comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diligenter. Hic h̃o dedit ꝓ laudi ꝰ¬
bus hominũ omĩa sua: ille ꝓ
uoluptate uentris igutturis.
Quis horũ peius oꝑatus . ẽ. Hoc
quidem nescio: s scio alterum
porcina. alterũ diabolica uolũ¬
tate actũ. Quamuis sciat nu¬
trix paruulũ accepto passere
letaturũ. cauet tam̃ sũmoꝑe ne
accipiat: ac tanto magis. quanto
magis eum inde letaturũ exi¬
stimat. Certe om̃s homines. &
se ⁊ quos amant: gaudere exop¬
tant. Cur gͦ id nutrix puero ñ
solũ ñ optat. s insuꝑ tanquam
magnũ malũ ne habeat cauet:
Certe uult eũ gaudere. Cur gͦ id
unde gauisurũ scit subtrahit:
Cur. nisi quia futurã tristiciam
attendit. cuius. eẽ. causam. istam
nouit. ẽẽ leticiã. Scit enĩ ꝓfecto.
tanto post hec grauiorẽ tristiciã
animũ pueri subiturã. quanto
uehementius gaudiũ tale p̃ces¬
serit: exquantitate p̃sentis utiq
leticiȩ. futurȩ tristiciȩ metiens
magnitudinẽ. In quo facto qͥd no¬
bis aliud mulier ista suggent

Expanded text:
inum. Hic homo dedit pro laudibus omnia sua; ille, pro voluptate ventris et gutturis. Quis horum pejus operatus est? Hoc quidem nescio, sed scio alterum porcina, alterum diabolica volupescere. Quamvis sciat nutrix parvulum accepto passere laetaturum, timet tamen summopere ne accipiat, ac tanto magis, quanto magis eumdem inde laetaturum existimat, certe omnes homines et se, et quos amant, gaudere optant. Cur ergo id nutrix puero non solum non optat, sed insuper tanquam magnum malum, ne habeat cavet? Certe vult eum gaudere. Cur ergo et unde gavisurum scit subtrahit? Cur nisi quia futuram tristitiam attendit, cujus esse causam istam novit esse laetitiam? Scit enim profecto, tanto post haec graviorem tristitiam animum pueri subituram, quanto vehementius gaudium tale praecesserit, ex quantitate praesentis utique laetitiae, futurae tristitiae metiens magnitudinem. In quo facto quid aliud mulier ista suggerit esse
Abbreviated transcription (Latin):
nalem mentem erant peꝑcit:
s omnia aditilitatẽ ꝓximi
conuertit. Et uitam scilicet
sensualem.⁊ eam quȩ carnem
uegetat: upsam carnẽ. Nam
idolores ꝓ nob̾ sustinuit acer¬
& mortẽ contra uitã urgetabi¬
lem:nuulnera contra ipsam
carnem. Ad mundũ aut̃ tan¬
filius hominis. ubi saltem caput
reclinaret. Nichil ab inferiori¬
bus. nichil amediis. s totũ a
suꝑiorib .i. a dei uerbo eus ad
unrtatem ꝑsonȩ conumcta ẽ.
suscepit Non sacramenus. ñ
uerbis. non exemplis: s dei tm̃¬
modo uerbi p̃sentia. ⁊ docta ut
intelligeret: naccensa ẽ ut ama¬
ret. ꝑeam nob̾ ipsum dĩ uerbũ.
ꝯsapientia. tripliciter .i. sacra¬
mentis. uerbis. & exemplis
quid agendum. quid toleran¬
dum: & propter quid eẽt osten¬
dit. Non enim sequi debebat¬
homo nisi dm̃: nec poterat nisi
hominem. Assumptus. ẽ. igitur
homo: ut dum sequitur quem
potest. sequat᷑ &. quem debet.
Idem non proderat conforma¬
ri nisi deo. ad cuius imaginẽ

Expanded text:
nalem mentem erant, pepercit, nalem mentem erant, pepercit, sed omnia ad utilitatem proximi convertit, et vitam, sed sensualem, et eam quae carnem vegetatdolores pro nobis sustinuit act mortem contra vitam vegetabilem, et vulnera contra ipsam carnem. Ad mundum autem tant Filius hominis ubi saltem caput reclinaret suum. Nil ab inferioribus, nihil a mediis, sed totum a superioribus, id est Dei Verbo, cui ad unitatem personae conjuncta est, suscepit. Non sacramentis, non verbis, non exemplis, sed Dei tantummodo Verbi praesentia est docta ut intelligeret, et accensa ut amaret. Per eam nobis ipsum Dei Verbum et Sapientia tripliciter, id est sacramentis, verbis et exemplis, quid agendum, quid tolerandum, et per quid esset ostendit. Non enim sequi homo debebat nisi Deum, nec poterat, nisi hominem. Assumptus est igitur homo ut, dum sequitur quem potest, sequatur et quem debet. Item non poterat conformari nisi Deo, ad cujus imaginem
Abbreviated transcription (Latin):
bum. humanam mentẽ: hu¬
uidere possemus. ñ indigeremꝰ
scđo. Quod si saltem scd̾m uide¬
remus. ñ indigeremus tercio.
Secd quia nec primũ. nec scđ̾m.
idẽ nec dei uerbũ. nec humanã
mentẽ uidere poteramus: ad¬
ditũ est terciũ .i. corpus huma¬
nũ. Atq ita uerbũ caro factũ
ẽ ⁊ habitauit nob̾cum. in ext̾¬
oribus nr̃is: ut uel sic introdu¬
ceret aliquando adint̾iora sua.
Anima itaq rationalis habens
carnem. addita ẽ uerbo dĩ. quȩ
ꝑipsam carnẽ quicqͥa nobis do¬
cenctis corrigendis. necessariũ
erat: doceret. faceret pateret.
In illa ꝑfectissime fuerunt quȩ
superius tractauimus .i. deuotio
addm̃. benignitas adꝑximum:
sobrietas ad mundũ. Nicħ enĩ
deo p̃tulit: nichil equauit: nicħ
ꝓparte aliqua comꝑauit. Hichil
onem illius. Unde ait.uolun¬
datem eius .i. patris: facio semꝑ.
Proximũ uͦ ꝑfectissime. sicut
se ipsum dilex̃. Nulli enĩ ex
his quȩ infra se .i. infra ratio¬

Expanded text:
bum, humanam mentem, cbum, humanam mentem, cvidere possemus, non indigeremus secundo. Quod si saltem secundum videremus, non indigeremus tertio. Sed quia nec primum, nec secundum, id est nec Dei Verbum, nec humanam mentem videre poteramus, additum est tertium, id est corpus humanum. Atque ita Verbum caro factum est, et habitavit nobiscum in exterioribus nostris, ut vel sic nos introduceret aliquando ad interiora sua. Anima itaque rationalis, habens carnem, addita est Verbo, quae per ipsam carnem quidquid nobis docendis et corrigendis necessarium erat, doceret, faceret, pateretur. illa sola perfectissime fuerunt, quae supra tractavimus, id est devotio ad Deum, benignitas ad proximum, sobrietas ad mundum. Nihil enim Deo praetulit, nihil aequavit, nihil pro parte aliqua comparavit, nihil onem illius. Unde ait: Voluntatem ejus, id est Patris, facio semper . Proximum vero perfectissime dilexit sicut seipsum. Nulli enim ex iis quae infra se, id est infra ratio
Abbreviated transcription (Latin):
uita. si ualde munda ẽẽt. anima:
ꝑsemet ipsam in ipsa ueritate
atq sapientia dei uideret. Uide¬
ret etiã. non solũ se .i. animã
humanã immortalem atꝙ ȩt̃¬
nam fore: s ȩtiam carnẽ suã
talem in resurrectione futurã.
slam ⁊eandem resurrectionẽ.
ibidem .i. in deo uerbon sapien¬
tia: clare conspiceret.S quia
hoc ñ poterat ꝓpt̾ immundi¬
ciam suã. addita ẽ. uerbomens
humana. quȩ ipsum dĩ uerbã
plenissime suscipiens. eiq om̃i¬
no conformis atq consimilis:
eoͥq solo tota ⁊ ex toto impressa.
sicut scriptũ ẽ. pone me sieut
signaculũ suꝑ cor tuũ. in eius
utiq similitudinẽ tota redacta.
sieut ad sigilli similitudinem
cera redigitur ipsum nob̾ in
se ipsa uidendũ sciendũq exhi¬
beret. S nos ita ceci eramꝰ: ut
ñ solũ dei uerbũ. s nec humanã
animã uidere possemus. Iacir¬
eo. additũ est ętiã corpus huma¬
nũ. Pone enĩ hec tria. Dei uer¬

Expanded text:
vita, si valde munda esset anima, vita, si valde munda esset anima, per semetipsam in ipsa veritate atque sapientia Dei videret. Videret etiam non solum se, id est animam humanam immortalem atque aeternam fore, sed etiam carnem suam talem in resurrectione futuram. Nam et eamdem resurrectionem ibidem, id est in Dei Verbo et Sapientia, clare conspiceret, sed quia haec non poterat propter immunditiam suam, adita est Verbo mens humana, quae ipsum Dei Verbum plenissime suscipiens, eique omnino conformis atque consimilis, eoque solo tota et ex toto impressa. Sicut scriptum est: Pone me sicut signaculum super cor tuum . In ejus itaque similitudinem tota redacta, sicut ad sigilli similitudinem cera redigitur, ipsum nobis in seipsa videndum sciendumque exhiberet. Sed nos ita caeci eramus ut non solum Dei Verbum, sed nec animam videre possemus, idcirco additum est etiam corpus humanum. Pone enim haec tria, Dei Ver
Abbreviated transcription (Latin):
inferiora afficiens: suꝑiora
sequens: inferiora trahens:
abillis possessus: ista possidens:
ab illis in eorũ similitudinẽ
redactus. ista in sui similitudi¬
nem redigens. Adhãc ꝑfectio¬
nem in hac uita tendimꝰ. quã
tam̃ non nͥ infutura ꝑfecte
obtinebimus. Hanc tanto tẽ
pleniꝰ obtinebimꝰ: qnͣto nc̃ feruentiꝰ
affectamus: Nullus tẽ erit
motus in mente nisi a deo: nul¬
lus in corꝑe. nͥ ab anima. Atq¬
ita nec in anima nec in corꝑe.
ulus nisi adeo. Non erit pec¬
catum .i. ꝑuersitaᷤᷤ uoluntatis:
nec pęna peccati. corruptio
udelicet ⁊⁊ dolores: uint̾itus
carnis. Nuda mens nudȩ ad¬
herebit ueritati: nullis uerb̾.
nullis sacramentis. nullis si¬
militudinib. ut eam ꝑciꝑiat
uidigens. aut exemplis. Ibi
enim non docebit uir frẽm
suum: dicens. cognosce dm̃.
Omnes enĩ. aminimo usq ad
maximũ scient me: dicit dñs.¬
Has urtutͥs siue iusticiȩ line¬
as. ȩtiã nunc .i. in hac mortali

Expanded text:
inferiora afficiens; superiora inferiora afficiens; superiora sequens, inferiora trahens: ab illis possessus, ista possidens; ab illis in eorum similitudinem redactus, ista in sui similitudinem redigens. Ad hanc perfectionem in hac vita tendimus, quam tamen non nisi in futura perfecte obtinebimus. Hanc tanto tunc plenius obtinebimus, quanto nunc ferventius affectamus. Nullus tunc erit motus in mente, nisi a Deo; nullus in corpore, nisi ab anima, atqita nec in anima, nec in corpore nullus nisi a Deo. Nec erit peccatum, id est perversitas voluntatis, nec poena peccati, corruptio videlicet et dolores et interitus carnis. Nuda mens, nudae adhaerebit veritati, nullis verbis, nullis sacramentis, nullis similitudinibus, ut ad eam perveniat, indigens, aut exemplis. Ibi enim non docebit vir fratrem suum, dicens: Cognosce Dominum. Omnes enim a minore usque ad maximum scient me, dicit DominHas virtutes seu justitiae lineas etiam nunc in hac mortali
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ minoris quã inferiora.
nich̾ tam parui. nicħ in cõꝑa¬
tione eorũ ꝓquantacũq usq
ininfinitũ parte uile debet
habere. Et hoc. ẽ. qͦd scriptũ ẽ.
Nolite diligere mundũ. nec ea
quȩ in mundo sunt. Habes de
inferiorib. Habebit itaq talis
suꝑiora ad gaudiũ: equalia ad
consortiũ. inferiora ad seruiciũ.¬
A Beuotus erit ad dm̃i benignus
ad pximũ: sobrius ad mundũ.
Dei seruus. hominis socius.
mũdi dñs. Sub deo constitutus:
erga ꝓximum ñ elatus: mun¬
do non subditus. Redigens
inferiora adutilitatẽ medioꝵ:
ad honorem suꝑioꝵ. Nec impiꝰ
nec blasphemus. nec sacͥlegus
ad suꝑiora: nec elatus. nec inui¬
dus. nec iracundus ad equalia.
nec curiosus. nec flagitiosus ad
inferiora. Nich̾ ab inferiorib.
nich ab equalib: s totũ a suꝑi¬
oribus suscipiens. A suꝑiorib
impressus. inferiora impͥmens:
a suꝑiorib motus: ĩnferiora
mouens: a suꝑiorib affectus:

Expanded text:
nihil minoris quam inferiora, nihil minoris quam inferiora, nihil tam parvi, nihil in comparatione eorum, pro quantacunque usque in infinitum parte, vile debet habere. Et hoc est quod scriptum est: Nolite diligere mundum, nec ea quae in mundo sunt , Habes de inferioribus. Habebit itaque talis superiora gaudium, aequalia ad consortium, inferiora ad servitium. Devotus erit ad Deum, benignus ad proximum, sobrius ad mundum, Dei servus, hominis socius, mundi dominus; sub Deo constitutus, erga proximum non elatus, mundo non subditus; redigens inferiora ad utilitatem mediorum, media ad honorem superiorum; nec impius, nec blasphemus, nec sacrilegus ad superiora; nec elatus, nec invidus, nec iracundus, ad aequalia; nec furiosus, nec flagitiosus, ad inferiora; nihil ab inferioribus, nihil ab aequalibus, sed totum a superioribus suscipiens; a superioribus impressus, inferiora imprimens; a superioribus motus, inferiora movens; a superioribus affectus,
Abbreviated transcription (Latin):
nad innitendũ diligas. Habes
de suꝑiorib. Equales aut̃ nat᷑a¬
liter .i. quantũ ad naturã atti¬
net:sunt omnes homines.
Omnes itaq tanti habere debet
quanti se. Ergo sieut se suꝑiori
re nec equare. nec ulla debet
ex parte comꝑare: ita nec ullũ¬
equare aut ulla exparte compa¬
rare debet: ita nec saluti cinus¬
libet hominis. Et quicqͥd pro¬
sua sempiterna salute facere uł
pati debet. idipsum dotũ facere
uł pati debet. ꝓ sempiterna sa¬
lute ouiuslubet hominis. Hĩc
enĩ ait dñs. Dilige ꝓximũ tuũ.¬
sienit de ipsum. Nabes de mediis.
Inferiora uͦ sunt. quecũq post
sp̃m rationalem sunt .i. sensua¬
lis uita. communis cũ pecoribꝰ.
n que uegetat corpus. cõmunis
cũ herbis narborib: ac substan¬
tia corꝑis cũ formis ⁊⁊ qualitatibꝰ
cũ metallis cõmunis ⁊ lapidib.
Sieut itaq nichil plusquã suꝑi¬
ora. nicħ tantũ. nicħ in cõpara¬
tione eorũ debet di ligere: ita

Expanded text:
ad innitendum diligas. Habes ad innitendum diligas. Habes de superioribus. Aequales autem naturaliter, id est quantum ad naturam attinet, sunt omnes homines. Omnes itaque tanti habere debet, quanti se. Ergo sicut de superiorre, nec aequare, nec ulla debet ex parte comparare, ita nec saluaequare, nec ulla debet ex parte comparare, ita nec saluti cujuslibet hominis, et quidquid pro sempiterna sua salute facere vel pati debet, idipsum totum facere vel pati debet pro sempiterna salute cujuslibet hominis. Hinc enim ait Dominus: Diliges proximum sicut teipsum. Habes de mediis. Inferiora vero sunt quaecunque post spiritum rationalem sunt, id est sensualis vita, communis cum pecoribus, et quae vegetat corpus, communis cum herbis et arboribus, et substantia corporis cum formis et qualitatibus, cum metallis communis et lapidibus. Sicut itaque nihil plus quam superiora, nihil tantum in comparatione eorum debet diligere, ita
Abbreviated transcription (Latin):
de se si nr̃a comparet᷑ cecitas &
ignorantia ẽ. Sola gͥ eiꝰ de se ꝑfecta
ac sibi equalis noticia ẽ. Uñ dñs.
Nemo nouit patrem: nisi filius.
Sicut gͦ sola eius de se sibi ꝑfec¬
ta cognitio: ita sola eiꝰ de se eqͣ¬
lis par.ẽ. ex toto dilectio. So¬
lus quippe se quia ꝑfecte quan¬
tus est nouit: ꝑfecte quantus ẽ
diligit. Redi nc̃ ad illam diffini¬
tionem: quã in pͥncipio posuisti.
Subtilius enĩ inspecta. ñ ratio¬
nali creaturȩ: s tm̃ deo conue¬
nire conuineitur. Nã ut cet̾a
taceantur: se ipsũ sicut ostensũ
ẽ non nͥ ipsemet tm̃. ex toto qͣn¬
tus. ẽ & nouit ⁊ diligit. Quȩ ergo
creaturȩ rationalis ꝑfectio: Ea
scilicet. ut omnia:⁊ suꝑiora. idẽ.
habeat: quanti a se .i. acreatura
rationali habenda sunt. Quan¬
ti aut̃ habenda suit: sic collige
parte comparatur. Nichil ergo
parte habeat. Nichil plus. nich
tantũ. nichil ꝓparte aliqua: ad
comparationem illuis diligat.

Expanded text:
de se, si nostra comparetur, caecitas et de se, si nostra comparetur, caecitas et ignorantia est. Sola igitur ejus de se perfecta, ac sibi aequalis notitia est. Unde Dominus: Nemo novit Patrem nisi Filius . Sicut ergo sola ejus de se sibi perfecta cognitio; ita sola ejus de se aequalis et par est ex toto dilectio. Solus quippe, se quia perfecte quantus est novit, perfecte quantus est diligit. Redi nunc ad illam definitionem quam in principio posui. Subtilius enim inspecta, non rationali creaturae, sed tantum Deo convenire convincitur. Nam ut caetera taceantur, seipsum, sicut ostensum est, non nisi ipsemet tantum ex toto quantus est et novit, et diligit. Quae ergo creaturae rationalis perfectio est? Ea scilicet ut omnia et superiora, id est habeat, quanti a se, id est a creatura rationali habenda sunt. Quanti autem habenda sint, sic collige.parte comparatur. Nihil ergo tum parte habeat. Nihil plus, nihil tantum, nihil pro aliqua parte ad comparationem illius diligat.
Abbreviated transcription (Latin):
Bei quidem nullũ. ꝓximi fortas¬
se aliquod: tuũ autẽ sine dubio
sũmum. Naturali enĩ pulchri¬
tudine & ꝑfectione pͥuari: nul¬
li rei ñ potest. ẽẽ damnosum.
Nam si rosa desistat rubere. uł
lilium bene olere: dãnum qͥdẽ
mͥ ñnullũ. eẽ udebit᷑ uolupta¬
tes huiusmodi diligenti: s eis
idẽ rosȩ ⁊ lilio. multo maius
multoq infestius. naturali ac
ꝓpͥa pulchritudine iuduatis.
Rationalis creaturȩ uera ꝑfe¬
ctio. ẽ: unãquãq rem tanti ha¬
bere.quanti habenda. ẽ. Canti¬
pluris uel minoris eam hab̾e:
errare ẽ. Porro omnis res natu¬
raliter aut supra ipsam. aut iux¬
ta ipsam: aut infra.ẽ. Supra ds̃.
iuxta ꝓximus: infra cȩtera. Dm̃
itaq tanti debet habere: quanti
a se ipso nosci ꝑfecte pot̾ĩt. Quan¬
tũ enĩ nr̃am eiꝰ essentia: tantũ
nr̃am eius de se ipso uincit noti¬
cia. Unde sic̃ essentiȩ eius nr̃a
collata. nichil ẽ: ita noticie eius

Expanded text:
Dei quidem nullum; proximi fortasDei quidem nullum; proximi fortasse aliquod; tuum autem sine dubio summum. Naturali enim pulchritudine ac perfectione privari, nulli rei non potest esse damnosum. Nam si rosa desistat rubere, vel lilium bene olere, damnum mihi quidem nonnullum esse videbitur voluptates hujuscemodi diligenti; sed eis, id est, rosae vel lilio, multo majus multoque infestius naturali ac propria pulchritudine viduatis. Rationalis creaturae vera perfectio est, unamquamque rem tanti habere, quanti habenda epluris vel minoris eam habere, errare est. Porro omnis res naturaliter aut supra ipsam, aut juxta ipsam, aut infra est. Supra, Deus; juxta, proximus; infra, caetera. Deum itaque tanti debet habere quanti ha seipso nosci poterit perfecte. Quantum enim nostram ejus essentia, tantum nostram ejus de seipso vincit notitia. Unde sicut essentiae ejus nostra collata, nihil est; ita notitiae ejus
Abbreviated transcription (Latin):
nsorunculis. Nullã rem cernis.
quȩ ñ in suo genere naturalem
quandã pulchritudinẽ habeat
atq ꝑfectionem. Quȩ cũ deest.
aliquo imminuta modo:iure
tͥ displicet. Ut uerbi gr̃a. si ho¬
minem naso truncũ contin¬
gat uidere: statĩ imꝑb¬
Sentis
enĩ. qͥd ei desit
ralem humane faciei. Ita est
in om̃ib reb usq adfolium ur¬
tice: uel cuiuslibet herbe. Qs uͦ
neget. humanã mentẽ nat᷑a¬
lem quandã ac ꝓpriam habere
pulchritudinẽ. atq ꝑfectionẽ:
Quȩ utiq inquantũ. adẽ ei.
merito approbatur: inquantũ
pulchritudinis atq ꝑfectionis
quantũ tuȩ menti desit. adiu¬
uante d̾o ꝯsidera :: atq hoc imꝑ¬
bare ñ cesses. Quȩ. ẽ.gͦ. nat᷑alis
animȩ pulchritudo: Deuotã
eẽ erga dm̃ & quantũ : Ex toro
corde. ⁊ ex tota anima. ⁊ exto¬
Adhuc ꝑtinet adeandẽ pulcͥ¬
tudinẽ: benignã. eẽ erga ꝓxunũ.
Quantũ: usq ad mortem. Quod
si hoc ñ fuerit: cuius erit dãnũ:

Expanded text:
rfectio. Nullam rem cernis, quae non in sue genere naturalem quamdam pulchritudinem habeat atque perfectionem. Quae cum deest aliquo imminuta modo, jure tibi displicet, ut, verbi gratia, si hominem naso truncatum contint videre, statim imSentis enim quid ei desit ralem humanae naturae; ita est in omnibus rebus usque ad folium urticae vel cujuslibet herbae. Quis vero neget humanam mentem naturalem quamdam ac propriam habere pulchritudinem atque perfectionem? Quae utique, in quantum adest ei, merito approbatur; in quantum pulchritudinis atque perfectionis quantum tuae menti desit, adjuvante Deo, considera, atque hoc improbare non cesses. Quae est ergo naturalis animae pulchritudo? Devotam esse erga Deum. Et quantum? Ex toto corde, et ex tota anima, eAdhuc pertinet ad eamdem pulchritudinem, benignam esse erga proximum. Quantum? Usque ad mortem. Quod si hoc non fueris, cujus erit damnum?
Abbreviated transcription (Latin):
I temptus aut parui habitus do¬
liuisti: hoc ipso contemnendũ
ac parui habendũ fuisse: ideo
iure id factũ demonstrans. Nsi
enĩ contempnendus ⁊i parui ha¬
bendus fuisses: contempni aut
parui haberi. nequaquã tanuis¬
ses aut doluisses. Hoc enĩ ipso so¬
lo uel maxime contẽpnendus
i parui habendus es: qͦd id times
aut doles. Prorsus. ꝓrsus. ñ tunet
uilis haberi nec contẽni: nisi ui¬
lis ac contemini dignus. Cũ oĩa¬

Expanded text:
temptus aut parvi habitus doluisti; hoc ipso contemnendum ac parvi habendum fuisse, et ideo jure id factum demonstraris. Nisi enim contemnendus ac parvi habendus fuisses, contemni nec parvi haberi nequaquam timuisses aut doluisses. Hoc enim ipso solo, vel maxime contemnendus et parvi habendus es, quod id times aut doles. Prorsus non timet vilis haberi nec contemni, nisi vilis et contemni dignus. CAPITU
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ualde.ẽ. alicutꝰ rei infirmita¬
tẽ sentire. ⁊dñ inniti er: ulitatẽ
nosse. ⁊ amare. siue mirari. Dũ gͦ
ꝓpterea doles aut metius. duo
In te quȩ simul posse. eẽ ñ uide¬
rentur. eẽ demonstras:idẽ. &
nosse te & sentire eorũ infirmi¬
tatem ac uilitatẽ : tam̃ amare
ea uinniti eis. Nam si horum
alterũ non ineẽt tibi .i. si aut
ñ amares. aut ñ nosse eoꝵ uili¬
tatem: nullomͦi ꝓeis doleres ꝑe¬

Expanded text:
tamen valde est alicujus rei infirmitatamen valde est alicujus rei infirmitatem sentire, et tamen inniti ei, vilitatem nosse, et amare sive mirari. Dum ergo propterea doles aut metuis, duo in te, quae simul posse esse non videntur esse demonstras, id est et nosse te et sentire eorum infirmitatem ac vilitatem, et tamen amare et inniti eis. Nam nisi horum alterum inesset tibi, id est, si aut non amares aut non nosses eorum vilitatem, nullo modo doleres pr
Abbreviated transcription (Latin):
ius amari ab hominibꝰ. Atiq
ut assint mͥ .i. huic uitȩ mee̾.
Ergo quia sentis te infirmũ ⁊
eorũ uolentie fuccũbere paratũ.
Quasi dicas. Si uoluerint homi¬
nes moriar: si uoluerint uiuam.
Quod falsum ẽ Necessario enĩ mo¬
rieris: siue illi uelint. siue nolint
Quid enĩ ages. ut ñ moriaris :
Ergo optas magna de te uł bo¬
na opinari homines: ut te ament
aut tuneant. Ament aut̃ aut
timeant: ut ꝓsint. uł ñ obsint.
E contra metuis abhorres. par¬
ua de te uel mala opinari ho¬
mines. ne od̾int aut contẽnant.
aut ne noceant: aut certe ut ñ
ꝓsint. Hoc aut̃ totũ. ꝓpt̃ ipsam
exꝑiendã tuȩ infirmitatis atq
debilitatis. quã contraxisti a dõ
Si enĩ ñ sentires eorũ uilitatẽ
atq infirmitatẽ: ñ timeres ꝓeis.
neq doleres. S times ꝓeis ac
doles: cũ uidelicet ꝑeunt aut au¬
feruntur. Prgo cognoscis ⁊ sentis¬
eorũ ulitatem ⁊infirmitatẽ.
excusationẽ pretendere: qđ ea di¬
ligis. aut eis inniteris. Mirum

Expanded text:
vis amari ab hominibus? Utique, ut adsint mihi, id est huic vitae meae. Ergo quia sentis te infirmum, et eorum violentiae succumbere paratum. Quasi dicas: Si voluerint homines, moriar; si voluerint, vivam. Quod falsum est. Necessario enim morieris, sive illi velint, sive nolint. Quid enim ages ut non moriaris? Ergo optas magna de te vel bona opinari homines, ut te ament aut timeant. Ament autem vel timeant, ut prosint, vel non obsint. Econtra metuis vel abhores prava de te vel mala opinari homines, ne oderint aut contemnant, aut ne noceant, aut certe ut non prosint. Hoc autem propter ipsam experientiam infirmitatis atque debilitatis quam contraxisti, a Deo Si enim non sentires eorum vilitatem atque infirmitatem, non timeres pro eis, atque doleres. Sed times pro eis ac doles, cum videlicet pereunt aut auferuntur. Ergo cognoscis eorum vilitatem et infirmitatem. excusationem praetendere, quod ea diligis, aut eis inniteris. Mirum
Abbreviated transcription (Latin):
dolet aut irascitur amisso aliquo
temꝑali: eo ipso se dignũ qui amit¬
teret ostendit. Similit̃ qͥ accepto
conuitio irascitur aut dolet. ip¬
so se dignũ fuisse demonstrat.
Tantum enĩ uellet laudari:
quantũ noluit conuitiari. Gau¬

Expanded text:
dolet aut irascitur amisso aliquo temporali, eo ipso se dignum qui amitteret ostendit. Similiter qui accepto convicio irascitur, aut dolet, eo se dignum fuisse demonstrat. Tautum enim vellet laudari, quantum noluit conviciari.
Abbreviated transcription (Latin):
aut obsunt. Quid enĩ ꝓfuit so¬
li aut lunȩ. qͦd eos pagani dõs
putauerunt: Aut quid eis qͦd
tu eos creaturas. eẽ cognoscis ob¬
est: Quod si ñ stercora eos. eẽ.
putares. quid eis noceret: Qua¬
re sicut naturã ⁊ potentiã illiꝰ
uel illius herbȩ siue ligni. ita
harũ rerũ scrutare. facile enĩ
adiuuante deo id pot̾is. ex tuis
opinionib uel fauorib cȩtera

Expanded text:
aut obsunt. Quid enim profuit soli aut lunae quod eos pagani deos putaverunt? Aut quid eis, quod tu eos creaturas esse cognoscis, obest? Quod si etiam stercora eos esse putares, quid eis noceret? Quare, sicut naturam et potentiam illius aut illius herbae sive ligni, ita harum rerum scrutare. Facile, adjuvante Deo, id poteris, ex cujus opinionibus vel favoribus caetera
Abbreviated transcription (Latin):
nouit: Uide quomͦ uendis
amorẽ ⁊ cet̾os affectus animi
tui adobolatas⁊inũmatas. sic̃
in taberna uinũ. Rursus at¬
dende qualit̃ emas opiniones
namores ac cet̾os affectus siue
motus humanorũ animorũ.
ad obolatas ⁊⁊ nũmatas: sicut in

Expanded text:
 Vide quomodo vendis amorem et caeteros affectus animi tui ad obolatas aut nummatas, sicut in taberna vinum. Rursum attende qualiter emas opiniones et amores ac caeteros affectus, sive motus humanorum animorum, ad obolatas et nummatas, sicut in
Abbreviated transcription (Latin):
cib ⁊ iustis. Nisi contempseris
qcquid possunt homines uł ad¬
uersando itł adiuuando: non po¬
teris contempnere eorũ affectus.
idẽ. odia uel amores: quare nec
opiniones. malas aut bonas.

Expanded text:
iturorum. Nisi contempseris quidquid possunt homines vel adversando, vel adjuvando, non poteris contemnere eorum affectus, id est odia vel amores; quare, nec opiniones bonas aut malas.
Abbreviated transcription (Latin):
ius celare quam sanare: Quo mͦ
morbos tui corꝑis libent̃ aliis
ut compatiantur ostendis: &
si nolunt credere miserũ te ha¬
bes. augeturq dolor. s upsis
irasceris: ita de animȩ egritu¬

Expanded text:
vis celare quam sanare? Quomodo morbos tui corporis libenter aliis, ut compatiantur, ostendis, et si nolunt credere, miserum te habes, augeturque dolor, sed et irasceris, et ita de animae aegritu
Abbreviated transcription (Latin):
si de amas.Si enĩ bene scires
naturam acpotentiã opinionis¬
humanȩ uel fauoris: nunquã ł
exigue ꝓeis laborares:aut gau¬
deres. aut contristareris. Nil enĩ
ꝓsunt: cui impendunt᷑. S sicut

Expanded text:
s humani. Si bene scires naturam ac potentiam humanae opinionis, vel favoris, nunquam vel exigue pro eis laborares, aut gauderes, aut contristareris. Nil enim prosunt cui impenduntur; sicut
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑuolat intuens. nil pulchrũ
aut sanũ siue durabile eligit:
s sicubi stercora iacent fetentia.
eis ꝓtinus insidet: spretis tot
pulchris. Ita animus tuus. cȩlũ
derramq ⁊quȩ in eis magna
ac p̾ciosa sunt intuitu ꝑuolans.
nulli adheret: contemptisq oĩbꝰ.
uilia multa ac sordida quȩ co¬
gitanti occurrunt. libens am¬
plectentur. Erubesce ex his.

Expanded text:
uncta intuens nil pulchrum aut sanum sive durabile eligit, sed, sicubi stercora jacent fetentia, eis protinus insidet, spretis tot pulchris. Ita animus tuus coelum terramque, et quae in eis magna et pretiosa sunt, intuitu pervolans, nulli adhaeret, contemptisque omnibus, vilia multa ac sordida, quae cogitanti occurrunt, libens amplectitur. Erubesce ex his.
Abbreviated transcription (Latin):
nas opus dei. Opus enĩ hominis.¬
homicidium. ẽ. adulteriũ est:ꝙ
cetera talia. Opus uͦ dei. ipse hõ.
Qui diligit aliquid sicut domũ
aut aliquid eiusmodi: materiã
ꝙͦ unde illud fieri possit amat.
ligna scilicet aut lapides. Om̃ĩs
gͦ qui bonos diligit: malos eo
quod nunquã aliunde boni fi¬
ant. diligat neceẽ. ẽ. Cur enim
ñ ames id unde potest angłs
fieri. si illud diligis unde sciphus
fieri possit Scriptũ namq ẽ
de hominib: erunt equales an¬

Expanded text:
im hominis,homicidium est, adulterium est, et caetera similia; opus vero Dei, ipse homo. Qui diligit aliquid, sicut domum aut aliquid hujusmodi, materiam quoque unde illud fieri possit, amat, ligna scilicet aut lapides. Omnis ergo qui bonos diligit, malos, eo quod nunquam aliunde boni fiant, diligat necesse est. Cur enim non amas id unde potest angelus fieri, si illud amas unde scyphus fieri possit? Scriptum namque est de hominibus: Erunt aequales an
Abbreviated transcription (Latin):
thara dr̃. Paulatim aut̃: plures
eius species extiterunt. ueteres
cytharam fidicen. uel fidiculã
uocabant: quia tam conueniũt
inter se cordȩ eius. quã benecon¬
ueniat. inter qͦs fides sit. Nirã¬
uocũ: quod diuersos sonos effici
licta ȩtiã destudo.ẽ. Quȩ cũ pu-¬
trefacta. eẽt. & nerui eius reman¬
sissent: extenti intra corium. ꝑ¬
cussa amercurio sonitum dedit:
ad cuius spetiẽ mercuriuis lyrã
fecit. et orpheo tradidit.  Cym¬
panum. ẽ. pellis: uł coriũ ligno
ex una parte extentũ. Est enĩ
pars media symphonia: in si.¬
militudinẽ cribri. Cympanũ
aut̃ dictũ: qͦd mediũ.ẽ. Unde
et magaritũ medium. Tympanũ
dr̃. & ipsum ut simphonia ad
uirgulam ꝑcutitur.  Cymba¬
bala: quia cũ ballematia simul
ꝑcutiuntur. Cum enĩ greci di¬
cunt cũ: Bala. ballematia.
folles adhibent᷑: alio noie greci appel-¬
lãt. Ut aute organũ dicat᷑: magiꝰ uul

Expanded text:
ρα vocari. Paulatim autem plures eius species extiterunt, ut Apolline creditur. citharam fidiculam vel fidicem nominaverunt, quia tam concinunt inter se chordae eius, quam bene conveniat inter quos fides sit. Anvocum, quod diversos sonos efficialicta etiam testudo est. Quae cum putrefacta esset, et nervi eius remansissent extenti intra corium, percussa a Mercurio sonitum dedit; ad cuius speciem Mercurius lyram fecit et Orpheo tradidit, panum est pellis, vel corium ligno ex una parte extentum. 141 Est enim pars media symphoniae in similitudinem cribri. Tympanum autem dictum, quod medium est. Unde, et margaritum medium tympanum dicitur, et ipsum ut symphonia ad virgulam percutitur. 11. Cymbabala, quia cum ballematia simul percutiuntur. Ita enim Graeci dicunt cymbala ballematica.folles adhibentur, alio Graeci nomine appellant. Ut autem organum dicatur, magis L
Abbreviated transcription (Latin):
iadema ẽ ornam̃tũ
capitis matronarũ.
ex auro & geminis
contextũ: qͦd inse
circũactis extremitatib retro
astringit᷑. et exinde dictũ grece.
usus ẽ. conuentus fieri rusticoꝵ.
dicta compita. qͦd uiȩ multȩ

Expanded text:
iadema est ornamentum capitis matronarum ex auro et gemmis contextum, quod in se circumactis extremitatibus retro astringitur, et exinde dictum Graece, usus est conventus fieri rusticorum, et dicta compita, quia multa loca
Abbreviated transcription (Latin):
de plumbo. Fistulȩ aquarũ dictȩ:
qͦd aquas fundant. et emittant.
Nam stola grecȩ: mittere ẽ. for¬
me earum: ꝓmagnitudine aqͦ.
& capacitatis mͦ fiunt. Mello:¬

Expanded text:
dent. Fistulae aquarum sunt dictae, quod aquas fundant et emittant. Nam stellein Graece mittere est, formae earum pro magnitudine aquae, et capacitatis modo fiunt. Po
Abbreviated transcription (Latin):
lũ grecũ nom̃: quȩ latinȩ nux
longa uocat᷑. Hanc alii nucleã
uocant: quasi minorem nucẽ.
De qua uirgilius. Cũ se nux plu¬
rima silius induit inflorem.
Cunctis enĩ arborib pͥor. se flo¬
re uestit: & adinferenda poma.
arbusta sequentia p̃uenit. Cap
habeat insũmitatib rotunda

Expanded text:
la Graecum nomen, quae Latine nux longa vocatur: hanc alii nuciclam vocant, quasi minorem nucem, de qua Virgilius: . . . . . Cum se nux plurima silvis Induit in florem. . . . . Cunctis enim arboribus prior se flore convestit, et ad inferenda poma arbusta sequentia praevenit. detur, quod habeat in summitatibus rotunda
Abbreviated transcription (Latin):
culis genuit equales honore fllios
et heredes constituerit. nisi ut osten
cunctis pari honore et gla habitis.
scita. seruus an liber sit: qͥa ꝑ oĩa
figuram serui saluator nr̃ ⁊ dñs
induit et ꝓ lib̾o et seruo seriunt.
ut omnib credentib in se equale
donum bonoꝵ celestiũ largiat᷑.
Nec p̃feit᷑ apud illũ. qui scđm
carnem nobilior fit. Quicũq
enĩ fidem domim ꝓmeret᷑. nulł
macuł carnał natiuitatis obfus-¬
cat᷑. Nam hoc ita futurum etiã
ꝑ ꝓpham significat᷑. dicente dño.
erit in nouissimis dicb ef¬
fundam de sp̃u meo. suꝑ omne
carnẽ. am̃:

Expanded text:
cillis genuit, aequales honore filios et haeredes constituerit? Nisi ut ostendcunctis pari honore et gloria habitiScytha, servus an liber sit; quia per omnia figuram servi Salvator noster et Dominus induit, et pro libero et pro servo servivit, ut omnibus credentibus in se aequale donum bonorum coelestium largiatur, nec praefertur apud illum quid secundum carnem nobilior sit. Quicunque enim fidem Domini promeretur, nullis maculis carnalis nativitatis offuscatur. Nam hoc ita futurum, etiam per prophetam significatur, dicente Domino: Erit, in novissimis diebus effundam de spiritu meo super omnem ca
Abbreviated transcription (Latin):
arsupium:n
sacculus nummoꝵ. quẽ
na in latinũ paulo inflectunt᷑:
ꝓpt̃ romanũ ȩloquiũ. Scifi et
na appendit libram unã: quȩ
in lubricos tractus flexib sinuo¬
sis labatur. Nam lubricũ ẽ qͥeqͥd
labitur dũ tenetur: ut piscis. ser¬

Expanded text:
arsuppium sacculus nummorum, quem na in Latinum paulo inflectuntur propter Romanum eloquium. Sitna appendet libram unam, quae in lubricos tractus flexibus sinuosis labatur. Nam lubricum dicitur quidquid labitur dum tenetur, ut piscis, ser
Abbreviated transcription (Latin):
secreta: qr indubiũ ueniunt. Est
enĩ earũ occulta origo: nec padet
patrib aquib usq ad nos aucto¬
ntas ueraciũ scripturarũ notis¬
sima ⁊ certissima successione ꝑ¬
uenerit. Inhis apocriphis ⁊ sun¬
uenitur aliqua ueritas: tñ ꝓpt̃
multa falsa. nulla ẽ in eis cano¬
nica auctoritas: quȩ rectȩ apru-¬
credenda. quib ascribunt᷑. Nã
multa: i sub nominib ꝓpħarum.
⁊ recencioria sub nominib apłoꝵ
ab hereticis ꝓferunt᷑. Quȩ omĩa.
sub nomine apocriforũ. auctori¬
tate canonica. diligenti exami-¬
natione remota sunt. Hiberas ne¬

Expanded text:
secreta, quia in dubium veniunt. Est enim eorum occulta origo; nec patet Patribus, e quibus usque ad nos auctoritas veritatis Scripturarum certissima et notissima successione pervenit. In his apocryphis etsi invenitur aliqua veritas, tamen propter multa falsa nulla est in eis canonica auctoritas, quae recte a prucredenda quibus ascribuntur. Nam multa et sub nominibus prophetarum, et recentiora sub nominibus apostolorum ab haereticis proferuntur; quae omnia sub nomine apocryphorum auctoritate canonica diligenti examinatione remota sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
in libro rich ostendit᷑. Et gomor¬
ẽ mensura atticorũ cenicũ triũ.
Unde ⁊ in leuitico: im num̾oꝵ
libro. quociensq decima pars
oephi in sacrificio exiberi iubet᷑:
mensura gomor. expensa intelli-¬
gitor.

Expanded text:
or mensura est Atticorum choenicum trium; unde et in Levitico et in Numerorum libro quotiescunque decima pars ephi in sacrificio exhiberi jubetur, mensura gomor expensa intelligitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Corde dichȩ st̃ acorde: quia sic̃
pulsus cordis. ẽ inpectore: ita
pulsus corde in cythara. Cym¬
bala sunt expermixtis metal¬
lis paruissimȩ fialȩ cõpositȩ:
uentricula sua in laterib haben¬
des: quȩ artificiosa modulatio¬
ne collisȩ: acutissimũ sonum
delectabili consonatione resti¬
cũ ballematia simul ꝑcutiun¬
tur. Cẏm enim dicunt cum:¬

Expanded text:
 dictas a corde, quia sicut pulsus est cordis in pectore, ita pulsus chordae in cithara. a, sunt ex permixtis metallis parvissimae phialae compositae, ventricula sua in lateribus habentes, quae artificiosa modulatione collisae, acutissimum sonum delectabili consonatione resticum ballematia simu percutiuntur, cum enim Graeci dicunt cym
Abbreviated transcription (Latin):
Huba. ẽ. corneis partib ad¬
unatis aut aliquo metallo ꝓ¬
ductus tubulus. a patulo circu¬
lo inchoans:⁊desinens inan¬
gusto foramine. Hȩc sp̃u retra¬
cto completa. derribili ꝑsonati¬
one dilatatur: quȩ aut belloꝵ
temꝑib sumitur. aut regiis ad¬
uentibus apparat᷑ Psalteriũ ẽ:
in modũ cythare conuersa po¬
sitio. Bucca. quasdã uoces sono¬
ras ligni gestat incapite: ubi
abimo uenientes cordarũ sonoᷤᷤ
constituto. asummo cordarũ.
filis uenientib sonos recipit:
atq in unam grãm iocundi¬
tatis emittit. Tympanũ. est co
rium ligno exuna parte exten¬
⁊ tympanũ ut symphonia
ad uirgulam ꝑcutit᷑ Chorus¬

Expanded text:
Tuba est corneis partibus adunatis, aut aliquo metallo productus tubulus, a patulo circulo inchoans, et desinens in angusto foramine. Haec spiritu retracto completa, terribili personatione dilatatur, quae aut bellorum temporibus sumitur, aut regiis adventibus apparatur. Psalterium vero est in modum citharae conversa positio. Buccas enim quasdam sonoras ligni gestat in capite: ubi ab imo venientes, chordarum sonos constituto, a summo chordarum filis venientibus sonos recipit, atque in unam gratiam jucunditatis emittit. Quae rium ligno ex una parte extenet ipsum ut symphonia ad virgulam percutitu
Abbreviated transcription (Latin):
Organũ est. quasi turris qͤdã
diuersis fistulis fabricata: qͥb
flatu follium uox copiosissima
destinatur: ⁊ ut eã modulatio
decora componat. linguis qͥb¬
dam ligneis abinteriore parte
construitur: & disciplinaliter
magistroꝵ digiti illud repri-¬
mendes. grandissonã ⁊ suauis

Expanded text:
aque est quasi turris quaedam diversis fistulis fabricata, quibus flatu 502 follium vox copiosissima destinatur; et ut eam modulatio decora componat, linguis quibusdam ligneis ab interiore parte construitur, quas disciplinabiliter magistrorum digiti reprimentes, grandisonam effi
Abbreviated transcription (Latin):
morbi alicuius contracta neces¬
sitas: que nos facit paulatun de¬
fluere: cũ corꝑis soliditatẽ pena¬
li afflictione consumit. Ructa
dam. stomachi nr̃i claustra di-¬
rumpens in auras ethereas: oris
strepitu ꝓferatur.

Expanded text:
morbi alicujus contracta necessitas, quae nos facit paulatim defluere, dum corporis soliditatem poenali afflictione consumit; dam stomachi nostri claustra dirumpens, in auras aethereas oris strepitu proferatur.
Abbreviated transcription (Latin):
palestinȩ maritimũ. in tribu dan.
Ibi usq hodie saxa monstrant᷑¬
andromeda religata. ꝑsei qͦndã
uiri sui fertur lib̾ata fuisse p̃si-
dio. Tubianeos iudei illos nuncu¬
pant. qui exalienigenis conuoca¬
ti inadiutoriũ iudȩ uenerunt:¬
& dictos tubianeos. quasi alienis
turbis conductos. Scitopolitȩ: ha-¬

Expanded text:
Palestine maritimum in tribu Dan, ubi hodieque saxa monstrantAndromeda religata Persei quondam viri sui fertur liberata  Tubianaeos Judaeos illos nuncupari qui, alienigenis convocatis, in adjutorium Judae venerunt, et dictos Tubianaeos quasi alienis ubis conductos. Dositheus a
Abbreviated transcription (Latin):
sulam habuit: quȩ dr̃ nẽ cyprus.
ut iosephus testis ẽ: ⁊ abeo om̃s¬
om̃s insulȩ. ⁊ maritima loca. ce-¬
thim hebraice nominant᷑. Gim¬
dicit᷑. hoc ẽ meditatio. S i balneẽ
nloca cursorũ ⁊ athletarũ. gim¬
nasia uocant᷑. eoqͦd illic homines
in suȩ artis studio exercent᷑. Liba

Expanded text:
sulam habuit, quae nunc dicitur Cyprus, ut Josephus testis est, et ab ea omnes insulae et maritima loca Cethim Hebraice nominantur. Ledicitur, hoc est meditatio. Sed et balnea et loca cursorum et athletarum gymnasia sunt, eo quod illic homines in suae artis studio exercitentur. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
apud latinos uocatur iuniꝰ. Nuic
gͦ mensi: geminoꝵ signa ascribun¬
ni illi idẽ castor ⁊⁊pollux: grece di-¬
oscori uocant᷑. Cuiꝰ rei testis est
minata ẽ. Nam dioscori: pulcri

Expanded text:
ius. Huic ergo mensi Geminorum signa ascribunni, id est Castor et Pollux, Graece Dioscori vocantur. Cujus rei testis est minata est. Nam Dioscori pleri
Abbreviated transcription (Latin):
sagitta uenenato arcu. uł torm̃tis
excussa: quȩ dũ ad hominẽ uen̾it.
uirus quoq figit: unfundit. Uñ
⁊ scorpio nom̃ accepit. Balista ge-
nus tormenti: ab emittendo ia¬
cula dicta. Balim grece:mittere
dicitur. Torquetur enĩ uerbere
neruoꝵ:⁊ magna ui iacit aut
hastas. aut saxa. Uñ ⁊ fundibu¬
lus:quasi fundensmemittens.

Expanded text:
sagitta venenata est, arcu vel tormentis excussa, qui dum ad hominem venerit, virus quos figitur infundit; unde et scorpio nomen accepit. nus tormenti, ab emittendo iacula dicta; βαλεῖν enim Graece mittere dicitur. Torquetur enim verbere nervorum, et magni vi iacit aut hastas aut saxa. Inde et fundibalus, quasi fundens et emittens.
Abbreviated transcription (Latin):
ilii iaphet. gomer. & magog.
& madat. et iauan. & tu¬
bal. et mosoc. et thiras. Iaphet
filii noe nati sunt septe filii.
qui possederunt t̾ram in asia:¬

Expanded text:
ilii Japheth, Gomer, et Magog et Madai, et Javan, et Thubal, et Mosoch, et Thiras. Japhet filio Noe, nati sunt septem filii, qui possederunt terram in Asia
Abbreviated transcription (Latin):
ccidia. ẽ ex confusiõe
mentis nata tristicia. siue tediũ
namaritudo animi immodata
qua iocunditas sp̃ualis extingui¬
tur. nquodã desꝑationis p̃cipitio
mens in semetipsa subuertitur.

Expanded text:
cedia est ex confusione mentis nata. Tristitia sive taedium est amaritudo animi immoderata, qua jucunditas spiritalis exstinguitur, et quodam desperationis principio mens in semetipsa subvertitur.
Abbreviated transcription (Latin):
hic etiã extribu sua leui sup̃-¬
sit cognom̃: ex publicano axp̃o
electus. Primũ quidẽ in iuideã
euangłium: postmodũ in ma-¬
quiescit in montib partorũ.

Expanded text:
i etiam ex tribu sua Levi sumpsit cognomen, ex publicano a Christo electus, primum quidem in Judaea evangelizabat, postmodum in Maquiescit in montibus Parthorum.
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Armarium. locus ẽ. uͥ quarũ¬
cũq arcium instrumenta ponun¬
tur. Armamentariũ uͦ: ubi tm̃
uenalis. Quicqͥd habent delorũ
armamentaria cęli. Dicta utraq
ab armis .i. brachiis: quib exer¬

Expanded text:
t. Armarium locus est, ubi quarumcunque artium instrumenta ponuntur: armamentarium vero, ubi tantum venalis: Quidquid habent telorum armamentaria coeli: dicta autem utraque ab armis, id
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ssis narib. uñ et simias dicimꝰ.
qͦd supp̃ssis narib sint: et foeda.
rugis turpiter follicantib: li¬
cet & capellarũ sit pressũ hab̃e
nasum. Heẽ elementorũ saga¬
ces. noua luna exultant: media
et caua dristantur: fetus quos
amant. ante se gestant: negle¬
cti circa matrem herent. hon
das habent. Simia enĩ cũ cau
da. Sphige uillosȩ st̃ comis:
mãmis ꝓminentib. Dociles
aferitatis obliuione. Rynoce¬
phali. & ipsi similes sẏmiis: s
facie admodũ canis: et inde
nuncupati. Satiri. facie ad mo¬
dũ grata: et gesticulatis motibꝰ
inquieti. Calliatrices: toto pene
aspectu a ceteris distant. Sunt
no uocis ht̃. Cuius caro tam du-¬
ra ẽ ut putredinẽ uix sentiat:
nec facile coquatur. De quo qͥdã
mantes explicat alas. Si potes
hunc seuo dradere duro coco.

Expanded text:
pressis naribus. Unde et simias dicimus, quod suppressis naribus sint, et facie foeda, rugis turpiter follicantibus: licet et capellarum sit pressum habere st. Hi elementorum sagaces nova luna exultant, media et cava tristantur. Fetus, quos amant, ante se gestant; neglecti circa matrem haerent. Hordas habent; simia enim cum cau sfinge villose312 sunt comis maximis prominentibus, dociles ad feritatis oblivionem; cinocephali et ipsi similes sunt simiis, sed facie ad modum canis unde et dicuntur; satiri facie313 admodum grata et gesticulatoriis motibus inquieti; callitrices toto pene aspectu a ceteris distant, sunt no vocis habet; cuius caro tam dura est ut putredinem vix sentiat, nec facile coquatur. De quo quidammantes explicat alas, si potes hunc saevo tradere, dure, coco.
Abbreviated transcription (Latin):
piscis. Cenaculũ: dictũ acom¬
munione uescendi. Undeꝙ coe-¬
nobiũ: congregatio. Antiqͥ enĩ
publice et incommune uesce¬
bantur: nec ullius conuiuiũ
singulare erat: ne in occulto
diuitiȩ luxuriam gignerent.
¶Laquearia st̃ quȩ camerã
subtegunt. et ornant: quȩ et la¬
cunaria dicunt᷑ Principaliter
aut̃ lacus dicit᷑: ut ait lucilius.
Resultant. ȩdesq lacusq. Cuiꝰ
diminutio. laciinar facit: &¬

Expanded text:
inant. Cenaculum dictum est a communione vescendi, unde et cenobium congregatio. Antiqui enim publice et in communi vescebantur, nec ullius convivium singulare erat, ne in occulto delicie luxuriam gignerent.Laquearia sunt, quae cameram subtegunt et ornant, quae et lacunaria dicuntur: principaliter autem lacus dicitur, ut Lucilius: resultant aedesque lacusque: cujus diminutio lacunar facit, u
Abbreviated transcription (Latin):
sa. Norma dicta agreco uocabu¬
lo: extra quã. nichil rectũ fieri
potest. Componitur aut̃ extribꝰ¬
regulis: ita ut duȩ sint binorũ
pedũ: dercia aut̃ habeat pedes
duos. uncias decem: quas equali
crassitudine politas extremis
cacuminib sibi iungit. ut sce¬
nam trigoni faciant. Iderit

Expanded text:
. Norma dicta a Graeco vocabulo, extra quam rectum nihil fieri potest. Componitur autem ex tribregulis, ita ut due sint binorum pedum: tertia habeat duos pedes, uncias decem, quas equali crassitudine politas, extremis cacu minibus sibi iungit, ut schemam trigoni faciant, id erit
Abbreviated transcription (Latin):
Bases. fulturȩ sunt columnarũ:
quȩ a fundamento consurgunt:
et suppositȩ fabricȩ sustinent
pondus. Bases aut̃: nom̃ est fir-¬
missimȩ petre. syro sermone.

Expanded text:
Bases fulturae sunt columnarum, quae a fundamento consurgunt, et superpositae fabricae sustinent pondus. Bases autem nomen petrae est fortissimae Syro sermone.
Abbreviated transcription (Latin):
ques. sunt circuli aurei: acol¬
lo usq ad pectus pendentes.
Corques aut̃ et bullȩ. a uiris
geruntur: a feminis monilia
et catella. Dicte aut̃ torques:
quod sint torte. Et bullȩ. quod
similes sint rotunditate bullis:
quȩ in aqua uento inflantur.
naures. abauriũ foraminib
nuncupate: quib p̃ciosa gra-¬
na lapidũ dependunt᷑. Harũ
usus: ingrecia ẽ. Puellȩ utraq
aure: pueri aut̃. dextra gere-¬

Expanded text:
ques sunt circuli aurei, a collo ad pectus usque pendentes. Torques autem et bulle a viris geruntur, a feminis vero monilia et catelle. Dicte autem torques, quod sint torte et bulle, quod similes sunt rotunditate bullis, que in aqua vento inflantur. naures, ab aurium foraminibus nuncupatae, quibus pretiosa grana lapidum dependent. Harum usus in Graecia, puellae utraque aure, pueri tantum dextra gere
Abbreviated transcription (Latin):
quando exhabundantia deuo¬
tionis mens ita accencdit᷑. ut
cũ se ad dm̃ postulatura con¬
uertit. pre amoreᷤ eius magni¬
tudine etiã peticionis suȩ ob¬
liuiscitur. ⁊dũ amore eiꝰ quã¬

Expanded text:
quando ex abundantia devotionis mens ita accenditur, ut cum se ad Deum postulatura convertit, prae amoris ejus magnitudine, et petitionis suae obliviscatur, et dum amore ejus qu
Abbreviated transcription (Latin):
ed& de differentia astes.¬
substantiarũ ⁊subsisten¬
tiarũ. sermo eis ꝑscrip¬
dicebant. subsistentiã ⁊ substantiã
unũ uideri. Et quia tres substan¬
dias ñdicimꝰ in dõ: nec dres subsi¬
stentias dicere debemꝰ. Alii uͦ.
quib longe aliud substantia qͦ
subsistentia significare indebat᷑.
dicebant. qr substantia ipsa rei
alicuiꝰ naturam rationẽq qua
constat designet: subsistentia au
uniuscuiusq ꝑsonȩ hoc ipsũ qd̾
extat. ⁊ subsistit. ostendat. Ideo
ꝓpt̾ sabellii heresim. tres eẽ. subsi¬
stentias confitendas: qͦd quasi es
subsistentes ꝑsonas significare ui¬
deretur. ne suspicionẽ daremus.
tanquã illiꝰ fidei sectatores quȩ
trinitatem in nominib tantũ.
& non in rebus ac subsistentiis
confitent

Expanded text:
et de differentia substantiarum et subsistentiarum sermo ejus per scripdicebant substantiam et subsistentiam unum videri: et quia tres subsistentias non dicimus in Deo, nec tres substantias dicere debeamus. Alii vero, quibus longe aliud substantia, quam subsistentia significare videbatur, dicebant, quia substantia ipsam rei alicujus naturam rationemque, qua constat, designet: Subsistentia autem uniuscujusque personae, hoc ipsum quod extat et subsistit, ostendat. Ideoque propter Sabelli haeresim tres esse subsistentias confitendas, quod quasi tres subsistentes personas significare videretur, ne suspicionem daremus, tanquam illius fidei sectatores, quae Trinitatem in nominibus tantum, et non in rebus ac subsistentiis confitet
Abbreviated transcription (Latin):
Ceritas ẽ ꝑ quam damus oꝑam
ne quid alit̾ quam comfirmaueri¬
mus fiat. aut factum. aut fut᷑m sit.
Ueritas ẽ ꝑ quam immutata idem.¬
aut futura sunt dicuntur. idem.¬

Expanded text:
veritatem, per quam damus operam, ne quid aliter, quam confirmaverimus, fiat aut factum aut futurum sit.eritas, per quam immutata aut futura sunt dicuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
indicatio ẽ ꝑ quam uim aut
contumeliam defendendo aut ul¬
ciscendo ꝓpulsamus a nobis aut
a nrĩs qui nobis cari ẽẽ debent.
et ꝑ quam peccata punimus. Seneca¬

Expanded text:
indicationem, per quam vim et contumeliam defendendo aut ulciscendo propulsamus a nobis et nostris, qui nobis cari esse debent, et per quam peccata punimur; obse
Abbreviated transcription (Latin):
uid ultra debui facere tibi et ñ feci ego qͥppe plantaui te uineã
meam speciosissimã et tu facta es michi nimis amara aceto nãq¬
mixto cum felle sitim meam potasti et lancea ꝑforasti latꝰ salua¬

Expanded text:
uid ultra debui facere tibi et non feci? Ego quidem plantavi te vineam meam speciosissimam, et tu facta es mihi nimis amara. Aceto namque sitim meam potasti, et lancea perforasti latus Salva
Abbreviated transcription (Latin):
sistimus. cõcede propicius: ut intercessione beati
aduersa mumaniur. Per dnm. Decreta
Da misericors deus. ut hec nos salutaris oblatio.
et a propriis reatibz indesinenter expediat. et ab oĩ¬
bus tueatur aduersis. Per dum̃. Post cõmunio.
Presta q̃s dñe deus noster: ut quorũ festiuitate

Expanded text:
ntercessione beati adversa muniamur. Per. Secreta. Da, misericors Deus, ut haec nos salutaris oblatio et a propriis reatibus indesinenter expediat, et ab omnibus tueantur adversis. Per. Communio. Praest