comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ol oriens. diem facit: occidens
noctẽ indicit. Nam dies est:
sol supra t̾ras. Nox est: sol sub t̾ras
Ex ipso enĩ sunt hore. ex ipso dies cũ
ascenderit: ex ipso nox cũ occiderit.
Ex ipso m̃ses. & anni numerantur:.
ex ipso uicissitudines dempoꝵ fuus.
Quando autẽ ꝑ meridiem currit.
uicinior t̾rȩ est: quando uͦ iuxta
septentͥonem. sublimꝰ attollitur.
Cui ideo d̾s diuersos cursus institu¬
it. loca. & tempora: ne dũ semper
uapore eiꝰ terra consum eret᷑. S ut
clemens ait. cursus diu̾sos accipit.
quib aeris temꝑies ꝓ racione tẽ¬
porum dispensatur. & ordo uicis¬
Nam dũ ad suꝑiora conscenderit.
uer temꝑat: ubi autẽ ad sũmũ
cȩli uenerit. estiuos accendit caloreᷤ.
Descendens rursus. autumno temꝑiem
reddit: ubi uͦ ad inferiorem redit cucu¬
lum: ex glaciali compage cęli rigorem
nobis hyberui frigoris derelinquit.
xxuiiii. De itinere Soli.

Expanded text:
ol oriens diem facit, occidens noctem inducit; nam dies est sol super terras, nox est sol sub terris. Ex ipso enim sunt horae; ex ipso dies, cum ascenderit; ex ipso etiam nox cum occiderit; ex ipso menses, et anni numerantur; ex ipso vicissitudines fiunt temporum. 2. Quando autem per meridiem currit, vicinior est terrae; quando vero juxta Septentrionem, sublimis attollitur. Cui ideo Deus diversos cursus constituit, loca, et tempora, ne dum semper vapore ejus universa consumerentur, sicut Clemens ait: Cursus diversos accipit, quibus aeris temperies pro ratione temporum dispensatur, et ordo vicisNam dum ad superiora conscenderit, ver temperat; 155 ubi autem ad summum coeli venerit, aestivos accendit calores; descendens rursus autumno temperiem reddit. Ubi vero ad inferiorem reddit circulum, ex glaciali compage coeli rigorem nobis hiberni frigoris derelinquit. CAPUT LII. De itinere soli
Abbreviated transcription (Latin):
antiqui dici uoluert̃ feretrum
corꝑa. s in quo plebeioꝵ atq danna¬
toꝵ cadauera portabant᷑ : sicut
stesimbrotus. stasius. de morte
policrati regis samioꝵ descripsit.
dicens. Postea qmͣ decruce depo¬
situs saindapila etiam deportatꝰ ẽ
Qͥd sit uspil o.

Expanded text:
antiqui dici uoluerunt feretrum corpora, sed in quo plebeiorum atque damnatorum cadauera portabantur, sicut Stesimbrotus Tasius de morte Policratis regis Samiorum descripsit dicens: ‘Posteaquam de cruce depositus, sandapila etiam deportatus uid sit uispillo.
Abbreviated transcription (Latin):
RONI ca dicitur
pellatur. qualẽ
apud grecos eu¬
sebiuis cesariensiᷤ
episcopꝰ edidit: & iheronimꝰ p̃sbiter in
latinam linguã conuertit. Cronos
enĩ grece: latine tempꝰ interp̃tatur.
.ii. De momentis &e horis.

Expanded text:
raece dicitur pellatur, qualem apud Graecos Eusebius Caesariensis episcopus edidit, et Hieronymus presbyter in Latinam linguam convertit. Χρόνος enim Graece, Latine tempus interpretatur. § 29 De momentis et horis.
Abbreviated transcription (Latin):
bet xp̃iano cum circensi in
Dm̃ enĩ negat qui talia p̃sumit:
fidei xp̃iane preuaricator. effectꝰ.
Quid denuo appetit. qd̾ in lauacͦ
iam pͥdem renuntiauit. .i. diabo¬
lo cum pompis & oꝑib suis: De
inuenta agrecis in ocio tͦ
Tabula luditur. pirgo. calculis.
desserisq.
irgus dictus. quod ꝑ eum

Expanded text:
tiano cum circensi insDeum enim negat, qui talia praesumit, fidei Christianae praevaricator effectus: qui id denuo appetit, quod in lavacro jam pridem renuntiavit, id est, diabolo cum pompis et operibus einventa a Grecis in ocio TroTabula luditur pyrgo calculis tesserisque. Pyrgus dictus, quod per eum
Abbreviated transcription (Latin):
Sic enĩ apud egyptios indicabat᷑ ante
inuentas litteras picto dracone cau¬
dam suã mordente: qͥa in se recurrit.
renouatur enĩ semꝑ. Iria sunt au¬
tem genera annoꝵ. Aut enĩ lunaris
annus est triguita dierũ: aut solsti¬
cialis qͥ duodecun continet menses:
aut magnꝰ. om̃ib planetis in eunde
locũ recurrentibꝰ: qui fit post annos
solsticiales plurimos. Nera singłoꝵ
annoꝵ est constituta a cesare augꝰto
quando pͥmũ censũ exegit: & roma¬
num orbem descripsit. Dicta autem
exa: ex eo qͦd om̃is orbis es reddere ꝓ¬

Expanded text:
Sic enim apud Aegyptios indicabatur ante Sic enim apud Aegyptios indicabatur ante inventas litteras picto dracone caudam suam mordente, quia in se recurrit. renovatur enim semper. Tria sunt autem genera annorum. Aut enim lunaris annus est triginta dierum; aut solstitialis, qui duodecim continet menses; aut magnus, omnibus planetis in eundem locum recurrentibus, qui fit post annos solstitiales plurimos. Aera singulorum annorum est constituta a Caesare Augusto, quando primum censu exagitato Romanum orbem descripsit. Dicta autem aera ex eo, quod omnis orbis aes reddere p
Abbreviated transcription (Latin):
tur cuculo. Unde & hoc dempꝰ bru¬
ma dicitur. quasi braxin id est bre¬
uis: uł a cibo. qͦd maior ste tunc
uescendi appetitus. Edacitas enĩ
grece bruma appellat᷑: unde &
imbrumati dicunt᷑. quib fastidi¬
um est ciboꝵ. Hybernus inter
hyemem &e uernũ est. quasi hye¬
uernus: qͥ plerumq a parte totã
hyemem significat. Hec tempora
singłis etiam cęli partib ascbunt᷑
Uer quippe orienti datur: quia tunc ex
t̾ris omĩa oriuntur. Estas uͦ meridiano.
eo qͦd pars eiꝰ calore flagrantior sit. Hy¬
emps septentͥoni: eo quod frigorib &
ꝑpetuo gelu torpet. Autumpnꝰ occiduo
ꝓpt̃ quod graues morbos habet: unde
ce tunc omĩa folia arboꝵ defluunt. Ut
autẽ autumpnꝰ habundet morbis:¬
facit hoc confiniũ frigoris. & caloris:
amfractus: cũ ꝑ actis trecentis
sexaguta qͥnque dieb ad eadem loca
sẏderũ redit. Annꝰ autẽ dictus. quia
mensib in se recurrentib uoluitur:

Expanded text:
tur circulo. Unde et hoc tempus brutur circulo. Unde et hoc tempus bruma dicitur quasi braxim, id est brevis, vel a cibo, quod major sit tunc vescendi adpetitus, edacitas enim Graece bruma appellatur, unde et inbrumati dicuntur, quibus fastidium est ciborum. Hybernus autem inter hyemem et vernum est, quasi hybernus plerumque a parte totum hyemem significat. Haec tempora singulis etiam coeli partibus adscribuntur. Ver quippe orienti datur, quia tunc ex terris omnia oriuntur. Aestas vero meridiano, eo quod pars ejus calore flagrantior sit. Hyems septentrioni, eo quod frigoribus et perpetuo gelu torpet. Autumnus occiduo, propter quod graves morbos habet, unde et tunc omnia arborum folia defluunt. Ut autem autumnfacit hoc confinium frigoris et caloris, fractus, cum peractis trecentis sexaginta quinque diebus ad eadem loca siderum redit. Annus autem dictus quia mensibus in se recurrentibus volvitur.
Abbreviated transcription (Latin):
empora anni. uͭͤii. sunt: uer.
estas. autumpnꝰ. & hyemps.
Dicta sunt autẽ tempora a communionis
temperam̃to: qͦd inuicẽ se humore. siccita¬
te. calore. & frigore. temperent. Hȩc & cur¬
ricula dicuitur: qͥa ñ stant s currunt.
Constat autẽ post factũ mundum ex
qualitate cursus solis tempora int̾¬
nos m̃ses fuisse diuisa: quoꝵ tempoꝵ
talem ueteres faciunt discretionem.
ut pͥmo mense uer nouũ dicatur:⁊
scd̾o adultum: t̾cio pceps Sic & estaᷤᷤ
in suis trib mensib: noua. adulta.
& p̃ceps. Sic & autumpnꝰ: nouus.
adultus. & p̾ceps. Item hyemps no¬
ua. adulta. & p̾ceps: siue extrema
Unde est illud. Extreme sub casu hy
emus. Uer autẽ dictum: qͦd uiret
Tunc enĩ post hyemem uestitur
tellus herbis: & in florem cuncta
rumpunt᷑. Estas dicit᷑ ab estu id
est a calore: & estas quasi usta id
est exusta. & arida. Nã calor aridꝰ
est. Autumpnꝰ a tempestate uo¬
catus. quando & folia arborũ ca¬
dunt. & om̃ia maturescunt. Hy

Expanded text:
empora anni quattuor sunt: ver, aestas, autumnus et hiems. Dicta sunt autem tempora a communionis temperamento, quod invicem se humore, siccitate, calore et frigore temperent. Haec et curricula dicuntur, quia non stant, sed currunt. Constat autem post factum mundum ex qualitate cursus solis tempora in ternos menses fuisse divisa. Quorum temporum talem veteres faciunt discretionem, ut primo mense ver novum dicatur, secundo adultum, tertio praeceps. Sic et aestas in suis tribus mensibus, nova, adulta praeceps; sic autumnus novus, adultus, praeceps; item hiems nova, adulta, praeceps vel extrema: unde eemis. Ver autem dictum, quod viret, tunc enim post hyemem vestitur tellus herbis, et in florem cuncta rumpuntur. Aestas dicitur ab aestu, id est a calore, et aestas quasi usta, id est exusta et arida. Nam calor aridus est. Autumnus a tempestate vocatus, quando folia arborum cadunt, et omnia maturescunt. Hye
Abbreviated transcription (Latin):
qr: quo se exercitꝰ recipit. Unde
& signa receptui canere dicunt᷑.
Classiea sunt cornua. que con¬
uocandi causa erant facta. &.
a calando classica dicebantur.
iamq sonant. Apud amarones¬
autẽ non tuba sicut aregib. s are-¬
gina sistro uocabat᷑ feminarum
exereitus.
De armis nun¬
ima generalit̾ omniũ rerũ
instrumenta sunt. unde &
ubi reponunt᷑. armaria dicta st̃.
Itẽ arma & tela: omniũ generũ.
S arma sunt quib ipsi tuemur.
tela que emittimus. Namarma
ta sunt. eo quod armos tegunt.
armos acta tremit. uel apotuarios
De gladiis

Expanded text:
dicitur quo se exercitus recipit, unde dicitur quo se exercitus recipit, unde et signa receptui canere dicuntur. Classica sunt cornua quae convocandi causa erant facta, et a calando classica dicebantur. iamque sonant. Apud Amazonasautem non tuba, sicut a regibus, sed a regina sistro vocabatur feminarum exercitus. De armis . Arma generaliter omnium rerum instrumenta sunt; unde et ubi reponuntur, armaria dicta sunt. Item arma et tela omnium generum; sed arma sunt quibus ipsi tuemur, tela sunt quae emittimus. Nam armata sunt eo quod armos tegunt. armos acta tremit; vel ἀπὸ τοῦ ἌρεDe gladiis
Abbreviated transcription (Latin):
ucina ẽ. qua signũ dat᷑
in hoste. dicta auoce. qͣsi
nõcina. Nam pagani agrestesq
ad omnẽ usũ bucina ad compita
uocabantur. Propriȩ gͦ hoc agre
cina cogebat priscos ad arma qui¬
rites. Huius clangor bucinũ dr̃.
enĩ atirrenis p̃donib ex cogitatã.
cũ disꝑsi circa maritimas oras ñ
facile adqmq p̃de occasionẽ uoce
aut bucina conuocabant᷑. uento
plerũq obstrepente. Hinc postea
bellicis certaminib adhibita ẽ ad
deñtianda signa belloꝵ ut ubi
exaudiri preco ꝓtumultu ñ pot̾at.
sonitus tube clangentis attingẽt.
Tubam autẽ dictã quasi tofam .i.
cauam. Itm̃ tubam: quasi tibiam.
Inter tubamaũ ⁊ bucinã. uet̾es
discernebant. Nambucina in so¬
nans sollicitudinẽ ad bella deñ
signũ dira dedit. Tuba autẽ p̾liũ
indicabat ut ennius. At tuba
terribilẽ sonitũ ere canoro: cuiꝰ
sonus uarius ẽ. Namint̾dum
canit᷑ ut bella cõmitant᷑. int̾dũ
ut inseqͣnͣtur eos qui fugiunt.
interdũ receptui. Nam receptꝰ

Expanded text:
ucina est qua signum datur in hostem, dicta a voce, quasi vocina. Nam pagani agrestesque ad omnem usum bucina ad conpita convocabantur: proprie ergo hoc agrescina cogebat priscos ad arma Quirites. Huius clangor bucinum dicitenim a Tyrrhenis praedonibus excogitatam, cum dispersi circa maritimas oras non facile ad quamque praedae occasionem voce aut bucina convocantur, vento plerumque obstrepente. Hinc postea bellicis certaminibus adhibita est ad denuntianda signa bellorum, ut ubi exaudiri praeco per tumultum non poterat, sonitus tubae clangentis adtingeret. Tubam autem dictam quasi tofam, id est cavam. Item tubam quasi tibiam. Inter tubam autem et bucinam veteres discernebant. Nam bucina insonans sollicitudinem ad bella denunsignum indicabat, ut: At tuba terribilem sonitum dedit aere canoro Cujus sonitus varius est. Nam interdum canit, ut insequantur eos qui fugiunt, interdum receptui. Nam receptus
Abbreviated transcription (Latin):
U enustas ẽ¬
quicquid illud ornamenti et deco¬
ris causa edificiis additur: ut tec¬
toꝵ auro distincta laquearia. & p̃¬
ciosi marmoris cruste & coloꝵ pictura.
aquearia Del.¬
sunt quȩ camerã subtegunt. et
ornant. quȩ & lacunaria dicunt᷑.
quod lacos quosdã quadratos ł
habeant pictos cum signis int̾mi
Cuiꝰ diminutio lacunar facit. ut
oratius. Neq aureũ mea renitet in
domo lacunar. Inde fit alia dimi-¬
nutio lacunariũ: & ꝑantisticon
laquearium đr.¬

Expanded text:
enustas equicquid illud ornamenti et decoris causa edificiis additur, ut tectorum auro distincta laquearia, pretiosi marmoris cruste et colorum picture. Laquearia sunt que cameram subtegunt et ornant, que et lacunaria dicuntur, qhabet depictos cum signis intermicujus diminutio lacunar facit, ut Horatius: Neque aureum mea renitet in domo lacunar. Inde fit alia diminutio, lacunarium, et per antistichon laquearium
Abbreviated transcription (Latin):
duo sunt quib minuunt᷑ corporis
uires. senectus & morb. Mors dicta.
quod sit amara: uel amarte. qui est
nera mortis. accerba. immatura. na¬
turalis. Accerba infantiũ. immat᷑a
morior inparticipio preteriti tẽporis
.u. nomen ẽ. non participiũ. ut fa¬
tuus. arduus. Conuenient̾ itaq
fem̃ ut quẽ admodũ id quod signifi¬
cat non potest agendo. ita & ipsum
nomen non possit loquendo decli¬
nari. Om̃is autẽ mortuus: aut funꝰ
ẽ aut cadauer. Tunus ẽ si sepeliat᷑:
& dictũ funus a funib accensis. qͦs
ante feretrũ papiris cera circumdatis
ferebant. C adauer autẽ ẽ: sunse¬
pultum iacet. Nam cadauer nomi¬
natũ a cadendo: quia iamstare non
potest. Q uod dum portat᷑ exequias
dicimꝰ. crematũ reliquias. conditũ:
carentũ. Defunctus uocatus: quia
compleuit uite officium. Nam dici¬
mus functo officio: quia officia
debita compleuert̾. Unde ẽ & hono¬
rib functus. Hinc ergo defunctus.

Expanded text:
duo sunt quibus minuuntur corporis duo sunt quibus minuuntur corporis vires, senectus et morbus. Mors dicta, quod sit amara, vel a Marte, qui est nera mortis, acerba, immatura, naturalis; acerba infantium, immaturamorior in participio praeteriti temporis ra, nomen est, non participium, ut fatuus, arduus. Convenienter itaque factum ut quemadmodum id quod significat non pnomen non possit loquendo declinari. Omnis autem mortuus aut funus est, aut cadaver. Funus est, si sepeliatur. Et dictum funus a funibus accensis, quos ante feretrum papyris cera circumdatis ferebant. Cadaver autem est, si insepultum iacet. Nam cadaver nominatum a cadendo, quia iam stare non potest. Quod dum portatur, exsequias dicimus: crematum reliquias: conditum icarentum. Defunctus vocatus, quia conplevit vitae officium. Nam dicimus functos officio, qui officia debita conpleverunt; unde est et honoribus functus. Hinc ergo defunctus,
Abbreviated transcription (Latin):
lidi. Unde & senes inquib iam
friget. & pueri in quib necdum
calet: minus sapiunt. Inde ẽ quod
conuenit sibunfantũ etas & senium.
Senes autẽ ꝑnimiã etatẽ delirant.
pueri ꝓlascuua & infantia ignoratł
quid agant. Senior autẽ tm̃ mascu¬
lini generis ẽ. sicut anus feminini.
Nam anus dicit᷑ sola mulier. Nnus
autẽ appellata a multis annis: quasi
annosa. Nam si cõmune eẽt nomen.
cur diceret terentius senem mulierẽ:
Hinc & uetula. quasi uetusta. Sicut
autẽ a sene senectus. ita ab anu ani¬
litas nominata ẽ. Canities autẽ a
candore uocata. quasi candities. Uñ
ẽ illud. florida iuuentus lactea ca¬
nities. ꝓut diceret candida. Senectꝰ
autẽ multa secũbona affert & mala.
Bona quia nos apotentissimis do¬
minis lib̾at. uoluptatib imponit
modũ. libidinis frangit impetus.
auget sapientiã. dat maturiora con-¬
silia. Mala autẽ quia seniũ miserri¬
mũ ẽ debilitate & odio. Subeunt

Expanded text:
lidi: unde et senes, in quibus iam lidi: unde et senes, in quibus iam friget, et pueri, in quibus necdum calet, minus sapiunt. Inde est quod convenit sibi infantum aetas et senum: senes enim per nimiam aetatem delirant; pueri per lasciviam et infantiam ignorant quid agant. Senex autem tantum masculini generis est, sicut anus feminini; nam anus dicitur sola mulier. Anus autem appellata a multis annis, quasi annosa. Nam si commune esset nomen, cur diceret TerentiusEun. 357: 'senem mulierem'? Hinc et vetula, quia vetusta. Sicut autem a sene senectus, ita ab anu anilitas nominata est. Canities autem vocata a candore, quasi candities. Unde est illud: 'florida iuventus, lactea canities,' prout diceret candida. Senectus autem multa secum et bona adfert et mala. Bona, quia nos ab inpotentissimis dominis liberat, voluptatibus inponit modum, libidinis frangit impetus, auget sapientiam, dat maturiora consilia. Mala autem, quia senium miserrimum est debilitate et odio. 'Subeunt'
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ non recte uirago dicit᷑. si non
uiri officio fungiair. Nulier uͦ si
iurilia oꝑa facit. recte uirago dicit᷑.
ut amazona. Quȩ uͦ nunc femina
antiquitus uira uocabatur. sicut a
seruo seruus. sicut a famulo famula.
ita auiro uira. Hinc & uirginis no¬
men quida putant. Lemina uero
apartib femoꝵ dicta: ubi sexus
species auiro distinguit᷑. Alii greca
ethimologia feminã abignea ui di¬
ctam putant: quia uehement̾ cõcu¬
piscit. Libidinosiores enim uiris
feminas eẽ. tam inmulierib quã
apud antiquos femineus uocabat᷑.
Senior adhuc ẽ uiridior. Insexto
libro ouidius. senior inter uiue¬
nemq senẽq. Terentiꝰ. Alii quire su¬
mꝰ ad olescentiores. Ad olescentior ñ i
senex. U bi cõparatuiꝰ gradꝰ minus a.¬
satis senex. sicut uinior int̾ iuue¬
nem. sicut pauꝑior int̾ pauꝑem.
ꝓuetustate desipiant. Nam phisi
ci dicunt: stultos ẽẽ homines fri¬
gidioris sanguinis: prudentes ca¬

Expanded text:
autem non recte virago dicitur, si non autem non recte virago dicitur, si non viri officio fungitur. Mulier vero si virilia facit, recte virago dicitur, ut Amazona. Quae vero nunc femina, antiquitus vira vocabatur; sicut a servo serva, sicut a famulo famula, ita a viro vira. Hinc et virginis nomen quidam putant. Femina vero a partibus femorum dicta, ubi sexus species a viro distinguitur. Alii Graeca etymologia feminam ab ignea vi dictam putant, quia vehementer concupiscit. Libidinosiores enim viris feminas eapud antiquos femineus vocabatur. Senior est adhuc viridior. Ovid. in lib. VI: Senior inter juvenemque senemque. Terentius: Quo jure sumus adolescentiores. Ubi adolescentior non usenex, ubi comparativus gradus minus ssatis senex, sicut junior infra juvenem, sicut pauperior infra pauperem. prae vetustate desipiant. Nam physici dicunt stultos esse homines frigidioris sanguinis, prudentes ca
Abbreviated transcription (Latin):
cut autẽ tricesimus annus ꝑfecte
etatis ẽ in hominib: ita inpetudib
& iumentis tercius robustissimꝰ.
Uir nuncupatꝰ quod maior in eouis
ẽ. quam infeminis. Uñ & iurtutis
nomen accepit. siue quod ui agat
feminã. Iulier uͦ amollitie tanꝙͣ.
mollier. detracta littera ł mutata
appellata ẽ mulier. Utriq enim for¬
titudine & inbecillitate corporum
seꝑantur. S ideo uirtus maxima
uiri. mulieris minor. ut paciens
eẽt uiro. scilicet ne feminis repug¬
nantib libido cogeret uiros aliud
appetere. aut in alium sexũ proruere.
Dicitur autẽ mulier scđm feminey
sexum. non scãm corruptionẽ inte¬
gritatis: & hoc ex lingua sacre scͥp¬
turȩ. Nam eua statim facta delat̾ȩ
uiri sui nondũ contacta auiro mulier
one quasi uirago quod ignoret eã fe¬
mineã passionẽ. Uirago uocata. qͥa
uirũ agit. hoc ẽ oꝑa uirilia facit. et
masculini uigoris ẽ. Antiqui enim
fortes feminas ita uocabant. Uirgo

Expanded text:
cut autem trecesimus perfectae cut autem trecesimus perfectae aetatis est annus in hominibus, ita in pecudibus ac iumentis tertius robustissimus. Vir nuncupatus, quia maior in eo vis est quam in feminis: unde et virtus nomen accepit; sive quod vi agat feminam. Mulier vero a mollitie, tamquam mollier, detracta littera vel mutata, appellata est mulier. Utrique enim fortitudine et inbecillitate corporum separantur. Sed ideo virtus maxima viri, mulieris minor, ut patiens viri esset; scilicet, ne feminis repugnantibus libido cogeret viros aliud appetere aut in alium sexum proruere. Dicitur igitur mulier secundum femineum sexum, non secundum corruptionem integritatis: et hoc ex lingua sacrae Scripturae. Nam Eva statim facta de latere viri sui, nondum contacta a viro, mulierone, quasi virago, quod ignoret femineam passionem. Virago vocata, quia virum agit, hoc est opera virilia facit et masculini vigoris est. Antiqui enim fortes feminas ita vocabant. Virgo
Abbreviated transcription (Latin):
bi uocantur. Orphani idem qui et
pupilli. Illud enĩ grecũ nomen ẽ. hoc
latinũ. Nam &. in psalmo ubilegitur
pupillo tu eris adiutor. grecus ħt
orphano. Puberes apube .i. apuden¬
da corporis nuncupati: quod hȩcloca
tunc primũ lanuginẽ ducunt. Qͥd̾a
autẽ exannis pub̾tatem existimant.
.i. eum pubem ẽẽ qui quatuor decim
annos expleuerit: quamus tardis¬
sime pubescat. Certissimũ autem
pub̾em eẽ qui & ex habitu corporis
pub̾tatẽ ostendit. & generare iam
possit. Puerꝑe sunt que annis pue¬
datur primo iam ꝓle puerꝑa nato.
Et dictȩ puerꝑe uel quod pͥmo partu
grauantur. uel quod pͥmũ pueros
pariant. Adolescens dictus. eo qd̃
sit adgignendũ adultus. siue a
crescere & augeri. Iuuenis uocatus
quod uuare posse incipiat: ut in
bob iuuenci cum auitulis discesse¬
rint. Est enim uiuenis in ipso eta¬
tis incremento positus. & adauxili¬
um p̃paratus. Nam iuiuare homi¬
nis ẽ. opus aliquid conferentis. Si¬

Expanded text:
bi vocantur orphani, idem qui et bi vocantur orphani, idem qui et pupilli; illud enim Graecum nomen est, hoc Latinum. Nam et in psalmo, ubi legitur10, 14: 'Pupillo tu eris adiutor,' Graecus habet ὀρφανῷ. Puberes a pube, id est a pudenda corporis, nuncupati, quod haec loca tunc primum lanuginem ducunt. Quidam autem ex annis pubertatem existimant, id est eum puberem esse qui quattuordecim annos expleverit, quamvis tardissime pubescat: certissimum autem puberem esse qui et ex habitu corporis pubertatem ostendit et generare iam possit. Puerperae sunt, quae annis puedatur primo prole puerpera nato. Et dictae puerperae vel quod primo partu gravantur, vel quod primum pueros pariunt. Adolescens dictus, eo quod sit ad gignendum adultus, sive a crescere et augeri. Iuvenis vocatus, quod iuvare posse incipit; ut in bubus iuvenci, cum a vitulis discesserint. Est enim iuvenis in ipso aetatis incremento positus, et ad auxilium praeparatus. Nam iuvare hominis est opus aliquod conferentis. Si
Abbreviated transcription (Latin):
terminũ ꝑuenit. ꝑ gamus gͦ breuit̃
ꝑ p̃dictos gradus etatũ ethimologias
eoꝵ in homine demonstrantes. In¬
fans dicit᷑ homo pͥmȩ etatis. dictus
autẽ infans. quia adhuc fari nescit.
.i. loqui non pot̾. Nondũ bene enim
ordinatis dentib: minus ẽ sermonis
expressio. Puer apuritate dictus:
quia purus ⁊ necdũ lanuginẽ florẽq
genarũ hñs. Hii sunt ephebi .i. aphe¬
bo dicti. necdũ ꝓ nouitate uiri. adoles¬
centuli lenes. Puer autẽ trib modis
ẽ nobis. Pro etate: ut octoennis. de¬
cennuis. Unde ẽ illud. Iam puerile
nigũ tenera ceruice gerebat. Proobse
iheremias longe pueritiȩ excessisset
annos. Puella ẽ paruula quasi pul¬
la. Unde & pupillos non ꝓconditio
ne. s ꝓetate puerili uocamus. Pu¬
pilli autẽ dicti. quasi in oculis. hoc ẽ
a parentib orbi. hii autẽ uere pu¬
pilli dñr quoꝵ patres ante discessert̃.
qmͣ abhis nomen acciꝑent: ceteri or¬

Expanded text:
terminum pervenit. Pergamus ergo breviter terminum pervenit. Pergamus ergo breviter per praedictos gradus aetatum, etymologias eorum in homine demonstrantes. Infans dicitur homo primae aetatis; dictus autem infans quia adhuc fari nescit, id est loqui non potest. Nondum enim bene ordinatis dentibus minus est sermonis expressio. Puer a puritate vocatus, quia purus est, et necdum lanuginem floremque genarum habens. Hi sunt ephebi, id est a Phoebo dicti, necdum pronati viri, adolescentuli lenes. Puer autem tribus modis est nobis.' Pro aetate, ut octoennis, decennis. Unde est illud: Iam puerile iugum tenera cervice gerebat. Pro obseIeremias longe pueritiae excessisset annos. Puella est parvula, quasi pulla. Unde et pupillos non pro condicione, sed pro aetate puerili vocamus. Pupilli autem dicti quasi in oculis, hoc est a parentibus orbi. Hi autem vere pupilli dicuntur quorum patres ante decesserunt quam ab his nomen acceperint. Ceteri or
Abbreviated transcription (Latin):
radus etatis sex sunt. Infan¬
tia. Pureritia. Ndolescentia.
Iuuentus. Q rauitas. atq senectus.
Prima etas infantia ẽ pueri nascen¬
tis adlucem. quȩ porrigit᷑ inseptem
annos. S cd̃a etas pueritia .i. pura
& necdũ ad generandũ apta. tendens
usq ad quartũ decimũ annũ. Tertia
adolescentia ad gignendũ adulta.
quȩ porrigit᷑ usq adiuiginti. uiuannos.
Quarta. uiuentus firmissima eta¬
tũ omniũ. finiens inquĩquagesimo
anno. Quinta etas senioris .i. gra¬
uitas quȩ ẽ deelinatio auiuentute in
qr semoris etas ẽ. qmͣ greci presbiten
uocant. Nam senex apud grecos non
quagesimo anno incipiens septua
gesimo t̃minat᷑. Sexta etas ẽ sene¬
ctus: quȩ nullo annoꝵ tempore finit᷑.
s post quinq illas etates quantum¬
cumq ẽ uitȩ: senectuti deputatur.
Senium autẽ pars ẽ ultima senec¬
tutis. dicta quod sit terminus sexte
etatis. Inhis ergo sex spatus philoso¬
phi uitam descripserunt humanã.
inquib mutat᷑ & currit & admortis

Expanded text:
Gradus aetatis sex sunt: infantia, pueritia, adolescentia, iuventus, gravitas atque senectus. Prima aetas infantia est pueri nascentis ad lucem, quae porrigitur in septem annis. Secunda aetas pueritia, id est pura et necdum ad generandum apta, tendens usque ad quartumdecimum annum. Tertia adolescentia ad gignendum adulta, quae porrigitur usque ad viginti octo annos. Quarta iuventus firmissima aetatum omnium, finiens in quinquagesimo anno. Quinta aetas senioris, id est gravitas, quae est declinatio a iuventute in quia senioris etas est, quam Greci presbitem vocant: nam senex apud Grecos non quagesimo anno incigesimo terminatur. Sexta aetas senectus, quae nullo annorum tempore finitur; sed post quinque illas aetates quantumcumque vitae est, senectuti deputatur. Senium autem pars est ultima senectutis, dicta quod sit terminus sextae aetatis. In his igitur sex spatiis philosophi vitam discripserunt humanam, in quibus mutatur et currit et ad mortis
Abbreviated transcription (Latin):
quicqmͣ
curtasse
inobe¬
dentia
putaret᷑.
libellũ
etiam
quem
de abstrusis sermonib parari ius¬
subrogare potuit. absolutũ tribui:
non tam phaleratis sermonũ studen¬
tes spumis qmͣ rerũ manifestationi¬
andapilam

Expanded text:
quicquam curtasse inoboedientia putaretur, libellum etiam quem de abstrusis sermonibus impertiri iussubrogare potuit absolutum retribui, non faleratis sermonum studentes spumis quam rerum manifestationiandapilam
Abbreviated transcription (Latin):
ce unde scła quod sequant᷑. Ab-¬
euntib enĩ aliis: alia succedunt.
Hunc qͥdam quinqͣgesimũ annum
dicunt: quẽ hebrei iubeleũ uocant.
Ob hanc causã & ille hebreus qͥ ꝓpt̃
uxorem & liberos amans dñm suũ
aure ꝑtusa seruicio subiugatꝰ. serui¬
re iubet᷑ in scłm: hoc est usq ad an¬
nũ qͥnquagesimũ. Etas plerũq
dicitur & ꝓ uno anno ut in anna¬
libus. & ꝓseptem ut hominis. &¬
ꝓ centũ. & ꝓ quouis tempore: unde et
etas tempus ẽ quod de multis scłis in¬
stituit᷑. Et dicta etas quasi euitas: id ẽ
similitudo eus. Nã euum ẽ ȩtas ꝑpe¬
tua: cuiꝰ neq iniciũ neq extremum
noscitur. qͦd greci uocant s ot aẽ. qͦd
aliquando apd̾ eos ꝓ scło. aliquando
ꝓ et̾no ponitur:⁊ unde & apd latinoᷤᷤ

Expanded text:
cuntur quod se sequantur. Abeuntibus enim aliis, alii succedunt. Hunc quidam quinquagesimum annum dicunt, quem Hebraei jubilaeum vocant. Ob hanc causam et ille Hebraeus qui propter uxorem et liberos amans dominum suum aure pertonsa aut servitio subjugatus servire jubetur in saeculum, hoc est, usque ad annum quinquagesidicitur et pro uno anno, ut in annalibus, et pro septem, ut hominis, epro centum, et pro quovis tempore. Unde et aetas dicitur tempus quod de multis saeculis instruitur. Et dicta aetas quasi aevitas, id est, similitudo aevi. Nam aevum est aetas perpetua, cujus neque initium neque extremum noscitur. Quod Graeci vocant aeonas, quod aliquando apud eos pro saeculo, aliquando pro aeterno ponitur. Unde et apud L
Abbreviated transcription (Latin):
turȩ atq substantiȩ: & faciunt erro¬
rem in fide. Sic autem d̃i filio comiun¬
cta est humana natura: ut ex duab
filium gͦ d̃i crucifixũ confitem᷑. ñ ex
uirtute diuinitatis. s ex infirmita¬
te humanitatis: ñ ex suȩ nature ꝑ

Expanded text:
turae atque substantiae, et faciunt erroturae atque substantiae, et faciunt errorem in fide. Sic autem Dei filio coniuncta est humana natura, ut ex duabus Filium ergo Dei crucifixum fatemur, non ex virtute divinitatis, sed ex infirmitate humanitatis: non ex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ eo quod ꝓ nobis est umnmolatus. &
les ꝓ regno & fortitudine. & serpenͤ
ꝓ morte ce sapientia. I dem re uermiᷤ.
quia resurrexit: aquila ꝓpter quod
post resurrectionẽ ad astra remeauit.
Nec mirũ si uilib significationib figu¬
retur. qͥ usque ad nr̃arum passionũ
seu carnis contumelias descendisse
cognoscit᷑. qui dum sit dĩ patris co¬
eternus ante scła filiꝰ. post quã ue¬
nit plenitudo temporis ꝓpt̾ salutẽ
nr̃am formã serui accepit: & factꝰ
est filiꝰ dĩ filius hoĩs. Inde quȩdam
de illo in scͥpturis scđm formam dĩ.
quȩdam seđdm formã serui dicunt᷑.
quoꝵ exempli gr̃a duo quȩd̃a com¬
memorantur. ut singła ad singła
referant᷑. Scd̾m formam enĩ d̃i: de
me est. Homines autẽ minꝰ utelli¬
gentes qͥd ꝓ quo dicat᷑. ea quȩ ꝓpt̾
formã serui dicta sunt uolunt
transferre ad formã di: & rursus
ea quȩ dicta sunt ut ad se inuicẽ ꝑsonȩ
referantur. uolũt nomina ẽẽ na¬

Expanded text:
t immolatus; et Leo pro regno et fortitudine; et Serpens pro morte et sapientia; idem et Vermis, quia resurrexit; Aquila, propter quod post resurrectionem ad astra remeavit. Nec mirum si vilibus significationibus figuretur, qui usque ad nostrarum passionum seu carnis contumelias descendisse cognoscitur. Qui dum sit Dei Patris coaeternus ante saecula Filius, postquam venit plenitudo temporis, propter salutem nostram formam servi accepit, et factus esScripturis secundum formam Dei, quaedam secundum formam servi dicuntur. Quorum, exempli gratia, duo quaedam commemorantur, ut singula ad singula referantur. Secundum formam enim Dei de me est.' Homines autem minus intellegentes quid pro quid dicatur, ea quae propter formam servi dicta sunt volunt transferre ad formam Dei; et rursus ea quae dicta sunt ut ad se invicem personae referantur, volunt nomina esse na
Abbreviated transcription (Latin):
sit pater & sp̃s sc̃s sapientia. & uirtꝰ &
lum̃. & lux: ꝓpͥe tam̃ his nominibus
filiꝰ nuncupatur. Splendor autẽ ap¬
pellatur: ꝓpt̾ qͦd manifestat. Lum̃.
qͥa illuminat. Lux: qͥa ad ueritatẽ
contemplandã cordis ocłos reserat. Sol:
qͥa illuminato Oriens: qͥa luminis¬
fons. & illustrator rerũ est. & qͦd oriri
sitientes. Ipse qͦ alpha & .co. Alpha
enĩ litterarũ: sicut & filiꝰ dĩ. Ipse enĩ
se pͥncipium uideis int̾rogantib ẽẽ
respondit. Unde etiam ioħs in apoca¬
lypsin ꝓpͥe ipsam litterã ponens: ait.
Primꝰ: quia ante eũ nichil est. Nouis¬
simꝰ: quia iudiciũ nouissimũ ipse¬

Expanded text:
sit Pater et Spiritus sanctus sapientia et virtus et sit Pater et Spiritus sanctus sapientia et virtus et lumen et lux, proprie tamen his nominibus Filius nuncupatur. Splendor autem appellatur propter quod manifestat. Lumen, quia inluminat. Lux, quia ad veritatem contemplandam cordis oculos reserat. Sol, quia inluminator. Oriens, qfons, et illustrator est rerum, et quod oriri sitientes. Ipse quoque Α, et Ω; alpha enim litterarum, sicut et Filius Dei; ipse enim se principium Judaeis interrogantibus esse respondit. Unde et Joannes, in Apocalypsi, proprie ipsam litteram ponens ait: Primus, quia ante eum nihil est: novissimus, quia judicium no
Abbreviated transcription (Latin):
habebimꝰ. Os d̃i est: quia uerbũ eiꝰ ẽ.
Nã sicut ꝓ u̾bis que ꝑ linguã fuint
sepe dicimꝰ illa & illa lingua: ita &¬
ꝓ c̃i uerbo os ponit᷑: quia mos ẽ ut
ore u̾ba forment᷑. Uerbũ autẽ ido
dicitur: quia ꝑ eũ pater omĩa condi¬
dit. siue iuissit. Ueritas. qͥa ñ fallit:
s tͥbuit qͦd ꝓmisit. Uita: quia cre¬
auit. Imago dr: ꝓpt̃ parem simili¬
tudinem patris. Eigura est: qͥa suscipienᷤ
formam serui.  oꝑum uirtutumq
similitudine. patris in se imaginẽ atq
iminsam magnitudinẽ designauit.
Uanus di est: qͥa omĩa ꝑ ipsũ facta sunt.
Hinc & dextera: ꝓpt effectũ oꝑis totius
creature quȩ ꝑ ipsũ formata est. Bra¬
chium: quia ab ipso om̃ia continent᷑.
Uirtus. ꝓ eo qͦd omnẽ potestatẽ pabͥs in
semet ipso habeat: & omnẽ celi derreq
creaturã gub̃net. contineat. atq regat.
Sapientia: ꝓ eo qͦd reuelet mysteria sci¬
enciȩ & archana sapientie. S tam̃ cũ

Expanded text:
abemus. Os Dei est, quia verbum est ejus. Nam sicut pro verbis, quae per linguam fiunt saepe dicimus illa vel illa lingua, ita pro verbo Dei ponitur os, quia mos est ut ore verba formentur. Verbum autem ideo dicitur, quia per eum omnia Pater condidit, sive iussit. Veritas, quia non fallit, sed tribuit quod promisit. Vita, quia creavit. Imago dicitur propter parem similitudinem Patris. Figura est, quia suscipiens formam servi operum virtutumque similitudine Patris in se imaginem atque inmensam magnitudinem designavit. Manus Dei est, quod omnia per ipsum facta sunt. Hinc et dextera propter effectum operis totius creaturae, quae per ipsum formata est. Brachium, quia ab ipso omnia continentur. Virtus, pro eo quod omnem potestatem Patris in semetipso habeat, et omnem caeli terraeque creaturam gubernet, contineat atque regat. Sapientia, pro eo quod ipse revelet mysteria scientiae et arcana sapientiae. Sed tamen cum
Abbreviated transcription (Latin):
sparto uocate. sropes funis qͦ pes
ueli alligat᷑. quasi ꝓpe pedes. Deqͦ
turpilius. Quasi cũ uentus fert
nauẽ in mari scd̃s. Siquis ꝓpedon
misit se uelis sinistrũ. Tormentum
funis in nauib longis. quod ꝓra
ad pupim extenditur. quo magis
constringat᷑. Tormenta a tortu dic¬
ta. restes. funesq. Saphon funis
inꝓra positus. De quo cecilius. Ue¬
nerio cursu ueni ꝓlato pede usq
ad saphonẽ. Opifera funis quod
cornib antenne. dextra sinistraq
tenduntur retro uersũ. Prosnesiũ
funis quo nauis inlittore religat᷑¬
ad palum. Mitra funis quo nauis
media iuncit᷑. Anquina qua ad ma¬
lum antenna constringit᷑. Dequa
cinna. Atq anquina. regat stabilẽ
fortissima cursum. Remuleũ fu¬
nis. quo disligata naius trahitur
uice remi. Dequa ualgius. Hic mea
me longo suocedens ꝓra remulco
letante. grecis sistit in hospiciis.
Stru ꝓi uncula loro uel ligno
facta. quib remi adscalmos al¬

Expanded text:
sparto vocatae. 424 3. Propes funis quo pes sparto vocatae. 424 3. Propes funis quo pes veli alligatur, quasi prope pedes. De quo Turpilius: Quasi cum ventus fert navim in mare secundus, si quis propedem misit, si veli sinistrum. 4. Tormentum funis in navibus longus, quo prora ad puppim extenditur, quo magis constringantur; tormenta autem a tortu dicta, restes, funesque. 5. Saphon, funis in prora positus. De quo Caecilius: Venerio cursu veni prolato pede usque a positus. Opisera funes quo cornibus antenne dextra sinistraque tenduntur retroverso. Prosinesium funis quo navis in litore religatad palum. Mitra funis quo navis media vincitur. 7. Anquina, quod ad malum antenna constringitur. De qua Cinna: Atque anquina regat stabilem fortissima cursum. 8. Remulcum, funis quo deligata navis trahitur vice remi. De quo Valgius: Hic mea me longo succedens prora remulco, Laetantem gratis sistit in hospitiis. 9. nt vincula loro vel lino facta, quibus remi ad scalmos al
Abbreviated transcription (Latin):
ela greci armena dicunt.
pinde quod aere mouent᷑.
Apud latinos autẽ uela auolatu
mus alas. G enera ueloꝵ acateon.
epidromo. dalum. artemo. sparũ.
mendicũ. Ex quib acateon uelũ
maximũ & inmedia naue consti¬
tutum. Epidromo. scde amplitudi¬
nis: s ad pupim. Dalum minimũ
uelum: & ad pram defixum. Ar-¬
temo. dirigende pocius nauis cau¬
sa cõmentatũ ẽ: qmͣ celerͥatis. Si¬
parũ genus ueli. unum pedẽ ħns.
quo iuuari nauigia solent in
nauigatione. quotiens uis uenti
languescit. De quo lucanus. Sũ
tituras colligit auras. Quod ex sepa¬
ratione existimant nominatũ.
Pes extremus angulus ueli quẽ
sic naute loquuntur. Defunib.
unes dicti quod antea musũ
luminis fuerint circumdati
cera: unde & funalia. Restes siue
quod rates contineant: siue qd̃ his
retes tendant᷑. Rudentes sunt funes
nauiũ exitmio stridore ita dicti.
Spire. funes quib intempestatib
utuntur: quas nautici suo more
cuieubas uocant. Spire autẽ ab

Expanded text:
ela Graeci ἄρμενα dicunt, proinde quod aere moventur; apud Latinos autem vela a volatu mus alas. Genera velorum: acation, epidromos, dolo, artemo, siparum, mendicum. Ex quibus acation velum maximum, et in media nave constitutum. Epidromos secundae amplitudinis, sed ad puppim. Dolon minimum velum, et ad proram defixum. Artemo dirigendae potius navis causa conmentatum quam celeritatis. Siparum genus veli unum pedem habens, quo iuvari navigia solent in navigatione quotiens vis venti languescit. De quo Lucanus 5, 4rituras colligit auras; quod ex separatione existimant nominatum. Pes extremus angulus veli, quem sic nautae loquuntur. De funibus . Funes dicti quod antea in usum luminis fuerint circumdati cera, unde et funalia. Restes, sive quod rates contineant, seu quod in iis retes tendantur. Rudentes sunt funes navium ex nimio stridore ita dicti. 2. Spirae funes, quibus in tempestatibus utuntur, quas nautici suo more cucurbas vocant. Spirae autem a
Abbreviated transcription (Latin):
nutriunt᷑. fauũ uocari. qͥa comedi¬
tur magis qmͣ bibitur. fagere enĩ
greci comedere dñt. Auint autẽ
medici & qui de humanoꝵ corꝑm
scripsere naturis. precipue galienꝰ
inlibris quoꝵ titulus ẽ quoicie. in¬
ac ꝑ fecte etatis uiroꝵ mulierũq
corpora. insito calore feruere. et
noxios eẽ his etatib cibos. qui ca¬
lorem augeant: sanitatiq conduc̾e
e contrario senib qui pituita labora
& frigore. calidos cibos & iuna

Expanded text:
nutriuntur. 37. Favus vocatur, quia comedinutriuntur. 37. Favus vocatur, quia comeditur magis quam bibitur: φαγεῖν enim Graeci comedere appellant. Aiunt autem medici, et qui de humanorum corporum scripsere naturis, praecipueque Galenus, in libris quoac perfectae aetatis uirorum mulierumque corpora insito calore feruere et noxios esse his aetatibus cibos, qui calorem augeant, sanitatique conducere contrario senibus, qui pituita laborent et frigore, calidos cibos et
Abbreviated transcription (Latin):
Quicquid enĩ in rotundũ formatur:
sꝑa agrecis dir. Ius coquine magistͥ
aiure nuncupauert̃: quia ea ẽ lex
condimenti eiꝰ. Hanc greci remam
uocant. Caseũ uocari quod careat
sero: quasi cariũ. Nam serũ ei ome
deducit᷑ : ut pondib arguart᷑. Co¬
lostrũ. lac nouũ. quod neutri genis
ẽ. Lac agreco sermone diriuatiuũ
& quod nutrit᷑. Nam lacte nutrim᷑.
iuuimꝰ sanguine. Quactũ. quasi co¬
actũ: i. quasi coagulatũ. Accepta
enĩ secũ alia sp̃e. coagulat᷑. Mel enĩ
grece appellationis ẽ: quod abapib
nom̃ habere ꝓbat᷑. Nam apis grece.
mellese dr. Antea autẽ mella de ro¬
re erant inueniebant᷑q in arũdinũ
foliis. Liñ & uirgłs. Hactenus aerii
mellis cęlestia dona. Siquidẽ huc¬
usq in india & arabia. colligatum
repꝑitur ramis inherens: insimi¬
litudinẽ salis. Om̃e autẽ mel. dul¬
ce dicit᷑. Sardũ amarũ ẽ absintii
causa: cuiꝰ copia eiꝰ regionis apes

Expanded text:
quidquid enim in rotundum formatur, quidquid enim in rotundum formatur, σφαῖρα a Graecis dicitur. Ius coquinae magistri a iure nuncupaverunt, quia ea est lex condimenti eius. Hanc Graeci zemam vocant. Caseum vocari quod careat serum, quasi careum: nam serum ei omne deducitur ut ponderibus arguatur. Colostrum lac novum; quod neutri generis est. Lac a Graeco sermone derivatum  quod nutritur. Nam lacte nutrimur, vivimus sanguine. 35. Quactum, quasi coactum, et quasi coagulatum. Accepta enim secum alia specie coagulat. 36. Mel Graecae appellationis est, quod ab apibus nomen habere probatur. Nam apis Graece μὲλισσα dicitur. Antea autem mella de rore erant, inveniebanturque in arundinum foliis, unde Virgilius: Protinus aerii mellis coelestia dona. Siquidem hucusque 491 in India et Arabia colligatum reperitur, ramis inhaerens in similitudinem salis. Omne autem mel dulce dicitur. Sardum, amarum est absinthii causa, cujus copia ejus regionis apes
Abbreviated transcription (Latin):
excoquunt. Nunc offa latrantium.
quȩ si inos canis iacitur satiatur.
ilico compescit᷑ & silescit. frustũ
uocatũ quod capiat᷑ a frumine.
Est enĩ frumen sũma pars gule:
Pulpa dicta. quod cũ pulte olim
mixta uescebatur. Unde & pulm̃¬
tariũ & pulmentũ dictũ. Lucaniȩ
dicte : quod pͥus inlucania facte st̃.
fac̃imen caro concisa & cõminuta.¬
ta. quod ea intestinũ fartiatur. hoc
ẽ impleatur: cũ aliarũ rerũ cõmix¬
tione. Minutal uocatũ: quodfiat
depiscib & isiciis oleribq minu¬
tatim concisis. Afrutũ quod latine
spumeũ uocatur. Affro enĩ grece.
spuma dr̃. Mortisia in mortario
ex pisce fuint. In de & nominata.
Isocem piscem quendã dñt ex quo
pͥmũ isicia facta sunt. & quamius
ex alio genere pisciũ fiant. initiũ
tam̃ piscis uocabulũ dedit. Gala¬
tiȩ. a colore lacteo nominate. G reci
enĩ gala. lac dñt. Spheras: arotun¬
ditate greco uocabulo appellatas.

Expanded text:
excoquunt. Nunc 'offa latrantium', excoquunt. Nunc 'offa latrantium', qua, si in os canis iacitur, satiatus ilico conpescitur et silescit. Frustum vocatum quod capiatur a frumine; est enim frumen summa pars gulae. Pulpa dicta quod cum pulte olim mixta vescebatur. Unde et pulmentarium et pulmentum dictum. Lucanicae dictae quod prius in Lucania factae sunt. Farcimen caro concisa et minuta, quod ea intestinum farciatur, hoc est inpleatur, cum aliarum rerum conmixtione. Minutal vocatum quod fiat de piscibus et isiciis oleribusque minutatim concisis. Aphratum, quod Latine spumeum vocatur; ἀφρὸς enim Graece spuma dicitur. Martisia in mortario ex pisce fiunt: inde et nominata. Isocem piscem quendam dictum, ex quo primum isicia facta sunt; et quamvis ex alio genere piscium fiant, initium tamen piscis vocabulum dedit. Galaae a colore lacteo nominatae; Graeci enim γάλα lac dicunt. Sphaeras a rotunditate Graeco vocabulo appellatas;
Abbreviated transcription (Latin):
care sunt siue acreando: unde &
agrecis creas uocant᷑. Crudum.
quod sit cruentũ. Est enĩ cũ san¬
guine coctum. S & multi tẽporis
aliquid coctũ uocat᷑. Assum qd̾ ar¬
deat. quasi arsum. Elixum eo quod
in aqua sola decoquit᷑. Lixa enim
aqua dr. abeo quod sit soluta. Uñ
& solutio libinis luxus: & menbra
loco mota luxa dñr. frixum a sono
quasi sale asꝑsum. demptiseme¬
dio sillabis trib. Rancidũ exiuicio
nuncupatũ : quod raucos efficiat.
Succidia carnes inusũ reposite: a
succidendo dicte. Lardum eo quod
indomo repositũ conseruat᷑. Nam
antiqui domos lares dicebant. Ta¬
xea lardũ ͤ gallice dictũ. Unde & af¬
framius. In rosa gallũ sagatũ pingui
pastum taxea. Auxungia abuncti¬
one uocata. Seuũ ã sue dictum.
quasi suebũ: quod plus pinguedinis
hoc animal habeat. O ffa ẽ propͥe
frust ũ dentium: cuiꝰ diminuti¬
uum offellã facit. Unde & offarii.
coci: quia particulatĩ. idẽ offatim.

Expanded text:
care sunt, sive a creando, unde et care sunt, sive a creando, unde et a Grecis creas vocantur. quod sit cruentum; est enim cum sanguine coctum. Sed et multi temporis aliquid coctum vocatur. Assum, quod ardeat, ut arsum. Elixum, quod in aqua sola decoquitur. aqua dicitur, ab eo quod sit soluta, unde et solutio libidinis luxus, et membra loco mota luxa dicuntur. 23. Frixum a sono quasi sale asper sum, demptis e medio syllabis tribus. Rancidum, ex vitio nuncupatum, quod raucos efficiat. 24. Succidia, carnes in usum repositae, a succidendo dictae. Lardum, eo quod in domo repositum conservatur. Nam antiqui domos lares dicebant. Taxea lardum est gallice dictum. Unde Afranius in Rosa: Gallum sagatum, pingui pastum taxea. 25. Axungia, ab unctione vocata. Sebum, a sue dictum, quasi suebum, hoc animal habeat. Offa est proprie frustum dentium, cuius diminutivum offellam facit. Unde et offarii coqui, quia particulatim, id est offatim,
Abbreviated transcription (Latin):
quasi acroatimus. Siigineus paniᷤ.
a frumenti genere nuncupatꝰ. Siligo
enĩgenus ẽ tritici rubidꝰ recoctus.
& rubefactus. Sub cineritius cinere
coctus. & reuersatus. Ipse ẽ & foca¬
tiuis. Clibanidius intesta coctus.
Iffungia panis aqua in ea duitius
malaxat᷑. similã modicã accipit.
& fermentũ modicũ. & ħt hume¬
ctationis plusqmͣ om̃is panis. Uñ
& iffungie nomen accepit. Placen¬
te sc̃ quȩ fiunt de farre. quȩ alii
liba dñt. eo quod libeant & placeãt.
Dulcia sunt genera pistorii oꝑis: a
sapore dicta. Melle enĩ sparso su¬
munt᷑. Crusta suꝑficies panis: ipsa¬
& fragmenta. quia diuidunt᷑ ut
fracta. fermentũ aferuore uocatũ:
quod plus una horañ pot̾ contineri.
Crescendo enĩ excedit. Faria & fur
fures afarre dictae: cuiꝰ sunt pur¬
gam̃ta. Amolũ flos farine tenuis¬
simũ preleuitate de mola eiectũ:
uñ & appellatũ. quasi amola. Si¬
mila. pollines. Carnes dicte. quia

Expanded text:
quasi acroazymus. Siligineus panis quasi acroazymus. Siligineus panis a frumenti genere nuncupatur; siligo enim genus est tritici. Rubidus, recoctus et rubefactus. Subcinericius, cinere coctus et reversatus: ipse est et focacius. Clibanicius, in testo coctus. Spungia panis aqua diutius malaxatus similam modicam accipit et fermentum modicum, et habet humectationis plus quam omnis panis; unde et spungiae nomen accepit. Placentae sunt quae fiunt de farre. Quae alii liba dicunt, eo quod libeant et placeant. Dulcia sunt genera pistorii operis, a sapore dicta; melle enim asparso sumuntur. Crusta suet fragmenta, quia dividuntur ut fracta. Fermentum a fervore nuncupatum, quia plus prima hora non potest contineri; crescendo enim fures a farre dictae, cuius sunt purgamenta. Amolum flos farinae, tenuissimum, prae levitate de mola eiectum; unde et appellatum, quasi a mola. Simila. Pollines.
Abbreviated transcription (Latin):
renda ẽ cib qui declinante die su¬
mit᷑. quasi pꝰ meridiẽ: edenda & ꝓ¬
xima cenȩ. Uinde & antecenia aqͥb¬
dam uocant᷑. Idem merendare. qͣsi
meridie adere. Annona tractũ ẽ
atempore quo romani ueteres. ad
cibos aduocabant᷑. Sic martialis.
Imꝑat excelsos frangere noua tho¬
ros. Quod & usq hodie ꝑse faciunt.
Cenã uocari a comunione uescen¬
dñt. linde & cõmunicantes: qd̾
cõmunit̃ .i. parit̾ conueniant. Ap̃
ueteres enĩ solitũ erat inꝓpatulo
uesci & cõmunit̾ epulari. ne singła¬
ritas luxuriã gigneret. Est autẽ
cena uesꝑtinus cib: qm uesꝑtinã
antiqui dicebant. I nusu enĩ ñ erãt
prandia. Panis dictus quod cũ om̃i¬
cibo apponat᷑. ł quod om̃e animal
eũ appetat. Pan enĩ grece dr om̃e.
Cibarius ẽ qui ad cibũ serius dat᷑.
ñ ad delitias. fermentatiꝰ ferm̃tis
Nam azimus ẽ sine ferm̃to since¬
rus. Acririmus leuit̾ ferm̃tatꝰ.

Expanded text:
renda est cibus qui declinante die surenda est cibus qui declinante die sumitur, quasi postmeridie edenda et proximo cenae: unde et antecenia a quibusdam vocantur. Item merendare quasi meridie edere. Annona tractum est a tempore quo Romani veteres ad cibos advocabantur. Sic Martialis 4, 8, 6: Imperat excelsos frangere nona toros. Quod et usque hodie Persae faciunt. Coenam vocari a communione vescentes quod communiter, id est pariter, conveniant. Apud veteres enim solitum erat in propatulo vescere et communiter epulari, ne singularitas luxuriam gigneret. Est autem cena vespertinum cibum, quam vespernam antiqui dicebant; in usu enim non erant prandia. Panis dictus quod cum omcibo apponatur, vel quod omne animal eum appetat. Pan enim Graece omne dicitur. Cibarius est, qui ad cibum servis datur, non ad delicias. Fermentatius panis, fnam ἄζυμος est sine fermento, sincerus. Acrozymus leviter fermentatus,
Abbreviated transcription (Latin):
Delitiȩ nuncupate quod his delec¬
tent᷑ homines: easq suauit̾ ap¬
petant. Pulmentũ uocat᷑ apulte.
Siue enĩ sola pultis siue quid alud
eiꝰ ꝑmixtione sumatur. pulm̃tũ
ꝓpͥe dr. Satietas autẽ &. saturitas
sibi differt̃. Nam satietas ex uno
cibo dici pot̾. ꝓ eo quod satis sit. Sa¬
turitas autẽ a satura nom̃ accepit:
quod ẽ uario alimentoꝵ apparatu
compositũ. Crapula ẽ immod̾ata
uoracitas: quasi cruda epula. Cu¬
ius cruditate grauat᷑ cor: & stoma¬
cus indigestus afficit᷑. Immod̾ata
enĩ uoracitas uicium ẽ. s tm̃ .i. sa
lutis qnͣtũ sustentationi natureq
sufficiat. Iactaculũ ẽ pͥmus cibus
quoieuiniũ soluit᷑: uñ & ñcupatũ
sligidius. Nosipsi ieiunia iactacłis
leuib soluimꝰ. Prandiũ ab appa¬
ratu edendidictũ. Propͥe autẽ uet̾es
prandiũ uocabant: omniũ militũ
cibũ. ante pugnã. Unde ẽ illud.
dulcis alloquiũ. Prandeamus
tanqmͣ apud inferos cenaturi. Me¬

Expanded text:
Deliciae nuncupatae quod his delecDeliciae nuncupatae quod his delectentur homines, easque suaviter appetant. Pulmentum vocatum a pulte; sive enim sola pultis, sive quid aliud eius permixtione sumatur, pulmentum proprie dicitur. Satietas autem et saturitas sibi differunt: nam satietas ex uno cibo dici potest, pro eo quod satis sit; saturitas autem a satura nomen accepit, quod est vario alimentorum adparatu conpositum. Crapula est inmoderata voracitas, quasi cruda epula, cuius cruditate gravatur cor et stomachus indigestus efficitur. Inmoderata enim voracitas vitium est, sed taest, quantum sustentationi naturaeque sufficiat. 10. Jantaculum est primus cibus quo jejunium solvitur, unde et nuncupatum. Nigidius: Nos ipsi jejunia jantaculis levibus polluimus. 11. Prandium ab apparatu edendi dictum; proprie autem veteres prandium vocabant omnium militum cibum ante pugnam; unde est illud ducis adloquium: 'Prandeamus tamquam ad inferos cenaturi.' Me