comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
chariam malachiam. quȩ poscitis scripsissem:
siliciusset. p̃ualitudine. Mititis solatia sump¬
tuum. notarios nr̃os. & librarios sustentatis: ut
uobis potissimumurm̃ desudet ingenium. Et
ecce ex latere srequens turba diuersa poscentiũ:
quasi aut equum sit me uobis esurire. & aliis
laborare. aut inratione dati & accepti cuiqũa
pret̃ uos obnox iussim. Itaq longa egrotatioe
fiactus ne penit᷑ hoc anno reticerẽ. & apud uos
mutus eẽm: tridui opus urõ nomini consecra¬
ui: int̃pretationẽ uidelicet trium salomonis
uoluminum. masloth. quas hebrei parabo¬
las. uulgata editio ꝓuerbia uocat Cȩlech.
qcł grece eccłiasten. latine concionatorem

Expanded text:
chariam. Malachiam, quos poscitis, scripsissem, si licuisset prae valetudine. Mittitis solatia sumptuum: notarios nostros et librarios sustentatis, ut vobis potissimum nostrum desudet ingenium. Et ecce ex latere frequens turba diversa poscentium: quasi aut aequum sit, me, vobis esurientibus, aliis laborare: aut in ratione dati et accepti, cuiquam, praeter vos, obnoxius sim. Itaque longa aegrotatione fractus, ne penitus hoc anno reticerem, et apud vos mutus essem, tridui opus nomini vestro consecravi, interpretationem videlicet trium Salomonis voluminum, MASLOTH  , quas Hebraei Parabolas, Vulgata autem editio Proverbia vocat: COELETH  , quem Graece Ecclesiasten, Latine Concionatorem
Abbreviated transcription (Latin):
clesiasten uͦ mature uirũetatis instituens⁊ ne
quicquã inmundi reb putet ẽẽ ꝑpetuum: sedca¬
duca ce breuia uniuersa quȩ t̃minant᷑: Ad extre¬
mũ: iam consuminatũ uirum. & calcato scło p̃pa¬
ratum. incantico canticoꝵ sponsi ungit amplexibꝰ.
Nisi enĩprius reliquerimꝰ uicia. & pompis scłi re¬
nunciantes expeditos nos ad aduentum xp̃i p̃pa¬
rauerimꝰ: ñ poterimꝰ cantare canticum canticoꝵ.¬

Expanded text:
clesiaste vero, maturae virum aetatis instituens, ne clesiaste vero, maturae virum aetatis instituens, ne quidquam in mundi rebus putet esse duca et brevia universa quae cernimus. Ad extremum jam consummatum virum, et calcato saeculo praeparatum in Cantico canticorum amplexibus jungit. Nisi enim prius reliquimus vitia, et pompis saeculi renuntiantes, expeditos nos ad adventum Christi paraverimus, non poterimus cantare Canticum cantico
Abbreviated transcription (Latin):
usillus erã uit̾ frs̃ meos: & adolescentior
indomopatris mei: pascebã oues patris
ipse dominus. ipse om̃ium ex auditor:
Ipse misit angłm suum. & tulit me de oiuib pa¬
tris mei. ce uuxit me in misccłia unctionis sue
Frẽs meiboni & magni: & ñ fuit beneplacitum
taui caput eiꝰ & abftuli opꝓbriũ a filiis isrł¬
E
rib nominib uocatum fuisse salo¬
monẽ: scripture manifestissime do¬
cent. Pacificium: idest salomonem:
rem. quł loquatur ad popłm &e sermo eiꝰ ̃ specialit̃
adurium. sel aduniuersos generalit̃ dirigatur:
Porropacificus ce dilectꝰ dñi: ab eo qłm regno eus
pax fuerit. &x eum dñs dilexerit. appellatꝰ ẽ. Nam
ce psalmꝰquadragesimꝰ quartus. & septuagesimus
primus: dilecti & pacifici titulo p̃notantur: Qui
tem & iuressalomonis excedunt: tam̃ scđm histo¬
riã suꝑsalomonẽ conscripti sunt. Itaq iuxta nume¬
rum uocabuloꝵ: tria uolumina edidit. Prouerbia:
Unde ce adfilium eiꝰ sermo crebro repetitur. In ec

Expanded text:
usillus eram inter fratres meos: Et adolescentior in domo patris mei. Pascebam oves patris us, ipse omnium exauditor: Ipse misit angelum suum. Et tulit me de ovibus patris mei: Et unxit me in misericordia unctionis suae. Fratres mei boni et magni: Et non fuit beneplacitum tavi caput ejus: Et abstuli opprobrium a filiis Israeribus nominibus vocatum fuisse Salomonem, Scripturae manifestissime docent: pacificum, id est, SALOMONEM rem, eo quod loquatur ad populum, et sermo ejus non specialiter ad unum, sed ad universos generaliter dirigatur. Porro pacificus, et dilectus Domini, ab eo quod in regno ejus pax fuerit, et eum Dominus dilexerit, appellatus est. Nam et psalmi quadragesimus quartus et septuagesimus primus, dilecti et pacifici titulo praenotantur. Qutem et vires Salomonis excedunt; tamen secundum historiam super Salomone conscripti sunt. Is itaque juxta numerum vocabulorum tria volumina edidit, Proverbia, Unde, et ad filium ei sermo crebro re
Abbreviated transcription (Latin):
ego: meliorẽ eẽ sapientiã fortitudine. Quomͦ
gͦ sapientia pauꝑis contempta ẽ. & uerba enis
ñ sunt audita: Herba sapientium audiunt᷑
insuentio: plus quã elamor principis inter
stultos. Melior ẽ sapientia. qͣm armabellica: ce qui
in uno deliquerit multa bonaꝑdec.xx

Expanded text:
ntiam fortitudine. Quomodo ergo sapientia pauperis contempta est, et verba ejus non sunt audita? Verba sapientium audiuntur in silentio, plus quam clamor principis inter stultos. Melior est sapientia, quam arma bellica: et qui in uno peccaverit, multa bona pe
Abbreviated transcription (Latin):
tu crebro maledixisti aliis Cuncta temptaui
in sapientia. Dixi. sapiens efficiar: & ipsa longiꝰ
recessit ame. multom agisquã erat. Et alta pro¬
funditas:⁊ quis inueniet eã: Lustraui uniuerso
animo meo ut scirẽ &e considerarẽ &e quererẽ sapi¬
entiã & rationẽ. & ut cognoscerem impietatẽ
stulti. & errorem imprudentiũ: & inueni a¬
mariorẽ morte mulierẽ. quȩ laqueus uenato¬
rum ẽ. & sagena cor euis. iuncula sunt manus
illiꝰ. Quiplacet dõeffugiet eã: qui aut̃ poccator
ẽ capietur ab illa. Ecce hoc inueni dicit eccłiasteᷤ
unũ & alterum: ut inuenirẽ rationem quam
adhuc querit amina mea. & ñ inueni. Uirũ de
mille unum repperi: mulierẽ ex om̃ĩb ñ inue¬
ni. Solũmodo hoc inueni. qͦd fecerit d̃s hominẽ
rectum: &e ipse se infinitis miscuerit questiõibꝰ¬
Quis talis ut sapiens ẽ &x qͥs cognouit solutionẽ ũbi:¬

Expanded text:
tu crebro maledixisti aliis cuncta temptavi tu crebro maledixisti aliis cuncta temptavi in sapientia dixi sapiens efficiar et ipsa longius recessit a me multo magis quam erat et alta profunditas quis inveniet eam lustravi universa animo meo ut scirem et considerarem et quaererem sapientiam et rationem et ut cognoscerem impietatem stulti et errorem inprudentium et inveni amariorem morte mulierem quae laqueus venatorum est et sagena cor eius vincula sunt manus illius qui placet Deo effugiet eam qui autem peccator est capunum et alterum, ut invenirem rationem, quam adhuc quaerit anima mea, et non inveni. Virum de mille unum reperi, mulierem ex omnibus non inveni. Solummodo hoc inveni, quod fecerit Deus hominem rectum, et ipse se infinitis miscuerit quaestionibQuis talis ut sapiens est? et quis cognovit solutionem
Abbreviated transcription (Latin):
tia: qđ̃ uitã tribuunt possessori suo. Considera oꝑa
dĩ: qđ nemopossit corrigere quẽ ille despexerit:
Indie bona fruere bonis: & malum diẽ precaue.
Sicut enim hanc. sic & illã fecit ds̃: ut ñ inueniat
homo contra cum ustas querimonias. Hec quoq
uidi indieb uanitatis mee. Iustus ꝑit in iusticia
sua: & impiꝰ multo uiuit tempore in malicia sua
Noli eẽ iustus multum. neq plus sapias quã ne¬
cesse ẽ. ne obstupescas. Ne impie agas multum:
oe noli ẽẽ stultus. ne moriaris intempore ñ tuo
Bonum ẽ te ñ sustentare iustum. sed & ab illo
ne subtrahas manũ tuã: quia qui timec deum.
nichil negligit. Sapientia confortabit sapientẽ:
suꝑ decem principes ciuitatis. Non ẽ enĩ homo
iustus in t̾ra: qui faciat bonum & ñ peccet. Sed
&e cunctis sermonib quidicunt᷑. ne accomodes
cor tuum: ne forte audias seruũ tuum male¬
dicentẽ tibi. Scit enim tua conscientia: quia &

Expanded text:
tia, quod vitam tribuunt possessori suo. Considera opera tia, quod vitam tribuunt possessori suo. Considera opera d nemo possit corrigere quem ille despexerit in die bona fruere bonis et malam diem praecave sicut enim hanc sic et illam fecit Deus ut non inveniat homo contra eum iustas querimonias haec quoque vidi in diebus vanitatis meae iustus perit in iustitia sua et impius multo vivit tempore in malitia sua noli esse iustus multum neque plus sapias quam necesse est ne obstupescas ne impie agas multum et noli esse stultus ne moriaris in tempore non tuo bonum est te sustentare iustum sed et ab illo ne subtrahas manum tuam quia qui Deum timet nihil neglegit sapientia confortabit sapientem super decem principes civitatis non est enim homo iustus in terra qui faciat bonum et non peccet sed et cunctis sermonibus qui dicuntur ne accommodes cor tuum ne forte audias servum tuum maledicentem tibi scit enim tua conscientia quia et
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ nom̃bonum. quã unguenta p̃ciosa: & dies
mortis die natiuitatis. Melius c̃ire addomum
luctus: quã ad domum conunui. In illa enim
gitat quid futurꝰ sit. Melior est ira risu: quia
ꝑtristiciã uultus corrigit᷑ animꝰ delinquentis.:
Cor sapientium ubi tristicia ẽ: &e cor stultorũ
ubileticia ẽ. Meluis ẽ asapiente corripi. quam
stultoꝵ adulatione decipi: quia sicut sonitus¬
spmarum ardentium subolla. sic risus stulti. Sed
&e hoc uanitas. Calumnia conturbat sapientem:
ee ꝑdec robur cordis illiꝰ. Melior ẽ finis orationis.
quam principiũ. Melior ẽ patiens arrogante.
e uelox sis ad irascendum: quia na insinu
stulti requiescit. Ne dicas. quid putas cause
ẽ. qđ priora tempora meliora fuere quã nunc sunt :
Stulta ẽ enim huiꝰce modi int̾rogatio. Utilior ẽ
sapientia cum diuitiis: &e magis ꝓdest uidentibꝰ
solem. Sicut enĩꝓtegit sapientia: sic protegit
pecunia. Hoc autẽ plus habet eruditio & sapien¬

Expanded text:
guenta pretiosa: et dies mortis die nativitatis. Melius est ire ad domum luctus, quam ad domum convivii: In illa enim gitat quid futurum sit. Melior est ira risu: quia per tristitiam vultus, corrigitur animus delinquentis. Cor sapientium ubi tristitia est, et cor stultorum ubi laetitia. Melius est a sapiente corripi, quam stultorum adulatione decipi. Quia sicut sonitusnarum ardentium sub olla, sic risus stulti: sed et hoc vanitas. Calumnia conturbat sapientem, et perdet robur cordis illius. Melior est finis orationis, quam principium. melior est patiens arrogante. Ne velox sis ad irascstulti requiescit. Ne dicas: Quid putas causae est, quod priora tempora meliora fuere quam nunc sunt? stulta est hujuscemodi interrogatio. Utilior est sapientia cum divitiis, et magis prodest videntibus solem. Sicut enim proteget sapipecunia. Hoc autem plus habet eruditio et sapien
Abbreviated transcription (Latin):
sit homo inuenire rationẽ. eorum que fiunt sub
sole: & quanto plus laborauerit adquerendum.
tanto minus inueniat. Etiam si dixerit sapiens
se nosse: non poterit repperire. Omĩa hec tracta¬
iuiin corde meo: ut curiose intelligerẽ: sxuiii¬
Sunt iusti atq sapientes. & oꝑaeoꝵ in manu¬
Et tam̃ nescit homo utro amore anodio dignꝰ sit:
in omĩa in futurũ seruant᷑ inceita: eoqđ unuier¬
si eque ueniant iusto &e impio. bono & malo.
mundo & unmundo: immolantiuictimas: &
sacrificia contempnenti. Sicut bonꝰ: sic &e pecca¬
tor. Ut ꝑuirus: ita ce ille qui uerum deierat. Hoc
ẽ pessimum int̾ omĩa quȩ sub sole fiunt: quia
cadem cunctis eueniunt. Unde c&e corda filioꝵ homi¬
num implent᷑ malicia & contempta in uita sua:
& post hec ad inferos deducunt᷑. Nemo ẽ qui semꝑ
uuat. &e qui huiuis reihabeat fiduciã. Melior ẽ canᷤ
uuuus: leone mortuo. Quentes enim sciuint se eẽ
monturos: mortui ue michnil nouerunt ampliꝰ.

Expanded text:
invenire rationem eorum quae fiunt sub sole et quanto plus laboraverit ad quaerendum tanto minus inveniat etiam si dixerit sapiens se nosse non poterit repperire omnia haec tractavi in corde meo ut curiose intellegerem sunt iusti atque sapientes et opescit homo utrum amore an odio dignus sit sed omnia in futuro servantur incerta eo quod universa aeque eveniant iusto et impio bono et malo mundo et inmundo immolanti victimas et sacrificia contemnenti sicut bonus sic et peccator ut periurus ita et ille qui verum deierat hoc est pessimum inter omnia quae sub seadem cunctis eveniunt. Unde et corda filiorum hominum implentur malitia, et contemptu in vita sua, et post haec ad inferos deducuntur. Nemo est qui semper vivat, et qui hujus rei habeat fiduciam: Melior est canis vivus leone mortuo. Viventes enim sciunt se esse morituros. Mortui vero nihil noverunt amplius,
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ. quia dõplacent oꝑatua. Omĩ tempore sint
uestim̃ta tua candida. & oleum de capite tuo
ñ deficiat. ꝑ fruiere uita cum uxore quã diligiᷤ.
cunctis dieb uitȩ instabilitatis tuȩ: qui dati st̃
tibi subsole. omĩtempore uanitatis tuȩ. Hec ẽ
enim pars in uita: & in labore tuo quo laboras
subsole. Qdcunq potest manus tua facere in¬
stanter oꝑare: quia nec opꝰ. nec ratio. nec scien¬
tia. nec sapientia. erunt apud inferos. quo tu
ꝓꝑas uertime alio: uidiq sub sole nec uelociũ
eẽ cursum. nec fortium bellum. nec sapientium
panem nec doctorum diuitias. nec aitificũ grãm
sed tempꝰ casumq mom̃ib. Nescit homo finem
suum: sedsicut pisces capiunt᷑ hamo. & sicut a¬
ues comp̃hendunt᷑ laqueo :⁊ sic capiunt᷑ homi¬
nes tẽpore malo. cũ eis extemplo suꝑuenerit.
Hanc quoq uidi sub sole sapientiã: & ꝓbaui
maximã. Ciuitas parua: & pauci in eauiri.:¬
uiit contra eã rex magnꝰ & uallauit eã. extru

Expanded text:
cent opera tua omni tempore sint vestimenta tua candida et oleum de capite tuo non deficiat perfruere vita cum uxore quam diligis cunctis diebus vitae instabilitatis tuae qui dati sunt tibi sub sole omni tempore vanitatis tuae haec est enim pars in vita et in labore tuo quod laboras sub sole quodcumque potest manus tua facere instanter operare quia nec opus nec ratio nec scientia nec sapientia erunt apud inferos quo tu properas verti me alio vidique sub sole nec velocium esse cursum nec fortium bellum nec sapientium panem nec doctorum divitias nec artificum gratiam sed tempus casumque in omnibus nescit homo finem suum sed sicut pisces capiuntur hamo et sicut aves conprehenduntur laqueo sic capiuntur homines tempore malo cum eis extemplo supervenerit hanc quoque vidi sub sole sapientiam et probavi maximam civitas parva et pauci in ea viri venit contra eam rex magnus et vallavit ea
Abbreviated transcription (Latin):
Si genuerit quispiamcentũ liberos. & uyxerit
multos annos. & plures dies ȩtatis habuerit.
& anima illius ñ utatur bonis substantiȩ suȩ.
sepulturaq careat: de hoc ego ꝓnuncio. quod
melior illo sit abortuuis. Et ustra enĩ uenit. &
ꝑgit adtenebras: & obliuione delebit᷑ nom̃ eiꝰ
Non uidit solem: neq cognouit distantiãboni
& mali. Etiamsiduob milib annis iuxerit. &e
ñ fuerit ꝑfruitꝰ bonis: nonne ad unum locum
ꝓꝑant omĩa: Omĩs laborhominis more eiꝰ. sed
anima illiꝰ ñ implet᷑. Quidhabet ampliꝰ sapiens
abstulto. ce quid panꝑ. nisint ꝑgat illuc ubi ẽ
uita: Meluis ẽ uidere qđ cupias: quã desidera.¬
re qđ nescias. Sed & hoc uanitas ẽ: & p̃sumptio
spc̃. Quifuturus ẽ iam uocatum ẽ nom̃ eius. &
scitur qđ homosit: & ñ possit contra fortiorem
se in udicio contende. Uerba sunt plurima:
multamq indisputando habentia uanitatem:
cum ignorec quid conducat sibi inuita sua
numerũ dietum ꝑegrinationis sue. &e tempore

Expanded text:
Si genuerit quispiam centum libeberos, et vixerit multos annos, et plures dies aetatis habuerit, et anima illius non utatur bonis substantiae suae, sepulturaque careat, de hoc ego pronuntio quod melior illo sit abortivus. Frustra enim venit, et git ad tenebras et oblivione delebitur nomen eius non vidit solem neque cognovit distantiam boni et mali etiam si duobus milibus annis vixerit et non fuerit perfruitus bonis nonne ad unum locum properant omnia omnis labor hominis in ore eius sed anima illius non impletur quid habet amplius sapiens ab stulto et quid pauper nisi ut pergat illuc ubi est vita melius est videre quod cupias quam desiderare quod nesspiritus. Qui futurus est, jam vocatum est nomen ejus: et scitur quod homo sit, et non possit contra fortiorem se in judicio contendere. Verba sunt plurima, multam in disputando habentia vanitatem. cum ignoret quid conducat sibi vita sua, numero dierum peregrinationis suae, et tempore
Abbreviated transcription (Latin):
ei ds̃. & hec ẽ pars illius. Et omĩ homini cuide dit
ds̃ diuitias atq substantiã: potestatemq ei tribuit
ut comedat ex eis. & fruat᷑ parte sua. &e lecetur de
labore suo Hoc ẽ donum dĩ. Non enim satis recorda¬
bitur dierum uitȩ sue.: eoqđ os̃ occupet deliciis cor eiꝰ.
dit ds diuitias & substantiã & honorẽ. & nichil de¬
est aminȩ eiꝰ ex om̃ib quȩ desstl̾at: nec tribuit ei¬

Expanded text:
ei Deus: et haec pars illius. Et omni homini, cui dedit ei Deus: et haec pars illius. Et omni homini, cui dedit Deus divitias, atque substantiam, potestatemque ei tribuit ut comedat ex eis, et fruatur parte sua, et laetetur de labore suo: hoc est donum Dei. Non enim satis recordabitur dierum vitae suae, eo quod Deus occupet deliciis cor ejus.dit Deus divitias, et substantiam et honorem, et nihil deest animae ejus, ex omnibus qu
Abbreviated transcription (Latin):
pecunia. & qui amat diuitias. fructꝰ ñ
cap̃iet ex eis. Et hoc gͦ uanitas. Ubimultȩ sunt.
opes: multi ce qui comedunt eas. Et quid ꝓdest
possessori. nisi qđ cernit diuitias ocłis suis: Dul¬
cis ẽ somnꝰ oꝑanti. siue parum siue multum co¬
inedat: saturitas autẽ diuitis ñsinit dormire
cum. Est ce alia infirmitas pessima: quã uidi
subsole. Diuitie conseruate. in malũ dnĩ sui:
ꝑeunt enim in afflictione pessima. Generauit
filium: quim summa egestate erit. Sicut egres¬
sus ẽ midus de utero matris sue. sic reuertetur:
&e nichil auferet secum de labore suo. Miserabił
ꝓrsus infirmitas. Quomͦ uenti: sic reuercetur:
Quid gͦ ꝓdest ei qd̵ laborauit in uentũ: Cunc
tis dieb uite suȩ comedit in tenebris. & in cu¬
ris multis: oc in erumna atq tristicia. Hoc itaq
michi uisum ẽ bonum. ut comedat quis ce bi¬
bat. & fiuatur lȩticia ex labore suo. quo laborauit
ipse sub sole: numero dierum uitȩ suȩ. quos dedit

Expanded text:
cunia et qui amat divitias fructus non capiet ex eis et hoc ergo vanitas ubi multae sunt opes multi et qui comedant eas et quid prodest possessori nisi quod cernit divitias oculis suis dulcis est somnus operanti sive parum sive multum comedat saturitas autem divitis non sinit dormire eumsub sole: divitiae conservatae in malum domini sui: pereunt enim in afflictione pessima: Generavit filium, qui in summa egestate erit: sicut egressus est nudus de utero matris suae, sic revertetur, et nihil auferet secum de labore suo. Miserabilis prorsus infirmitas: quo modo venit, sic revertetur. Quid ergo prodest ei quod lsuae? Comedit in tenebris et in curis multis, et in aerumna atque tristitia. Hoc itaque mihi visum est bonum, ut comedat quis, et bibat, et fruatur laetitia ex labore suo, quo laboravit ipse sub sole, Numero dierum vitae suae, quos dedit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetrant mala. At camĩ peccator ex eo qđ centies
facit malum. & ꝑ patientiã sustentat᷑.: ego cogno¬
ui qł erit bonum tim̃tib dm̃. qui uerent᷑ faciẽ
eius. Nonsit bonumimpio. nec plongent᷑ dies
eiꝰ: sed quasi umbra transcant. qui ñ timent faciẽ
domini. Est ce alia uanitas que fit suꝑ terrã.
unt iustiquib multa ꝓueniunt quasi¬
securisunt. quasi iustoꝵ facta habeant. Sed & hoc¬
uanissimũ eẽ iudico. Laudam igit᷑ leciciã. qđ
ñ eẽt homini bonum sub sole: nisi qđ comeset
& bib̃et atq gauderet: & hoc solum secũ aufer¬
ret de labore suo. in dieb uitȩ quos dedit ei ds̃
sub sole. Et apposui cor meũ ut scirem sapientiã.
& intelligerem distinctionẽ quȩ uersat᷑ in t̾ra.
Est homo quidieb ac noctib somnum ocłis non

Expanded text:
perpetrant mala. Attamen peccator ex eo quod centies perpetrant mala. Attamen peccator ex eo quod centies facit malum, et per patientiam sustentatur, Ego cognovi quod erit bonum timentibus Deum, qui verentur faciem ejus. Non sit bonum impio, nec prolongentur dies ejus, sed quasi umbra transeant qui non timent faciem Dei. Est et alia vanitas, quae fit super terram: sunt justi, quibsunt quasi iustorum facta habeant sed vanissimum iudico laudavi igitur laetitiam quod non esset homini bonum sub sole nisi quod comederet et biberet atque gauderet et hoc solum secum auferret de labore suo in diebus vitae quos dedit ei Deus sub sole et adposui cor meum ut scirem sapientiam et intellegerem distentionem quae versatur in terra est homo qui diebus ac noctibus somnum oculis
Abbreviated transcription (Latin):
regis obseruo: & p̃cepta uiram̃tidĩ. Ne festines re¬
cedere a facie ens neq ꝑmaneas in oꝑe malo: qͥa
om̃e qđ uoluerit faciet: &e sermo eius potestate
plenus ẽ. nec dicere ei quisquã potest. quare ttafa¬
cis. Qui custodit p̃ceptum: ñ exꝑietur quicquam
mali. Tepꝰ &e responsionẽ cor sapientis incelligit. Om̃i
negocio tempus ẽ & oportunitas.⁊ & multa homi¬
nis affuctio: quia ignorat p̃terita. & uentura nul¬
lo potest scire nuncio. Non ẽ in hominis ditione
ꝓhibere spm suũ: nec habet potestatẽ in die morti.
nec sinit᷑ quiescere ingruente bello. nec saluabit
impietas impium. Omĩa hec consideraui: & dedi
cormeũ incunctis oꝑib quȩ fiunt sub sole. Int̃¬
dum dominatur homo homini: inmalũ suum.
Uidi impios sepultos: qui etiã cum aduiuerent in
loco scõ erant: & laudabant᷑ inciuitate quasi ui¬
tenim quia ñ ꝓfertur cito contra malos sen¬
tentia: absq ullo timore filii hominum

Expanded text:
cepta iuramenti Dei ne festines recedere a facie eius neque permaneas in opere malo quia omne quod voluerit faciet et sermo illius potestate plenus est nec dicere ei quisquam potest quare ita facis qui custodit praeceptum non experietur quicquam mali tempus et responsionem cor sapientis intellegit omni negotio tempus est et oportunitas et multa hominis adflictio quia ignorat praeterita et ventura nullo scire potest nuntio non est in hominis dicione prohibere spiritum nec habet potestatem in die mortis nec sinitur quiescere ingruente bello neque salvabit impietas impium omnia haec consideravi et dedi cor meum in cunctis operibus quae fiunt sub sole interdum dominatur homVidi impios sepultos, qui etiam cum aduiuerent, in loco sancto erant et laudabantur in ciuitate quasi iu profertur cito contra malos sententia, absque ullo timore filii hominum
Abbreviated transcription (Latin):
ad celum. & dixit. Domine ds̃ isrł ñ ẽ tibi simił
ds̃ incelosursum neq in t̾ra deorsum. qui custo¬
dis testam̃tum tuum & miscdiam tuã pueris tius.
euntib in conspecui tuo in totocorde. seruans
puero tuo dauid quȩ locutus es illi: &e locutus
es in ore tuo. & in manu tua implesti quasi dies
iste. Et nunc domine ds̃ isrł: custodipuero tuo
daui dpatrimeo quȩ locutus es illi dicens. Non
deerit tibi uir a facie mea sedens in throno isrb.
ueruntam̃ sicustodierint filiitui legẽ meã. ut in
p̃ceptis meis ãbulent sic̃ ãbulaner̃ in conspectu meo fi

Expanded text:
ad caelum et dixit Domine Deus Israhel non est tibi similis Deus in caelo sursum neque in terra deorsum qui custodis testamentum tuum et misericordiam pueris tuis euntibus in conspectu tuo in toto corde servans puero tuo David quae locutus es illi et locutus es in ore tuo et in manu tua supplesti quasi dies iste et nunc Domine Deus Israhel custodi puero tuo David quae locutus es illi dicens non deerit tibi vir a facie mea sedens in throno Israhel verum si custodierint filii tui manum suam ut in praeceptis meis ambulent sicut ambulaverunt in c
Abbreviated transcription (Latin):
meũ & uidebunt inquẽ compunxer̃: multaq
alia. quȩlatiori oꝑi resetuamus: ce quȩrite ab to
ubi scripta sint. Cumq ꝓferre ñ potuerit: uos
legite denis exemplarib quȩ nuꝑ anobis edita.
maledicoꝵ cotidie lingnis confodiuntur. Seait
ad compendiũ ueniã: certe qđ illaturis sum eqͥs¬
simum ẽ. edidi aliquid qđ ñ habetur ingreco:
uel alit habetur quã a meuersũ ẽ. Quidinter¬
p̃tem laniant: Introgent hebreos. & ipsis aucto¬
rib translationi meȩ uł arrogent. uł derogent
fidem. Porro aliuil est si clausis qđ dicit᷑ ocłis mͥ
uolunt maledicere: & ñ imitant᷑ grecoꝵ studiũ
& beniuolentiã. qui post septuaginta transiato

Expanded text:
et, Videbunt in quem compunxerunt; multaque et, Videbunt in quem compunxerunt; multaque alia, quae latiori operi reservamus: et quaerite ab eo ubi scripta sint. Cumque proferre non potuerit, vos legite de his exemplaribus quae nuper a nobis edita, maledicorum quotidie linguis confodiuntur. Sed ut ad compendium veniam, certe quod illaturus sum, aequissimum est. Edidi aliquid, quod non habetur in Graeco, vel aliter habetur, quam a me versum est. Quid interpretem laniant? Interrogent Hebraeos, et ipsis auctoribus translationi meae, vel arrogent vel derogent fidem. Porro aliud est, si clausis, quod dicitur, oculis, mihi volunt maledicere, et non imitantur Graecorum studium et benevolentiam, qui post Sept
Abbreviated transcription (Latin):
dicare tantum dealiis. & ipsi facere nichil nouer̃.
Si qui aũt fr̃m sunt quib nr̃añ displicent. his
tribuatis exemplar: admonentes ut hebrea no¬
mina quoꝵ grandis in hoc uolumine copia ẽ.
distincte & ꝑ int̃ualla tran̾scribant. Nichil enĩ
ꝓderit em̃dasse librum: nisiem̃datio librarioꝵ
diligentia conseruet᷑. Nec quẽquã moueat. qd
unus a nobis editus liber ẽ. Nec apocrifarum
t̃cii & quarti libri somniis delectetur: quia &e a¬
pud hebreos. erre neemieq sermones in unũ
de uiguiti quatuor senib sunt ꝓcul abitienda
Si quis aut̃ septuaginta uob̃ oppͥosuerit intptes
quorum exemplaria uatietasipsa lacerata &
euersa demonstrat. nec potest utiq uerũ asseri
qul diuersum ẽ. mittite eũ adeuangłia. in quibꝰ
multa ponuntur de ueteri testam̃to. quȩ apua
septuagirita unt̃pietes ñ habent᷑: uelit illud qm
natareus uocabitur. & exegypto uocaui filiu

Expanded text:
dicare tantum de aliis, et ipsi facere nihil noverunt. dicare tantum de aliis, et ipsi facere nihil noverunt. Si qui autem fratrum sunt, quibus nostra non displicent, his tribuatis exemplar, admonentes ut Hebraea nomina, quorum grandis in hoc volumine copia est, distincte et per intervalla transcribant. Nihil enim proderit emendasse librum, nisi emendatio librariorum diligentia conservetur. Nec quemquam moveat quod unus a nobis editus liber est: nec apocryphorum tertii et quarti somniis delectetur: quia et apud Hebraeos Ezrae Neemiaeque sermones in unum de viginti quatuor senibus sunt, procul abjicienda. Si quis autem Septuaginta vobis opposuerit Interpretes, quorum exemplaria varietas ipsa, lacerata et eversa demonstrat nec potest utique verum asseri quod diversum est, mittite eum ad Evangelia: in quibus multa ponuntur quasi de Veteri Testamento, quae apud Septuaginta Interpretes non habentur, velut illud, Quoniam Nazaraeus vocabi
Abbreviated transcription (Latin):
T RUm difficilius sit facere qđ poscitis¬
annegare: necdum statui. Nã neq
uobis aliquid imꝑantib abnuere
sententie ẽ: & magnitudo oneris
impositi ceruices p̃mit. ut ante sub fasce ruendũ
sit quam leuandum. Accedunt ad hoc inuidoꝵ
studia:. qui om̃e qđ scribimus rep̃hendendum
putant. & int̃dum contra se conscientia repug¬
nante. lacerant quȩ occulte legunt: in tantum
ut clamare compellar &e dicere: dnẽ libera a¬
nimã meã alabiisiniquis & alingua dolosa.
Tertiꝰ annus ẽ qđ semꝑ scribitis atq resctibitis ut
errȩ librum uobis de bebreo transferã. quasi ñ
habeatis greca & latina uolumina: aut quicqͥd
spiuendum sit. Frustra aut̃ ut ait quidã niti. ne¬
q aliud fatigando nisi odium querere: extremȩ
dem̃tiȩ ẽ. Itaq obsecro uos mi domnion &e roga¬
tiane carissimi: ut priuata lectione contenti.
librum ñ efferatis in publicum: nec fastidiosis
ingeratis cibos: iutetisq eoꝵ suꝑcilium. qui iu¬

Expanded text:
trum difficilius sit, facere quod poscitisan negare, necdum statui. Nam neque vobis aliquid imperantibus abnuere, sententiae est: et magnitudo oneris impositi ita cervices premit, ut ante sub fasce ruendum sit, quam levandum. Accedunt ad hoc invidorum studia, qui omne quod scribimus, reprehendendum putant: et interdum contra se conscientia repugnante, publice lacerant quae occulte legunt; in tantum ut clamare compellar, et dicere: Domine, libera animam meam a labiis iniquis et a lingua dolosa . Tertius annus est quod semper scribitis atque rescribitis, ut Ezrae librum vobis de Hebraeo transferam: quasi non habeatis Graeca et Latina volumina: aut quidquid . hominibus conspuendum sit. Frustra autem, ut ait quidam, niti, neque aliud fatigando nisi odium quaerere, extremae dementiae est. Itaque obsecro vos, mi Domnion et Rogatiane charissimi, ut privata lectione contenti, librum non efferatis in publicum, nec fastidiosis ingeratis cibos, vitetisque eorum supercilium, qui ju
Abbreviated transcription (Latin):
Sed respicies ad orationẽ pueri tui & p̃cationẽ ds̃
ut exaudias dnẽ placationẽ orationis quã puer
tuus orat corã te hodie: ut sint ocłi tui suꝑ domũ
hanc die acnocte. in loco in quo dixisti inuocari
nom̃ tuum. & exaudias orationẽ quã puer tuus
orat in hoc loco. &e exaudias p̃cationem pueritui
& popłi tuusrł. si orauerit in loco isto:⁊ & exaudi¬
asin loco habitationis de cȩlo. & exaudias. ce ꝓpi¬

Expanded text:
et respicias ad orationem pueri tui et precationem Domine ut exaudias placationem orationis quam puer tuus orat coram te ut sint oculi tui super domum hanc die et nocte in locum quem dixisti invocari nomen tuum et exaudias orationem quam puer tuus orat in hunc locum et exaudias precationem pueri tui et populi tui Israhel si oraverint in loco isto et exaudias in loco habitationis de caelo et exaudias et propi
Abbreviated transcription (Latin):
ab inicio: ꝓpt̾ hoc nonderelinquar. Uent̃ ins
conturbatus ẽ quetendo illã: ꝓpt̾ea possidebo
bonam possessionẽ. Dedit enim michi dñs lingrã.
mercedẽ meã: & inipsa laudabo eum. Apppiãte
ad me indocti: &e congregate uos in domumdis
ciplinȩ. Quid adhuc retardatis. & quid dicitis
in his: Anime ur̃e situint uehem̃ter. Aꝑui os
meum: & locutussum. Comparate uobis sine
argento: & collum nr̃m subicite uigo: & susci¬
piat anima ur̃a disciplinã. In ꝓximo ẽ enim
inuenire eã. Hidete ocłis ur̃is quia modicum la¬
boraui: & inueni michi multã requiẽ. Assumi
te disciptiuã in multo numero argenti: & co¬
piosum aurũ possidete in ea. Lȩtetur anima
urã in misccłia eiꝰ. & ñ confundemini in laude
ipsius. Oꝑamini opus utm̃ ante tempus: &
dabit uobis mercedẽ ur̃am in tempore suo

Expanded text:
ab initio propter hoc non derelinquar venter meus ab initio propter hoc non derelinquar venter meus conturbatus est quaerendo illam propterea possidebo bonam possessionem dedit enim mihi Dominus linguam mercedem meam et in ipsa laudabo eum adpropiate ad ciplinae. quid adhuc retardatis? et quid adhuc dicetis in his? animae uestrae sitiunt uehementer. aperui os meum et locutus sum: conparate uobis sine argento et collum uestrum subicite iugo, et suscipiat anima uestra disciplinam. in proximo est enim inuenire eam. uidete oculis uestris, quoniam modice laboraui, et inuente disciplinam in multo numero argenti: et copiosum aurum possidete in ea. Letetur anima vestra in misericordia eius: et non confundemini in laude ipsius. Operamini opus vestrum ante tempus: et dabit vobis mercedem vestram in tempore suo
Abbreviated transcription (Latin):
p̃catius sum. Inuocaui dñm patrẽ dñi mei: ut ñ
decelinquat me in die tribulationis meȩ: & in
tempore suꝑborum: sine adiutorio. Laudabo
nom̃ tuum assiduc: & collaudaboillum in
confessione. Exaudita ẽ oratiomea. Liberasti
me deꝑditione: & cripiustime de tempore mi¬
quo. Propterea confitebor & laudẽ dicam tibi.
Priusquã obertarẽ: quesiui sapientiã palam.
ioratione mea. Ante tempus postulabã ꝓ
quam precox uua. Lȩtatum ẽ cor meuminea. am¬
bulauit pesm̃s iter rectum: aniuentute. mea in¬
uestigabã cam. Inclinaui modice aurẽ meã: &
excepi illam. Multã iuenim meipso sapientiã.¬
&e multum ꝓfecuinea. Danti michi sapientiam¬
dabogłam. consiliatus sum enĩ ut facerẽ illam.
Telatus sumbonũ: & ñ confundar. Colluctata ẽ
anmamea milla: & infaciendo eã confirmatus
sum. Manus meas extendun altum: & in insipi-¬
entia euis luxit anima mea. Direxi ad illam:
& inagnitione inuenieã. Possedi cum ipsis cor

Expanded text:
m invocavi Dominum patrem Domini mei ut non derelinquat me in die tribulationis meae et in tempore superborum sine adiutorio laudabo nomen tuum adsidue et conlaudabo illum in confessione exaudita est oratio mea liberasti me de perditione et eripuisti me de tempore iniquo proptereaPriusquam errarem quesibi sapientiam: palam in oratione mea. Ante tempus postulabam prquam precox uba: letatum est cor meum in ea. Ambulabit pes meus iter rectum: a iubentute mea investigabam illam. Inclinabi modice aurem meam et excepi illam: multam inveni micimetipsi sapientiam, multum profecdabo gloriam.  Consiliatus enim ut facerem illam: zelatus sum, ut non confundar. Colluctata est anima mea in illa et in faciendo eam confirmatus sum manus meas extendi in altum et insapientia eius luxi animam meam direxi ad illam et in agnitione inveni eam possedi cum ipsis cor
Abbreviated transcription (Latin):
ma mea: teitia autem ñ ẽgensquã oderum. Qͥ sedent.
inmonte seir. & philistiim: & stultus popls qui
habitat in sichimis. Doctrinã sapientie & discipli¬
ne scripsit incodice isto hiesus filius sytach hie¬
rosolimita: qui renouauit sapientiã de corde suo
Beatus qui mistis uersatur uonis. Qui ponit illa
incorde suo: sapienserit semper. Sienim hec fe¬
cerit. adomĩa ualebit: quia lux dĩ uestigiũ euis ẽ.¬
scxcxi. Otatio hiesy filii siRach
onfitebor tibi domine rex: & collaudabo te

Expanded text:
ea tertia autem non est gens quam oderim qui sedent in monte Seir et Philisthim et stultus populus qui habitat in Sicimis doctrinam sapientiae et disciplinae scripsi in codice isto Iesus filius Sirach Hierosolymita qui renovavit sapientiam de corde suo beatus qui in istis versatur bonis qui ponit illa in corde suo sapiens erit semper si enim haec fecerit ad omnia valebit quia lux Dei vestigium eius est oratio Iesu filii Sirach confitebor tibi Domine rex et conlaudabo
Abbreviated transcription (Latin):
sol. ce addidit regi uitã. Spũ magno uidit ultima:
& consolatus ẽ lugentes syon. usq insempitnum.
Ostendit futura &e abscondita: anteqͣ euenirent.
emoria iosiȩ in compositione odoris: Ccxxiii.¬
facta inopus pigm̃tarii. Inomĩore quasi
mel indulcabit᷑ eius memoria. & ut musica in
conuuuo uini. Ipse ẽ directus diuinitꝰ inpeni¬
tentiã gentis. & tulit abominationes impietatiᷤᷤ.¬
& gubernauit ad dnm̃ cor ipsius. & indieb pecca¬
torum corroborauit piecatem.¶ cxxiiii.¬
reter dauid & etechiam & iosiã: omnes pec¬
cata cominiser̃. Nam reliquerunt legem
potentes reges uide. & contempserunt timorẽ dĩ.
Dederunt enim regnũ suum aliis: & głam suã
alienȩ genti. Incender̃ electã scĩtatis ciuitatẽ.
& desercas fecerunt uias ipsius in manu hiers

Expanded text:
addidit regi vitam spiritu magno vidit ultima et obsecratus est lugentes in Sion usque in sempiternum ostendit futura et abscondita antequam evenirent memoria Iosiae in conpositione odoris facti opus pigmentarii in omni ore quasi mel indulcabitur eius memoria et ut musica in convivio vini ipse est directus divinitus in paenitentia gentis et tulit abominationes impietatis et gubernavit ad Dominum cor ipsius in diebus peccatorum corroboravit pietatem praeter David et Ezechiam et Iosiam omnes peccatum commiserunt nam reliquerunt legem Potentis reges Iudae et contempserunt timorem Dei dederunt enim regnum suum aliis et gloriam suam alienae genti incenderunt electam sanctitatis civitatem et desertas feceru
Abbreviated transcription (Latin):
psallentes inuocib suis: & inmagna domo au¬
ctus ẽ sonus suauitatis plenus. Et rogauit po¬
pulus dñm excelsum in p̃ce: usq dum ꝑfectus
ẽ honoo domini. & munus suũ ꝑfecert̃. Tunc
descendens extulit manissuas in omnẽ congre¬
gationẽ filiorum isrł: dare głam dõlabiis
sus. & in nomine ipsius głan. Et iterauit cra¬
tionem suã: uolens ostendere uircutẽ dĩ. Et
plus crauit dm̃ omĩum: qui magna fecit in oĩ
tĩa. Qui auxit dies nros. auentre matris nr̃ẽ.¬
a&e fecit nobiscum scdmsuã misccłiam. det nob̃ io¬

Expanded text:
psallentes in vocibus suis et in magna domo aupsallentes in vocibus suis et in magna domo auctus est sonus suavitate plenus et rogavit populus Dominum excelsum in prece usque dum perfectus est honor Domini et munus suum perfecerunt tunc descendens extulit manus suas in omnem congregationem filiorum Israhel dare gloriam Deo a labiis suis et in nomine ipsius gloriari et iteravit orationem suam volens ostendere virtutem Dei et nunc orate Dominum omnium qui magna fecit in omni terra qui auxit dies nostros a ventre matris nostrae et fecit nobiscum secundum suam mis
Abbreviated transcription (Latin):
dum: ornatum omĩ lapide p̃cioso. Quasi oliua
pullulans. &e cipressus in altitudinẽ se tollens.
In accipiendo ipsum stolã głe. & uestiri eumcon¬
summatione uircutis. In ascensu altarissci.
głam dedit scĩtatis amictum. In accipiendo au¬
tem partes de manu sacerdotum. & ipse stans
iuxta aram. circa illum corona fr̃m. quasi plan¬
tatio cedri inmonte libano: sic cura illũ stecer̃
quasi ramipalmȩ. & om̃s filii aaron ingłasua:
oblatio autẽ domini in manib ipsoꝵ corã om̃i
synagoga isrł & consummatione fungensina¬
ra. amplificare oblationẽ excelsi regis: poriexit.
manum suã in libationẽ ce libauit de sanguine
uuȩ. Effudit in fundam̃to altaris odorẽ suaui¬
a aron. In tubis ꝓductilib sonuerunt: & auditã
fecerunt magnã uocem in memoriã corã deo.¬
Iunc om̃is popłs simul ꝓꝑauerunt. & ceciderunt
infaciẽ suꝑ t̾ram: adorare dnm̃ suũ. & dare p̃
ces omĩpotenti dõ excelso. Et amplificauerunt

Expanded text:
ornatum omni lapide pretioso quasi oliva pullulans et gyrus in altitudinem se tollens in accipiendo ipsum stolam gloriae et vestiri eum consummatione virtutis in ascensu altarii sancti gloriam dedit sanctitatis amictum in accipiendo autem partes de manu sacerdotum et ipse stans iuxta aram circa illum corona fratrum quasi plantatio cedri in monte Libano sic circa illum steterunt quasi rami in palma et omnes filii Aaron in gloria sua oblatio autem Domini in manibus ipsorum coram omni synagoga Israhel et consummationem fungens in ara amplificare oblationem excelsi Regis porrexit manum suam in libatione et libavit de sanguine uvae et fudit in fundamenta altarii odorem diAaron in tubis productilibus, et sonuerunt, et auditam fecerunt magnam vocem in memoriam coram Deosimul properaverunt et ceciderunt in faciem super terram adorare Dominum suum et dare preces Deo omnipotenti excelso et amplificaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
ab ipso fundata ẽ: duplex ȩdificatio. & ȩxcelsa pa¬
rietis templi. Indieb ipsius remanauerunt putei
aquarum. & quasi mare adimpletisunt supra
modum: quicurauit gentẽ suã. &e liberautt alã
aꝑditione:⁊ qui p̃ualuit amplificare ciuitatem.
qui adeptus ẽglam in conuersationẽ gentis: &¬

Expanded text:
ab ipso fundata est: duplex aedificatio, 254 et excelsi paab ipso fundata est: duplex aedificatio, 254 et excelsi parietes templi. In diebus ipsius emanaverunt putei aquarum, et quasi mare adimpleti sunt supra modum. Qui curavit gentem suam, et liberavit eam a pernicie. Qui praevaluit amplificare civitatem: qui adeptus e
Abbreviated transcription (Latin):
ru cherubim. namcominemoratꝰ ẽ inimicoꝵ
in imbri. benefacere illis qui ostenderunt uias
rectas: & duodecim ꝓpħatum ossa: pullulant
de loco suo. Nam corroborauerunt iacob: &e re¬
demerunt. se in fide iuitutis. Quomodo ampli¬
ficemus ⁊ orobabel. nam & ipse quasi signũ in dex
sius edificauerunt domũ & exaltauerunt tem¬
plum scm domino. paratũ in głam sempit̃nam:
ce neemiã in memoria multi temporis. quiere¬
xit nobis muros euersos. & stare fecit portas ce
seras. qui erexit domos nr̃as: Nemo natꝰ ẽ in t̾ra
qualis enoch. Nam &e ipse receptus ẽ at̃ra. Et
ioseph quinatus ẽ homo princeps fr̃m. firma¬
m̃tum gentis. reccor frm. stabilim̃tum popłi
&e ossa ipsius uisitata sunt. & post mortẽ pro¬
phetauerunt. Sech. & sem. apud homines głã
adepti sunt: & suꝑ omnẽ anmã in origine adã.
ymon oniȩ filiꝰ sacerdos magnꝰ. qui scxxu.¬
in uita sua suffulsit domũ: & in diebus
suis corroborauit templum. Templietiam altitudo

Expanded text:
nam commemoratus est inimicorum in imbri et benefacere illis qui ostenderunt rectas vias et duodecim prophetarum ossa pullulent de loco suo nam rogaverunt Iacob et redimerunt se in fide virtutis quomodo amplificemus Zorobabel nam et ipse quasi signum in dextsuis aedificaverunt domum et exaltaverunt templum sanctum Domino paratum in gloria sempiterna et Neemia in memoria multi temporis qui erexit nobis muros eversos et stare fecit portas et seras qui erexit domos nostras nemo natus est in terra qualis Enoch nam et ipse receptus est a terra et Ioseph natus est homo princeps fratrum firmamentum gentis rector fratrum stabilimentum populi et ossa ipsius visitata sunt et post mortem prophetaverunt Seth et Sem apud homines gloriam adepti sunt et super omnem animam in origine Adam Simon Onii filius sacerdos magnus qui in vita sua suffulsit domum: et in diebus suis corroboravit templum. Templi etiam altitudo
Abbreviated transcription (Latin):
lias in turbine tectus ẽ: & in heliseo com¬
pletus ẽ sp̃c eius. Indieb suis ñ ꝑtimuit
principẽ. & inpotentia nemo uicit ulum. nec
suꝑauit illũ uerbum aliqd̃: & mortuũ ꝓpħauit
corpus eius. Inuita sua fecit monstra: &e inmor¬
te mirabilia oꝑatus ẽ. In omĩb istis ñpenituit
popłs. & ñ recesser̃ apeccatis suis. usq dum abie-¬
ccisunt de trasua. & disꝑsisunt in omnẽ t̃ram:
e relicta ẽ gensꝑ pauca. &e princeps in domo
dauid. Quidã ipsoꝵ fecerunt qđ placeretdõ:
alii aut̃ multa commiserunt peccata ¶cxxii.¬
echias munuit cuutatẽ suã. te indu¬
xitin mediũ ipsius aquã: & fodit ferro
rupem & edificauit ad aquam puteum. In die¬
bus ipsius ascendit sennacherib. & misit rali¬
sacem. & sustulit manũ suam contra illos : o
exculit manum suãm syon. & suꝑbus factus

Expanded text:
lias qui in turbine tectus est et in Heliseo conlias qui in turbine tectus est et in Heliseo conpletus est spiritus eius in diebus suis non pertimuit principem et potentia nemo vicit illum nec superavit illum verbum aliquod et mortuum prophetavit corpus eius in vita sua fecit monstra et in morte mirabilia opera ipsius in omnibus istis non paenituit populum et non recesserunt a peccatis suis usque dum deiecti sunt de terra sua et dispersi sunt in omnem terram et relicta est gens perpauca et princeps in domo David quidam ipsorum fecerunt quod placeret Deo alii autem multa commiserunt peccata Ezechias munivit civitatem suam et induxit in medium ipsius aquam et fodit ferro rupem et aedificavit ad aquam puteum in diebus ipsius ascendit Sennacherim et misit Rapsacen et sustulit manum suam contra illos et extulit manum suam
Abbreviated transcription (Latin):
fensio. & ab omnib peccatis liberauit eos. ¶ cxx¬
t surrexit heliasꝓpb̃a quasi ignis. ce
uer bumipsius quasi facula ardebat: qui
induxit in illos famẽ. & imitantes illũ inuita
sua pauci facti sunt. Non poterant em̃sustine¬
a se ignẽ terre. Sicamplificatꝰ ẽ helias in mirabi¬
lib sius. Et quis potest similit̃ głari tibi. qui
suftulisti mortuũ ab inferis de sorte mortis in u̾bo
dominidĩ. qui deiecisti reges ad ꝑniciẽ. & con¬
fregisti facile potentiã ipsoꝵ. & głosos de lecto
suo: qui audis in syna iudicium. & incoreb ui¬
dicia defensionis : qui ungis reges ad peniten¬
tiã. & ꝓpħas facis successores post te: qui receptꝰ
esin turbine ignis in curru equoꝵ igneorum:
qui inscriptus es in indicii temporũ lenire ira¬
cundiã domini. conciliare cor patris ad filium.
&e restituere tribu iacob: Beati sunt qui te
uiderunt: & in amicicia. tua decorati sunt. Nã
nos uitauiumꝰ tantum: post mnortẽ autem ñ
erit tale nomen nr̃m.cxxi.¬

Expanded text:
fensio et ab omnibus peccatis liberavit eos et surrexit Helias propheta quasi ignis et verbum ipsius quasi fax ardebat qui induxit in illos famem et imitantes illum invidia sua pauci facti sunt non poterant enim sustinea se ignem terrae sic amplificatus est Helias in mirabilibus suis et quis potest similiter gloriari tibi qui sustulisti mortuum ab inferis de sorte mortis in verbo Domini Dei qui deiecisti reges ad perniciem et confregisti facile potentiam ipsorum et gloriosos de lecto suo qui audis in Sina iudicium et in Coreb iudicia defensionis qui ungues reges ad paenitentiam et prophetas facis successores post te qui receptus es in turbine ignis in curru equorum igneorum qui inscriptus es indiciis temporum et lenis iracundiam Domini conciliare cor patris ad filium et restituere tribus Iacob beati sunt qui te viderunt et in amicitia tua decorati sunt nam nos vita vivimus tantum post mortem autem non erit tale nomen nostrum He
Abbreviated transcription (Latin):
ce ꝑ origenis laborẽ ez atiaoic ȩccłiis dedicatunt.
Quatomagis latim grati ẽẽ deberent. qđ exultantẽ
cernerent greciã a se aliquid mutuari: Pr imum
eiũ magnoꝵ sumptuum ẽ. & infinitȩ difficultati
exemplaria posse habere omia: deindeetiã qui
habuerut. ix hebrei sermonis ignari sunt. ma¬
gis errabunt. ignorantes quis emultis ueriꝰ dyxe¬
rit. Qdetiã sapientissimo ctudã nuꝑ apud giccos
accidit: ut int̾dum scripturȩ sensũ relinquens.
autẽ qui hebreȩ linguȩ saltim paruã habemꝰ sci¬
entiã. & latinꝰ nobis utcunq sermo ñdeest: a de
aliis magis possumꝰ iudicaret: & ea quȩ ipsi intel¬
ligimus in nra lingua ꝓmere. Itaq licet escechia¬
sibilet uictorq si ñincendia iactet: nũquã meũ
uniante xp̃o silebit eloquium: etiã p̃cisa lingua
balbutiet. Legint quiuolunt: qͥ nolunt despici¬
ant. Cuentilent apices: litteras calumpnient᷑.
Magis urã caritate ꝓuocabor ad studiũ ꝗͣ illoꝵ

Expanded text:
rigenis laborem in Ἐξαπλοῖς, Ecclesiis dedicarunt. Quanto magis Latini grati esse deberent, quod exsultantem cernerent Graeciam a se aliquid mutuari? Primum enim magnorum sumptuum est et infinitae difficultatis, exemplaria posse habere omnia: deinde etiam qui habuerint, et Hebraei sermonis ignari sunt, magis errabunt, ignorantes quis e multis verius dixerit. Quod etiam sapientissimo cuidam nuper apud Graecos accidit, ut interdum Scripturae se, qui Hebraeae linguae saltem parvam habemus scientiam, et Latinus nobis utcunque sermo non deest, et de aliis magis possumus judicare, et ea, quae ipsi intelligimus, in nostra lingua promere. » Felix isibilet, victorque Sinon incendia jactet : numquam meum, juvante Christo, silebit eloquium: etiam praecisa lingua balbutiet. Legant qui volunt: qui nolunt abjiciant. Eventilent apices, litteras calumnientur: magis vestra charitate provocabor ad studium, quam illorum
Abbreviated transcription (Latin):
uite et̃nȩ. quam ꝓmisit qui ñ ñtitur d̃.
ante tempora scłaria. manifestauit aut̃
temporib suis uerbum suum in p̃dica¬
Sonẽ que credita ẽ michi scđm p̃ceptũ
saluatoris nr̃i dĩ: tito dilecto filio se¬
cundum cominunẽ fidẽ. Grã &e paxa

Expanded text:
ternae, quam promisit qui non mentitur Deus ante tempora saecularia; manifestavit autem temporibus suis Verbum suum in praedicatione quae credita est mihi secundum praeceptum Salvatoris nostri Dei, Tito dilecto filio secundum communem fidem. Gratia et pax a
Abbreviated transcription (Latin):
monium hoc uerum ẽ. Quam ob causam inctepa illoᷤᷤ
dure ut sani sint in fide. ñ intendentes iudaicis
fabulis & mandatis hominum auersantium se
aueritate. Omnia munda mundis: comquina¬
tis autẽ e infidelib nichil muntum. sedinqui¬
natȩ sunt eorum &e mens &e conscientia. Confiten¬
tur se nosse dm̃. factis autem negant: cum sint
sanã docirinam: senes ut sobrii sint. pudici.
prudentes. saniin fide. indilectione. in patientia:
anus similit in habitu scõ: noncriminatrices:
ñ uino multo seruientes: benedocentes ut pru¬
dentia doceant. adolescentulas ut iuros suos a

Expanded text:
sam increpa illos dure, ut sani sint in fide, non intendentes Judaicis fabulis, et mandatis hominum aversantium se a veritate. Omnia munda mundis: coinquinatis autem et infidelibus nihil mundum: sed inquinatae sunt et mens eorum, et conscientia. Confitentur se nosse Deum, factis autem negant; cum sint sanam doctrinam. Senes, ut sobrii sint, pudici, prudentes, sani in fide, in dilectione, in patientia. Anus similiter in habitu sancto, non criminatrices, non vino multo servientes, bene docentes, ut prudentiam doceant adolescentulas, ut viros su
Abbreviated transcription (Latin):
nominis sui. uł ordinis describ̾et dignitatẽ. Hec
causa ẽ. qđ ad eos scribens qui ex curuncisione cre¬
diderant: quasigentium apłs. & ñ hebreorum.
Sciens quoq eorum suꝑbiã. suãq humilitatem
ipse demonstrans: meritum officii sui noluit ante
ñ p̃tulit. Hanc gͦ epłam fertur apłs. ad hebreos
conscriptam hebraica linguainisisse: cuiꝰ sensum
&r ordinẽ retinens lucas ęuangłista. post excessũ

Expanded text:
sui, vel ordinis describeret dignitatem. Haec causa est, quod ad eos scribens qui ex circumcisione crediderant, quasi gentium Apostolus et non Hebraeorum: sciens quoque eorum superbiam, suamque humilitatem ipse demonstrans, meritum officii sui noluit antefnon praetulit. Hanc ergo Epistolam fertur Apostolus ad Hebraeos conscriptam Hebraica lingua misisse: cujus sensum et ordinem retinens Lucas evangelista post excessum