comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
legere. fortasse enim incertũ est quã libetuin¬
dictã persatanan factã ab apostolo. fateantur
quod non eam odio sed amore fecisse manifestat
illud ad iectum. ut anima saluasit: Aut in illis
libris quib ipsi magnã tribuunt aucto prita¬
tem. anĩ aduertant qđ dicimus: ubiscriptum
ẽ apostolũ thomam in precatũ cuidã. a quo
palma percussus eet atrocissime mortis sup¬
pliciũ : animã eius tamen cõmendat. ut infutu¬
ro ei sȩculo parceretur: Cuius aleone occisi.
acetero corpore discerptam manum canis intu¬
lit mensis inquib conuiuebatur a postolus: cui
scripturȩ lic& nobis non credere : Non enĩ est in
catholico canone. illi tamen eã ęlegunt & tãquã
incorruptissimã uerissimãq honorant: Qui
aduersus corporales uindictas quȩ sunt inueteri
testamento nescio qua çȩcitate acerrimȩ seuiunt :
quo animo & qua distributione tẽporũ facta sint

Expanded text:
ligere fortasse enim incertum est, quamlibet vinligere fortasse enim incertum est, quamlibet vindictam per satanam factam ab Apostolo fateantur: quod non eum odio, sed amore fecisse manifestat illud adjectum, ut anima salva sit. Aut in illis libris quibus ipsi magnam tribuunt auctoritatem, animadvertant quod dicimus, ubi scriptum est apostolum Thomam imprecatum cuidam, a quo palma percussus esset, atrocissimae mortis supplicium, anima tamen ejus commendata, ut in futuro ei saeculo parceretur: cujus a leone occisi, a caetero corpore discerptam manum canis intulit mensis in quibus convivabatur Apostolus. Cui scripturae licet nobis non credere; non est enim in catholico canone: illi tamen eam et legunt, et tanquam incorruptissimam verissimamque honorant, qui adversus corporales vindictas quae sunt in Veteri Testamento, nescio qua caecitate acerrime saeviunt, quo animo et qua distributione temporum factae sint
Abbreviated transcription (Latin):
emꝥlã prophetȩ scĩ : sed ignorantiã uindicandiquȩ
adhuc erat in rudib: Anĩ aduertens eosnon amare
correctionẽ : sed odio desiderare uindictã: Itaque
postea quã eos docuit quid eẽt diligere proximũ
tam quã se ipsum : in fus &iam spũ scõ quẽ decẽ
dieb cõpletis post ascensionẽ suam desuꝑ utpro¬
miserat misit: non defuerunt tales uindicte quã¬
uis multo rarius quã inueteri testamento Ibienĩ
ex maiore parte seruientes timore prȩmebantur:
hic aũ maxime dilectione liberi nutriebantur:
Nã & uerbis a postoli petri annanias &uxor eiur
sicut in actib a postorũ legimus ex animes cecide¬
runt. nec resuscitati sunt sed sepulti Sedsi huic
libro heretici qui aduersantur ueteri testamento
nolunt credere paulũ apostolũ quẽ nobiscũ
legunt intueantur dicentẽ dequodã peccato¬
re. quẽ tradidit satanȩ in interitũ carnis ut
anima salua sit: Et sinolunt hic mortẽ intel¬

Expanded text:
emplum prophetae sancti, sed ignorantiam vindicandi, quae adhuc erat in rudibus : animadvertens eos non amore correctionem, sed odio desiderare vindictam. Itaque posteaquam eos docuit quid esset diligere proximum tanquam seipsum, infuso etiam Spiritu sancto, quem decem diebus completis post ascensionem suam desuper, ut promiserat, misit , non defuerunt tales vindictae, quamvis multo rarius quam in Veteri Testamento. Ibi enim ex majore parte servientes timore premebantur; hic autem maxime dilectione liberi nutriebantur. Nam et verbis apostoli Petri Ananias et uxor ejus, sicut in Actibus Apostolorum legimus, exanimes ceciderunt, nec resuscitati sunt, sed sepulti . 65. Sed si huic libro haeretici qui adversantur Veteri Testamento, nolunt credere, Paulum apostolum quem nobiscum legunt, intueantur dicentem de quodam peccatore quem tradidit satanae in interitum carnis, ut anima salva sit . Et si nolunt hic mortem intel
Abbreviated transcription (Latin):
quero sed patriã: Sic apostolus conueni¬
enter diceret: In hac opera qua hominib
placeo: non hominibus sed dõ placeo: quia
non hoc appeto: sed adid refero ut meimi¬
tentur quos saluos ficri uolo: Sicut dicit
de oblatione quȩ fit in scõs: Nonquia
quęro datũ. sed inquiro fructũ. id est
quod quero datũ ur̃m non hoc quero.
sed fructũ urmꝰ. Hoc enim indicio appa¬
rere poterat: quantũ profrcissent in dm̃
cũ id libenter facerent. quod non propt̃
gaudiũ demunerib: sed propter cõmuni¬
onẽ caritatis ab eis quȩ rebatur: Quã quã¬
& cũ addidit & dicit Alioquin merce¬
dem non habebitis apud patrẽ ur̃m qui
incȩlis est : nihil aliud demonstrax nisi
id nos cauere oportere. nehumanã laudẽ
pronr̃orũ operũ mercede quȩramus idẽ¬
si eanos beatos effici arbitremur. Cũ ergo¬

Expanded text:
quaero, sed patriam": sic apostolus conueniquaero, sed patriam": sic apostolus conuenienter diceret: n in hac opera, qua hominibus placeo, non hominibus, sed deo placeo, quia non hoc appeto, sed ad id refero, ut me imitentur quos saluos fieri uolo." sicut dicit de oblatione, quae fit in sanctos: non quia quaero datum, sed inquiro fructum, id est: quod quaero datum uestrum, non hoc quaero, sed fructum uestrum. hoc enim indicio apparere poterat, quantum profecissent in deum, cum id libenter facerent, quod non propter gaudium de muneribus, sed propter communionem caritatis ab eis quaerebatur. . et cum addit, et dicit, Alioquin mercedem non habebitis apud Patrem vestrum qui in coelis est, nihil aliud demonstrat nisi id nos cavere oportere, ne humanam laudem pro nostrorum operum mercede quaeramus, id est, ea nos beatos effici arbitremur. C
Abbreviated transcription (Latin):
hominib: ut uideamur ab eis: id est ut hoc in¬
tuercmur. & ibi finem nr̃i propositi collocemus
Nã & apostolus dicit: Si ad huc hominib
placerẽ. xp̃i seruus non essem: Cũ alio lo¬
co dicat. placete hominib peromnia:
qui non intellegit contrariũ putant cum
ille sedixerit non placere hominib::
quia non ideo recte faciebat ut place¬
ret hominib: sed ut dõ. ad cuius amo¬
rem corda hominum uolebat con¬
uertere: eo ipso quo placebat ho¬
minib : Itaq & non se placereho¬
minibus recte dicebat : quia meo
ipso ut dõ placeret intuebatur.
Et placendum recte ẽẽ hominib
precipiebat. ut non hoc appetere¬
tur. tam quã mercesrecte facterũ:
Sed quia dõ placere non possit. qui non se
his quossaluos fieri uellet prebuerit imitan¬
dum: imitari aũ illũ qui sibi non placuerit
nullo pacto quisquã potest. Sicut esgo
non absurde loqueretur qui diceret. in
hac opera qua nauẽ quȩro: non nauem

Expanded text:
hominibus, ut uideamur ab eis, id est ut hoc inhominibus, ut uideamur ab eis, id est ut hoc intueamur et ibi finem nostri propositi collocemus. Nam et apostoluplacerem, Christi servus non essem; cum alio loco dicat: Placete hominibus omnibusqui non intelligunt, contrarium putant, cum ille se dixerit non placere hominibus, quia non ideo recte faciebat ut placeret hominibus, sed ut Deo, ad cujus amorem corda hominum volebat convertere, eo ipso quo placebat hominibus: itaque et non se placere hominibus recte dicebat, quia in eo ipso ut Deo placeret intuebatur: et placendum esse hominibus recte praecipiebat: non ut hoc appeteretur tanquam merces recte factorum, sed quia Deo placere non posset qui non se his quos salvos fieri vellet praeberet imitandum: imitari autem illum qui sibi non placuerit, nullo facto pacto quisquam potest. Sicut ergo non absurde loquerethac opera, qua nauem quaero, non nauem
Abbreviated transcription (Latin):
scientiȩ puritrcte. quicquid procedit. tanto ẽ
laudabilius quanto humanas laudes ñ desiderat.
Cauete ergo inquit facere iustitiã urãm corã ii¬
hominib: ut uideamini ab eis. id est cauete hoc is¬
animo iuste uiuere. & ibi constituere bonum
uestrum ut uos uideant homines. Alioquinmer
nibus uideamini. sed si propterea iuste uiua¬
tis. ut ab hominib: uideamini: Nam ubi erit.
quod in principio sermonis huius dictum est.
Uos estis lux mundi: non potest ciuitas abscon¬
non ibi finem constituit: ad didit enĩ. & glori¬
ficent patrem uestrũ qur in cȩlis ẽ: Hic autem
qui hoc reprehendit subi sit finis recte factorũ .:
id est si propter ea recte faciamus ut tantum
uideamur ab hominib:: Post eaquã dixit.
Cauete facere iustitiã ur̃am coram hominib
ut uideamini ab eis: nihil addidit In quo a p¬
paret non eum prohibuisse ut recte fiat co¬
ram hominib sed neid forte recte fiat corã

Expanded text:
scientiae puritate quidquid procedit, tanto est scientiae puritate quidquid procedit, tanto est laudabilius, quanto humanas laudes minus desiderat. Cauete ergo, inquit, facere iustitiam uestram coram hominibus, ut uideamini ab eis, idest: cauete hoc animo iuste uiuere et ibi constituere bonum uestrum, ut uos uideant homines. alioquin mernibus uideamini, sed si propterea iuste uiuatis, ut ab "hominibus uideamini. nam ubi erit quod in principio sermonis huius dictum est: uos estis lumen mundi. non potest ciuitas absconnon ibi finem constituit. addidit etiam: et glorificent patrem uestrum, qui in caelis est. hic autem, quia hoc reprehendit, si ibi sit finis recte factorum, id est si propterea recte facimus, ut tantum uideamur ab hominibus, posteaquam dixit: cauete facere iustitiam uestram coram hominibus, ut uideamini ab eis, nihil addidit. in quo apparet non hoc eum prohibuisse, ut recte fiat coram hominibus, sed ne ideo recte fiat coram
Abbreviated transcription (Latin):
plac&. quã tibimisi quia recte uiuis &iã sinemo
laudaret. Ipsãq laudem tuã tunc intellegas utilẽ
eẽ laudantib sinon te ipsũ intua bonauita sed
dm̃ honorent : Cuius scĩssimũ templũ ẽ quisquis
uiuit bene: Vt illud impleatur qđ ait dauid.
In dño laudabitur anima mea audiant mansue¬
Uti & iocundentur. Pertinet ergo ad oculũ mundũ
non in tueri in recte faciendo laudes hominum
& ad eas referre qđ recte facis. id est propter ea
recte facere aliquid ut hominib placeas. Sicenĩ
& iã simulare bonum libebit sinon ad tenditur
nisi ut homo laudet: qui quo uidere cornon potẽ
potest &iam falsalaudare: quod qui faciunt.
id est quibonitatẽ simulant. duplici corde sunt¬
N onergo habet simplexcor idest mundum cor.
nisi qui transcendit humanas lauder : & illũ solũ
in tuetur cum recte uiuit. ut ei placere nitatur.
qui conscientiȩ solus inspector est : De cuius con¬

Expanded text:
placet, quam tibi, nisi quia recte uiuis, etiam si nemo placet, quam tibi, nisi quia recte uiuis, etiam si nemo laudaret, ipsamque laudem tuam tunc intellegas utilem esse laudantibus, si non te ipsum in tua bona uita, sed in te deum honorent, cuius sanctissimum templum est quisquis uiuit bene, ut illud impleatur quod ait Dauid: in domino laudabitur anima mea; audiant mansueti et laetentur. pertinet ergo ad oculum mundum non intueri in recte faciendo laudes hominum et ad eas referre quod recte facis, id est propterea recte facere aliquid, ut hominibus placeas. sic enim etiam simulare bonum libebit, si non attenditur, nisi ut homo laudet: qui quoniam uidere cor non potest, potest etiam falsa laudare. quod qui faciunt, id est qui bonitatem simulant, duplici corde suntnon ergo habet simplex cor, id est mundum cor, nisi qui transcendit humanas laudes et illum solum intuetur, cum recte uiuit, et ei placere nititur qui conscientiae solus inspector est. de cuius con
Abbreviated transcription (Latin):
ISERICORDIAM USQUE ADCIINIS TRTAC¬
tationem liber primus terminum accipit :
sequitur cordis mundatio. unde iste sumit
exordium. Cordis autem mundatio ẽ tam¬
quam oculi quo uidetur ds̃ cuius simplicis
habendi tantam curam ẽẽ oportet quantã
eius rei dignitas flagitat. quȩ talioculo
conspicipotestꝰ Huic autem oculoma¬
gna exparte mundato difficile est non
subripere sordes aliquas de hisreb quȩ
ipsas nostras bonas actiones comitari so¬
lent. ueluti ẽ laus humana: Siquidem
non recte uiuere perniciosum ẽ recte
autem uiuere & nolle laudari: quidẽ
aliud quam inimicum eẽ rebus humanis: Quȩ utiq
tanto sunt miseriores: quanto minus placet recta
uita hominum : Siergo inter quos uiuis te recte
uiuentem non laudtcuerint. illi merrore sunt: si
aũ laudauerint : tu inpericulo. Nisi tam siplex
cor habueris & mundum : ut ea quȩ recte facis
non propter laudes hominũ facias. magisq: illis
recte laudantib: gratuleris: quib: id quod bonũ ẽ

Expanded text:
isericordiam, usque ad cujus tractationem liber primus terminum accepit, sequitur cordis mundatio, unde iste sumit exordium. Cordis autem mundatio est, tanquam oculi quo videtur Deus; cujus simplicis habendi tantam curam esse oportet, quantam ejus rei dignitas flagitat, quae tali oculo conspici potest. Huic autem oculo magna ex parte mundato difficsubripere sordes aliquas de his rebus, quae ipsas bonas nostras actiones comitari solent, ueluti est laus humana, si quidem non recte uiuere perniciosum est. recte autem uiuere et nolle laudari quid est aliud quam inimicum esse rebus humanis, quae utique tanto sunt miseriores, quanto minus placeret recta uita hominum? si ergo inter quos uiuis te recte uiuentem non laudauerint, illi in errore sunt; si autem laudauerint, tu in periculo, nisi tam simplex cor habueris et mundum, ut ea quae recte facis non propter laudes hominum facias magisque illis recte laudantibus gratuleris, quibus id quod bonum est
Abbreviated transcription (Latin):
ber nacula a&erna: non de superbis & in misericordibus scriptume
qualis iste diues fuisse demostratur. quod recipi ascis unilla taber¬
nacula mercantur : sed dehis quisibi amicos officiosis simis operibus
mis eri cordiȩ ferint : Quam quam nec ipsos iusti uelud propria
potfate quasi gratificando recipiant : Sed romis sionem atq
facereni & quise ipsum pasci.r̃ uestiri hospitio recipiiusitari
in uno quoq minimorum suorũ liberato ris bonitate dignatus ent:
Quam quam illa receptio. itrum statim post istam uitam fiat.
an inffre sȩculi inresur rectione mortuorum. at que ultima retributione
uidicii Non minima questio est sed quando lib& fi& : Certe tetalibus
qualis illediues insinuatur. nulla scriptura fieri pollicetur: Quinque autem
fratres quos habere sedicti indomopatris sui iudeos significãt: Appellati
enimsunt quinq: q̃uia sublege detinebanur. quȩpermorsen data est qui

Expanded text:
aeterna tabernacula , non de superbis et immisericordibus scriptum est, aeterna tabernacula , non de superbis et immisericordibus scriptum est, qualis iste dives fuisse demonstratur, quod recipi a sanctis in illa tabernacula mereantur; sed de his qui sibi amicos officiosissimis operibus misericordiae fecerint: quanquam nec ipsos justi velut propria potestate quasi gratificando recipiant; sed promissione atque os facerent, et qui seipsum pasci, vestiri, hospitio recipi, visitari in unoquoque minorum suorum, liberatoris bonitate dignatus est. Quanquam illa receptio, utrum statim post istam vitam fiat, an in fine saeculi in resurrectione mortuorum atque ultima retributione judicii, non minima quaestio est: sed quandolibet fiat, certe de talibus qualis ille dives insinuatur, nulla Scriptura fieri pollicetur. Quinque autem fratres quos habere se dicit in domo patris sui, Judaeos significant. Appellati enim sunt quinque, quia sub Lege detinebantur quae per Moysen data est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
libo rc̃&dolor & erumnas poenam cẽ peccati: Nequo scriptum
enfuimus & nos natutaliter filii ir sicut ceteri
De quõ iterum scriptum est: Nec in fantem cuius unius diei
uita suꝑterram : mundum nonẽẽ apeccato: quia omnes utiq
in adam morimur. qui factus ẽ trans gresnone martalis:
quod autem dicit. ad ealoca in quibus torquentur impii.
iustos &iam siuelint non posse transire : quid aliud significat
nisi posthanc uitam itareceptis in carcere : u non inde ex cant
don ec reddant nouissimum quadrantem: Per incommobilita¬
tem diuinȩ sententiȩ nullum auxilium misericordiȩ posse
prȩberi aiustis. &iam siea uellint prȩbere : Quõ admon&
scilic& iti in hacuita homi nes subueniant. quibus possunt ne posta
&iam siobtime recepti fuerint eis quos diligunt oppitulari non
ualeant: Illud eñi quod scrptumẽ it & ipsi recipiant uos ina

Expanded text:
labores, dolores, et aerumnas, poenas esse peccati: de quo scriptum labores, dolores, et aerumnas, poenas esse peccati: de quo scriptum est, Eramus et nos naturaliter filii irae, sicut et caeteri ; de quo iterum scriptum est, nec infantem cujus est unius diei vita super terram mundum esse a peccato , quia omnes utique in Adam morimur , qui factus est transgressione mortalis. Quod autem dicit, ad ea loca in quibus torquentur impii, justos, etiam si velint, non posse transire, quid aliud significat, nisi post hanc vitam ita receptis in carcere, ut non inde exeant donec reddant novissimum quadrantem , per incommutabilitatem divinae sententiae, nullum auxilium misericordiae posse praeberi a justis, etiam si eam velint praebere? Quo admonet scilicet ut in hac vita homines subveniant quibus possunt, ne postea etiam si optime recepti fuerint, eis quos diligunt opitulari non valeant. Illud enim quod scriptum est, Ut et ipsi recipiant vos in
Abbreviated transcription (Latin):
laudart noncessant operamala quȩ inse alius gemens & confitons
detestatur Sinus abrahȩ requies cebat horum pauperum: quorum
est regnumcȩlorum : quo posthiancuitam recipiuntur : Sepultura
inferni penarum profunditas quȩ superbos &miseri cordes Post hanc
uitam uorat: Quos tamen dñs inista narratione dicit uidere delon¬
ginquo atq sentire beatorum requiem quos ano transire non possunt
Quod autem linguam sibi uubt refrigerari : cumin flamma utiq totus
arder&ignificat quod scnptum est mors &uita in manibus linguȩ &
quiaore confesno sti ad salutem : Quod persupbiam illenon fecit ÷
extremum autem digitm uelminimam operationem miseri cordis
pisti bona inuitatua. illud tangatur : qua felititatem dilexit sȩculi:
nec aliam uitam practer illa in qua s uperbus tumebat adama uitelaz arũ
autem maladict recspisse quia int elloxit huius uitȩ : mortalitatem

Expanded text:
laudare non cessant opera mala, quae in se alius gemens et confitens laudare non cessant opera mala, quae in se alius gemens et confitens detestatur. Sinus Abrahae, requies beatorum pauperum, quorum est regnum coelorum, in quo post hanc vitam recipiuntur. Sepultura inferni, poenarum profunditas, quae superbos et immisericordes post hanc vitam vorat. Quos tamen Dominus in ista narratione dicit videre de longinquo atque sentire beatorum requiem, quo sane transire non possunt. Quod autem linguam sibi vult refrigerari, cum in flamma utique totus arderet, significat quod scriptum est, Mors et vita in manibus linguae : et quia ore confessio fit ad salutem , quod per superbiam ille non fecit. Extremum autem digiti, vel minimam operationem misericordiae pisti bona in vita tua, illud tangitur, quia felicitatem dilexit saeculi, nec aliam vitam praeter istam in qua superbus tumebat, adamavit. Lazarum autem mala dicit recepisse, quia intellexit hujus vitae mortalitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
copia prȩsumit : Tales erant duo quiorabant intemplo unus publi¬
canus & alius fariseus: diues ergo dicit tam quam satiatus iustitia
Non inter illos beatos numerandus quie suriunt & siciunt iusticiã
Cratias a gotibi quianonsum si cttpublicanus iste: pauper autem
qui s eadiuuari desiderat dicit propi us esto mulipec catori
Sesiderat tamen saturari demias. quec adunt demens a diuitis
iacens adianuam Honenim ad mitebatur ad epulas cius
qui nec bene illis utebatur. necͤgeniti dabat : tam quam scriba habens
claues regnicelorum nec ipse intrans : nec alios intrare per¬
mittes: Micȩ sunt enim cadentes demensa diuitis.
quȩdam uerba legis quȩ illi iactantes quasi proicie¬
bant utter ram cum superbe populo loquerentur : Vlcera
sunt in confessione peccatorum : uel ut maliumores
aius ceribus intimis foras erumpentes. C anes quica lingebant:
ne quis simi hominessunt amantes peccata quia lata lingua: &iam

Expanded text:
praesumit. Tales erant duo qui orabant in templo; unus publipraesumit. Tales erant duo qui orabant in templo; unus publicanus, et alius pharisaeus. Dives ergo dicit tanquam satiatus justitia, non inter illos beatos numerandus qui esuriunt et sitiunt justitiam : Gratias tibi ago, quia non sum sicut publicanus iste. Pauper autem qui se adjuvari desiderat, dicit: Propitius esto mihi peccatori . Desiderat tamen saturari de micis quae cadunt de mensa divitis jacens ad januam. Non enim admittebatur ad epulas ejus, qui nec bene illis utebatur, nec egenti dabat; tanquam Scriba claves habens regni coelorum, nec ipse intrans, nec alios intrare permittens . Micae cadentes de mensa divitis, quaedam verba Legis, quae illi jactantes quasi projiciebant in terram, cum superbe populo loquerentur. Ulcera, sunt confessiones peccatorum, velut mali humores a visceribus intimis foras erumpentes. Canes qui ea lingebant, nequissimi homines amantes peccata, qui lata lingua etiam
Abbreviated transcription (Latin):
liiguas deridentium sed alia contemnentem: Hȩc enim
uim facta inuada quodam modo quasi prȩdator uio lentus
regña cȩlorum: Hoc enim sub iunxit euan gelista cumdix¬
iss&. derisumeẽ ihm̃ a pharis eis : cum de contemnendis
terrenis diuitiis loqueretur:¬
xxriii homo quidam erat diues & in duebatur purpora
&brsso &cpulabatur cottididie spelendide &cetera :
perallegonam si c accipi possunt ut indiuite intellegantur superbi
iudȩorum: ignorantes dĩ iusticiam & suam uolentes constituere:
purporamt &bissum dignitas regni est : Et aufertur in quid
a uobis regnumdĩ &dabitur genti facienti iusticiam Epulatio
xsplendida iactantia legis in quaglori ab antur: plus ad pom¬
pam elationis abutentereaquam adnecesitatem salutes:
Mendicus autem nominelazarus. quunter pretatur adiutus
significat indigentem uel uti gentilem aliquem. aut publicanũ:
quitantomagis adiuuatur: quanto minus desuarum facultatum

Expanded text:
linguas deridentium se talia contemnentem: hac enim linguas deridentium se talia contemnentem: hac enim vi facta invadit quodammodo quasi praedator violentus regnum coelorum. Hoc enim subjunxit Evangelista, cum dixisset derisum fuisse Jesum a Pharisaeis, cum de contemnendis terrenis divitiis loqueretur Homo quidam erat dives, et induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide, et caetera. Per allegoriam sic accipi possunt, ut in divite intelligantur superbi Judaeorum, ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere . Purpura et byssus, dignitas regni est. Et auferetur, inquit, a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti justitiam . Epulatio splendida, jactantia Legis est, in qua gloriabantur plus ad pompam clationis abutentes ea, quam ad necessitatem salutis utentes. Mendicus autem nomine Lazarus, quod interpretatur Adjutus, significat indigentem, veluti gentilem aliquem aut publicanum, qui tanto magis adjuvatur, quanto minus de suarum copia facultatum
Abbreviated transcription (Latin):
indientiam suam sp̃itacliter supplentes exclus a
egestate miseriȩ beatitudinis copiaditantur:
pellat terrenas facultates. quianemo secum eas moriens
aut uni adhȩrebit & alterum contemn&: nonsino
consideratione distinguenda sunt: non enim passim
aui quas iꝑ ȩmere dicta sunt : Nemo enim interroga¬
tus. utrum diligat diabolum respond& sediligere.
sed potius odisse Nm̃ autem dilibere omnes pene proclamant:
ergo aut unum odi& & alterem dilig& Vt fiere deb& odi&
scilic& diabolum: dilig& dm̃: Quoduero adiunxit: aut
alter adierebit & alterum conemin&: Adhȩrebit scilic&
diabolo cumquasi eius premia temporalia sectatur : Contem¬
re cupidiatibus suis. quidebonitateriꝰ ad inꝰpuntatem sibi
blandiuntur Quibus persalomonem dicitur. Fili neadicias
peccatum superpeccatum : & dicas miseratiodĩ magna est :¬
Regnum clorum uim patitur. & quiuim faciunt diri¬
piunt illud. Non solum ut quisq: ista contemnat: se &iam

Expanded text:
indigentiam suam spiritualiter supplentes exclusa egestate miseriae, beatitudinis copia ditantur.pellat terrenas facultates; quia nemo eas secum moriens aut uni adhaerebit, et alterum contemnet, non sine consideratione distinguenda sunt. Non enim passim aut quasi temere dicta sunt. Nemo enim interrogatus utrum diligat diabolum, respondet se diligere, sed potius odisse: Deum autem se diligere omnes fere proclamant. Ergo aut unum odiet, et alterum diliget, ut fieri debet: odiet scilicet diabolum, diliget Deum. Quod vero adjunxit, Aut alteri adhaerebit, et alterum contemnet: adhaerebit scilicet diabolo, cum quasi ejus praemia temporalia sectatur; contemre cupiditatibus suis, qui de bonitate ejus ad impunitatem sibi blandiuntur. Quibus per Salomonem dicitur: Fili, ne adjicias peccatum super peccatum, et dicas, Miseratio Dei magna est Regnum coelorum vim patitur, et qui vim faciunt, diripiunt illud . Non solum ut quisque ista contemnat, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ait nonbibam amo do dehioc geno¬
ratio neuit is
Quod &xspuerunt
infaciem eius &co¬
lafis eum
percus seruni
XlUIIII detrina petri negatione
Quod alonge secutus est dñm euntem adpassionẽ
um dices& nemonouit filium nisi pater
Nondixit & cui uoluerit pater reuelare
quem admodum cum dicer & Nemono uit patrem
nisi filius. addida. & cui uoluerit filius reuelare:
quod nonita in tellegendumest quasifilius
anullo possit cognosci nisi a patre suo: pater autem
nonsolum filio sed &iam ab eis quibus reuelaue¬
ru filius: Sic enim potius dictum est ut intellega¬
mus & patrem & ipsum filium perfilium reue¬
lari: quia ipseest mentis nrae lumen. Ui quod post¬
ea intulit & cui uoluerit filius reuelare non patrẽ
tantum. sed &iam filium accipias: ad totum enim
quoddixu in latumest uerbo enim suo sepater de¬
cdarat. Uerbum autem non solum idquod peruerbũ
declaratur. sed &iam seipsum declarat

Expanded text:
Quod ait, Non bibam amodo de hac generatione vitis. Quod spuerunt in faciem ejus, et colaphis eum percusserunt. XLV. De trina Petri negatione. XLVI. Quod a longe secutus est Dominum euntem ad passionemum diceret, Nemo novit Filium nisi Pater, non dixit, Et cui voluerit Pater revelare; quemadmodum cum diceret, Nemo novit Patrem, nisi Filius, addidit, et cui voluerit Filius revelare. Quod non ita intelligendum est, quasi Filius a nullo possit cognosci, nisi a Patre solo; Pater autem non solum a Filio, sed etiam ab eis quibus revelaverit Filius. Sic enim potius dictum est, ut intelligamus et Patrem et ipsum Filium per Filium revelari; quia ipse est menti nostrae lumen: ut quod postea intulit, et cui voluerit Filius revelare, non tantum Patrem, sed etiam Filium accipias: ad totum enim quod dixit, illatum est. Verbo enim suo ipse Pater declaratur: verbum autem non solum id quod per verbum declaratur, sed etiam seipsum declarat
Abbreviated transcription (Latin):
quodagatur in homine. nisi sp̃s hominis: Ite
mais aduendentes & emi te uobis: Non con¬
sili um dedisse putandę sunt sedcrimen
earum ex obliquo com memoras se: Nendunt
enim oleum adulatores: qui siue ignorata lau¬
dando inerrore animas mitunt. & eis uana
gaudia tam quam fatuis conciliando aliquam
dehis mecedem. siue ciborum. siue pecuniae. siue
honoris. siue alicui us commoditemporalis.
accipi unt: non intellegentes quod dictum est:
qui uos flices dicunt. inerrorem mittunt:
Melius est autem obiurgari aiusto quam apec¬
catore laudari: Emendce ut in quit me iustus
in misericordia & argu& me: oleum autem pec¬
catores non in pingu& capud meum Ite ergo
aduendentes magis &emiteuo id estu
ui deamus nunc qui duos adiuuant: qui uobis
laudes uendere consuerunt: &uos inerrorẽ
inducere. ut noncoram dõ .sed ab hominibus

Expanded text:
quid agatur in homine, nisi spiritus hominis? ite magis ad uendentes et emite uobis: non consilium dedisse putandae sunt, sed crimen earum ex oblico commemorasse. uendunt enim oleum adulatores, qui siue falsa siue ignorata laudando in errorem animas mittunt et eis uana gaudia tamquam fatuis conciliando aliquam de his mercedem siue ciborum siue pecuniae siue honoris siue alicuius commodi temporalis accipiunt, non intellegentibus quod dictum est: qui uos felices dicunt, in errorem uos mittunt. melius est autem obiurgari a iusto quam a peccatore laudari. emendauit, inquit, me iustus in misericordia et arguit me; oleum autem peccatoris non impinguet caput meum. ite ergo ad uendentes et emite uobis, id est: uideamus, numquid uos adiuuant qui uobis laudes uendere consuerunt et uos in errorem inducere, ut non coram deo, sed ab hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ait sun alieno fideles non fuistis
Quod ait nemo potest duobus dominis seruire.
ulcerosus
Quod dexerunt discipulidñe augenobis fidem
De illo qui in agro est utnonredeat. retro¬
De iudueiniquo quẽ uidua int̃pellabat

Expanded text:
Quod ait, Si in alieno fideles non fuistis. XXXVI. Quod ait, Nemo potest duobus dominis servire. ulcerosus. XXXIX. Quod dixerunt discipuli Domino, Adauge nobis fidem. De illo qui in tectice iniquo, quem uidua interpellabat
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ait nolite in sublime ex tolli:
De in uitatis ad cenam:
Desumptibus adtur rem ȩdificandam &re¬
gem quihab& uiginti milia:
Des ale infaiuato. &oue perdita:¬

Expanded text:
Quod ait, Nolite in sublime extolli. XXX. De invitatis ad coenam. XXXI. De sumptibus ad turrem aedificandam, et rege qui habet viginti millia. XXXII. De sale infatuato et ove perdita
Abbreviated transcription (Latin):
quȩnonsunt praeterfidẽ:
sed quomodo partibus eius omnibus conueniat
expositio idẽ labor andum est: legi&iam in quadam
scriptura exearum genere quȩ a pocrifa nominant᷑
quod non sit contracatholicam fidem: sed huicloco
mihiminus congruere uisa est .consideranti
omnes huius simili tudines partes: dequata men
expositione. temere nihil audeo iudicare neforte
non eius in conuenientiamihi angusti as fecerit:
sed mea tarditas in ea conuenientiam non inuenerit :
quid autem mihi uideatur non absur de hocloco accipi:
quantum potero breuiter &diligenter exponam:
Hoc quo que dixit: Tunc simile aestimabitur regnũ
celorum decem uirginibus quȩ acceperunt lams¬
pades suas. &uenerunt obuam sponso: Quinq
autem ex eis erant fatuȩ . & quinque prudentes
sedquinq fatuȩ. acceptis lam padibus sus. non

Expanded text:
quae non sunt praeter fidem: sed quomodo partibus omnibus ejus conveniat expositio, id elaborandum est. Legi etiam in quadam scriptura, ex earum genere quae apocryphae nominantur, non quod sit contra catholicam fidem; sed huic loco mihi minus congruere visa est, consideranti omnes hujus simulitudinis partes. De qua tamen expositione temere nihil audeo judicare, ne forte non ejus inconvenientia mihi angustias fecerit, sed mea tarditas in ea convenientiam non invenerit. Quid autem mihi videatur non absurde hoc loco accipi, quantum potero breviter et diligenter exponam. 2. hoc quoque dixit: Tunc simile aestimabitur regnum coelorum decem virginibus, quae acceperunt lampades suas, et venerunt obviam sponso. Quinque autem ex eis erant fatuae, et quinque prudentes. Sed quinque fatuae acceptis lampadibus suis, non
Abbreviated transcription (Latin):
Nonergo habent oleum secum: nam ipsam lȩ¬
ticiam :oleo significari arbitror: Propte rea
uxitte in quiđ ds̃ dĩ tuus oleo exultationis:
qui autẽ ñ propter ea gaud& qui adõ intrin
secus plac&. non hab& oleum secum: pruder¬
tes autem. ac ceperunt oleum secum inua
sis. cum lampadibus suis: idest laeticiam¬
bonorum operum incorde atque conscientia posue¬
runt: sic & a postolus mon& prob& autem seho¬
mo inquit : & tunc in semet ipso habebit gloria.
& non in altero: Tardente autem sponso dor¬
mierunt omnes: quia exutroꝙ̃ genere contineriti¬
um hominum. siue eorum quicoram dõ exuliant.
siue eorum. qui in laudibus hominum adquies¬
cunt : mariuntur hoc inter uallo temporis donec
sub aduentu dñi fiat resurrectio mortuorum:
Media autem nocte. idẽ nullo sciente aut sperante.
ita ueni& ex quo significat. penitus latere cum
uenit: clamor factus est . Ec cesponsus uenit

Expanded text:
non ergo habent oleum secum. nam ipsam laenon ergo habent oleum secum. nam ipsam laetitiam oleo significari arbitror: propterea unxit te deus, deus tuus oleo exsultationis. qui autem non propterea gaudet, quia deo intrsecus placet, non habet oleum secum. Prudentes autem acceperunt oleum secum in vasis suis, cum lampadibus, id est, laetitiabonorum operum in corde atque conscientia posuerunt. sic et apostolus monet: probet autem se homo, inquit, et tunc in semet ipso habebit gloriam, et non in altero. tardante ergo sponso dormierunt omnes, quia ex utroque genere continentium hominum, siue eorum qui coram deo exsultant, siue eorum qui in laudibus hominum adquiescunt, moriuntur hoc interuallo temporis, donec sub aduentu domini fiat resurrectio mortuorum. media autem nocte, id est nullo sciente aut sperante — ita ueniet; ex quo significat penitus latere, cum uenit — clamor factus est: ecce sponsus uenit
Abbreviated transcription (Latin):
tus auoluptate. oculorum. auo luptate aurium
a uoluptate. olfaciendi. gustanda tangendi:
sed quia ista continentia partm coram dõ fit:
ut illi placeatur in interiori gaudio contiȩn¬
ti e. partim coram hominibus. tantum inglo¬
riam humane capiatur: Quinq dicuntur
sapientes & quinq stultȩ :ut req: tamen uirgines
quia utraꝙ̃ continentia est Quã uis diuerso fomi¬
te gaudeas. lam pades autem sunt: quia manib:
gest antur opera. quȩ secundum continentiã
funt: dictum est autem luceant opera ura corã
hominibus: omnes uero acceperunt lampades
suas. & uenerunt obuiam sponso: Intellegendũ
est ergo xp̃i nomine censeri dequibus agitur:
non enim possunt qui xpi ani nonsunt. sponso
xp̃o uenire obuiam: sedquinq fatuȩ ac ceptis
lam padibus suis. Non sũpseruni oleum secum:
Multienim quam ius dexp̃i bonitate plurimum
sperent : gaudium tamen non habent dum
continenter uiuunt. nisi in laudibus hominum :

Expanded text:
tus a uoluntate oculorum, a uoluntate aurium, tus a uoluntate oculorum, a uoluntate aurium, a uoluntate olfaciendi, gustandi, tangendi. sed quia ista continentia partim coram deo fit, ut illi placeatur interiori gaudio conscientiae, partim coram hominibus, tantum ut gloria humana; capiatur, quinque dicuntur sapientes et quinque stultae, utraeque tamen uirgines, quia utraque continentia est, quamuis diuerso fomite gaudeat. lampades autem sunt, quia manibus gestantur, opera, quae secundum istam continentiam fiunt. dictum est autem: luceant opera uestra coram hominibus. omnes uero acceperunt lampades suas et uenerunt obuiam sponso. intellegendum est ergo Christi nomine censeri de quibus agitur. non enim possunt qui christiani non sunt sponso Christo uenire obuiam. sed quinque fatuae acceptis lampadibus suis non sumserunt oleum secum. multi enim quamuis de Christi bonitate plurimum sperent, gaudium tamen non habent, dum continenter uiuunt, nisi in laudibus hominum.
Abbreviated transcription (Latin):
ginum. quodquinq admittuntur quinq exclu¬
duntur bonorum & malorum dis crecionem
significat: qua propter siuir ginitatis nomen
honorabile est. Cur receptis exclusisque com¬
com mune est : Se in de quidsibi uuli nume¬
rus in ut raque parte quinari us: quid quid
autem significat oleum mirum uidetur:
quods apientes pęnitentibus non communicant
Cum & inuidere fas nonsit eas quȩ ita pesfectȩsunt
ut asponso recipiantur: quo nomine nullo dubi
ẽẽ oporteat ad pres tandum ex eo quod habent:
precribente illa sententia eiugdem dñidicentis.
omniposcenti tribue: quid est autem quod pos¬
si dando nons ufficere utrisque hec maxime
augente questionis difficultatem : quamquam
&cetera diligenter considerata. ut omnia in unã
rationem concurrant. Nihilque in una prȩdicatur
quodinperdiat. alia magna cautio est ab hiben
da. Uidentur itaq mihi quinq uirgines signi¬
ficare quinq pertitam continentiam ac arnis
in lecebras: Continendus est enim animi appeti

Expanded text:
ginum quod quinque admittuntur, quinque excluduntur, bonorum et malorum discretionem significat. quapropter si uirginitatis nomen honorabile est, cur receptis exlusisque commune est? deinde quid sibi uult numerus in utraque parte quinarius? quidquautem significat oleum, mirum videtur. Item quod sapientes petentibus non communicant: cum et invidere fas non sit eas quae ita perfectae sunt, ut a sponso recipiantur, quo nomine nullo dubitet misericordes esse oporteat ad praestandum ex eo quod habent, praescribente illa sententia ejusdem Domini dicentis, Omni poscenti te, tribue . Quid est autem quod possit dando non sufficere utrisque? Haec maxime augent quaestionis difficultatem: quanquam et caetera diligenter considerata, ut omnia in unam rationem concurrant, nihilque in unam partem dicatur quod impediat aliam, magna cautio adhibenda est. 3. Videntur itaque mihi quinque virgines significare quinquepartitam continentiam a carnis illecebris. Continendus es
Abbreviated transcription (Latin):
huic uindicte referendȩ non est idoneus.
nisi qui odiũ quo solent flagrare quise uin¬
dicare desiderant: dilectionis magnitu di¬
ne superauit: Nonenĩ metuendũ ẽ ne o¬
disse paruulũ filiũ parentes uideantur.
cum ab eis uapulatur peccans. nepecc&
ulterius. Et certe perfectio dilectionis:
ipsiur dĩ patris imitatione nobis proponi¬
tur . cum insequentibus dicitur Diligi i¬
te inimicos uros benefacite his qui ode is¬
runt uos : Et orate proeis quiuos perse
cuntur : et tamen de ipso dicitur ꝑ pro¬
phetã: Quẽ enim diligit ds̃ corripit. fla¬
gellat aũ omnẽ filium quem recipit:
Dicit & dñrꝰ Seruus qui nescit uoluntatẽ

Expanded text:
huic vindictae referendae non est idoneus, huic vindictae referendae non est idoneus, nisi qui odium quo solent flagrare qui se vindicare desiderant, dilectionis mansuetudine superaverit. Non enim metuendum est, ne odisse parvulum filium parentes videantur, cum ab eis vapulat peccans, ne peccet ulterius. Et certe perfectio dilectionis ipsius Dei Patris imitatione nobis proponitur, cum in sequentibus dicitur: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos, et quuntur. Et tamen de ipso dicitur per prophetam: Quem enim diligit Dominus corripit, flagellat autem omnem filium, quem recipit. Dici
Abbreviated transcription (Latin):
In his sane generib: triũ exemplorũ : nullum
genus in iuriȩ preter missũ eẽ uideo: Naq
omnia in quib in probitatẽ aliquã patimur.
induo genera diuiduntur ⁊ quorũ alterũ est
quodrestitui non potest: alterũ qđ potest :
sed inillo qđ restitui non porest. uindictȩ so¬
laciũ quȩrisolet: Quid enĩ prodest qđ ꝑcus¬
sus. repercutir nũquid propter ea illud
qđ incorpore lesum ẽ restituetur minte¬
grum  Sed tumidus animus talia fomen¬
ta desiderat: Sanum autem firmũq is¬
ta noniuuant: Quin potius misericor diter
perferendã alterius infirmitatem iudi¬
cat : quã alieno supplicio suã mitigandam¬
& quis que in ꝓbus inte es se uoluerit : ȩquo animo toleran¬
dum es se:¬
quȩ nulla est . Neq hic eauindicta prohibe¬
tur quȩ ad correctionẽ ualet: &iã ipsa enim
pertinet ad miseri cordiã . Nec inpendit il
lud propositum quo quisq paratus ẽ ab eo
quẽ correctũ eẽ uult plura perferre: Sed

Expanded text:
In his sane generibus trium exemplorum nullum genus injuriae praetermissum esse video. Namque omnia in quibus improbitatem aliquam patimur, in duo genera dividuntur: quorum alterum est quod restitui non potest; alterum quod potest. Sed in illo quod restitui non potest, vindictae solatium quaeri solet. Quid enim prodest quod percussus repercutis? Numquid propterea illud quod in corpore laesum est, restituitur in integrum? Sed tumidus animus talia fomenta desiderat: sanum autem firmumque ista non juvant; quin potius misericorditer perferendam alterius infirmitatem judicat, quam alieno supplicio suam mitigandam quisque improbus in te esse voluerit, aequo animo tolerandum essequae nulla est. 63. Neque hic ea vindicta prohibetur, quae ad correctionem valet: etiam ipsa enim pelud propositum, quo quisque paratus est ab eo quem correptum esse vult, plura perferre. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
aut absurdum illi sonat. non inde conci¬
tet contra dictionum certamina: sed¬
oret ut intellegat᷑. beniuolentiã. tamen
& reuerentiã tante auctor itati exhiben¬
dam eẽ meminerit.: Sed quis hõc faci¬
at : nisi quisquis ad testamentum patris:
aperiendum & cognoscendum non litium
minitatione a cerbus. sed pietate mitis
acces¬
serit: Beati ergo mites quo ip
uide amus sequentia.

Expanded text:
aut absurdum illi sonat, non inde conciaut absurdum illi sonat, non inde concitet contradictionum certamina, sedut intelligat; benevolentiam tamen et reverentiam tantae auctoritati exhibendam esse meminerit? Sed quis hoc facit, nisi quisquis ad testamentum patris aperiendum et cognoscendum, non litium minitatione acerbus, sed pietate mitis accesserit? Beati ergo mites; quoniat terram. Videamus sequentia.
Abbreviated transcription (Latin):
tabo in nouissimo maris: & enim illuc ma¬
nus tua deducet me & tenebit me dex¬
& tenebit me dex¬
tera tua. Aut sinon placet impios dici¬
eẽ cum dõ. quam quam nusquam non pres¬
to sit ds̃ : quem ad modum non dicimus cȩcos
ẽẽ cumluce tam & si oculos eorum luxcir¬
cum fundat:. Unum reliquum est ut hic
aduersarium prȩceptum di eẽ intellega¬
mus: quid enim sic aduersatur
pecca¬
re uolentibus quam prȩceptum
idest lex eius & scriptura diuina quȩ data
est nobis adhanc uitam ut sit nobiscum in
uia: cui non oportet contradicere. nenos
tradat iudici: sedei oportet consentire cito:
Nonenim quisq nouit quando dehacuita
exeat: Quis autem consentit scripturȩ: nisi
quilegit & audit. pie deferens ei culmen aue¬
toritatis. ut quod intellegit non propter hoc
oderit quod peccatis suis aduersari sentit:
sed magis diligat correptionem suam. &
gaudeat quod morbis suis donec sanentur
non parcetur: Quod uero aut obscurum

Expanded text:
tabo in novissima maris; etenim illuc matabo in novissima maris; etenim illuc manus tua deducet me, et continebit me dextera tua . Aut si non placet iesse cum Deo, quanquam nusquam non praesto sit Deus; quemadmodum non dicimus caecos esse cum luce, tametsi oculos eorum lux circumfundat; unum reliquum est, ut hic adversarium praeceptum Dei, intelligamus. Quid enim sic adversatur peccare volentibus quam praeceptum id est lex ejus et Scriptura divina, quae data est nobis ad hanc vitam, ut sit nobiscum in via, cui non oportet contradicere, ne nos tradat judici; sed ei oportet consentire cito? Non enim quisquam novit quando de hac vita exeat. Quis autem consentit Scripturae divinae, nisi qui legit vel audit pie, deferens ei culmen auctoritatis, ut quod intelligit, non propter hoc oderit quod peccatis suis adversari sentit; sed magis diligat correptionem suam, et gaudeat quod morbis suis, donec sanentur, non parcitur: quod vero aut obscurum,
Abbreviated transcription (Latin):
re adõ: Et apostolus dicit. Sienim cũ
inimici essemus reconciliati sumus dõ ꝑ
mortem filii eius. multo magis reconci¬
liati salui erimus inuita ipsius: Ex quo
intellegi potest nullam naturam malã
inimicam dõ eẽ: quando quidem ipsi re¬
Conciliantur qui inimici fuerunt::
fuerit reconciliatus dõ permortem fi¬
ln eius tradetur iudici ab illo: quia pa¬
ter non iudicat quem quam sed om¬
ne iudicium dedit filio: At que ita cętera
quȩ in hoc capitulo scripta sunt consequuntur
de quibus iam trac tauimus: Unum solum ẽ
quod huic intellectui difficultatem facit:
quomodo possit recte dici inuia non esse
cum do: si hoc loco ipse accipiendus est. ad¬
uersarius impiorum. cui iubemur cito recon¬
ciliari. nisi forte quia ipse ubique est.x
Nos autem cum inhac uia sumus. cum illo u¬
tique sumus: Sienim ascendero inquit incelũ
tu illic es si descendero in infernum ades: Si
recipiam pennas meas indirectum. & habi¬

Expanded text:
re a Deo : et Apostolas dicit, Si enim cum re a Deo : et Apostolas dicit, Si enim cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus, multo magis reconciliati salvi erimus in vita ipsius . Ex quo intelligi potest, nullam naturam malam inimicam Deo esse, quandoquidem ipsi reconciliantur qui inimici fuerunt. fuerit reconciliatus Deo per mortem Filii ejus, tradetur judici ab illo; quia Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio: atque ita caetera quae in hoc capitulo scripta sunt consequuntur, de quibus jam tractavimus. Unum solum est quod huic intellectui difficultatem facit, quomodo possit recte dici in via nos esse cum Deo, si hoc loco ipse accipiendus est adversarius impiorum, cui jubemur cito reconciliari: nisi forte quia ipse ubique est, nos etiam cum in hac via sumus, cum illo utique sumus. Si enim ascendero in coelum, inquit, tu ibi es; si descendero in infernum, ades; si recipiam pennas meas in directum, et habi
Abbreviated transcription (Latin):
cuerit homini non erit iam tempus
quo concordet cum eo quod iamñ ẽ
cum illo inuia. idest in hac uita.
Nec tamen ideo non sanabitur pęni¬
tendo ut adillius miseri cordiam cum
sacrificio contribulati cordis resugien¬
do qui donat peccata conuersis ad se.
& qui plus gaudet de uno paenitente
quam de non aginta nouem iustis:
Carni uero multo minus uideo
quo modo beniuoli uel concordes
uel consentientes eẽ iubeamur. Ma¬
gis enim peccatores amant carnem
suam & corcordant cum illa
& consentiunt ei : quiuero eam seruituti
subitiunt. non ipsi ei consentiunt sed eam
sibi consentire cogunt:. Fortasse ergo
iubemur dõ consentire &illi ẽe beni¬
uoli ut ei reconciliemur a quo peccan¬
do recessimus. ut aduersarius noster
dici possit: Quibus enim resistit: recte
dicitur eorum aduersarius.. Ds̃ enim suꝑ¬
bis resistit. humilibus autem dat gratiã
Et initium omnis peccati superbia. Ini¬
tium autem superbiȩ hominis a postata¬

Expanded text:
cuerit homini, non erit jam tempus cuerit homini, non erit jam tempus quo concordet cum eo; quia jam non est cum illo in via, id est in hac vita: nec tamen ideo non sanabitur poenitendo, et ad illius misericordiam cum sacrificio tribulati cordis refugiendo qui donat peccata conversis ad se, et qui plus gaudet de uno poenitente, quam de nonaginta novem justis . Carni vero multo minus video quomodo benevoli vel concordes vel consentientes esse jubeamur. Magis enim peccatores amant carnem suam, et concordant cum illa, et consentiunt ei: qui vero eam servituti subjiciunt, non ipsi ei consentiunt, sed eam sibi consentire cogunt. 32. Fortasse ergo jubemur Deo consentire, et illi esse benevoli, ut ei reconciliemur, a quo peccando aversi sumus, ut adversarius noster dici possit. Quibus enim resistit, recte dicitur eorum adversarius: Deus enim superbis resistit, humilibus autem dat gratiam ; et, Initium omnis peccati superbia; initium autem superbiae hominis, apostata
Abbreviated transcription (Latin):
ex hibere ubi enim beniuolentia. ibi a¬
micitia: Neq quisquam dixerit ami¬
citiam cum diabolo eẽ faciendami. ne¬
que concordare cum illo expedit. cui
semel renuntiando bellum in diximus
& quo uicto coronabimur: Neque con¬
sentire illi iam oportet cui sinũquã
consensissemus : num quam istas incide¬
remus miserias. De homine autem quã¬
quam iubemur cum omnibus quantũ
in nobis est pacem habere: ubi utique
& beniuolentia. & concordia. & consen¬
sio potest intellegi. non uideo tamen
quomodo. accipiam ab homine nos iu¬
dici tradi ubi xp̃m iudicem intellego
ante cuius tribunal omnes . oport&
exhiberi. sicũt dicit apostolus.
Quomodo ergo iudici traditurus est
qui ante iudicem pariter exhibebitur.
dut si propter ea traditur quisq iudici
quia hominem lesit. quam uis illo non
tradente qui lesus est: multo commo¬
dius accipitur alege ipsa reum tradiui¬
dici. contra quam fecit cum hominem
lederet: Quia & si occidendo quis no¬

Expanded text:
exhibere; ubi enim benevolentia, ibi aexhibere; ubi enim benevolentia, ibi amicitia: neque quisquam dixerit amicitiam cum diabolo esse faciendam; neque concordare cum illo expedit, cui semel renuntiando bellum indiximus, et quo victo coronabimur; neque consentire illi jam oportet, cui si nunquam consensissemus, nunquam in istas incidissemus miserias. De homine autem, quanquam jubeamur cum omnibus, quantum in nobis est, pacem habere, ubi utique et benevolentia, et concordia, et consensio potest intelligi; non video tamen quomodo accipiam ab homine nos judici tradi, ubi Christum judicem intelligo, ante cujus tribunal omnes oportet exhiberi, sicut dicit Apostolus quomodo ergo judici traditurus est, qui ante judicem pariter exhibebitur? Aut si propterea traditur quisque judici, quia hominem laesit, quamvis illo non tradente qui laesus est; multo commodius accipitur a lege ipsa reum tradi judici, contra quam fecit, cum hominem laederet. Quia et si occidendo quis no