comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bili benignitate. s equalit̾ ubiq totus. ẽ.
Idõ autem in medio dicitur. quia fideles
semꝑ intendit. Qua propt̾ merito scđ̾m
iusticiam suam in medio eccłie sue narrat᷑
ẽẽ ds̃. quia uniu̾sos uoluntate ȩquabili
contuetur. nec aspectu qͥs eius fraudabit᷑:
nisi qͥ ab eo se reddiderit alienũ. Non cõ¬
mouebitur de ȩccłia dicit. cui singularis
data. est. pro nissio. Tu es petaos &e suꝑ
hanc petram edificabo ȩccłiam meam. & pu¬
te inferi ñ preualebunt aduersus eã. Cõmo¬
ueri enim non potest eccłia. que in solidissi¬
mam petram hoc. est. Añm xp̃m noscitur esse
fundata. Seqͥtur. Adiuuabit eam ds uultu
suo. idẽ presentia in carnationis sue. quando
uultus eius salutaris illuxit. aduiuabit eã
dixit. idẽ. scłi aduersitate laborantem. mu
onturbate sunt gentes & inclinata sunt
regna. dedit uocem suã altissimꝰ &e mo¬
ta. est. terra. Conturbate sunt utiq g̃s.

Expanded text:
bili benignitate, sed aequaliter ubique totus est. bili benignitate, sed aequaliter ubique totus est. Ideo autem in medio dicitur, quia fideles semper intendit. Quapropter merito secundum justitiam suam in medio Ecclesiae narratur esse Deus; quia universos voluntate aequabili contuetur; nec aspectu quis ejus fraudabitur, nisi qui ab eo se reddiderit alienum. Non commovebitur, de Ecclesia dicitur, cui singularis data est illa promissio: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam . Commoveri enim non potest Ecclesia quae in solidissima petra, hoc est Domino Christo noscitur esse fundata. Sequitur, adjuvabit eam Deus vultu suo, id est praesentia incarnationis suae, quando vultus ejus salutaris illuxit. Adjuvabit enim dixit, id Conturbatae sunt gentes, et inclinata sunt regna: dedit vocem suam Altissimus, et mota est terra. Conturbatae sunt utique gentes,
Abbreviated transcription (Latin):
tos dixit. quos de p̃dicatione noua mũdꝰ
accepit. Nunc beneficia quȩ collata sunt
eccłiȩ de aduentu dñi saluatoris edicun¬
tur. ut m̃ito diuisionem dẏapsalmatis
ĩmutatio sensus acceꝑit. Intuere que di¬
cuntur: qua proprietate distincta sint.
Ciuitas dĩ impetu fluminis letificata re¬
quieuit. Ꝙ ut istum fluuiũ irrigatorẽ
cognosceres animarum. ñ dicit satiasse
s letificasse ciuitatẽ. Iste iramq. ẽ. fluuiꝰ.
de qͦ ipsa ueritas dicit. Qui credit in me
non sitiet umquã. s fiet in eo fons aque
salientis in uitam eternam. & benedix̃
impetꝰ fluminis. quia nichil palustre ni¬
chil morosum cursus eius sustin&. cum se
potentia diuinitatis eiꝰ infuderit. Additũ
.ẽ. Sanctificauit tabernaculũ suum al¬
tissimus. Tabernaculũ. est. altissim siue
eccłia. siue humani corporis głosa suscep-¬
tzo. quod utrumq constat esse sanctifica
Ioꝵ sic in medio ẽẽ dicitur ds̃ quasi loci
alieuius amplitudine concludatur.

Expanded text:
tos dixit, quos de praedicatione nova mundus accepit: nunc beneficia quae collata sunt Ecclesiae de adventu Domini Salvatoris edicuntur, ut merito divisionem diapsalmatis immutatio sensus acceperit. Intuere quae dicuntur, qua proprietate distincta sint. Civitas Dei impetu fluminis laetificata requievit. Et ut istum fluvium irrigatorem cognosceres animarum, non dicit satiasse, sed laetificasse civitatem. Iste namque est fluvius, de quo ipsa Veritas dicit: Qui credit in me non sitiet unquam, sed fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam. . Et bene dixit: Impetus fluminis, quia nihil palustre, nihil morosum cursus ejus sustinet, cum se potentia Divinitatis infuderit. Additum est, sanctificavit tabernaculum suum Altissimus. Tabernaculum Altissimi est sive Ecclesia, sive humani cordis gloriosa susceptio; quod utrumque constat esse sanctificat vultu suo. Non sic in medio esse dicitur Deus, quasi loci alicujus amplitudine concludatur;
Abbreviated transcription (Latin):
quãq rem uerbis singulis quid sit ostendi¬
mus. Additum. est. noster. propt̃ falsissimos
p̃ianos. quorum dẽ non solet esse refugiũ.
Re fugiuni gͦ fidelium. est. quando eos de aĩe
ꝑiculo liberat. Uirtus. quando stabiliter m̃¬
tes eorum ab iniquo scłi errore custodit. Seqͥt.
Adiuitor in tribulationib Hic miscłia suꝑnę
maiestatis ꝑ diuersas diffinitiones expͥmit᷑.
quȩ in tͥbulationib & susciptt & defendtit᷑.
Tribulatio uͦ pia dm̃ nobis misericordem fac̃:
reatum soluit. Et tunc specialit̾ subuenit.
cum nos de se confidere uelle cognoscit. sic̃
dicit apłs. Tristitia en que scđm deum. ẽ:
penitentiam in salutem stabilem operatur.
Et ne has tͥbulationes leues putares. addi-¬
dit. Que inuenerunt nos nuis. Ut nichil
mediocre crederes. quod nimiũ fuisse sentireᷤ.
Conuenient̾ autẽ ꝑicula ex aggerata sunt.
ut eorum destructor potentissimꝰ apparar&.¬

Expanded text:
verbis singulis quid sit ostendimus. Additum est, noster, propter falsissimos Christianos, quorum Deus non solet esse refugium. 155 Refugium ergo fidelium est, quando eos de animae periculo liberat. Virtus, quando stabiliter mentes eorum ab iniquo saeculi errore custodit. Sequitur, adjutor in tribulationibus. Hic misericordia supernae majestatis per diversas definitiones exprimitur, quae in tribulationibus et suscipit et defendit. Tribulatio vero pia Deum nobis misericordem facit, reatum solvit; et tunc specialiter subvenit, cum nos de se confidere velle cognoscit; sicut dicit Apostolus: Tristitia enim quae secundum Deum est, poenitentiam in salutem stabilem operatur . Et ne has tribulationes leves putares, addidit, quae invenerunt nos nimis; ut nihil mediocre crederes, quod nimium fuisse sentires. Convenienter autem pericula exaggerata sunt, ut eorum destructor potentissimus apparer
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit cerra. In tribulationibs igitꝰ quȩ inue¬
uerunt nos nimis ñ timebimꝰ cum conturba¬
bitur tra Nunc mimitatim dicta tractemꝰ
Quam pulchira breuisq complexio. Quasi in¬
t̾rogarentur quid. est. ds̃ nr̃  respondent.
refugium. & uirtus. & aduitor. Nec species
diffinitionis quinta. est que grece cathaanti

Expanded text:
fuerit terra. In tribulationibus igitur quae invenerunt nos nimis, non timebimus cum conturbabitur terra. Nunc minutatim dicta tractemus. Quam pulchra brevisque complexio; quasi interrogarentur: Quid est Deus noster? Respondent: Refugium, et virtus, et adjutor. Haec species definitionis est quinta, quae Gr
Abbreviated transcription (Latin):
ilii chore qui fideles debent intelligi xͥa¬
ni. primo menbro psalmi non se tunere
profitentur conturbationes scłi. quia ds re-¬
fugium eorum ꝓbatur & uirtus. Secundo
xp̃m dicunt apparere in medio eccł̃ie sue.
qui eam in seipso tamquã in solidissima ptͣ
edificare dignatus. est. Tertio. credentium
turba generalit̾ inuitatur ad diuina mag¬
nalia contuenda. dicentes om̃ipotentem dm̃
arma nequitie confringere. bella remouẽ.
& tristiciam fideliũ in et̾na gaudia cõmutasi¬
s̃ noster refugium & uirtus. aduitor ps¬
in tͥbulationib que inuenerunt nos
nimis. In ipso principio psalmi cathegoricꝰ
nobis syllogismus arridet. Dicit enĩ. In tͥbu¬
lationib que inuenert̾ nos nimis. Ds̃ nr̃
refugium & uirtus: ⁊ adutor.ẽ. in tͥbu¬
lationib. Non timebunt. cum conturluta

Expanded text:
ilii Core, qui fideles debent intelligi Christiani, primo membro psalmi non se timere profitentur conturbationes saeculi; quia Deus refugium eorum probatur et virtus. Secundo Christum dicunt apparere in medio Ecclesiae suae, qui eam in seipso tanquam in solidissima petra aedificare dignatus est. Tertio credentium turba generaliter invitatur ad divina magnalia contuenda, dicentes omnipotentem Deum arma nequitiae confringere, bella removere, et tristitiam fidelium in aeterna gaudia commutas noster refugium et virtus: adjutor in tribulationibus, quae invenerunt nos nimis. In ipso principio psalmi, categoricus nobis syllogismus arridet. Dicit enim: In tribulationibus quae invenerunt nos nimis, Deus noster refugium, et virtus, et adjutor est. In tribulationibus non timebimus cum conturbata
Abbreviated transcription (Latin):
nota sunt: de textu psalmi aliquid disseramꝰ
ut gratius possit accipi: quando breuiter eiꝰ
intentio probatur agnosci. Futurorũ igitur
illuminatione propħa complet᷑. ꝑ optatuĩ
modũ euenire prospera scẽ deprecatur eccłie
quȩ illi ꝑ aduentum dñi certissime nouerat
eẽ uentura. Et nimia caritate complet᷑ ill
optat prospera. cuius se menbrum esse nosce¬
bat. Talia siquidẽ desideria beati semꝑ appe¬
tunt. ut bona sua ibi posita uidicent: ubi
bene meritorũ uota congaudent
diuisio pͥs.

Expanded text:
nota sunt, de textu psalmi aliquid disseramus: ut gratius possit accipi, quando breviter ejus intentio probatur agnosci. Futurorum igitur illuminatione propheta completus, per optativum modum evenire prospera sanctae deprecatur Ecclesiae, quae illi per adventum Domini certissime noverat esse ventura; et nimia charitate completus, illi optat prospera, cujus se membrum esse noscebat. Talia siquidem desideria beati semper appetunt, ut bona sua ibi posita indicent, ubi bene meritorum vota congaudent. Divisio ps
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ nos magis notarͥum debemus accipere. qͥ
uelociter uerba suscipit. & citius audita trans¬
cribit. Considerandũ uero qm̃ hic prophe¬
tie uirtus ostenditur. que non sub cruciatu
humano cogitat. s sine aliquo labore diui¬
nitatis uissa diuulgat. Audiam nunc pro¬
pħam epythalamii sine adulatione dictu¬
rum laudem. que nichil ex aggerat u̾itatem:
que salua integͥtate blanditur. Et quamuis
magna dicat. non tamen omĩa sufficient̃
enumerat. Speciosus forma pre filiis
hominũ. diffusa. est. grã in labiis tuiᷤ. prop¬
terea benedixit te deus in eternum. mimr¬
inito p̃mio & competenter popłis ad au¬
diendi studium concitatis factum. est. de
incarnatione dñi laudis initium. ut ꝑquã
meruimꝰ archana diuinitatis cognoscere. ꝑ
Dipsã deberemus & preconia tautȩ maiestatis
audire. Que species laudis apud oratores a

Expanded text:
quem nos magis notarium debemus accipere, qui quem nos magis notarium debemus accipere, qui velociter verba suscipit, et citius audita transcribit. Considerandum vero quoniam hic prophetiae virtus ostenditur, quae non sub cruciatu humano cogitat, sed sine aliquo labore Divinitatis jussa divulgat. Audiamus nunc prophetam epithalamii sine adulatione dicturum laudem, quae nihil nisi exaggerat veritatem, quae salva integritate blanditur; et quamvis magna dicat, non tamen omnia sufficienter enumerat. Vers 3. Speciosus forma prae filiis hominum, diffusa est gratia in labiis tuis: propterea benedixit te Deus in aeternum. Finito prooemio, et competenter populis ad audiendi studium concitatis, factum est de incarnatione Domini laudis initium; ut per quam meruimus Divinitatis arcana cognoscere, per ipsam deberemus et praeconia tantae majestatis au
Abbreviated transcription (Latin):
dicturus erat laudauit ante. ñ elationis stu¬
dio s motus ueritatis instinctu. Pructauit
diciinus. quando satietas multa ciboꝵ digesti¬
ones saluberrimas euaporat. S quam mag¬
niis sꝑitalib epulis fuerat uir iste completus:
ut tam boni odoris eructuar& archanũ. Sor
meum. sinum mentis intellige. Uerbum bo¬
num. filium dĩ dic̃. de qͦ ioħs euangłista
dic̃. In principio erat uerbum. & uerbum erat
apud dm̃. & ds̃ erat uerbum. Ipsa enim de se
ueritas dicit. Nemo bonus nisi solus ds̃. Opera
uͦ: idest opusculum. Propħe fuit psalmi huius
decoram contextionem ininisterio sue uocis
offerre. & ꝑ organum lingue quibusdã cala¬
nus diuina uerba resonare. Nanc enim p̃di¬
cationem regi dicere gestiebat. quam de eius
rũ. linguam suam scribe calamo comꝑauit.
quȩ sic dictura. est. fideliter sp̃s sc̃i uerba
quemadmodum sensus nr̃i uota calamus
describit in carta. Addidit uelocit̾ scͥbentis:

Expanded text:
dicturus erat ante laudavit, non elationis studicturus erat ante laudavit, non elationis studio, sed motus veritatis instinctu. Eructavit dicimus, quando satietas multa ciborum digestiones saluberrimas evaporat. Sed quam magnis spiritualibus epulis fuerat vir iste completus, ut tam boni odoris eructaret arcanum! Cor meum, sinum mentis intellige. Verbum bonum, Filium Dei dicit, de quo Joannes evangelista ait: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Ipsa etiam de se Veritas dicit: Nemo bonus, nisi solus Deus . Opera vero id est opusculum prophetae fuit, psalmi hujus decoram contextionem ministerio suae vocis offerre, et per organum inguae quibusdam calamis divina verba resonare. Hanc enim praedicationem Regi dicere gestiebat, quam de ejus rum, linguam suam scribae calamo comparavit, quae sic dictura est fideliter Spiritus sancti verba, quemadmodum sensus nostri vota calamus describit in charta. Addidit, velociter scribentis;
Abbreviated transcription (Latin):
elestib epulis proph̃a saginatus & suture gͣ¬
tulationis qualitate completus. preconia dni se
eructuaturũ promittit. ut uude ipse fuerat
celesti largitate satiatus. uide & fidelis popłs a¬
bundantissime pascebatur. epythalamium
quõdã ut dictum. est nuptiali ex ultatione¬
A concelebrans. Epythalamiũ uͦ interp̃tat᷑
laus thalami. quȩ sponso cęlesti consuetudi¬
ne humanitatis offertur. Prima pars eiꝰ .uͦiͬi.
modis sponsi contin& laudes. id est. saluatoris.
Secunda simili numero quatuor partibus
mysticis uirtutib sponsa p̃dicatur. eccłia sci¬
lic& quȩ in scõrum hominum adunatione
consistit. hoc quoq salomon sapientissimꝰ in
libro qͥ appellatur canticum canticoꝵ notissi
gamus. ut lic& predicatores diuisi sint tem¬
porib concordia tam̃ prophetiȩ unum locuti
bonum. dico ego õpera mea regi. Lingua mea
calamus scribe. uelociter scribentis. ai.¬
Um intelligentiã suam prophã cognoscerte
nitudinis ipsiꝰ gratulatione compulsus: quod

Expanded text:
elestibus epulis propheta saginatus, et futurae gratulationis qualitate completus, praeconia Domini se eructaturum promittit; ut unde ipse fuerat coelesti largitate satiatus, inde et fidelis populus abundantissime pasceretur: epithalamium quoddam supernum, ut dictum est, nuptiali exsultatione concelebrans. Epithalamium vero interpretatur laus thalami, quae Sponso coelesti consuetudine humanitatis offertur. Prima pars ejus quatuor modis Sponsi continet laudes, id est Domini Salvatoris. Secunda simili numero quatuor partibus mysticis virtutibus Sponsa praedicatur Ecclesia; scilicet quae in sanctorum hominum adunatione consistit. Hoc quoque sapientissimus Salomon in libro qui appellatur Canticum canticorum notissimgimus; ut licet praedicatores divisi sint temporibus, concordia tamen prophetiae unum locuti ingua mea calamus scribae, velociter scribentis. Cum intelligentiam suam propheta cognosceret nitudine ipsius gratulationis compulsus; quod
Abbreviated transcription (Latin):
causa ꝑagitur. Aptatur autẽ haec dõ ꝑ hu¬
manam consuetudinẽ transiatitiis uerbis.
ut quasi uidex audiat. quasi cognitor instru¬
atur quasi nesciꝰ que sunt facta cognoscat.
Qd genus scematis multis locis reppereris
in lict̾is sacris. Totus autẽ hic psalmus ꝓpt̃
futuri iudicii timorẽ. noscitur eẽ conscͥptꝰ.
quod utiq recte mentis est inminentes me¬
tuere calamitateᷤ. et illud timere qͦd m̾ẽt᷑
exciꝑe. Nam si illud ante occlõs habemus
quod in malachia propħa legitur. semꝑ ad
iuas rectas reccurrimus. & nos proficuo ti¬
more corrigimur. Ait enim. Es tolerabre
diem introitus eius. quis sustinebit in aspec¬
tu eiꝰ . Quia ipse ingredietur sicut ignies
flature. & sicut squama lauantium. et se¬
debit ad conflandũ et ad purgandum ar¬
gentum. Similiter & salomon in eccłiastico
premonens dic̃. Ante orationem prepara a-¬
nimã tuam. Et paulopost. Mem̃to irae in

Expanded text:
causa peragitur. Aptatur autem haec Deo per hucausa peragitur. Aptatur autem haec Deo per humanam consuetudinem translativis verbis: ut quasi judex audiat, quasi cognitor instruatur, quasi nescius, quae sunt facta cognoscat. Quod genus schematis multis locis reperies in litteris sacris. Totus autem hic psalmus propter futuri judicii timorem noscitur esse conscriptus; quod utique rectae mentis est imminentes metuere calamitates, et illud timere quod meretur excipere. Nam si illud ante oculos habeamus quod in Malachia propheta legitur, semper ad vias rectas recurrimus, et nos proficuo timore corrigimur. Ait enim: Quis tolerabit diem introitus ejus, aut quis sustinebit in aspectu ejus? quia ipse ingreditur sicut ignis flaturae, et sicut squama lavantium, et sedebit ad conflandum, et ad repurgandum argentum . Similiter et Salomon in Ecclesiastico praemonens dicit: Ante orationem praepara animam tuam; et paulo post: Memento irae in
Abbreviated transcription (Latin):
dio beniuiolũ sibi iudicẽ faciens. Exordiũ
comparans. ad reliquã dictionẽ. idest ad
potestatem uidicii. quia solus est. cuiꝰ const¬
tuta seruat eternitas. Abinfirmitate sua.
qm̃ quantum meretur luere. ñ preualet
sustinere. Acõsuetudine parcendi. qm̃ non
se uult a mortius rogari. s auiuis homini¬
bconfiteri. Scdã diuisione narrat erump¬
nas ꝓpͥas. quib afflictꝰ et contritꝰ esse nos¬
catur. Narratio uero est ad causã probabi¬
lem fatiendam. rerum gestarum clara et
diligenꝰ expositio. Seqͥtur salutariꝰ et ni¬
mis profutura correctio. Sequestrat enim
se amalis. quod bono iudici nouerat esse
gratissimum. ut ab illis mens redderetur
aliena. qͥb et ipsa iusticia probabat᷑ adũsa.
Suꝑ est conclusio ubi iam diffinitiue aliqͥd
dicitur. post quã nichil ampliꝰ desideretur.
Conturbat enim et repudiat om̃s iniqͦs
qm̃ cum ipsis habere nolebat ullatenus por¬
tionem. Sic ꝑhas partes proficue penitentie

Expanded text:
dio benevolum sibi judicem faciens. Exordium comparans ad reliquam dictionem, id est, a potestate judicis, quia solus est cujus constituta servat aeternitas. Ab infirmitate sua, quoniam quantum meretur luere, non praevalet sustinere. A 28 consuetudine parcendi, quoniam non se vult a mortuis rogari, sed a vivis hominibus confiteri. Secunda divisione narrat aerumnas proprias, quibus afflictus et contritus esse cognoscitur. Narratio vero est ad causam probabilem faciendam rerum gestarum clara et diligens expositio. Sequitur salutaris et nimis profutura correctio. Sequestrat enim se a malis, quod bono judici noverat esse gratissimum, ut ab illis mens redderetur aliena, quibus et ipsa justitia probabatur adversa.Superest conclusio, ubi jam definitive aliquid dicitur, postquam nihil amplius desideretur. Conturbat enim et repudiat omnes iniquos, quoniam cum ipsis habere nolebat ullatenus portionem. Sic per has partes proficuae poenitentiae
Abbreviated transcription (Latin):
facit quȩ suꝑus sunt decursa. ante
dm̃ ponit desiderium suum. iam qͦd
ante ipsum ẽ. consueuit audire.
d̾s enim quicqͥd non asꝑnatur am¬
plectitur. Iue enim genutꝰ non atib¬
sconditur dõ. qui pius est. qui pro aiẽ
liberatione ꝑsoluitur. Nam multi ge¬
munt ꝑdendo diuitias. desicłia tur¬
pia ꝑquirentes. S ale genitus ule
Retus:. diuinitati probatur abscondi¬
tus. Gemitus enim dictus ẽ. pro expͥ¬
mendo magno dolore quasi gemi¬
natus luctus.

Expanded text:
facit quae superius sunt decursa, ante facit quae superius sunt decursa, ante Deum ponit desiderium suum. Jam quod ante ipsum est, consuevit audire. Dominus enim quidquid non aspernatur, amplectitur. Ille enim gemitus non absconditur Deo qui pius est, qui pro animae liberatione persolvitur. Nam multi gemunt perdentes divitias, desideria turpia perquirentes: sed ille gemitus et ille fletus Divinitati probatur absconditus. Gemitus enim dictus est pro exprimendo magno dolore, quasi geminatus luctus.
Abbreviated transcription (Latin):
ncuruatꝰ sum & humiliatus sum usq¬
uaq rugiebam agemitu cordis mei.
psa quidem uerba repetit. s uehem̃ti¬
ora facta sunt: dum in uno uersiculo
colliguntur. Possumꝰ enim curuari cor¬
poreᷤ. & animo ñ humiliari. S hic id̾o
utrumq coniunctum ẽ. quia multiplex
calamitas liberũ Racha nullum relingͥt
His etiã aliquid maiꝰ adiecit usquequaq
idest ex omĩ parte. ex omni consideratioẽ
ut eum copiosa calamitas undiq proba¬
retur ambisse. Sequitur. Rugiebam age¬
mitu cordis mei. Rugire proprie beluaꝵ
ẽ. hic autem ut gemitũ ostenderet fortio¬
rem. ipsis se comparat qui uali dissimo
fremitu suum uelle declarant. Et uide
quid sequitur. A gemitu cordis mei. Ut
uirtutẽ patientie magne monstraret. in
gemitum se asserit non in uerba prorupisse.
Et ante te om̃e desiderium meum. et
gemitus meus ate non est. absconditus.
Fale fuit desiderium eius. ut ante
dum esse mereretur. Nam qui pecca¬
tis suis ueniam petit. qui om̃ia illa

Expanded text:
ncurvatus sum et humiliatus sum usquequaque: rugiebam a gemitu cordis mei. Ipsa quidem verba repetit, sed vehementiora facta sunt, dum in uno versiculo colliguntur. Possumus enim corpore curvari, et animo non humiliari: sed hic ideo utrumque conjunctum est, quia multiplex calamitas liberum nil relinquit. His etiam aliquid majus adjecit: Usquequaque, id est ex omni parte, ex omni consideratione; ut eum copiosa calamitas undique probaretur ambiisse. Sequitur, Rugiebam a gemitu cordis mei. Rugire proprie belluarum est. Hic autem ut gemitum ostenderet fortiorem, ipsis se comparat, quae validissimo fremitu suum velle declarant. Et vide quod sequitur, a gemitu cordis mei; ut virtutem patientiae magnae monstraret, in gemitum se asserit, non in verba prorupisse. Vers. 9. Et ante te omne desiderium meum: et gemitus meus a te non est absconditus. Tale fuit desiderium ejus, ut ante Deum esse mereretur. Nam qui peccatis suis veniam petit, qui omnia illa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmanens in commnutabili ꝑhẽp̃nitate consis¬
tit. Dormiam: finem uite uult intelligi. Re¬
qͥescam. futuram beatitudinem indicare
monstratur. quando iam requies dabitur
scĩs et głosa pausatio. Sequitur causa qua
stitusti me. Singularis utiq spes est eccłiae
in menbris suis. quia sola recipiet regnum dĩ:
qͦd babilonie ppłs non potest adipisei. Et cũ
dicit constitiusti me. significat dignam deli¬
b̾atamq sententiã. quam hie habemꝰ in spe.:
ibi autem possidetur in re. S tẽ reuera illud
munꝰ quietis merebimur. si hoc fieri dii u¬

Expanded text:
permanens incommutabili perennitate consispermanens incommutabili perennitate consistit. Dormiam, finem vitae vult intelligi; requiescam, futuram beatitudinem indicare monstratur, quando jam requies dabitur sanctis, et gloriosa pausatio. Sequitur causa quarn spe constituisti me. Singularis itaque spes est Ecclesiae 24 in membris suis, quia sola recipiat regnum Dei, quod Babyloniae populus non potest adipisci. Et cum dicit: Constituisti me, significat dignam deliberatamque sententiam, quam hic habemus in spe, ibi autem possidetur in re. Sed tunc revera illud munus quietis merebimur, si hoc fieri D
Abbreviated transcription (Latin):
Frumentũ enim dictum ẽ afrumine. idẽ.
a sũma parte gule. Antiqui emĩ: caput gu¬
le frum̃ uocabant. Multiplicati sunt enim.
in uno sermone plerumq causas profundis¬
simas indicari: ut est hic positum sui. nin
N pace inidipsũ: dormiam et requiescam.
Qm̃ tu dñe singłarit̾. inspe constitusti me.
ontra humanos tumultus & felicitates
caducas quas munctꝰ estimabat esse p̾cipuas.
pulcherrime pacem cordis obiecit. quam ha¬
bere non possunt qui scłarib actib impli¬
cantur. Pax enĩ ista habet tranquillissimã
uitã. que cum sua mente non litigat. s
in dñi beneficiis ꝑseuerans amena tranquil¬
litate ꝑfruitur. De ipsa dicit dominus in euã¬
glĩo. Pacem meam do uob̃. pacem meã relineᷤ.
uobis. S ne istam pacem temꝑalem putarẽ :
addidit. In id ipsum dorniã. et requiescam.
In idipsum quippe dicitur. quod nulla rerum
uicissitudine cõmutamur. S ipsum in se

Expanded text:
Frumentum enim dictum a frumine, id est Frumentum enim dictum a frumine, id est a summa parte gulae; antiqui enim caput gulae frumen vocabant. Multiplicati sunt enim in uno sermone plerumque causas profundissimas indicari, ut est hic positum, sui. Vers. 8. In pace in idipsum dormiam et requiescam.m tu, Domine, singulariter in spe constituisti me. Contra humanos tumultus et felicitates caducas, quas mundus aestimabat esse praecipuas, pulcherrime pacem cordis objecit, quam habere non possunt, qui saecularibus actibus implicantur. Pax enim ista habet tranquillissimam vitam, quae cum sua mente non litigat: sed in Domini beneficiis perseverans amoena tranquillitate perfruitur. De ipsa dicit Dominus in Evangelio: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis . Sed ne pacem istam temporalem putares, addidit: In idipsum dormiam et requiescam. In idipsum quippe dicitur, quod nulla rerum vicissitudine commutatur; sed ipsum in se
Abbreviated transcription (Latin):
dhuc beneficia numerat quȩ possident. xͥa¬
Cni. Non enim istam letieiã dicit quam cachin¬
no uocis expͥmimus. sed leticiã recte fidei:
quam bone conscientiȩ prestare dominus cõ¬
sueuit. Tunc enim ueracit᷑ letamur. quando
et recte credimus & adutorio dni probabi¬
li nos conuersatione tractamꝰ. Breuis sermo:
sed ꝑfecta complexio. Quid enim amplius
a dubitantib queritur. quam qͦd & sig¬
no crucis regi nr̃o militare cognoscimur.
et de ꝑfecta fide dnd prestante gaudem᷑.
Sequitur. A tempore frum̃ti uini et olei
sui muatiplicati sunt. Redit ad eos qui reb
carnalib probantur intenti. Nec uacat qͣd
his tribus. idẽ. frum̃ti. uini. & olei. additũ
est sui. Est enim et dni panis uiuus qui de
celo descendit. ẽ. & uinum poculũ tuum.
in ebrians quam preclarum ẽ. W oleum.
Impinguasti in oleo caput meum. Ergo ista
di non hñt peccatoreᷤᷤ. s sua. id est t̾rena.
unde corpus uiuat. non anima ꝑfruatur.

Expanded text:
dhuc beneficia numerat quae possident Christiani. Non enim istam laetitiam dicit quam cachinno vocis exprimimus; sed laetitiam rectae fidei, quam bonae conscientiae praestare Dominus consuevit. Tunc enim veraciter laetamur, quando et recte credimus, et adjutorio Domini, probabili nos conversatione tractamus. Brevis sermo, sed perfecta complexio. Quid enim amplius a dubitantibus quaeritur, quam quod et signo crucis Regi nostro militare cognoscimur, et de perfecta fide Domino praestante gaudemus? Sequitur: A tempore frumenti, vini et olei sui, multiplicati sunt. Redit ad eos qui rebus carnalibus probantur intenti. Nec vacat, quod his tribus, id est, frumenti, vini et olei, additum est sui. Est enim et Domini panis vivus qui de coelo descendit . Est et vinum: Poculum tuum inebrians quam praeclarum est ! Est et oleum: Impinguasti in oleo caput meum. Ergo ista Dei non habent peccatores: sed sua, id est terrena, unde corpus vivat, non anima perfruatur.
Abbreviated transcription (Latin):
peccatis obuiantib impedimur. S post quã
dixit quis ascendet. nunc dicit stabit. quia mul¬
& mundo corde. Idest cuius oꝑatio neminem
ledit. s quantum potest aduiuare contendit.
Et ne putares posse sufficere in nocens mani¬
b ac̃didit: & mundo corde. quia frequent̃
disponimꝰ ledere: s uiuamus nolentes.  it̃m
bona nolumus. s ab eorum oꝑatione cesamꝰ.
Ideoq ñ dicit illic ascendere. nisi in quo utq
potuerint inueniri. In uano uͦ accipit ami¬
mam suam. qui putat desideranda: quȩ sũt
uel transitoria uel caduca. Ille autẽ inuano
ñ accipit: qui se nouit ad diuinitatis intel¬
ligentiã fuisse procreatum ad legem dñi
custodiendam. ad cogitatioẽs ȩterne uite &
quicqͥd potest suꝑnam grãm promereri. in
ec uirauit in dolo proximo suo. mimi¬
icendo in dolo. uidetur sacram̃ta promi¬
sise simplicia. Scͥptum est. enim. Iuraũ
dñs. & non penitebit eum. Legimꝰ etiam

Expanded text:
peccatis obviantibus impedimur. Sed postquam peccatis obviantibus impedimur. Sed postquam dixit, Quis ascendet, nunc dicit, stabit, quia mulet mundo corde, id est cujus operatio neminem laedit, sed quantum potest adjuvare contendit. Et ne putares posse sufficere innocens manibus, addidit et mundo corde; quia frequenter disponimus laedere, sed juvamus nolentes; et iterum bona volumus, sed ab eorum operatione cessamus. Ideoque non dicit, illuc ascendere, nisi in quo utraque potuerint inveniri. In vano vero accipit animam suam, qui putat desideranda quae sunt vel transitoria vel caduca. Ille autem in vano non accepit, qui se novit ad Divinitatis intelligentiam fuisse procreatum, ad legem Domini custodiendam, ad cogitationes vitae aeternae, et quidquid potest supernam gratiam promereri. Vers. 5. Nec juravit in dolo proximo suo. Dicendo in dolo, videtur sacramenta permisisse simplicia; scriptum est enim: Juravit Dominus et non poenitebit eum : legimus etiam
Abbreviated transcription (Latin):
suum in fide rectissima ꝑseuerat. sicut &
supra uitiorum̃ huius scłi tremulos fluctꝰ
eccłiam firmissima credulitate solidare. ut
anchora fidei fundata procellas cuiuslibet
ꝑiculi ñ pauescat. Unde & apłs dicie.
Quam sicut anchorã habemus animȩ tu¬
tam atq fixam. Simili modo & suꝑ flu¬
mina dicit eẽ preꝑatam. qͣm̃ ad uolunta¬
tes turbulentas ꝑsecutorum aptatam constat
eccłiam. ut ei praue uoluntates nocere ñ uale¬
ant. quamuis contra eam insana mentium
quȩ condidit. nunc ꝑ interrogationem
secundam ing̃ditur partem. respondens qua¬
les eẽ debeant. qui se ipsius desiderant nun¬
cupari. Que figura dicitur exetasmos. idest
exquisitio. cum res plures diuisas cũ interro¬
gatione exquirentes singulis quȩ conueniũt
applicamus. Premittit gͦ interrogationes. ut
apta responsio subsequatur. Quis ascendet. Ta
dicturus erat montem idest iusticiã. ceterasq
uirtutes ad quas magno nisir tendimus qm̃

Expanded text:
suum in fide rectissima perseverat; sicut suum in fide rectissima perseverat; sicut supra vitiorum hujus saeculi tremulos fluctus Ecclesiam firmissima credulitate solidare, ut anchora fidei fundata, procellas cujuslibet periculi non pavescat? Unde et Apostolus dicit: Quam sicut anchoram habemus animae tutam atque fixam . Simili modo et super flumina dicit esse praeparatam, quoniam ad voluntates turbulentas persecutorum aptatam constat Ecclesiam; ut ei pravae voluntates nocere non valeant, quamvis contra eam insana mentium quae condidit, nunc per interrogationem, secundam ingreditur partem, respondens quales esse debeant qui se ipsius desiderant nuncupare. Quae figura dicitur exetasmos, id est exquisitio, cum res complures divisas cum interrogatione exquirentes, singulis quae conveniunt applicamus. Praemittit ergo interrogationes, ut apta responsio subsequatur. Quis ascendet? Quia dicturus erat montem, id est justitiam caeterasque virtutes, ad quas magno nisu tendimus, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
anoxia sibi ꝑuersitate discedant᷑. Cñi. est.¬
t̾ra & plenitudo eius. oibis t̾rarum & uniu̾si
qui habitant in eo. Quaminis t̾ram & in
bono & in malo poni sepe nouerimus. hic ta¬
m̃ eccł̃iam debemus aduertere. que dño spe¬
tialiter pura mente famulatur. Nam licet
omĩa ab ipso sint condita. tamen illud ip¬
rum terra suscipitur. quia nutrit & conti¬
net popłm xp̃i. Sequitur. Et plenitudo
eius. Id est multitudo scã: quia replecur ex¬
cł̾ia. S ne t̃ram quam suꝑius dixit angͦ¬
tam putareᷤ aliquã fortasse regionẽ. nc̃
dicit orbis terrarum hoc. est. uniuersalẽ
eccł̃iam quȩ dotius mundi ambitu conti¬
netur. Intende uero quod dicit. qui habi¬
tant in ea. Id est non qui conueniunt & re¬
cedunt. s qui fixa mentis stabilitate ꝑdurãt.
Habitare enĩ manere dicimꝰ. qͦd errantium
ñ. est: quod mutabilitati non conuenit. S
ille solus eccłiam habitat. qui usq ad obitũ

Expanded text:
a noxia sibi perversitate discedant. COMMENTa noxia sibi perversitate discedant. COMMENTterra, et plenitudo ejus; orbis terrarum, et universi qui habitant in ea. Quamvis terram et in bono et in malo poni saepe noverimus, hic tamen Ecclesiam debemus advertere, quae Domino specialiter pura mente famulatur. Nam licet omnia ab ipso sint condita, tamen illud iprum terra suscipitur, quia nutrit et continet populum Christi. Sequitur, et plenitudo ejus, id est multitudo sancta, qua repletur Ecclesia. Sed ne terram, quam superius dixit, angustam putares aliquam fortasse regionem, nunc dicit, orbis terrarum, hoc est universalem Ecclesiam, quae totius mundi ambitu continetur. Intende vero quod dicit, qui habitant in ea; id est, non qui conveniunt et recedunt, sed qui fixa mentis stabilitate perdurant. Habitare enim manere dicimus, quod errantium non est, quod mutabilitati non convenit. Sed ille solus Ecclesiam habitat, qui usque ad obitum
Abbreviated transcription (Latin):
tituli iuuante dño alacrit̃
subleuemꝰ. ut nobis penetra¬
lia psalmi clarius innotescãt.
Pma sabbati significat diẽ
dñcum quȩ prima est post sabbatum. quo
die dñs resurrexit amnoitius: quia propter
excellentiam tanti miraculi proprie dñi
nuncupat᷑. siue qͥa in eo mundum condidit.
eo si quidem die isti scło resurgendo dñs sub¬
uenisse cognoscitur. quando eum & fecisse de¬
daratur. S quia totus psalmus post resur¬
rectionẽ canitur. ideo ei titulus iste premis¬
sus. est. ut corda fidelium congruo monerae¬
tionem dñi propħa letior effectus hu¬
manum genus alloquitur. quod uaria su¬
ꝑstitione laborabat. Pma parte diffiniens
dñi uniuersum orbem esse terrarum. ut sicut
se nullus abeius imꝑio probaret exceptum:
ita nec afide crederet alienum. Scd̃o loco
determinans quib uirtutib p̃diti sint in eiꝰ
eccł̃ia constituti. Tercio dementissimos suꝑsti¬
ticiosos alloquitur. ut uero dũo famulantes

Expanded text:
tituli, juvante Domino, alacriter sublevemus, ut nobis penetralia psalmi clarius innotescant. Prima sabbati significat diem dominicam, quae prima est post sabbatum, quo die Dominus resurrexit a mortuis. Qui propter excellentiam tanti miraculi proprie Domini nuncupatur, sive quia in eo mundum condidit. Eo siquidem die isti saeculo resurgendo Dominus subvenisse cognoscitur, quando eum et fecisse declaratur. Sed quia totus psalmus post resurrectionem canitur, ideo ei titulus iste praemissus est, ut corda fidelium congruo monereectionem Domini propheta laetior effectus, humanum genus alloquitur, quod varia superstitione laborabat. Prima parte definiens Domini universum orbem esse terrarum, ut sicut se nullus ab ejus imperio probaret exceptum, ita nec a fide crederet alienum. Secundo loco determinans quibus virtutibus praediti sint in ejus Ecclesia constituti. Tertitiosos alloquitur, ut vero Domino famulantes,
Abbreviated transcription (Latin):
admittẽ mereantur. Auferri enim p̃cepit
portas mortis. quȩ pͥncipe diabolo posite com¬
probantur. Que ideo porte sunt appellatae.
quia ꝑ ipsas transeunt homines sua facta
portantes. & res uictuales studiosissime defe¬
rentes. Et eleuamini porte et̾nales. & in-¬
troibit rex głe. Contra portas mortis de¬
cent̾ porte eternales sunt posite. ut ꝑ istas ca¬
ducas ostenderet illas sine fine mansuras.
Nam quod adam diabolo faciente legem trais
reparauit. Eleuate sunt enim portȩ et̾na¬
les: idẽ. baptismatis grã. chrismatis honor:
p̃dicationis salus. cetereq quȩ xp̃o dño uenien¬

Expanded text:
admittere mereantur. Auferre enim praecipit admittere mereantur. Auferre enim praecipit portas mortis, quae a principe diabolo positae comprobantur. Quae ideo portae sunt appellatae, quia per ipsas transeunt homines sua facta portantes, et res victuales studiosissime deferentes. Et elevamini, portae aeternales, et introibit Rex gloriae. Contra portas mortis decenter portae aeternales sunt positae, ut istas caducas ostenderet, illas sine fine mansuras. Nam quod Adam diabolo faciente, legem transreparavit. Elevatae sunt enim portae aeternales, id est baptismatis gratia, chrismatis honor, praedicationis salus, caeteraque quae Christo Domin
Abbreviated transcription (Latin):
generatio quȩ dnm̃ requirit. idest quȩ sacͥ
baptismatis fonte renascatur. & fidem suam
pia oꝑatione cõmendat. Sequit᷑. Requiren¬
tium faciem dĩ iacob. Qͥd est hoc quod & ip¬
sum uerbum repetit & aliud subiuixit in
fine: Pus dixerat generalit querentiũ dnm̃.
qui se non ambiunt preponi s suo ordine
suoq fine contenti sunt: ut uel minimã par¬
tem in xp̃i regni᷑ mereantur acciꝑe. S quia
sunt & alii minio fidei calore feruentes: qui
oꝑum bonitate ñ nullis preponi se uelint.
addidit dĩ iacob: ut hoc in illis faciat. quod
in iacob fecisse declaratur: qui posteriꝰ natus
pͥmatum fr̃ĩs senioris accepit. Gollite por¬
tas pͥncipes ur̃ãs. U enit adt̾ciam partẽ.
ubi propheta xp̃iana religione declarata cũ
magna exultatione imperat diuersis erran¬
tib. quatinus priorib claustris congrua fide
pate factis. ipsum regem dñm in suis pectoribꝰ

Expanded text:
generatio quae Dominum requirit, id est quae sacri generatio quae Dominum requirit, id est quae sacri baptismatis fonte renascitur, et fidem suam pia operatione commendat. Sequitur, requirentium faciem Dei Jacob. Quid est hoc, quod et ipsum verbum repetit, et aliud subjunxit in fine? Prius dixerat generaliter quaerentium Dominum, qui se non ambiunt praeponi; sed suo ordine suoque fine contenti sunt, ut vel minimam partem in Christi regno mereantur accipere. Sed quia sunt et alii nimio fidei calore ferventes, 82 qui operum bonitate nonnullis praeponi se volunt, addidit Dei Jacob; ut hoc in illis faciat quod in Jacob fecisse declaratur, qui posterius natus, primatum fratris senioris accepit. Vers. 8. Tollite portas, principes, vestras. Venit ad tertiam partem: ubi propheta, Christiana religione declarata, cum magna exsultatione imperat diversis errantibus, quatenus prioribus claustris congrua fide patefactis, ipsum regem Dominum in suis pectoribus
Abbreviated transcription (Latin):
am dni uenisse uideatur. Nullus quippe ho¬
minum. ẽ. qui sibi misereri non egeat. Donã¬
tur delicta ut ueniat corona. sicut dari nõ
potest libertas. nͥ pͥus seruitus fuerit absolu¬
& beatitudo tribuitur: & peccata laxantur.
Nec moueat qͦd pͥus dixit. hic accipiet bene¬
ri suo. dum in ordine rerum primo parcat
peccatis nr̃is: & post ea benedictionis ipsius
munera subsequantur. hoc enĩ frequenter
inuenis esse uariatum: ut primo miscłia
ponatur. ut. est. illud. Ds̃ misereatur nr̃i:
& benedicat nos. Iterumq conuertit. Illu¬
minet uultum suum suꝑ nos. & misereat᷑
nobis. Quȩ figura dicitur anastrophe idẽ.
ꝑuersio. quando promimus ordine conuerso
singłariter suꝑius dixerat quis ascenderet
in montem dñi. ne putares hoc ad xp̃m do¬
minũ solum modo esse referendum. nunc
& generationi xp̃iane cognoscitur applicare.
Nam cũ dicit hȩc est. significat talis est illa

Expanded text:
am Domini venisse videatur. Nullus quippe hoam Domini venisse videatur. Nullus quippe hominum est qui sibi misereri non egeat. Donantur delicta, ut veniat corona; sicut dari non potest libertas, nisi prius servitus fuerit absolua quo et beatitudo tribuitur, et peccata laxantur. Nec moveat quod prius dixit, Hic accipiet beneri suo: dum in ordine rerum primo parcat peccatis nostris, et postea benedictionis ipsius munera subsequantur. Hoc enim frequenter invenis esse variatum, ut primo misericordia ponatur; ut est illud, Deus misereatur nobis et benedicat nos ; iterumque convertit: Illuminet vultum suum super nos, et misereatur nobis. Quae figura dicitur anastrophe, id est perversio, quando promimus ordine converso singulariter superius dixerat: Quis ascendet in montem Domini? Ne putares hoc ad Christum Dominum solummodo esse referendum, nunc et generationi Christianae hoc cognoscitur applicare. Nam cum dicit, Haec est, significat, talis est illa
Abbreviated transcription (Latin):
patriarchas urasse sanctissimos Et quare
dicit in euangłio non uirabis neq ꝑ cȩlum
neq ꝑ terram. & ceteraꝰ Ueraciter uirare in
ueteri testamento prohibitum quidem ñ. est.
s quia humano gni de infirmitate mentis
frequent̾ nascitur causa ꝑuirii. in nouo tes¬
tamento utilius dicit eẽ omĩmodis non ui¬
randum. sic̃ & alia similia que ñ contraria
s cognoscimus cautiora. In euangłio quippe
ipse dñs ait. dictum est antiquis. oculum ꝓ
oculo. Ego autem dico uobis. non resistere ma¬
lo. ꝑdolum itaq uirat. quisquis alit̾ factur
est. quã promittit. credens ꝑuirium non
esse decepisse nequiter credentis errorem.
ones. nunc dicit & p̃mia. Accipiet benedic¬
tionem. ñ aquolibet alio. sed ab ipso domino
Ipse benedicit: qui iudicaturꝰ. est. Ipse absol¬
uit. qui in cõmutabiliter dampnare potuis¬
set. Meritum gͦ beneficii. ꝑ magnitudinem
uoluit consedentis agnosci. Qd argumentũ
ut illa benedictio ñ ꝑmerita s ꝑ indulgenti¬

Expanded text:
patriarchas jurasse sanctissimos. Et quare dicit in Evangelio: Non jurabis neque per coelum, neque per terram ? etc. Veraciter jurare in Veteri Testamento prohibitum quidem non est; sed quia humano generi de infirmitate mentis frequenter nascitur causa perjurii, in Novo Testamento utilius dicit esse omnimodis non jurandum, sicut et alia similia quae non contraria, sed cognoscimus cautiora. In Evangelio quippe ipse Dominus ait: Dictum est antiquis, Oculum pro oculo; ego autem dico vobis, non resistere malo . Per dolum itaque jurat quisquis aliter facturus est quam promittit: credens perjurium non esse, decepisse nequiter credentis errorem. ones, nunc dicit et praemia. Accipiet benedictionem, non a quolibet alio, sed ab ipso Domino. Ipse benedicit qui judicaturus est, ipse absolvit qui incommutabiliter damnare potuisset. Meritum ergo beneficii per magnitudinem voluit concedentis agnosci. Quod argumentum isericordiam, ut illa benedictio non per merita, sed per indulgenti
Abbreviated transcription (Latin):
hinc schemata. hinc diuersi gn̾is argumenta:
hinc diffinitiones. hinc disciplinarum oi̾̃um
profluxisse doctrinas: quando & in his littis
posita cognoscitis. quȩ ante scolas uras longe
prius dicta fuisse sentitis. Conclusio.

Expanded text:
hinc schemata, hinc diversi generis argumenta, hinc schemata, hinc diversi generis argumenta, hinc definitiones, hinc disciplinarum omnium profluxisse doctrinas, quando in his litteris posita cognoscitis quae ante scholas vestras longe prius dicta fuisse sentitis. Conclusio
Abbreviated transcription (Latin):
losis: apud latinos congeminato dictionis.
que fit aut in u̾sum. aut in repeticione uer-¬
borum. & quoniã eadem reuoluta sunt
expositio suꝑior & hic habunde sufficiat.
Nam ut uideos confunderet. magnificenti.
Nunc autem breuit̃ culmen totuis laudis
& uitatis adiecit. iam ñ solum fortem non¬
solũ potentem non᷑: uͫͥ p̃lio magnum. sed dñoi
ipsarum dicit esse uirtutum. Rex autem est
gloriȩ. qui facit se glorificantes utiq gloriosos:
sicut ꝑ ysaiam dicitur. Glorificantes me ego
glorificabo. quia unicuiq potestatem uirtutẽ¬
& cȩtera dona tͥbuit ut uult. Gloria enim
dr celebre preconium. & frequentata lauda¬
tissime creature. s nullus ẽ rex glorie: nisi qͥ
ipsas condidit & continet summitates. Stupẽ¬
da laus: miranda conclusio. Nec potuit ab
alio quicquã dignum dici. nisi ab ipso qui
solus suam preualet enarrare potentiam
Cognoscite magistris scłarium litterarum:

Expanded text:
losis, apud Latinos congeminatio dictionis, losis, apud Latinos congeminatio dictionis, quae fit aut in versu, aut in repetitione verborum. Et quoniam eadem revoluta sunt, expositio superior et hic abunde sufficiat. Nam ut Judaeos confunderet, magnificentiamnunc autem breviter culmen totius laudis et veritatis adjecit; jam non solum fortem, non potentem, non in praelio magnum, sed Dominum ipsarum dicit esse virtutum. Rex autem est gloriae, qui facit se glorificantes utique gloriosos, sicut per Dominum dicitur: Glorificantes me ego glorificabo . Qui unicuique potestatem, virtutem caeteraque dona tribuit, ut vult. Gloria enim dicitur celebre praeconium, et frequentata laudatissimae creaturae; sed nullus est Rex gloriae, nisi qui ipsas condidit et continet summitates. Stupenda laus, miranda conclusio! Nec potuit ab alio quidquam dignum dici, nisi ab ipso qui solus suam praevalet enarrare potentiam. Cognoscite, magistri saecularium litterarum,
Abbreviated transcription (Latin):
nitionis quȩ grece dicitur poedes. latine quali¬
tatiua. Dñs fortis & potens. dñs potens in p̃lio.
Quod si discutias. soli xp̃o probabitur conueni¬
re. Głosi enĩ possunt & terrarum pͥncipes di¬
ci. Rex głe. nemo potest nͥ solus altissimꝰ inue¬
nira. Huic gͥ int̾rogatiom sicut iam dictum
est: subiuncta responsio. est. ubi bene singłis
uerbis arguitur uidei popłi nefanda p̃sump¬
tio. fortis enim contra illos dicitur. qui eum
cũ gladiis & fustib tenendum ẽẽ putauert̃.
Potens. quẽ illi quasi impotentem pontio pi¬
lato tradiderunt. Additum ẽ. quoq potens
in p̃lio: ne illi in concertatione sua aliquid
p̃ualuisse crederentur. Deniq cũ ad eum te¬
nendum uenissent: audierunt. Ego sum.
Et om̃s testante iohanne euangłista retror¬
sum protinus corruerunt. Sic dñs saluator
ꝑ uirtutes suas nobis euidenter edictus. est. ac
si proprio uocabulo panderetur. S ollite
est. quod apud grecos dicitur anaẏp¬

Expanded text:
nitionis, quae Graece dicitur ποιότης, Latine qualitativa: Dominus fortis et potens, Dominus potens in praelio. Quod si discutias, soli Christo probabitur convenire. Gloriosi enim possunt et terrarum principes dici: Rex gloriae nemo potest nisi solus Altissimus inveniri. Huic igitur interrogationi, sicut jam dictum est, subjuncta responsio est: ubi bene singulis verbis arguitur Judaici populi nefanda praesumptio. Fortis enim contra illud dicitur, quia eum cum gladiis et fustibus tenendum esse putaverunt. Potens, quem illi quasi impotentem Pontio Pilato tradiderunt. Additum est quoque potens in praelio, ne illi in concertatione sua aliquid praevaluisse crederentur. Denique cum ad eum tenendum venissent, audierunt: Ego sum, et omnes, teste Joanne Evangelista, retrorsum protinus corruerunt . Sic Dominus Salvator per virtutes suas nobis evidenter edictus est, ac si proprio vocabulo panderetur. Vers. 10.est, quod apud Graecos dicitur anadip
Abbreviated transcription (Latin):
ituli huiys hystoria
regum quidem uolumine
latius indicatur. Nam cũ
saul peccasset dõ. per scm̃
samuelem propħ̃am dauid aput patrẽ suũ
est. unctus in regem. Uerum hic titulus de
ipsa unctione non loquitur. s illam pocutꝰ
cõmemorare dinoscitur: quando pt᷑ ꝑsecutio¬
nes saulis uoto popłi est. ꝑductus ad regnũ.
cum & istum psalmum rerum ipsarum sig¬
nificatione eum conscripsisse manifestum
sit. Nam si illam primam unctionem ue¬
lis aduertere. nullum ante ipsam psalmũ
legitur effecisse. Restat gͦ ut istam secun¬
dam unctionem intelligere debeamus.

Expanded text:
ituli hujus historia Regum quidem volumine latius indicatur . Nam cum Saul peccasset Deo, per sanctum Samuelem prophetam David apud patrem suum est unctus in regem. Verum hic titulus de ipsa unctione non loquitur, sed illam potius commemorare dignoscitur, quando post persecutiones Saulis, voto populi est perductus ad regnum , cum et istum psalmum rerum ipsarum conscripsisse manifestum sit. Nam si primam illam unctionem velis advertere, nullum ante ipsam psalmum legitur effecisse. Restat ergo ut istam secundam unctionem intelligere debeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
saluatore sed sub aliqua diuersitate dicturꝰ
est. Suꝑior namq continet orationem pro¬
pħe & confidentiã qua liberandus. ẽ. acla
panigiricus de incarnatione ipsius dicitur.
& postea ditatis eius facta narrantur. ut om̃s
intelligant eumdẽ esse marie semꝑ uir¬
ginis filium: quod patris u̾bum. duas eñ
naturas inxp̃o dño salutariter credimus. dei¬
tatis & humanitatis. quȩ inunam ꝑsonam
ꝑ infinita secula in cõmutabiliter ꝑseuerant.
Quod ideo frequenter repetendum est: quia
& auditur semꝑ et creditur. d¬
diuisio ps.

Expanded text:
omino Salvatore, sed sub aliqua diversitate dicturus est. Superior namque continet orationem prophetae, et confidentiam qua liberandus est a cladpanegyricus de incarnatione ipsius dicitur, et postea deitatis ejus facta narrantur; ut omnes intelligant eumdem esse Mariae semper Virginis Filium, quod Patris Verbum. Duas enim naturas in Christo Domino salutariter credimus, Deitatis et humanitatis, quae in unam personam per infinita saecula incommutabiliter perseverant. Quod ideo frequenter repetendum est, quia vitaliter et auditur semper et creditur. Divisio ps