quod ait. si quo
modo ad emulatione adducere potuero carnem meam.
ut saluos faciam aliquos ex illis: id est ennilando eos
qui crediderant et ip̃i crediderent. Carnem eni sua
dixit uideos ꝑ ropter consanguinitatem. item illud eiꝰ
interprecatus est. Nisi credideritis: non permane¬

Expanded text:
Et domesticos seminis tui ne despexeris; alius autem Et domesticos seminis tui ne despexeris; alius autem ait, Et carnem tuam ne despexeris : uterque sibimet invicem attestatus est. Namque alter ex altero exponitur, quia et caro posset accipi proprie, ut corpus suum quisque ne despiceret, se putaret admonitum; et domestici seminis translate, Christiani possent intelligi, ex eodem verbi semine nobiscum spiritualiter nati: nunc autem collato interpretum sensu, probabilior occurrit sententia proprie de consanguineis non despiciendis esse praeceptum, quoniam domesticos seminis cum ad carnem retuleris, consanguinei potissimum occurrunt; unde esse arbitror illud Apostoli quod ait, Si quo modo ad aemulationem adducere potuero carnem meam, ut salvos faciam aliquos ex illis ; id est, ut aemulando eos qui crediderant, et ipsi crederent. Carnem enim suam dixit Judaeos, propter consanguinitatem. Item illud ejusinterpretatus est, Nisi credideritis, non permane
Abbreviated transcription (Latin):
eñsire non possint. Eꝑ hot mgonne interiectionibus
actidit. que uerba annni motum significant potius qn̾ã ꝓ¬
sententie concepte ullam ꝑarticulam. Nam hec duo
talia esse perhibentur. Dicunt eni racha indignatis
esse uocem: osanna letantis. Hed non propter hec pauca
que notare atq interrogare facillimum est. sed ꝓpt̾
diuersitates ut dictum est incerp̾tum illaru linguar
est cognicio necessaria. Qui em scripturas ex hebrea
in grecam uerterunt numerari possinit: atini aut
interpretes millomodo. Ut eni cuiq primis fidei
temporibus in manus uenit codex grecus. et aliqͣn¬
tum facultatis sibi utriusq lingue habere indebatur:
ausus est incerp̾tari. Quequidem res plus adiuuit¬
intelligentiam ꝙͣ am impediuit. si modo legentes
non sint negligentes. Nam nomillas obscuriores
sententias. plurium codicum sepe manifestauit in¬
spectio. Sicut illud ysaie prophce unus interpres ait.

Expanded text:
transire non possunt. Et hoc maxime interiectionibus transire non possunt. Et hoc maxime interiectionibus accidit, quae verba motum animi significant potius, quam sententiae conceptae ullam particulam; nam et haec duo talia esse perhibentur: dicunt enim Racha indignantis esse vocem, Hosanna laetantis. Sed non propter haec pauca, quae notare atque interrogare facillimum est, sed propter diversitates, ut dictum est, interpretum, illarum linguarum est cognitio necessaria. Qui enim Scripturas ex hebraea lingua in graecam verterunt, numerari possunt; latini autem interpretes nullo modo. Ut enim cuique primis fidei temporibus in manus venit codex graecus, et aliquantulum facultatis sibi utriusque linguae habere videbatur, ausus est interpretari, intelligentiam, quam impedivit, si modo legentes non sint negligentes. Nam nonnullas obscuriores sententias plurium codicum saepe manifestavit inspectio, sicut illud Isaiae prophetae unus interpres ait,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc nomine uocant. Translata sunt cum ip̃e ues qͣs
propriis uerbis significamus ad aliguid aliud signifi¬
candum usui panitur. Sicut dicimꝰ bouem. et per has
duas sallabas intelligimus pecus euanglicam queny¬
significauit scriptura interpretante apło dicent bo¬
uem triturantem non infrenabis. Contra upnototi
stpuendos suscepimus. duabus aliis ad seripturarito
diuinar cogintione opis habent hebrea stil et iia
ut ad exemplaria precedentia recirratibe csiꝯ nami
dubitatione attulenit latinorum interpretum infi¬
mta uauietas. Quaquam hebrea ueiba non mt¬
pretata sepe inueniamus in libris. situt ancep ptira
piopter sanctiorem auctoritatem. quauis interptan
potiussent seruata est antiquitas : ficut sunt demceri
et aelleluya eartim uero in aliam linigua tusferi
non potiusse dicuntur. sicut alia duo que proposui¬
mus. Sunt em̃ quedam uerba certaꝵ linguarum
que in sensum alterius lingue per interpretationem

Expanded text:
hoc nomine vocant. Translata sunt, cum et ipsae res quas hoc nomine vocant. Translata sunt, cum et ipsae res quas propriis verbis significamus, ad aliud aliquid significandum usurpantur: sicut dicimus bovem, et per has duas syllabas intelligimus pocus quod isto nosignificauit scriptura interpretante apostolo: bouem triturantem non infrenabis. CCLVI. DE RERVM  instruendos suscepimus, duabus aliis ad Scripturarum divinarum cognitionem opus habent, hebraea scilicet et graeca; ut ad exemplaria praecedentia recurratur, si quam dubitationem attulerit latinorum interpretum infinita varietas. Quanquam et hebraea verba non interpretata saepe inveniamus in libris, sicut Amen, et Allpropter sanctiorem auctoritatem, quamvis interpretari potuissent, servata est antiquitas, sicut est Amen, et Alleluia; partim vero in aliam linguam transferri non potuisse dicuntur, sicut alia duo quae posuimus. Sunt enim quaedam verba certarum linguarum, quae in usum alterius lingu
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Que tanto quisq plura inuenit: qͣnto est
intelligentia capatior.In his emi que aperte in scp¬
turis posita sunt. inueniunt᷑ illa omma que continet
fidem mores q iuuendi: spem scil acq caritatẽ de
quibus libro superiore trattauimus. Tunc uero ftã
quadam familiaritate cum ip̃a lingua diuinarũ sc̃p¬
turaru. in ea que obscura sunt aperienda et discutienda
pergendum est: utͣ obscuriores locutiones illustrandas
de mainfestioribus sumantur exempla. et quedam
sententiaꝵ certarum testimonia dubitatione incertis
auferant. In qua re memoria ualet plurmiũ: que
autem causis non intelliguntur que scupta sunt:
si aut ignotis aut ambigius signis obceguntur. Sunt
autem signa uel propria uel translata. Propua dicu¬
tur. cum his rebus significandis ad lbentur proptꝰ quas
sunt instituta. Sicut dicimus bouem cum intelligi¬
mus pecus. quod ommes nobiscum lacine lingue hoies

Expanded text:
sunt: quae tanto quisque plura invenit, quanto est sunt: quae tanto quisque plura invenit, quanto est intelligentiae capacior. In iis enim quae aperte in Scripturis posita sunt, inveniuntur illa omnia quae continent fidem, moresque vivendi, spem scilicet atque charitatem, de quibus libro superiore tractavimus. Tum vero, facta quadam familiaritate cum ipsa lingua divinarum Scripturarum, in ea quae obscura sunt aperienda et discutienda pergendum est, ut ad obscuriores locutiones illustrandas de manifestioribus sumantur exempla, et quaedam certarum sententiarum testimonia dubitationem incertis auferant. In qua re memoria valet plurimum: quae autem causis non intelliguntur quae scripta sunt, si aut ignotis, aut ambiguis signis obteguntur. Sunt autem signa vel propria, vel translata. Propria dicuntur, cum his rebus significandis adhibentur, propter quas sunt instituta; sicut dicimus bovem, cum intelligimus pecus, quod omnes nobiscum latinae linguae homines
Abbreviated transcription (Latin):
zacharias. malachias. Deinde quatuoi prophete sut
maiorum uoluminu. ysayas. iherennas. damel. eze¬
chiel. his quadragintaquatuor libris testamenti uetis
terminatur auctoritas. noui autem quatuor libiorum¬
euanglii. scd̃m matheum. scdm marcum. scd̃m lucam. scd
ad chorinthios duabus ad galachas. ad ephesios. ad phi¬
lippenses. ad thessalonicenses duabus ad colosenses. ad
tymotheum duabus. ad titum. ad ꝑhilemonẽ. ad heb¬
os. petri duabus. tribus Iohannis. una iude. et unã Iacobi
accibus aplorum libro uno. apocalipsis Iohis libro uno
sueti querunt uoluntate dei. Cuius laboris et operis
prima obseruatio est ut diximus. nosse istos libros et si
nondum ad incellectum: legendo tamen uel mandare
memorie: uel ommo incognitos non habere. Deinde
illa que in eis aꝑte posita sut uel precepta uiuendi uel
regule credendi. sollertius diligentiusq inuestiganda

Expanded text:
Zacharias, Malachias: deinde quatuor Prophetae sunt Zacharias, Malachias: deinde quatuor Prophetae sunt majorum voluminum, Isaias, Jeremias, Daniel, Ezechiel. His quadraginta quatuor libris Testamenti Veteris terminatur auctoritas: Novi autem, quatuor librEvangelii, secundum Matthaeum, secundum Marcum, secundum Lucam, secundum omanos, ad Corinthios duabus, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Thessalonicenses duabus, ad Colossenses, ad Timotheum duabus, ad Titum, ad Philemonem, ad Hebraeos; Petri duabus; tribus Joannis; una Judae, et una Jacobi; Actibus Apostolorum libro uno, et Apocalypsi Joannis libro uno.sueti, quaerunt voluntatem Dei. Cujus operis et laboris prima observatio est, ut diximus, nosse istos libros, etsi nondum ad intellectum, legendo tamen vel mandare memoriae, vel omnino incognitos non habere. Deinde illa quae in eis aperte posita sunt, vel praecepta vivendi, vel regulae credendi, solertius diligentiusque investiganda
Abbreviated transcription (Latin):
ordini. neq inter se connectuntur. Sicut est Iob. et thobi¬
as. et hester. et iudich. et machabrorũ libri duo. esdre duo.
qui magis subsequi uidentur ordinatam illam hystoria
usq ad regnorum uel paralypomenon terminatam.
Deinde prophete in quibus daiid uns liber psalmoru.
et salomonis tres. prouerbioꝵ. cantici canticor. et eccle¬
siast es. Nam illi duolibri unus qui sapientia. aliꝰ
qui eccliasticus inseribitur de qͣdam summlitudine salomonis
esse dicuntur Nam ihe sirach. eos conscripsisse con¬
stantissime perhibetur. Qui tamen qm̃ in auctoritate
recipi iueruerunt inter propheticos nimerandi sunt.
feliqui sunt eorũ libri qui prop̾e ꝓphete appellantur:
duodecim prophetaru libri singli qui conexi sibimet
q̃m mĩquam seiuncti sunt prouno hentur. quoꝵ pro¬
phetaꝵ nomina sunt hec. Osee. Ioel: amos. abdias. Io¬
nas. micheas. naum. abbatuc. sophonias. aggeus.

Expanded text:
ordini, neque inter se connectuntur, sicut est Job, et Tobiordini, neque inter se connectuntur, sicut est Job, et Tobias, et Esther, et Judith, et Machabaeorum libri duo, et Esdrae duo, qui magis subsequi videntur ordinatam illam historiam usque ad Regnorum vel Paralipomenon terminatam: deinde Prophetae, in quibus David unus liber Psalmorum; et Salomonis tres, Proverbiorum, Cantica canticorum, et Ecclesiastes. Nam illi duo libri, unus qui Sapientia, et alius qui Ecclesiasticus inscribitur, de quadam similitudine Salomonis esse dicuntur: nam Jesus Sirach eos conscripsisse constantissime perhibetur, qui tamen quoniam in auctoritatem recipi meruerunt, inter propheticos numerandi sunt. Reliqui sunt eorum libri, qui proprie Prophetae appellantur, duodecim Prophetarum libri singuli, qui connexi sibimet, quoniam nunquam sejuncti sunt, pro uno habentur: quorum Prophetarum nomina sunt haec, Osee, Joel, Amos, Abdias, Jonas, Michaeas, Nahum, Habacuc, Sophonias, Aggaeus,
Abbreviated transcription (Latin):
licis p̾ponat eis quas quedam non accipiunt. In eis
uero qͣ non accipiunt᷑ ab omĩbus preponat eas quas
plures granioresq accipiunt eis quas pauciores
mmorisq auctoritatis eccłie tenent. Si autem
alias muenerit a pluribus alias a grauioribus heri:
quaquã hoc inuenire non possit. equalis tamen auc¬
toritatis eas hendas puto ¶Totus autem canon
scripturarũ in quo istam considerationẽ uersandam
dicimnus his libris concinetur. Quiq moyses id
est genesĩ exodo. leuitico numeris. deuteronomio. ⁊
uño libio ihũ naue. uno iudicum uno libello qui appella¬
tur rulit. qui magis ad regnorum principiu uidetur
pertinere. Deide iiiiͦᵃ regnorum. et duobus parah¬
pomenon. non consequentibus sed quasi latere adiuc-¬
tis simuilq pergencibus. LIec est ystona. que sibi¬
met ãnexa tempora continet atq ordinem rerum.
Gunt alie tanqua tanꝙ̃ͣ ex diuer so ordine que neq huic

Expanded text:
licis, praeponat eis quas quaedam non accipiunt: in eis licis, praeponat eis quas quaedam non accipiunt: in eis vero quae non accipiuntur ab omnibus, praeponat eas quas plures gravioresque accipiunt, eis quas pauciores minorisque auctoritatis Ecclesiae tenent. Si autem alias invenerit a pluribus, alias a gravioribus haberi, quanquam hoc facile invenire non possit, aequalis tamen auctoritatis eas habendas puto. 13. Totus autem canon Scripturarum, in quo istam considerationem versandam dicimus, his libris continetur: Quinque Moyseos, id est Genesi, Exodo, Levitico, Numeris, Deuteronomio; et uno libro Jesu Nave, uno Judicum, uno libello qui appellatur Ruth, qui magis ad Regnorum principium videtur pertinere; deinde quatuor Regnorum, et duobus Paralipomenon, non consequentibus, sed quasi a latere adjunctis simulque pergentibus. Haec est historia, quae sibimet annexa tempora continet, atque ordinem rerum: sunt aliae tanquam ex diverso ordine, quae neque huic
Abbreviated transcription (Latin):
placendi studio detorqueatur a uero: nec aspectu deui¬
tandor quorumlt incõmodorum suoꝵ que aduersan¬
tur huic uite. T alis filius ascendit ad sapientiam q̃
ultima et septima est: qua placatus tnquillusq ꝑfru¬
itur. Inicium enim sapientie timor dñi. ab illo enim
referamus. de quo disserere quod dñs suggesserit atq
rit. et si nondum incellectu. iam tamen lectione dutaxat
easq̃ appellantur canonice. Nam ceteras securius le¬
get fide ueritatiᷤᷤ instructus. ne preocupent imbecillum
amnmu et periclosis mendatiis atq fancasmatis eludetes
preiudicent aliquid contra sanam incelligentiã. In
canonitis autem scripturis eccliarum catholicarum.
ꝙͣ plmm auctoritatẽ insequatur: Inter quas sane il¬
le sint que aplicas sedes here et eplas accipere meru¬
erunt ¶enebit gͥ hunc modum in scripturis cano¬
nicis. ut eas que ommibus accipiuntur eccliis catho¬

Expanded text:
placendi studio detorqueatur a vero, nec respectu deviplacendi studio detorqueatur a vero, nec respectu devitandorum quorumlibet incommodorum suorum, quae adversantur huic vitae. Talis filius ascendit ad sapientiam, quae ultima et septima est, qua pacatus tranquillusque perfruitur. Initium enim sapientiae timor Domini . Ab illo enim referamus, de quo disserere quod Dominus suggesserit, atqurit, et si nondum intellectu, jam tamen lectione, duntaxat eas quae appellantur canonicae. Nam caeteras securius leget fide veritatis instructus, ne praeoccupent imbecillem animum, et periculosis mendaciis atque phantasmatibus eludentes praejudicent aliquid contra sanam intelligentiam. In canonicis autem Scripturis, Ecclesiarum catholicarum quamplurium auctoritatem sequatur; inter quas sane illae sint, quae apostolicas Sedes habere et Epistolas accipere meruerunt. Tenebit igitur hunc modum in Scripturis canonicis, ut eas quae ab omnibus accipiuntur Ecclesiis catho
Abbreviated transcription (Latin):
multit antem quodammͦ atq obstrepencem sibi de ap¬
peticu inferiorum conceptis sordibus .O. it uero se
in dilectione proxum noniter exercet in eaq ꝑficitur¬
et spe iam plems atq integer uiribus cum peruenit
usq ad iimiti dilectionem ascendit in sexcum gradu.
ubi iam ip̃m oculum purgat. quo inderi deus potest:
qͣntum potest ab eis qui huic seculo moriutur qnͣtum
possunt. Uam in tantum uident. in qͣntum morui¬
tur huic seculo.In quantum autem hic uiuunt. no
uident. Et ideo quãuis iam certior et non solum
mate: adhuc tamen et per speculum inderi dicitur.
Quia magis per fidem quam ambulatur cum in
hac uita peregimannur. quãnis conuersationẽ hea¬
mus in celis. In hoc autem gradu ita purgat oculu
cordis:. ita ut ueritati ne ipsum quidem preferat.
aut conferat proxinni. Eygo nͨ se ip̃m quia nec il¬
lum quem diligit sicut seipsum. Euit gͦ sanctus iste.
tam simplici corde atq mundato. ut neq hominibus

Expanded text:
multuantem quodammodo, atque obstrepentem sibi de apmultuantem quodammodo, atque obstrepentem sibi de appetitu inferiorum conceptis sordibus. Hic vero se in dilectione proximi non ignaviter exercet, in eaqet spe jam plenus atque integer viribus, cum pervenerit usque ad inimici dilectionem, ascendit in sextum gradum, ubi jam ipsum oculum purgat, quo videri Deus potest, quantum potest ab iis qui huic saeculo moriuntur quantum possunt. Nam in tantum vident, in quantum moriuntur huic saeculo; in quantum autem huic vivunt, non vident. Et ideo quamvis jam certior, et non solummate adhuc tamen et per speculum videri dicitur , quia magis per fidem quam per speciem ambulatur, cum in hac vita peregrinamur , quamvis conversationem habeamus in coelis In hoc autem gradu ita purgat oculum cordis, ut veritati ne ipsum quidem praeferat aut conferat proximum; ergo nec seipsum, quia nec illum quem diligit sicut seipsum. Erit ergo iste sanctus tam simplici corde atque mundato, ut neque hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
longe seiunctum esse a tanto amore dei. et tanto amo¬
re proximi. quantu scriptura Ipsa prescribit. Cunc
uero ille timor quo cogitat de iudicio dei et illa pietas
qua non potest nisi credere et cedere auctoritati st̃oꝵ
librorũ cogit eum seipsum lugere. Nam ista scientia
bone sper homine non se iactantem sed lamentantẽ
facit: quo affectu impetiat sedulis precibus consolatõ¬
nem diuini ad iutorii ne desperatione frangatiu et
esse incipit in quarto gradu hoc est fortitudinis quo¬
esuritur et sicitur iusticia. Hoc em affectu ab omni
mor tifera iocunditate rerum trans entium se ꝓotrahit:
et inde se auertens conuerti ad delectationem eternoꝵ¬
incomiinitabilem scilicet unitatem eandemq trini¬
tatem. Quam nbi aspexerit quantum pocest in lon¬
ginqua radiantem. suiq aspectus infirmitate susti¬
nere illam lucem non posse persenserit: In quinto
gradu hoc est in consilio mistdie purgat annmam tu¬

Expanded text:
longe seiunctum esse a tanto amore dei et tanto amolonge seiunctum esse a tanto amore dei et tanto amore proximi, quantum scriptura ipsa praescribit. tum uero timor ille, quo cogitat de iudicio dei, et illa pietas, qua non potest nisi credere et cedere auctoritati sanctorum librorum, cogit eum se ipsum lugere. nam ista scientia bonae spei hominem non se iactantem, sed lamentantem facit. quo affectu impetnem divini adjutorii, ne desperatione frangatur, et esse incipit in quarto gradu, hoc est, fortitudinis. Quaeritur et sititur justitia; hoc enim affectu ab omni mortifera jucunditate rerum transeuntium saepe extrahitur, et inde se avertens, convertit ad dilectionem aeternorum, immutabilem scilicet unitatem, eamdemque Trinitatem, quam ibi aspexerit, quantum potest, in longinquo radiantem, suique aspectus infirmitate sustinere se illam lucem non posse persenserit, in quinto gradu, hoc est. in consilio misericordiae purgat animam tu
Abbreviated transcription (Latin):
inde mitescere opus est pietate: neq contradit̾e diui¬
ne seripture. siue intellette si aliqua uicia nra ꝑcutit.
sine non intellecte. quasi nos melius sapere melius q
percipere potissimus Sed cogitare potius et credere
id esse melius et uerius quod ibi scriptum est: etiam
si lateat ꝙͣ antid quod nos per ipos sapere possimꝰ
Post istos duos gradus timoris atq pietatis ad
terciu uenitur scientie gradumide quo mine agere
institui. Nam in eo exercet᷑ om̃is diuinaꝵ septura¬
rum studiosus. nichil in eis aliquid inuenturus ꝙͣ
diligendum esse deum propter deum: ⁊ proximũ ꝓpter
deum. Et illum quidem ex toto corde. ex tota anima:
ex tota mente. Proxim̃ uero tanꝙͣ seipm. Id est
ut tota proximi sicut etiam nri dilẽctio referatur
in deum. De quibus duobus preceptis. cum de reb
agerenns libro superiore traccanimꝰ. Necesse est
gͦ ut primo se quisq in sc̃pturis inueniat amore
huius seculi hoc est temporalui uerum implicatũ

Expanded text:
e contradicere diuinae scripturae siue intellectae, si aliqua uitia nostra percutit, siue non intellectae, quasi nos melius sapere meliusque praecipere possimus, sed cogitare potius et credere id esse melius et uerius quod ibi scriptum est, etiam si lateat, quam id quod nos per nos ipsos sapere possumus. post istos duos gradus timoris atque pietatis ad tertium uenitur scientiae gradum, de quo nunc agere institui. nam in eo se exercet omnis diuinarum scripturarum studiosus, nihil in eis aliud inuenturus quam diligendum esse deum propter deum et proximum propter deum, et illum quidem ex toto corde et ex tota anima et ex tota mente, proximum uero tamquam se ipsum, id est ut tota proximi sicut etiam nostri dilectio referatur in deum. de quibus duobus praeceptis, cum de rebus ageremus, libro superiore tractauimus. necesse est ergo, ut primo se quisque in scripturis inueniat amore huius saeculi, hoc est temporalium rerum, implicatum
Abbreviated transcription (Latin):
conumia esse omnib gentibus pcco quodam dissen-¬
sionis humane: cum ad se quisq principatu rapit.
cuius superbie signum est erelta illa turris in celum.¬
ubi homimes impii non solum hommes sed etiam
uoces dissonas habere meruerunt. Ex quo factum
humanarũ uoluntatum subuenitur: ab una lingua
perfeita quã oportune potuit per oibem terraꝵ disse¬
mirari peruarias interpretu linguas longe lateqz
diffusa in nocesteret gentibus ad salutem. Quam
legtentes nichil aliud appetunt ꝙͣ am cogitationes
uoluntatẽq illoꝵ a quibus conscripta est inuenire .
et per illas uoluntatem dei sedin quam tales homies
scuritatibus et ambignitatibus decipiuntur. qui te¬
mere legunt aliud pro alio sentientes: quibusdam aue
locis quid uel falso suspicentur non muenituta
obscure dicta quedam densiss mia caliginem obducut.¬

Expanded text:
communia esse omnibus gentibus peccato quodam dissencommunia esse omnibus gentibus peccato quodam dissensionis humanae, cum ad se quisque principatum rapit, cuius superbiae signum est ereubi homines impii non solum animos, sed etiam voces dissonas habere meruerunt . CAPUT V.-- Dihumanarum voluntatum subvenitur, ab una lingua profecta, qua opportune potuit per orbem terrarum disseminari, per varias interpretum linguas longe lateque diffusa innotesceret gentibus ad salutem: quam legentes nihil aliud appetunt quam cogitationes voluntatemque illorum a quibus conscripta est, invenire, et per illas voluntatem Dei, secundum quam tales hominesscuritatibus, et ambiguitatibus decipiuntur qui temere legunt, aliud pro alio sentientes; quibusdam autem locis quid vel falso suspicentur non inveniunt, ita obscure quaedam dicta densiss
Abbreviated transcription (Latin):
tibia et cychara dant plerumq non solum suauẽ
comparata paucissuma sunt. Herba em̃i prorsus
uiter homines obtinuerunt princi pacũ significan¬
di quecumꝙ animo concipiuntur si ea quisq ꝓdẽ
uelit. Iam et odore unguenti dus quo perfusi sunt pe
des eius signum aliquod dedit. et sacramento corporis et
sangiunis sui per gustatum significauit quod uoluit.
Et cum mulier tangendo fimbriam uestimenti eius
salua facta est. non nichil significat: sed innumerabilis
multitudo signorum quibus suas cogitationes hommes
exerunt in uerbis consticuta est. Nam illa signa oia
quorum genera breuiter actigi. potui uerbis eminciare
uerba uero illis signis millomodo possem. Sed quia
uerberato aere statim transeunt nec diutius manent
ꝙͣ am sonant. inscituta sunt per licteras signa uerboꝵ.
Ita uoces oculis ostenduntur non per se ipas. sed per
signa quedam sua. Ista signa igitur non potuerut

Expanded text:
tibia, et cithara, dant plerumque non solum suavem, tibia, et cithara, dant plerumque non solum suavem, comparata paucissima sunt. Verba enim prorsus inter homines obtinuerunt principatum significandi quaecumque animo concipiuntur, si ea quisque prodere velit. Nam et odore unguenti Dominus, quo perfusi sunt pedes eius, signum aliquod dedit et sacramento corporis et sanguinis sui per gustatum significauit quod uoluit, et cum mulier tangendo fimbriam uestimenti eius salua facta est, nonnihil significat. sed innumerabilis multitudo signorum, quibus suas cogitationes homines exerunt, in uerbis constituta est. nam illa signa omnia, quorum genera breuiter attigi, potui uerbis enuntiare, uerba uero illis signis nullo modo possem. Sed quia uerberato aere statim transeunt nec diutius manent quam sonant, instituta sunt per litteras signa uerborum. ita uoces oculis ostenduntur, non per se ipsas, sed per signa quaedam sua. ista signa igitur non potuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ann sui. Uiam et gallus galliatius ueperto cibo
dac signum uõcis galline ut acurrat. Et columbus ge¬
mitu columbam uocat uel ab ea uicissim uotatur. ¶t
multa huioi ammaduerti solent. que utrum sicut iul¬
quantur motum animi. an uere ad significandum
dentur alia questio est: et ad rem que agitiu non ꝑe¬
tinet. Quam partem ab hoc opere tanquã non ue¬
ꝑtinent ad oculorũ sensum spleraq autem ad aurium
paucissima ad ceteros sensus. Ulam cum mnuimus.
non damus signum insi oculis eius quem ucluns
per hoc signum uoluntatis mẽ participem facere.
Et quidem motus mannũ pleraq significant : eti
istiiones omniu membroꝵ motibus dauit signa que¬
dam scientibus et cum oculis eorũ qͣi fabulanitur.
et uexilla draconesq quem militares ꝑ oculos in¬
sinu̾ant uoluntates ducum : et funt hec om̃ia quasi
quedam uerba uisibilia. ad aures autem ꝑtinent ut
dixi plura sicue in uerba maxime. Ilam tuba et

Expanded text:
animi sui. Nam et gallus gallinaceus reperto cibo, animi sui. Nam et gallus gallinaceus reperto cibo, dat signum vocis gallinae ut accurrat; et columbus gemitu columbam vocat, vel ab ea vicissim vocatur; et multa hujusmodi animadverti solent. Quae utrum, sicut vulquantur motum animi, an vere ad significandum dentur, alia quaestio est, et ad rem quae agitur non pertinet: quam partem ab hoc opere tanquam non nepertinent ad oculorum sensum, pleraque ad aurium, paucissima ad caeteros sensus. Nam cum innuimus, non damus signum nisi oculis ejus quem volumus per hoc signum voluntatis nostrae participem facere. Et quidam motu manuum pleraque significant: et histriones omnium membrorum motibus dant signa quaedam scientibus, et cum oculis eorum quasi fabulantur; et vexilla draconesque militares per oculos insinuant voluntatem ducum: et sunt haec omnia quasi quaedam verba visibilia. Ad aures autem quae pertinent, ut dixi, plura sunt, in verbis maxime. Nam et tuba, et
Abbreviated transcription (Latin):
etiam si fumus solus appareat. Sed et uestigrum tñ¬
seuntis ammantis ad hoc genus pertinet. Et uultꝰ
natꝰ ser tristis affectionẽ ammi significat. etiam
nuilla eius uoluntate qui aut rratus aut tristis est.
aut si quis alius motus ammi uultu indice prodit᷑
etiam nobis non id agentibus ut prodatur. Sed de
hoc eoto genere mit disserere non est ꝓpositum. Qm
uero signa funt que sibi queq iuuentia inuicem dat
ad demonstrandos quantu possunt motus animi sũ¬
uel sensa aut incelletta quelibet. nec ulla causa est
nobis significandi. id est significandi insi ad deꝑ¬
mendum et traiciendũ in alcerius aminu id quos
amino gerit qui sigiu dat. Horum igicur signoꝵ
gonus quantu ad homines actinet confiderare atq
tractare statiumꝰ. Quia et signa diuinitus data
que scripturis sanccis concinentur. per hommes nõb
indicata sunt. qui ea constiipserunt.i. Iabent etia
bestie quedam inter se signa quibris produnt appeticum

Expanded text:
etiam si fumus solus appareat. Sed et vestigium traetiam si fumus solus appareat. Sed et vestigium transeuntis animantis ad hoc genus pertinet: et vultus irati seu tristis affectionem animi significat, etiam nulla ejus voluntate qui aut iratus aut tristis est; aut si quis alius motus animi vultu indice proditur, etiam nobis non id agentibus ut prodatur. Sed de hoc toto genere nunc disserere non est propositum. Quoniam uero signa sunt, quae sibi quaeque uidentia inuicem dant ad demonstrandos, quantuvel sensa, aut intellecta quaelibet. Nec ulla causa est nobis significandi, id est signi dandi, nisi ad depromendum et trajiciendum in alterius animum id quod animo gerit is qui signum dat. Horum igitur signorum genus, quantum ad homines attinet, considerare atque tractare statuimus; quia et signa divinitus data, quae in Scripturis sanctis continentur, per homines nobis indicata sunt, qui ea conscripserunt. Habent etiam bestiae quaedam inter se signa, quibus produnt appetitum
Abbreviated transcription (Latin):
Luniam de rebue cum scriberem p̾misi¬
Icommonens ne quis in eis accenderet insi
quod sunt. non etiam si quid aliud preter
se significant: uicissim de signis disserenẽ
hoc dico ne quis in eis accendat quod sunt sed potius
quod signa sunt id est quod significant. Signum est
em ues preter speciem qͣm ĩgerit sensibus aliud aliq̃s
ex se faciens in cogitationem uenne. Sicut uestigio
uiso transisse ammal cuius uestigium est cogitamꝰ
et fumo iuso. ignem subesse cognoseius. Et uoce
anmantis audita: affeccionem anlmni eius aduertimꝰ
Et cuba fonante mlites uel progredi uel regredi. et
si quid aliud pugna postulat oportere nouerunt.
Signorum igitur alia sunt naturalia alia data.
Naturalia sunc que sine uolmitate atqz ullo appe¬
citu significandi preter se aliquid aluid ex se cognosti
faciunt: sicuti est fumus significans ignem. Non
em uolens significare id facit sid ierum expertaꝵ
ammaduersione et notatione cognosticur igne sbesse

Expanded text:
niam de rebus cum scriberem, praemii commonens, ne quis in eis attenderet nisi quod sunt, non etiam si quid aliud praeter se significant, uicissim de signis disserens hoc dico, ne quis in eis attendat quod sunt, sed potius quod signa sunt, id est quod significant. signum est enim res praeter speciem, quam ingerit sensibus, aliud aliquid ex se faciens in cogitationem uenire, sicut uestigio uiso transisse animal, cuius ueset fumo viso, ignem subesse cognoscimus; et voce animantis audita, affectionem animi ejus advertimus; et tuba sonante, milites vel progredi se, vel regredi, et si quid aliud pugna postulat, oportere noverunt. 2. Signorum igitur alia sunt naturalia, alia data. Naturalia sunt, quae sine voluntate atque ullo appetitu significandi, praeter se aliquid aliud ex se cognosci faciunt, sicuti est fumus significans ignem. Non enim volens significare id facit, sed rerum expertarum animadversione et notatione cognoscitur ignem subesse,
Abbreviated transcription (Latin):
hominibus miserabilem senirtutem. am̃ lam quisa
lider as huiuemodi mathematicum cura enqressio
fuerit dat pectuniam ut seruus inde exeat. aut mas¬
fis aut teneris ies potius omnu sideritonis uiouib
illi qui pruni enauermit enoremq postene dem¬
nauerunt uelut bestiarum propten similitdinem
ue somnu ad ip̃os homines. honorandos cripos ieit
uecaburanon em mirandum est cane etraod aire¬
nisus axcentioribus ꝙ temporibus sidus qmedi aopel¬
Camus suciferum honori et mũ cesaris comani sot¬

Expanded text:
hominibus miserabilem servitutem. Nam quisque hominibus miserabilem servitutem. Nam quisque liber ad hujusmodi mathematicum cum ingressus fuerit, dat pecuniam ut servus inde exeat aut Martis, aut Veneris, vel potius omnium siderum; quibus illi qui primi erraverunt, erroremque posteris propinaverunt, vel bestiarum propter similitudinem, vel hominum ad ipsos homines honorandos imposuerunt vocabula. Non enim mirandum est, cum etiam propioribus recentioribusque temporibus, sidus quod appellamus Luciferum, honori et nomini Caesaris Romani di
Abbreviated transcription (Latin):
uenerit ferire audeant non impune. Iamq a
uano remedio cito ille interdum percussorem suum
ad uerum medicum mittit: hinc sunt eciam illa. Ri¬
men calcare cum ante donn suam transit. redire ad
lectum. si quis dum se calceat stermitauerit. redire do¬
num si procedens offenderit. cum uestis a sortibus
roditur plus timere suspitionẽ fucuri mali. quant ꝙͣ¬
pns dampiu dolere. Unde illud elegant̾ dictum est
catonis. qui cum esset consultus a quodam qui sibi a
soritibus erosas caligas diceret: respondit. non esse ills
monstrum: sed uerum monstrum habendum fuisse
perniciose superstitiomis segregandi sunt: qui genech¬
liaci propter natalium dierum considerationes minc
antem nulgo mathematici uotantur. Ulam et ipi
quauis ueram scellarũ positionem cum quisq nastitu
consettentur. et aliquando etiam peruestigent: tanie
quod inde conantur uel actiones nr̃as uel actionum
enenta predicere mimnisertant. et uendunt imperisis

Expanded text:
ruenerit, ferire audeant, non impune; namque a ruenerit, ferire audeant, non impune; namque a uano remedio cito ille interdum percussorem suum ad uerum medicum mittit. hinc sunt etiam illa: limen calcare, cum ante domum suam transit; redire ad lectum, si quis, dum se calciat, sternutauerit; redire domum, si procedens offenderit; cum uestis a soricibus roditur, plus tremere suspicione futuri mali quam praesens damnum dolere. unde illud eleganter dictum est Catonis; qui cum esset csoricibus erosas caligas diceret; respondit non esse illud monstrum, sed vere monstrum habendum fuisse, perniciosae superstitionis segregandi sunt, qui genethliaci, propter natalium dierum considerationes, nunc autem vulgo mathematici vocantur. Nam et ipsi quamvis veram stellarum positionem, cum quisque nascitur, consectentur, et aliquando etiam pervestigent; tamen quod inde conantur vel actiones nostras vel actionum eventa praedicere, nimis errant, et vendunt imperitis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ebus suspendendis atq illigandis uel etiam saltandis
quodammodo non ad temperatione corpor. sedad qͣsda
significationes aut ocultas autetiam mariifesters ⁊q
nuiciori nomime fisita uocant : ut quasi non superstitoe¬
implicare sc̃d natura prodesse uideantur. sicuti sunt in¬
aures in summo aurium singlarii aut destructionum
ossibus ansule in digitis. aut cum tibi dicitur singul¬
cienti ut dextera manu smistrum pollicem teneas.
His adiunguntur milia manissimaꝵ obseruationũ
si membrum aliquod salierit: si iunctis ambulantibus
amicis. lapis aut canis aut puer meus interuemt.
atq illud quod lapidem calcarit tanquã diremptorẽ
amicicie minus molestum est ꝙͣ am cum innocente
puerum colapho ꝑcuciunt si pariter ambulantibus
intercurrit. sed bellum est quod aliquando pueri uin¬
dicantur a canibus. Ilam plerumq tam supersti¬
tiosi sut quidam: ut etiam canem qui medius int̾¬

Expanded text:
rebus suspendendis atque ligandis uel etiam saltandis rebus suspendendis atque ligandis uel etiam saltandis quodam modo, non ad temperationem corporum, sed ad quasdam significationes aut occultas aut etiam manifestas, quae mitiore nomine physica uocant, ut quasi non superstitimplicare, sed natura prodesse uideantur, sicut sunt inaures in summo aurium singularum, aut de strutihonum ossibus ansulae in digitis, aut cum tibi dicitur singultienti, ut dextra manu sinistrum pollicem teneas. his adiunguntur milia inanissimarum obseruationum, si membrum aliquod salierit, si iunctim ambulantibus amicis lapis aut canis aut puer medius interuenerit. atque illud, quod lapidem calcant tamquam diremtorem amicitiae, minus molestum est quam cum innocentem puerum colapho percutiunt, si pariter ambulantibus intercurrit. sed bellum est, quod aliquando pueri uindicantur a canibus. nam plerumque tam superstitiosi sunt quidam, ut etiam canem, qui medius inte
Abbreviated transcription (Latin):
Sedut totum istum locum ut est maxime necessarius
diligentius explitemus.¬
Iuo sunt geniera doctrmarum. que in gentilibus
etiam moribus exertentur. Unum earum rerum
quas inftituerus homines. alter earum quas ammadu¬
terunt iam peractas aut diuinitus institutas. eIlls¬
⁊ quod est scdm institutdes hominu: partim superftitio¬
sum est partim non est. Eupersticiosimnest quieqd
mstitutum est ab hominibus ad facienda et collenda
idola pertinens: uel ad colendam sicut dm̃ treaturam
partem ue ullam cieature. uel ad consultationes et pac¬
ta quedam significaciomi cum demomibus placita atꝙ
federata: qualia sunt molimina magitaru arti.
Que quidem comemorare potius ꝙͣ am docere assolet
poete. Ex quo genere sunt sen quasi licentiore uanitate
aruspicum et augurum libri. Ad hoc gens ꝑtinent oce
etiam ligature atq uemedia que medicoꝵ quoq discipłi¬
na condempnat: siue in precãtatiomibus. siue in quibus¬
dam notis quas charatteres uocant. fiue in quibuscunq

Expanded text:
Sed ut totum istum locum, nam est maxime necessarius, diligentius explicemusduo sunt genera doctrinarum, quae in gentilibus etiaquas instituerunt homines; alterum earum quas animadverterunt jam peractas, aut divinitus institutas. Illud quod est secundum institutiones hominum, partim superstitiosum est, partim non est. Superstitiosum est quidquid institutum est ab hominibus ad faidola pertinens uel ad colendam sicut deum creaturam partemue ullam creaturae uel ad consultationes et pacta quaedam significationum cum daemonibus placita atque foederata, qualia sunt molimina magicarum artium, quae quidem commemorare potius quam docere assolent poetae, ex quo genere sunt, sed quasi licentiore uanitate, aruspicum et augurum libri. ad hoc genus pertinent omnes etiam ligaturae atque remedia, quae medicorum quoque disciplina condemnat, sine in praecantationibus siue in quibusdam notis, quos caracteres uocant, sine in quibusque