comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nire moriendo festmant. Pensemꝰ itaq in
morte scõꝵ non quantũ eoꝵ obꝓbriũ ab
infidelib fuit. sed quanta laus dĩ in corde
fidelium exereuit. Qui si suã laudẽ que¬
do nec moriendo quesierunt.Uideamus
si ipse pͥmus pastor eccłe qui sibi non uix̃.
sibi sit mortuus. Ioħs eiꝰ socius requirat᷑.
Hoc aut̃ dix̃. significans qua morte clari¬
ficaturꝰ eẽt dm̃. Non ergo sibi ẽ mortus.
qui dm̃ clarificauit in morte. Discamꝰ
agimus sollicita inquisitione discutere.
inr̃a non querere. si omp̃i dño uolumꝰ
munstrare. Sed quia exfideli populo si¬
lios sadoch. ad omp̃is dĩ minist̾iũ diximꝰ
assumi. nũqͥd in eodẽ popło ñ sũt multi
qui inueniant᷑ in mandatis dĩ uiuere

Expanded text:
tiam moriendo festinant. Pensemus itaque in morte sanctorum non quantum eorum opprobrium ab infidelibus fuit, sed quanta laus Domini in corde fidelium excrevit. Qui si suam laudem quaedo, nec moriendo quaesierunt. Videamus si ipse primus pastor Ecclesiae, qui sibi non vixit, sibi sit mortuus. Joannes ejus socius requiratur,Hoc autem dixit significans qua morte clarificaturus esset Deum . Non ergo sibi est mortuus qui Deum clarificavit in morte. Discamusagimus sollicita inquisitione discutere, et nostra non quaerere, si omnipotenti Deo volumus ministrare. Sed quia ex fideli populo filios Sadoch ad omnipotentis Dei ministerium diximus assumi, nunquid in eodem populo non sunt multi qui inveniantur in mandatis
Abbreviated transcription (Latin):
ad australẽ uiam tenebant. qͦmͦ ñe unũ
ad meridianã atq aliud ad aquilonis iuã
respicere dr̃: S in his ubis agnoscimꝰ quod
ga ⁊opllatium sacerdotũ qui excubant
in custodiis templi ita positũ fuerat. ut solã
meridianam uiã respice̾t. gazophilatiũ uͦ
sac̾dotũ qui excubant ad ministeriũ alta¬
ris ita erat inatͥo. ut ⁊ ad australem uiam
i aquilonis faciẽ intenderet. quatinꝰ icu
garophilatio sacerdotũ qui excubant in

Expanded text:
ad australem viam tendebat, quomodo nunc unum ad australem viam tendebat, quomodo nunc unum ad meridianam, atque aliud ad aquilonis viam respicere dicitur? Sed in his verbis agnoscimus quod gazophylacium sacerdotum qui excubant in custodiis templi ita positum fuerat, ut solam meridianam viam respiceret, gazophylacium vero sacerdotum qui excubant ad ministerium altaris ita erat in atrio, ut et ad australem viam et aquilonis faciem intenderet, quatinus et cum gazophylacio sacerdotum qui
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ subtilit̃ in uestigant: iuitã carnaliũ corri¬
gunt. adq ad boc ustr ꝑducunt. ut ꝑ lam̃ta
penitentie quasi incendant carnẽ insacͥficio
quam pͥus dimiserant uiuere in peccato. Don
cuncta agere p̃ualent. Sed cũ ipsi causis fp̃a¬
lib occupantur. si qua pͤua ⁊ carnalia ꝑpe¬
trantur. Hec aliis discutienda atq corrigen¬
da cõmittũt. ꝑ qͦs dũ carnalis uita corrigit᷑.
iusq ad abstinentie atq orationis studi¬
um aproficientib ꝑuenit᷑. quasi in al
tari iam caro incendit᷑. ut in ꝯspectu oĩ¬
potẽtis dñi in de sacͥficiũ redoleat. unde
prius culpa displicebat. Sed in hac re
questio orit᷑. Cum suꝑus dictũ sit qd̾
garophilatia ad australem uiã facies
haberent: qua ratione nc̃ dicit᷑. quia ga¬
toplnlatium quod respicit uiam meri¬
dianam sacerdotum ẽ qui excubant in
eustodiis templi: igazophilatũi qd̾ respi¬
eit uiã aquilonis. sac̃dotũ qͥ excubant.
administ̾iũ altariss Si enĩ utͣq facies

Expanded text:
 investigant, et vitam carnalium corrigunt, atque ad hoc usque perducunt, ut per lamenta poenitentiae quasi incendant carnem in sacrificio, quam prius vivere permiserant in peccato. Non cuncta agere praevalent. Sed dum ipsi causis spiritalibus occupantur, si qua prava ac carnalia perpetrantur, haec aliis discutienda atque corrigenda committunt. Per quos dum carnalis vita corrigitur, et usque ad abstinentiae atque orationis studium a proficientibus pervenitur, qtari jam caro incenditur, ut in conspectu omnipotentis Domini inde sacrificium redoleat, unde prius culpa displicebat. Sed hac in re quaestio oritur, cum superius dictum sit quod gazophylacia ad australem viam facies haberent, qua ratione nunc dicitur, quia gazophylacium, quod respicit viam meridianam, sacerdotum est, qui excubant ophylacium quod respicit viam aquilonis, sacerdotum, qui excubant ad ministerium altaris? Si enim utraque facies
Abbreviated transcription (Latin):
atq interipsos fideles populos et sacram̃ta
dñice incarnationis quam medullitus
diligunt. corda amantium surgunt. Ha¬
beant ergo  garophilatia hinc orientis por¬
tam et inde aquilonis: qr int ipsa redẽp¬
tiomis sue misteria que secunt᷑. et carnales

Expanded text:
atque inter ipsos fideles populos et sacramenta atque inter ipsos fideles populos et sacramenta dominicae incarnationis quam medullitus diligunt, corda amantium surgunt. Habeant ergo sancta gazophylacia, hinc Orientis portam, et inde Aquilonis, quia inter ipsa redemptionis suae mysteria quae sequuntur, et carnales
Abbreviated transcription (Latin):
oculos aduiam australem tendunt. Eece
enim exgentib uenimus. sed in hoc quod
cimus. qui nobis insuis dictis cotidie scĩ
desiderii exempla p̃bent. Antionquasi ca¬
lore meridiam feruoris ardebat. qui estu¬
abat dicens. Sicut ceruus desiderat ad
fontem aquarum. ita desiderat anma
mea ad te ds̃. Sitiuit anima mea ad dm̃¬
te faciem dĩ : Quirursus ait. Psallam et
intelligam inuia in maculata. quando
uemes adme. Hoc quoq ardore succensꝰ
fuerat. qui dicebat. Dunc dimittis ser¬
uum tuum domine scdm uerbũ tuũ
in pace: quia uiderunt oculi mei saluta¬
re tiuum. Qiuia ergo exgentilitate ue¬
nimus sed scõs uidee patres nobis u di¬
uini amoris imitatione proponimus.
qua si quedam cantoꝵ garophilatia exla¬
tere porte que uiam aqͥlonis respicit
sumus. sed aduiam austri facies tenemꝰ
Et notandum quodhec eadem garophi¬
latia inter portam aquilonis et orien
cam. multitudo gentium ad fidem uenit.

Expanded text:
oculos ad viam Australem tendunt. Ecce oculos ad viam Australem tendunt. Ecce enim ex gentibus venimus; sed in hoc quod cimus, qui nobis in suis dictis quo tidie sancti desiderii exempla praebent. 9. An non quasi calore meridiani fervoris ardebat, qui aestuabat, dicens: Sicut cervus desiderat ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, Deus. Sitivit anima mea ad Dte faciem Dei? » Qui rursus ait: « Psallam et intelligam in via immaculata quando venies ad me . » Hoc quoque ardore succensus fuerat, qui dicebat: « Nunc dimittis servum tuum secundum verbum tuum in pace, quia viderunt oculi mei salutare tuum . Quia ergo ex gentilitate venimus, sed sanctos Judaeae patres nobis in divini amoris imitatione proponimus, quasi quaedam cantorum gazophylacia ex latere portae quae viam Aquilonis respicit sumus, sed ad viam Austri facies tenemus. 10. Et notandum quod haec cadem gazophylacia inter portam Aquilonis et Orientcam multitudo gentium ad fidem venit,
Abbreviated transcription (Latin):
Per australem quoꝗ: portam recte uidea
accipitur. inqua spãles patres celesti amo¬
re ferbuerunt: Quorum unus loquit᷑
dicens. Conuerte domine captiuitatẽ
nrãni. sicut torrens in austro. Que et¬
sicarnalem populum habuit. inquo ue¬
lut aquilonis frigora portauit. in scĩs tam̃
sius doctorib ac propħis ad dm̃ ac proximũ
calore caritatis arsit. Orientalis autẽ porta
non uimerito ipsum signat. dequo scptũ ẽ
Ecce iuroriens nom̃ eiꝰ. Et de quo racharias att.
isitauit nos oriens ex alto. Sint ergo
garophilatia cantorum e latere aquilonis.
quia non solum inuidea fuerunt corda sc̃oꝵ
sp̃alit accensa. sed etiam ingentilitatis mul¬
titudine ad sc̃ẽ fidĩ sacramenta conuerse
ardent corda scõꝵ amore celestis patrie in¬
hant gaudiis et̃nis. suspirant ad societatẽ
suoꝵ euuum in celo. sed tam̃ exempla huiꝰ
garoplulatia et inaquilonis latere posita

Expanded text:
Per Australem quoque portam recte Judaea Per Australem quoque portam recte Judaea accipitur, in qua spiritales patres coelesti amore ferbuerunt. Quorum unus loquitur, dicens: Converte, Domine, captivitatem nostram, sicut torrens in Austro . Quae etsi carnalem populum habuit in quo velut Aquilonis frigora portavit, in sanctis tamen suis doctoribus ac Prophetis ad Deum ac proximum calore charitatis arsit. Orientalis autem porta non immerito ipsum signat, de quo scriptum est: Ecce vir, Oriens nomen ejus . Et de quo Zacharias ait: Visitavit nos Oriens ex alto . Sint ergo gazophylacia cantorum ex latere portae Aquilonis, quia non solum 1422 in Judaea fuerunt corda sanctorum spiritaliter accensa, sed etiam in gentilitatis multitudine ad sanctae fidei sacramenta conversae ardent corda sanctorum amore coelestis patriae, inhiant gaudiis aeternis, suspirant ad societatem suorum civium in coelo; sed tamen exempla hujus gazophylacia et in Aquilonis latere posita
Abbreviated transcription (Latin):
missa sunt. et adhuc post fidem ad peccata
declinatur. que nobis erit p̃sumptio iusti¬
cie que spes uite ꝑmanentis. nisi ut ninc
dumadhuc intra portam orientis et aqͥlo¬
nis sumus aduam austri mentis oculos
lenemus. quatinus ex sc̃a caritate feruen¬
tes calor nos amoris lib̾et aculpa torporiᷤᷤ
et frigoris: Sint ergo garophilatia inter
portam orientis et aquilonis. sed sicut
dictum ẽ ad australem uiam facies inten¬
dant. ut inter hoc quod nati infide sumꝰ.
et quod post ad peccata ch lapsi de spe
pietatis p̃sumimus. exerceamus nos¬
met ipsos in ardore caritatis. Et ibi ten¬
damiis oculos cordis: ubi accẽdimur
ignib amoris. Potest autẽ ꝑ aquilonis
portam gentilitas. ꝑ austri uiam uidea.
ꝑorientis autẽ portam ipse dñs designa¬
ri.ꝑaquilonem quippe non inmerito
gentilitas figuratur: quam ille in torpo¬
ris frigore possedit qui dixit. Sedebo in
monte testamenti in laterib aquilonis.

Expanded text:
missa sunt, et adhuc post fidem ad peccata missa sunt, et adhuc post fidem ad peccata declinatur, quae nobis erit praesumptio justitiae, quae spes vitae permanentis nisi ut nunc, dum adhuc inter portam Orientis et Aquilonis sumus, ad viam Austri mentis oculos levemus, quatenus, ex sancta charitate ferventes, calor nos amoris liberet a culpa torporis et frigoris? Sint ergo gazophylacia inter portam Orientis et Aquilonis; sed, sicut dictum est, ad Australem viam facies intendant, ut inter hoc, quod nati in fide sumus, et quod post, ad peccata delapsi, de spe pietatis praesumimus, exerceamus nosmetipsos in ardore charitatis, et ibi tendamus oculos cordis, ubi accendimur ignibus amoris. 8. Potest autem per Aquilonis portam gentilitas, per Austri viam Judaea, per Orientis autem portam ipse Dominus designari. Per Aquilonem quippe non immerito gentilitas figuratur, quam ille in torporis frigore possedit qui dixit: Sedebo in monte testamenti, in lateribus Aquilonis .
Abbreviated transcription (Latin):
orientis fidem. ꝑ aquilonis spem. per
austri autem caritatem dixinus de¬
signari. Hec itaq garophilatia int̾
portam orientis iaquilonis eẽ me
morant᷑. atq aduiam australem res¬
picere. quia corda scõꝵ interfidem et spẽ
posita australem uiam respiciunt.
quia scẽ caritatis ignib exardescunt.
Ipsa quoq orientalis porta respicere
dr̃ aduiam. aquilonis. qͥa nob̃ ꝑfidẽ qͥdem
omnia inbaptisinate peccata lanxantur.
sed tamendum adhuc hic uiuimus. etiam
post fidem sepus ad peccata declinamꝰ:
Et quasi ouentis porta uiam aquilonis
respicit. cum uita nr̃a pꝰ ꝑceptam fidem
ad huc aliquatenus infrigore culpe torpes¬
cit. Quis enim inhac uita ualeat pꝰ fidẽ
sine culꝑa uiere. cum iohannes dicat. Si
dicerimus quia peccatum non habemus.
ipsi nos seducimus. et ueritas in nobis
non ẽ: Cuiuis uerbis iacobus concordans
ait. In multis enim offendimus om̃s. Si
aittẽ peccata preterita infidi ꝑceptione di¬

Expanded text:
Orientis fidem, per Aquilonis spem, per Orientis fidem, per Aquilonis spem, per Austri autem charitatem diximus designari. Haec itaque gazophylacia inter portam Orientis et Aquilonis esse mmorantur, atque ad viam australem respicere, quia corda sanctorum inter fidem, et spem posita, australem viam respiciunt, quae sanctae charitatis ignibus inardescunt. Ipsa quoque orientalis porta respicere dicitur ad viam aquilonis, quia nobis per fidem quidem omnia in baptismate peccata laxantur, sed tamen dum adhuc hic vivimus, etiam post fidem saepius ad peccata declinamus, et quasi orientis porta viam aquilonis respicit, cum vita nostra post perceptam fidem adhuc aliquatenus in frigore culpae torpescit. Quis enim in hac vita valeat post fidem, sine culpa vivere, cum Joannes dicat: « Si dixerimus quia peccatum non habemus, ipsi nos seducimus, et veritas in nobis non est ? Cujus verbis Jacobus concordans, ait: In multis enim offendimus omnes . Si autem peccata praeterita in fidei perceptione di
Abbreviated transcription (Latin):
et enim dicit: Ego enĩ iam delibor: et tẽ¬
pus mee resolutionis instat. Bonum
certam̃ certaui: cursum consũmaui.
fidem seruaui. Dereliquo reposita ẽ
mͥ corona iusticie: quam reddet in do¬
minus in illa die iustus uidex. Qui
laboꝵ suoꝵ conscuis. memor certami.¬
nis quod egit. memor fidi quam serua¬
uit. eẽ sibi inudicio repositam coro¬
nam dicit. eamq sibi in illa die reddi
sꝑat potus quam donari. ꝓfecto patet
quia uidicium cantat. quod uenire
desiderat. Unde etiam subdit. Hon
solum autem michi: sed et his qui dili¬
gunt aduentum eus. Nemo enĩ ad¬
uentum uidicis diligit: nisi qui se
habere causam in uridicio bonam no¬
uit. Eoꝵ ergo corda qui aduentu¬
iusti uidicis diligunt. garophilatia
cantorum sunt: quia ꝑ p̃suptionẽ gr̃e
et uite ꝑuirtutes scĩ desiderii cantant
iusti uidicium. quod omnes iniusti
ꝑtimescunt. Meminit autẽ caritas
ur̃a: quia suꝑiori lectione ꝑportam

Expanded text:
etenim dicit? Ego enim jam delibor, et temetenim dicit? Ego enim jam delibor, et tempus meae resolutionis instat. Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fmihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex . Qui laborum suorum conscius, memor certaminis quod egit, memor fidei quam servavit, esse sibi in judicio repositam coronam dicit, eamque sibi in illa die 1421 reddi sperat potius quam donari, profecto patet quia judicium cantat, quod venire desiderat. Unde etiam subdit: Non solum autem mihi, sed et his qui diligunt adventum ejus . Nemo enim adventum judicis diligit, nisi qui se habere causam in judicio bonam novit. Eorum ergo corda qui adventum judicis diligunt gazophylacia cantorum sunt, quia per praesumptionem gratiae et vitae, per virtutes sancti desiderii cantant justi judicium, quod omnes injusti pertimescunt. 7. Meminit autem charitas vestra quia superiori locutione per portam
Abbreviated transcription (Latin):
nos iustos faciunt si mpleantur. Que
tunc nobis in loco incolatus nr̃i can¬
tabiles fiunt. quando in hac ꝑegrina¬
tione uite p̃sentis ipsa eadem manda¬
ta diligimus et ex desidio implemus
Hinc est quod idem psalmista iterũ
excantorum garophilatis se ẽẽ insinu¬
cata laxant᷑. cantare etiam peccator de¬
bet: id ẽ hanc cum gaudio dicere atq
sꝑare. Sed siquis ita uistus ẽ ut eius
sibi et̃num uidicium ante mentis o¬
culos reuocet. et non contremiscat ac po¬
tuis uenire ad illud examen tanti uidi¬
toto mentis affec̾tu diligit. ac ꝓꝑt̾ea
eus iudicium non ꝑtimescit. Caritas
namq ꝑfecta. ut iohannes ait apłs. fo¬
ras mittit timorem. Cantat quippe
iudicium. ad quod intrare ñ trepidat.
Sit ergo mens illiꝰ garophilatium can¬
torum. ut ꝑdiuitias miscđie quas accepit.
letus ꝑgat ad uidicium quod iam non
aliud quoq garophilatium cantoris.
Forsitan et ipse iudicium cantat. Quid

Expanded text:
nos justos faciunt, si impleantur. Quae nos justos faciunt, si impleantur. Quae tunc nobis in loco incolatus nostri cantabiles fiunt, quando in hac peregrinatione vitae praesentis ipsa eadem mandata diligimus, et ex desiderio implemus. Hinc est quod idem Psalmista iterum ex cantorum gazophylacio se insinucata laxantur, cantare etiam peccator debet, id est hanc cum gaudio dicere atque sperare. Sed quis ita justus est, ut ejus sibi aeternum judicium ante mentis oculos revocet, et non contremiscat, ac potius venire ad illud examen tanti juditoto mentis affectu diligit, ac propterea ejus judicium non pertimescit. Charitas namque perfecta, ut Joannes apostolus ait, foras mittit timorem . Cantat quippe judicium, ad quod intrare non trepidat. Sit ergo mens illius gazophylacium cantorum, ut per divitias misericordiae quas accipit laetus pergat ad judicium, quod jam non aliud quoque gazophylacium cantoris. Forsitan et ipse judicium cantat. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
secreta gaudia interiorif uite. Sint et¬
garophilatia cantorum interuis et ex¬
teruis. quia corda sc̃oꝵ que ominipoten¬
ti deo desiderium suum ꝑmagni ar¬
doris amorem cantant. ⁊ iam intus
sunt. et adhuc intus non sunt: qͥa inscẽ
non uident ꝑfecte quod amant. Sint
itaq in interiori ato gaophilatia sed ex¬
traportam. ut iam et intus sint ꝑdeside¬
rium. et adhuc uttus non sint ꝑplenari¬
um effectum. Quid sunt autẽ garophila
tia cantorum. nisi sc̃a desidia amantiũ.
qui p̃cepta diuina quasi quasdam di¬
uitias custodiunt inmente: Quas can¬
tando seruant: quia mandata dĩ non ex
timore sed ex amore ꝑficiunt: eisq ips is
sacri eloquii p̃ceptiones cantabiles fi
unt: quia non ex tristicia sed exdesid̾io
semꝑ oꝑantur: uultis coruisti quasi
cuiusdam cantoris garophilatium au¬
dire : Cantabiles mͥ erant iustificatio¬
nes tue: in loco incolatus mei. Iustifi¬
cationes dĩ dicimꝰ p̃cepta diuina: que

Expanded text:
secreta gaudia interioris vitae. Sint secreta gaudia interioris vitae. Sint gazophylacia cantorum interius et exterius, quia corda sanctorum quae omnipotenti Deo desiderium suum per magni ardoris amorem cantant, et jam intus sunt, et adhuc intus non sunt, quia in sannon vident perfecte quod amant. Sint itaque in interiori atrio gazophylacia, sed extra portam, ut jam et intus sint per desiderium, et adhuc intus non sint per plenarium effectum. cia cantorum, nisi sancta desideria amantium, qui praecepta divina, quasi quasdam divitias custodiunt in mente quas cantando servant, quia mandata Dei non ex timore, sed ex amore perficiunt: eisque ipsae sacri eloquii praeceptiones cantabiles unt, quia non ex tristitia, sed ex desiderio semper operantur. Vultis cor justi quasi cujusdam cantoris gazophylacium audire? Cantabiles mihi erant justificationes tuae in loco incolatus mei . Justificationes Dei dicimus praecepta divina, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc acceptabis sacrificium iusticie
oblationes ⁊ holocausta: dequo rursus
ait. Ut cantet tibi gła mea: et ñ com¬
pungar. In utroq autẽ sacrificio car¬
nes offeruntur. quia hic oblatio cariis
est maceratio corꝑis ibi oblatio carnis
est in laude dĩ. gła resurrectionis. Tẽ
quippe illic quasi inholocaustum offer¬
tur caro. quando inet̾na incorruptione
ꝑmutata. nil contradictionis. nil mor¬
talitatis habuerit. Quia tota simul a¬
moris euis ignib accensa. in laude dei¬
sine fine ꝑmanebit. Porta ergo interior
idẽ scã eccła habe̾t interiora sua. illam
uidelicet uitam que ad huc oculis nr̃is
occulta ẽ. Habet extra eam atrium exteriꝰ.
idẽ uitam p̃sentẽ. in qua omne bonum
agitur. ut ad bonum sine fine ꝑueni¬
atur. Sint ergo in interiori atrio quod
tam̃ extra portam est. garophilatia
cantoꝵ. quia electi quiq atq ꝑfecti. qͥ
adhuc in carne mortali subsistunt. et in¬

Expanded text:
« Tunc acceptabis sacrificium justitiae « Tunc acceptabis sacrificium justitiae oblationes et holocausta . De quo rursus ait: « Ut cantem tibi gloria mea et non compungar . » In utroque autem sacrificio carnes offeruntur: quia hic oblatio carnis est maceratio corporis: ibi oblatio carnis est in laude Dei gloria resurrectionis. Tunc quippe illic quasi in holocaustum offertur caro, quando in aeterna incorruptione permutata nil contradictionis, nil mortalitatis habuerit, quia tota simul amoris ejus ignibus accensa in laude sine fine permanebit. Porta ergo haec interior, in sancta Ecclesia habeat interiora sua, illam videlicet vitam quae adhuc oculis nostris occulta est. Habeat extra eam atrium exterius, id est vitam praesentem, in qua omne bonum agitur, ut ad bonum sine fine perveniatur. 5. Sint ergo in interiori atrio, quod tamen extra portam est, gazophylacia cantorum, quia electi quique atque perfecti, qui adhuc in carne mortali subsistunt, et in
Abbreviated transcription (Latin):
tam. et tamen extra eccłam nonsint.
Si enim subtili inuestigatione ꝑqui¬
rimus. nil obstat intelligi. ut interio¬
rem portam sicut dictum ẽ scãm eccłam
sentiamiis. Dequa nunc ilicit᷑. Et extra
porta interiorem garophilatia cantoꝵ.
inatrio interiori. Duo sunt et enim que
dicuntur. Porta interior atq extra hanc
atrium interuis. quatunꝰ ipsũ atrium
exterius sit nintus. exteruis aporta.
interius autẽ sicut p̃diximus portis qͣs
narrando subiunxit. Sc̃a enim eccła du¬
as uitas habet. unam quam temporalit
ducit. aliam quam inet̾num recipit. Uña
qua laborat int̾ra. aliam qua remune¬
ra tur incelo. Unam qua mercedes col¬
ligit: aliam uero inqua iam dereceptis
mercedib gaudet. atq inutraq uita of¬
fert sacrificiũ. Hic uidelicet sacrificiũ
conpunctionis. nllic sacͥficium laudis
De hoc sacrificio dr̃. Sacrificium deo sp̃c
contribulatꝰ. De illo autem scͥptum est

Expanded text:
tam, et tamen extra Ecclesiam non sint. tam, et tamen extra Ecclesiam non sint. Si enim subtili investigatione perquirimus, nil obstat intelligi, ut interiorem portam, sicut dictum est, sanctam Ecclesiam sentiamus, de qua nunc dicitur: « et extra portam interiorem gazophylacia cantorum in atrio interiori. » Duo sunt etenim, quae dicuntur, porta interior, atque extra hanc atrium interius, quatenus hoc ipsum atrium et exterius sit, et interius, exterius a porta, interius autem, sicut praediximus, portis quas narrando subjunxit. Sancta enim Ecclesia duas vitas habet, unam qua temporaliter ducit, aliam quam in aeternum recipit: unam qua laborat in terra, aliam qua remuneratur in coelo; unam qua mercedes colligit, aliam vero in qua jam de receptis mercedibus gaudet. Atque in utraque vita offert sacrificium: hic videlicet sacrificium compunctionis, et illic sacrificium laudis. De hoc sacrificio dicitur: « Sacrificium Deo spiritus contribulatus . » De illo autem scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ã eccła de signatur: Cum enim cunc¬
ta hec intra ipsam suit. quomodo extra
portam interiorem sunt. si extra eccłam
nonsunt: Intelligi ergo porta interior
potest. ea dequa iã longe suꝑius locuti
sumus. que contra portam aquilonis
et orientalẽ dicit᷑ posita. ꝑ quam figura¬
ri diximus aditum. qui nobis ad interi¬
ora gaudia patrie celestis aꝑitur. ut hic
quoq ꝑportas que circa uestibulũ nar¬
rantur sc̃a eccła. ꝑ portam uero interio¬
rem celestis regni aditꝰ figuretur. Sed
ne quis me uerba scĩ sp̃c estimet ad intel¬
lectum meum iuolent inflec tere. et di¬
cat quia de porta interiori significationẽ
scẽ eccłe quam semel dixi mutare non
debui. infulgente omnipotentis dĩ gr̃a.
que cepimus ipsã teneamus. Ut ⁊ porta
interior signet eccłiam que nos ad in¬
fiara gaudia ꝑducit. et garophilatia.
cantores. Cacerdotes. templũ. altare.
sacrificia. sint inatrio. quod ẽ extra por

Expanded text:
sancta Ecclesia designetur? Cum enim cuncsancta Ecclesia designetur? Cum enim cuncta haec intra ipsam sint, quomodo extra portam interiorem sunt, si extra Ecclesiam non sunt? Intelligi ergo porta interior potest ea, de qua jam longe superius locuti sumus, quae contra portam aquilonis et orientalem dicitur posita per quam figurari diximus aditum, qui nobis ad interiora gaudia patriae coelestis aperitur, ut hic quoque per portas, quae circa vestibulum narrantur sancta Ecclesia, per portam vero interiorem coelestis regni aditus figuretur. Sed ne quis me verba sancti Spiritus aestimet ad intellectum meum violenter inflectere, et dicat quia de porta interiori significationem sanctae Ecclesiae quam semel dixi mutare non debui, infulgente Dei omnipotentis gratia, quae coepimus ipsa teneamus, ut et porta interior signet Ecclesiam, quae nos ad interiora gaudia perducit; et gazophylacia, cantores, sacerdotes, templum, altare, sa
Abbreviated transcription (Latin):
terioris dicta ẽ: inqua mense dequa
dris lapidib extructe memorant᷑.
Et porta que respiciebat ad aquilone
inqua mense eẽnt ad sacͥficium non
ad holocaustum.nde inuiteri dixi¬
mus significari eccłam in exteriori
sinagogam. Sed his expletis. rursum
ꝓpħa incipit. interiorem portam atꝙ
tres alias. id ẽ aquilonis. austri et ori¬
entis destͥbere: et inearum atrio inte¬
riori quod erat extra portam interio¬
rem eẽ garophilatia cantores. sacer¬
dotes. templum. altare. et sacrificia
ꝑhibet. In quib uerbis quia de sc̃e acdẽ
institutione narrare. alia ab eis que priꝰ
dixerat cepit. patet quod interioris porte
intellectum mutauit. Sienim sub uno
intellectu omnia dicẽt. nouo ordine
ipsa atq alia non replicaret. Nam quo¬
modo possumꝰ extra portam interiorem
atrium. gazophilatia.cantores. sacerdo¬
tes templum. altare. sacrificia dicere.
si ꝑeandem portam interiorem hoc loco

Expanded text:
terioris dicta est, in qua menterioris dicta est, in qua mendris lapidibus extructae memorantur, et porta, quae respiciebat ad aquilonem, in qua mensae essent ad sacrificium non ad holocaustum. Unde in interiore diximus significari Ecclesiam, in exteriori synagogam. Seu his expletis rursum Propheta incipit interiorem portam atque tres alias, id est aquilonis, austri et orientis describere, et in earum atrio interiori, quod erat extra portam interiorem esse gazophylacia cantorum, sacerdotes, templum, altare et sacrificia perhibet. In quibus verbis, quia de sanctae Ecclesiae institutione narrare alia ab eis, quae prius dixerat coepit, patet quod interioris portae intellectum mutavit. Si enim sub uno intellectu omnia diceret, novo ordine ipsa atque alia non replicaret. Nam quomodo possumus extra portam interiorem, atrium, gazophylacia, cantores, sacerdotes, templum, altare, sacrificia dicere, si per eamdem portam interiorem hoc loco
Abbreviated transcription (Latin):
orientalis que respiciebat ad uiam aqͥ¬
lonis. In quib uerbis aꝑte intelligit᷑.
quia cantorum garophilatia int̾ latus
porte respicientis ad aquilonẽ. et latus
porte orientalis fuerant posita que
porta uidelicet respiciebat ad iuam
aqͥlonis. Facies itaq garophilatiorum.
contra uiã australem. s posicio erat in¬
ter portam orientis et aquilonis. Por¬
ta ergo interior habebat exlatere por¬
tam aquilonis: ex alio quoq latere
portam australem. Infronte uero ues¬
tibuli orientalis porta surrexerat. atq
sic atrium quod erat extra portam
iuteriorem. ut hoc quoq ẽẽ int̾ius por¬
te exteruis ambiebant. Hec de u̾bis
littere subbreuitate transcurrimus:
ut ineis sensus misticos non breuiter
exquiramꝰ. In parte autẽ suꝑiori tres
porte descͥpte sunt. id ẽ orientis aqͥlo¬
nis ⁊austri. Moxq interioris atrii
tres alie narrate. idẽ austri orientis
⁊ aquilonis. Ac de inde porta atͥi in¬

Expanded text:
Orientalis, quae respiciebat ad viam AquOrientalis, quae respiciebat ad viam Aquilonis. In quibus verbis aperte intelligitur quia cantorum gazophylacia inter latus portae respicientis ad Aquilonem, et latus portae Orporta videlicet respiciebat ad viam aquilonis. Facies itaque gazophylaciorum contra viam australem, sed positio inter portam erat orientis et aquilonis. Porta ergo interior habebat ex latere portam aportam Australem. In fronte vero vestibuli Orientalis porta surrexerat, atque sic atrium quod erat extra portam interiorem, ut hoc quoque esset interius, portae exterius ambiebant. 3. Haec de verbis litterae sub brevitate transcurrimus, ut in eis sensus mysticos non breviter exquiramus. In parte autem superiori tres portae descriptae sunt, id est Orientis, Aquilonis, et Austri; moxque interioris atrii tres aliae narratae, id est Austri, Orientis, et Aquilonis, ac deinde porta atrii in
Abbreviated transcription (Latin):
quin potius quis ñ ex ipsa eoꝵ lectione
tepefiat : Si autẽ latens in litt̾a sp̃alis
medulla discutitur: ꝑhoc scintille
intellectus exeunt. et incendunt quod
prius cordis aurib frigidum sonabat
Nobis tam̃ ut se aspirante dño inte¬
rior intellec tus aꝑiat: ipsa prius nar¬
ratio iuxta literam patefiat. Ait enĩ.
quia porta erat interior. atq extrahanc
atrium quod appellatur interuis. Ac
de inde alie id ẽ aquilonis. austri. atq
orientis porte describuntur. ut ipsũ
atrium quod ẽẽextra portam interiorẽ
dixerat. a portis exteriorib ẽẽ interuis
ostendat. Atrium ergõ hoc et foris et
intus est. Foris: quia extra portã in¬
teriorem ẽ. Intus autẽ: quia intra
portas exteriores. Garophilatia quoq
cantorum ẽẽ in hoc eodem atrio nar¬
rantur. que alatere porte posita dicun¬
tur respicientis ad aquilonẽ: sed ipsa
eadem garophilatia ad australem uiã
respicuint. Et subdit᷑. Ex latere porte

Expanded text:
quin potius quis non ex ipsa eorum lectione quin potius quis non ex ipsa eorum lectione tepefiat? Si autem latens in littera spiritalis medulla discutitur, per hoc scintillae intellectus exeunt et inceprius cordis auribus frigidum sonabat. Nobis tamen, ut se aspirante Domino interior intellectus aperiat, 1418 ipsa prius narratio juxta litteram patefiat. Ait enim quia porta erat interior, atque extra hanc atrium, quod appellatur interius; ac deinde aliae, id est Aquilonis, Austri, atque Orientis portae describuntur, ut ipsum atrium quod esse extra portam interiorem dixerat a portis exterioribus esse interius ostendat. Atrium ergo hoc et foris, et intus est: foris, quia extra portam interiorem; intus autem, quia intra portas exteriores. Gazophylacia quoque cantorum esse in hoc eodem atrio narrantur, quae a latere portae posita dicuntur respicientis ad Aquilonem. Sed ipsa eadem gazophylacia ad Australem viam respiciunt. Et subditur: Ex latere portae
Abbreviated transcription (Latin):
lateat pensat. Annon ẽ mirabile qͣndo
aliud auribe sonat atq aliud exit ad in¬
telligentiam quod ñ sonabat: Cui ergo
uerbum sacri eloquii nisi lapidi simile
dixerim in quo ignis latet: Qui manu
quidem frigidꝰ tenetur. sed ꝑcussus fer¬
ro ꝑ scintillas emicat atq hoc emittit
ignem qui pꝰ ardeat quod pxiꝰ manus fri¬
gidum tenebat. Sic et enim sic u̾basunt
sacri eloquii. que quidem ꝑ narrationem
litere frigida tenentur. sed si quis hec as¬
pirante domino intento utellectu pulsa¬
uerit. de misticis euis sensib ignem ꝓ¬
ducit. ut eͥis u̾bis pꝰ animus sp̃alit̃ ardeat.
que priꝰ ꝑlitteram ipse quoq frigid̃ au¬
diebat. Ecce et enun ꝓpħa dicit. et extra
portam interiorẽ garopllatia cantorũ.
in atrio interiori quod erat in latere por
te respicientis adaquilonẽ: et facies eoꝵ
contra uiam australem. una exlatere
porte orientalis que respiciebat ad uiã
aquilonis. In his itaq uerbis littere ad
amorẽ dĩ ciuus animus inferuescat.

Expanded text:
lateat pensat. An non est mirabile quando aliud auribus sonat, atque aliud exit ad intelligentiam quod non sonabat? Cui ergo verbum sacri eloquii nisi lapidi simile dixerim, in quo ignis latet? Qui manu quidem frigidus tenetur, sed, percussus ferro, per scintillas micat, atque hoc emittit ignem qui post ardeat, quod prius manus frigidum tenebat. Sic etenim, sic verba sunt sacri eloquii, quae quidem per narrationem litterae frigida tenentur; sed si quis haec, aspirante Domino, intento intellectu pulsaverit, de mysticis ejus sensibus ignem producit, ut in eis verbis post animus spiritaliter ardeat, quae pridiebat. Ecce etenim Propheta dicit: « Et extra portam interiorem gazophylacia cantorum in atrio interiori qtae respicientis ad aquilonem, et facies eorum contra viam australem, una ex latere portae orientalis, quae respiciebat ad viam aquilonis. » In his itaque verbis litterae ad amorem Dei cujus animus infervescat?
Abbreviated transcription (Latin):
debeat uenire. ut egͥtudinis tuȩ. ego
specialit̃ inquantũ ualeo curã ge¬
rã. .&. quietẽ tuã custodĩã: quia
huic egritudini. estiuũ tempꝰ me¬
dici uehement̃ dicunt ꝑiculosũ:
&. ualde timeo. ne si curas aliquas
cum aduersitate temporis ceꝑis: ex
eadem molestia ꝑicliteris. Ego enĩ
ipse ualde sum debilis: et omĩno
est utile. ut cum di gr̃a sanus ad
tuã eccłiam redeas. aut certe si
uocandus es: int̾ manus tuoꝵ uo¬
beam tͣnsire.
ro barbaroꝵ incursionib bis
in ebdomada fieri letanias gre¬
goriꝰ decernebat. Qua ꝓpt̃ uniu̾¬
sis ep̃is sicilie seribens ait. Suꝑ af¬
flictiones & gemitꝰ quos annosa
hic continuatione de hostib susti¬
nemus. maior nos metus excru¬
ciat: qđ inimicos nr̃os om̃i annisu
ad sicilie inuasionẽ cognoscimus
festinare. S: hec illis molientibus:
ꝓsꝑitatẽ multitudo nr̃oꝵ p̾beat
peccatoꝵ. toto nos corde ad redẽp¬
toris nr̃i remedia conferamus.

Expanded text:
debeat venire, ut aegritudinis tuae ego debeat venire, ut aegritudinis tuae ego specialiter, in quantum valeo, curam geram, quietem tuam custodiam, quia huic aegritudini aestivum tempus modici vehementer dicunt esse periculosum. Et valde pertimesco, ne si curas aliquas cum adversitate temporis ceperis, amplius ex eadem molestia pericliteris. Ego enim ipse valde sum debilis, et omnino est utile ut cum Dei gratia sanus ad tuam ecclesiam redeas, aut certe si vocandus es, inter manus tuorum vobeam transire. » 53. Pro barbarorum incursionibus bis in hebdomada fieri litanias Gregorius decernebat. Quapropter universis episcopis Siciliae scribens, ait: « Super afflictiones et gemitus quos annosa hic continuatione de hostibus sustinemus, major nos metus excruciat, quod inimicos nostros omni annisu ad Siciliae invasionem cognoscimus festinare. Sed ne, hoc illis molientibus, prosperitatem multitudo nostrorum praebeat peccatorum, toto nos corde ad Redemptoris nostri remedia conferamus,
Abbreviated transcription (Latin):
tis meis facientib & semꝑ audio que me
tedet audire: quia in tanta tenuitate
ac debilitate adhuc in uobis referunt
podagre dolores ercrescere. S oro om̃i¬
potentem dm: ut omĩa que in ur̃o cor¬
pore aguntur. ad salutẽ anime dirigan¬
tur. Flagella temporalia eternã uobis
fine sunt. gaudia uob̾ sine fine concedat.
simo merore me inuenerunt ꝑculsũ:
quia fr̃nitatẽ tuã retulerunt de uo¬
mitu sanguinis egrotare: ex qua re sol¬
licite & sigillatim eos quos hic doctos
lectione nouimus medicos fecimꝰ reqͥri:
et quid singuli senserint. quid ue di¬
ctauerint sanctitati ur̃ȩ scriptũ misimꝰ.
Qui tamen quiete & silentio p̃ om̃ibꝰ dubiꝰ:¬
& ideo uidetur michi. ut ordinata illic
eccł̃ia. uł qui missarũ sollempnia exple¬
re ualeant. uel qui episcopii curã gerere.
hospitalitatẽ .a. susceptionẽ possit exhibe¬
re: qui ue monasteriis custodiendis p̃esse:
tua fr̃nitas ad me ante estiuũ tẽpus

Expanded text:
tis meis facientibus, et semper audio quae me tis meis facientibus, et semper audio quae me taedet audire, quia in tanta tenuitate atque debilitate adhuc in vobis referunt podagrae dolores excrescere. Sed oro omnipotentem Dominum, ut omnia quae in vestro corpore aguntur, ad salutem animae dirigantur, flagella temporalia aeternam vobisfine sunt gaudia vobis sine fine concedat. simo me moerore invenerunt percussum, quia fraternitatem tuam retulerunt de vomitu sanguinis aegrotare. Ex qua re sollicite, et singulatim eos quos hic doctos lectione novimus medicos fecimus requiri, et quid singuli senserint, quidve dictaverint, sanctitati vestrae scriptum misimus, qui tamen quietem et silentium prae omnibus di ideo videtur mihi ut ordinata illic Ecclesia, vel qui missarum solemnia explere valeant, vel qui episcopi curam gerere, hospitalitatemque et susceptiones possint exhibere, quive monasteriis custodiendis praeesse, tua fraternitas ad me ante aestivum tempus
Abbreviated transcription (Latin):
nec ut filii suscepistis: quẽ inquietudo
ut molestiã corporalem incurreret:
quamus in eo nichil de his que nob̾
sunt scripta cognouimus: s sola in¬
esse debilitatem uidimus. ꝓ qua eum
hic retinere curauimꝰ. Item eulogio
patarche alexandrino: Ante hoc tẽpus
bonefacii chartularii responsalis mei.
qui in urbe regia demorat᷑ uehem̃ter
me seripta turbauer unt: que dice¬
bant dulcissimã mͥ atq suauissimam
scĩtatẽ urãm defectũ corporei lumi¬
nis ꝑtulisse. Ex quib scriptis graui me¬
rore ꝑculsus sum: s subito creatoris
ea corporis molestia quã audieram
agnoscens. exultaui uehement̃: quiatan¬
pͥus tristicię amaritudo p̃cesserat. Sci¬
mnus enĩ qr in omĩpotentis dĩ adiuto¬
riũ: multoꝵ salus est uita ur̃a. Itẽ rusti¬
ciane patͥciȩ. Quociens de urbe regia
ad nos aliquis uenit: cure nob est de cor¬
poris ur̃i sospitate requirere. s pecca¬

Expanded text:
nec, ut filii, suscepistis; quem inquietudo nec, ut filii, suscepistis; quem inquietudo ut molestiam corporalem incurreret, quamvis in eo 158 nihil de his quae nobis sunt scripta cognovimus, sed solam inesse debilitatem vidimus, pro qua eum hic retinere curavimus. » Item Eulogio patriarchae Alexandrino: « Ante hoc temporis Bonifacii chartularii responsalis mei, qui in urbe regia demoratur, vehementer me scripta turbaverunt, quae dicebant dulcissimam mihi atque suavissimam sanctitatem vestram defectum corporei luminis pertulisse. Ex quibus scriptis gravi moerore perculsus sum, sed subito Creatoris ea corporis molestia quam audieram agnoscens, exsultavi vehementer, quia tanprius tristitiae amaritudo praecesserat. Scimus enim quia in omnipotentis Dei adjutorio multorum salus est vita vestra. » Item Rusticianae patriciae: « Quoties de urbe regia ad nos aliquis venit, curae nobis est de corporis vestri sospitate requirere. Sed pecca
Abbreviated transcription (Latin):
datis p̃cipimur ꝓximos sicut nos¬
metipsos diligere: coꝵq langorib
tanquã ꝓpͥis infirmitatib condo¬
lere. Quoꝵ memor ur̃a fr̃nitas.:
in rauennati urbe suscipere. Unde
non solum nos impense caritatis .s
& dm uobis fecistis ꝓculdubio debi¬
torẽ: cui in fr̃is infirmitate con¬
doluisse ꝓbamini. ipsũq egrũ in
sui membri molestia. non solũ usi¬
tasse s etiã suscepisse. Quẽ quidẽ
ipse ꝓ sua simplicitate illic ordina¬
re omnino rẽnuebã: s petentium im¬
dicere potussem. Si autẽ fieri potest.
multũ michi & ipsi consulitis: sieum
ad me uł ꝑsiciliam transmittatis.
molestia retinemus. & quia nunc ad
suam non ualent eccłiãremeare: ꝓpt̃ea
eo absente. ȩccłiȩ ipsius fr̃nitati tue
iusitationis oꝑam p̃uidimus delegan¬
dũ. Item uniuersis habitatorib a ri¬
mini. Si culpã urãm filii dilectissimi
intentius uelitis attendere. assidua
uos apud dm̃ debetis oratione purga

Expanded text:
datis praecipimur proximos sicut nosdatis praecipimur proximos sicut nosmetipsos diligere, eorumque languoribus tanquam propriis infirmitatibus condolere. Quorum memor fraternitas vestra in Ravennati urbe suscipere. Unde non et Deum vobis fecistis proculdubio debitorem, cui in fratris infirmitate condoluisse probamini, ipsumque aegrum in sui membri molestia non solum visitasse, sed etiam suscepisse. Quem quidem ipse pro sua simplicitate illic ordinare omnino renuebam; sed petentium imatenus potuis sem. Si autem fieri potest, multum mihi et ipsi consulitis si eum ad me vel per Siciliam transmittatis. molestia retinemus; et quia nunc ad suam non valet ecclesiam remeare, propterea, eo absente, ecclesiae ipsius fraternitati tuae visitationis operam providemus delegandam. » Item universis habitatoribus Arimini: « Si culpam vestram, filii dilectissimi, intentius velitis attendere, assidua vos apud Deum debetis oratione purgar
Abbreviated transcription (Latin):
lanare appetit: hoc fieri nec reliqͦ
quolibet die concedimus. Si autẽ
ꝓ necessitate corporis: hoc nec dñi¬
co die ꝓhibemus. Scriptũ quippe ẽ
Nemo carnẽ suam odio habet is nu¬
tͥt & fouet eam. Et rursum scrip¬
tum est. Carnis curã ne feceritis
in concupiscentiis. Qui gͥ carnis cur̃a
in concupiscentis fieri ꝓhibet: ꝓfec¬
to in necessitatib conredit. Nam si
dnicoꝵ die corpus leuare peccatũ
est: lauari gͦ die eodem nec facies
debet. Si aut̃ hoc in corporis parte
conceditur: eur hoc erigente neces¬
sitate toti corpori denegetur: Diũ
couͦ die a labore t̾reno cessandũ ẽ.
atq omĩmͦ orationib insistendũ:
ut si quid negligentie ꝑ ser dies
agitur. ꝑ diem resur rectionis dñicȩ¬
passionis gr̃a circa om̃s gregoriꝰ
redundabat: ut alterius infirmi¬
tatẽ in suo corpore hunc sustinuis¬
se si uelis aspicias. Unde ioħi rauen¬
nati epõ scribens ait Dñicis man¬

Expanded text:
lavari appetit, hoc fieri nec reliquo lavari appetit, hoc fieri nec reliquo quolibet die concedimus. Si autem pro necessitate corporis, hoc nec Dominico die prohibemus. Scriptum quippe est: Nemo umquam carnem suam odio habet, sed nutrit, et fovet eam . Et rursum scriptum est: Carnis curam ne feceritis in concupiscentiis . Qui igitur carnis curam in concupiscentiis fieri prohibet, profecto in necessitatibus concedit. Nam si Dominico die corpus lavare peccatum est, lavari ergo die eodem nec facies debet. Si autem hoc in corporis parte conceditur, cur hoc, exigente necessitate toti corpori denegetur? Dominico vero die a labore terreno cessandum est, atque omni modo orationibus insistendum, ut si quid negligentiae per sex dies agitur, per diem resurrectionis Domipassionis gratia circa omnes Gregorius redundabat, ut alterius infirmitatem in suo corpore hunc sustinuisse, si velis, aspicias. Unde Joanni, Ravennati episcopo, scribens, ait: « Dominicis man
Abbreviated transcription (Latin):
Nos itaq hoc qł de sabbato diclũ ẽ
sp̃ualiter accipimus: sp̃ualit̃ reti¬
nemus. Sabbatum autẽ requies
si pecocata concupiscentie ad men¬
tẽ ꝑ oculos trahitur. indie sabbati
onera ꝑ portas introducit. Non gͦ
in die sabbati onera ꝑ portas intro¬
ducioꝰ. si in redemptoris nr̃i grãm
constituti. pondera peccataͥ ad ani¬
mã ꝑsensus corporeos ñ thamꝰ. Nã
isdem dñs ac redemptor nr̃ multa
in die sabbati legit᷑ oꝑatus: ita ut
nideos rep̃henderet dicens. Quis
urm̃ bouẽ aut asinũ suũ ñ soluit
in die sabbati: & ducit ad aquare:
Si gͦ ipsa ꝑ se ueritas non custodiri
iurta litterã sabbatũ p̃cipit. qͥsqͥs
ocium sabb̾i scłm legis litceram
custodit: cui alteri nisi ueritati
contradicit: Aliud quoq ad me
ꝑ latũ est uob̾ a ꝑuersis hominib
esse predicatũ: ut dñicoꝵ die nul¬
lus debeat lauari. Q: quidẽ si ꝓ
luxii animi atq uoluptat quis

Expanded text:
. Nos itaque hoc quod de Sabbato scriptum est . Nos itaque hoc quod de Sabbato scriptum est spiritaliter accipimus, spiritaliter retinemus. Sabbatum autem requies si peccata concupiscentiae ad mentem per oculos trahit, in die Sabbati onera per portas introducit. Non ergo in die Sabbati onera per portas introducimus, si in Redemptoris nostri gratia constituti, pondera peccati ad animam per sensus corporeos non trahamus. Nam idem Dominus ac Redemptor noster multa in die Sabbati legitur operatus, ita ut Judaeos reprehenderet, dicens: Quis vestrum bovem, aut asinum suum non solvit in die Sabbati, et ducit adaquare ? Si ergo ipsa per se Veritas non custodiri juxta litteram Sabbatum praecepit, quisquis otium Sabbati secundum Legis litteram custodit, cui alteri nisi ipsi Veritati contradicit? Aliud quoque ad me perlatum est, vobis a perversis hominibus esse praedicatum, ut Dominico die nullus debeat lavari. Et quidem si pro luxu animi atque voluptate quis
Abbreviated transcription (Latin):
sabbatum p̾dicantes. gregorius con¬
me quosdam ꝑuersi sp̃e homines pͣua
int̃ uos aliqua & sc̃ẽ ficłi aduersa semi¬
nasse: ita ut diem sabbatum atq dñi
cum ab om̃i faciat oꝑe custodiri. Qa
enim mori se & resurgere simulat.
haberi inueneratione uult dñicum
diem: & quia iudauare populũ com¬
pellit. ut exteriorẽ ritũ legis reuocet.
&. sibi iuideoꝵ ꝑfidiam subdat: coli uult
bati. tã diu teneri potuit: quã diu le¬
gẽ licuit iuxta litterã custodire. At pꝰ¬
quã grã om̃potentis dĩ dñi nr̃i iħu xp̃i¬
apparuit: p̃cepta legis que ꝑfiguram
dicta sunt. iuxta litterã seruari non
possunt. Nam si quis dicit hoc de sab¬
bato esse seruandum: dicat necesse ẽ.
etiam carnalia sacrificia ꝑsoluenda: di¬
cat p̃ceptum quoq de circũcisione
corporis adhuc usq retinendũ: s con¬
tra se paulũ apłm audiat dicentẽ si
circum cidamini xp̃s uobis nichil ꝓdest

Expanded text:
sabbatum praedicantes, Gregorius sabbatum praedicantes, Gregorius me quosdam perversi spiritus homines, prava inter vos aliqua, et sanctae fidei adversa seminasse, ita ut dnicum ab omni faciet opere custodiri. Quia enim mori se et resurgere simulat, haberi in veneratione vult diem Dominicum; et quia judaizare populum compellit ut exteriorem ritum legis revocet, et sibi Judaeorum perfidiam subdat, coli vult bati , tandiu teneri potuit, quamdiu legem licuit juxta litteram custodiri. At postquam gratia omnipotentis Dei Domini apparuit, praecepta Legis, quae per figuram dicta sunt, juxta litteram servari non possunt, Nam si quis dicit hoc de Sabbato esse servandum, dicat necesse est etiam carnalia sacrificia persolvenda; dicat praeceptum quoque de circumcisione corporis adhuc usque retinendum. Sed contra se Paulum apostolum audiat dicentem: Si circumcidamini, Christus vobis nihil prodest
Abbreviated transcription (Latin):
s aurũ acciꝑe contempsit. Itaq fili
excellentissime fident̃ dicã: quia liba¬
sti aurũ dño. qđ contra eũ habere
nullomodo uoluisti. Lui¬
inc est qđ sicut a maiorib tradit᷑.
dum adhuc pubesceremus. ocłis nr̃is
conspeximus consuetudo uetus obti
nis quantũcũq pulcherrima mer¬
cimonia detulissent. numquã ponti¬
ficalib alloquiis fruerentur. nũꝗͣ.
obtutib apłicis potirentur. sed extrã
uelum longissime porticus. ñ qͥdẽ
in scannis s in marmoreo pauim̃to
residentes suscepta p̃cia numerabant:
ne uidelicet uiderentur aliquid de
manu pontificis accepisse. Nam reue¬
rende memoriȩ nicͥolaus pontifex.
ar seniũ qͦndã hortane ciuitatis ep̃m.
uidaicas tunc pͥmũ pellicias introdu¬
cere mollientẽ adeo aduersatus est:
ut ei palatinã ꝓcessionẽ uellet adimere
nisi suꝑsticiose gentis uestib abiurando.
cum sacerdotalib in fulis consuetudi¬
naliter procedere studuisset.:

Expanded text:
sed aurum accipere contempsit? Itaque, fili sed aurum accipere contempsit? Itaque, fili excellentissime, fidenter dicam quia libasti aurum Domino, quod contra eum habere nullo modo voluisti. inc est quod sicut a majoribus traditur, dum adhuc pubesceremus, oculis nostris conspeximus, consuetudo vetus obtinnes quantumcunque pulcherrima mercimonia detulissent, numquam pontificalibus alloquiis fruerentur, nunquam obtutibus apostolicis potirentur, sed extra velum longissimae porticus, non quidem in scamnis, sed in marmoreo pavimento sedentes, suscepta pretia numerabant, ne videlicet viderentur aliquid de manu pontificis accepisse. Nam reverendae memoriae Nicolaus pontifex, Arsenium, quondam Hortanae civitatis episcopum, Judaicas tunc primum peliicias introducere molientem, adeo aversatus est, ut ei palatinam processionem vellet adimere, nisi superstitiosae gentis vestes abjurando, cum sacerdotalibus infulis consuetudinaliter procedere studuisset. 5
Abbreviated transcription (Latin):
hoc cdampno multandi: s etiã
alia erunt pena de legib ferien
gregorius execrabilia iudicabat.
Unde rechar edo auisigotharũ post
cetera dicens. Peterea indico: qͥa
creauit de ur̃o oꝑe in laudib d̾i
hoc quod dilectissimo filio ꝓbino
inde quib ꝓlata fuerat rectitudinẽ
ur̃e mentis inflectere pecumarum
sũmã offerendo moltti sunt. Quã excel¬
lentia ur̃a contempsit: & omĩpotentis
di placere iudicio requirens auro in¬
nocentiam p̃tulit. Qua in re michi da
uid factum. ad memorĩã uenit s ui
dum concupita aqua de cisterna behtleemitica
que int̃ hostiles cuneos habebatur. ab
obsequentib militib fuisset oblata: ꝓ¬
tinus dixit. Absit ame. ut sanguinẽ
istorũ hominũ bibã. Quam quia fudit¬
&. bibere noluit: scriptũ est libauit cã
dño. Si gͥ ab armato rege in sacrificiũ
di uersum est aqua contẽpta: pensemus
quale sacrificium omĩpotenti dõ rex
obtulit: qui ꝓ amore illiꝰ non auquã

Expanded text:
hoc damno mulctandi, sed etiam hoc damno mulctandi, sed etiam alia erunt poena de legibus ferienGregorius execrabilia judicabat. Unde Recaredo, regi Wisigothorum, post egra stetit. Praeterea indico quia crevit de vestro opere in laudibus Dei hoc quod dilectissimo Filio meo ii de quibus prolata fuerat rectitudinem vestrae mentis inflectere, pecuniarum summam offerendo, moliti sunt, quam excellentia vestra contempsit, et omnipotentis Dei placere judicio requirens, auro innocentiam praetulit. Qua in re mihi David regis factum ad memoriam venit, cui dum concupita aqua de cisterna Bethlehemitica, quae inter hostiles cuneos habebatur, ab obsequentibus militibus fuisset oblata, protinus dixit: Absit a me, ut sanguinem istorum hominum bibam . Quam quia fudit et bibere noluit, scriptum est: Libavit eam Domino . Si igitur ab armato rege in sacrificium Dei versa est aqua contempta, pensemus quale sacrificium omnipotenti Deo rex obtulit, qui pro amore ipsius non aquam,