comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓlixa sunt gesta. & tͥ & aliis reb romanȩ pacis ueces¬
sariis occupato. multus ut legant᷑ Breiuariũ eoꝵ
tate curis tuis forsitan onerosus ÷. Hoc enĩ c̃tigit
donatistis. qđ accusatorib scĩ danihelis. Sic̃ eni in il

Expanded text:
prolixa sunt gesta et tibi aliis rebus Romanae paci necesprolixa sunt gesta et tibi aliis rebus Romanae paci necessariis occupato multum est ut legantur, breuiarium eorum tate curis tuis;; forsitan onerosus est. Hoc enim contigit Donatistis, quod accusatoribus sancti Danihelis. sicut enim in il
Abbreviated transcription (Latin):
Uccilianus aeccłȩ cartaginensis ealȩ eps. humanis
litib accusatur. excła xp̃i in om̃ib gentibus con¬
stituta. diuinis uocibus cõmendatur. Ipsa pietas
der̃. Addunt qđ ecciliani causã ipsq̃ adimꝑatoris
c̃stantini uiditiũ accusando meser. Immouꝰ ipsum
cecilianũ pꝰ episcopalia iuditia ubicũ oppͥmere
ñ potiur. ad supͣ dicti imꝑatoris exim̃ ꝑtinacissimis
ꝑsecutiotib ꝓduxer̃. Etqđ̃ in nob̾ mͦ rephendunt
quãsimul apd̾ cirtaginẽ habiumus. negare
ñ ausi sunt immoa gloriari ausi sunt. quod
apud imꝑatorẽ maiores eoꝵ criminalit̾ cecilianũ fue¬
rint in secuti. insuꝑ addentes m̃datiũ. qđ eũ illic uice¬
Suꝑati. falsã sibi głam impudentido imo idatio arro¬
gare uoluer. ñsolũ culpã ñputantes. uerũ &iam ꝓsua
laude iactintes. siꝓbarent cecilianũ maiorib. suis
accusantib fuisse. damnatũ: Quẽ ad inodũ autem
in ipsa collatione modis om̃ib uictisint. qĩ ualde

Expanded text:
cilianus, ecclesiae Carthaginensis episcopus. humanis litibus accusatur, ecclesia Christi in omnibus gentibus constituta diuinis nocibus commendatur. ipsa pietas, derunt. Addo. quod Caeciliani causam ipsi ad imperatoris Constantini iudicium accusando miserunt, immo uero ipsum Caecilianum post episcopalia iudicia, ubi eum opprimere non potuerunt, ad supra dicti imperatoris examen pertinacissimis persecutoribus perduxerunt. et quod in nobis modo reprehendunt, quam simul apud Carthaginem habuimus, negare non ausi sunt, immo et gloriari ausi sunt, quod apud imperatorem maiores eorum criminaliter Caecilianum fuerint insecuti. insuper addentes mendacium, quod eum illic uicesuperati. falsam sibi gloriam inpudentissimo mendacio adrogare uoluerunt non solum culpam non putantes uerum etiam pro sua laude iactantes, si probarent Caecilianum maioribus suis accusantibus fuisse damnatum? quem ad modum autem in ipsa conlatione modis omnibus nicti sint, quoniam ualde
Abbreviated transcription (Latin):
duo fuit. fas non÷ alit̾ intellegere. quã ab ipso
caelesti magistro ineugło cõmemorau mus
reuelatũ. Proposita ex posuimus ut potuimꝰ.
scđ ille qui proposuit iãsit xp̃ianꝰ. neforte
cũ expectante libroꝵ scõrũ finire questiones.
pͥus finiat istã uitã. quã transeat amorte ad
uitã. Fitrieñ potest. qđ antequã xp̃ianis
siquę sunt aliȩ paucę & magne questiones
quib cȩtera inserui unt. Si aut̃ qualis est.
illa inqua m̃sura mensi futritis metietus
uob. Xel qualis ista deiona. & iam tales om̃s. antequã
sit xp̃ianus finire cogitut. ꝑparũ cogitat uł condi¬
tionẽ hunatiã ut atatẽ suam. Sunt eiũ uinuine¬
rabiles quȩ non sunt finende ante fidẽ nefuuatur
iñtium fideliũ studiosissimt requirende. & quod
ineis eluxerit. sine typo arro gantiae cõmunicandũ
Qđ aũt laturrit sine salutis dispendio tolerandum.

Expanded text:
duo fuit, fas non est aliter intellegere, quam ab ipso duo fuit, fas non est aliter intellegere, quam ab ipso caelesti magistro in euangelio commemorauimus reuelatum. Proposita exposuimus, ut potuimus; sed ille, qui proposuit, iam sit Christianus, ne forte, cum expectat ante librorum sanctorum finire quaestiones, prius finiat istam uitam, quam transeat a morte ad uitam. fieri enim potest, quod ante, quam Christianis si quae sunt aliae paucae et magnae quaestiones, quibus cetera inseruiunt. si autem qualis est illa: In qua mensura mensi fueritis. metietur uobis, uel qualis ista de Iona, etiam tales omnes ante, quam sit Christianus, finire cogitat, perparum cogitat uel condicionem humanam uel aetatem iam suam. sunt enim innumerabiles, quae non sunt finiendae ante fidem, ne finiatur mentium fidelium studiosissime requirendae et, quod in eis eluxerit, sine typho arrogantiae communicandum, quod autem latuerit, sine salutis dispendio tolerandum.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃si utro considerauerunt & conspexer me.
diuiserunt sibi uestimta mea. & suꝑ uestẽ
meã miserunt sortẽ. Quod tanta manifestatione
futurũ in libro antiquo propħatur. quanta mani¬
festatione factũ innouo eugło recitatur. Sedsi in
hac humilitate ut dicere ceꝑam iste uermis iuri¬
sus est. numquid adhuc inridendusẽ .coplericer¬
nimus cũea. quȩ consequentia psal mus ipse hab&.
Cõ memorabuntur. & conuertentur ad dnm̃ uni¬
uersi fines terrae. Etad orabunt inconspectu
eius uniuer sȩ familiae gentiũ. am̃ dñi est reg¬
nũ. & ipse dominabitur gentium: Sic cõmemo¬
ratisunt niniuitę. & conuersist̃ addnm̃. Hano
salutẽ pęnitentiae gentiũ tanto p̃figuratã in
iona. dolebat isrł. sicut nunc dol& umbra
nudatꝰ & estusauciatus. Liceat sane cuilib&
quãlib& alit̃ dũtam̃ scđm regulã fidei cetera
om̃a quedeiona ꝓpħa mysteriis oꝑta sunt
aperire. lllud plane quodinuentre ceti tri¬

Expanded text:
o considerauerunt et conspexerunt me, diuiserunt sibi uestimenta mea et super uestem meam miserunt sortem, quod tanta manifestatione futurum in libro antiquo prophetatur, quanta manifestatione factum in nouo euangelio recitatur, — sed si in hac humilitate, ut dicere coeperam, iste uermis inrisus est, numquid adhuc inridendus est, cum ea compleri cernimus, quae consequentia psalmus ipse habet: Commemorabuntur et conuertentur ad dominum uniuersi fines terrae et adorabunt in conspectu eius uniuersae patriae gentium, quoniam domini est regnum et ipse dominabitur gentium? sic commemorati sunt Nineuitae et conuersi sunt ad dominum. hanc salutem paenitentiae gentium tanto ante praefiguratam in Iona dolebat Israhel, sicut nunc dolet umbra nudatus et aestu sauciatus. liceat sane cuilibet quamlibet aliter dum tamen secundum regulam fidei cetera omnia, quae de Iona propheta mysteriis operta sunt, aperire; illud plane, quod in uentre ceti tri
Abbreviated transcription (Latin):
dampnarit auctoritas. P&o negraue sit literario
labori tuo. quoñ me diocrit̾ ꝑ dñidĩnr̃ĩ grãm in
latinã linguam scõꝵ studia & accendisti & ad iu¬
uisti. id quod tibi ꝑhumilitatẽ meã frat̾na caritas
indicit. ut si occupationes tuȩ sinunt. omium
hereticoꝵ ꝑuersa dogmata qͥ rectitudinẽ fidei
xp̃ianȩ usq adhoc tẽpus uł imprudentia uel
ꝑuicatia deprauare conatisunt: uno libello bre¬
uit̃ digesta edas in noticiã eoꝵ quib aut ñuacat
ꝓpt̃ alia negotia. aut ñualent ꝓpt̃ alienã lingũa
tammulta legere atq cognoscere. Du teroga¬
rẽ. nisi hoc soler&. cẽ. inditiũ minus decaritate
regionibus existimationi bonũ corã dõ testi¬
monium ꝑhibemus.

Expanded text:
damnarit auctoritas, quaeso, ne graue sit litterario damnarit auctoritas, quaeso, ne graue sit litterario labori tuo, quo non mediocriter per domini nostri gratiam in Latina lingua sanctorum studia et accendisti et adiuuisti — id quod tibi per humilitatem meam fraterna caritas indicit —, ut, si occupationes tuae sinent, omnium hereticorum-peruersa dogmata, qui rectitudinem fidei Christianae usque ad hoc tempus uel inpudentia uel peraicacia deprauare conati sunt, uno libello breuiter digesta edas in notitiam eorum, quibus aut non uacat propter alia negotia aut non ualent propter alienam linguam tam multa legere atque cognoscere. diu te rogarem, nisi hoc soleret esse indicium minus de caritate regionibus existimationi bonum coram deo testimonium perhibemus.
Abbreviated transcription (Latin):
error uertati ftui&. sirecte inquo qua ueritas
potest stuere m̃datio. Deorigene. aut̃ qđ rescri¬
bere dignatus es. iã sciebam non tantum in ecclȩ¬
siasticis luteris. sed in om̃ib recta & uera quȩ
inuentrimus ad ꝓbare atq laudare. stilsa uero
& praua imꝓbare atq rep̃ hendere. Sed illud
deprudentia doctrinaq tua desiderabam
& adhuc desidero ut nota nob̃ facias eius errata¬
quibus afide ueritatis uir ille tantus recessisse
conuincitur. In libro &iam quo cunctos quorum
meminisse potiusti scriptores aeccłasticos. & eoꝵ
scripta cõmemorasti. cõmodius ut arbitror fiera:
Sinominatis cis quos heresiotas. eẽ. nosti. qnđo
neipsos quidẽ p̃ter mitere uolueris. sub uingeres.
&eiam inquib cauerͣidi eẽnt. quamꝙ. ñ nullos &iã
p̃terieris. qđ scire cuꝑem quo c̃silio factũ sit. autsi
illut uolum̃ forte honorare uoluisti. ut cõmemo¬
ratis hereticis ñ adderes inquib eos catholica

Expanded text:
error ueritati fauet, si recte in quoquam ueritas error ueritati fauet, si recte in quoquam ueritas potest fauere mendacio. De Origene autem quod rescribere dignatus es, iam sciebam non tantum in ecclesiasticis litteris, sed in omnibus recta et uera, quae inuenerimus, adprobare atque laudare, falsa uero et praua inprobare atque reprehendere. sed illud de prudentia doctrinaque tua desiderabam et adhuc desidero, ut nota nobis facias ea ipsa eius erratquibus a fide ueritatis ille uir tantus recessisse conuincitur. in libro etiam, quo cunctos, quorum meminisse potuisti, scriptores ecclesiasticos et eorum scripta commemorasti, commodius, ut arbitror, fieret, si nominatis eis, quos heresiotas esse nosti — quando ne ipsos quidem praetermittere uolueris —, subiungeres etiam, in quibus cauendi essent: quamquam nonnullos etiam praeterieris, quod scire cuperem quo consilio factum sit. aut si illud uolumen forte onerare noluisti, ut commemoratis hereticis non adderes, in quibus eos catholica
Abbreviated transcription (Latin):
illud opus corrigendũ atq em̃dandũ. & pali¬
nodian ut dicit᷑ cane. In cõparabilit̃ enĩ & pul¬
chrior . ẽ. ueritas xpĩanoꝵ: quãhelena grecoꝵ.
Pista enĩ fortius nr̃i marꝙẏres aduersus hanc
sodomã quã ꝓilla illi heroes adũsus troiam
dimicauerunt. Neq hoc idõ dico. ut oculos
cordis recipias quos absit ÷ ut amiseris. sed ut
aduertas. quoscũ habeas sanos & uigiles. nescio
qua dissimulatione auertisti ut ñ intenderes
quȩ c̃sequantur aduersa. si se mel creditũ fuerit
posse honeste acpie scriptorem diuinoꝵ librorũ
in aliqua sui oꝑis parte m̃tiri. Scripserã hinc ia
tũẽ cũ istã dictarẽ. qđ in hac quoq p̃ter mittere
ñ debui. ut si aliaẽ sententia tua. eadẽq ẽ melior
timori meo libent ignoscas. Si enĩ aliter sentis
uerũq tusentis. ñnisi uerũ sit melius cẽ ñ potest.
ut non dicã nulla certe ñ magna culpa med

Expanded text:
illud opus corrigendum atque emendandum et παλίillud opus corrigendum atque emendandum et παλίνωδίαν, ut dicitur, cane. incomparabiliter enim pulchrior est ueritas Christianorum quam Helena Graecorum. pro ista enim fortius nostri martyres aduersus hanc Sodomam quam pro illa illi heroes aduersus Troiam dimicauerunt. neque hoc ego dico, ut oculos cordis recipias, quos absit ut amiseris, sed ut aduertas, quos cum habeas sanos et uigiles, nescio qua dissimulatione auertisti, ut non intenderes, quae consequantur aduersa, si semel creditum fuerit posse honeste ac pie scriptorem diuinorum librorum in aliqua sui operis parte mentiri. Scripseram iam hinc tum est, cum ista dictarem, quod in hac quoque praetermittere non debui, ut, si alia est sententia tua eademque est melior, timori meo libenter ignoscas. si enim aliter sentis uerumque tu sentis — nam, nisi uerum sit, melius esse non potest —, ut non dicam nulla, certe non magna culpa meus
Abbreviated transcription (Latin):
fiicer& curñ&iam sacrificauit cũ gentib quia
& his quisine lege erant. tamq sine lege factus ẽ
ut eos quoq lucri facer&. nisi quia & his qui sine¬
lege erant illud fecit ut natura iudeus. &
hoc totũ dixit . ñ ut fallacit̃ se finger&: cẽ. quod
ñerat. sed ut miseri cordit̃ eis ita suburniendũ
eẽ. sentir&. acsi ipsc in eodẽ errore laboraret:
Nonscilic& m̃tientis astu. sed compatientis affectu
sicut eo ipso loco generaliter intulit. Factus
sũ infirmis infirmus. ut infirmos lucrifacerẽ.
ut sequens c̃clusio om̃ib om̃a stictussũ ut oñs
lucrifticerẽ. adhoc referenda intellegatur.
ut cuiusq infirmitatẽ tamquã in se ipso mise¬
ratus appareat: Non enim & cum diceret
quis infirmat̾ & ego ñ infirmor: infirmitatem
alterius simulasse potius quã doluisse uolebat
intellegi. Quare arripe obsecrote ingenuam
& uere xp̃ianam cũ caritate seueritatẽ ad

Expanded text:
faceret, cur non etiam sacrificauit cum gentibus, quia faceret, cur non etiam sacrificauit cum gentibus, quia et his, qui sine lege erant, tamquam sine lege factus est, ut eos quoque lucrifaceret, nisi quia et illud fecit ut natura Iudaeus et hoc totum dixit, non ut fallaciter se fingeret esse, quod non erat, sed ut misericorditer ita subueniendum esse sentiret, ac si ipse in eodem errore laboraret, non scilicet mentientis astu sed conpatientis affectu? sicut eo ipso loco generaliter ihtulit: factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrifacerem, ut sequens conclusio: omnibus omnia factus sum, ut omnes lucrifacerem, ad hoc referenda intellegatur, ut cuiusque infirmitatem tamquam in se ipso miseratus appareat. non enim et cum diceret: quis infirmatu-r et ego non infirmor?, infirmitatem alterius simulasse potius quam condoluisse uolebat intellegi. Quare arripe, obsecro te, ingenuam et uere Christianam cum caritate seueritatem ad
Abbreviated transcription (Latin):
iustitiam uolentes constituere iusticiȩ dĩ ñst̃
subiecti. Deinde quod post passionẽ a resur¬
rectionẽ xp̃i dato ac manifestato sacramento
grȩ scđm ordinẽ melchisedech. adhuc putabant
sacramenta uetera ñ ex consuetudine sollep̃¬
nitittis. sed ex necessitate. salutis eẽ. celebranda.
Quȩ tam̃ si numquam fuissent necessaria. in fruc¬
tuose atq in anit̾ ꝓeis machabei martires fierent.
Post tremo illud quod p̃dicatores graẽ xepianos.
iudei tamꝗ hostes legis ꝑsequebantur. Hos atq
huius modi errores & uitia. dicit se dampna
& stercora arbitratum. ut xpm lucristicer&.
ñ obseruationes legis simore patrio celebraren¬
tur. sicut ab ipso celebrate sunt sine ulla salutis
necessitate. sicut uidȩi celebrandas putabant.
aut fallaci simulatione. quod in p&ro rep̃hen¬
derat. N ansi propterea illa sacram̃ta cele¬
brauit. qͥa simulauit se uideũ ut illos lucri¬

Expanded text:
iustitiam uolentes constituere iustitiae dei non sunt iustitiam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti; deinde, quod post passionem et resurrectionem Christi dato ac manifestato sacramento gratiae secundum ordinem Melchisedech adhuc putabant uetera sacramenta non ex consuetudine sollemnitatis sed ex necessitate salutis esse celebranda, quae tamen si numquam fuissent necessaria, infructuose atque inaniter pro eis Machabaei martyres fierent; postremo illud, quod praedicatores gratiae Christianos Iudaei tamquam hostes legis persequebantur. hos atque huius modi errores et uitia dicit se damna et stercora arbitratum, ut Christum lucrifaceret, non obseruationes legis, si more patrio celebrarentur, sicut ab ipso celebratae sunt sine ulla salutis necessitate, sicut Iudaei celebrandas putabant, aut fallaci simulatione, quod in Petro reprehenderat. nam si propterea illa sacramenta celebrauit, quia simulauit se Iudaeum, ut illos lucri
Abbreviated transcription (Latin):
parum em̃dauit. qđ pat̾nas traditiones obseruar&.
Qđ si facere uell&. nec iñ dacit̃ nec in congruae
facer&. quãuis enĩ iamsuꝑ flua tam̃ solita
nullomͦ poss& nisi ea sic ager&. tamq ad huc
&iam post dñi aduentũ necessaria saluti forent.
quod uehementer ꝑ apostolatũ pauli ueritas
dissuasit. Nec apłs petrus hoc ignorabat. sed
id faciebat timens eos quiex circum cisione erant:
Ita & ipse uere correpͦ tusẽ. & paulus uera narra¬
uit. nescã scriptura quȩ ad fidẽ posteris edita ẽ.
admissa auctoritate m̃datii. tota dubia nut&.
& fluctu&. Non enĩ potest aut oport&. utteris
ex plicari. quanta & quã in ex plicabilia mala
c̃sequantur si hoc c̃cesserimus. Poss& autem
oportune minusq piculose demonstrari si
corã int̾nos collo queremur. hocgͦ udaeorũ
paulus dimiserat qđ malũ habebant : & in
pͥmis illud qđ ignorantes dĩ iusticiam. & suam

Expanded text:
Petrum emendauit, quod paternas traditiones obseruaret — Petrum emendauit, quod paternas traditiones obseruaret — quod si facere uellet, nec mendaciter nec incongrue faceret; quamuis enim iam superflua, tamen solita nullo modo posset, nisi ea sic ageret, tamquam adhuc etiam post domini aduentum necessaria saluti forent; quod uehementer per apostolatum Pauli ueritas dissuasit. nec apostolus Petrus hoc ignorabat, sed id faciebat timens eos, qui ex circumcisione erant. ita et ipse uere correctus est et Paulus uera narrauit, ne sancta scriptura, quae ad fidem posteris edita est, admissa auctoritate mendacii tota dubia nutet et fluctuet. non enim potest aut oportet litteris explicari, quanta et quam inexplicabilia mala consequantur, si hoc concesserimus; posset autem oportune minusque periculose demonstrari, si coram inter nos conloqueremur. Hoc ergo Iudaeorum Paulus dimiserat, quod malum habebant, et in primis illud, quod ignorantes dei iustitiam et suam
Abbreviated transcription (Latin):
rogauerim ut ingenium tuũ diuino dono au¬
reum meis obolis ditare contendam. Nec est
quisq temagis idoneus qui opus illud emend&.
Neque enĩ ame docendus es quomͦ intellegat᷑
quod idem dicit. Factussum iudȩis tamquam¬
uideus. ut uideos lucristicerẽ. & cȩtera quȩ
ibi dicuntur cõpassione miscđȩ . ñ simulatione
fallatiȩ. Fit enĩ tamquã egrotus quiministrat
egroto ñcum se febres hab̾e m̃titur. sed cum
animo condolentis cogitat quẽ ad modum
sibi seruiri uell& supse egrotar&. Nam
utiq uideus erat. Xp̃ianus aut̃ factus.
ñ iudeoꝵ sacram̃ta reliquerat. quȩ c̃ueni¬
enter ille popłs & legitimo tempr̃e quo opor¬
in eis iam constituerent spẽ salutis. qm̃ ꝑ dnm̃
iħim salus ipsa quȩ illis sacram̃tis significabatur
aduenerat. idõq gentib quod insuetos a fide
reuocarent onere graui & ñnecessario. nullomͦ
imponenda cẽ censebat. Qua propt̃ non ideo

Expanded text:
rogauerim, ut ingenium tuum diuino dono aurogauerim, ut ingenium tuum diuino dono aureum meis obolis ditare contendam, nec est quisquam te magis idoneus, qui opus illud emendet. Neque enim a me docendus es, quomodo intellegatur, quod idem dicit: factus sumludaeistamquamludaeus, ut Iudaeos lucrifacerem, et cetera, quae ibi dicuntur conpassione mfallaci. fit enim tamquam aegrotus, qui ministrat aegroto, non cum se febres habere mentitur, sed cum animo condolentis cogitat, quem ad modum sibi seruiri uellet, si ipse aegrotaret. nam utique Iudaeus erat, Christianus autem factus non Iudaeorum sacramenta reliquerat, quae conuenienter ille populus et legitime tempore, quo oporin eis iam constituerent spem salutis, quoniam per dominum Iesum salus ipsa, quae illis sacramentis significabatur, aduenerat. ideoque gentibus, quod insuetos a fide reuocarent onere graui et non necessario, nullo modo inponenda esse censebat. Quapropter non ideo
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝓ tuleris. sialit̃ sapit qui contra nititur.
dicit illud quod prolatum erit. honesto aliqͥd
offitio scriptorem fuisse m̃titum. Ubienim hoc
non poterit. si potuit in ea ratione. quam ex orsus
apłs ait. quȩ aut̃ seribo uob̾ ecce coramdõ quia
ñmentior. credi affirmariq mentitus eoloco ubi
dixit depaero etbaruaba: cũ uiderem quia non
recte ingrediuntur ad ueritatẽ euuangelii :
Sienim recte illi ingrediebantur. iste m̃titus est
Si aut̃ ibi mentitus ẽ. ubi uerum dixit: An ibi
uerũ dixisse uidebitur. ubi hoc dixerit quod
lector sapit : cumuͦ contra sensũ lectoris aliqͥd
occurrerit. officioso m̃datio de putabim ur:
Non enĩ deeẽ poter̃ cause: cur existimetur ñso¬
lũ potuisse. uerum &iam debuisse m̃tirisihuic
regulȩ c̃ceditur locus. Non opus ẽ hanc causã
multis uerbis agere p̾sertim apudte cui sapi¬
ent̃̾ ꝓuidenti dictũ sat ẽ. Nequaqiã uͦ mihi ar¬

Expanded text:
ut protuleris, si aliter sapit, qui contra nititur, ut protuleris, si aliter sapit, qui contra nititur, dicet illud, quod prolatum erit, honesto aliquo officio scriptorem fuisse mentitum. ubi enim hoc non poterit, si potuit in ea narratione quam exorsus apostolus ait: quae autem scribo uobis, ecce coram deo, quia non mentior, credi adfirmarique mentitus eo loco, ubi dixit de Petro et Barnaba: cum uiderem, quia non recte ingrediuntur ad ueritatem euangelii? si enim recte illi ingrediebantur, iste mentitus est; si autem ibi mentitus? est, ubi uerum dixit? an ibi uerum dixisse uidebitur, ubi hoc dixerit, quod lector sapit, cum uero contra sensum lectoris aliquid occurrerit, officioso mendacio deputabitur? non enim deesse poterunt causae, cur existimetur non solum potuisse, uerum etiam debuisse mentiri, si huic regulae conceditur locus. non opus est hanc causam multis uerbis agere praesertim apud te, cui sapienter prouidenti dictum sat est. nequaquam uero mihi ad
Abbreviated transcription (Latin):
tuus int̾cetera ñdiuẽ utuenit inminus nr̃ãs.
Quesit eius inscriptio nescimus adhic. Non
enĩ hoc codex ipse ut adsol& inliminari pagi¬
na p̾tendebat. Epita phium tam̃ appellari
dicebat. fr̃ apud quẽ inuenttsẽ. Quod ei
nomen tͥplaciusse ut inderetur crederemus
sieor tantum uel uitas uel scripta ibi legissemꝰ
qui iam eent de functi. Cum uero multorũ
& eo tempre quo scribebat᷑. & nunc usq uiuen¬
tium ibi commemorentur opuscula. miramͣ
cur huno ei titulũ uł imposueris uł imposuis¬
se credaris. Sane utilit̃ ate c̃scriptũ cundẽ
librum satis approbamus. In expositione qͦq
aliquid quod nos multum moueat. Si enim
ad scripturas scãs ad mussa fuerint uelut
officiosa m̃datia. quid incis remanebit aue¬
toritatis: Quȩ tandem descripturis illis sen¬
tentia ꝓferetur. cuius pondere contentiose
falsitatis obteratus improbitas: Statim enĩ

Expanded text:
tuus inter cetera non diu est ut uenit in manus nostras. tuus inter cetera non diu est ut uenit in manus nostras. quae sit eius inscriptio, nescimus adhuc; non enim hoc codex ipse, ut adsolet, in liminari pagina praetendebat. \'epitaphium\' tamen appellari dicebat frater, apud quem inuentus est. quod ei nomen tibi placuisse ut inderetur, crederemus, si eorum tantum uel uitas uel scripta ibi legissemus, qui iam defuncti essent; cum uero multorum et eo tempore, quo scribebatur, et nunc usque uiuentium ibi commemorentur opuscula, miramur, cur hunc ei titulum uel inposueris uel inposuisse credaris. sane utiliter a te conscriptum eundem librum satis adprobamus. In expositione quoqunuenimus aliquid, quod nos multum moueat. si enim ad scripturas sanctas admissa fuerint uelut officiosa mendacia, quid in eis remanebit auctoritatis? quae tandem de scripturis illis sententia proferetur, cuius pondere contentiosae falsitatis obteratur inprobitas? statim enim
Abbreviated transcription (Latin):
obseruando atq amplectendo frĩ &e conpbro hiero
nimo: augustinus. Habeo grãm quod prop̾sus scrtp¬
ta salutatione plenam mihi ȩpłam reddidisti. sed
breuiorẽ multo quã exte uellẽ sumere tali uiro.
a quo temꝑa quantalib& occup&. nullus sermo ꝓlixusẽ.
non ignoscert̃. nͥ cogitarẽ quã pauciorib uerbis meis
redder&ur. Quare ad gredere quȩso. istã nob̾ cum
luterariam collocutionẽ. ne multum ad nos dis iun¬
genoos liceat absentiȩ corꝑali. quam quam simus¬
in dño sp̃s unitate c̃iunti. &iam si abstilo qͥescamꝰ
atq taceamus. Et libri quidẽ quos dehorreo
dominico elaborasti. penetotum te nob̾ exibent.
Sienĩ propterea te ñ nouimus quia facit̾ corꝑis
tiu ñuidemus. hoc modo necipsete nosti. Namtu
quoq nuides eam. Siaut̃ tibi ñ obaliud not᷑es
nisi quia nosti animu tuum. & nos eum ñme¬
diocriter nouimus inlitteris tuis inquibus
benedicimus dño. quod tibi & nob̾ om̃ibusq
frib quitua legunt tetale dedit. Liber qͥdam

Expanded text:
OBSERVANDO ATQVE AMPLECTENDO FRATRI ET CONPRESBVTERO HIERONVMO AUGUSTINUS. Habeo gratiam, quod pro subscripta salutatione plenam mihi epistulam reddidisti sed breuiorem multo, quam ex te uellem sumere tali uiro, a quo, tempora quanta libet occupet, nullus sermo prolixus est. non ignoscerem, nisi cogitarem, quam paucioribus uerbis meis redderetur. quare adgredere, quaeso, istam nobiscum litterariam conlocutionem, ne multum ad nos disiungenin domino spiritus unitate coniuncti, etiam si ab stilo quiescamus et taceamus. et libri quidem, quos de horreo dominico elaborasti, paene te totum nobis exhibent. si enim propterea te non nouimus, quia faciem corporis tui non uidimus, hoc modo nec ipse te nosti; nam tu quoque non uides eam. si autem tibi non ob aliud notus es, nisi quia nosti animum tuum, et nos eum non mediocriter nouimus in litteris tuis, in quibus benedicimus domino, quod tibi et nobis omnibusque fratribus, qui tua legunt, te talem dedit. Liber quidam
Abbreviated transcription (Latin):
nabuntur rancore descendere. Michi aut̃ decre¬
tũ ẽ te amare. susciꝑe. colere. mirari. tuaq dicta
quasi mea defendere. Certe & indialogo quẽ nuꝑ
edidi beatitudinis tuȩ. ut dignũ fuerat recordatꝰ
sũ. magisq demus oꝑam ut ꝑnitiosqs sima heresis
deacedeus auferatus. quȩ semꝑ simulat peniten¬
tiam. ut docendi in ȩccłiis habeat ftcultatẽ. nesi
aꝑta se luce ꝓdiderit. foras expulsa moriat᷑
Sc̃ȩ & uenerabiles filiȩ tuȩ eusthochix̃ & paula &
genere suo & ex ortatione tua digne gradiunt᷑.
spualitq̃ Salutant beatitudinẽ tuã. Omis quoq
frat̾ nitas quȩ nob̾ cũ dño saluatori seruire conat᷑.
Sc̃mps biterũ firmiũ anno p̃terito obrẽmȩarũ
rauennã. & inde affricã siciliamq direximus.
que putamꝰ iam in affricȩ partib cõmorari :
scõtuo adherentes lateri. ut meo obsequio salu¬
tes p̃cor. Litteras quoq meas ad scm̃ psbiterũ

Expanded text:
niabuntur rancore descendere. mihi autem decreniabuntur rancore descendere. mihi autem decretum est te amare, suscipere, colere, mirari tuaque dicta quasi mea defendere. certe et in dialogo, quem nuper edidi, beatitudinis tuae, ut dignum fuerat, recordatus sum magisque demus operam, ut perniciosissima haeresis de ecclesiis auferatur. quae semper simulat paenitentiam, ut docendi in ecclesiis habeat facultatem, ne, si aperta se luce prodiderit, foras expulsa moriatur. Sanctae et uenerabiles filiae tuae, Eustochium et Paula, et genere suo et exhortatione tua digne gradiuntur specialiterque salutant beatitudinem tuam, omnis quoque fraternitas, quae nobiscum domino saluatori seruire conantur. sanctum presbyterum Firmum anno praeterito ob rem earum Rauennam et inde Africam Siciliamque direximus, quem putamus iam in Africae partibus commorari. sanctos tuo adhaerentes lateri ut meo obsequio salutes, precor. litteras quoque meas ad sanctum presbyterum
Abbreviated transcription (Latin):
bili pape augustino. Ieronimus in xpõ salutẽ.
Uirũ honorabilẽ ftẽmieũ filiũ dignationis tuȩ orosiũ
prb̃m & su merito & te iubente Suscepi. Sed incidit
tempus difficillimũ. quando mͥ melius tacere fuit
qualoqui. ita ut nr̃a studia cessarent. & iuxta appiũ
canina exercetur facundia. Itaq duob libellis tuis
quos meo nomini dedicasti. eruditissimis & om̃i lo-¬
quentiȩ splendore fulgentib ad tẽpus respondere
potui. nqͦ quicquã in illis rep̃hendendũ putẽ. sed
quia iuxta beatũ apłm unꝰquisq in suo sensu ha-¬
bundat : alius quidẽ sio alius aut̃ sic. Certe qͥeqͥd
dici potuit & sublimi ingenio descripturarũ scãrũ
hauriri fontib ate pox situm atq disertũ ẽ. Sed
quȩso reuerentiam tuã. parumꝑ pataris metuũ lau¬
dare ingenium. Nos enim int̾nos eruditionis causa
disserimus. Cȩterũ aemuli & maxi me heretici. sidi¬
uersas inter nos fenserint sententias deanimi calũ¬

Expanded text:
ISTO SALUTEM. Virum honorabilem fratrem meum filium dignationis tuae Orosium presbyterum et sui merito et te iubente suscepi. sed incidit tempus difficillimum, quando mihi tacere melius fuit quam loqui, ita ut nostra studia cessarent et iuxta Appium canina exerceretur facundia. itaque duobus libellis tuis. quos meo nomini dedicasti, eruditissimis et omni eloquentiae splendore fulgentibus ad tempus respondere non potui, non quo quicquam in illis rus. Juxta beatum Apostolum: Unusquisque in suo sensu abundat; alius quidem sic, alius autem sic. Certe quidquid dici potuit, et sublimi ingenio de Scripturarum sanctarum hauriri fontibus, a te positum atque dissertum est. sed quaeso reuerentiam tuam, parumper patiaris me tuum laudare ingenium. nos enim inter nos eruditionis causa disserimus. ceterum aemuli et maxime haeretici, si diuersas inter nos sententias uiderint, de animi calum
Abbreviated transcription (Latin):
tuis scriptis mouerit. aut si corrigere uolue¬
ro frat̾nȩ accipias. & ñ solũ meam inte beni¬
uolentiam gauisurũ. sed ut hoc ipsum faciam
dep̃caris. Rursum dico qđ sentio. Prouocas
senẽ. tacentẽ stimulas. uideris iactare doctrinã.
Nonẽ aut̃ aetatis meae putttri maliuolũ erga
eũ. cui magis stiuere debeo: & si in euangelus
inscripturarũ expositione quȩ uel obscuris¬
simȩ sunt. quȩdam arectilinea discrepare
uideantur: & hoc dico. non qđ in oꝑib tuis
quȩdã rep̃hendenda iam censeam. Neq
enĩ lectioni eorũ umquã oꝑani dedi.
nechoꝵ exẽplarid᷑ apud nos copiaẽ: p̃ter
soliloquiorũ tuoꝵ libros. & quosdã comm̃ta¬
rios inpsalmos. Quossi uellẽ discutere. ñ
dicã ame quinihil sũ. sed aueterd̾. grecoꝵ
docerẽ int̾pretationib discre pare.
parens. & hoc ame rogatus obserua. ut qͥc¬
quid mihi scripseris ad me pͥmũ stcias ꝑuenire.

Expanded text:
tuis scriptis mouerit aut corrigere uoluetuis scriptis mouerit aut corrigere uoluero, fraterne accipias et non solum mea in te beniuolentia gauisurum, sed, ut hoc ipsum faciam, deprecaris. rursum dico, quod sentio: prouocas senem, tacentem stimulas, uideris iactare doctrinam. non est autem aetatis meae putari maliuolum erga eum, cui magis fauere debeo. et si in euangeliisin scripturarum expositione, quae uel obscurissimae sunt, quaedam a recti linea discrepare uideantur ? et hoc dico, non quod in operibus tuis quaedam reprehendenda iam censeam. neque enim lectioni eorum umquam operam dedi nec horum exemplariorum apud nos copia est praeter Soliloquiorum tuorum libros et quosdam commentariolos in psalmos, quos si uellem discutere, non dicam a me, qui nihil sum, sed a ueterum Graecorum docerem interpretationibus discrepare. uparens, et hoc a me rogatus obserua, ut, quicquid mihi  scripseris, ad me primum facias peruenire.
Abbreviated transcription (Latin):
AN. ꝓuoces & oculos mihi reddas In hoc le¬
dit᷑ amicicia. in hoc necessitudinis iura
uiolantur: neuideamur certare puerilit᷑.
& fitutorib inuicẽ uł de tractorib nr̃is
tribuere materiam contendendi. Hȩc scribo:
quia te pure & xpĩanȩ diligere cupio. neo
quicquã in mea m̃te retinere qđ dist&e alabus.
N on enĩ conuenit ut ab adolescentia usq ad
hanc aetatẽ in monasteriocũ scĩs fribus la¬
bore desudans aliquid contra ep̃m cõmu¬
nionis meae scribere audeam. & eũ ep̃m
quẽ ante cepi amare quãnosse. qui me pͥus¬
ad amicicias ꝓuocauit. quẽ post me orientẽ
inscripturarũ eruditione letatussũ. Igitur
aut tuum negato librũ siforte ñtuusẽ: & de¬
sine flagitare rescriptũ ad ea quȩ ñscripsisti.
aut situusẽ ingenue c̃fitere. utsi indefen¬
sionẽ mei aliqua scripsero. inte culpasit
qui ꝓuocasti. ñ inme qͥres pondere c̃pulsus sũ.
Addis p̾terea te paratũ eẽ. ut siquid me in

Expanded text:
provoces, et oculos mihi reddas, in hoc laeditur amicitia, in hoc necessitudinis jura violantur. Ne videamur certare pueriliter, et fautoribus invicem vel detractoribus nostris tribuere materiam contendendi; haec squia te pure et christiane diligere cupio, nec quidquam in mea mente retinere quod distet a labiis. Non enim convenit ut ab adolescentia usque ad hanc aetatem, in monasteriolo cum sanctis fratribus labore desudans, aliquid contra episcopum communionis meae scribere audeam, et eum episcopum quem ante coepi amare quaad amicitias prouocauit, quem post me orientem in scripturarum eruditione laetatus sum. igitur aut tuum negato librum, si forte non tuus est, et desine flagitare rescriptum ad ea, quae non scripsisti, aut, si tuus est, ingenue confitere, ut, si in defensione mei aliqua scripsero, in te culpa sit, qui prouocasti, non in me, qui respondere conpulsus sum. Addis praeterea te paratum esse, ut, si quid me in
Abbreviated transcription (Latin):
ex audire. quẽ tu ꝑ eos loquentẽ ñ de digneris au¬
dire. Catur. ambul&ur. currat᷑ iniua dñi.
Benedicant᷑ pusilli cũmagnis. iocundati in his
quidicunt cis. In domũ dñibimus. Preced ant
illi & sequantur isti. imitatores stcti eoꝵ. sicut
& illi xp̃i. Ferueat it scarũ formicarũ: fraglent
oꝑa scarũ apium. feratur fructus intolerantia
cũ salute ꝑseuerandi usq infinẽ. nec sinat dns tẽp¬
tari supra quã possumus ferre. sed stciat cũtẽtatio¬
ne &ia exitũ ut possimꝰ sustinere. Orate ꝓnobis.
digni exaudiri. Cũtanto quippe sacrificio acce¬
ditis addm. sincerissime dilectionis & laudis eius
gaudio uob liceant. Hecsunt uota nr̃a
hȩo multitudine solatioꝵ scđ̾m multitudinẽ doloꝵ

Expanded text:
exaudire, quem tu per eos loquentem non dedignaris auexaudire, quem tu per eos loquentem non dedignaris audire; eatur, ambuletur, curratur in uia domini; benedicantur pusilli cum magnis iucundati in his, qui dicunt eis: In domum domini ibimus; praecedant illi et sequantur isti imitatores facti eorum sicut et illi Christi; ferueat iter sanctarum formicarum, fraglent opera sanctarum apum, feratur fructus in tolerantia cum salute perseuerandi usque in finem nec sinat dominus temptari supra, quam possumus ferre, sed faciat, cum temptatione etiam exitum ut possimus sustinere. Orate pro nobis digni exaudiri; cum tanto quippe sacrificio acceditis ad deum sincerissimae dilectionis et laudis eius gaudio uobis luceant. haec sunt uota nostra, haec multitudines solatiorum secundum multitudinem dolo
Abbreviated transcription (Latin):
nõ beatisimo & uencrabilit̃ susci piendo
⁊ incrissimeq carissimo frĩ & consacerdoti
aurelio alypius & augustinus in dño salutem.
Impletume gaudio os nr̃mm . & linga nra exultatio¬
ne. Nuntiantib litteris tuis scam cogitatione atia
ad iuuante dñõ qͥtã inspirauit & ad effectũ esse
mone presbiteroꝵ qͥte p̾̃sente popło infunduntur
ꝑ quor linguas clamat caritas tua maiore uoce
in cordib hominũ qua illi in aurib dõgras. Nagͥd
neo audiri lecius. nec intellegi grandius. nec agi
fructuosius potest. Dõgras. quite & tam fideli
pectore dicauit erga filios tuos. & id qđ in intimo ani¬
mę habebas quohumanꝰ oculus ñpenetrat eduxit
uniluoẽ donando tͥ nonsolũ ut bene uelles. uerum
& iam in quib poss& apparere qđ uelles. Ita plane.
fiat fiat. Luceant hȩc oꝑa corã hominib. uidcant.
giudeant. glorificent patrẽ qͥincelisẽ. Talib de¬
lectiris indño. Ipsete ꝓeis orantẽ dignetur

Expanded text:
BILITER SUSCIPIENDO SIN- CERISSIMEQVE CARISSIMO FRATRI ET CONSACERDOTI PAPAE AURELIO ALVPIUS ET AUGUSTINUS 1N DOMINO SALUTEM.. Impletum est gaudio os nostrum et lingua nostra exultatione nuntiantibus litteris tuis sanctam cogitationem tuam adiuuante domino, qui eam inspirauit, ad effectum esse mone presbyterorum, qui te praesente populo infunditur. per quorum linguas clamat caritas tua maiore uoce in cordibus hominum quam illi in auribus. deo gratias. nec audiri laetius nec intellegi grandius nec agi fructuosius potest. deo gratias, qui te et tam fideli pectore ditauit erga filios tuos et id, quod in intimo animae habebas, quo humanus oculus non penetrat, eduxit in lucem donando tibi, non solum ut bene uelles, uerum etiam in quibus posset apparere, quod uelles. ita plane fiat, fiat. luceant haec opera coram hominibus, uideant, gaudeant, glorificent patrem, qui in caelis est; talibus delecteris in domino, ipse te pro eis orantem dignetur
Abbreviated transcription (Latin):
cũq illarũ uera ẽ&. ds̃ sine dubio laudaretur
Siue enĩ exilla una om̃s animȩ ꝓpagentur. siue
singillatim insingulis fiant. siue extra creatę
mittantus. siue in corꝑa sponte mergant᷑. ꝓcul
dubio ereatura ista rationał iđ humanȩ animȩ
natura in coꝵꝑib inferiorib hoc ÷ t̾renis pͦpeccatũ
ordinata regit corpꝰ suũ ñ om̃i modo ꝓ arbitrio.¬
Interim quod c̃stat sp̃eccatũ pͥmi hominis. Non enĩ
dictũ ẽ post peccatũ suũ aut postea quã peccauit.
sed dictũẽ post peccatũ. ut quod lib&. postea si fieri

Expanded text:
cumque illarum uera esset, deus sine dubio laudaretur. ; cumque illarum uera esset, deus sine dubio laudaretur. ; Siue enim ex illa una omnes animae propagentur siue singillatim in singulis fiant siue extra creatae mittantur siue in corpora sponte mergantur, procul dubio creatura ista rationalis, id est humanae animae natura in corporibus inferioribus, hoc est terrenis post peccatum ordinata regit corpinterim quod constat peccatum primi hominis. Non enim dictum est, Post peccatum suum, aut, Posteaquam peccavit; sed dictum est, Post peccatum: ut quodlibet postea, si fieri
Abbreviated transcription (Latin):
& credat ex ꝑtis quod ex periri ꝑiculose desiderat.¬
N unc gͦ ex eius carmine & ex epła quã ad eum
misi. intellegit beni uolentissima ⁊ mansuetissi¬
ma prudentia tua. quid deillo doleam. quid timeã.
quid cupiam. Nec desꝑo affuturũ dñm ut ꝑte mi¬
nistrũ eius tantis curarũ aestibus liberer. Sane
quia multa scripta nr̃a lecturus es. multa mihi
gratior erit dilectio tua. siexhis quȩ tibi displi¬
cuerint emendaueris me iustus inmia & ar
ipinguari caput meũ. Ers non solũ qui nob̾cũ
habitant & qui ubi lib& habitantes dõ pariter
Seruiunt. sed ꝓpe onis quinos in xp̃o libent᷑
nouer salutant. uenerant᷑ sautant deside¬
rant ger manitatẽ. beatitudinẽ. humanitatẽ
tuam. Non audeo petere sed sitibi ab eccłasticis
munerib uacat uides quid mecũ sentiat affrica

Expanded text:
et credat expertis quod experiri et credat expertis quod experiri nunc ergo ex eius carmine et ex epistula, quam ad eum misi, intellegit beniuolentissima et mansuetissima prudentia tua, quid de illo doleam, quid timeam, quid cupiam. nec despero adfuturum dominum, ut per te ministrum eius tantis curarum aestibus liberer. sane quia multa scripta nostra lecturus es, multo mihi erit gratior dilectio tua, si ex his, quae tibi displicuerint, emendaueris me iustus in misericoinpinguari caput meum. fratres non solum qui nobiscum habitant et qui habitantes ubi libet deo pariter seruiunt, sed prope omnes, qui nos in Christo libenter nouerunt, salutant, uenerantur, desiderant germanitatem, beatitatem, humanitatem tuam. non audeo petere, sed si tibi ab ecclesiasticis muneribus uacat, uides, quid mecum sitiat Africa
Abbreviated transcription (Latin):
sedse ipsũ p̃dicare uider&. Et tuqͥ nosti. quomodo
haec legas propt̃ alioꝵ cauendã infirmitatẽ. fr̃nȩ
noticiȩ debito fraudareris qđ iã fecissẽ. iãq illum
legeres. nͥ ꝓfectio fr̃is inꝑusa repente placuiss&.
Q uemsic commñdo cordi & lingue tuȩ ut ita comitem
rei te p̃beas quasi ñnunc illũ sed mecũ ante didiceris.
Sienu cordituo non dubitauerit apire se ipsu. Qut
ex om̃i. aut ex migna parte Sanabitur ꝑ linguam
tuam. Uolo enĩ eum numerosius contundi corum
uocib quiamicũ non secularit̃ diligunt. filium
aut eius filium nr̃m. cuius &iam
nom̃ inali quib nr̃is libris inuenies. Et situȩ cari.¬
titis adp̾sentiam ipse nonꝑ ger&. statuerat literis
inmanu tua tradere consolandũ. ex hortandũ.
instruendũ nontã amorissono quam exemplo
roboris tui. Ardeo quippe utdum adhuc aetas eiꝰ
inuiridi fenoẽ: zizana conuertat infrugem.¬

Expanded text:
sed se ipsum praedicare uideretur et tu, qui nosti, quo modo sed se ipsum praedicare uideretur et tu, qui nosti, quo modo haec legas, propter aliorum cauendam infirmitatem fraternae notitiae debito fraudareris. quod iam fecissem iamque illum legeres, nisi profectio fratris inprouisa repente placuisset, quem sic commendo cordi et linguae tuae, ut ita comiter ei te praebeas, quasi non nunc illum, sed mecum ante didiceris. si enim cordi tuo non dubitauerit aperire se ipsum, aut ex omni aut ex magna parte sanabitur per linguam tuam. uolo enim eum numerosius contundi eorum uocibus, qui amicum non saeculariter diligunt. Filium autem eius, filium nostrum, cuius etiam nomen in aliquibus nostris libris inuenies, etsi ad tuae caritatis praesentiam ipse non pergeret, statueram litteris in manum tuam tradere consolandum, exhortandum, instruendum non tam oris sono quam exemplo roboris tui. ardeo quippe, ut, dum adhuc aetas eius in
Abbreviated transcription (Latin):
laudans inuocẽ dñm. & ab inimicis meis saluus ero
Est &iam aliud quoistũ frem amplius diligas. Nã ẽ
cognatus uenerabilis ⁊ uere beati epi alẏpii. quẽ
toto corde amplecteris. Et merito. Nam quis¬
quis deillo uiro benigne cogitat. de magna di
mi scđa ⁊ de mirabilib ⁊ dĩ munerib cogitat.
Itaq cũ legios & paicione tuã quadesiderare te
indicasti. ut historiã suã tibi scribat. & uolebat
facere propt̃ beniuolentiã tuam & nolebat
propter uerecundiam suam. Qudmcũ uidert int̃
amorẽ pudoremq fluctuantẽ. onus ab illo inume¬
ros meos transtuli. Namhoc mihi &iamꝑ epłam
iussit. Citogͦ si dñs adiuuerit totũ alipiũ inseram
p̃cordiis tuis. Nam hoc sũ ego maxime ueritꝰ. neille
uerer& aꝑire om̃a quȩ ineum dñs contulit. neali¬
cui minus intellege ti. non enĩ abste solo illa
legerentur. ñoiuna munera concessa hominib.

Expanded text:
laudans inuocem dominum, et ab inimicis meis saluus ero. laudans inuocem dominum, et ab inimicis meis saluus ero. Est etiam aliud, quo istum fratrem amplius diligas; nam est cognatus uenerabilis et uere beati episcopi Alypii, quem toto pectore amplecteris et merito. nam quisquis de illo uiro benigne cogitat, de magna dei misericordia et de mirabilibus dei muneribus cogitat. itaque cum legisset petitionem tuam, qua desiderare te indicasti, ut historiam suam tibi scribat, et uolebat facere propter beniuolentiam tuam et nolebat propter uerecundiam suam. quem cum uiderem inter amorem pudoremque fluctuantem, onus ab illo in umeros meos transtuli; nam hoc mihi etiam per epistulam iussit. cito ergo, si dominus adiuuerit, totum Alypium inseram praecordiis tuis; nam hoc sum ego maxime ueritus, ne ille uereretur aperire omnia, quae in eum dominus contulit, ne alicui minus intellegenti — non enim abs te solo illa legerentur — non diuina munera concessa hominibus,
Abbreviated transcription (Latin):
loquor minus diligent̃ aduertas. nedũ auidus
hauris bona & recta quȩ dat aministro. ñ ores ꝓ
peccatis & erratis quȩ ipse cõmitto. In his enim
quȩ tibi recto si ad uerteris displicebunt. ego ipse
recte tibi placent inlibris meis. ille amandus.
ille p̃dicandus:. apud quẽ ÷ fons uitȩ. & incuius
lumine uidebimꝰ lum̃ sine enigmate & facie
ad faciem. Nunc aut in enigmate uidemus. In his
gͦ que ipse deuetere ferm̃to eructiui. cũ ea legens
ag nosco. me udico cũ dolore. In hisuꝰ quȩdearimo
sinceritatis & ueritatis dono dĩ dixi: exulto cum
tre more. Qͥd ciũ habenꝰ qđ nonaccepimus: At
enĩ melior: qͥmaiorib & plurib. quã qͥminorib
& pauciorib donis dĩ diuesẽ. Quis nrgat: Sea
rursus inelius ẽ uł de paruodĩ dono grãs ipsi age¬
re quã sibi agiuelle de magno. Hȩc ut ex animo
Ora ꝓme fr̃. Ora obsecro ut non laudari uolens sed

Expanded text:
loquor, minus diligenter aduertas, ne, dum auidus loquor, minus diligenter aduertas, ne, dum auidus hauris bona et recta, quae data ministro, non ores pro peccatis et erratis, quae ipse committo. in his enim, quae tibi recte, si aduerteris, displicebunt, ego ipse recte tibi placent in libris meis, ille amandus, ille praedicandus est, apud quem est fons uitae et in cuius lumine uidebimus lumen sine aenigmate et facie ad faciem, nunc autem in aenigmate uidemus. in his ergo, quae ipse de ueteri fermento eructaui, cum ea legens agnosco, me iudico cum dolore; in his uero, quae de azymo sinceritatis et ueritatis dono dei dixi, exulto cum tremore. quid enim habemus, quod non accepimus? at enim melior est, qui maioribus et pluribus quam qui minoribus et paucioribus donis dei diues est. quis negat? sed rursus melius est uel de paruo dei dono gratias ipsi agere quam sibi agi uelle de magno. haec ut ex animo t, ora pro me, frater; ora, obsecro, ut non laudari uolens, sed
Abbreviated transcription (Latin):
eximietati tuȩ acp̃stantissimt caritati epłami
apportat. huiꝰ nom̃: inlipro dereligione que
tua sc̃itas quantũ litteris indicas libentis si¬
melegit. Tactus enĩ tͥaiã tanti uiri quitibi eũ
misit cõmendatione iocundior. Neq huic tam̃ tam
familiari amico meo uelim credas quȩdeme forte
laudans oixtrit. Sensi enĩ &iam ipsũ sepe ñim̃tiendi
studio sed antandi ꝓpensione falli uidicantẽ &
arbitrari iamme accepisse quedã quib accipiendis
adño patente ore cordis inhiarẽ. Et si hoc inos
meit̃quis ñ conitiat. quanta deine absente meliora
quã uenora lecus effundat. Librorũ aut̃ nr̃orũ
copiã faci& uencrabili studio tuo. Nam nesciome
aliqͥd siue adeoꝵ qͥ ex tra acccłamdĩ sunt. siue
ad aures fr̃m scripsisse quod ipse non habeat.
Sedtu cũ legis mi sc̃ȩ Pauline ñte rapiant quȩ per
nrãm infirmitatẽ ueritas loquit᷑. utea que ipse

Expanded text:
eximietati tuae ac praestantissimae caritati epistulam eximietati tuae ac praestantissimae caritati epistulam adportat. huius nomen est in libro de religione\', quem tua sanctitas, quantum litteris indicas, libentissime legit; factus enim tibi etiam tanti uiri, qui tibi eum misit, commendatione iucundior. neque huic tamen tam familiari amico meo uelim credas, quae de me forte laudans dixerit. sensi enim etiam ipsum saepe non mentiendi studio, sed amandi propensione falli iudicantem et arbitrari iam me accepisse quaedam, quibus accipiendis a domino patente ore cordis inhiarem. et si hoc in os meum, quis non coniciat, quanta de me absente meliora quam ueriora laetus effundat? librorum autem nostrorum copiam faciet uenerabili studio suo; nam nescio me aliquid siue ad eorum, qui extra ecclesiam dei sunt, siue ad aures fratrum scripsisse, quod ipse non habeat. sed tu cum legis, mi sancte Pauline, non te ita rapiant, quae per nostram infirmitatem ueritas loquitur, ut ea, quae ipse
Abbreviated transcription (Latin):
procis. nisi quia totussum tuus. in eo cuius estu :
Si parũẽ. plus certe non habeo. Tuaũt fecisti ut ñin
uideatur parũ. quime in illa epła tantis laudib
honorare dignatus es. ut cũ me tibi refundo siparũ
hoc putẽ. tibi ñ credidisse coniuncar. Pud& me
quidẽ tantũ boni deme credere. sed plus pig&
tibi noncredere. Est quod faciam. Nonme credã
talẽ qualẽ putas: qm̃ nonagnosco & credã me abste
diligi qm̃ sentio & plane ꝑcipio. ltanec in me
temerarius nec inte. gratꝰ ex titero. Et cũ me tͥ
totũ offero. parũ nonẽ. Offexo enĩ quẽ uehen¬
mentissime diligis. & offero sinon quale̾ me eẽ
arbitraris. eum tam̃ ꝓ quo ut talis. cẽ. merear
dep̃caris. hoc enĩ magis iã p&o facias. neminꝰ
optes mihi adici ad id quodsũ dũ me existimas
iacẽ qđ nonsũ. Ecce carissimꝰ nis÷ & ab in eunte
ad olescentia mihi familiarit amicissimꝰ qui hanc

Expanded text:
ependam, nisi quia totus sum tuus in eo, cuius totus es tu? ependam, nisi quia totus sum tuus in eo, cuius totus es tu? si parum est, plus certe non habeo; tu autem fecisti, ut non mihi uideatur parum, qui me in illa epistula tantis laudibus honorare dignatus es, ut, cum tibi me refundo, si parum hoc putem, tibi non credidisse conuincar. pudet me quidem tantum boni de me credere, sed plus piget tibi non credere. est, quod faciam. non me credam talem, qualem putas, quoniam non agnosco, et credam me abs te diligi, quoniam sentio et plane percipio. ita nec in me temerarius nec in te ingratus extitero. et cum me tibi totum offero, parum non est; offero enim, quem uehementissime diligis, et offero, si non qualem me esse arbitraris, eum tamen, pro quo, ut talis esse merear, deprecaris. hoc enim magis iam peto facias, ne minus optes mihi adici ad id, quod sum, dum me existimas iam esse, quod non sum. Ecce carissimus meus est et ab ineunte adulescentia mihi familiariter amicissimus, qui hanc