comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ⁊ contradei mandatum: non purum bo¬
num aut medium. sed purum omnino fu¬
erit mralum. quoniamquidem ⁊ purum bo¬
num semper bonum est. ⁊ medium bene fi¬
eri potest. Quomodo ergo uel abbatis iussio
uel pape permissio. licitum facere ualuit
quod purum sicut irrefutabilit̾ probatum
est malum fuit. cum superius nichilominꝰ
allegatum sit ea que huiusmodi sunt. id est
pura mala ut nunqͣm iuste iuberr: sic nec
licite posse fieri: uides qͣm inanis excusatõ
de humana obedientia ubi in deum conuin¬
citur facta transgressio: Nec timendum
michi arbitror quod ad illud dñi responsũ
de sibinunciato scandalo phariseoꝵ refugias.
ut quomodo ule nichilipendebat dicens. sin¬
te illos cecisunt duces cecorum: ita et nr̃a
uobis scandala nonesse timenda existimes.
uides nempe qͣm nil simile habeat in hac
parte proportio. Nam si compares personas:
ilic pharisei superbi. hic pauperes xp̃i scan¬

Expanded text:
hoc et contra Dei mandatum, non purum bohoc et contra Dei mandatum, non purum bonum aut medium, sed purum omnino fuerit malum: quoniam quidem et purum bonum semper bonum est, et medium bene fieri potest. 8. Quomodo ergo vel abbatis jussio, vel Papae permissio licitum facere valuit, quod purum sicut irrefutabiliter probatum est malum fuit: cum superius nihilominus allegatum sit, ea quae hujuscemodi sunt, id est pura mala, ut nunquam juste juberi, sic nec licite posset fieri? Vides quam inanis excusatio de humana obedientia, ubi in Deum convincitur facta transgressio? Nec timendum mihi arbitror, quod ad illud Domini responsum de sibi nuntiato scandalo Pharisaeorum refugias, ut quomodo ille nihili pendebat dicens, Sinite illos, caeci sunt, et duces caecorum ; ita et nostra vobis scandala non esse timenda existimes. Vides nempe quam nil simile habeat in hac parte proportio. Nam si compares personas, illic Pharisaei superbi, hic pauperes Christi scan
Abbreviated transcription (Latin):
premunitos fuisse licentia. que ⁊ ipsalicen¬
tia suo quidem loco erit discutienda: talis po¬
tius proferatur cuius omninofas non sit
auctoritati contradicere. Certe summus
ille pontifex qui per sanguinem propͥum
solus ⁊ semel introuuit insancta. eterna re¬
demptione inuenta terrifica uoce denuntiat
in euangelio. ne quis unum de pusillis eius
audeat scandalizare. uobis autem unius
donetur scandalum si non ultra processit
uralum. Facilis sequatur uenia culpam ex
qua graue dampnum non oritur. Nunc u̾o
quod dubium non est plurimis scandaliza¬
tis. quis aperte non uideat qͣm inhumane
humanam iussionem diuine p̃tuleritis :
Quod quidem audere quis nisi amens dicere
audeat. bonum esse aut bene fieri posse qͣnte¬
ubet dignitatis homine precipiente: quod
autem nec bonum est nec bene fieri potest:
purum protuldubio malum est. unde conse¬
quenter aduertitur quod iter uestrum in
multorum usurpatum scandalum. ac per

Expanded text:
praemuntios fuisse licentia quae et ipsa licenpraemuntios fuisse licentia quae et ipsa licentia suo quidem loco erit discutienda ; talis potius proferatur, cujus omnino fas non sit auctoritati contradicere. Certe summus ille Pontifex qui per sanguinem proprium solus et semel introivit in sancta, aeterna redemptione inventa terrifica voce denuntiat in Evangelio, ne quis unum de pusillis ejus audeat scandalizare . Vobis autem unius donetur scandalum, si non ultra processit malum. Facilis sequetur venia culpam, ex qua grave damnum non oritur. Nunc vero quod dubium non est, pluribus scandalizatis, quis aperte non videat quam inhumane humanam jussionem divinae praetuleritis? Quod quidem audere, quis nisi amens dicere audeat bonum esse aut bonum fieri posse, quantaelibet dignitatis homine praecipiente? Quod autem nec bonum est, nec bene fieri potest, purum procul dubio malum est. Unde consequenter advertitur, quod iter vestrum in multorum usurpatum scandalum, ac per
Abbreviated transcription (Latin):
hominis cum diuersa ñ fuerunt. impossibile
uisum est unam sine altera uel approbari
uel respui. Liquet tamen huiuscemodi ius¬
sioni non fuisse obtemperandum. deo qͥppe
imperante contraria. Item. maioꝵ institu¬
tis minorum non esse preponenda. aut com¬
munsbus priuata nom preiudicare impe¬
ria quis dubitat⁊ Nam ex regula sancti
benedicti hoc habemus. Possem quidem ab¬
batem cisterciensem ad medium deducere.
qui utiq superior illo quantũ pater filio.
quantum magister discipulo. qͣntum deniq
abbas sibi cominisso monacho. merito se a uo¬
bis propter ipsum queritur fuis l contemp¬
tum. Possem ⁊ episcopum: cuius nichilomi¬
nus quia non fuit expectatus consensus. in¬
excusabilis est ⁊ contemptus. cum ad ipsos
⁊ de ip̃is dominus dicat. Qui uos spernit:
me speruit. Sed quoniam hus posset ambobꝰ
opponi ⁊ anteponi romani pontificis tanqͣm
grauior auctoritas. cuius quippe uos aiunt

Expanded text:
hominis cum diversa non fuerint, impossibile hominis cum diversa non fuerint, impossibile visum est unam sine altera vel approbari, vel respui. Liquet tamen hujuscemodi jussioni non fuisse obtemperandum, Deo quippe imperante contraria. Item majorum institutis, minorum non esse praeponenda, aut communibus privata non praejudicare imperia quis dubitat? Nam ex Regula sancti Benedicti hoc habemus. 7. Possem quidem abbatem Cisterciensem ad medium deducere, qui utique superior illo quantum pater filio, quantum magister discipulo, quantum denique abbas commisso sibi monacho, merito se a vobis propter ipsum queritur fuisse contemptum. Possem et episcopum, cujus nihilominus quia non fuit exspectatus consensus, inexcusabilis est et contemptus, cum ad ipsos et de ipsis Dominus dicat: Qui vos spernit, me spernit . Sed quoniam his posset ambobus opponi et anteponi Romani pontificis tanquam gravior auctoritas; cujus quippe vos aiunt
Abbreviated transcription (Latin):
dispergit. uos fratres uos inqͣm aperte et
specialiter notat illud apudieremiam. quod
tum dolore quidem reminiscor opprobrium.
Hec est inquit gens que non audiuit uocem
dei sui. Dei enim proprie uox est ista. hostẽ
suum proprio designantis ex officio. ⁊ tan¬
qͣm digito demonstrantis. ut simplices ab ei
imperio deterreat cum sectatu. Qui non est
metum: dispergit. Ac si dicat. In hoc te ram
metum non esse intelligas: si sequeris disꝑ¬
sorem. Deo ergo clamante. qui non colligit
mecum dispergit. sequiuos oportuit disꝑ¬
sorem⁊ Deo inqͣm uos inuitante adcolligen¬
dum. homini potius ad dispergendum obse¬
qui debebatis: Magistros contempnebat.
subditos exponebat. socios conturbabat.
et uos uidentes furem turrebatis cũ eo:
Silere de mortuo statueram. s compulsus
sum fateor aliquantum pretergredi: dum
non potuit improbari obeditio. si ñ reproba
monstraretur ⁊ iussio. Porro uissio ⁊ actio

Expanded text:
dispergit . Vos, fratres, vos, inquam, aperte et dispergit . Vos, fratres, vos, inquam, aperte et specialiter notat illud apud Jeremiam, quod cum dolore quidem reminiscor, opprobrium. Haec est, inquit, gens quae non audivit vocem Dei sui . Dei enim proprie vox est ista, hostem suum proprio designantis ex officio, et tanquam digito demonstrantis, ut simplices ab ejus impio deterreat consectatu: Qui non est, inquit, mecum, dispergit: ac si dicat, In hoc te jam mecum non esse intelligas, si sequeris dispersorem. Deo ergo clamante, 20 Qui non colligit mecum, dispergit; sequi vos oportuit dispersorem? Deo, inquam, vos invitante ad colligendum, homini potius ad dispergendum obsequi debebatis? Magistros contemnebat, subditos exponebat, socios conturbabat; et vos videntes furem currebatis cum eo! Silere de mortuo statueram: sed compulsus sum, fateor, aliquantulum praetergredi, dum non potuit improbari obeditio, si non reproba monstraretur et jussio. Porro jussio et actio
Abbreviated transcription (Latin):
łamen ad correctionem uiuentium ñ qͥdẽ
quod gessit s quod iussit discutio. utrum
udelicet ula iussio uim habere debuerit.
quatinus in scandalum multoꝵ ei fuerit
obsequendum. Et premitendum quod
si qui simpliciter nichilq suspicantes ma¬
li. male licet proficiscentem secuti sunt.
putantes illum episcopi lingonensis et ab¬
batis cisterxiensis. nam utriq debitor erat.
licentia proficisci. quod utiq non nullos de
ilo comitatu sic credidisse incredibile ñ est:
nostra hec illos non tangit reprehensio. dum¬
modo ubi compererint: sine mora regredian¬
tur. Igitur aduersus illos tm̃ immo ꝑ illis
sermo est nobis: qui scientes ⁊ prudentes mi¬
serunt manus in ignem. qui conscii p̃sump¬
tionis secuti sunt presumptorem. ñ audien¬
tes apostolum prohibentem et denunciantẽ
ut se ab omni fratre ambulante mnordinate
subtraherent. contempnentes ⁊ ip̃iꝰ dñi
uocem dicentis. Qui non colligit mecum:

Expanded text:
Tamen ad correctionem viventium, non quidem Tamen ad correctionem viventium, non quidem quod gessit, sed quod jussit discutio; utrum videlicet illa jussio vim habere debuerit, quatenus in scandalum multorum ei fuerit obsequendum. Et praemittendum, quod si qui simpliciter, nihilque suspicantes mali, male licet proficiscentem secuti sunt, putantes eum episcopi Lingonensis et abbatis Cisterciensis nam utrique debitor erat licentia proficisci quod utique nonnullos de illo comitatu sic credidisse incredibile non est; nostra haec illos non tangit reprehensio, dummodo ubi compererint, sine mora regrediantur. 6. Igitur adversus illos tantum, imo pro illis sermo est nobis, qui scientes et prudentes miserunt manus in ignem, qui conscii praesumptionis secuti sunt praesumptorem; non audientes Apostolum prohibentem et denuntiantem, ut se ab omni fratre ambulante inordinate subtraherent ; contemnentes et ipsius Domini vocem dicentis: Qui non colligit mecum,
Abbreviated transcription (Latin):
malum est. uides neiam frater ur̃m fc̃m.
cui potissimum membro diuisionis ꝯueniat:
Si puris aptandum bonis: probabile est.
Si puris malis deputandum: uituꝑabile.
Sinuero collocandum intermedia. uia qͥdẽ
extusari forsitan potest propt̾ obedientiã.
mora uero penitus ñ potest. que non fit ꝑ
obedientiam. Nam mortuo iam abbatisi qͥd
ante iussit quod non debuit nequaqͣm esse
parendum: superior patefetit disputatio.
Et sires per se iam satis elucescat. tñ propt̃
quosdam qui querunt octasionem ubi ra¬
tio non suppeditat. clarum fatiam breuiter.
⁊ ita clarum ut omnis dubietatis umbra
dispareat. quod nec purum nec medium
bonum. sed plane purum fuerit malum
sic obedisse. sic uestrum monasterium reli¬
quisse. Et quidem tateo de mortuo qui suũ
⁊ solum iam iudicem habet deum. et uere
nunt suo domino aut stat aut cadit. ne for¬
te indignans ⁊ merito indignans dicat
deus. Tulerunt homines a meiudicium

Expanded text:
malum est. 5. Videsne jam, frater, vestrum factum malum est. 5. Videsne jam, frater, vestrum factum cui potissimum membro divisionis conveniat? Si puris aptandum bonis, probabile est: si puris malis deputandum, vituperabile est: sin vero collocandum inter media: via quidem excusari forsitan potest propter obedientiam, mora vero penitus non potest, quae non fit per obedientiam. Nam mortuo jam abbati, si quid ante jussit quod non debuit, nequaquam esse parendum, superior patefecit disputatio. Et si res per se jam satis elucescat, tamen propter quosdam qui quaerunt occasionem, ubi ratio non suppeditat, clarum faciam breviter, et ita clarum ut omnis dubietatis umbra dispareat; quod nec purum, nec medium bonum, sed plane purum fuerit malum sic obedisse, sic vestrum monasterium reliquisse. Et quidem taceo de mortuo, qui suum et solum jam judicem habet Deum, et vere nunc suo domino aut stat aut cadit: ne forte indignans, et merito indignans dicat Deus: Tulerunt omnes a me judicium.
Abbreviated transcription (Latin):
furtum. sacrilegium. adulterium ⁊ cet̾a
talia. que utiq nec bene uel precipi uł per¬
fici possunt: nec male prohiberi uel ñ fieri.
Aduersus huiusmodi ñ est lex. Nulliꝰ qͥppe
prohibitio ualet obuiare preceptis: nullius
uissio preiudicare prohibitis. Sunt deinde
media que quidem per se nec bona esse nos¬
cuntur nec mala. possunt tamen indifferen¬
ter ⁊ bene pariter ⁊ male uel uiberi uel pro¬
hiberi: s male nullatenus in huis a subditis
obediri. Ex hus sunt ut exempli gr̃a porã.
ieiunare.uigilare. legere.⁊ queq talia.
Sciendum uero quia media quedam impu¬
rorum plerunq bonorum seu maloꝵ transe¬
unt rationem. Nam comugium cũ et fieri
liceat ⁊ non fieri: factum iam solui ñ licet.
Quod ergo ante nuptias medium esse lique¬
bat: in iam coniugatis puri boniuim obti¬
net. Item propria possidere seculari quidẽ
homni medium est. qͣm ⁊ ñ possiderelicet.
monacho uero quia possidere ñ licet: purũ

Expanded text:
furtum, sacrilegium, adulterium, et caetera furtum, sacrilegium, adulterium, et caetera talia, quae utique nec vel bene praecipi vel perfici possunt, nec male prohiberi vel non fieri. Adversus hujusmodi non est lex. Nullius quippe prohibitio valet obviare praeceptis: nullius jussio praejudicare prohibitis. Sunt deinde media, quae quidem per se nec bona esse noscuntur, nec mala: possunt tamen indifferenter et bene pariter et male vel prohiberi, vel juberi, sed male nullatenus in his a subditis obediri. Ex his sunt, ut exempli gratia ponam, jejunare, vigilare, legere, et quaeque talia. Sciendum vero quia media quaedam in purorum plerumque bonorum seu malorum transeunt rationem. Nam conjugium cum et fieri liceat, et non fieri, factum jam solvi non licet. Quod ergo ante nuptias medium esse liquebat, in jam conjugatis puri boni vim obtinet. Item propria possidere, saeculari quidem homini medium est, quoniam et non possidere licet: monacho vero quia possidere non licet, purum
Abbreviated transcription (Latin):
entiam: s potius inobedientiam. Sane hoc
aduertendum quod quedam st̃ pura bona.
quedam pura mala.⁊ in huis nullam deberi
hominibus obedientiam. qm̃ nec illa omit¬
tenda sunt etiam cum prohibentur: nec ista
uel cum iubentur committenda. Porroint̾
hec sunt media quedam. que pro modo. loco.
tempore. uel persona. ⁊ mala possunt esse ⁊
bona. Et in huis lexposita est obedientie tanꝙͣ
in ligno scientie boni ⁊ mali quod erat in me¬
dio paradisi. In hiis profecto fas ñ est nr̃m
sensum sentencie prescribere magistrorum.
In huis omnino prelatoꝵ nec iussio nͨ prohi¬
bitio contempnenda est. uideamꝰ ne forte
tale fuerit quod arguimus in uobis. et ob
hoc forsitan argui non debuerit. Quod eui¬
dentius elucebit si premisse diuisionis exem¬
pla subiecero. fides. spes. caritas. ⁊ cetera
huiusmodi purasunt bona. quia male non
possunt ueliuberi uel teneri. bene ñ posst̃
uel prohiberi uel non teneri. Pura mala st̃

Expanded text:
entiam, sed potius inobedientiam. 4. Sane hoc entiam, sed potius inobedientiam. 4. Sane hoc advertendum, quod quaedam sunt pura bona: quaedam pura mala, et in his nullam deberi hominibus obedientiam: quoniam nec illa omittenda sunt, etiam cum prohibentur; nec ista, vel cum jubentur, committenda. Porro inter haec sunt media quaedam, quae pro modo, loco, tempore vel persona, et mala possunt esse, et bona: et in his lex posita est 19 obedientiae, tanquam in ligno scientiae boni et mali, quod erat in medio paradisi. In his profecto fas non est nostrum sensum sententiae praescribere magistrorum: in his omnino praelatorum nec jussio, nec prohibitio contemnenda. Videamus ne forte tale fuerit quod arguimus in vobis; et ob hoc forsitan argui non debuerit. Quod evidentius elucebit, si praemissae divisionis exempla subjecero. Fides, spes, charitas, et caetera hujusmodi, pura sunt bona: quae quia male non possunt vel juberi vel teneri, bene non possunt vel prohiberi vel non teneri. Pura mala sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tem fuii. Ex huis ergo li quido apparet ma¬
la imperantibus non esse parendum. pre¬
sertim dum prauis obtemperans imperũs
in quo homini uideris obediens. deo plane
qui omne quod perperam agitur interdicit.
inobedientem te exhibes. ualde autem per¬
uersum est profiteri te obedientem in quo
nosceris superiorem propter inferiorem.
id est diuinam propter humanã soluere
obedientiam. Quid enim: Quod iubet ho¬
mo prohibet deus. ⁊ ego audiam hominem
surdus deo: Non sic apostoli. Clamant qͥppe
dicentes. Melius est obedire deo qͣm hõib.
Hinc dominus in euangelio phariseos intre¬
pans. quare ⁊ uos inquit transgredimini
mandatum dei propter traditiones uestras:
Et per ysaiam. Sine causa autẽ ait colunt
me. mandata ⁊ doctrinas hominum tenen¬
tes. Et item ad prothoplastum. ꝑro eo quod
obedisti uoci uxoris tue plusqͣm mee: male¬
dicta terra in opere tuo. Igitur facere malũ
quolibet etiam iuibente. constat ñ esse obedi¬

Expanded text:
tem filii . Ex his ergo liquido apparet, matem filii . Ex his ergo liquido apparet, mala imperantibus non esse parendum, praesertim dum pravis obtemperans imperiis, in quo homini videris obediens, Deo plane, qui omne quod perperam agitur interdixit, inobedientem te exhibes. Valde autem perversum est profiteri te obedientem, in quo nosceris superiorem propter inferiorem, id est divinam propter humanam, solvere obedientiam. Quid enim? quod jubet homo, prohibet Deus; et ego audiam hominem surdus Deo? Non sic Apostoli. Clamant quippe dicentes: Melius est obedire Deo, quam hominibus . Hinc Dominus in Evangelio Pharisaeos increpans: Quare ei vos, inquit, transgredimini mandatum Dei propter traditiones vestras? Et per Isaiam: Sine causa autem, ait, colunt me, mandata et doctrinas hominum tenentes . Et item ad Protoplastum: Pro eo quod obedisti voci uxoris tuae plus quam meae, maledicta terra in opere tuo . Igitur facere malum, quolibet etiam jubente, constat non esse obedi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ obedire contra caritatem. obedire in ur̃e
ipsorum salutis periculum÷ Sed arbitror
quod nequaqͣm firmius seu tenatus esse
dices uinculum abbatum ad subditos: qͣm
coniugum ad seipsos. quorum quippe deus
copulam ⁊ non homo inuiolabili ligauit
sacramento. loquente saluatore. quod ds̃
coniuuxit homo non separet. Apostolo aũ
asserente solutam esse mulierem a lege
uiri mortuo illo. tu te abbatis existimas
defuncti lege teneri. ⁊ hoc contra legem q̃
sanctior est. legem uidelicet caritatis: Et
hec dixi non quod putem uos uel uiuenti
in hoc paruisse debere: aut uel dicendã esse
obedientiam sic paruisse. Alioquin gen̾alis
de huiusmodi illa sentencia est. Declinan¬
tes autem in obligationes adducet dñs
cum operantibus iniquitatem. Ac ne forte
quis abbatum etiam in malo obedientiam
ab hoc maledicto liberam esse contendat: au¬
di alibi apertius. filius non portabit iniqͥ¬
tatem patris.⁊ pater non portabit iniquita¬

Expanded text:
et obedire contra charitatem, obedire in vestrae et obedire contra charitatem, obedire in vestrae ipsorum salutis periculum? Sed arbitror quod nequaquam firmius seu tenacius dices esse vinculum abbatum ad subditos, quam conjugum ad se ipsos, quorum quippe Deus copulam, et non homo, inviolabili ligavit sacramento, loquente Salvatore: Quod Deus conjunxit, homo non separet . Apostolo autem asserente, solutam esse mulierem a lege viri mortuo illo ; tu te abbatis existimas defuncti lege teneri, et hoc contra legem quae sanction est, legem videlicet charitatis? 3. Et haec dixi, non quod putem vos vel viventi in hoc paruisse debere, aut vel dicendam esse obedientiam sic paruisse. Alioquin generalis de hujusmodi illa sententia est: Declinantes autem in obligationes adducet Dominus cum operantibus iniquitatem . At ne forte quis abbatum etiam in malo obedientiam ab hoc maledicto liberam esse contendat, audi alibi apertius: Filius non portabit iniquitatem patris, et pater non portabit iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
nisi forte oblitus sis quid quada n die com¬
municato mecum iam conspirati scandali
consilio. ac diligenter mutua colla tõe dis¬
cusso: inter nos conuenerit. In quo si per¬
mansisses: ⁊ de te illud incongrue ñ dicere¬
tur. Beatus uir qui ñ abiit in consilio impi¬
orum. S esto. Debuistis obedire filii patri.
magistrum sequi discipuli. Licuerit certe
abbati monachos suos ducere quolibuerit
⁊ docere quod uoluerit: s qͣm diu uixit.
Nunc uero mortuo illo quem uel audire doc¬
torem uel sequi ducem cogumini. qͦ ad huc
tam graue scandalum emendare cunctemi¬
ni: Quis iam prohibet non dicome s deũ
uestrum per os ieremie benigne uos reuo¬
cantem audire : Ait enim. Nunquid qui
cecidit non resurget. aut qui auersus est
non reuertetur e an ⁊ ille moriens int̾dix
ne uel post casum temptetis resurg̾e. post
auersionem mutire audeatis de reuersione:
Itane etiam defuncto necesse est uos obedire.

Expanded text:
nisi forte oblitus sis, quid quadam die, comnisi forte oblitus sis, quid quadam die, communicato mecum jam conspirati scandali consilio, ac diligenter mutua collatione discusso, inter nos convenerit. In quo si permansisses, et de te illud non incongrue diceretur: Beatus vir qui non abiit in concilio impiorum . Sed esto. Debuistis obedire filii patri, magistrum sequi discipuli. Licuerit certe abbati monachos suos ducere quo libuerit, et docere quod voluerit: sed quandiu vixit. Nunc vero mortuo illo, quem vel audire doctorem, vel sequi ducem cogimini, quo adhuc tam grave scandalum emendare cunctemini? Quis jam prohibet, non dico me, sed Deum nostrum per os Jeremiae benigne vos revocantem audire? Ait enim: Nunquid qui cecidit, non resurget? aut qui aversus est non revertetur? An et ille moriens interdixit, ne vel post casum tentetis resurgere, post aversionem mutire audeatis de reversione? Itane etiam defuncto necesse est vos obedire,
Abbreviated transcription (Latin):
tes unitatem. rumpentes uinculum pacis:
Ponendum ergo est mumus quodcunq offer¬
re paratis.⁊ prius habenti aduersum uos ñ
fratri s fratrum multitudim reconciliandũ.
Ecce nmirum uniuerse fraternitatis unitas
aduersus uestram paucitatem quodã ueluti
uestri discessus gladio sanciata conqueritur.
quasi que plangens miserabiliter dicat. filii
matris mee pugnauerunt contra me. Et m̃ito.
Qui enu non est cum illa: contra illam est.
Putas sine gemitu tam iustum filie gemitũ
pia possit mater caritas audire ⁊ Ideo ⁊ ipsa
uostris lacrimis iungens suas: ait de uobis.
filios enutriui ⁊ exaltaui: ip̃i autem spreue¬
runt me. Caritas ipse deus est. Pax nr̃a xp̃s.
qui fecit utraq unum. In trinitate unitas
maxime commendatur. Cuiergo caritas. perx.
⁊ unitas irata cognoscitur. quid habet in reg¬
no xp̃i ⁊ dei: Sed forsitan dicis. Abbas noster
adduxit nos: ⁊ secum ire precepit. Num
inobedientes esse debuimus: Stis quidem

Expanded text:
tes unitatem, rumpentes vinculum pacis? tes unitatem, rumpentes vinculum pacis? Ponendum est ergo munus quodcumque offerre paratis, et prius habenti adversum vos, non fratri, sed fratrum multitudini reconciliandum. Ecce nimirum universae fraternitatis unitas adversum vestram paucitatem, quodam veluti vestri discessus gladio sauciata conqueritur, 18 quasi quae plangens miserabiliter dicat: Filii matris meae pugnaverunt contra me . Et merito: qui enim non est cum illa, contra illam est. Putas sine gemitu tam justum filiae gemitum pia possit mater charitas audire? Ideo et ipsa nostris lacrymis jungens suas, ait de vobis: Filios enutrivi et exaltavi, ipsi autem spreverunt me . Charitas ipse Deus est. Pax nostra Christus, qui fecit utraque unum . In trinitate unitas maxime commendatur. Cui ergo charitas, pax et unitas irata cognoscitur, quid habet in regno Christi et Dei? 2. Sed forsitan dicis: Abbas noster abduxit nos, et secum ire praecepit; num inobedientes esse debuimus? Scis quidem,
Abbreviated transcription (Latin):
i maneres in caritate chum unde supͣ u¬
quam oliminte aut nouimus aut puta¬
uimus: caritatis profecto dampna sentires. q̃
utiq sunt scandala pusillorum. Nec enim cari¬
tas caritatem offenderet: aut contempneret
cum sentiret offensam. Nam se ip̃am ñ potest
negare. nec enim in se diuisa est. Nouit potiꝰ
in se diuisa coniungere. coniuncta diuidere
nescit. Proinde ut dixi si maneret inte: non
sileret. non quiesceret. non dissimularet. ge¬
mens ⁊ estuans ⁊ intra pium pectus tuum pro¬
culdubio submurmurans illud. Quis scandali¬
⁊atur ⁊ ego non uror : Siquidem benigna est.
pacem diligit. congaudet unitati. Sola quippe
Infensa ergo uobis hac tam honorabili matre u¬
uitatis ⁊ pacis. quo pacto queso uestrum quod¬
cunq sacrificium deo fore acceptum p̾sumitis.
cum absq illa nec martyrium quidem aliquid
esse putet apostolus:. Aut qua ratione uobis for¬
ceribus. cuius caris pignoribus tam inhuma¬
ne agendo non pepercistis. nec parcitis scinden¬

Expanded text:
i maneres in charitate, quam in te olim aut novimus aut putavimus, charitatis profecto damna sentires, quae utique sunt scandala pusillorum. Nec enim charitas charitatem offenderet aut contemneret, cum sentiret offensam. Nam se ipsam non potest negare, nec enim in se divisa est. Novit potius in se divisa conjungere: conjuncta dividere nescit. Proinde, ut dixi, si maneret in te, non sileret, non quiesceret, non dissimularet, gemens et aestuans, et intra pium pectus tuum procul dubio submurmurans illud: Quis scandalizatur, et ego non uror? Siquidem benigna est, pacem diligit, congaudet unitati. Sola quippe Infensa ergo vobis hac tam honorabili matre unitatis et pacis, quo pacto, quaeso, vestrum quodcunque sacrificium Deo fore acceptum praesumitis, cum absque illa nec martyrium quidem aliquid esse putet Apostolus? Aut qua ratione vobis forceribus, cujus charis pignoribus tam inhumane agendo non pepercistis nec parcitis, scinden
Abbreviated transcription (Latin):
nauit. s directo ad nos tramite uenit:
quos utiq pro certo seruos sciebat uestre
esse sanctitatis. uestre religionis amato¬
res sincerissimos. ⁊ emulatores fidelissi¬
mos. Suscipite eum uos qui spiritales estis
in spiritu leuitatis. confirmeturq in eo
caritas. ⁊ excuset malum fc̃m intentio bona.
Immo recuperate cum gaudio quem dole¬
batis amissum. contractamq de fratris
egressione ac transgressione tristiciã: effu¬
get citissima de regressione letitia. Confi¬
do autem de omnipotentis misericordia
quia quicquid exasperauit in ordinata dis

Expanded text:
navit, sed directo ad nos tramite venit, navit, sed directo ad nos tramite venit, quos utique pro certo sciebat vestrae esse sanctitatis servos, vestrae religionis amatores sincerissimos, et aemulatores fidelissmos. Suscipite ergo eum vos, qui spirituales estis, in spiritu lenitatis; confirmeturque in eo charitas, et excuset malum factum intentio bona. Imo recuperate cum gaudio, quem dolebatis amissum; contractamque de fratris egressione ac transgressione tristitiam effuget citissima de regressione laetitia. Confido autem de Omnipotentis misericordia, quia quidquid exasperavit inordinata dis
Abbreviated transcription (Latin):
ministerium prohibet esse pauperẽ. am¬
ministratio probet pauperum amatorẽ
Non enim paupertas uirtus reputatur:
s paupertatis amor. Deniq beati pauꝑes
ratrem lambertum quem in aliquib
forte fluctuantem suscepinus. oran¬
tibus quidem uobis pro ipso constantem
remisimus. ⁊ nullaiam ut opinam᷑ pristi¬
na scrupulositate laborantem. Causam
nempe aduentus eius. necnon ⁊ discessio¬
nis modum ⁊ intentionem sollicite nobiᷤ
perscrutantibus: intentionem quidem
uisus est habere intulpabilem. s causam
plane non sufficientem. ut tali modo idem
sinelicentia discedere debuisset. unde et
sumpta iuste in eum inuectionis occasiõe
increpato ut oportebat ⁊ confirmato in
quibus nutabat: reditum ei persuasimꝰ.
Et pro redeunte rogamus dilectissimi fr̃s
esse uos uidelicet prestabiles super fratris
presumptione: s presumptione ut uidetis
satis simplici ⁊ non maliciosa. qnquidem
neq ad dexteram neq ad sinistram decli¬

Expanded text:
ministerium prohibet esse pauperem, administerium prohibet esse pauperem, administratio probet pauperum amatorem. Non enim paupertas virtus reputatur, 106 sed paupertatis amor. Denique beati pauperes, ratrem Lambertum, quem in aliquibus forte fluctuantem suscepimus, orantibus quidem vobis pro ipso constantem remisimus, et nulla jam, ut opinamur, scrupulositate pristina laborantem. Causam quippe adventus ejus, necnon et discessionis modum et intentionem sollicite nobis perscrutantibus, intentionem quidem visus est habere inculpabilem, sed causam plane non sufficientem, ut tali modo, id est sine licentia, discedere debuisset. Unde et sumpta justae in eum invectionis occasione, increpato ut oportebat, et confirmato in quibus nutabat, reditum ei persuasimus. Et pro redeunte rogamus, dilectissimi fratres, esse vos videlicet praestabiles super fratris praesumptione, sed praesumptione, ut videtis, satis simplici, et non malitiosa: quandoquidem neque ad dexteram neque ad sinistram decli
Abbreviated transcription (Latin):
i minus nos pro tanti operis sus¬
ceptione feruere comperissemus:
hortandus nobis super hoc ⁊ obsetrandꝰ
essetis. Nunc uero cum prima inuitaue¬
rit nos ur̃a preturrens deuotio: restat
ut ei aquobona cuncta procedunt ⁊ refera¬
mus grates pro bono quod dedit uelle: et
fundamus preces ut adiciat ⁊ perfic̾e̾ pro
bona uoluntate. Tamen gaudium meum
uon tacebo uobis. Quas nempe putatis de¬
licias cordi meo afferat uestra huiuscemodi
intentio : Delectabitur in crassitudine am¬
ma mea: si infatigabilem cognouero uos
in studiis salutaribus ⁊ honestis. Gaudeo e¬
nun non quia quero donum. s reqͥro fruc¬
tum. libenter recipio beneficium qd prosit
danti. Alioquin non ambulo in caritate
illa que non querit que sua sunt. Et quidẽ
nobis in hoc benefacitis. s uobis melius.
nisi forte excidit uobis illa sententia. beatiͦ
est dare qͣm accipere. hoc plane decet ep̃m.
hoc sacerdotium uestrum commendat. or¬
nat coronam. nobilitat dignitatẽ. si quẽ

Expanded text:
i minus vos pro tanti operis susceptione fervere comperissemus, hortandus nobis super hoc et obsecrandus essetis. Nunc vero cum prima invitaverit nos vestra praecurrens devotio, restat ut ei a quo bona cuncta procedunt, et referamus grates pro bono quod dedit velle; et fundamus preces, ut adjiciat et perficere pro bona voluntate. Tamen gaudium meum non tacebo vobis. Quas nempe putatis delicias cordi meo afferat vestra hujuscemodi intentio? Delectabitur in crassitudine anima mea, si infatigabilem cognovero vos in studiis salutaribus et honestis. Gaudeo enim, non quia quaero donum, sed requiro fructum. Libenter accipio beneficium quod prosit danti; alioquin non ambulo in charitate illa quae non quaerit quae sua sunt . Et quidem nobis in hoc bene facitis, sed vobis melius: nisi forte excidit vobis illa sententia, Beatius est dare quam accipere . Hoc plane decet episcopum, hoc sacerdotium vestrum commendat, ornat coronam, nobilitat dignitatem, si quem
Abbreviated transcription (Latin):
uos de quo ea presumptione qua soleo:
non cunctabor dicere quod sentio. De mo¬
lendino illo dico quod conu̾s custodien¬
tes feminarum paticogunt᷑ freq̃ntiam.
Si michi creditur unum etribus fiet.
Aut uidelicet feminar̃ actessus õimodis
a molendino prohibebitur. aut molendi¬
num cuicumq extraneo ⁊ non conuersis
custodiendum cominitetur: aut idem
omnino molendinum relinquetur.

Expanded text:
vos de quo ea praesumptione, qua soleo, vos de quo ea praesumptione, qua soleo, non cunctabor dicere quod sentio. De molendino illo dico, quod Conversi custodientes, feminarum pati coguntur frequentiam. Si mihi creditur, unum e tribus fiet: aut videlicet feminarum accessus omnimodis a molendino prohibebitur; aut molendinum cuicunque extraneo, et non Conversis custodiendum committetur; aut idem omnino molendinum relinquetur.
Abbreviated transcription (Latin):
ubi sub districtiori disciplina mutato loco
non proposito penitentiam agat. donec
quandoq cum tibi uisum fuerit ad locũ
proprium reuocetur. Nam ad nr̃m ordi¬
nem ut transeat uestro fortassis ñ expe¬
dit. Et quidem quod dixisti sepe illum
dixisse nostra se promissione tenere. qͥa
eum si cum licentia ueniret susciperemꝰ.
hoc in nostra presentia etiã ip̃e negauit.
Sane si tibi non placet usquam eum illo¬
rum que dixi locorum mittere ad habi¬
tandum. aut te uolente iste forsitan nõ
consentit. aut cum utriq complaceat.
forte non inueniatur qui eum recipere
uelit : tunc oportet ut aut urgente ne¬
cessitatis causa. quocumq ad saluandã
animam suam ire uoluerit. cũ litteris
dimtitatur. aut dispensante pietatis
gratia in loco suo retineatur. si tamen
persentiri potuerit quomodo ibidem ei
omnis occasio iterandi aut seminandi
hanc turpitudinem penitus subtrahat᷑.
Et hec de isto sufficrant.Est aliud apud

Expanded text:
ubi sub districtiori disciplina, mutato loco, ubi sub districtiori disciplina, mutato loco, non proposito, poenitentiam agat, donec quandoque, cum tibi visum fuerit, ad locum proprium revocetur. Nam ad nostrum Ordinem ut transeat, vestro fortassis non expedit. Et quidem quod scripsisti illum saepe dixisse nostra se promissione tenere quia eum, si cum licentia veniret, susciperemus; hoc in nostra praesentia etiam ipse negavit. Sane si tibi non placet usquam eum illorum quae dixi locorum mittere ad habitandum, aut te volente iste forsitan non consentit, aut cum utrique complaceat, forte non inveniatur qui eum recipere velit; tunc oportet ut aut urgente necessitatis causa, quocunque ad salvandam animam suam ire voluerit, cum litteris dimittatur; aut dispensante pietatis gratia, in suo loco retineatur: si tamen persentiri potuerit, quomodo ibidem 84 omnis ei occasio iterandi aut seminandi hanc turpitudinem penitus subtrahatur. Et de isto ista sufficiant. 3. Est aliud apud
Abbreviated transcription (Latin):
uisum fuerit me tam remotum expetere
consultorem. cum propehabeas uirũ sapi¬
go uiros esse consilii. qui in rebus dubus
enodandis: ⁊ prudentes sint et fideles.
ueruntamen quia sic tͥ placuit. uidĩs tu
curita placuerit. ego labra mea ñ prohi¬
bebo. Si frater casum suum qͣntum libet
grauem. qͣntumlibet turpem prior ipse
confessus fuisset: ⁊ curandus foret ⁊ ñ
effugandus. Nunc autem qm̃ tantimali
aliunde fetor emersit: nichilominꝰ quidẽ
eius si fieri potest curationi operam dari
necesse est: s aliter. fortassis enim non
expedit ut ulterius apud uos remorari
sinatur. ne forte quod te ñ imm̃ito quidẽ
timere scripsisti. pusillus ⁊ nouellus grex
huiusmodi tabe contaminetur. Nec tamen
filio qͣntum libet peccatori pat̾na om̃i no
claudenda sunt uiscera. Arbitror enim ⁊
patri pium ⁊ filio tutum esse consilium.
si queras ei quomodo in aliqua e remotio¬
ribus domini nolberti domib recipiatur:

Expanded text:
visum fuerit me tam remotum expetere visum fuerit me tam remotum expetere consultorem, cum prope habeas virum sapimonstratum non ambigo viros esse consilii, qui in rebus dubiis enodandis et prudentes sint et fideles. 2. Verumtamen quia sic tibi placuit, videris tu cur ita placuerit, ego labia mea non prohibebo. Si frater casum suum, quantumlibet gravem, quantumlibet turpem, prior ipse confessus fuisset, et curandus foret, et non effugandus. Nunc autem, quoniam tanti mali aliunde fetor emersit, nihilominus quidem ejus, si fieri potest, curationi operam dare necesse est, sed aliter. Fortassis enim non expedit ut ulterius apud vos remorari sinatur ne forte, quod te non immerito quidem timere scripsisti, pusillus et novellus grex hujusmodi tabe contaminetur. Nec tamen filio, quantumlibet peccatori, paterna omnino claudenda sunt viscera. Arbitror autem et patri pium et filio tutum esse consilium, si quaeras ei quomodo in aliqua e remotioribus domini Norberti domibus recipiatur,
Abbreviated transcription (Latin):
insuper retuleris monitori. prudenter
utiꝙ non a quo s quid monereris atten¬
dens. Gratias ago ⁊ ip̃e deo quod mea pre¬
sumptio gratiam egit. magis ꝙͣ indigna¬
tionem meruerit. Tenentes itaq tue tã¬
te humilitatis insigne: amplioriiam fi¬
duciamonemus quod ⁊ prius monuimꝰ.
Obsetramus per sanguinem illum qui
pro ammabus fusus est. ne tanti empta¬
rum parupendatur periculum. qd̾ ma¬
xime ex iurorum ⁊ feminar̃ cohabitatio¬
ne non unmerito timetur ab huis quiin
scola dei du ram contra diaboli tempta¬
menta luctati. propria experientia edoc.¬
ti. dicere possunt cum apostolo. non enim
ignoramus astutias eius. Deniq qͣm non
negligenter te oporteat audire ñ meum
s ipsius apostoli de hac re consilium. ĩmo
preceptum. aperte clamantis. fugite for¬
nitationem. istius nunt tam turpit̃ lapsi
fratris. super quo ⁊ nostram dignatus es
consulere paruitatem: te doceat experi¬
mentum. De quo quidem miror quid tͥ

Expanded text:
insuper retuleris monitori, prudenter insuper retuleris monitori, prudenter utique non a quo, sed quid monereris attendens. Gratias ago et ipse Deo, quod mea praesumptio gratiam egit magis, quam indignationem meruerit. Tenentes itaque tuae tantae humilitatis insigne, ampliori jam fiducia monemus quod et prius monuimus. Obsecramus per sanguinem illum qui pro animabus fusus est, ne tanti emptarum parvipendatur, periculum, quod maxime ex virorum et feminarum cohabitatione non immerito timetur ab his qui, in schola Dei diu jam contra diaboli tentamenta luctati, propria experientia edocti dicere possunt cum Apostolo: Non enim ignoramus astutias ejus . Denique quam non negligenter te oporteat audire non meum, sed ipsius Apostoli de hac re consilium, imo praeceptum, aperte clamantis, Fugite fornicationem , ipsius nunc tam turpiter lapsi fratris super quo et nostram dignatus es consulere parvitatem te doceat experimentum. De quo quidem miror, quid tibi
Abbreviated transcription (Latin):
ualde quomodo utraq potestas hoc patit᷑.
quod uel ecclesia non abicit diaconũ mili
contempnit. Et acrius ista ⁊ multipliciꝰ
inculcare uolueram ac fortassis debuerã
nisi epistolaris breuitas supersedendũ
indiceret. Maxime quia te offend̾e ueri¬
tus sum peperci homini. quippe quẽ tibi
aiunt familiaribus iam olim amicitiis
esse deuinctum. S uollem te habe contͣ
ueritatem amicum. Si tamen persistis
uerum te amitum proba.⁊ daoperam quo¬
modo ⁊ ipse amicus sit ueritatis. Tunc de¬
mum uere erunt amicitie: si ueritatis
fuerint federate consortio. Quod si tibi¬
ille non acquieuerit: tene tu quod tenes
hostieq caudam uinge capiti. ac tunicã
dei gratia iam polimitam: cura facere et
talarem. q̃m cepisse nil proderit: si quod
absit non perseuerare contigerit. Et hic
sit epistole finis: ubi tu de fine boni com
rarum ostendisti. dum minoris te ñ
solum non contempseris monita: s gr̃as

Expanded text:
valde quomodo utraque potestas hoc patitur valde quomodo utraque potestas hoc patitur quod vel Ecclesia non abjicit diaconum militcontemnit. 13. Et acrius ista et multiplicius inculcare volueram, ac fortassis debueram, nisi epistolaris brevitas supersedendum indiceret; maximeque quia te offendere veritus sum, peperci homini, quippe quem tibi aiunt familiaribus jam olim amicitiis esse devinctum. Sed nollem te habere contra veritatem amicum. Si tamen persistis, verum te amicum proba, et da operam quomodo et ipse amicus sit veritatis. Tunc demum verae erunt amicitiae, si veritatis fuerint foederatae consortio. Quod si ille non acquieverit tibi, tene quod tenes, hostiaeque caudam junge capiti, ac tunicam, Dei gratia jam polymitam, 83 cura facere et talarem; quoniam coepisse nil proderit, si quod absit! non perseverare contigerit. Et hic sit epistolae finis, ubi tu de fine boni commrarum ostendisti, dum minoris te non solum non contempseris monita, sed gratias
Abbreviated transcription (Latin):
laice tiuscumq persone mancipari in¬
obsequiis: Ipsum ceste quod gestat in ca¬
pite signum plus regius decet fastus ꝙͣ
famulatus. Item regale fastigiũ magis
armis qͣm psalmis innititur. Sane si al¬
teri forte ut assolet actessisset qd̃ detra¬
hitur alteri. quo uel regis uidelicet hu¬
niliatio dericum amplius sublimasset
aut clerici certe deiectio regio contulis¬
set honori: ut uerbi gratia si nobilis ali¬
qua mulier uiro nubat plebeio. illa qͥdẽ
minuitur ex illo. s ex illa crescit ille:
suta inqͣm uel rex ex clerico uel eleritus
ex rege proficeret. malum qd̃ ex parte
fuisset uttumq forsitantolerari debue¬
rat. Nunt autem cum uteuislibet dimi¬
nutio neutrum prouehat. s sue potius
alterutrum plurimũ detrahant dignita¬
tis. quando nec clericum decet regis ut
dictum est esse uocari ue dapiferum. et
nichilominus regem nisi in manu utiq
fortium regni gubernacula possid̾e mir̃

Expanded text:
laicae cujuscumque personae mancipari laicae cujuscumque personae mancipari obsequiis? Ipsum certe quod gestat in capite signum, plus regius decet fastus, quam famulatus; itemque regale fastigium magis armis, quam psalmis innititur. Sane si alteri forte ut assolet accessisset quod detrahitur alteri, quo vel regis videlicet humiliatio clericum amplius sublimasset, aut clerici certe dejectio regio contulisset honori ut verbi gratia, si nobilis aliqua mulier viro nubat plebeio, illa quidem minuitur ex illo, sed ex illa crescit ille; si ita, inquam, vel rex ex clerico, vel clericus ex rege proficeret, malum, quod ex parte fuisset, utcumque forsitan tolerari debuerat. Nunc autem, cum utriuslibet diminutio neutrum provehat, sed suae potius alterutrum plurimum detrahant dignitatis, quando nec clericum decet regis, ut dictum est, esse vocarive dapiferum, et nihilominus regem, nisi in manu utique fortium, regni gubernacula possidere; mirum
Abbreviated transcription (Latin):
diuinus profecto humana. celestib pre¬
ferre terrena conuincitur. Ergo pultriꝰ
est uocari dapiferum qͣm decanum qͣm
arthidiaconum : Est equidem. sed laico.
ũ derico. militi ñ diacono. Mira s ceta
ambitio magis uis qͣm summis delec¬
tari. ⁊ cui funes ceciderant in preclaris.
insatiabili desiderio amplexari stertora
et pro nichilo habere t̾ram desidabilem.
Confundit penitus ordines. ⁊ utroq offi¬
tio delicate satis abutitur. dum ⁊ hinc eũ
delectat pompa non milicia secularis. et
illint questus non cultus religionis. In
quo quis facile non aduertat quantũ sit
dedecoris ñ minus utiq regno qͣm sacer¬
dotio: Ut enim clericalis constat ñ esse
dignitatis regum stipendiis militare:
sit nec regie maiestatis rem forniũ admi¬
nistrare per cleritos. Deniq quisnam re¬
gum sue milicie clericum prefecit imbel¬
lem. ⁊ non magis quempiam fortissimũ
rum eque sibi non iudicauit indignum

Expanded text:
divinis profecto humana, coelestibus praedivinis profecto humana, coelestibus praeferre terrena convincitur. Ergo pulchrius est vocari dapiferum, quam decanum, quam archidiaconum? Est equidem, sed laico, non clerico; militi, non diacono. 12 Mira, sed caeca ambitio, magis imis quam summis delectari; et cui funes ceciderant in praeclaris, insatiabili desiderio amplexari stercora, et pro nihilo habere terram desiderabilem! Confundit penitus ordines, et utroque officio delicate satis abutitur, dum et hinc eum delectat pompa, non militia saecularis, et illinc quaestus, non cultus religionis. In quo quis facile non advertat quantum sit dedecoris, non minus utique regno quam sacerdotio? Ut enim clericalis constat non esse dignitatis regum stipendiis militare, sic nec regiae majestatis, rem fortium administrare per clericos. Denique quisnam regum suae unquam militiae clericum praefecit imbellem, et non magis quempiam fortissimum do aeque sibi non judicavit indignum,
Abbreviated transcription (Latin):
tuba indicere bellum militibus.⁊ iussa ep̃i
populis intimare: Nisi forte quod tolerabi¬
lius est erubescit euangelium. de quo uas
electionis admodum gloriatur. ⁊ confun¬
ditur uideri cleritus. magisq honorablẽ
ducit putari militem. curiam eccłie pre¬
fert. regis mensam altari xp̃i. ⁊ calicido¬
mini calicem demoniorum e Quod plane
credibilius ex eouidetur quia cũ honores
non paucos. s quantos nec canones nisi
inuiti patiuntur teneat in eccłia. unius
quem tamen ⁊ in palacio assecutus est
magis ut aiuint gloriatur ex noĩe. ꝙͣ ce¬
terorum quolibet appellari. Cumq sit ar¬
chidiaconus. decanus. prepositus q in
diuersis ecclesiis. nichil horum tamen
tam eum qͣm regis delectat uocitari dapi¬
ferum. O noua ⁊ exosa peruersitas. Ita ne
plus decet hominis qͣm dei famulũ nomi¬
nari. ac terreni qͣm celestis dici regis offi¬
cialem altioris ducitur dignitatis: Q
clero militiam. forum anteponit ecclesie.

Expanded text:
tuba indicere bellum militibus, et jussa episcopi tuba indicere bellum militibus, et jussa episcopi populis intimare? Nisi forte quod intolerabilius est erubescit Evangelium, de quo Vas electionis admodum gloriatur ; et confunditur videri clericus, magisque honorabile ducit putari se militem; curiam Ecclesiae praefert, Regis mensam altari Christi, et calici Domini calicem daemoniorum. Quod plane credibilius ex eo videtur, quia, cum honores non paucos, sed quantos nec canones nisi inviti patiuntur, teneat in Ecclesia, unius tamen, quem et in palatio assecutus est, magis, ut aiunt, gloriatur ex nomine, quam caeterorum quolibet appellari. Cumque sit archidiaconus, decanus, praepositusque in diversis Ecclesiis nihil horum tamen tam eum quam Regis delectat vocitari dapiferum. O nova et exosa perversitas! itane plus decet hominis quam Dei famulum nominari? ac terreni, quam coelestis Regis dici officialem, altioris ducitur dignitatis? Qui clero militiam, forum anteponit Ecclesiae;
Abbreviated transcription (Latin):
oriatur: qͣm ueritas relinquatur. Qͣmꝙͣ
uescio quid prosit si quod mundus clanat
ego tacuero. omniumq passim naribus
imecto fetore solus dissimulo pestem. nec
audeo nasum contra pessimum fetorem
propria munire manu. Cuius enim cor
non indignatur. cuius iam uel dã lingua
ñ subinurmurat. diaconem contͣ euan¬
gelium deo ⁊ maminone parit ministran¬
tem: Sic quippe sublunatum honoribus ec¬
clesiasticis. ut nec episcopis inferior uide¬
atur sic implicatum militaribus officiis
ut preferatur ⁊ ducibus: Rogo quid hoc
est monstri ut cum ⁊ clericus ⁊ miles si¬
mul uideri uelit neutrum sit :Parsatis
utrrobiq abusio. siue quod diaconus mense
regie deputetur ministerio. siue qd̃ regis
dapifer misteriis altaris inseruiat. Sa
ne quis non miretur.immo ⁊ detestetur.
unius esse persone ⁊ armatum armatam
ducere miliciam.⁊ alba stolaq indutum
in medio etdesie pronunciare euangeliũ.

Expanded text:
oriatur, quam veritas relinquatur. » Quanquam oriatur, quam veritas relinquatur. » Quanquam nescio quid prosit si quod mundus clamat ego tacuero, omniumque passim naribus injecto fetore solus dissimulo pestem, nec audeo nasum contra pessimum putorem propria munire manu. 11. Cujus enim cor non indignatur, cujus vel clam lingua non submurmurat, diaconum contra Evangelium Deo et mammonae pariter ministrantem, sic quippe sublimatum honoribus ecclesiasticis ut nec episcopis inferior videatur, sic implicatum militaribus officiis ut praeferatur et ducibus? Rogo quid hoc est monstri, ut, cum et clericus et miles simul videri velit, neutrum sit? Par satis utrobique abusio, sive quod diaconus mensae regiae deputetur ministerio, sive quod Regis dapifer mysteriis altaris inserviat. Quis sane 82 non miretur, imo et detestetur, unius esse personae et armatum armatam ducere militiam, et, alba stolaque indutum, in medio ecclesiae pronuntiare Evangelium;
Abbreviated transcription (Latin):
tua est illa pristine conuersationis insolen¬
tia. S hec actore deo emendata est. ipsi ad
gloriam: tibi ad coronam. ad gaudiũ nobis:
omnibus ad exemplum. Potest etiã facere
deus ut citiuis ⁊ super altera consolemur.
Quam sane odiosam admodum nouitatem
⁊ uereor proferre in medium ⁊ p̃termittẽ
grauor. urget quippe linguam in uerba
dolor. s timor ligat. Timor diuntaxat ne
quem offendam si palam fecero quodine
mouet. q̃m ueritas non nunꝙͣ odium pa¬
rit. ueruntamen de huiusmodi odio ip¬
sam que parit illud ita me audio consolan¬
tem. Necesse est ait ut ueniant scandala.
Nlec me ut estimo tangit omnino quod se¬
quitur. be autem homini illi per quem
scandalum uenit. Cum enim carpuntur
uitia. ⁊ inde scandalum oritur: ipse sibi
scandali causa est qui ferit quod argui de¬
beat. non ille qui arguit. Demq nec cau¬
tior sum in uerbo. nec circunspectior in
sensu: illo quiait. Melius est ut scandalũ

Expanded text:
tua est illa pristinae conversationis insolentua est illa pristinae conversationis insolentia. Sed haec auctore Deo emendata est, ipsi ad gloriam, tibi ad coronam, ad gaudium nobis, omnibus ad exemplum. Potest etiam facere Deus ut citius et super altera consolemur. Quam sane odiosam admodum novitatem et vereor proferre in medium, et praetermittere gravor. Urget quippe linguam in verba dolor, sed timor ligat. Timor duntaxat ne quem offendam, si palam fecero quod me movet, quoniam veritas nonnunquam odium parit. Verumtatem de hujusmodi odio, ipsam, quae parit illud, ita me audio consolantem: Necesse est, ait, ut veniant scandala. Nec me, ut aestimo, tangit omnino quod sequitur: Vae autem homini illi per quem scandalum venit . Cum enim carpuntur vitia et inde scandalum oritur, ipse sibi scandali causa est qui fecit quod argui debeat, non ille qui arguit. Denique nec cautior sum in verbo, nec circumspectior in sensu, illo qui ait: « Melius est ut scandalum