comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ualeant. At tam̃ in uiriã ipsȩ uaccȩ libent̾ excipiunt:
dũ uituloꝵ suoꝵ cupiunt uide ꝓfectũ. hoc etiã boni sacerdoteᷤᷤ
debent fideliter desiderare uł cuꝑe. ut filii ꝓ salute animȩ
suȩ assidius eos int̾rogationib inquietent: ut dũ filiis pul¬
santib gr̃a duuna tribuit᷑. etiã sacerdotib sc̃arũ scͥpturarũ
secreta reuelantib. et̾nũ p̃miũ p̃paretur. hoc ideo dico. ut
et in nob̾ et in uob̾ ista similitudo seruet᷑. Cupimꝰ enĩ a uob̾
istã desiderabilẽ iunqͥetudinem assidue sustinere: dũ mͦ aĩas
ur̃as uidere mereamur in xp̃i amore ꝓficere. Unde sic̃ nob̾
expedit collectis scͥpturarũ florib sp̃ualẽ cibũ cõficere: ita
et uob̾ oportet cũ grandi auiditate reqͥrere. Hã qͦmͦ solent
uituli matrũ ubera grandi ĩpetu inqͥetare. ut de int̾iorib
earũ necessariũ sibi possint extrahere cibũ: ita et popłi xp̃ia¬

Expanded text:
cae libenter suscipiunt, dum vitulorum suorum cupiunt videre profectum. Hoc etiam boni sacerdotes debent fideliter desiderare vel cupere, ut filii eorum pro salute animae suae assiduis eos interrogationibus inquietent; ut dum filiis pulsantibus gratia divina tribuitur, sacerdotibus sanctarum Scripturarum secreta revelantibus aeternum praemium et in vobis ista similitudo servetur. Cupimus enim a vobis istam desiderabilem inquietudinem sustinere, dummodo animas vestras videre mereamur in Christi amore proficere. Unde sicut nobis expedit, collectis Scripturarum floribus, spiritualem cibum conficere; ita et vos oportet cum grandi aviditate requirere. Nam quomodo solent vituli matrum ubera cum grandi impetu inquietare, ut de interioribus earum necessarium sibi possint extrahere cibum; ita et populi christia
Abbreviated transcription (Latin):
di timore et tremore cõsiderare debemꝰ. ne ad nos etiã illa t̾rib¬
lis sententia dirigatur: quã seruus ille audre meruit. qͥ accep¬
tũ talentũ duplicare noluit. Serue inquit male et piger. qͣre
ñ dedisti pecuniã meã nũmulariis ad mensam. et ego ueni¬
ens cũ usuris exegissem illã: Et qͦd post hec seqͥt᷑: auertat

Expanded text:
 illa terribilis sententia dirigatur, quam servus ille meruit audire, qui acceptum talentum duplicare noluit: Serve, inquit, male et piger, quare non dedisti pecuniam meam nummulariis ad mensam; et ego veniens cum usuris exegissem illam ? Et quid post haec? Avertat
Abbreviated transcription (Latin):
cogitemꝰ. id est si cupiditatẽ. si odiũ. si iracundiã. aut lux¬
uriã. uł adulteria. et cet̾a his similia. inclinati ad orationẽ
lis conscientis dũm dep̃cem᷑: ut nos ab ista ludificatione
demonũ lib̾are. et peccatoꝵ nob̃ indulgentiã donare dig¬
ñ potest ut istas captiuitates ^ ad integrũ possitis euadere. uł
quantũ possumꝰ auxiliante dũo laboremꝰ. ut ei uł tardius oc¬
currere ñ uideamur: ne forte ꝑ negligentiã dũ orautes ali¬
ud cogitamꝰ. inde apud dm̃ inueniamꝰ offensam: unde potue¬

Expanded text:
cogitemus; id est, si cupiditatem, si odium, si iracundiam, aut luxcogitemus; id est, si cupiditatem, si odium, si iracundiam, aut luxuriam, vel adulteria et caetera his similia inclinati ad orationem lis conscientiae Dominum deprecemur, ut nos ab ista ludificatione daemonum liberare, et peccatorum nobis indulgentiam donare diggrum possitis evadere; vel quantum possumus, auxiliante Domino, laboremus, ut eas vel tardius incurrere videamur: ne forte per negligentiam dum orantes aliud cogitamus, inde apud Deum inveniamus offensam, unde potue
Abbreviated transcription (Latin):
gantes. ñ nob̾ pudet. ñ crubescimꝰ taptiius fersib huc il-¬
lucq discurrere. et infelicẽ mtẽ multis. dccupationib a
cõspectu diunȩ maiestatis abstrahere: Et ideo unꝰqͥsq
ante quã in oratione ꝓcũbat. om̃s cogitationes suꝑflu¬
as ab auuni sui intentione deo auxiliante repellat: ut
nis uł orationis igne cõsumat. et uagas ac uolaticas cogi¬
rationes lõge disꝑgat: ut solȩ uirtutes tantũ sc̃ȩ medita¬
nonis in cordib nr̃is locũ semꝑ inueniãt. Cõsiderate fr̃s
i. kiñi queso uos. et uidete quã sit dura ista captiuitas.
ut lingua quasi cũ deo loquatur et tota animi intentio
ad terrã et parietes uł lapides dirigatur. Et si ista que lici¬
te alio tẽpore uł cogitare possumꝰ uł uidere. nimis durũ
ẽ si nob in oratione subripiant. putas illa que etiã alio tẽpore
illicite cogitant᷑. quantũ mali erit. si ea in oratione positi

Expanded text:
gantes, non nos pudet et non erubescimus captivis sensibus huc ilgantes, non nos pudet et non erubescimus captivis sensibus huc illucque discurrere, et infelicem mentem multis occupationibus a conspectu divinae majestatis abstrahere? Et ideo unusquisque, antequam in oratione procumbat, omnes cogitationes superfluas ab animi sui intentione, Deo auxiliante, repellat: ut nis vel orationis igne consumat, et vagas ac volaticas cogitationes longe dispergat; ut solae virtutes tantum et sanctae meditationes in cordibus nostris locum semper inimi, quaeso vos, et videte quam sit dura ista captivitas, ut lingua quasi cum Deo loquatur, et tota animi intentio ad terram et parietes vel lapides dirigatur. Et si ista quae licite alio tempore vel cogitare possumus vel videre, nimis durum est ut nobis in oratione subrepant; putas illa quae etiam alio tempore illicite cogitantur, quantum mali erit, si ea in oratione positi
Abbreviated transcription (Latin):
bã a gemitu cordis mei. Oremꝰ inquã ñ uoce sonaute: s con
sumꝰ adiuuante dño laboremꝰ: ut nulla nob̾ extranea cogi¬
tatio subripere possit. ne forte aliud habeam in corde. et ali-¬
ud ꝓferamꝰ ex ore: ne forte dũ lingua dm̃ rogat. cogitatio
in reb uariis occupata. ab orationis sensu discedat: et in¬
de adquirat peccatũ. unde potuit habere remediũ. Si enĩ
apud aliquã ꝑsonã potentẽ uelles aliquã causam necessa-¬
riã allegare. et subito auersus ab illo media int̾locutione
inuriã illi ꝑsonȩ cũ qua loquebaris inferres. aut qͦm con¬
tra te illiꝰ iracundiã cõmou̾es: Si qͦ cũ hõie loq̃ntes. to¬
ta intentione animi laboram. ne alud cogitautes illi cũ
qͦ loqͥm᷑ inuirrã facere uidcam̃: cũ do in oratione loq̃n¬
tes. et aute tautã maiestatẽ peccatoꝵ nr̃oꝵ miserias alle¬

Expanded text:
bam a gemitu cordisbam a gemitu cordissumus, adjuvante Domino laboremus, ut nulla nobis extranea cogitatio subrepere possit; ne forte aliud habeamus in corde, et aliud proferamus ex ore: ne forte dum lingua Deum rogat, cogitatio in rebus variis occupata ab oratione sensu discedat; et inde acquirat peccatum, unde potuit habere remedium. Si enim apud aliquam potentem personam velles aliquam causam necessariam allegare, et subito aversus ab illo, media interlocutioninjuriam illi personae cum qua loquebaris, inferre? quomodo contra te illius iracundiam commoveres? Si ergo cum homine loquentes, tota intentione animi laboramus, ne aliud cogitantes illi cum quo loquimur injuriam facere videamur; cum Deo in oratione loquentes, et ante tantam majestatem peccatorum nostrorum miserias alle
Abbreviated transcription (Latin):
uerbosare uoluerit. melius illi fuerat ñ uenisse: qͥa dũ se
infrustuosis fabulis occupat. nec ipse psallit. nec alios psal¬
lere aut. lectiones diuinas audire ꝑmittit. Qͥ talis est: et¬
si cũ paruo peccato ad eccłam uenit. cũ maiori ad domũ
ꝓpã redit: quia ibi se uerbosando studuit uulnerare.
ubi psallendo uł orando. et sibi et aliis medicam̃ta potuit
auferre. Rugitꝰ tantũ et suspiria uł gemitꝰ audiant᷑. Hã
oratio nr̃a talis debet ẽẽ: qualis fuisse legitur sc̃e annȩ ma-¬
tris beati samuelis. Dic enĩ de illa scͥptũ ẽ. qͥa flens orabat.
et labia cius tantumͦ mouebantur: et uox penitꝰ ñ audieba¬
tur. Audiant hȩc om̃s. et imitent᷑ p̃cipie illi qͥ ita alta
garrulitate sine ulla uerecundia cũ strepitu uocis orant:
ut iuxta se orare alios non ꝑmittant. O remꝰ gͦ sic̃ dixi.
cũ suspirio. et rugitu. uł gemitu. scđm illud ꝓpħicũ: rugie¬

Expanded text:
verbosari voluerit, melius illi fuerat non venisse: quia dum se verbosari voluerit, melius illi fuerat non venisse: quia dum se infructuosis fabulis occupat, nec ipse psallit, nec alios psallere aut lectiones audire permittit. Qui talis est, etsi cum parvo peccato ad ecclesiam venit, cum majori ad domum propriam redit: quia ibi se verbosando studuit vulnerare, ubi psallendo vel orando et sibi et aliis medicamenta potuitauferre. Rugitus tantum et suspiria vel gemitus audiantur. Nam oratio nostra talis esse debet, qualis fuisse legitur sanctae Annae matris beati Samuelis. Sic enim de illa scriptum est, quia flens orabat, et labia ejus tantummodo movebantur, et vox penitus non audiebatur . Audiant haec omnes et imitentur, praecipue illi qui ita alta garrulitate sine ulla verecundia cum strepitu vocis orant, ut juxta se alios orare non permittant. Oremus ergo, sicut dixi, cum suspirio, rugitu vel gemitu, secundum illud propheticum, Rugie
Abbreviated transcription (Latin):
leuficet. et ae ur̃is ꝓfestib frequentius gaudeamꝰ: tam̃ st̃
aliqua de qͥb uĩa carttas debeat ãmoneri. et ideo rogo
ut suggestionẽ nr̃am sic̃ consueuistis libenter accipiatis. Gau¬
deo fr̃s di lestissimni et do gr̃as ago. qͥa uos ad audiendas lec
maturius cõuenire debetis. Nã in tã ꝓlixis noctib quẽ ñ
infirmitas detinet. non sine reatu aĩȩ suȩ tardius ad eccle
acciꝑe. Di negotiatores iuigilare solent ꝓ lucro pecuniȩ. nos
qͣre ñ uigilemus ꝓ amore uitȩ ꝑpetuȩ : Interdũ aliqͥ se uen¬
tis tẽpestatibq cõmutunt. et nauigant ab oriente usq
sitim amarissime toletantes. d hȩc oĩa illi patienter suffe¬
r̃t ꝓpt̃ substantiã ꝑiturã. nos quare pigeat uigilare ꝓpt̃
uitã ęt̾nã : Et ideo rogo uos ut et maturuus ueniatis. et
cũ ueneritis: magis orare ł psallere quã ociosis uos uł scła¬
rib studeatis fabulis occupare. Qͥ enĩ ad eccłam ueniens

Expanded text:
ficet, et de vestris profectibus frequentius gaudeamus; tamen sunt aliqua de quibus vestra Charitas debeat admoneri: et ideo rogo ut suggestionem nostram, sicut consuevistis, libenter accipiatis. Gaudeo, fratres dilectissimi, et Deo gratias ago, quia vos ad audiendas lectmaturius convenire debetis. Nam in tam prolixis noctibus, quem non infirmitas detinet, non sine reatu animae suae tardius ad ecclesaccipere? Si negotiatores vigilare solent pro lucro pecuniae; nos quare non vigilemus pro amore vitae perpetuae? Interdum aliqui ventis se tempestatibusque committunt, et navigant ab Oriente usquesitim amarissime tolerantes; sed haec omnia illi patienter sufferunt propter substantiam perituram: et nos quare pigeat vigilare propter vitam aeternam? Et ideo rogo vos, ut et maturius veniatis, et cum veneritis, magis orare vel psallere, quam otiosis vos vel saecularibus studeatis fabulis occupare. Qui enim ad ecclesiam veniens
Abbreviated transcription (Latin):
tribue: qͦ animas nr̃as saluet a morte. Hȩc clamemꝰ: et de dñi
nr̃i miscdia ñ desꝑemus. qͥa desꝑatio certa mors est. Si gͦ
monachus peccasti. qͦ miser monachus es: tam̃ monachus es.
Nullatenus nob̾ licet mutare ꝓpositũ: s in penitentiȩ locũ¬
debemꝰ reuerti. Nam in monasterio quiqͥ st̃ sȩruoꝵ dei. qͥc¬
quid fecerint. si ñ ꝓpter usus necessarios. s ꝓpt̾ hornatꝰ cau¬
sam. uł decoris alicuiꝰ rei extra ussionẽ senioris fecerint: cor¬
ripiantur. Qͥ a ⁊ ĩ hoc uicio animos egrotare cernimꝰ. qͥ in¬
dumentis aut calciam̃tis. ñ usui s decoris causa uolunt hõib
placere. Ds̃ aut̃ hȩc manifestissime declarauit. O m̃is in qͥt¬

Expanded text:
tribue, quo animas nostras salves a morte. Haec clamemus, et de Dei misericordia non desperemus: quia desperatio certa mors est. Si ergo monachus peccasti, ergo miser monachus es, tamen monachus es. Nullatenus nobis licet mutare propositum, sed in poenitentiae locum reverti. Nam in monasterio quidquid sunt servorum Dei, quidquid fecerint, si non propter usus necessarios, sed ornatus causa vel decoris alicujus, extra jussionem senioris, corripiantur, quia et in hoc vitium animos aegrotare cernimus, qui indumentis aut calciamentis, non usus, sed decoris causa, volunt hominibus placere. Deus autem haec manifestissime declaravit: O
Abbreviated transcription (Latin):
mo nosse honorẽ clare cũ om̃i huinilitate et gr̃arũ actio
ne. sic̃ dauid dic̃. sacͥficiũ deo sp̃s cõtribulatꝰ. et mansuetu¬
do efficit᷑ cordiũ. Cũ gͥ in his om̃ib fuerit ꝓbatꝰ. tunc inci¬
piet illi sp̃s sc̃s reuelare celestia. hoc ẽ quȩ scĩs uire meri¬
toq debentur. et his qͥ sperant suꝑ miscdia eiꝰ. Et tunc re¬
putat homo sccđm illud apłicũ dicens. qͥa ñ sunt condig¬
nę passiones huiꝰ tẽporis: ad futurã głam quę reuelabi

Expanded text:
vere nosse honorem darvere nosse honorem darne, sicut David dicit: Sacrificium Deo spiritus contribulatus , et mansuetudo efficitur cordium. Cum igitur in his omnibus fuerit probatus, tunc incipiet illi Spiritus sanctus revelare coelestia: hoc est quae sanctis jure meritoque debentur, et his qui sperant super misericordia ejus. Et tunc reputat homo secum illud apostolicum dicens: Quia non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam quae re
Abbreviated transcription (Latin):
si uiderit quia cor ipsuis corroboratũ est suꝑ inimicos suos.
paulatĩ subtrahit uirtutẽ quȩ illi opitulabatur. et cõcedit
inimicis ĩpugnare eũ uariis cõcupiscentiis carnis. necũ uane
gloriȩ. cupiditatẽ et suꝑbiã. et ceteraꝵ quȩ ad ꝑditionẽ ꝑ¬
trahunt: ut ꝓpe modũ assimilet naui. quȩ sine gub̾nacło in
scopulis. huc illucq offendit. Cũ aut̃ cor illiꝰ emarcuerit in
his. et ut ita dicã defecerit ad singła tẽptam̃ta inimici:
tunc ds̃ amnator hõiũ curã habens creaturȩ suȩ. ĩmittit illi
sc̾am urtutẽ. et cõfiriat eũ subiciens cor et animã et corpꝰ
ipsiꝰ: et om̃ia uiscera sub uigo paracliti. ipso dño dicente.
Tollite iugũ meũ suꝑ uos: et discite qͥa initis sũ et humilis corde.
Et sic demũ benignꝰ ds̃ incipit adaꝑire oculos cordis ipsiuis: ut
intelligat qm̃ ip̃se ẽ qͥ cõfirmat eũ. Et tunc uere incipiet ho

Expanded text:
si viderit quia cor ipsius corroboratum est super inimicos suos, si viderit quia cor ipsius corroboratum est super inimicos suos, paulatim subtrahit virtutem quae illi opitulabatur, et concedit inimicis impugnare eum variis concupiscentiis carnis, nec non vanae gloriae, cupiditatis, et superbiae, et caeterarum quae ad perditionem pertrabunt, ut propemodum assimiletur navi quae sine gubernaculo in scopulis huc illucque offendit. Cum autem cor illius emarcuerit in his, ut ita dicam, et defecerit ad singula tentamenta inimici, tunc Deus amator hominum, curam habens creaturae suae, immittit illi sanctam virtutem, et confirmat eum, subjiciens cor et animam et corpus ipsius, et omnia viscera ejus sub jugo Paracleti, ipso Domino dicente: Tollite jugum meum super vos, et discite a me quia mitis sum et humilis corde . Et sic demum benignus ille Deus incipit adaperire oculos cordis ipsius, ut intelligat quoniam ipse est qui confirmat eum; et tunc vere incipiet homo
Abbreviated transcription (Latin):
la suꝑgressa fuerit aĩa. tunc incipient se illi ĩmitt᷑e aduer
sariȩ cogitationes. fornicationes. desideriũ. et nefandũ stu-¬
prũ pueroꝵ. In his gͥ om̃ib infirmatur aĩa et cor tabescit.
ut impossibilẽ sibi credant ẽẽ custodiam cartitatis. subiungẽ¬
tes illi ut dixi tẽporis ꝓlixitatẽ. uirtutẽ laboris. et qͥa gran¬
de sit onus ipsarũ et importabile. subiungentes illi infirmi¬
tatẽ corporis et fragilitatẽ nat᷑e. Si aut̃ ad has ĩpugnatiões ñ
lassauerit. tunc benignus et misericors ds ĩmittit illi uir¬
tutẽ sc̃am. et cõfirmat cor ipsuis. et dat illi lȩcitiã. et refri¬
gerũ̃. et possibilitatẽ. ut fortior inimicis inueniatur. ut
etis. uirtutẽ. hȩc qͥppe est uirtus. de qua beatꝰ apłs ait. He¬
reditatẽ incorruptã. et ĩmarcessibilẽ. cõseriratã in cęlis. qͥ in
urtute d̃i custodimini in fidẽ. Tunc benignꝰ et clemens ds̃

Expanded text:
la supergressa fuerit anima, tunc incipiunt se illi immittere adverla supergressa fuerit anima, tunc incipiunt se illi immittere adversae adversariae cogitationes, fornicationis desiderium, et nefandum stuprum puerorum. In his igitur omnibus infirmatur anima et cor tabescit, ut impossibilem sibi credat esse custodiam castitatis, subjungentes illi, ut dixi, temporis prolixitatem, virtutem laboris. Et quia grande sit onus ipsarum et importabile, subjungentes illi infirmitatem corporis et fragilitatem naturae. Si autem ad has impugnationes non lassaverit, tunc benignus et misericors Deus immittit illi virtutem sanctam, et confirmat cor ipsius, et dat illi laetitiam et refrigerium et possibilitatem, ut fortior inimicis inveniatur, ut etis virtutem. Haec quippe est virtus de qua beatus Petrus ait: Haereditatem incorruptam, et immarcescibilem, conservatam in coelis, qui in virtute Dei custodimini per fidem . Tunc benignus et clemens Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
le. et ꝓuocare ad oꝑa quȩ ferre ñ potest: immittentes illi co¬
gitationes in animã ñ uescendi et non bibendi. necnon et
uigilandi. et multa alia quȩ dicere lõgũ est. Et facilitatẽ ei
ad hȩc perficienda tribuit. si quomodo eum ad he
illiceant p̃cauente seriptura et dicente: nec declinauis
ad dextͣam nec ad sinistrã: s rectum iter ingredere.
l aut̃ benignꝰ ds̃ ꝑspexerit. quia nulli hoꝵ adqͥeuit cor ipsiꝰ.
dicente dauid. et de huiuscemodi tẽptationib significanti.
pbasti cor meũ et uisitasti nocte. igne me examinasti. et ñ
C̃ inuenta in me miqͥtas. Et hoc ꝑspiciendũ ẽ. cur in nocte
dixerit et ñ in die. uidelicet qͥa circũuentiones inimici nox
st̃ sic̃ beatꝰ paulus dic̃. non ẽẽ nos filios tenebraꝵ s lucis: qͥa filiꝰ
dei dies est. diabolus uͦ nocti assimil atur. di uͦ hec om̃ia bel¬

Expanded text:
le, et provocare ad opera quae ferre non potest, immittentes illi cole, et provocare ad opera quae ferre non potest, immittentes illi cogitationes in animam non vescendi et non bibendi, nec non et vigiliarum, et multa alia quae dicere longum est. Et facilitatem ei ad haec perficienda tribuunt, si quomodo eum ad haec alliciant, praecavente Scriptura et dicente: Ne declinaveris ad dexteram nec ad sinistram, sed rectum iter ingredere . Si autem benignus Deus perspexerit quia nulli horum acquievit cor ipsius, dicente David et de hujuscemodi tentationibus significante: Probasti cor meum, et visitasti nocte; igne me examinasti, et non est inventa in me iniquitas . Et hoc perspiciendum cur in nocte dixerit et non in die; videlicet quia circumventiones inimici nox sunt, sicut beatus Paulus dicit, non esse nos filios tenebrarum, sed lucis, quia filius Dei dies est, diabolus vero nocti assimilatur . Si vero haec omnia bel
Abbreviated transcription (Latin):
us de esca uariȩ delectationis quȩ̨ mollire facit cor: ut
rursus ꝓpe modũ uncere queat. d et lassitudinẽ corpo¬
ris et desiderii lõginqͥtatẽ ñ postponat. dicentib illi cogi¬
tionib sius. quanto tẽporis spacio hunc laborẽ sufferre¬
ñ pot̾is. Et quã ardui laboris sit ut mereat᷑ qͥs habitatorẽ
dm̃ habere. p̃sertim tu q multa peccasti. cogita quanta
t possint a deo remitti peccata. Si aut̃ cognouerit sathan¬
qͥa cor illiꝰ firmũ ẽ in tunore dei: et ñ dimittt locũ suũ. s
fortiter resistit cogitationib. tunc ueniunt illi sub occasione
Niustitis cogitationes dicentes. P eccasti qͥdẽ. s pęnitentiã egisti
iã sc̃s es: et faciunt illi recordare qͦrundã hõiũ peccata qͥ ñ
eger̃t penitentiã. suꝑseminantes illi in corde uanã głam.
Non solum uͦ hoc. s etiã factunt qͦsdã hõĩes laudare eũ subdo¬

Expanded text:
ius esca variae delectationis quae mollire facit cor, ut ius esca variae delectationis quae mollire facit cor, ut rursus propemodum vincere queat. Sed et lassitudinem corporis et desiderii longinquitatem, dicentibus illi cogitationibus suis, Quanto temporis spatio hunc laborem sufferre poteris? Et quia ardui laboris sit ut mereatur quis habitatorem Deum habere, praesertim tu qui multa peccasti: et quanta tibi possunt a Deo remitti peccata? Si autem cognoverit quia cor illius firmum est in timore Dei et non dimittit locum suum, sed fortiter resistit cogitationibus, tunc veniunt illi sub occasione justitiae cogitationes, dicentes: Peccasti quidem, sed poenitentiam egisti, jam sanctus es, et faciunt illum recordari quorumdam hominum peccata qui non egerunt poenitentiam, superseminantes illi in corde vanam gloriam. Non solum vero hoc, sed etiam faciunt quosdam homines laudare eum subdo
Abbreviated transcription (Latin):
abbatis macharii.
sit et quesierit factorẽ suũ dm̃. tunc incipiet peniteri. suꝑ
his que cõmisit. in tẽpore negligentie suȩ. Et sic demũ be¬
nignꝰ ds̃ clat illi tristitiã ꝓ peccatis: et post hec iterũ pro
sua benignitate donat illi afflictionẽ corporis ieumiis. et ui¬
giliis. et orationũ instantiã. et conteptũ mundi. et ut libens
illatas iniurias sufferat. et in odiũ habeat om̃e refrigeriũ cot¬
porale. et diligat planctũ magis quã risũ. P ost hȩc tribuit
illi desideriũ planctus et fletus. atq humiliationẽ cordis
ut trabẽ oculi sui consideret. ñ alterius festucã nitatur
quom in conspectu dei occursurus sit. s et iudicia et pe¬
nas describat in conspectu mentis suȩ. necnon etiã meritos
honores qͥ dant̾ scĩs. di aut̃ uiderit qͥa hec illi suauia ft̃.
tẽptat eũ si abrenuntiat uoluntatib sius. et resistit aduer¬
sus ĩpugnationes huiꝰ mundi pͥncipis. qui uinxerat eũ pͥ¬

Expanded text:
abbatis Macarii desit, et quaesierit factorem suum Deum, tunc incipiet poenitere super his quae commisit in tempore negligentiae suae. Et sic demum benignus Deus dat illi tristitiam pro peccatis, et post haec iterum pro sua benignitate donat illi afflictionem corporis, jejunia et vigilias et orationum instantiam, et contemptum mundi, ut libens illatas injurias sufferat, et in odium habeat omne refrigerium corporale, et diligat planctum magis quam risum. Post haec, tribuit illi desiderium planctus et fletus, atque humilitatem cordis, ut trabem oculi sui consideret, non alterius festucam nitatur quomodo in conspectu Dei occursurus sit, sed et judicia et poenas describat in conspectu mentis suae, nec non etiam meritos honores qui dantur sanctis. Si autem viderit quia haec illi suavia sunt, tentat eum si abrenuntiat voluntatibus suis, et resistit adversus impugnationes hujus mundi principis, qui vinxerat eum pr
Abbreviated transcription (Latin):
suus sic illi ꝓ oꝑe suo mercedẽ reddat. ut tam̃ inimicis
suiᷤ iuigit̾ seruiat. et nũꝗͣ. de illoꝵ societate discedat: Cer¬
tũ ẽ. qd̾ hoc nescio si ullus homo sustinere p̃ualeat. Qͦ d gͦ
ñ uis pati a seruo tuo: ñ ẽ iustũ ut facias dño tuo. Et ideo
sic̃ sepe iã diximꝰ: quando pauꝑib erogamꝰ. pecuniã deo

Expanded text:
suus sic illi pro opere suo mercedem reddat, ut tamen inimicis suus sic illi pro opere suo mercedem reddat, ut tamen inimicis suis jugiter serviat, et nunquam de illorum societate discedat? Certum est quod hoc nescio si ullus homo sustinere praevaleat. Quod ergo non vis pati a servo tuo, non est justum ut facias Domino tuo. Et ideo, sicut saepe jam diximus, quando pauperibus erogamus pecuniam, Deo
Abbreviated transcription (Latin):
neqͥores se: et er̃t nouissima hõis illiꝰ peiora pͥorib.
Hoc enĩ illis cõtingit: qui ꝑ helemosinam crimina ca¬
dat: sic luxuria sordidat. Nã si aliqͥs freq̃nter stolam
siã abluat. et iterũ atq iterũ in lutũ dimergat.
nescio qua fronte illã induere in aliqua festiuitate
possit. Aptauit sibi eccłam ñ habentẽ maculã et rugã
Si cũ macula et ruga intrare in uitã ȩternã nemo po¬
terit. qua cõscientia capitalib criminib oppssus aliquis
intraturũ se ẽẽ in ea confidit. nisi se emendando et ele
c̃̾redat me dicere. qd̾ elemosina ñ possit ꝓdesse peccatis
Absit a nob̾ hoc fr̃s. Non solũ ꝓdesse credimꝰ. s et multũ
ꝓdesse fatemur. Ea tam̃ cõditione. ut qͥ elemosina̾ ꝓ pec¬
catis suis erogat. criminalia peccata exercere desinat:
sic elemosinam faciat iubente dño. ut dedignetur ser¬
Iexł peccato. De qua re aliquã similitudinẽ caritati ur̃e

Expanded text:
nequiores se, et erunt novissima hominis illius pejora prioribus . Hoc enim illis contingit, qui per eleemosynam crimina cadat, sic luxuria sordidat. Nam si aliquis stolam suam frequenter abluat, et iterum atque iterum in lutum demergat; nescio qua fronte illam induere in aliqua festivitatet, Aptavit sibi Ecclesiam non habentem maculam aut rugam . Si cum macula et ruga intrare in vitam aeternam nemo poterit; qua conscientia capitalibus criminibus oppressus aliquis intraturum se esse in eam confidit, nisi se emendando et eleecredat me dicere quod eleemosyna non possit prodesse peccatis. Absit hoc a nobis, fratres. Non solum prodesse credimus, sed et multum prodesse fatemur: ea tamen conditione, ut qui eleemosynas pro peccatis suis erogat, crimina capitalia exercere jam desinat; sic eleemosynam faciat jubente Domino, ut dedignetur servire peccato. De qua re aliquam similitudinem Charitati vest
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ potestate deo ꝓmitt̾e. non ẽ in nr̃a potestate dimittere.
romisisti. p̃miũ habebis: negasti. penã habebis. Utrũq ꝓpt̾
confusionẽ est. Dicimꝰ it̾um atq itũ dicimꝰ: ecce ante ocu¬
los tuos uia mortis et ua iutȩ. elige qd̃ uolueris. Hoc totũ
discecłe: et descendere cũ diabolo in infernũ. Ergo ego qͥ
sum monachus. qui desii ẽẽ secularis. et factus sũ mona¬
chus. aut monachus saluor: aut aliter ñ saluor. Ipse sc̃s

Expanded text:
est potestate Deo promittere, non est in nostra potestate dimittere. est potestate Deo promittere, non est in nostra potestate dimittere. Promisisti, praemiuconfusionem est. Dicimus iterum, atque iterum dicimus: Ecce ante oculos tuos via mortis, et via vitae: elige quod volueris. Hoc totum discedere et perdescendere cum diabolo in inferum. Ergo ego, qui sum monachus, qui desii esse saecularis, et factus sum monachus: aut monachus salvor, aut aliter non salvor. Ipse sanc
Abbreviated transcription (Latin):
cõfessa es qd̾ mͥ ꝑman̾es: ex eo tẽpore mea cẽ cȩpisti. Si uolu¬
eris scđ̃m maritũ ducere: me contẽpsisti. Sic et tu monache.
ante quã mͥ ꝓmitt̾es: in tua etat uoluntate facere qͦd uelles.
or tta ligauit te m. nũqͥd te cõpuli᷑ Hũquid ex necessitate fe¬
sistĩ nonne liber eras: In tua fuit potestate ꝓmit̾e. ꝰ romi¬
sisti. et meus eẽ cȩpisti: meũ nolo dimittas. N on tͥ licet ea li¬
centia dimitt̾e. quia mecũ habes causam. P romitt̾e tuũ fu.¬
it: dimitte ñ ẽ tuũ. Si dimiseris. ñ te habeo in illo gradu in qͦ
ñ eras ante oculos meos. non cras de ininistris meis: tam̃
eras de familia mea. N on tam̃ eras mecũ: s tam̃ eras crea¬
tura mea. Exquo militare cȩpisti. si recesseris ñ te habeo
de familia: s certe fugitiuum et p̃uaricatorẽ. Non enĩ in¬
uenies: ubi me possis fugere. Ideo hoc totũ dico: qͥa in nr̃a

Expanded text:
confessa es ut mihi permaneres, ex eo tempore mea esse coepisti; si voluconfessa es ut mihi permaneres, ex eo tempore mea esse coepisti; si volueris secundum maritum antequam mihi promitteres, in tua erat voluntate facere quod velles: vox tua ligavit te mihi. Nunquid te compuli? nunquid ex necessitate fecisti? nonne liber eras? in tua fuit potestate promittere. Promisisti, et meus esse coepisti: meum nolo dimittas, non tibi libet dimittere quia mecum habes causam. Promittere, tuum fuit; dimittere, non est tuum. Si dimiseris, non te habeo in illo gradu in quo familia mea; non eras ante oculos meos, non eras de ministris meis, tamen eras de familia mea; non eras mecum, sed tamen creatura mea eras. Ex quo militare coepisti, si recesseris, non te habeo de familia, sed certe fugitivum et praevaricatorem. Non enim invenies ubi me possis fugere. Ideo hoc totum dico, quia in nostra
Abbreviated transcription (Latin):
cat. ñ ẽ martiriũ. et martiriũ est: et negatio ẽ. Ego
hodie qui uideor ẽẽ monachus. si rũꝑo ꝓpositũ meũ : xp̃m
Que enĩ plaga ẽ. quȩ debeat ab amore xp̃i separare ͦ
Qͥ a enĩ dicitur tibi. hoc est incendio ardebas. in eculeo pen-¬
debas. ꝓpter me torquebaris. et dicis. ñ potui sustinere tor¬
menta. quomͦ sustuuit petriis : qͦmͦ paulus : qͦmͦ mar¬
tires cet̾i fustinuert. et habuer̃t corpora sic̃ tu habes:
s monache qui ieniniũ fugis. putas te ignẽ fugere : qui
ebrietatẽ consentis. credis te euadere ereũ serpentẽs hoc
ricationes. Beniq apłs qͥ loquit᷑ de uiduis que scdos duxer̃t
maritos. qd dicit : habentes dãpnationẽ. qͥa pͥmã fidẽ irri¬
lã fecer̃t. Uiduȩ quid dic̃e O uidua ante quã mͥ ꝓmitteres
qũ esses udua: in tua eras potestate ut nuberes. Ex qͦ tẽpore

Expanded text:
cat, non esse martyrium: et martyrium est, et negatio est. Ego cat, non esse martyrium: et martyrium est, et negatio est. Ego hodie, qui videor esse monachus, si rupero propositum meum, Christum Quae enim plaga est quae debeat ab amore Christi separare? Quod enim dicitur tibi hoc est: incendio ardebas, in eculeo pendebas, propter me torquebaris; et dicis, non potui sustinere tormenta? Quomodo sustinuit Petrus? quomodo Paulus? quomodo martyres caeteri sustinuerunt? Habuerunt corpora sicut tu habes. O monache, qui jejunium fugis, putas te ignem fugere? qui ebrietati consentis, credis te evadere aereum serpentem? Hocsecutiones. Denique Apostolus quid loquitur de viduis, quae secundos duxerunt maritos? Quid dicit? Habentes damnationem, quia primam fidem irritam fecerunt . Viduae quid dicit? O vidua, antequam mihi promitteres quod esses vidua, in tua erat potestate ut nuberes: ex quo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
mundus iste in maligno positus ẽ: aduersariꝰ nr̃ dia¬
bolus regnat in mundo: et uos putamꝰ qd̃ ñ patiamur ꝑ¬
secutionẽ : Quȩ enĩ res ñ seqͥtur xp̃ianũ: M iram̃ si uos
ꝑsequuntur alii. si xp̃o seruire uoluerimꝰ. qͥ ẽ ominiũ uita
lũ robustũ fuerit. sanitas corporis mei ꝑseqͥt᷑ animã meã. Q c̃s
ine uertero: ꝑsecutio michi est. Si udero mulierẽ. oculus
meus ine piequit᷑: cupit int̾ficere caro animã meã. di uidero
diuitias. si aurũ. si argentũ. si possessiones. quec̃q uidero
et desiderauero: hȩc ꝑsequẽt᷑ animã meã. Non putamꝰ¬
carnis ꝑseqͥtur: uult occidere et effundere sanguinẽ aĩȩ.
S qñ ꝑiclitat᷑ anima tua. et in grandi ꝑicło ẽ constituta:
tunc oportet ieiuniis et orationib in dũm nr̃m iħm¬
xp̃m firmit̾ stare. et ñ consentiamꝰ morti. Si gͦ st̃ mar¬
tiria in pacis tẽpora: sunt et negationes. Nemo ergo di¬

Expanded text:
Mundus iste in maligno positus est . Adversarius noster diabolus regnat in mundum, et nos putamus quod non patiamur persecutionem. Quae enim res non persequitur Christianum? Miramur, si nos persequuntur alii, si Christo servire voluerimus, qui est omnium vita,lum robustum fuerit, sanitas corporis mei persequitur animam. Quacunque me vertero, persecutio mihi est. Si videro mulierem, oculus meus persequitur me; cupit enim interficere animam meam. Si videro divitias, si aurum, si argentum, si possessiones, quodcumque videro et desideravero, hoc persequitur animam meam. Non putemcarnis persequitur, vult occidere et effundere sanguinem animae. Sed quando periclitatur anima tua et in grandi periculo est constituta, tunc oportet jejuniis et orationibus in Dominum m firmiter stare, et non consentire morti. Si ergo sunt martyria in pacis tempore, sunt et negationes. Nemo ergo di
Abbreviated transcription (Latin):
poris ꝑ mom̃ta singła expugnatione inimici. Di aut̃ cõ¬
aherere deo bonũ est. et qm̃ in ipso ẽ uita eiꝰ. dicente da¬
iud: clamaui ad te. et sanasti me. Et itũ. Qͥ a apud te est
tons uite. I git᷑ sccĩm meũ consiliũ nͥ homo grandẽ posie¬
derit humilitatẽ. quȩ omniũ uirtutũ culmen ẽ: et custo¬
diã posuerit ori suo. et cordi timorẽ dei. et in eo qd̃ se ꝓ¬
bat extollere. ceteris ñ se p̃ferat tanquã aliquid boni fece¬
rit. et iniurias sibi illatas sufferat. et p̃beat ꝑcutienti se
ut animã suã in manu portet quasi cotidie moriturus:
et ut irana ducat om̃ia quȩ sub hoc sole cernunt᷑ et dicat.

Expanded text:
poris per momenta singula expugnatione inimici. Si autem conporis per momenta singula expugnatione inimici. Si autem conadhaerere Deo bonum est, et quoniam in ipso est vita ejus, dicente David: Clamavi ad te, et sanasti me. Et iterum: Quia apud te est fons vitae . Igitur secundum meum consilium, nisi homo grandem possederit humilitatem, quae omnium virtutum culmen est, et custodiam posuerit ori suo et cordi timorem Dei, et in eo quod se probat extollere caeteris non se praeferat, tanquam aliquid boni fecerit, et injurias sibi illatas sufferat, et percutienti se maxilut animam suam in manu portet, quasi quotidie moriturus, et ut vana ducat omnia quae sub hoc sole cernuntur, et dicat:
Abbreviated transcription (Latin):
ueras in cęlo. et ego qͥd ate querebã in uita mortaliss
Et sic etiã illi reuelat torm̃ta quę passuri sunt peccatores:
et multa alia quȩ me tacente uir sc̃s intelligit. Post hȩc
uerd om̃ia incipiet paraclitus mire pactũ cũ puritate cor¬
dis ipsius et anime firmitate. et scitate corporis. et cũ spi-¬
ritus eiꝰ humilitate facit eũ suꝑgredi omnẽ creat᷑am. Et
ut ñ loquatur os eiꝰ opera hõium. et ut refta oculis suis
uideat. et ori suo custodiam ponat. et iter rectũ faciat
gressib suis. et ut ustitiã habeat manuũ suarũ. hoc est
oꝑũ et orationis instantiã: necñ afflictionẽ corporis. et
uigiliarũ frequentiã. Et hȩc disponit cũ eo in mensurã
et discretionẽ: et ñ in turbulentia. s in qͥete. Si uͦ mens
ip̃suis dispositionẽ sp̃s sc̃i cõtẽpserit: tunc uirtus quȩ in
eo collata fuerat discedit. Et sic ide pugnȩ efficiunt᷑ in
corde eꝰ et turbationes: et cõturbant eũ passiones cor¬

Expanded text:
eras in coelo, et ego quid a te quaerebam in vita mortali? Et sic revelata illi sunt tormenta quae passuri sunt peccatores, et multa alia quae me tacente vir sanctus intelligit. Post haec vero omnia, incipiet Paracletus inire pactum cum puritate cordis ipsius, et animae firmitate, et sanctitate corporis, et cum spiritu humilitatis facit eum supergredi omnem creaturam, et ut non loquatur os ejus opera hominum, et ut recta oculis suis videat, et ori suo custodiam ponat, et iter rectum faciat gressibus suis, et ut justitiam habeat manuum suarum, hoc est operum et orationis instantiam, nec non afflictionem corporis, et vigiliarum frequentiam. Et haec disponit cum eo in mensuram et discretionem, et non in turbulentiam, sed in quietem. Si vero mens ipsius dispositionem Spiritus sancti contempserit, tunc virtus quae in enes, et conturbant eum passiones cor
Abbreviated transcription (Latin):
quadragesimã et usq ad finẽ paschȩ castitatẽ deo auxilian¬
te seriantes. in illa sacra sollẽpnitate paschȩ caritatis luce
uestiti. elemosinis dealbati. orationib. uigiliis. et ieiuniis.
uelut qͥb dã celestib et spiritalib margaritis ornati. ñ
solũ cũ amicis. s etiã cũ inimicis pacifici. lib̾a et secura
conscientia ad altare dñi accedentes: corpꝰ et sanguinẽ
eiꝰ ñ ad iudiciũ s ad remediũ positis acciꝑe. D cũ de ele¬
mosinis loqͥm᷑: ñ contur betur angusta pauꝑtas. O m̃ia
enĩ cõpleuit qͥ qͦd potuit fecit: qͥa uoluntas perfecta facien¬
di. reputat᷑ ꝓ oꝑe facti. D hoc ille ĩplere poterit: qͥ om¬
nẽ pauꝑẽ quasi se ipsũ cõsiderare uoluerit. et sic pauꝑi
tribuit. qͦmͦ si ipse in tali necessitate ẽet: sibi fieri cupiebat.
Hȩc qͥ fecerit: et noui et uet̾is testam̃ti p̃cepta cõpleuit. Im¬

Expanded text:
quadragesimam usque ad finem paschae castitatem deo auxilianquadragesimam usque ad finem paschae castitatem deo auxiliante seruantes in illa sacrosancta sollemnitate paschali caritatis luce uestiti, elimosynis splendidi, orationibus, uigiliis et ieiuniis uelut quibusdam caelestibus et spiritalibus margaritis ornati non solum cum amicis, sed etiam cum inimicis pacifici libera et secura conscientia ad altare domini accedentes corpus et sanguinem eius non ad iudicium, sed ad remedium possitis accipere. Sed cum de elimosynis loquar, non conturbetur angusta paupertas. omnia enim compleuit, qui, quod potuit, fecit, quia uoluntas perfecta faciendi reputabitur pro opere facti. sed hoc ille implere poterit, qui omnem pauperem quasi se ipsum considerare uoluerit. sic pauperi tribuat, quomodo, si ipse in tali necessitate esset, sibi fieri cuperet. haec qui fecerit, et noui et ueteris testamenti praecepta complebit im
Abbreviated transcription (Latin):
Lam si pranclia nr̃a exqͥsitis saporib et multiplicatis ferculis
expendere studeamꝰ ad cenã. si corpori nr̃o delicie ñ solũ non
subtrahunt᷑. s etiã duplicant᷑. Ac sic qͦmͦ corpori nichil mi.
mut᷑ : sic aniȩ nichil augetur. h ec fr̃s tumens magis quã
de uob̃ aliqͦd sinistrũ credens ammoneo. Scio enĩ plures ex uo¬
bis deo ꝓpitio et ꝑegrinos assidue reciꝑe. et pauꝑib frequen¬
ter elemosinas dare. Et ideo qd̾ suggero ad hoc ꝓficiat. ut qͥ
faciebat ãpluis faciat. qui uero non faciebat aut forte tardi¬
us faciebat: tã scãm sibi et deo placitã oꝑationẽ in consuetu¬
dinẽ mittat. Et licet credam qd̾ deo infpirante sẽꝑ suꝑueni¬
entib festiuitatib castitatẽ ante plures dies etiã cũ ppriis
uxorib custodiat caritas ur̃a. tam̃ licet ex suꝑfluo. etiam qͦd
uos facere credo. caritatis contẽplatione cõmoneo: ut ꝑ totã

Expanded text:
nam si prandia nostra exquisitis saporibus et . multiplicatis ferculis nam si prandia nostra exquisitis saporibus et . multiplicatis ferculis expendere studeamus ad caenam, sic corpori nostro deliciae non subtrahuntur, sed etiam duplicantur ac, sicut eo modo corpori nostro nil minuitur, sic animae nil augetur. Haec, fratres, timens magis quam de uobis aliquid sinistrum credens admoneo. scio tamen plures ex uobis deo propitio et peregrinos assidue excipere et pauperibus frequenter elimosynam dare. et ideo, quod suggero, ad hoc proficiat, ut, qui faciebat, amplius faciat. qui uero non faciebat aut forte tardius faciebat, tam sanctam sibi et deo placitam operationem in consuetudinem mittat. et licet credam, quod deo inspirante semper superuenientibus festiuitatibus castitatem ante plures dies etiam cum propriis uxoribus custodiat caritas uestra, tamen licet ex superfluo etiam, quod uos facere credo, caritatis contemplatione commoneo, ut per totam
Abbreviated transcription (Latin):
ũ terreant. ñ tam̃ de dei miscd̃ia desꝑandũ ẽ. Adhuc enĩ
eggo et similes mei negligantes. cũ dei adiutorio possumꝰ emen¬
dare si uolumꝰ: ut elemosinas quas hucusq parttus fecimꝰ. lar¬
gius erogemꝰ ꝓ peccatis p̃teritis cũ dolore et gemitu. et cũ
Rm̃i. ieiunia nr̃a elemosinarũ pinguedo cõmendet: qͥa tale
ẽ ieuiniũ sine elemosina. qualis sine oleo est lucerna. Nã sic̃
lucerna quȩ sine oleo accendit᷑ fumigare potest. lucẽ habere
ñ potest: ita ieiuntũ sine elemosina carnẽ quidẽ cruciat. s
claritatis lumine anintã ñ illustrat. Interĩ uł qͦd p̃sens agi¬
tur fr̃s sic ieuinemꝰ: ut pranclia nr̃a pauꝑib erogemꝰ. ut qͦdꝰ
pransuri eramꝰ. ñ in nr̃is sacculis. s in uiscerib pauꝑũ repo¬
namꝰ: qͥa manus pauꝑis gazophilatiũ est xp̃i. qͥcqͥd accipit
ne in terra ꝑeat in celo reponit. Qͥ a quãuis cib quẽ pauꝑ
accipit consumatur. merces tam̃ boni oꝑis in celo reconditut.

Expanded text:
ant; non tamen de Dei misericordia desperandum est. Adhuc ego et mei similes negligentes cum Dei adjutorio possumus nos emandare, si volumus, si et eleemosynas, quas huc usque parcius fecimus, largius erogemus, et pro peccatis praeteritis cum dolore et gemitu, cum mi, ieiunia nostra elimosynarum pinguedo commendet, quia tale est ieiunium sine elimosyna, qualis sine oleo lucerna. nam sicut lucerna, quae sine oleo accenditur, fumigare potest, lumen habere non potest, ita ieiunium sine elimosyna carnem quidem cruciat, sed caritatis lumine animam non illustrat. interim dum licet, quod ad praesens agitur, fratres, sic ieiunemus, ut prandia nostra pauperibus erogentur, ut, quod pransuri eramus, non in nostris sacculis, sed in uisceribus pauperum reponamus, quia manus pauperis gazophylacium Christi est. quicquid accipit, ne in terra pereat, in caelo reponitur, quia, quamuis cibus, quem pauper accipit, consumatur, merces tamen boni operis in caelo reconditur.
Abbreviated transcription (Latin):
uł orationib insistentib quȩ st̃ corpori necessaria dare
noluerint: efficiunt᷑ uelut ulmꝰ sterilis. quȩ uitẽ sustinere
dissimulat. Et cũ diues pauꝑib xp̃i nichil dederit. necessi¬
tate ĩminente. opus terrenũ ipsi plus quã solebãt exerceant.
t dũ mundanis actib occupantur. nec orationi. lectioni. ie¬
iuniis. et uigiliis insistunt: necesse ẽ ut fructꝰ illoꝵ quomͦ
uitis in t̾ra raccat. et ex parte aliqua minuant᷑. ac sibi tantũ
sufficiunt: et nichil diuitib largiuntur. Beatꝰ enĩ apłs pau-
lus cũ diuites mundi huiꝰ ꝓ sustentandis xp̃i pauꝑib ãmone.

Expanded text:
vel orationibus insistentibus quae sunt corpori necessaria dare vel orationibus insistentibus quae sunt corpori necessaria dare noluerint; efficiuntur velut ulmus sterilis, quae vitem sustinere dissimulat. Et cum dives pauperibus Christi nihil dederit, necessitate in opere terreno plus quam solebant exerceantur. Et dum mundanis actibus occupantur, orationi, lectioni, jejuniis et vigiliis minus insistunt; necesse est ut fructus illorum, quomodo vitis, in terra jaceant, et ex parte aliqua minuantur; ac sibi tantum sufficiant, et nihil divitibus largiantur. Beatus enim apostolus Paulus, dum divites m
Abbreviated transcription (Latin):
s audiat dnm̃ dicentẽ. Arbor bona bonos fructus facit: ma¬
la aut̃ arbor malos fructus facit. S magis timeat illud qd̾
seqͥtur. Om̃is inqͥt arbor quȩ ñ facit fructũ bonũ: excide¬
tur. et in ignẽ mittetur. Extendat gͦ manꝰ suas ad elemo¬
sinas: ut possit euadere et̾nas flãmas. O m̃s gͦ diuites ti¬
meant exẽplũ illuis arboris infructuose et sterilis: id est
illiꝰ qͥ purpura et bisso induebatur. Arbor enĩ amena et
sublimis erat in mundo: s qͥa ramos miscłiȩ ñ expandit
ad lazarũ. flãmas reciꝑe meruit in inferno. et ab illo pe¬
tebat guitã. cui negauerat micã. h ec gͦ cogitent diuites
qͥ se de reb suis dũ sue st̃ redim̾e nolunt: ut ñ faciant
nõis: caueant ne unius sit conditionis. Cũ hȩc ita sint : si
illi qͥ diuites st̃ aridas et contractas mranꝰ habuerĩt ad ele¬
mnofinas faciendas. et qͥb cũq seruis dei iugiliis. lectionib

Expanded text:
si audiat Dominum dicentem, Arbor bona bonos fructus facit; masi audiat Dominum dicentem, Arbor bona bonos fructus facit; mala autem arbor malos fructus facit: sed magis timeat illud quod sequitur, Omnis inquit, arbor quae non facit fructum bonum, excidetur et in ignem mittetur . Extendat ergo manus suas ad eleemosynas, ut possit evadere aeternas flammas. Omnes ergo divites timeant exemplum illius arboris infructuosae et sterilis, id est, illius qui purpura et bysso induebatur. Arbor enim amoena et sublimis erat in mundo: sed quia ramos misericordiae non expandit ad Lazarum, flammas recipere meruit in inferno, et ab illo petebat guttam, cui negaverat micam . Haec ergo cogitent divites qui se de rebus suis, dum suae sunt, redimnominis; caveant ne sint unius conditionis. Cum haec ita sint, si illi qui divites sunt, aridas et contractas manus habuerint ad eleemosynas faciendas, et quibuscumque servis Dei, vigiliis, lectionibus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ expandit: a fructib ȩt̾uȩ uitȩ uacius remanebit. Uitis
autẽ significat seruos dei. abbates. monachos. uł clericos.
ip̃ualit̾ deo uacantes. et doctrinę iugiter insistentes: et si qui
sunt alii similes hoꝵ. qͥ contẽpto mundo. deo die noctuq de¬
seruiunt. qͦ seruitio in ęt̾na heatitudine ub̃es fructus habe¬
re creduit᷑. Ac si diuites mundi huiꝰ abundant in hoc scło:
et pauꝑes xp̃i i cȩlo. Qͥ d gͦ futurũ est. ut nec arbor ulmea
sine fructu remaneat. nec uitis in t̾ra putrescat: h oc eiũ
fieri expedit. ut quomͦ arbor ulinea extendit ramos suos.
et erigit uł sustinet uitẽ: sic diues scłi huiꝰ porrigat ramos
suos. id est manꝰ plenas fructib agri sui. et sustentet pauꝑes
xp̃i. Qđ si fecerit in hoc mundo: sine dubio ab ipsis pauꝑib
diues. aut inuariã sibi ñ estimet factã. qd arbori cõparatꝰ est:

Expanded text:
non expandit, a fructibus aeternae vitae vacuus remanebit. Vitis non expandit, a fructibus aeternae vitae vacuus remanebit. Vitis autem significat servos Dei, abbates, monachos vel clericos spirituales, Deo vacantes, et doctrinae jugiter insistentes, et si qui sunt alii similes horum, qui contempto mundo, Deo die noctuque deserviunt; quo servitio in aeterna beatitudine uberes fructus habere creduntur. Ac sic divites mundi hujus abundant in hoc saeculo, et pauperes Christi in coelo. Quid ergo futurum est, ut nec arbor ulmea sine fructu remaneat, nec vitis in terra putrescat? Hoc enim expedit fieri, ut quomodo arbor ulmea extendit ramos suos, et erigit vel sustinet vitem; sic dives saeculi hujus porrigat ramos suos, id est, manus plenas fructibus agri sui, et sustentet pauperes Christi. Quod si fecerit in hoc mundo, sine dubio ab ipsis pauperibus dives, aut injuriam sibi aestimet factam, quod arbori comparatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
positã nob̾ similitudinẽ. quã qui diligenter attendit: ñ paruã
animȩ suȩ edificationẽ inueniet. Nam arbor ulmea et uitis: sa¬
tis sibi cõuenientes ẽẽ uident᷑. Arbor enĩ ulinea licet sit ame¬
na. et in sublime porrecta: nullũ tam̃ fructũ habere ꝓbatur.
U itis uͦ quãuis sit parua et humilis. fructib plena ẽẽ cognoscit᷑
qͥ fructus nͥ qualicũq ligno leuentur in altũ. in t̾ra putrescũt
atq depeunt. Siuͦ ulmus extendat ramos suos et erigat uitẽ:
et se ornat. et illã de putredine liberat. Quare ista similitu¬
do sit posita: diligenter attendamꝰ. Arbor ulmea significat
hõiem diuitẽ: in hoc mundo. Dic̃ enĩ arbor illa sublimis ẽ.
et amena. et humida. et tam̃ fructib uacua: ita et qͥcũq di¬
ues scł̃i huiꝰ quãtus sublimet᷑ honorib. in multis facultatib
amenꝰ. et iocundus ẽe uideatur. tam̃ si ad uitẽ id ẽ ad puꝑẽ
xp̃i elemosinarũ suarũ brachia qͣsi ramos piissimos humilit̃

Expanded text:
positam nobis similitudinem; quam qui diligenter attenderit, non parvam animae suae aedificationem inveniet. Nam arbor ulmea et vitis satis sibi convenientes esse videntur. Arbor enim ulmea, licet sit amoena et in sublime porrecta, nullum tamen fructum habere probatur. Vitis vero, quamvis sit parva et humilis, fructibus plena esse cognoscitur: qui fructus, nisi qualicumque ligno leventur in altum, in terra putrescunt atque depereunt. Si vero ulmus extendat ramos suos et erigat vitem, et se ornat, et illam de putredine liberat. Quare ista similitudo sit posita, diligenter attendamus. Arbor ulmea significat hominem divitem in hoc mundo. Sicut enim arbor illa sublimis est et amoena et humida, et tamen fructibus vacua: ita et quicumque dives saeculi hujus, quamvis sublimetur honoribus, in multis facultatibus amoenus et jucundus esse videatur; tamen si ad vitem, id est, ad pauperem Christi eleemosynarum suarum brachia quasi ramos piissimos humiliter
Abbreviated transcription (Latin):
lare cognoscit᷑. Et ideo cũ dei adiutorio laborandũ ẽ: ut expur¬
gatis uł mortificatis om̃ib peccatis. in possessionẽ uitioꝵ uir¬
tutes introeant. Locũ quẽ tenebat suꝑbia: huinilitas occupet.
Quẽ uastabat aitaritia: optineat elemosina. Quẽ luxuria sor¬
didabat: castitas mundet atq recipiat. Quẽ tenebat inuidia:
possideat beniuolentia. Ubi mendaciũ ẽẽ uidebat᷑: ueritas
dñetur. Hȩc enĩ fr̃s. si xp̃o auxiliante agere studeamꝰ: ñ solũ
in alioꝵ corporib demones non timemꝰ. s etiã de cordib nr̃is

Expanded text:
lare cognoscitur. Et ideo cum Dei adjutorio laborandum est ut, expurlare cognoscitur. Et ideo cum Dei adjutorio laborandum est ut, expurgatis vel mortificatis omnibus peccatis, in possessionem vitiorum virtutes introeant: locumque quem tenebat superbia, humilitas occupet; quem vastaba avaritia, obtineat eleemosyna; quem luxuria sordidabat, castitas mundet atque recipiat; quem tenebat invidia, possideat benevolentia; ubi mendacium esse videbatur, veritas dominetur. Haec enim, fratres, si Christo auxiliante agere studeamus, non solum in aliorum corporibus daemones non timemus, sed etiam de nostris cordibus