comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
paulus a postolus pepertit illi spiritui. acnon
potius feminã illius demonii correptione atq
exclusione mundauit. Omnesigitur artifi¬
ces huiusmodi uelnugatoriae uel noxiae
suꝑ stitionis ex quadã pestifera societate homi¬
num &demonũ. quasi pacta infidelis & dolos
amititiae constituta penitus sunt repudianda
& fugienda xp̃iano.⁊ Non quod ldolum sit ali¬
quid ait apostolus. sed quia quae immolat dae¬
moniis immolant et nondõ. Nolo uos socios dae¬
moniorum fieri: Quod autem deldolis et deim¬
molationibus quae honori eorũ exhibentur.
dixit a postolus. hoc deomnib: imaginari is
signis sentiendum ẽ. quae uel adcultum idolo¬
rũ uel adcreaturam eiusq partes tãquã dm̃ co¬
lendas trahunt. uel adremediorũ aliarũq ob¬
seruationũ curam ꝑtinent. quaenon sunt
diuinitus addilectionem dĩ & proximi tãquã
publice constituta. sed perpriuatas appetitio¬
nes rerum temporalium corda dissipant misero¬

Expanded text:
Paulus apostolus pepercit illi spiritui ac non Paulus apostolus pepercit illi spiritui ac non potius feminam illius daemonii correptione atque exclusione mundauit. omnes igitur artes huius modi uel nugatoriae uel noxiae superstitionis ex quadam pestifera societate hominum et daemonum quasi pacta infidelis et dolosae amicitiae constituta penitus sunt repudianda et fugienda christiano, non quod idolum sit aliquid, ait apostolus, sed quia quae immolant gentes, daemoniis immolant et non deo, nolo uos socios daemoniorum fieri. quod autem de idolis et immolationibus, quae honori eorum exhibentur, dixit apostolus, hoc de omnibus imaginariis signis sentiendum est, quae uel ad cultum idolorum uel ad creaturam eiusque partes tamquam deum colendas trahunt uel ad remediorum aliarumque obseruationum curam pertinent, quae non sunt diuinitus ad dilectionem dei et proximi tamquam publice constituta, sed per priuatas appetitiones rerum temporalium corda dissipant misero
Abbreviated transcription (Latin):
secundum pulcherrimum ordinem rerum di¬
uinae prouidentiae lege subiectaẽ.: Quib
In lusionibus et deceptionibus euenit. Vtisti suꝑ¬
stitiosis et ꝑnitiosis indiuinationũ generibus
multa p̃terita et futura dicantur. uet aliter
accidant quam dicuntꝰ. Multaq: obseruantib:
secundum obseruationes suas eueniant. quibus
inplicati curiosiores fiant. et sese magis magisq
inserant multi plicibus laqueis pernitiosissimi
erroris: Hocgenus fornicationis animae salu¬
briter diuina scriptura nontacuit. nec abea sic
terruit animam ut propterea talianegaret
eẽ sectanda. quia falsa dicuntur a professorib
eorum: sed etiam sidixerint uobis inquit. &ita
euenerit. necredatis eis. Nonenim quia himago
samuhelis mortui sauli regi uera p̃nuntiauit.
propterea talia sacrilegia quibus imago illa
p̃sentata ẽ minus exsetranda sunt: autquia in ac¬
tibus apostolorum uentri loqua femina uerũ
testimonium ꝑhibuit apostolis dnĩ : Idcirco

Expanded text:
secundum pulcherrimum ordinem rerum disecundum pulcherrimum ordinem rerum diuinae prouidentiae lege subiecta est. quibus inlusionibus et deceptionibus euenit, ut istis superstitiosis et perniciosis diuinationum generibus multa praeterita et futura dicantur nec aliter accidant, quam dicuntur, multaque obseruantibus secundum obseruationes suas eueniant, quibus implicati curiosiores fiant et sese magis magisque inserant multiplicibus laqueis superstitiosissimi erroris. hoc genus fornicationis animae salubriter diuina scriptura non tacuit neque ab ea sic deterruit animam, ut propterea talia negaret esse sectanda, quia falsa dicuntur a professoribus eorum, sed etiam: si dixerint uobis, inquit, et ita euenerit, ne credatis eis. non enim quia imago Samuhelis mortui Saul regi uera pronuntiauit, propterea talia sacrilegia, quibus imago illa praesentata est, minus execranda sunt, aut quia in Actibus apostolorum uentriloqua femina uerum testimonium perhibuit apostolis domini, ideo
Abbreviated transcription (Latin):
minimum atq angustissimum temporis quod
geminorũ partum disterminat. Multum
ualere inrerum natura. atq caelestium cor¬
porum rapidissima uel ocitate.: Et si enim
concedam utplurimum ualeat. tamen in con¬
stellationibus amathematico inueniri non potest.
Quibus inspectis sefacta dicere profitetur .:
Quodergo inconstellationibus non inuenit quas
necesseest una inspiciat. siuedeia cob siuedeeiꝰ
fratre consulatꝰ : Quidei prodest distat incȩlo.
quod temere securus infamat. & non distat
intabula quam frustra sollicitus intuetur:
Quareistȩquoq opiniones quibusdam rerum
signis humana p̃sumptione institutis. ad eadẽ
illa quasi quaedam cum demonibus pacta &
conuenta referendȩ sunt .: Hinc enim fiet
utocculto quodam iudicio diuino cupidi ma¬
larum rerum homines tradantur inludendi
et decipiendi promeritis uoluntatum suarum:
in ludentibus eos atq decipientibus. p̃uaricato¬
ribus angelis: quibus istamundi pars infima

Expanded text:
minimum atque angustissimum temporis, quod minimum atque angustissimum temporis, quod geminorum partum disterminat, multum valere in rerum natura atque coelestium corporum rapidissima velocitate. Etsi enim concedam ut plurimum valeat, tamen in constellationibus a mathematico inveniri non potest, quibus inspectis se fata dicere profitetur. Quod ergo in constellationibus non invenit, quas necesse est unas inspiciat, sive de Jacob, sive de ejus fratre consulatur; quid ei prodest si distat in coelo quod temere securus infamat, et non distat in tabula quam frustra sollicitus intuetur? Quare istae quoque opiniones quibusdam rerum signis humana praesumptione insilla quasi quaedam cum daemonibus pacta et conuenta referendae sunt. hinc enim fiet, ut occulto quodam iudicio diuino cupidi malarum rerum homines tradantur inludendi et decipiendi pro meritis uoluntatum suarum inludentibus eos atque decipientibus praeuaricatoribus angelis, quibus ista mundi pars infirma
Abbreviated transcription (Latin):
rum quomodo sehabeant cum ille nasceret᷑.
de quo isti miseri amiserioribus consuluntur :
Fieri autem potest utaliqui gemini. tam
sequaciter fundantur exutero. Vt int̃uallũ
temporis intereos nullum possit adp̃hendi &
constellationum numeris annotari.: Vndene¬
cesse est nonnullos geminos easdem habere con¬
stellationes. cum pariarerum uel quas agunt
uel quas patiuntur euenta non habeant: Sed
plerumq ita dis paria. ut alius felicissimus
alius infelicissimus uiuat. Sicutesau et lacob
geminos accepimus natos. Ita ut la cobqui
posterior nascebatur manu plantam p̃cedentis
fratris tenens inueniretur ⁊ Horum certe
diesatq hora nascentium notari aliter non posset.
nisi utamborum constellatio eẽt una: Quantũ
autem intersit interamborũ mores. faeta. labo¬
res atq successus. scriptura testisẽ : Lam ore
omnium gentium peruagata.: Neq enim ad
rem ꝑtinet quod dicunt. Ipsum momentum

Expanded text:
rum, quomodo se habebant cum ille nasceretur, rum, quomodo se habebant cum ille nasceretur, de quo isti miseri a miserioribus consuluntur. Fieri autem potest, ut aliqui gemini tam sequaciter fundantur ex utero, ut intervallum temporis inter eos nullum possit apprehendi, et constellationum numeris annotari. Unde necesse est nonnullos geminos easdem habere constellationes, cum paria rerum, vel quas agunt vel quas patiuntur, eventa non habeant, sed plerumque ita disparia, ut alius felicissimus, alius infelicissimus vivat: sicut Esau et Jacob geminos accepimus natos, ita ut Jacob, qui posterior nascebatur, manu plantam praecedentis fratris tenens inveniretur . Horum certe dies atque hora nascentium aliter notari non posset, nisi ut amborum constellatio esset una; quantum autem intersit inter amborum mores, facta, labores atque successus, Scriptura testis est, jam ore omnium gentium pervagata. 34. Neque enim ad rem pertinet, quod dicunt ipsum momentum
Abbreviated transcription (Latin):
bus caelo uagata eẽ.: Mortus autem illis
quorum honorare memoriam uel coacti sunt
homines regia potestate uel placuit humana
uanitate. nomina eorum inponentes sideribus.
eos ipsos sibi mortuos in caelum leuare uide¬
bantur : Sed quod libet uocentur ab hominib::
sunt tamen sidera quae ds̃ instituit etordinauit
ut uoluit et estcertus motusillorum quotem¬
porã distinguntur atq uariantur: quemmotũ
notare cum quisq nascitur. quomodo sehabeat
facile est pereorum inuentas. conscriptasq. se¬
gulas quos scã scriptura condemnat dicens.
Si enim tantum potuerunt scire ut possent aesti¬
mare saeculum. quomodo eius dnm̃ non facilius
inuenerunt. sed exeanotatione uellenascen
tium mores actus euenta p̃dicere. magnus
error & magna dementia est. &apud eos qui¬
dem quitalia dediscenda didicerunt. sineulla
dubitatione refellitur haec superstitio. Con¬
stellationes enim quas uocant. notatioẽ side

Expanded text:
bus coelo vagata esse: mortuis autem illis bus coelo vagata esse: mortuis autem illis quorum honorare memoriam vel coacti sunt homines regia potestate, vel placuit humana vanitate, nomina eorum imponentes sideribus, eos ipsos sibi mortuos in coelum levare videbantur. Sed quodlibet vocentur ab hominibus, sunt tamen sidera, quae Deus instituit et ordinavit ut voluit; et est certus motus illorum, quo tempora distinguuntur atque variantur. Quem motum notare, cum quisque nascitur, quo modo se habeat, facile est, per eorum inventas conscriptasque regulas, quos sancta Scriptura condemnat, dicens: Si enim tantum potuerunt scire, ut possent aestimare saeculum, quomodo ejus Dominum non facilius invenerunt tium mores, actus, eventa praedicere, magnus error et magna dementia est. Et apud eos quidem qui talia dediscenda didicerunt, sine ulla dubitatione refellitur haec superstitio. Constellationes enim quas vocant, notatio
Abbreviated transcription (Latin):
Autmartis autueneris uel potius omnium
siderum quibus illi qui primi errauerunt
erroremq: posteris propinauerunt. uel
bestiarum proptersimilitudinem. uel hominũ
propter ipsos homines honorandos in posuerunt
uocabula. Nonenim mirandumẽ cũ etiam pro¬
pioribus recentioribusq temporibus. sidus
quod appellamus luciferum. honort & nomini
caesaris romani dicare conatissint: & fortasse
factum eẽt atq isset inuetustatem nisi auia eius
uenus p̃occupasset hoc nominis p̃diũ. Neq lure
ullo adheredes traiceret. quod num quã uiua
possederat aut possidendũ petierat: Nam ubi
uacabat locus neq alicuius priorum mortuo¬
rũ honore tenebatur. factumẽ quod in reb:
talibus fieri solet: proquintili enim & sextili
mensibus. iulium atq augustum uocamus de
honoribus hominum iulii caesaris. & augusti
caesaris nuncupatos: ut facile qui uoluerit in¬
tellegat etiam illa sidera prius sine his nomini¬

Expanded text:
aut Martis, aut Veneris, vel potius omnium aut Martis, aut Veneris, vel potius omnium siderum; quibus illi qui primi erraverunt, erroremque posteris propinaverunt, vel bestiarum propter similitudinem, vel hominum ad ipsos homines honorandos imposuerunt vocabula. Non enim mirandum est, cum etiam propioribus recentioribusque temporibus, sidus quod appellamus Luciferum, honori et nomini Caesaris Romani dicare conati sunt. Et fortasse factum esset atque isset in vetustatem, nisi avia ejus Venus praeoccupasset hoc nominis praedium; neque jure ullo ad haeredes trajiceret, quod nunquam viva possederat aut possidendum petiverat. Nam ubi vacabat locus, neque alicujus priorum mortuorum honore tenebatur, factum est quod in rebus talibus fieri solet. Pro quintili enim et sextili mensibus, Julium atque Augustum vocamus, de honoribus hominum Julii Caesaris et Augusti Caesaris nuncupatos; ut facile qui voluerit intelligat etiam illa sidera prius sine his nomini
Abbreviated transcription (Latin):
transit redire adlectum siquis dumse calciãt
sternutauerit. rediredomum si procedens offende¬
rit : cum uestis a soricibus roditur. plus tremere
suspitionem futuri mali : quam p̃sens damnum
dolere: Vnde illud eleganter dictũ ẽ catonis.
quicum eẽt consultus a quodam quisibi asoricib:
rosas caligas diceret. respondit noneẽ illud
monstrum. seduere monstrũ habendũ fuisse. si so¬
nere pernitiosae superstitionis segregandi sunt
qui genethliaci propt̃nataliũ dierum conside¬
rationes. Nunc autẽ uulgo mathematici uo¬
cantur: Nametipsi quãuis uerã stellarũ po¬
sitionẽ cumquisq nascitur consectentur . &
aliquando etiam peruestigent : tamen qđ in¬
deconantur uel actiones nrãs. uel actionũ euen¬
tap̃dicere. nimiserrant. &uendunt imperitis
hominibus miserabilem seruitutẽ. Namquis¬
q. liber adhuius modi mathematicum cũ ingres¬
sus fuerit datpetuniã ut seruus indeexeat.

Expanded text:
transit; redire ad lectum, si quis dum se calceat transit; redire ad lectum, si quis dum se calceat sternutaverit; redire domum, si procedens offenderit; cum vestis a soricibus roditur, plus tremere suspicione futuri mali, quam praesens damnum dolere. Unde illud eleganter dictum est Catonis, qui cum esset consultus a quodam, qui sibi a soricibus erosas caligas diceret; respondit non esse illud monstrum, sed vere monstrum habendum fuisse, si sonere perniciosae superstitionis segregandi sunt, qui genethliaci, propter natalium dierum considerationes, nunc autem vulgo mathematici vocantur. Nam et ipsi quamvis veram stellarum positionem, cum quisque nascitur, consectentur, et aliquando etiam pervestigent; tamen quod inde conantur vel actiones nostras vel actionum eventa praedicere, nimis errant, et vendunt imperitis hominibus miserabilem servitutem. Nam quisque liber ad hujusmodi mathematicum cum ingressus fuerit, dat pecuniam ut servus inde exeat
Abbreviated transcription (Latin):
mitiore nomine fisica uocant. ut quasi non super¬
stitio .ne. inplicare. sed natura prodesse uideantur
Sicuti sunt inaures insummo aurium singularum.
Aut destrutionum ossibus ansulȩ indigitis. ut
cum tibi dicitur singultienti dextramanu sinis¬
trum policem teneas: hisadiunguntur milia
In anissimarum obseruationum. si membrum
aliquod salierit. siiunctim ambulantibus. amicis.
lapis. auttanis. aut ꝓuermedius interuenerit
atq illud quod lapidem calcant. tamquã dirẽp¬
torem amicitiae minus molestumẽ. quã cum
innocentẽ puerum calofo percutiunt. si pariter
ambulantibus intercurrit: seduerumẽ quod
aliquando pueri uindicantur a canibus.:
Namplerumq tam superstitiosi sunt quidã.
Utetiam canem qui medius interuenerit. feri¬
re audeant.: Non inpune: namq auano reme¬
dio cito ille interdum percussorem suum ad
uerum medicum mittit .: Hincsunt etiam
illa . limen calcare cum ante domũ suam

Expanded text:
mitiore nomine physica vocant, ut quasi non supermitiore nomine physica vocant, ut quasi non superstitione implicare, sed natura prodesse videantur: sicut sunt inaures in summo aurium singularum, aut de struthionum ossibus ansulae in digitis, aut cum tibi dicitur singultienti, ut dextera manu sinistrum pollicem teneas. 31. His adjunguntur millia inanissimarum observationum, si membrum aliquod salierit, si junctim ambulantibus amicis lapis, aut canis, aut puer medius intervenerit: atque illud quod lapidem calcant, tanquam diremptorem amicitiae, minus molestum est, quam quod innocentem puerum colapho percutiunt, si pariter ambulantibus intercurrit. Sed bellum est quod aliquando pueri vindicantur a canibus: nam plerumque tam superstitiosi sunt quidam, ut etiam canem qui medius intervenerit, ferire audeant, non impune; namque a vano remedio cito ille interdum percussorem suum ad verum medicum mittit. Hinc sunt etiam illa, limen calcare cum ante domum suam
Abbreviated transcription (Latin):
tum istũ locũ. Nam utest maxime necessarius
diligentius explicemus. Duo sunt genera
homines. Alterum earum quasanim aduerter̃
lam ꝑ actas. aut diuinitus institutas.. Illud qđ ẽ
secundum institutiones hominum partim suꝑ¬
colenda idola pertinens. uel ad colendã sicut
dm̃ creaturam. partemue ullã creaturae uel
ad consultationes & pacta quaedã significatio¬
nũ cum demonibus placita atq fȩderata: qua¬
lias molimina magicarũ artiũ : quaequidem
commemorare potius quã docere adsolent
poetae : Ex quogeneres. sed quasi licentiore
uanitate aruspicum et augurum libri .:
Adhocgenus pertinent. Omnes etiam ligitu¬
rae atq remedia. quae medicorum quoq disci¬
plina condemnat. siue inp̃cantationibus. siue
inquibusdam notis quoscaratteras uocant. siue
inquibusq rebus suspendendis atq inligandis
ueletiam saltandis quod am modo non ad tempe¬
rationem corporum. sed adquasdam significati¬
ones aut occultas autetiam manifestas quae

Expanded text:
tum istum locum, nam est maxime necessarius, diligentius explicemus; duo sunt genera homines; alterum iam peractas aut diuinitus institutas. illud quod est secundum institutiones hominum partim supcolenda idola pertinens uel ad colendam sicut deum creaturam partemue ullam creaturae uel ad consultationes et pacta quaedam significationum cum daemonibus placita atque foederata, qualia sunt molimina magicarum artium, quae quidem commemorare potius quam docere assolent poetae, ex quo genere sunt, sed quasi licentiore uanitate, aruspicum et augurum libri. ad hoc genus pertinent omnes etiam ligaturae atque remedia, quae medicorum quoque disciplina condemnat, sine in praecantationibus siue in quin quibusque rebus suspendendis atque illigandis, vel etiam aptandis quodammodo, non ad temperationem corporum, sed ad quasdam significationes aut occultas, aut etiam manifestas; quae
Abbreviated transcription (Latin):
qui boni uolunt uideri loquendo quaedĩ sunt
cum mali sint faciendo que sua sunt Nec sane
ipsi dicunt bona quȩ dicunt sidiligenter ađten¬
das: Quomodo enim dicunt uerbis. quod ne¬
gant factis: Non enim frustra detalibus ait
a postolus. confitentur senossedm̃. factis aũt
negant.⁊ Modoergo quodã ipsidicunt. & rur¬
sus alio modo non ipsi dicunt. quoniã utrumq
uerũ est quod ueritas ait. Detalibus enim loquens.
quaedicunt in qui ł facite . quȩ aut̃ faciunt face¬
alioloco tales: arguens . ypocritȩ inquit. quomo¬
dopotestis bonalo gui cumsitis mali: acꝑ
hoc &ea quae dicunt quandobona dicunt. non
ipsidicunt: uoluntate scilict ãq opere negando

Expanded text:
qui boni volunt videri, loquendo quae Dei sunt; qui boni volunt videri, loquendo quae Dei sunt; cum mali sint, faciendo quae sua sunt. Nec sane ipsi dicunt bona quae dicunt, si diligenter attendas. Quomodo enim dicunt verbis, quod negant factis? Non enim frustra de talibus ait Apostolus: Confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Modo ergo quodam ipsi dicunt, et rursus alio modo non ipsi dicunt, quoniam utrumque verum est quod Veritas ait. De talibus enim loquens. Quae dicunt, inquit, facite; quae autem faciunt, facealio loco tales arguens: Hypocritae, inquit, quomodo potestis bona loqui, cum sitis mali ? Ac per hoc et ea quae dicunt, quando bona dicunt, non ipsi dicunt, voluntate scilicet atque opere negando
Abbreviated transcription (Latin):
lum sibi praemium conpar&. sed & prȩbeat aliis
exemplum. Etsit eius qua si copia dicendiforma
uiuendi: Sunt sanequidam. quibene pronunti¬
are possunt : Quid aut̃ pronuntient. ex cogi¬
tare ñ possunt. quod sibi ab aliis sumant. elo¬
quenter sapienterq conscriptũ moriaeq: com¬
mendant. atq ad populũ proferant. sieam
ꝑsonã gerunt. ñ in probefaciunt Etiam sic enĩ
quod ꝑfecto utile est multiueritatis praedica¬
tores fiunt. nec multimagistri. siunius ueri
magistri idipsum dicant omnes. & ñ sint in
eis scismata : Nec de terrendi sunt istiuoce
hieremiae proph&ae. ꝑ quẽ ds̃ arguit eos
qui furantur uerba eius unusquisq: a proxi¬
mosuo: Quienĩfurant᷑ alienũ auferunt
Verbũ autem di non est abeis alienũ qui obtem¬
perant ei᷑ potius queille dicit aliena. quicũ
dicat bene. uiuit male. quaecũ que enim ẽ
liena sunt. Eos itaque dixit ds̃ furari uerba sua

Expanded text:
lum sibi praemium comparet, sed et praebeat aliis lum sibi praemium comparet, sed et praebeat aliis exemplum et sit ejus quasi copia dicendi, forma vivendi. Sunt sane quidam qui bene pronuntiare possunt, quid autem pronuntient, cogitare non possunt. Quod si ab aliis sumant eloquenter sapienterque conscriptum, memoriaeque commendent, atque ad populum proferant, si eam personam gerunt, non improprie faciunt. Sic enim, quod profecto utile est, multi praedicatores veritatis fiunt: nec multi magistri, si unius rei magistri idipsum dicant omnes, eis schismata . Nec deterrendi sunt isti voce Jeremiae prophetae, per quem Deus arguit eos qui furantur verba ejus, unusquisque a proximo suo . Qui enim furantur, alienum auferunt; verbum autem Dei non est ab eis alienum, qui obtemperant ei: potiusque ille dicit aliena, qui cum dicat bene, vivit male. Quaecumque enim bonaliena sunt. Eos itaque dixit Deus furari verba sua,
Abbreviated transcription (Latin):
Porro qui ñ uerbis contendit siue summisse. siue
temperate. siue granditer dicat. idagit uerbis
utueritas pateat. ueritas placeat. ueritas moueat
quo nec ipsa quae preceptifinis & plenitud olegis
est caritas. ullo moesse recta potest. siea quȩ di¬
ligunt᷑ Nonuera sed falsa sunt ⁊ Siaut̃ cuius pul¬
chrum corpus & deformis est animus. maus do¬
lendus est quam side forme haber& & corpus :
lta qui elo quenter ea quȩ falsa sunt dicunt.
magis miserandi quã si alia de formiter dice¬
rent : Quid est ergo ñ solũ eloquenter: uerũ
&iã sapienter dicere : nisiuerba in summis so
genere sufficientia. Intemperato splendentia.
ingrandi uehementia. ueris tamen reb: quas audiri
oporteat adhibere : Sed quiutrumq non potest.
dicat sapienter quod nondicit eloquenter: potius
quã dicat eloquenter. quod dicitꝰ. sapienter: Si aũt
ne hoc quidem potest. Ita conuersetur : ut non so¬

Expanded text:
Porro qui non verbis contendit, sive submisse, sive Porro qui non verbis contendit, sive submisse, sive temperate, sive granditer dicat, id agit verbis ut veritas pateat, veritas placeat, veritas moveat; quoniam nec ipsa, quae praecepti finis et plenitudo Legis est charitas , ullo modo recta esse potest, si ea quae diliguntur, non vera, sed falsa sunt. Sicut autem cujus pulchrum corpus et deformis est animus, magis dolendus est, quam si deforme haberet et corpus; ita qui eloquenter ea quae falsa sunt dicunt, magis miserandi sunt, quam si talia deformiter dicerent. Quid est ergo non solum eloquenter, verum etiam sapienter dicere, nisi verba in submisso genere sufficientia, in temperato splendentia, in grandi vehementia, veris tamen rebus, quas audiri oporteat, adhibere? Sed qui utrumque non potest, dicat saquam dicat eloquenter quod dicit insipienter. Si autem nec hoc quidem potest, ita conversetur, ut non so
Abbreviated transcription (Latin):
dicit . qui a ñ contemptibi liter uiuit ⁊ Sicnãq
eligit bonã uitam. ut &iam bonã ñ neglegat famã.
sed prouideat bona corãdõ & hominib: quantum
potest. illũ timendo his consulendo : in ipsoetiã
sermone. aliter reb: placere quam uerbis: Nec ȩsti¬
m& dicimelius nisi quod dicit᷑ uerius Nec doctor
uerbis seruiat sed uerba doctori : Hoc est enim
quod ait apostalus. Non insapientia uerbi. Ne
euacuet᷑ crux xp̃i: Adhocualet etiam quod ait
ad timotheum. Noli uerbis contendere. ad nihil enĩ
utile est . nisun sub uersione audientium ⁊ Neq enĩ
hocideo dictũ est. ut aduersariis obpugnantib
ueritatẽ . nihil nos proueritate dicamus: &ubi
erit quod cũ ostender&. qualis esse ep̃s debeat.¬
ait interc&era : ut potensit indoctrina sua &
contradicentes redarguere: Verbis enĩ contende¬
re est. Non carare quomodo error ueritate uincat᷑.
sed quo modo tuae dictioni praeferat᷑ alterius :

Expanded text:
dicit, quia non contemptibiliter vivit. Sic namque dicit, quia non contemptibiliter vivit. Sic namque eligit bonam vitam, ut etiam bonam non negligat famam, sed provideat bona coram Deo et hominibus , quantum potest, illum timendo, his consulendo. In ipso etiam sermone malit rebus placere quam verbis; nec aestimet dici melius, nisi quod dicitur verius; nec doctor verbis serviat, sed verba doctori. Hoc est enim quod Apostolus ait: Non in sapientia verbi, ne evacuetur crux Christi . Ad hoc valet etiam quod ait ad Timotheum: Noli verbis contendere; ad nihil enim utile est, nisi ad subversionem audientium . Neque enim hoc ideo dictum est, ut adversariis oppugnantibus veritatem, nihil nos pro veritate dicamus. Et ubi erit quod cum ostenderet qualis esse epait inter caetera, Ut potens sit in doctrina sana, et contradicentes redarguere? Verbis enim contendere, est non curare, quomodo error a veritate vincatur, sed quomodo tua dictio dictioni praeferatur alterius.
Abbreviated transcription (Latin):
moysi sedent . : illaergo cathedra. neorũ sed mo ysi
cogebat eos. dicerebona. etiã ñ bona facientes :
Agebant ergo sua inuita sua. docere aut̃ sua. cathe¬
dra illos ñ ꝑmittebat aliena Multis itaq ꝓsunt
dicendo qua eñ faciunt. sed longeplurib prodes¬
sent faciendo quaedicunt : Abundant enim
quimalȩ uitȩsuae defensionem exipsis suis p̃positis.
& doctorib: quȩrant respondentes cordesuo. aut
&iam sierũpunt oresuo atq dicentes: quod mihi
praecipis quur ipse ñ facis . Ita fit ut eũ ñ oboedient᷑
audiant qui seipseñ audit & dĩ uerbũ quod eis p̃dicat᷑
simulcũ ipso p̃dicatore c̃temnant ⁊ Deniq: aposto¬
lus scribens adtimotheum cũdixiss&. Nemo adules¬
centiam tuã contemnat . subiect unde ñ conđem ne¬
retur atq: ait . sed formaesto fidelium. Insermone
in conuersatione. indilectione. infide. Incastitate ⁊
Non solũ sũ misse ac tẽperate uerũ &iã granditer

Expanded text:
Moysi sederunt . Illa ergo cathedra, non eorum sed Moysi, Moysi sederunt . Illa ergo cathedra, non eorum sed Moysi, cogebat eos bona dicere, etiam non bona facientes. Agebant ergo sua in vita sua; docere autem sua, cathedra illos non permittebat aliena. 60. Multis itaque prosunt dicendo quae non faciunt; sed longe pluribus prodessent faciendo quae dicunt. Abundant enim qui malae vitae suae defensionem ex ipsis suis praepositis et doctoribus quaerant, respondentes corde suo, aut etiam si ad hoc erumpunt, ore suo, atque dicentes: Quod mihi praecipis, cur ipse non facis? Ita fit ut eum non obedienter audiant, qui se ipse non audit, et Dei verbum quod eis praedicatur, simul cum ipso praedicatore contemnant. Denique Apostolus scribens ad Timotheum, cum dixisset, Nemo adolescentiam tuam contemnat; subjecit unde non contemneretur, atque ait: Sed forma esto fidelium in sermone, in conversatione, in dilectione, in fide, in castitate . non solum submisse ac temperate, verum etiam granditer
Abbreviated transcription (Latin):
nere ubi ad oboedientiam cordurũ dictionis grandi¬
tate flectendũ est. nisi & intellegenter & libenter
quod dicit audiatur . ñ potest oboedienter audiri :
ditate dictionis maus pondus uitadicentis: Nã qui
aperienter & loquenter dicit. Viuit aut̃ nequiter
frudit quidem multos discen distudiosos. quãuis an¬
mesuae sit in utilis. sicut scriptũ est. undeait a posto
ueritas potest. Id est ut prauo & fallaci corde. quaerec¬
boni fideles ñ quẽ lib& hominũ sed ipsũ dñm oboedi¬
enter audiunt qui ait. quaedicunt facite. quae aũt
faciunt. facere nolite : dicunt enĩ & ñ faciunt: Ideo
audiunt᷑ utiliter. etiam qui utiliter : agunt ⁊ Suaeñĩ
quaerere student sed suadocere ñ audent : deloco
scilic& superiore sedis ec desiasticae. quã sana doc¬
trina constituit : Propt̃ quodipsedñs prius quã de
talib: quod cõmemoraui dicer& praemisit: catherã

Expanded text:
nere, ubi ad obedientiam cor durum dictionis grandinere, ubi ad obedientiam cor durum dictionis granditate flectendum est, nisi et intelligenter et libenter qui dicit audiatur, non potest obedienter audiri. ditate dictionis majus pondus vita dicentis. Nam qui sapienter et eloquenter dicit, vivit autem nequiter, erudit quidem multos discendi studiosos, quamvis animae suae sit inutilis , sicut scriptum est. Unde ait et Apostate annuntiari veritas potest: id est, ut pravo et fallaci corde, quae recboni fideles non quemlibet hominum, sed ipsum Dominum obedienter audiunt, qui ait, Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim, et non faciunt; ideo audiuntur utiliter, qui etiam utiliter non agunt. Sua enim quaerere student, sed sua docere non audent, de loco scilicet superiore sedis ecclesiasticae, quam sana doctrina constituit. Propter quod ipse Dominus priusquam de talibus, quod commemoravi, diceret, praemisit, Super cathedram
Abbreviated transcription (Latin):
tellegent̃ uerũ &iã libent̃ &oboedient̃ audiatur :
illa quoq: eloquentia generis temperati. apudeloquentẽ
ecdes iasticũ. Nec in ornata relinquit᷑ Nec indecenter or¬
natur.: Nec solũ hoc app&it ut delect& quod solum apud
alios ꝓfitet᷑. uerũ &iam in his quȩ laudẽ siue uituperat.
isti sappetendis uel firmius tenendis. illis aut̃ deuitan¬
dis uel respuendis. uult utiq oboedient̃ audiri: Si aũt
ñ audit̃ intellegenter: nec libenter potest : Proinde
illatria ut intellegant qui audiunt . ut delectent᷑. ut
oboediant. Etiam in hoc genere agendũ esse. ubi tenet
delectio principatũ: lamuero ubi mouere & flectere
grandi genere opus est auditorem. quod tunc opusest
quando & ueraciter dici. & suauiter confitetur. & tamen
ñ uult facere quod dicitur. Dicendum est ꝓculdubio
granditer .÷ Sed quis mouet᷑ sinescit quod dicit᷑ : aut
quis tenet᷑ ut audiat. siñ delectatur.: Vnde &istoge¬

Expanded text:
telligenter, verum etiam libenter et obedienter audiatur. 57. telligenter, verum etiam libenter et obedienter audiatur. 57. Illa quoque eloquentia generis temperati apud eloquentem ecclesiasticum, nec inornata relinquitur, nec indecenter ornatur: nec solum hoc appetit ut delectet, quod solum apud alios profitetur; verum etiam in iis quae laudat, sive vituperat, istis appetendis vel firmius tenendis, illis autem devitandis vel respuendis, vult utique obedienter audiri. Si autem non auditur intelligenter, nec libenter potest. Proinde illa tria, ut intelligant qui audiunt, ut delectentur, ut obediant, etiam in hoc genere agendum est, ubi tenet delectatio principatum. 58. Jam vero ubi movere et flectere grandi genere opus est auditorem quod tunc est opus, quando et veraciter dici et suaviter confitetur, et tamen non vult facere quod dicitur, dicendum est procul dubio granditer. Sed quis movetur, si nescit quod dicitur? aut quis tenetur ut audiat, si non delectatur? Unde et in isto ge
Abbreviated transcription (Latin):
demonstrat. dum sententias acutissim as denescio
quib: quasi cauernis undeñ sperabat᷑ eruit : & ostendit
dũ ad uersarii conuincit errorẽ : & doc& falsũ esse qđ
ab illo diciuidebat᷑ inuictũ : maxim equando ad est eius
quoddam decus ñ app&itũ. sed quod ammodo naturale
est: ñ nulla ñ ĩ actanticula. sed quasi necessaria: atq
ut itadicã. ipsis reb: exortanumero sitas clausularũ.
tantas ad clamationes excitat. ut uix intellegat᷑ esse
sũmissa : Nenĩ quia neq incedit ornata. neq armata.
sed tã quã nuda c̃gredit᷑ . Id eo ñ aduersariũ neruis lacer¬
tisq conlidit. sed obsistentẽ subruit ac destruit. mem¬
bris fortissimis falsitatẽ ⁊ Vnde aut̃ crebro & multum
ad clamatur itadicentib: nisi quia ueritas sic demostrata.
sic defensa. sic inuicta delectat : Et in hocigit᷑ sũmisso.
iste noster doctor &dictor id ageredeb&: ut ñ solũ in¬

Expanded text:
demonstrat; dum sententias acutissimas de nescio demonstrat; dum sententias acutissimas de nescio quibus quasi cavernis, unde non sperabatur, eruit, et ostendit; dum adversarii convincit errorem, et docet falsum esse quod ab illo dici videbatur invictum; maxime quando adest ei quoddam decus non appetitum, sed quodammodo naturale, et nonnulla, non jactanticula, sed quasi necessaria, atque, ut ita dicam, ipsis rebus extorta numerositas clausularum; tantas acclamationes excitat, ut vix intelligatur esse submissa. Non enim quia neque incedit ornata, neque armata, sed tanquam nuda congreditur, ideo non adversarium nervis lacertisque collidit; et obsistentem subruit ac destruit membris fortissimis falsitatem. Unde autem crebro et multum acclamatur ita dicentibus, nisi quia veritas sic demonstrata, sic defensa, sic invicta delectat? Et in hoc igitur genere submisso iste noster doctor et dictor id agere debet, ut non solum in
Abbreviated transcription (Latin):
dicendi generib: Ita tribuant᷑. ut ad sum missũ intel¬
legenter : adtemperatũ libenter ad grande ꝑtineat
oboedienter audiri : Sed sic potius. ut haectria semꝑ
intendat. & quantũ potest agat. Etiam cũ in illorũ
singulo quoq: uersatur : Nolumꝰ enĩ fastidiri. etiã
quod sũmisse dicimus. ac ꝑ hocuolumꝰ ñ solũ intelle¬
genter: uerũ &iam libenter audiri .: Quid autem
agimꝰ diuinis testimoniis docendo quod dicimꝰ. nisi
ut oboedienter audiamur. id est utcredatis eis. Opi¬
tulante illo cui dictũ est. Testimoniatua credita
facta sunt nimis.: Quid &iam querit nisicredi
qui aliquid lic& sũ misso eloquio discentibus narrat.
& quis eũ uelit audire nisi audgͥtorẽ Non nulla &iam
suauitate detineat: Nã siñ intellegatur. quinesciat
Nec libentereũ posse neo
oboedient̃ audiri⁊ plerũq
aut̃ dictio ipsa sũmissa
dũ soluit. difficilli¬
mas questiones. & in opi¬
nata manifestatione

Expanded text:
dicendi generibus ita tribuantur, ut ad submissum inteldicendi generibus ita tribuantur, ut ad submissum intelligenter, ad temperatum libenter, ad grande pertineat obedienter audiri; sed sic potius ut haec tria semper intendat, et quantum potest agat, etiam cum in illorum singulo quoque versatur. Nolumus enim fastidiri, etiam quod submisse dicimus; ac per hoc volumus non solum intelligenter, verum etiam libenter audiri. Quid autem agimus, divinis testimoniis docendo quod dicimus, nisi ut obedienter audiamur, id est ut credatur eis, opitulante illo cui dictum est, Testimonia tua credita facta sunt valde ? Quid etiam cupit nisi credi, qui aliquid, licet submisso eloquio, discentibus narrat? et quis eum velit audire, nisi auditorem nonnulla etiam suavitate detineat? Nam si non intelligatur, quis nesciat nec libenter eum posse, nec obedienter audiri? Plerumque autem dictio ipsa submissa, dum solvit difficillimas quaestiones, et inopinata manifestatione
Abbreviated transcription (Latin):
gericis. talib:q: dictionib: iactent: ubi nec docendus
nec aliquid agendũ mouendus sed tantũ modo est
delectandus auditor.: Nos uero istũ finẽ referamus
ad alterũ finẽ. ut scilic& quod efficere uolumus.
Cũ grandit̃ dicimꝰ. hoc &iam in isto uelimus. id est
ut bona hoꝵ diligantur. uel deuitentur mala. si ab
hac actione. ñsicalieni sunt homines. ut ad eam
grandi genere dictionis uideantur urguendi:
autsiiã idagunt. agant studiosius. atq in co
firmiter ꝑseuerent: Ita fit ut&iam tẽperati generis
ornatu ñ iactanter. sed prudenter utamur : non
eius fine contenti. quo
tantũ modo delectatur
auditor. sed hoc po¬
tius agentes. ut &iam
ipso adbonũ quod
ꝑsuadere uolumꝰ adiuuet᷑ :¬
lllaitaq: tria quȩ supra posuimus eũ qui sapienter
dicit si &iam eloquenter uult dicere. Idageredebere.
ut intellegenter. utdibenter. ut oboedienter audiat᷑:
Non sic accipienda sunt tam quã singula illis trib

Expanded text:
gyricis talibusque dictionibus jactant, ubi nec docendus, gyricis talibusque dictionibus jactant, ubi nec docendus, nec ad aliquid agendum movendus, sed tantummodo est delectandus auditor. Nos vero istum finem referamus ad alterum finem, ut scilicet quod efficere volumus, cum granditer dicimus, hoc etiam isto velimus, id est, ut bona morum diligantur, vel devitentur mala; si ab hac actione non sic alieni sunt homines, ut ad eam grandi genere dictionis urgendi videantur: aut, si jam id agunt, ut agant studiosius, atque in eo firmiter perseverent. Ita fit ut etiam temperati generis ornatu, non jactanter, sed prudenter utamur: non ejus fine contenti, quo tantummodo delectatur auditor; sed hoc potius agentes, ut etiam ipso ad bonum quod persuadere volumus, adjuvetlla itaque tria, quae supra posuimus, eum qui sapienter dicit, si etiam eloquenter vult dicere, id agere debere, ut intelligenter, ut libenter, ut obedienter audiatur, non sic accipienda sunt tanquam singula illis tribus
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntdicere : Illud uero qđ agit᷑ genere temperato
idest uteloquentia ipsa delect&. non est propter
seipsũ asurpandum. sedut reb quȩ utiliter honesteq
dicunt᷑. sinec docente indicent eloquio Necmo¬
uente Quia & scientes & fauentes auditores ha¬
bent. aliquanto promptius exdelectatione ipsa
elocutiones accedat. uelte nacius adherescat assensus:
Nam cũ eloquentiae sit uniuers ale officium. in quo¬
apte ad ꝑsuasionẽ. finis autẽ id quod intenderis
ꝑsuadere dicendo. In quocũq istorũ triũ genere
dicit quidem eloquens apte ad ꝑsuasionẽ. sed nisi
ꝑsuad&. ad finẽ non ꝑuenit eloquentiae : Persua¬
d& aut̃ in sum misso genere. uera es sequaedicit. ꝑ¬
suad& in grandi. ut agantur quȩ agenda esse iam
sciunt᷑. nec agunt᷑: ꝑsuad& in genere temperato.
pulchre ornateq sedic ere. Quo fine nob quidop: est:
Appetant : eum qui lingua gloriant᷑. & sein pane¬

Expanded text:
volunt dicere Illud vero quod agitur genere temperato, volunt dicere Illud vero quod agitur genere temperato, id est, ut eloquentia ipsa delectet, non est propter seipsum usurpandum; sed ut rebus quae utiliter honesteque dicuntur, si nec docente indigent eloquio nec movente, quia et scientes et faventes auditores habent, aliquanto promptius ex delectatione ipsa elocutionis, accedat vel tenacius adhaerescat assensus. Nam cum eloquentiae sit universale officium, in quoapte ad persuasionem; finis autem, id quod intenderis, persuadere dicendo: in quocumque istorum trium generum dicit quidem eloquens apte ad persuasionem, sed nisi persuadeat, ad finem non pervenit eloquentiae. Persuadet autem in submisso genere vera esse quae dicit; persuadet in grandi, ut agantur quae agenda esse jam sciuntur, nec aguntur; persuadet in genere temperato, pulchre ornateque se dicere: quo fine nobis quid opus est? Appetant eum qui lingua gloriantur, et se in pane
Abbreviated transcription (Latin):
sapientis granditas dictionis: Non clamore potius
quã gemitu: aliquando &iã lacrimis. postremouitae
mutatione monstrasse : Sũ misso &iam dicendi genere
sunt pleriq mutati. sed ut quod nesciebant scirent.
aut quod eis uidebat᷑ incredibile crederent. Nonaut̃
ut agerent quod agendũ. nouerant & agere nolebant.
adhuius modi nãq duritiam flectendam. deb& gran¬
diterdici : Nam ut laudes &uituperationes quando
eloquent̃ dicunt᷑. cã sint ingenere temperato. sic
adficiunt quosdam. ut ñ solũ in laudib & uituperati¬
onib eloquentia delectentur. uerũ & ipsi laudabilit̃
appetant. fugiantq uituperabiliter uiuere: Sed
num quid omnes qui delectantur imitantur. sic̃
ingrandigenere omnes qui flectunt᷑ agunt. & in
sũmisso genere omnes qui docentur sciunt auttre¬
dunt uerũ essequod nesciunt ⁊ unde colligitur.
maxime esse necessariũ. Qui sapienter &eloquent̃

Expanded text:
sapientis granditas dictionis, non clamore potius sapientis granditas dictionis, non clamore potius quam gemitu, aliquando etiam lacrymis, postremo vitae mutatione monstrasse. 54. Submisso etiam dicendi genere sunt plerique mutati: sed ut quod nesciebant, scirent, aut quod eis videbatur incredibile, crederent; non autem ut agerent quod agendum jam noverant, et agere nolebant. Ad hujusmodi namque duritiam flectendam, debet granditer dici. Nam et laudes et vituperationes quando eloquenter dicuntur, cum sint in genere temperato, sic afficiunt quosdam, ut non solum in laudibus et vituperationibus eloquentia delectentur, verum et ipsi laudabiliter appetant, fugiantque vituperabiliter vivere. Sed numquid omnes qui delectantur, mutantur, sicut in grandi genere omnes qui flectuntur, agunt; et in submisso genere omnes qui docentur, sciunt, aut credunt verum esse quod nesciunt? CAPUT esse maxime necessarium, qui sapienter et eloquenter
Abbreviated transcription (Latin):
partes. ꝑ aliquot dies continuos terto tempore anni
sollemniter dimicabant. Etquis que utquẽq poterat
occidebat. Egi quidem granditer quantum ualui.
ut tam crudele atq: in ueteratũ malũ de cordibus &
morib: eorũ a uellerẽ. pellerẽq: dicendo Non tam
egis se aliquid meputaui cũ eos audirẽ ad clamantes.
sed cã flentes uiderem: ad clamationib: quippe. sedo¬
ceri & delectari. flectiaut̃ lacrimis indicabant : Quas
ubi aspexi in manem illã consu&udinem a patrib & auis.
longeq amaiorib: traditã. quae pectora eorũ hostilit᷑
obsidebat. uel potius possidebat uictã antequam re
ipsa idostenderent credidi. moxq sermonefinito ad
agendas dõ gratias corda atq: ora conuerti. Etecceiam
ferme octo uelam plius anni sunt ꝓpitioxp̃o. Ex quo
illic nihiltale temptatũ est: Sunt & alia multa expe¬
rim̃ta . quib: didicimus homines. quid ineis fecerit

Expanded text:
es divisi, per aliquot dies continuos, certo tempore anni es divisi, per aliquot dies continuos, certo tempore anni solemniter dimicabant, et quisque ut quemque poterat occidebat: egi quidem granditer, quantum valui, ut tam crudele atque inveteratum malum de cordibus et moribus eorum avellerem, pelleremque dicendo; non tamen egisse aliquid me putavi, cum eos audirem acclamantes, sed cum flentes viderem. Acclamationibus quippe se doceri et delectari, flecti autem lacrymis indicabant. Quas ubi aspexi, immanem illam consuetudinem a patribus et avis, longeque a majoribus traditam, quae pectora eorum hostiliter obsidebat, vel potius, possidebat, devictam, antequam re ipsa id ostenderent, credidi. Moxque sermone finito ad agendas Deo gratias corda atque ora converti. Et ecce jam ferme octo vel amplius anni sunt, propitio Christo, ex quo illic nihil tale tentatum est. Sunt et alia multa experimenta quibus didicimus, homines, quid in eis fecerit
Abbreviated transcription (Latin):
dũ & interponendũ tẽperatum ⁊ ingrandi ergoge¬
nere. inueniunt locos suos duocetera & insũ misso
similiter: Temperatũ aut̃ genus ñ quidem semꝑ. sed
tam̃ aliquando sũmisso indiget siut dixi quȩstio. cu¬
uis nodus est soluendus incurrat. uel quandoñ nulla
que ornari possent. ideo ñ ornant᷑. sed sũmisso ser¬
monedicunt᷑ ut quib:dam quasitoris ornam̃torum
p̃beant eminentiorem locũ ⁊ Grande aũt genus
temperata dictioñquerit. ad delectandos. animos
crebrius e uehem̃tius ad clametur. Ideo granditer
putandus est dicere. Hoc enĩ & a cumina sum mis¬
si generis &ornam̃ta faciunt temperata ⁊ Gran¬
de aut̃ genꝰ plerũq ponderesuo uoces p̃mit. sedla¬
crimas exprimit. ⁊ Deniq cũ apud caesaream mau¬
ritaniae populo dissuaderẽ pugnã ciuilem uel
potius plus quã ciuilem. quã cateruam uocabant.
Neq enĩ ciues tantũ modo. uerum etiã ꝓpinqui fr̃s postre¬

Expanded text:
dum et interponendum est temperatum. In grandi ergo gedum et interponendum est temperatum. In grandi ergo genere inveniunt locos suos duo caetera, et in submisso similiter. Temperatum autem genus non quidem semper, sed tamen aliquando submisso indiget, si, ut dixi, quaestio cujus nodus est solvendus, incurrat; vel quando nonnulla quae ornari possent, ideo non ornantur, sed submisso sermone dicuntur, ut quibusdam quasi toris ornamentorum praebeant eminentiorem locum. Grande autem genus temperata dictio non requirit: ad delectandos quippe animos, crebrius et vehementius acclametur, ideo granditer putandus est dicere: hoc enim et acumina submissi generis, et ornamenta faciunt temperati. Grande autem genus plerumque pondere suo voces premit, sed lacrymas exprimit. Denique cum apud Caesaream Mauritaniae populo dissuaderem pugnam civilem, vel potius plus quam civilem, quam Catervam vocabant; neque enim cives tantummodo, verum etiam propinqui, fratres, postre
Abbreviated transcription (Latin):
riet᷑. Eitam̃ generi dictio tota tribuitur cuius p̃ualuerit¬
copiu : Interest enĩ qđ genꝰ cui generi interponatur.
uel adhibeat᷑ certis & necessariis locis : Nã & in grandigene¬
re semꝑ aut paene semꝑ. tẽperata dec& esse principia. &
in potestate est eloquentis utdicant᷑ ñ nulla sũ misse. Etiã
quae possent granditer dici. ut eaquȩdicunt᷑ granditer
exillorũ fiant cõparatione grandiora. & eorũ tam quã
umbris luminosiora reddant᷑ : in quocũq aut̃ genere
aliqua questionum uincula soluenda sunt. acumine op
est. quod sibi sũ missũ gen̾ ꝓprie uindicat , ac perhoc
eogenere utendũ est. & in aliis duob gene¬
ribus
quando cis ista incidunt. sicut laudandũ aliquid
ueluitu perandũ. ubinec damnatio cuius quã necli¬
beratio. Nec ad actionẽ quã lib& assensio requirit᷑.
in quocũq alio genere occurrerit. genus adhiben¬

Expanded text:
rietur: ei tamen genere dictio tota tribuitur, cujus copirietur: ei tamen genere dictio tota tribuitur, cujus copi52. Interest enim quod genus cui generi interponatur, vel adhibeatur, certis et necessariis locis. Nam et in grandi genere semper aut pene semper temperata decet esse principia. Et in potestate est eloquentis ut dicantur nonnulla submisse, etiam quae possent granditer dici; ut ea quae dicuntur granditer, ex illorum fiant comparatione grandiora, et eorum tanquam umbris luminosiora reddantur. In quocumque autem genere aliqua quaestionum vincula solvenda sunt, acumine opus est, quod sibi submissum genus proprie vindicat. Ac per hoc eo genere utendum est et in aliis duobus generibus, quando eis ista incidunt: sicut laudandum aliquid vel vituperandum, ubi nec damnatio cujusquam nec liberatio, nec ad actionem quamlibet assensio requiritur, in quocumque alio genere occurrerit, genus adhiben
Abbreviated transcription (Latin):
in aliud ab alio transitus. Etiã si longius eat. de¬
centius ꝓcedit oratio : Quã uis habeant & singula
genera uarietates suas insermone eloquentium
quib non sinunt᷑ ieorũ quȩ audiunt frigescere.
uel tepesceresensib:: Uerũ tam̃ facilius
sũmissũ solũ quã solũ grande. diutius tolerari potest :
cõmotio quippe ammi quantomagis excitan da est. ut nob
assentiat᷑ auditor. Tanto minꝰ in ea diutenerꝗͥ potest. cũ
fuerit quantũ satis est excitata: Etideo cauendũ est
nedũ uolumꝰ altius erigere qđ erectũ est. etiã inde deci¬
dat. Quofuerat excitatione ꝑductũ : Int̃positis uero
quȩ s̃ dicenda sũmissius beneredit᷑ ad eaquȩ op: est
granditer dici: Dictionis impetus sic̃ maris aestus alter¬
net : Ex quofit ut grãdedicendigenꝰ. sidiutius est dicendũ
ñdebeat esse solũ. sed aliorũ generũ interpositione ua¬

Expanded text:
in aliud ab alio transitus, etiamsi longius eat, dein aliud ab alio transitus, etiamsi longius eat, decentius procedit oratio: quamvis habeant et singula genera varietates suas in sermone eloquentium, quibus non sinuntur in eorum qui audiunt, frigescere vel tepescere sensibus. Verumtamen facilius submissum solum, quam solum grande diutius tolerari potest. Commotio quippe animi quanto magis excitanda est, ut nobis assentiatur auditor, tanto minus in ea diu teneri potest, cum fuerit quantum satis est excitata. Et ideo cavendum est, ne dum volumus altius erigere quod erectum est, etiam inde decidat, quo fuerat excitatione perductum. Interpositis vero quae sunt dicenda submissius, bene reditur ad ea quae opus est granditer dici, ut dictionis impetus sicut maris aestus alternet. Ex quo fit ut grande dicendi genus, si diutius est dicendum, non debeat esse solum, sed aliorum generum interpositione va
Abbreviated transcription (Latin):
mala magistra es iniuriae tuae: le nocinari refugit
&iam quae est passa lenonem: aclic& uilis mulier
ñ alteri tamen sed sibi peccat. Tolerabiliora ꝑrope¬
modũ in adulterio crimina sunt: Ibi enĩ pudicitia
hic natura adulterat : Satisut aestimo appar&
feminas. Nesuam fucis adulterent formã. & ad
pudorẽ & adtimorẽ hacfacandia uehem̃t̃ inpelli :
Proinde neq: sũmissũ. neq: temperatũ : sed gran¬
de omnino genus hocelocutionis agnoscimus :
Et in his aũt quos duos ex omnib: ꝓponere uolui. &
inaliis ecclesiasticis uiris & bona & bene. id est sic̃
res postulat. acxte. ornate ardenterq: dicentib:
ꝑmulta eorũ scripta uel dicta possunt haectria
genera repperiri : &assidua lectione uel auditio ne
misceri. inmoquantũ congrue fieri potest. omnib
generib: dictio uariandaẽ : Nã quando ꝓlix a est
inuno genere minꝰ detinet auditorẽ.: Cũ uero fit

Expanded text:
Mala magistra es injuriae tuae. Lenocinari enim refugit, Mala magistra es injuriae tuae. Lenocinari enim refugit, etiam quae est passa lenonem; ac licet vilis mulier, non alteri tamen, sed sibi peccat. Tolerabiliora propemodum in adulterio crimina sunt: ibi enim pudicitia, hic natura adulteratur . Satis, ut existimo, apparet feminas ne suam fucis adulterent formam, et ad pudorem et ad timorem hac facundia vehementer impelli. Proinde neque submissum neque temperatum, sed grande omnino genus hoc elocutionis agnoscimus. Et in his autem quos duos ex omnibus proponere volui, et in aliis ecclesiasticis viris et bona, et bene, id est sicut res postulat, acute, ornate, ardenterque dicentibus, per multa eorum scripta vel dicta possunt haec tria genera reperiri, et assidua lectione vel auditione, miscere: imo quantum congrue fieri potest, omnibus generibus dictio varianda est. Nam quando prolixa est in uno genere, minus detinet auditorem. Cum vero fit