comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
consolatus dimisit & nocte eade cum paruulo puerulo
nomine placido cuius suꝑerius memoriã fea Ciusdẽ
montis ascenditrupem ibiq diutius orauit. & oratione
completa tres petras in loco eodẽ prosignoposuit.
Atq ad suũ cunctis illic nescientib monasterium rediit
umq diealio ad eum pronecessitate aque praedicti frs
redissent: Dix ite& rupã illã in quatres superinuicẽ
positas petras. inuenitis in modicũ cauate: Val&en ĩ
omni potens ds̃: &iã in illo montis cacumine : &iã aquã
producere : ut uobis tanti laboris itineris dignetur
auferre. Qui euntes rupẽ montis quã benedictus.
praedixerat iam fundantẽ in uenerunt: Cũq in
ea concauũ locũ fecissent statĩ aqua repletus est
quȩ tã sufficienter emanauit . ut nunc usq ubertĩ:
desluat. atq ab illo montis cacumine usq ad in¬
quidã puerspũ ad conuersationẽ uenit : que uir
dñibenedictus libentissime suscepit : Quadam

Expanded text:
solans dimisit, et nocte eadem cum parvo puerulo solans dimisit, et nocte eadem cum parvo puerulo nomine Placido, cujus superius memoriam feci, ejusdem montis rupem ascendit, ibique diutius oravit. Et oratione completa, tres petras in loco eodem pro signo posuit, atque ad suum cunctis illic nescientibus monasterium rediit. Cumque die alia ad eum pro necessitate aquae praedicti fratres rediissent, dixit: Ite, et rupem illam in qua tres super invicem positas petras inveneritis, in modico cavate: valet enim omnipotens Deus etiam in illo montis cacumine aquam producere, ut vobis laborem tanti itineris dignetur auferre. Qui euntes, rupem montis quam Benedictus praedixerat, jam sudantem invenerunt. Cumque in ea concavum locum fecissent, statim aqua repletus est, quae tam sufficienter emanavit, ut nunc usque ubertim defluat, atque ab illo montis cacumine usque ad inquidam pauper spiritu ad conversionem venit: quem Dei vir Benedictus libentissime suscepit. Quadam
Abbreviated transcription (Latin):
pompeianus autem eius dẽmonasteru pateruide¬
renon potuit: Dieugitur expletaoratione uirꝰ
dĩ oratorũ egressusstante monachoforas repperit :
Quae proc cecitate cordissui uirga ꝑcussit. Qui aex
illo dienihil ꝑsuasionis ulterius anigroimpuerdlo
ꝑtulit sed adorationis in mobilis ꝑmansit: Sicq an¬
tiquus hostisdominari non ausus est in eius. cogitatio¬
ne acsupseꝑcussus fuis s& ex uerbere : N¬
his autem monasteriis quȩ in eodẽ loco construxe¬
rattria sursum inrupib montis erant. &ualde
erat fratrib laborio sum semꝑ ad lacum descen¬
dere : uta quã auri re debuissent . Mxime quia
ex diuexo montis latere erat graue deficenden¬
tib intimore periculum. Tunc colleeti fr̃s
ex his dẽtrib monasteriis. ad dĩ famulũ benediotũ
uenert̃ dicentes. Laborio sũ nobis est ꝓpt̃ a quã
cotidieusq ad lacũ descen dere. &idorcone¬
cesse estex eodẽ loco monast eria mutan quos bland¬

Expanded text:
Pompeianus vero ejusdem monasterii Pater videPompeianus vero ejusdem monasterii Pater videre non potuit. Die igitur alia, expleta oratione vir Dei oratorium egressus, stantem foris monachum reperit, quem pro caecitate cordis sui virga percussit: qui ex illo die nil persuasionis ulterius a nigro jam puerulo pertulit, sed ad orationis studium immobilis permansit: sicque antiquus hostis dominari non ausus est in ejus cogitatione, ac si ipse percussus fuisset ex verbere. his autem monasteriis quae in eodem loco construxerat, tria sursum in rupibus montis erant, et valde erat fratribus laboriosum, semper ad lacum descendere, ut aquam haurire debuissent: maxime quia e devexo montis latere erat grave descendentibus in timore periculum. Tunc collecti fratres ex eisdem tribus monasteriis, ad Dei famulum Benedictum venerunt, dicentes: Laboriosum nobis est propter aquam quotidie usque ad lacum descendere, et idcirco necesse est ex eodem loco monasteria mutari. Quos bland
Abbreviated transcription (Latin):
uaga terrena aliqua & transitoria agebat: Cũq
ab abbate sua sepius fuis s& admonitus aduirum
dĩductus est qui ipsequoq eĩ stultitiam uehe¬
menter increpauit & admonasteriũ reuersus
uix duob dieb: uiridĩ ad monitionẽ tenuit :
Tim die tertia adusum ꝓprium reuersusuaga¬
re temporeorationis coepit. Quod cũ seruo dĩ
ab eodẽmonasterii pitcequẽ constituerat nun
Cumq uirdĩ ueniss& in eodem monasterio & constituta
hora expleta psalmo diesese fr̃s in orationẽ dedissent :
Aspex̃ quod eundẽ monachum quim anere in oratione
non poterat: quid aniger puerulus. ꝑuestimenti fibriã
forastrahebant: Tunceidẽ patris monasterii. põpe¬
iano nomine & mauro dĩ famulo secreco dix̃ : Num¬
quidnon a spicis quis est qui istũ monachũ forastrahit.
qui respondentes dixeruntnon Quib ait Oremꝰ
utuos &iam uideatis que mistemonachus sequit᷑
Cũq ꝑbiduũ ess& oratum maurus monacus uidit

Expanded text:
vaga terrena aliqua et transitoria agebat. Cumque vaga terrena aliqua et transitoria agebat. Cumque ab abbate suo saepius fuisset admonitus, ad virum Dei deductus est, qui ipse quoque stultitiam ejus vehementer increpavit, et ad monasterium reversus, vix duobus diebus viri Dei admonitionem tenuit: nam die tertia ad usum proprium reversus, vagari tempore orationis coepit. Quod cum servo Dei ab eodem monasterii Patre quem constituerat, nunCumque vir Dei venisset ad idem monasterium, et constituta hora, expleta psalmodia sese fratres in orationem dedissent, aspexit quod eumdem monachum qui in oratione manere non poterat, quidam niger puerulus per vestimenti fimbriam foras traheret. Tunc eidem Patri monasterii Pompeiano nomine, et Mauro Dei famulo secreto dixit: Nunquid non aspicitis quis est qui istum monachum foras trahit? Qui respondentes dixerunt: Non. Quibus ait: Oremus ut vos etiam videatis quem iste monachus sequitur. Cumque per biduum esset oratum, Maurus monachus vidit;
Abbreviated transcription (Latin):
ãc Cum sc̃s uirdiu in eadem solitudine uirtutib. signis que
succrescer& Multiabeo in loco eodem ad omni poten¬
usdĩ sunt seruitia seruitio congregati it aut illic du¬
odecim monasteria. cum omnipotentisihũ xp̃i dñi
opitulitione constru er& : In quib instatutos patrib
duo decenos monachos departauit: Paucosuero secũ
re tenuit quos adhuo in sua praesentia aptius erudi¬
re iudicauit: Coeperunt & iam tunc adeum roma¬
ne urbis nobiles & religiosi concurrere. suosq ei
filio somni potentidñ o nutriendos dare : Tunc quo¬
q bonespei suas soboles euitius maurum tertullus
uero patricius placidum tradidit. Aequib mau¬
rus uin enior cũbonis poller& morib magistri
adiutor coepitexistere. Placidus uero puerilis
adhuc indolis annos gerebat: I¬
quidammonachus erat qui ad orationẽstare
non poterat. Sed mox ut sefr̃s ad studiũ orationis
inclinas sent: ipsee grediebat̃foras: &mente

Expanded text:
 Gregor. Cum sanctus vir diu in eadem solitudine virtutibus signisque  Gregor. Cum sanctus vir diu in eadem solitudine virtutibus signisque succresceret, multi ab eo in eodem loco ad omnipotentis Dei sunt servitium congregati: ita ut illic duodecim monasteria cum omnipotentis Jesu Chrione construeret, in quibus statutis Patribus duodenos monachos deputavit; paucos vero secum retinuit, quos adhuc in sua praesentia aptius erudiri judicavit. Coepere etiam tunc ad eum Romanae urbis nobiles et religiosi concurrere suosque ei filios omnipotenti Deo nutriendos dare. Tunc quoque bonae spei suas soboles, Equitius Maurus, Tertullus vero patricius Placidum tradidit; e quibus Maurus junior cum bonis polleret moribus, magistri adjutor coepit existere; Placidus vero puerilis adhuc indolis gerebat aquidam monachus erat qui ad orationem stare non poterat: sed mox ut se fratres ad studium orationis inclinassent, ipse egrediebatur foras, et mente
Abbreviated transcription (Latin):
laborem suum sinefructueẽ considerant: In loco
alio ad laborẽ cum fructu migrant : unde illequoq
sionum non solũ ipse appetit sed ad tolleranda hȩ
& alius accendit. dama sciꝑsecutionem passus ut
potuis seeua deremurum funẽ sportã quȩ siuit
seq: latenter deponiuoluit. Num quid nã paulũ
mortẽ dicimus timuis sequã seipseproihũ amorte
testatur. appetere : sed cũ in eo dẽloco minorem
sibi fructũ ad ẽẽ conspicer& & grauem liborem¬
sed ad laborẽ alibi cũ fructũ seruauit: portis &¬
enim proeliator dĩ teneri intracliu stra nolu it
certam inis cãpũ quȩ suiit : Vnde his dẽ quoq
uen eribilis benedictus silibenter audiscitius
agnoscis qui auiuos ipse in dociles deseruit.
Quantosinlocis aliis ab animae. morte suscitauit
Pt. Ita eẽ ud doceas eamani festaritio & ꝓlatum
congruum testimonium declarit: Sed quȩso
ut deuita tanti patris ad narrationis ordinẽ redeas

Expanded text:
laborem suum sine fructu esse considerant, in locum laborem suum sine fructu esse considerant, in locum alium ad laborem cum fructu migrant. Unde iste quoque sionum non solum ipse appetet alios adhortatur, Damasci persecutionem passus, ut potuisset evadere, murum, funem, sportamque quaesivit, seque latenrer deponi voluit. Nunquidnam Paulum mortem dicimus timuisse, quam seipso pro Jesu amore testatur appetere? Sed cum in eodem loco minorem sibi fructum adesse conspiceret, et gravi labore, ad laborem se alibi cum fructu servavit. Fortis etenim praeliator Dei teneri intra claustra noluit, certaminis campum quaesivit. Unde idem quoque venerabilis Benedictus, si libenter audis, citius agnoscis, quia non tantos ipse indociles deseruit, quantos in locis aliis a morte animae suscitavit. Petr. Ita esse ut doces, et manifesta ratio, et prolatum congruum testimonium declarat. Sed quaeso ut de vita tanti Patris ad narrationis ordinem redeas.
Abbreviated transcription (Latin):
eiusq mentem instas ripuit extras eequidem sed
suꝑsem& ipsũ fuit. Vterq ergo ad serediit̃ quando
& ille aberroreo peris collegitadcor: &illead con¬
templicionis culmineadhocredut. Quodintellec¬
tu communi & prius fuit : Venerabilis igi turbene¬
dictus in illa solitudinehabitauit secum : inquantũ
se in tracogitationisclaustra custodiuit: Nã quotiens¬
cumq hunc contemplationis ardor inaltũ rapuit
seprocul dubio subsereliquit: pet᷑ plac& quod
dicis Sed quȩ sote respondeas sideserere fr̃s debuit
qđ semel suscepit GRe. Vt ego petre existimoibi ad¬
unati
aequanim iter portandi sunt mali. Vbi inueniuntur
aliqui qui aduiuenturboni. Nam ubi omnino do
fructus debonis deest: Fit aliquando demalis labor
suꝑuacuus maxime seuicino cause subpetant quȩ
terq custodiendum star&. Qui omnis unianimit᷑
semꝑ sequentes cerner& & sae peagitur in animoꝑf¬
torum quod silentia prȩtereundem non est quia cũ

Expanded text:
ejusque mentem in exstasim rapuit, extra se quidem, sed ejusque mentem in exstasim rapuit, extra se quidem, sed super semetipsum fuit. Uterque ergo ad se rediit, quando et ille ab errore operis se collegit ad cor, et iste a contemplationis culmine ad hoc rediit, quod in intellectu communi et prius fuit. Venerabilis igitur Benedictus in illa solitudine habitavit secum, in quantum se intra cogitationis claustra custodivit: nam quotiescunque hunc contemplationis ardor in altum rapuit, se procul dubio sub se reliquit. Petr. Placet quod dicis: sed quaeso respondeas, si deserere fratres debuit, quos semel suscepit. Gregor. Ut ego, Petre, existimo, ibi adunati aequanimiter portandi sunt mali, ubi inveniuntur aliqui qui adjuventur boni. Nam ubi omnimodo de bonis fructus deest, fit aliquando de malis labor supervacuus; maxime si e vicino causae suppetant, quae em custodiendum staret, qui omnes unanimiter se persequentes cerneret? ectorum quod silentio praetereundum non est, quia cum
Abbreviated transcription (Latin):
uitamencum postmõ dũ coepitcogita rebona que ꝑdidit
.sriptum deillo est: In sere uersus dixit: Quantimercen¬
nari indomũ patris methabundant panib Sugitur secũ
fuit undeadserediit: huncergo uenerabilem uirum. secũ
habita re dixerim quia in sua sisẽꝑ custodia circum spec¬
cus ante o culos conditoris semꝑaspiciens se semꝑ ex¬
aminans extrasementis sui oculorũ legauit. Pet̃
Quidergo quod depetro a poło scrictũ est: Dũ de carcere
aib angelo eductus fuit se quia ad sere uersus dixit
N uncscio uero qui amisit dñs angelũ suũ & eripuit
medemanu hero dis. &deomni expectatione ple¬
bis iudeorum Gñs. Duob modis petre extranos
ducimus Quia rdꝑ cogitationis lapsum sub nos¬
metipsos recedimus. Aut ꝑ contemplationis gra¬
tiam suꝑ nosm & ipsos leuamus : Illeitaq porcos
pauit uagationementis & inmunditia supse¬
m& ipsocȩcidit. Iste uero quemangelus soluit

Expanded text:
qui tamen cum postmodum coepit cogitare bona quae perdidit, qui tamen cum postmodum coepit cogitare bona quae perdidit, scriptum de illo est: In se reversus dixit: Quanti mercenarii in domo patris mei abundant panibus ! Si igitur secum fuit, unde ad se rediit? Hunc ergo venerabilem virum secum habitasse dixerim, quia in sua semper custodia circumspectus, ante oculos Conditoris se semper aspiciens, se semper examinans, extra se mentis suae oculum non divulgavit. Petr. Quid ergo quod de apostolo Petro scriptum est, dum de carcere ab angelo eductus fuisset? Qui ad se reversus dixit: Nunc scio vere quia misit Dominus angelum suum, et eripuit me de manu Herodis, et de omni exspectatione plebis Judaeorum . Gregor. Duobus modis, Petre, extra nos ducimur: quia aut per cogitationis lapsum sub nosmetipsos recidimus, aut per contemplationis gratiam super nosmetipsos levamur. Ille itaque qui porcos pavit, vagatione mentis et immunditia sub semetipsum cecidit; iste vero quem angelus solvit,
Abbreviated transcription (Latin):
pateromni potens ds̃ quare in mei sta facere uoluistis.
Num quid non prius dixiquia uestris acmeismorib. ñ
conueniret Ite &iuxta mores uestros uobis patrem
querite quia mepost hanchabere minine potestis
Tuncad locum de relictum solitudinis redut. & solus
insuꝑnispectori soculis habitauit secum P̃. Minus
quȩ conuersationi longe dissimilis coactus diusub
set enere uoluis set ⁊ Fortas sesuiuigor. usu& mo
tranquillitatis excederet atq ad contem plicionis
luminementis suȩ oculũ declinass& Dumq coti¬
dieillorum incorreptionefatigatus minuscura¬
r& sua et siforsitan re l in quer& &illos non in¬
uenir&: Nam quotiens ꝑ cogitationismotum
nimiȩ extranos ducimus & nossumus & nobistũ
non sumus: Quia nos metipsos minim euidentes
paliauagamus : Anillum secum fuis sedicimus
quã regionẽ abiit uniinea ciuium ad hesit porcos
pauit: Et quos & manducare siliquasiudertt &esuiri

Expanded text:
fratres, omnipotens Deus; quare in me facere ista voluistis? fratres, omnipotens Deus; quare in me facere ista voluistis? Nunquid non prius dixi vobis, quia vestris ac meis moribus minime conveniret? Ite, et juxta vestros mores Patrem vobis quaerite, quia posthac me habere minime potestis. Tuncque ad locum dilectae solitudinis rediit, et solus in superni spectatoris oculis habitavit secum. Petr. Minus que conversationi longe dissimiles, coactos diu sub se tenere voluisset, fortassis sui vigoris usum et modum tranquillitatis excederet, atque a contemplationis lumine suae mentis oculum declinasset. Dumque quotidie illorum incorrectione fatigatus minus curaret sua, et se forsitan relinqueret, et illos non inveniret. Nam quoties per cogitationis motum nimium extra nos ducimur, et nos sumus, et nobiscum non sumus, quia nosmetipsos minime videntes, per alia vagamur. An illum secum fuisse dicimus,et uni in ea civium adhaesit, porcos pavit, quos et manducare siliquas viderit, et esuriret,
Abbreviated transcription (Latin):
us accusare coeperunt: quia hunc sibi praeesse
poposcerant: Quorum scilic& tortitudo innor¬
maeius rectitudinis offendebat: Cumq. sibiab
subeo conspicerent inlicita non licere & sedolerent
ad sueta relinquere : Dumumq ess&ł quodinmente
ueceri cogitabantur noua meditare : Sicut pra¬
uismorib semꝑ grauis est uit abonorum tractare
deeiusmorte conatisunt: Qui inito consilio ue¬
nenum uinomiscuerunt. Et cumuas uitreum
inquo ille pestiferpotus habebatur : recum bente
patre exmere mon asterii ad bene dicendũ fuissec
oblatum: bene dictus extensamanu signũ crucis dedit
&uas qđ longus tenebat᷑ eodem signorupit: Sicq con¬
fractum est acsiin illo uase mortis procruce lapidem
dediss& ⁊ Intellexit protinus uirdĩ quia potum mor¬
tis habuerat quod portarenon potuit signũ uitae:
dq illico surrex̃ & uultuplacito mente tranquilla
conuocatos fr̃s ad locutus est dicens. Misereatur ur̃i

Expanded text:
us accusare coeperunt, quia hunc sibi praeesse us accusare coeperunt, quia hunc sibi praeesse poposcerant: quorum scilicet tortitudo in norma ejus rectitudinis offendebat. Cumque sibi sub eo conspicerent illicita non licere, et se dolerent assueta relinquere, durumque esset quod in mente veteri cogebantur nova meditari, sicut pravis moribus semper gravis est vita bonorum, tractare de ejus morte aliqui conati sunt, qui inito consilio venenum vino miscuerunt. Et cum vas vitreum, in quo ille pestifer potus habebatur, recumbenti Patri, ex more monasterii, ad benedicendum fuisset oblatum, extensa manu Benedictus signum crucis edidit, et vas quod longius tenebatur, eodem signo rupit: sicque confractum est, ac si in illo vase mortis, pro cruce lapidem dedisset. Intellexit protinus vir Dei, quia potum mortis habuerat, quod portare non potuit signum vitae: atque illico surrexit, et vultu placido, mente tranquilla convocatos fratres allocutus est, dicens: Misereatur vestri,
Abbreviated transcription (Latin):
rib q. fatigare : Cũ uero iam mentis aetate tan¬
quilla calorrec esserit temptationis custo des:
fateor plac& quod dicis. Sed quil proliti testi monii
clausare serastiqueso ut deuita iustidebeas. ea quȩ sunt
one : uirdĩqua si spinis erudis exculta terra de uirtutũ se¬
gete feratius fructum dedit Praeconio itaq eximiae
conuersationis caelebrenomen eius habebatur: Non
longe autem monasteriũ fuit. cuius congregationis pat̃
defunctus est : omnasq ex illo congregatio ad eundẽ
uenerabi lem benedictum uenit : & magnis precib uteis
praeess& deber& petut: Quidui negando distulit fuis
illorumq fratrum morib: conueni re non posseprȩdix̃
seduictus quandoq prȩcib ad sensũ dedit: Cumq
in eodem monisterio regularis uitȩ custodiã tener& a
Nulliq ut prius peractus inlicitus indextra. leuaq
partem deflectere a conuersationisi tenere lice¬
r&. suscepti fr̃s insane. saeuientes. sem & psospri¬

Expanded text:
ribusque fatigari: cum vero jam mentis aetate tranribusque fatigari: cum vero jam mentis aetate tranquilla calor recesserit tentationis, custodes Fateor, placet quod dicis: sed quia prolati testimonii claustra reserasti, quaeso ut de vita justi debeas ea quae sunt one, vir Dei quasi spinis erutis exculta terra de virtutum segete feracius fructus dedit. Praeconio itaque eximiae conversationis celebre nomen ejus habebatur. Non longe autem monasterium fuit, cujus congregationis Pater defunctus est, omnisque ex illo congregatio ad eumdem venerabilem Benedictum venit, et magnis precibus ut eis praeesse deberet, petiit. Qui diu negando distulit, suis illorumque fratrum moribus se convenire non posse praedixit: sed victus quandoque precibus assensum dedit. Cumque in eodem monasterio regularis vitae custodiam teneret, nullique ut prius per actus illicitos in dexteram laevamque partem deflectere a conversationis itinere liceret; suscepti fratres insane saevientes semetipsos pri
Abbreviated transcription (Latin):
diis proiecit Ibiq. diuuolutatus toto eius corpore
uulneratus exut: & ꝑcutis uulnera eduxit acorpo¬
re uulnus mentis quia uoluptate traxit in dolorem:
Sumq bene penaliterarder& foras extinexit quod in
licite ardebat intus. : Nicititaq peccatum quia mu¬
tauit incendium. Ex quo uidelio& temporee sicut
postdiscipulis ipseꝑ hibebat ita in illo est temptatiõe
uoluptatis edomata ut tali insealiquit minime
sentire : Coeperunt postmodũ multiiammundũ
relinquere atq at eius magisterium festinare : Li¬
berquippe a temptationis uitio iureiam factus ẽ
uirtutũ magister. Ande& ꝑ moy senpraecipit᷑
ut leuita e uiginti & quinq annis & supraministra¬
redebeant: ab anno uero quinq. gesimo custodes
quec petrequod iniuuentute carnis temptatio
ferueat ab anno at̃ quinqua gesimo calor corpo¬
ris frigescat: Uasiat̃ sacra sunt fidelium men¬
ces electiergo cum adhuc intemptatione sunt
subesseeos ac serui re nec esse est &t obsequiis labo¬

Expanded text:
diis projecit: ibique diu volutatus, toto ex eis corpore vulneratus exiit, et per cutis vulnera eduxit a corpore vulnus mentis; quia voluptatem traxit in dolorem. Cumque bene poenaliter foris arderet, exstinxit quod intus illicite ardebat. Vicit itaque peccatum, quia mutavit incendium. Ex quo videlicet tempore, sicut post discipulis ipse perhibebat, ita in eo est tentatio voluptatis edomita, ut tale aliquid in se minime sentiret. Coeperunt postmodum multi jam mundum relinquere, atque ad ejus magisterium festinare. Liber quippe a tentationis vitio, jure jam factus est virtutum magister. Unde et per Moysen praecipitur , ut levitae a viginti quinque annis et supra ministrare debeant: ab anno vero quinquagesimo custodes ius. Liquet, Petre, quod in juventute carnis tentatio ferveat, ab anno autem quinquagesimo calor corporis frigescat: vasa autem sacra sunt fidelium mentes. Electi ergo cum adhuc in tentatione sunt, subesse eos ac servire necesse est, et obsequiis labo
Abbreviated transcription (Latin):
dericus sanus & sicut terreresolet ammum poenarecens
eaq uirdĩ praeceperat interim cus todiuit: Cum uero post
an nos multos omnes priores illius de haclucemi grassent:
Etminores suos sibim & superponi insuns ordinibus cerner&
uerba uiridĩ quasie longotem poreoblitiis postposuit :
Atq ad iacrũ ordinẽ acces sit quem inox hisqui reliquerat
diabolus tenuit Eum q uexare quousq. animã eius
excuter& non cessauit. pȩr. Isteuir dĩ diuinitatis
ut uideo &um secreta pene trauit . qui perspexit hunc

Expanded text:
clericus sanus, et sicut terrere solet animum poena recens, clericus sanus, et sicut terrere solet animum poena recens, ea quae vir Dei praeceperat, interim custodivit. Cum vero post annos multos omnes priores illius de hac luce migrassent, et minores suos sibimet superponi in sacris ordinibus cerneret, verba viri Dei quasi ex longo tempore oblitus postposuit, atque ad sacrum ordinem accessit: quem mox is qui reliquerat diabolus tenuit, eumque vexare quousque animam ejus excuteret, non cessavit. Petr. Iste vir Dei Divinitatis, ut video, etiam secreta penetravit
Abbreviated transcription (Latin):
centibus prosternantur uidimus. : Quam uis hoc.
honoratus eius discipulus cuius mihi relatione cone¬
cum est nequaquã ex oreillius. audisseꝑib&. Sed quia
hoc dixerit dictũ sibia fratribus fuis secestatur. Eodẽ¬
quoq. tempore quidã aquinensis ecclesiȩdercus demo¬
nũ uexabatur. quiauenera biliuiro constantio ecdesiȩ
eius antestite ꝓmulta fuerat martrrum loca trans missus
ut sanari potuisset. sed scĩdi martyres noluerunt ei
sanitatis donum tribuere ut quanta esset in benedicto
gratia de monstrarent. Ductus itaq est ad omni potentis
dĩ famulũ benedictũ qui ihũ xp̃o dño preces fundens
antiquũ hostem de obsesso homine protinus expulit. Cui
sanato praecepit dicens. Vade & posthanc carnẽ non come¬
das ad sacrum uero ordinem num quam accedere praesumas.
Quacũq aũ die sacrum ordinem temerare praesum ꝓseris
statim iuridiaboli iterum manciparis. Discessit igitur

Expanded text:
centibus prosternantur, videmus. Quamvis hoc centibus prosternantur, videmus. Quamvis hoc Honoratus ejus discipulus, cujus mihi relatione compertum est; nequaquam ex ore illius audisse se perhibet; sed quia hoc dixerit, dictum sibi a fratribus fuisse testatur. quoque tempore quidam Aquinensis Ecclesiae clericus daemonio vexabatur, qui a venerabili viro Constantio ejusdem Ecclesiae antistite per multa fuerat martyrum loca transmissus, ut sanari potuisset. Sed sancti Dei martyres noluerunt ei sanitatis donum tribuere, ut quanta esset in Benedicto gratia demonstrarent. Ductus itaque est ad omnipotentis Dei famulum Benedictum: qui Jesu Christo Domino preces fundens, antiquum hostem de obsesso homine protinus expulit. Cui sanato praecepit, dicens: Vade, et posthac carnem non comedas; et ad sacrum ordinem nunquam accedere praesumas; quacunque autem die sacrum ordinem temerare praesumpseris statim juri diaboli iterum mancipaberis. Discessit igitur
Abbreviated transcription (Latin):
surus es mare transiturus nouem annis regnabis decimo
moreris. Quibus auditis rex uehe menter territus oratio¬
ne petita recessit atq ex illo iam tempore minus crudelis
fint. Cum non multo post adromã adiit adsiciliam perrex̃.
Anno aũ regni sui decimo omnipotentis dĩ iudicioregnum
cum inta perdidit. Praeterea antestis ca nosine ecdesi
iddundem dĩ famulũ uenire consu euerat. Quem uirdĩ
prouitȩ suae meritum ualdediligebat ⁊ Hi sitaq ducũillo
deingres su regis tocilȩ & romaneurbis perditione conloquiũ
haber&ꝰ ÷ dixit perhunc regem ciuitas ista distrueretur.
utiam amplius non in habitetur Cui uir dñi respondit¬
s oma agentibus non exterminabitur. sed tempestatib
curiscis & curbinibus. acterraemotu fatigata marcesc&
ta sunt iuceclariora. quia in hacurbe dis suluta moema
euersas domos destructas ecdesias turbine cernimus.
ius quȩ ȩdificia longoseno lassita quȩ aruinis crebres¬

Expanded text:
surus es, mare transiturus; novem annis regnas, decimo surus es, mare transiturus; novem annis regnas, decimo morieris'. Quibus auditis, rex vehementer territus, orationem petita, recessit, atque ex illo iam tempore minus crudelis fuit. Cum non multum post Romam adiit, ad Siciliam perrexit; anno autem regni sui decimo omnipotentis Dei iudicio regnum cum vita perdedit. Praeterea antestis Canusinae ecclesiae ad eundem Domini famulum venire consueverat. Quem vir Dei pro vitae suae merito de ingressu regis Totilae et Romanae urbis perditione colloquium haberet, dixit: Per hunc regem civitas ista destruetur, ut jam amplius non inhabitetur. Cui vir Domini respondit: Roma a gentibus non exterminabitur, sed tempestatibus coruscis, et turbinibus, ac terrae motu fatigata, in semetm facta sunt luce clariora, qui in hac urbe dissoluta moenia, eversas domos, destructas ecclesias turbine cernimus, ejusque aedificia longo senio lassata, quia ruinis crebres
Abbreviated transcription (Latin):
audire potuis set clamauit dicens. Ponefili ponehoc
quod portas nan est tuum. Quiriggo protinus in
terrã cetidit & quia tanto uiro in ludere praesum psis¬
s& expauit. Qm̃s que qui cũ eo ad dĩ hominem ueniebađd
terrae consternati sunt. surgentes autem ad eum pro¬
pinquare minime prae sumpserunt. sed ad suum regẽ
reuersinuntia uerunt trepidi in quanta uel ocita te
fuerant de prehen si. Tunc perseisdam totila ad dĩ
hominem aces sit quem cum longesedentem cerne¬
ret non ausus accedere sesemterram dedit. Cundũ
uirdibisq. terdiceret surge sed ipse ante eũ de terra
eriginon auderet. benedictus ihũ xp̃i dñi famulus ꝑ
sem&i psum dignatus est accedere ad reggm prostratũ
quem de terra leuauit. Desuis actibus icrepauitatq in pau¬
ussermonibus cuncta quaeilli erant uentura praenun¬
quando ab iniquitate compescere. & quidem roma ingres¬

Expanded text:
audire potuisset, clamavit, dicens: 'Pone, fili, pone; hoc audire potuisset, clamavit, dicens: 'Pone, fili, pone; hoc quod portas non est tuum'. Qui Riggo protinus in terram cecidit et, quia tanto viro inludere praesumpsisset, expavit. Omnesque qui cum eo ad Dei hominem veniebant; terrae consternati sunt. Surgentes autem, ad eum propinquare minime praesumpserunt, sed ad suum regem reversi, nuntiaverunt trepidi, in quanta velocitate fuerant depraehensi. 15. Tunc per se isdem Totila ad Dei hominem accessit; quem cum longe sedentem cerneret, non ausus accedere, sese in terram dedit. Cui dum vir Dei bis ter diceret: 'Surge', sed ipse ante cum erigis de terra non auderet, benedictus Ihesu Christi domini famulus per semet ipsum dignatus accedere est ad regem prostratum. Quem de terra levavit, de suis actibus increpavit atque in paucis sermonibus cuncta quae illi erant Ventura praenunecisti; iam aliquando ab iniquitate conpescere. Et quidem Romam ingres
Abbreviated transcription (Latin):
tiae spm̃ abire audiss& ad eius monasterium ꝑ gens
paulo longius substitit ei que seuenturum asse nun¬
tiauit. Cuidum protinus mandatum demonasterio
fuiss& utueniret ipse sicut perfidementis fuit. An uir
dĩ prophetiaes pm̃ haberet explorare conatus est. Qui¬
da muero spatarius riggo dicebatur cui calciamenca
sua pra ebuit eumq in dui regalibus uestibus fecit. Quẽ
quasi in personasua pergere addĩ hominem praecepit in
cuius obsequiũ tres qui sibi praece tetis adbȩrere consue¬
uerant comites misit. scilic& uuldroderic &blidin
ut ante uiri dĩ oculos ipsum esseregem cotila simulan¬
tes eius lateri obambularent. cui alia quoque obsequia
atq spatarius praebuit ut tam exisdem obsequi is quã
ex purpures uestibus rex eẽ putaretur. Cumq is dem
riggo decoratus uestibus obsequentum frequentia co¬
mitatus monasterium fuiss& in gressus. uirdĩ eminus
sedebat. Quem uenientem conspiciens cum ia mabeo

Expanded text:
tiae habere spiritum audisset, ad ejus monasterium pergens, tiae habere spiritum audisset, ad ejus monasterium pergens, paulo longius substitit, eique se venturum esse nuntiavit. Cui dum protinus mandatum de monasterio fuisset ut veniret, ipse, sicut perfidae mentis fuit, an vir Dei prophetiae spiritum haberet explorare conatus est. Quidam vero ejus spatharius Riggo dicebatur, cui calceamenta sua praebuit, eumque indui vestibus regalibus fecit, quem quasi in persona sua pergere ad Dei hominem praecepit. In cujus obsequio tres qui sibi prae caeteris adhaerere consueverant, comites misit, scilicet, Vult, Ruderic, et Blidin, ut ante servi Dei oculos ipsum regem Totilam esse simulantes, ejus lateribus obambularent; cui alia quoque obsequia atque spatharios praebuit, ut tam ex eisdem obsequiis quam ex purpureis vestibus rex esse putaretur. Cumque idem Riggo decoratus vestibus, obsequentum frequentia comitatus monassedebat. Quem venientem conspiciens, cum iam ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
ut ualea mus iter nostrũ post modum in colomes ex¬
plere. Cum igitur & uerba a uribus & loca oculis
blanderentur ac tertia ammonitione pers uasus
consensus & comedit. uespertina ue ro hora per¬
uenit ad cellã. praesentatus aũ uenerabilam pa¬
tribenedicto sibi orationem petiit. sed mox eiuir.:
sc̃s hoc quod inuia egerat improperauit dicens
quid est frater malignus hostis qui tibi per con¬
uia torem tuum locutus est semel tibi persuade¬
renon potuit. secundo non potuit. Ad tertiũ ꝑsuasit¬
& te adhoc quod uoluit superauit. Tunc illereatũ
infirmaesuae mentis agnoscens eius pedibus prouo¬
lutus Tanto magis coepitculpamdeflere & erubes¬
cere quantũ secognouit &iam absente in benedic¬
ti patris oculis deliquisse. Pẽt. Ego sõ uiri prae¬
cordies elisei spm̃ uideo in esse qui absenti discipulo
quatenus adhuo maiora cognoscas. Got borũ nãq
tem poribus cum rex eorum totila scm̃ uirũ prophe¬

Expanded text:
ut valeamus iter nostrum postmodum incolumes exut valeamus iter nostrum postmodum incolumes explere. Cum igitur et verba haec auribus, et loca oculis blandirentur, tertia admonitione persuasus, consensit et comedit: vespertina vero hora pervenit ad cellam. Praesentatus autem venerabili Benedicto Patri, sibi orationem dari petiit: sed mox ei vir sanctus hoc quod in via egerat improperavit, dicens: Quid est, frater, quod malignus hostis, qui tibi per conviatorem tuum locutus est, semel tibi persuadere non potuit, secundo non potuit, at tertio suasit, et te ad hoc quod voluit superavit? Tunc ille reatum infirmae suae mentis agnoscens, ejus pedibus provolutus, tanto magis coepit culpam deflere et erubescere, quanto se cognovit etiam absentem in Benedicti Patris oculis deliquisse. Petr. Ego sancti viri praecordiis Elisaei spiritum video inesse, qui absenti discipulo quatenus adhuc majora cognoscas. Gothorum namque temporibus, cum rex eorum Totila sanctum virum prophe
Abbreviated transcription (Latin):
euerat. Quad ã igitur die dum iter ad monasteriũ
faceret ses eille alterui ator aduinxit. Quisu men
do in itinere portabat cibos. Cũq iam hora tardior
ex creuis set dixit. Veni frater sumamus cibum ne
lassemus inuia. Cui illeres pondit. absit frater non
facio quia aduenerabilem pacrem benedictũ ieiunꝰ
semꝑ uenire consu eui. Quores ponso ꝑcepto
adhorã conuiator. conticuit. sed cũ posthȩc ali¬
quantulum itineris spatium egissent. Rursus ad¬
monuit ut manducarent consentire noluit qui
ieiunus decreuerat pe auenire. Lacuit quidem
qui ad manducandũ inuita uerat. & cum eo ieiunus ad¬
huc pergere ad modicum consensit. Cumq &i terlon¬
qusagerent & eos cardior hora fatigaret ambulantes
is uenerunt in itinere pratũ & fontem & quaequȩ
pocerant ad reficiendum corpus delectabili a uideri
Tunc conuiatorait. Eccea qua eccepratum ecce a moe¬
nus locus in quo possumus refici& parũ qui escere

Expanded text:
everat. Quadam igitur die dum iter ad monasterium everat. Quadam igitur die dum iter ad monasterium faceret, sese illi alter viator adjunxit, qui sumendos cibos in itinere portabat. Cumque jam hora tardior excrevisset, dixit: Veni frater, sumamus cibum, ne lassemur in via. Cui ille respondit: Absit, frater, hoc non faciam, quia ad venerabilem Patrem Benedictum jejunus semper pervenire consuevi. Quo responso percepto, ad horam conviator tacuit. Sed cum post hoc aliquantulum itineris spatium egissent, rursus admonuit ut manducarent. Noluit consentire qui jejunus pervenire decreverat. Tacuit quidem qui ad manducandum invitaverat, et cum eo jejunus adhuc pergere ad modicum consensit. Cumque iter longius agerent, et eos tardior hora fatigaret ambulantes, invenerunt in itinere pratum et fontem, et quaeque poterant ad reficiendum corpus delectabilia videri. Tunc conviator ait: Ecce aqua, ecce pratum, ecce amoenus locus, in quo possumus refici et parum quiescere,
Abbreviated transcription (Latin):
Cum que iam tardius ad cellam redirent benedicti oñ
patris ex morepe uerunt. Quos ille protinus per cunc¬
tatus est dicens. Vbi comedistis: Qui responderunt¬
dicentes nus quam. Quibus illeait. Quareita m̃ timi¬
ni. Nũquid illius talis feminae habita culũ non in¬
trastis: Nũ quid hos atq. illos cibos non accepistis
Nũ quid tot calices non bibistis. Cum que his uenora¬
bilis pater & hospitiũ muli eres & genera ciborum &
numerũ potionũ diceret. Recognoscentes cuncta quo
egerant. Ad euis pedes treme facti ceci derunt sedeli¬
quis se confessisunt. Ipseautem culpa protinus peper¬
cit. Perpendis quod in eius absentia ultra non facerent¬
IIquẽ praefentẽ sibi eẽ pispũscirent. Fra ter quoque¬
ualentiniani eius monahicuius superius memoriã
feci. Vireratlaicus sed religosus qui ut serui dĩ
orationem perciperet & germanum fratrẽ in derit
annis singulis delocosuo ad cellã ieumus uenire consu¬

Expanded text:
Cumque jam tardius ad cellam rediissent, benedictionem Cumque jam tardius ad cellam rediissent, benedictionem Patris ex more petierunt. Quos ille protinus percontatus est, dicens: Ubi comedistis? Qui responderunt: Nusquam. Quibus ille ait: Quare ita mentimini? Nunquid illius talis feminae habitaculum non intrastis? nunquid hos atque illos cibos non accepistis? nunquid tot calices non bibistis? Cumque eis venerabilis Pater et hospitium mulieris, et genera ciborum, et numerum potionum diceret, recognoscentes cuncta quae egerant, ad ejus pedes tremefacti ceciderunt, et se deliquisse confessi sunt. Ipse autem protinus culpam pepercit, perpendens quod in ejus absentia ultra non facerent, quem praesentem sibi esse in spiritu scirent. Valentiniani ejus monachi, cujus superius memoriam feci, vir erat laicus, sed religiosus. Qui ut servi Dei orationem perciperet, et germanum fratrem videret, annis singulis de loco suo ad cellam ejus jejunus venire consu
Abbreviated transcription (Latin):
gaui luctununciare. Tunc isdem pater ad sedelaceratũ
puerum deferri iub&. quem portare non nisi in saccopo¬
nerunt. qui conlapsis expariets eius non solũ membra sed
sisq foris fracribus cellam clausit. qui orationis in stanti¬
us quam solebat incubuit. Mira res hora eadem bunc
in colomem atq ut prius ualentem ad eundem aterum
laborem misit. ut ipsequoq parietem cum fratribus ꝑ¬
ficeret. Decuius se in teritu antiquas hostis benedicto
in sultare credisset. Coepit uero interista uirdĩ &iam¬
bus absentia nunciare. Mos &enmicellae fuit ut quo¬
tens ad responsum aliquo egrederentur fr̃s cibum potũ¬
que extracellã meni me sumerent. Cum que hoc diu¬
sub regula sollicite serua retur. Quadamdie ad respon¬
sum fr̃s egressi sunt in quotardiom compulsi sunt hora
demorari. Qui manerei uxta religiosam feminam noue¬
rant cuius in gressi habitaculũ sumpserunt cibum

Expanded text:
gravi luctu nuntiare. Tunc idem Pater Benedictus dilaceratum gravi luctu nuntiare. Tunc idem Pater Benedictus dilaceratum puerum ad se deferri jubet. Quem portare non nisi in sago potuerunt: quia collapsi saxa parietis, non solum ejus membra, sed sisque foras fratribus cellam clausit: qui orationi instantius quam solebat incubuit. Mira res, eadem hora hunc incolumem, atque ut prius valentem ad eumdem iterum laborem misit, ut ipse quoque parietem cum fratribus perficeret, de cujus se interitu antiquus hostis Benedicto insultare credidisset. CAPUT bus etiam absentia nuntiare. Mos etenim cellae fuit, ut quoties ad responsum aliquod egrederentur fratres, cibum potumque extra cellam minime sumerent. Cumque hoc de usu regulae sollicite servaretur, quadam die ad responsum fratres egressi sunt, et in eo tardiori compulsi sunt hora demorari. Qui manere juxta religiosam feminam noverant, cujus ingressi habitaculum sumpserunt cibum.
Abbreviated transcription (Latin):
nem flexit & eos quos fantastico repperit ignedelu dere¬
uo cauit frs ad oculos suos signaret monuit ut &sanum
illud coquinae aedificium adsistere cernere. & fbã mas
quas antiquus hostis finxerat non uiderent. Rursũ¬
dum frs̃ parie tem quia res ita exigebat paulo altius
aedificarent uirdĩ in orationẽ studio in tracellulȩ suȩ
claustra morabatur. Cuĩ antiquus hostis insultans¬
ipparuit & quia ad laborantes frs pergȩretindicauit
Q uoduir dĩ pernuncium cȩlerri me fratribufindi cauit di¬
ans fr̃s cauteuos agite quia aduos hac ora maligpus sp̃s
uenit is qui mandatum detulit uix uerba cõpleuerat
& malignus sp̃s eundem parietem qui aedificabat᷑ eertit
Atq unum puerulũ monahum cuius dam curi alis filium
epprimens ruina contriuit. Contristati om̃s acuehementer
id licti non damnum parie tis sed contristationam fratris¬
quoduen eeabili patribenedicto studerent celeriter cum

Expanded text:
nem flexit, et eos quos phantastico reperit igne deludi, renem flexit, et eos quos phantastico reperit igne deludi, revocavit fratres, ut oculos suos signarent monuit, ut et sanum illud coquinae aedificium assistere cernerent, et flammas quas antiquus hostis finxerat, non viderent. CAPUdum fratres parietem, quia res ita exigebat, paulo altius aedificarent, vir Dei in orationis studio intra cellae suae claustra morabatur. Cui antiquus hostis insultansapparuit, et ei quod ad laborantes fratres pergeret indicavit. Quod vir Dei per nuntium celerrime fratribus indicavit, dicens: Fratres, caute vos agite, quia ad vos hac hora malignus spiritus venit. Is qui mandatum detulit, vix verba compleverat, et malignus spiritus eumdem parietem qui aedificabatur evertit, atque unum puerulum monachum cujusdam curialis filium opprimens, ruina contrivit. Contristati omnes ac vehementer afflicti non damno parietis, sed contritione fratris, venerabili Patri Benedicto studuerunt celeriter cum
Abbreviated transcription (Latin):
leuari non possent plures adiuncti sunt. sedita immobilis
mansit acsi radicitus interra teneretur. Vt palamdaro¬
tur in telligi quod supereum ipse perse antiquus hostis se¬
deret. Quem tantorũ uirorũ manus mouere non posset
difficulta teigitur facta ad uirum dĩ missum est. u tuemxes
orando hostem repelleret ut lapidem leuare potuissent.
Qui moxuenit orationem faciens benedictionem dedit
Et tanta lapis celerita teleuatus est acsi nullum prius poras¬
co eodem terrã foderent. Quam dum fodiendum altu
pene trarent aereum illic idolum fr̃s inuenerunt:
Quo ad horam casu in coquina proiectum ex isseigm
repente uisum est. Atq in cunctorũ monachorum oculis
quia omne eiusdem coquinae aedificiũ consumere tun
ostendit. Cum que iaciendo aquam exigne quas ex¬
tinguendo perstreperent. pulsa tus eodem tu multu uir
hisuis uero non esse considerans. Caput protinus in oratio

Expanded text:
movere non possent, plures adjuncti sunt, sed ita immobilis movere non possent, plures adjuncti sunt, sed ita immobilis mansit, ac si radicitus in terra teneretur: ut palam daretur intelligi, quod super eum ipse per se antiquus hostis sederet, quem tantorum virorum manus movere non possent. Difficultate igitur facta, ad virum Dei missum est ut veniret, et orando hostem repelleret ut lapidem levare possent. Qui mox venit, et orationem faciens benedictionem dedit, et tanta lapis celeritate levatus est, ac si nullum prius ponem loco terram foderent. Quam dum fodiendo altius penetrarent, aereum illic idolum fratres invenerunt. Quo repente visus est, atque in cunctorum monachorum oculis, quia omne ejusdem coquinae aedificium consumeretur ostendit: cumque jactando aquam et ignem quasi exstinguendo perstreperent, pulsatus ab eodem tumultu vir Din suis vero non esse considerans, caput protinus in ora
Abbreviated transcription (Latin):
illius &iam frs audirent quam uis imaginẽ minime
cernerent. Vt enim discipulis suis uenerabilis pater
dicebat. Cor poralibus eius oculis isdem antiquus
hostis te terrimus & succensus apparebat qui in eum
ore oculis q. flammnantibus seui reui debatur. Iamuero
quae diceret audiebant om̃s. prius enim hunc uoca¬
bat exnomine Cui cum uir dĩ minimeres pondere
ad eius mox contumelias erum pebat. Nam cum dama¬
ret dicens bene dicte benedicte . &̃ eum sibi nullo modo
respondere conspiceret. protinus ad iungebat :
maledicten on benedicte quid mecum habes quidme
ꝑsequeris. sediam nunc expectanda sunt contradĩ
famulum anti qui hostis noua certamina. Cui pugnas
quidem uolens intulit. sed occasiont uictoriae mi¬
uII: nistrauitinuitus. Quadam die dumfr̃s habita cula eius
dem cellae construerent. lapis in medium iacebat quẽ
in aedificio leuare discreuerunt. Cumq eum duo uel cies

Expanded text:
illius etiam fratres audirent, quamvis imaginem minime illius etiam fratres audirent, quamvis imaginem minime cernerent. Ut enim discipulis suis venerabilis Pater dicebat, corporalibus ejus oculis idem antiquus hostis teterrimus et succensus apparebat, qui in eum ore oculisque flammantibus saevire videbatur. Jam vero quae diceret audiebant omnes: prius enim hunc vocabat ex nomine. Cui cum vir Dei minime responderet, ad ejus mox contumelias erumpebat. Nam cum clamaret, dicens: Benedicte, Benedicte, et eum sibi nullo modo respondere conspiceret, protinus adjungebat: Maledicte, non Benedicte, quid mecum habes? quid me persequeris? Sed jam nunc spectanda sunt contra Dei famulum antiqui hostis nova certamina, cui pugnam quidem volens intulit, sed occasiones victoriae ministravit invitus. CAdem cellae construerent, lapis in medio jacebat quem in aedificium levare decreverant. Cumque eum duo vel tres
Abbreviated transcription (Latin):
uiora proelia ꝑtulit. quantum contrase a perte
in excelsumontis latere
situm est qui ui delic& mons
distensus in hocidẽ castrũ
recipit Sed ꝑtriamilia
in altũ sesubrigens uel utedea
cacumen tendit ubiuetus tissimum fanum fuit in quo
ex inti quorũ mnore gentiliũ abstulto rusticorũ populo
apollo colebatur. Circum quaque&iam incultu dae¬
nonum loci fuc creuerant : in quibus eodem tem pore
infidelium insana multitudo sacrificiis sacrilegiis in¬
sudabant. Ibi itaq uirdĩ perueni ens contriuit idolũ
sub uertit aram succiditlucus. Atq in ipso templo
apollinis oraculum beati martini. ubi uero ara eiusdem
noran tem circũ qua que multitu dinem praedicatione
continua afide uocabat. Sed haec antiquus hostis tacite
non ferens non occulte uel persomnium sed aperte ui si¬
one eius dem patris seoculis in gerebat & magnis cla¬
moribus uim seperpeti conquirebatur. Itaut uoces

Expanded text:
viora praelia pertulit, quantum contra se aperte viora praelia pertulit, quantum contra se aperte in excelsi montis latere situm est, qui videlicet mons distenso sinu hoc idem castrum recepit, sed per tria millia in altum se subrigens, velut ad aera cacumen tendit: ubi vetustissimum fanum fuit, in quo ex antiquorum more gentilium a stulto rusticorum populo Apollo colebatur. Circumquaque etiam in cultu daemonum luci succreverant, in quibus adhuc eodem tempore infidelium insana multitudo sacrificiis sacrilegis insudabat. Illuc itaque vir Dei perveniens, contrivit idolum, subvertit aram, succendit lucos, atque in ipso templo Apollinis oraculum beati Martini, ubi vero ara ejusdem mmorantem circumquaque multitudinem praedicatione continua ad fidem vocabat. Sed haec antiquus hostis tacite non ferens, non occulte vel per somnium, sed aperta visione ejusdem Patris oculis sese ingerebat, et magnis clamoribus vim se perpeti conquerebatur, ita ut voces
Abbreviated transcription (Latin):
interitũ praesumsit: Pet . mira sunt & multum
stupenda quaedicis. Nã
iqua ex
petra producta mossenin
ferro
uero quod ex profundũ aquȩ
redit helis eum in a quaiti¬
nere petrum: Incoruũ oboe¬
dientiã heliam in luctuat̃
mortis inimici. đđ: Video ut perpendouir. iste
sp̃momnium iustorum plenus fuit. GRt ouir
impleuit: de quo io hannes dicit: Erat lux uera
quaein luminatomnem hominem uenientẽ in huno
mundum: & dequorurs ũ scriptũ est deplenitu¬
dineciusnos. omnes accepimus. Nam scĩđĩ homnes
potuerunt ad nõ uirtutes. habere : Nonest &im
aliistradere illiat̃ signa uirtutes. dedit subdidis
mori dignaretur. coram bumilib resurgere: Qua¬
tenus & illi uiderent quodcontenderent : & istiqđ
uenerantes amare debuis sent. Exquomisterium
actum est ut dũ suꝑbi. aspiciunt dispectũ mortis
humilis contramortem acciperentgloriam
locum non hostẽmutauit. Nam tanto postgra¬

Expanded text:
interitu praesumpsisset. Petr. Mira sunt et multum interitu praesumpsisset. Petr. Mira sunt et multum stupenda quae dicis. Nam in aqua ex petra producta, Moysen ; in ferro vero, quod ex profundo aquae rediit, Elisaeum ; in aquae itinere, Petrum ; in corvi obedientia, Eliam ; in luctu autem mortis inimici, David video . Ut perpendo, vir iste spiritu justorum omnium plenus fuit. Gregor. Vir implevit, de quo Joannes dicit: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . De quo rursus scriptum est: De plenitudine ejus nos omnes accepimus . Nam sancti Dei homines potuerunt a Domino virtutes habere, non etiam aliis tradere. Ille autem signa virtutis dedit subditis, mori dignaretur, coram humilibus resurgere: quatenus et illi viderent quod contemnerent, et isti quod venerantes amare debuissent. Ex quo mysterio actum est, ut dum superbi aspiciunt despectum mortis, humiles contra mortem acciperent gloriam loca non hostem mutavit. Nam tanto post gra
Abbreviated transcription (Latin):
statutis prȩpositis adiuntis fratrib ordinauit: &
piucis secum monachifablatis. habitationẽ mitauit
loci: Moxq uirdĩ eius odia humiliter declinauit.
hae comni potens dsterribi liter ꝑcussit : Nam cum prȩ¬
dictus prbt stans insolarium benedictum decessiss& cog¬
noscer& exultar & Perdurantẽ immobiliter tota
domus fabrica hocipsũ in quostabat. solarium ce¬
cidit & benedicti hostẽ conterens. extincxit: Quo
uiridĩ disciipuliis maurus nom inestatim uenẽ¬
rabili patribenedicto : qui ad hucloco eadẽuix decĩ
milib erat estim auites senunci andũdicens Reuer¬
terequia presbiter. quite ꝑ sequebatur extinctus est :¬
uoduirdĩ benedictus audiens ses ein grauib: lamen¬
tis dedit. Vel quia in imicus occubuit uel quia
demnimicinrorte discipulus ex ultauit. Quade
refactum est ut eidem quoq discipulo poenitentia
indicer& : quod mandans talia gaiudere deinimici

Expanded text:
stitutis praepositis adjunctis fratribus ordinavit, et stitutis praepositis adjunctis fratribus ordinavit, et paucis secum monachis ablatis habitationem mutavit loci. Moxque ut vir Dei ejus odia humiliter declinavit, hunc omnipotens Deus terribiliter percussit. Nam cum praedictus presbyter stans in solario Benedictum discessisse cognosceret et exsultaret, perdurante immobiliter tota domus fabrica, hoc ipsum in quo stabat solarium cecidit, et Benedicti hostem conterens exstinxit. Quod viri Dei discipulus, Maurus nomine, statim venerabili Patri Benedicto qui adhuc a loco eodem vix decem millibus aberat, aestimavit esse nuntiandum, dicens: Revertere, quia presbyter qui te persequebatur, exstinctus est. Quod vir Dei Benedictus audiens, sese in gravibus lamentationibus dedit, vel quia inimicus occubuit, vel quia de inimici morte discipulus exsultavit. Qua de re factum est, ut eidem quoque discipulo poenitentiam indiceret, quod mandans talia, gaudere de inimici