comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hancque eos fouet relinquunt.⁊ ad eamquege¬
nuit: reu̾tuntur. Coturnices a sono uocis dicte.¬
pͥmum ĩ ortigia insula: hee adueniendi hñt
tempora. Nam estate depulsa. maria fnsmeat̃.
Ortigomet᷑ dr̃: queg̾gem ducit. eam t̾re appropĩ¬
quantem accipit᷑ uidens: rapit: ac ꝓpt̾ea cura
est uniuersis. ducem sollicitare gen̾is ext̾ni.
ꝑ quem caueant pͥma discͥmina cibos gratissi¬
mos hñt. semina uenenorum. quiã obcausã.
eas uet̾es uesci int̾ dixerunt. solum enĩ hoc a¬
ninial sicut ⁊ homo. caducũ patit᷑ morbum
Upupam gͥci appellant: eo qd̾ st̾cora humana ꝯsi¬
derat. ⁊ ferenti pascatut fimo. auis spurcissi¬
ma. cristis exrantib galeata. semꝑ in sepule̾s
⁊ humano stͥcore commorans. cuiꝰ sanguine
quisqͥs se inunx̾it dormitum ꝑgens: demoneᷤ
suffocantes seuidebit. T̃ucos quos spanicitu¬
los uocant: auoce pͥa nominatos. hĩi uͥue¬

Expanded text:
hanc quae fovit relinquunt, et ad eandem quae gehanc quae fovit relinquunt, et ad eandem quae genuit revertuntur. Coturnices a sono vocis dictaprimum in Ortygia insula. Haec adveniendi habent tempora; nam aestate depulsa maria transmeant. Ortygometra dicitur quae gregem ducit. Eam terrae propinquantem accipiter videns rapit; ac propterea cura est universis ducem sollicitare generis externi, per quam caveant prima discrimina. Cibos gratissimos habent semina venenorum; quam ob causam eas veteres vesci interdixerunt. Solum enim hoc animal, sicut et homo, caducum patitur morbum. Upupam Graeci appellant eo quod stercora humana consideret, et foetenti pascatur fimo; avis spurcissima, cristis extantibus galeata, semper in sepulcris et humano stercore commorans. Cuius sanguine quisquis se inunxerit, dormitum pergens daemones suffocantes se videbit. Tucos, quos Hispani ciculos vocant, a voce propria nominatos. Hi ve
Abbreviated transcription (Latin):
accepit. Curtur a uoce nom̃ accepit. auis
pudica. ⁊ semꝑ ĩmontiũ iugis⁊ indesertĩ solitu¬
dinib cõmorãs. Tecta enĩhõium ⁊ ꝯu̾sationẽ fu
trunciꝰ arboꝵ ꝯcauiꝰ habitare ꝑhibet᷑. Cuiꝰ econtͣ¬
rio colũba hospitia humana dilig̃domoꝵ blã
głas ꝯu̾sioẽs colore̾ mutẽt. Auel mansuete. ⁊ ĩ
hõiũ młtitudine ꝯũfantes ac sñ felle qͥs antiqͥ
uen̾iã ñcupabãt. eo ꝗ nidos fq̾ntant. ⁊ osculo
amorẽ ꝯcipiant.Palũbes aues eo qdsint farse a
rabulo qͣsuulgꝰ tytos uocat. Auis casta ex mori¬
b: appellat᷑. eoꝗ comes sit castitatis. Nã dr̃ qd̾ amiᷤᷤ¬
socorpali ꝯsortiosolitanã icedit ncarnalẽ copłam
ult᷑ reqͥrat. ẜ dix deuoce nom̃ ht̃. auĩ dolosa ⁊imũda
Nã masculis inmascłm insurgit.⁊ obliuiscit᷑ se¬
xũ libidine. p̃ceps ad eo aut̃ fraudulenta. ut
alt̾ius oua diripiens foueat. s fraux fructum

Expanded text:
accepit. Turtur de voce vocatur; avis accepit. Turtur de voce vocatur; avis pudica, et semper in montium iugis et in desertis solitudinitruncis arborum concavis habitare perhibetur. Cujus e contrario columba hospitia humana diligit semper dogulas conversiones colores mutent, aves mansuetae, et in hominum multitudine conversantes, ac sine felle; quas antiqui Venerias nuncupabant, eo quod nidos frequentant, et osculo amorem concipiant. Palumbes eo quod sint farsae, a pabulo; quas vulgus titos vocant avis casta ex moribus appellatur, quod comes sit castitatis; nam dicitur quod amisso corporali consortio solitaria incedat, nec carnalem copulam ultra requirat. Perdix de voce nomen habet, avis dolosa atque inmunda; nam masculus in masculum insurgit, et obliviscitur sexum libido praeceps. Adeo autem fraudulenta, ut alteri ova diripiens foveat; sed fraus fructum
Abbreviated transcription (Latin):
misso in ꝓfundo capite. aurarũ signa sub fluc¬
tib colligunt.⁊ p̃uidentes eqͣris tempestatẽ.
cũ clamore adlutora tendt᷑. Nam in pelago iã
gͣuissimam eẽ tempestatem cũ ad litora mergi
ꝯfug̾int. aiunt. accipit̾. auis plus armato aiõ
quam ungłis. uirtutẽ maiorem: in minore cor¬
pore gestans: hic abaccipiendo .i. acapiendo uio
catus. nom̃ sumpsit. ẽ enĩ rapiendi aliis auib
siquis rapit: dixiti siqͥs accipit. fertur enĩ acci¬
pitres cͥcapullos suos impios eẽ. namdũ uid̾i̾t
eos posse temptare uolatus: nullas eis p̃bent
escas. s uerb̾ant pennis: ⁊ anido p̃cipitant.
atq ten̾os compellunt adp̃dam: ne forte adul¬
ti pigrescant. Capus: itala lingua dr̃. a capi¬
enlo. hc̃ nr̃i facͥonem uocant: qd̾ in curuis
digitis sit. Miluus. mollis inuirib ⁊ uolatu.
qĩ mollis auis. uñ ⁊ nuncupatꝰ rapacissima
tam̃. ⁊ semꝑ domesticis auib insidiatoͣr. Os

Expanded text:
misso in profundum capite aurarum signa sub flucmisso in profundum capite aurarum signa sub fluctibus colligunt, et praevidentes aequoris tempestatem cum clamore ad litora tendunt. Nam in pelago iam gravissimam esse tempestatem, cum ad litora mergi confugerint. Accipiter avis animo plus armata quam ungulis, virtutem maiorem in minori corpore gestans. Hic ab accipiendo, id est a capiendo, nomen sumpsit. Est enim avis rapiendis aliis avibus 'si quis rapit', dixit 'si quis accipit'. Fertur autem accipitres circa pullos suos inpios esse; nam dum viderint eos posse tentare volatus, nullas eis praebent escas; sed verberant pinnis et a nido praecipitant, atque a tenero conpellunt ad praedam, ne forte adulti pigrescant. Capus Itala lingua dicitur a capiendo. Hunc nostri falconem vocant, quod incurvis digitis sit. Milvus mollis et viribus et volatu, quasi mollis avis, unde et nuncupatus; rapacissimus tamen et semper domesticis avibus insidiator. Ossi
Abbreviated transcription (Latin):
huic soli testiculi adimuntur. uet̾es enimab¬
scusos gallos uocabant: sic̃ aut̃ aleone leena:
et adrachone dracena: ita agallo gallina: cuiꝰ
membra ut ferunt qͥdam si auro liqueseenti eõ¬
misceãtur.ꝯ sumi. anas. abassiduitate natandi. aptũ
nom̃ accepit: ex qͦ genere. que damgͥmane dicunt᷑.
quod plus cet̾is mitͥant. Ansens nom̃ anas dedit
ꝑ diriuationem.ł asimilitudine. ł qd̾ ⁊ ip̃a na¬
tandi freqntiam hãt. Iste: uigilias noctis as¬
sicluitate clangoris testatur nullum aut̃ aĩal
ita odorem hoĩs sentit. ut anser. uñ clangore
eiꝰ: galloꝵ accensꝰ incapitolio dep̃hensus ÷
fulica dicta qd̾ caro eiꝰ leporinam sapiat. Lagos
enĩ auis stagnensis. habens undum in mecdio
aque. uł inpetͥs: quas aque cͥcundant. mariti¬
moq semꝑ delectat᷑ ꝓfunclo: que clũ tẽpestatẽ
p̃senferit: fugiens inuado ludit. mergus. ab
assidutate mergendi: mom̃ sũpsit. sepe aut̃ de¬

Expanded text:
huic solo testiculi adimuntur. Veteres enim abhuic solo testiculi adimuntur. Veteres enim abscisos gallos vocabant. Sicut autem a leone leaena et a dracone dracaena, ita a gallo gallina. Cuius membra, ut ferunt quidam, si auro liquescenti misceantur, consumi. Ans ab assiduitate natandi aptum nomen accepit. Ex quo genere quaedam germanae dicuntur, quod plus ceteris nutriant. Anseri nomen ans dedit per derivationem, vel a similitudine, vel quod et ipsa natandi frequentiam habeat. Iste vigilias noctis assiduitate clangoris testatur. Nullum autem animal ita odorem hominis sentit ut anser; unde et clangore eius Gallorum ascensus in Capitolio deprehensus est. Fuliga dicta, quod caro eius leporinam sapiat; λαγώς autem avis stagnensis, habens nidos in medio aquae, vel in petris quas aquae circumdant, maritimoque semper delectatur profundo. Quae dum tempestatem praesenserit, fugiens in vado ludit. Mergis ab assiduitate mergendi nomen hoc haesit. Saepe autem de
Abbreviated transcription (Latin):
rotunum. Rice qĩ poetice. qd̃ uerba indiscͥmine uo¬
cis expͥmant: ut homo: ꝑ ramos enim arborum
pendule: inportuna garrulitate sonantes: ⁊ si lĩ¬
guaᷤᷤ insermone nequeunt explicare: sonũ tam̃
humane uocis imitant᷑. dequa ꝯgrue quidam
ait. Pica loquax certa dnm̃ teuoce saluto. si
me ñ uidea fẽẽ negabis auem. Picus. apico sat̾ni
filio nom̃ sumpsit. eo qd̾ ea auspiciis utebatut:
nam fert̾ hanc auem qͥd̾am hr̃e diuinum. illo
inditio: qd̃ inquacumq arbore nidificauit. c̃la¬
uum. uł qͥcqͥd alid̾ fixum diu herere ñ pot̃. qͥn
statim excidat: uͥ ea insecłit iste: picus marciꝰ.¬
nam alia ÷ pica. Pauo. nom̃ de sono uocis ht̃. cutꝰ
caro tam dura ÷. ut putredinẽ uix sentiat. nec
facile coquatur. dequo qͥdam sic ait. miratis
seuo traðre lure coco. fasiamis a faside insula
gͥcie. uñ pͥmũ asportatus ẽ appellatus. Test̾at᷑
ta carina. añ in nil notum nilnisi fasis erat
G̃ allus acastratione uocatus. int̃cetas enĩ aues:

Expanded text:
otest. Picae, quasi poetice, quod verba in discrimine vocis exprimant, ut homo. Per ramos enim arborum pendulae importuna garrulitate sonantes. Et si linguas in sermone nequeunt explicare, sonum tamen humanae vocis imitantur. De qua congrue quidam ait  Martialis : Pica loquax certa dominum te voce saluto, Si me non videas, esse negabis avem. Picus a Pico Saturni filio nomen sumpsit, eo quod ea in auspiciis utebatur. Nam fertur hanc avem quoddam habere divinum illo indicio, quod in quacunque arbore nidificaverit, clavum vel quidquid aliud fixum diu haerere non potest, quin statim excidat, ubi ea insederit. Sed de hocnam alia est pica. Pavo nomen de sono vocis habet; cuius caro tam dura est ut putredinem vix sentiat, nec facile coquatur. De quo quidam sic ait Mart. 13saevo tradere, dure, coco. Phasianus a Phaside insula Graeciae, unde primum asportatus est, appellatus. Testatur ta carina: ante mihi notum nil nisi Phasis erat. Gallus a castratione vocatus; inter ceteras enim aves
Abbreviated transcription (Latin):
bones deequis. fuci. demulis uespedeasinis.
Costros g̾ci appellanr: qui in extremis fauoꝵ par¬
tib maiores creantur. quos aliqui reges pu¬
tant dici: qd̾ castra ducant. fucus : maior
apłꝰ. serabone minor. dictus aut̃ fucus. qd̾ ali¬
enos labores edat. qĩ focus depascit᷑ emm qd̾ ñ¬

Expanded text:
brones de equis, fuci de mulis, vespae de asinis. brones de equis, fuci de mulis, vespae de asinis. 3. Costros Graeci appellant, qui in extremis partibus favorum majores creantur, quos aliqui reges putant dicti quod castra ducant. 104 Fucus est major ape, crabrone minor. Dictus autem fucus, quod alienos labores edat, quasi fagus. Depascitur enim quod n
Abbreviated transcription (Latin):
intͥnsecus humore sit plena. Nam humidũi:
qd̃ ext̾ius humorem ht̃. uuidum: qd̾ incenus
qͥdam aut̃ prutant ouimgͥcam hr̃e originem
nerabilia: nͥ que fu̾int ꝯcubitu masculino ꝯcep¬
ta: ⁊ seminali spũ penetrata. Suoꝵ uim tantã
dicunt ut lignũ ꝑfusum eoñ ardeat. ac ne uestis
eo ꝯtacta adurat᷑. admixto qͦ calce glutinare
fertitr. uitri fragmet t̃ a.
se pedib inuicem aligant. uł ꝓ eo qd̾ sine
pedib nascantur. Nampꝰea ⁊ pedes ⁊ pennasac¬
cipiũt. he sollertes ingenerandi mellis offõ:
assigna tes incolunt sedes. domicilia ienarra¬
bili arte componunt. exuariis florib fauũ
condunt. cextisq ceris. in numa arte ꝓle ca¬
stra replent: exercitum et reges hñt p̃lia
mouent. fumum fugiunt. tumultii exas
b rasci: nam ꝓhis creandis. uitulorum occisoꝵ
carnes uerbantur. ut putre facto sangͥne uer¬
mes creentur. qui postea efficiunt᷑ apes. Propͥe
tam̃ apes appellantur: orte de bob. sicuti scra¬

Expanded text:
intrinsecus humore sit plena. Nam humidum est, quod exterius humorem habet; uvidum, quod interius. Quidam autem putant, ovum Graecam habere originem nerabilia, nisi quae fiunt concubitu masculino concepta, et seminali spdicunt, ut lignum perfusum ovo non ardeat, ac ne vestis quidem contacta aduratur. Admista quoque calce glutinare fertur vitri fragmenta. CAPse pedibus invicem alligent, vel pro eo quod sine pedibus nascantur. Nam postea, et pedes, et pennas accipiunt. Hae sotertes in generandi mellis officio, assignatas incolunt sedes, domicilia inenarrabili arte componunt, ex variis floribus favum condunt, textisque ceris innumera prole castra replent, exercitum, et reges habent, praelia movent, fumum fugiunt, tumultu exaspebus. Nam pro his creandis, vitulorum occisorum carnes verberantur, ut ex putrefacto cruore vermes creentur, qui postea efficiuntur apes. Proprie autem apes vocantur ortae de bobus, sicut cra
Abbreviated transcription (Latin):
similia. ex quib multa quodã nature intellec¬
tii: ordinẽ tempoꝵ suorum agnoscunt. quedã
uͦ non. In piscib aut̃ femininis. alie ꝯmittio¬
ne mascłi ꝯcipiunt. ⁊ pariunt catulos. alie
ponunt oua sine masculi susceptione con¬
cepta que idem insequens: sui seminis iactu
ꝑ fundit. ⁊ que hoc munere fuerint affla¬
ta: generabilia fiunt. que uͦ ꝑfusa ñ fuerit̃.
sterilia ꝑseuerant. aut putrescunt
spetie sibi differunt: ita ⁊ nature diu̾sitate.
nani alie simplices s̃ ut columbe. alie astute:
ut ꝑdix. alie ad manũ se subiciũt. ut aucipit̃
alie reformidant: ut garamantes. alie hoĩum
ꝯu̾satione delectantur. ut hyrundo. Alie in
desertis secretam uitam diligunt: ut turtur.
Alie solo semine reꝑto pascuntur:ut anser.
ustẽtio alieaduenticie. que propͥis temporib
ter. et quecumq ita sunt. Alie uocib treyunt

Expanded text:
similia. Ex quibus multa quodam naturae intellecsimilia. Ex quibus multa quodam naturae intellectu ordinem temporum suorum agnoscunt: quaedam ur. In piscibus autem feminis aliae commixtione masculi concipiunt et pariunt catulos; aliae ponunt ova sine masculi susceptione concepta, qui idem insequens, sui seminis iactu perfunduntur; et quae hoc munere fuerint afflata generabilia fiunt, quae vero perfusa non fuerint sterilia perseverant aut putrescunt.specie sibi differunt, ita et naturae diversitate. Nam aliae simplices sunt, ut columbae; aliae astutae, ut perdix; aliae ad maaliae reformidant, ut garamentes: aliae hominum conversatione delectantur, ut hirundo: aliae in desertis secretam vitam diligunt, ut turtur: aliae solo semine reperto pascuntur, ut anser: semper. Aliae adventitiae quae propriis temporibus iter et quaecumque ita sunt; aliae vocibus strepunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sicco: uel agris: morantes. uñ ⁊ nuncupate:
negant qͥde qͥdam carnes latrare. qͥb ĩ offara¬
na uiua data fuit. fungia a fingere i niti
dare. ⁊ extergere dicta: aframius. accedo adte.
ut tibi ceruicem fingam linteo .i. ext̾gam: cice
animal aut̃ ẽẽ docetur. cruore ine̾rentẽ petris.
Unde ⁊ dum absciditur: sangͥnem remutit. Nã
alia sunt uiuentia maquis. ⁊ discurrunt. ut
pisces. alia q̃ stant fixa: ut ostree. icini. fringie.
ex his: alias mares dici. eo qd̃ tenuessunt fistule
spissioresq alias feminas. qͦ maiorib fistulis s̃:
sui. Mollif simum enĩ genus eaꝵ: penetilli
uocantur. eo qd̾ apte sint ad oculoꝵ tumores.¬
et ad ext̾gendas lippitudines utiles: candide
fungie crura fiunt. ꝑ estarem enim adsolem
sfnuntur. ⁊ sicut cera punica: candorem bi¬
aque. cancraꝵ. concarum. locustarum. Peloridũ
polipoꝵ solearum. lacertorum. ut lolligot⁊ hiᷤ

Expanded text:
sicco vel agris morantes; unde et nuncupatae. sicco vel agris morantes; unde et nuncupatae. Negant quidam canes latrare, quibus in offa rana viva fuerit data. Sfungia a fingere, id dare et extergere, dicta. Afranius 415: Accedo ad te, ut tibi cervicem fingam linteo, id est extergam. Animal autem esse docetur cruore inhaerente petris. Unde et dum absciditur sanguinem remittit. Nam alia sunt viventia in aquis et discurrunt, ut pisces; alia, quae stant fixa, ut ostreae, echini, sfungiae. Ex his alias mares dici, eo quod tenues sint fistulae spissioresque; alias feminas, quae maioribus fistulis sunt sui. Mollissimum genus earum penicilli vocantur, eo quod aptae sint ad oculoet ad extergendas lippitudines utiles. Candidae spungiae cura fiunt. Per aestatem enim ad solem sternuntur, et, sicut cera Punica, candorem biaquae, cancrorum, concharum, locustarum, poleridum, polyporum, solearum, lacertorum, ut loligo, et huic
Abbreviated transcription (Latin):
cooꝑtus incamere mod̾. sunt aut̃. quatuor
genera. t̃restres. maritime. lutarie.i. inceno ⁊
paludib uiuentes. quartũ genus fluuiales.
que indulci aqua uiuunt. Tradunt aliqui.
qd̾ in credibile ẽ. tardiꝰ ire nauigia: testudinis
pedem dextrum uehentia. Icinuis at̃restͥ icinio:
nom̃ traxit. ꝗͣ uulgus iricium uocat cuiꝰ te¬
stula duplex sꝑmis aculeata inmodũ casta¬
nearum:. ꝗͣdo adhuc oꝑte de arborib cadunt:
ut testudo. ac peloris ⁊ conclea: nam ⁊ qd̾ edi¬
mus.:⁊ uͥ caro in: ⁊ utrũq: dr pelorus. Rane:
a garrulitate uocate. eo qd̾ cͥca genitales strep̃t
paludes. ⁊ sonos uocis: inportunis clamorib
reddunt. Ex his quedam aquatice dñt᷑. quedã.
palustres. quedam: rubete. obid: qd̾ in ueprib
uiuunt: grandiores cunctarum: alie cala¬
mites uocantur: qm̃ int̾̃ arundines frutices¬
q uiuunt: minime oĩum: ⁊ uiridissime:
mute.⁊ sine uoce s̃. s gredule rane. parue. ĩ

Expanded text:
adopertus in camerae modum. Sunt autem quattuor adopertus in camerae modum. Sunt autem quattuor genera: terrestres, maritimae, lutariae, id est in caeno et paludibus viventes; quartum genus fluviales, quae in dulci aqua vivunt. Tradunt aliqui, quod incredibile est, tardius ire navigia testudinis pedem dextrum vehentia. Echinus a terrestre echino nomen traxit, quem vulgus iricium vocant; cuius testula duplex, spinis aculeata in modum castanearum, quando adhuc coopertae de arboribus cadunt. modis: ut testudo ac peloris et cochlea. Nam et quod edimus et ubi caro inest utrumque dicitur peloris. Ranae a garrulitate vocatae, eo quod circa genitales strepunt paludes, et sonos vocis inportunis clamoribus reddunt. Ex his quaedam aquaticae dicuntur, quaedam palustres, quaedam rubetae, ob id, quia in vepribus vivunt, grandiores cunctarum. Aliae calamites vocantur, quoniam inter arundines fruticesque vivunt, minimae omnium et viridissimae; mutae et sine voce sunt. Agredulae ranae parvae in
Abbreviated transcription (Latin):
abacumine aet asꝑitate. que alio nomine con¬
chilium nominatur: ꝓpter quod cͥcumcisa ferro.
lacͥmas purpurei coloris emutat. equib pur¬
puratingiitur. ⁊ inde ostrum appellatum: qd̃
hec tinctura ex teste humore elicietur. Can¬
cros uocari: qr conche sunt. crura habentes. ini¬
mica ostreis animalib a: eoꝵ enim carnib
uiuunt: miro ingenio. namquia ualidã te¬
stã eiꝰ aꝑire non pot̾. explorat. quando
ostrea claustra testarum aꝑiat. Tẽ caneer:
latent̃ lapillum inicit. atq impedita con¬
elusione: ostree carnes erodit: dicunt qͥdã:
decem caneris cum occi mi manipulo alliga.¬
tis: om̃s qui ĩ sunt scorpiones ad eum locũ coi¬
turos. Duo aut̃ s̃ genera cancroꝵ. fluuiales:
ostrea uocant. ostrea aut̃. neutro. carnes eiꝰ:
musculi: quasi masculi. Selorides. apeloro ꝓ¬
Ungues. asimilitudine humanarum unguiũ
dicte. testudo dictus. eo qd̾ tegmine teste sit

Expanded text:
ab acumine et asperitate, quae alio nomine conab acumine et asperitate, quae alio nomine conchylium nominatur. Propter quod circumcisa ferro lacrymas purpurei coloris emittat, ex quibus purpura tinguitur, et inde ostrum appellatum, quod haec tinctura ex testae humore elicitur. Canchros vocari, quae conchae sunt, crura habentes, inimica ostreis animalia. Eorum enim carnibus vivunt miro ingenio. Quae cum validam testam ejus aperire non potest, explorat, quando ostrea claustra testarum aperiat, tunc cancer latenter lapillum injicit, atque impedita conclusione ostreae carnes erodit. Tradunt quidam, decem cancris cum ozimi manipulo alligatis, omnes, qui ibi sunt, scorpiones ad eum locum coituros. Duo sunt autem genera cancrorum: fluviales ὀστραo vocant. Ostrea autem neutrum, carnes eius musculi quasi masculi. Pelorides a Peloro pUngues a similitudine humanarum unguium dictae. Testudo dictus, eo quod tegmine testae sit
Abbreviated transcription (Latin):
quãuis p̃ualidos lacertos corpescere. quamlibet
ad cursum ligare ueloces pedes: tanta enĩ uis eiꝰ
tut etiam aurea corporis sui efficiat membra. Se¬
pia dicitur: qi sepus int̾clusa faciliꝰ capitur in
uꝑa: cuiꝰ atram̃ti tanta uisẽ. ut lucerne aditũ.¬
ethi opas uid̾i ablato pͥori lumine. quidam f¬
dant. Lolligo. tradunt. in occeano mauritane.
ñ procul alixo flumine. tantam multitudinẽ
lolliginũ euolare exaqua: ut etiam naues de¬
mergere possint. Conche. ⁊ coclee. hac ex causa
uocate: quia deficiente luna cauantur .i. euacu¬
antur. Luna enĩ cum in augm̃to fu̾it: auget
inimorem. cum uͦ indefectu uen̾it: humores
mimiuntur. hoc enim phificidicunt. Conche
inquarum carne p̃ciosus calculus solidatur
Dequib ciadunt hu qui deanimantium scͥpsere
naturis: quod dum nocturno tp̃r littora appetũt.
ex celesti rore margaritam concipiunt. Uñ oche¬
loe nominantur. Murice. coclea ẽ maris. dicta:

Expanded text:
quamvis praevalidos lacertos torpescere, quamlibet quamvis praevalidos lacertos torpescere, quamlibet ad cursum veloces alligare pedes.' Tanta enim vis eius est ut etiam aura corporis sui adficiat membra. Sepia dicitur, quia sepibus interclusa facilius capitur: in a. Cujus atramenti tanta vis est, ut lucernae addito Aethiopes videri, ablato priori lumine, quidam tradant. 47. Lulligo, tradunt in Oceano Mauritaniae non procul a Lixo flumine tantam multitudinem lulliginum evolare ex aqua, ut etiam naves demergere possint. 48. Conchae, et cochleae hac ex causa vocatae, quia deficiente luna cavantur, id eantur. Luna enim cum in augmento fuerit, auget humorem: cum vero in defectus venerit, humores minuuntur. Hoc enim physici dicunt. Conchaein quarum carne pretiosus calculus solidatur. De quibus tradunt hi, qui animantium scripsere naturis, eo quod nocturno tempore littora appetunt, et ex coelesti rore margaretum concipiunt. Unde et coeloe nominantur. Murice cochlea est maris, dicta
Abbreviated transcription (Latin):
forciꝰ p̃sseris. tanto cicius elabitur. ferunt
aut̃ orientis fluuium gangẽ. anguillas iͥte¬
nis pedib gignere. anguille uino necate. qͥ
exeo bibĩt: tedium uini hñt. dracho marinꝰͥ
aculeos inbrachiis ht̃ ad caudam expectantes.
qui dum ꝑcusserit. quaqua fu̾it: uenenũ fim¬
cant: eo qd̾ cumplicet se incirculos hanc fenii¬
nini tantũ sexus ẽẽ tradunt. ⁊ concipere ases¬
pente. obid: apiscatorib tanquã aspente sibi¬
lo uocatur.⁊ capitur: ictr auit fustis dif¬
ficult̃ int̾imit᷑. ferula. ꝓtinꝰ animã eam in
cauda hr̃e certum ÷. nam capite ꝑcusso. uii
eam int̾imi. statim cauda. exanimari. Congrus.
niosus hamum appetens: brachiis complectit᷑.
s̃i mor sii. nec pͥus dimitit: quam escam circum¬
roserit. T or pedo uocata: eo quod corpꝰ torpesce
faciat: si eam quisq uiuentem tangat ut nar
et elonginqͦ. uel si hasta uirgaq aitingatur:

Expanded text:
fortius presseris, tanto citius elabitur. Ferunt fortius presseris, tanto citius elabitur. Ferunt autem Orientis fluvium Gangen anguillas tricenis pedibus gignere. Anguillae vino necatae, qui ex eo biberint taedium vini habent. Draco marinus aculeos in branchiis habet ad caudam spectantes, qui dum percusserit, quaqua ferit, venenum funcant, eo quod conplicet se in circulos. Hanc feminini tantum sexus esse tradunt et concipere a serpente: ob id a piscatoribus tamquam a serpente sibilo evocatur et capitur. Ictu autem fustis difficulter interimitur, ferula protinus. Animam in cauda habere certum est; nam capite percusso vix eam interimi, cauda statim exanimari. Congrus .niosus hamum appetens brachiis conplectit, non morsu, nec prius dimittit quam escam circumroserit. Torpedo vocata, eo quod corpus torpescere faciat, si eam quisque viventem tangat. Narret e longinquo, vel si hasta virgaque adtingatur,
Abbreviated transcription (Latin):
tus amio: qd̾ ñ capiat᷑ nͥ hamo. Echinꝰ paruus
semipedał pisciculus. nom̃ sumpsit: qd rauem
adherendo retineat: ruant licet uenti: seuiant
ꝓcelle: nauis tam̃ quasi radicata. inman stae
Uranui scopꝰ uocat᷑ aboculo quẽ incapitel̃.
a quo. semꝑ supra intend̃. Millago nominat᷑ ꝙᷤ
euolat suꝑ aquas: quociens aut̃ cernitur extra
aquas: tempestates inutari dicuntur.Squatꝰ
dictus: qd̾ sit squamis acutus. uñ ⁊ eiꝰ cute lig¬
nũ politur ciuitas syrie que nc̃ dr̃ tẏrus. oli
sarra uocabat᷑. apisce qͦdaniqͥ illic habundat.
quẽ ligua sua sar appellant. ex qͦ diruatunt
huiꝰ similituduns pisciculo s. sardas sardinas¬
q uocaRi. Allec pisciculꝰ adliquorẽ sahxam̃te
idoneus. uñ ⁊ nuncupatus. Aforus. pisciculꝰ
qui pp̃ exiguitatẽ. Hamo capi ñ pot̃. Anguil¬
le.similitudo angius nom̃ dedit. origo huiꝰt
limo. uñ ⁊ qñ capit᷑ ad eo lenis ÷: ut quanto

Expanded text:
ctus hamio quia non capitur nisi hamo. Echenais, parvus ctus hamio quia non capitur nisi hamo. Echenais, parvus et semipedalis pisciculus, nomen sumpsit quod navem adhaerendo retineat. Ruant licet venti, saeviant procellae, navis tamen quasi radicata in mari starUranoscopus vocatur ab oculo, quem in capite habet, a quo semper supra intendit. Millago nominatus, quia evolat super aquam. Quoties autem cernitur extra aquam volitans, tempestates mutari. Squatus dictus, quod sit squamis acutus. Unde et eius cute lignum politur. Civitas Syriae, quae nunc Tyrus dicitur, olim Sarra vocabatur a pisce quodam qui illic abundat, quem lingua sua 'sar' appellant; ex quo derivatum est huius similitudinis pisciculos sardas sardinasque vocari. Allec pisciculus ad liquorem salsamentorum idoneus; unde et nuncupatus. Aphorus pisciculus, qui propter exiguitatem hamo capi non potest. Anguillae similitudo anguis nomen dedit. Origo huius ex limo; unde et quando capitur, adeo lenis est ut quanto
Abbreviated transcription (Latin):
tum innubilo. T̃imallus: ex flore nom̃ accepit
timũ enĩ flos appellatur nam dum sit sp̃e gratꝰ.
⁊ sapore iocundꝰ : tam̃ sic̃ flos flagrat. ⁊ corpo¬
re. odores aspirat. Escaris dictus eo qd̾ solus es¬
cani ruminare ꝑhibetur. Deniq alii pisces
ñ ruminant. tradunt enĩ hunc ingeniosũ
ẽẽ: namq inclusum nassis: ñ fronte erumꝑe.
nec infestis uiminib: caput inserere.s auer¬
sum: caude ictib crebris laxare foresatq
ita retrorsum redire. quẽ luctantẽ si forte aliꝰ
escarus extͥnsecus uideat: app̃hensam mordi¬
cus cauda. ad iuiuare msũ dr̃ erumpentis.
S parꝰ alancea missli nom̃ traxit. q̵ eiuidẽ
figure sit: terrestria enim prius inuenta s̾gui
marina: nam sparꝰ: telum rusticanum missiui
aspargendo dictum. Anstralis piscis: siue ꝙ an
orio saxatili: dextra sinistraq lat̾ib uirgis pur¬
ceis ꝑpetus. aliisq discolorib designatur. di¬

Expanded text:
tum in nubilo. Thymallus ex flore nomen accepit: tum in nubilo. Thymallus ex flore nomen accepit: thymum quippe flos appellatur: nam dum sit specie gratus et sapore iucundus, tamen sicut flos fraglat et corpore odores aspirat. Escarus dictus, eo quod solus escam ruminare perhibetur: denique alii pisces non ruminant. Tradunt autem hunc ingeniosum esse; namque inclusum nassis non fronte erumpere nec infestis viminibus caput inserere, sed aversum caudae ictibus crebris laxare fores atque ita retrorsum redire; quem luctatum eius si forte alius escarus extrinsecus videat, adprehensa mordicus cauda adiuvare nisus erumpentis. Sparus a lancea missile nomen traxit, quod eiusdem figurae sit. Terrestria enim prius inventa sunt quam marina. Nam sparus est telum rusticanum missile, ab spargendo dictum. Australis piscis, sive quia amio saxatilis dextra sinistraque lateribus virgis puniceis perpetuis aliisque discoloribus designatur; di
Abbreviated transcription (Latin):
greci fagrum iõ nuncupant. qd̾ duros dentes hãt.
ita ut ostreis in mari alatur. Dentͥi. ꝓmultitu¬
dine dentium. ⁊ gͣnditate dictus. Lepus. a sumli¬
tudine capitis mincupatus. Lupum ut dictũ
ẽ a uiditas appellauit. Piscem in captua inge¬
niosum: deniq reti cͥcumdatꝰ. fertur harenas
arare cauda. atq ita ꝯditus.: tnsire rete. mullus
uocatus. qd̾ sit mollis atq tenerrimꝰ. cuiꝰ cibot¬
dunt libidinẽ in hibi. oculoꝵ aut̃ aciem ebe¬
tari: homines uͦ qͥb sepe ẽ pastus. piscem olent.
mullus inuino necatus: hi qui in bibint.
tedium uini hñt. Mugilus nom̃ habet. qd̾ sit
multum agilis. nam ubi senserit piscatorum
dispositas in sidias: confestim retͦrsum rediẽs.
ita tͣnsilit rete: ut uolare piscẽ uideas. Melia¬
nunis: eo qd̾ nigram caudam hãt.⁊ pennas nigͣs:
cus. acolore dictus: quod alb sit gͣti enim albũ:
glaucon dicunt. hic estate raro apparet.: nͥtan¬

Expanded text:
Graeci φάγρον ideo nuncupant quod duros dentes habeat, Graeci φάγρον ideo nuncupant quod duros dentes habeat, ita ut ostreis in mari alatur. Dentix pro multitudine et granditate dentium dictus. Lepus a similitudine capitis nuncupatus. Lupum, ut dictum est, aviditas appellavit, piscem in captura ingeniosum: denique rete circumdatus fertur arenas arare cauda, atque ita conditus transire rete. Mullus vocatus, quod mollis sit atque tenerrimus. Cuius cibo tradunt libidinem inhibere, oculorum autem aciem hebetari: homines vero, quibus saepe pastus, piscem olent. Mullus in vino necatus, hi, qui inde biberint, taedium vini habent. Mugilis nomen habet quod sit multum agilis. Nam ubi  insidias, confestim retrorsum rediens ita transilit rete ut volare piscem videas. Melanurus, eo quod nigram caudam habeat et pinnas nigras cus a colore dictus, quod albus sit; Graeci enim album γλαυκὸν dicunt. Hic aestate raro apparet, nisi tan
Abbreviated transcription (Latin):
obhoc: naues ꝑfossas mergit. Serra nuncupata:
qr serratam cristam ht̃. ⁊ subt̃ nautãs naues
sec̾at. Scorpio dictus: qr ledit dũ manu tan¬
gitur: tradunt: decem cancris cum ocimi ma¬
nipło alligatis: om̃s qui ĩ sunt scorpiones
ad eum locum cong̾gari. auranea genus
piscis. qd̾ aure feriat. ht̃ enĩ stimulos: eqͥb ꝑcu¬
tit. Ercrodrillus. acroceo colore dictus: gigni¬
tur innilo. animal. quadrupes. int̾ra. ⁊ in a
quis ualens. Longitudine plerũq: iuginti
cubitoꝵ. dentium ⁊ unguium ĩmanitate:
armatum: tantaqi cutis duricia. ut quãuis
fortiũ ictib lapid t̃go ꝑcutiat᷑ ñ int̾it. Nocte inaqͥs.
die inhumo qͥesc̃. ouaitia fouet. mascłs ⁊ femina uicẽ
ten̾a uentͥũ desecanteᷤ int̾imũt Solꝰ exanĩalibꝰ sriorem
guił binĩ. cauda tortuosa. die inaqͥs cõmorat᷑. nocte
segetes depascitur. ⁊ hunc nlus gignit. Pagrũ quẽ

Expanded text:
ob hoc naves perfossas mergit. Serra nuncupata, ob hoc naves perfossas mergit. Serra nuncupata, quia serratam cristam habet, et subternatans navem secat. Scorpio dictus, quia laedit dum manu tollitur. Tradunt decem cancris cum ocimi manipulo alligatis omnes qui ibi sunt scorpiones ad eum locum congregari. Aranea genus piscis, dictus quod aure feriat; habet enim stimulos e quibus percutit. Crocodillus, a croceo colore dictus, gignitur in Nilo, animal ququis valens, longitudine plerumque viginti cubitorum, dentium et unguium immanitate armatum, tantaeque cutis duritia, ut quamvis fortium ictus lapidum tergo repercutiat. Nocte in aquis, die humi quiescit. Ova in terra fovet, masculus et femina vices tenera ventrium desecantes interimunt. Solus ex animalibus superiorem ntibus, cauda tortuosa. Die in aquis commoratur, nocte segetes depascitur: et hunc Nilus gignit. Pagrum, quem
Abbreviated transcription (Latin):
uoces hominum seqͤntur. uł qd̾ ad simphoniã
gͥgatim ꝯueniunt: nicħ inmare uelocius istis
nam plerumq salientes. naues transuolant:
quande aut̃ p̃ludunt influctib. ⁊ undarũ se
molib. saltu p̃cipiti ferunt. tempestates sig¬
nificare uidentur: hii ꝓpͥe sy mones nomi¬
nantur. Est et delphinũ genus in nlo: dorso
ferrato qͥ corcodrillos. tenera uent̾um secan¬
tes int̾umunt. Porci marini: qui uulgo appellan¬
tur suilli. quia dum escam quer̃t: more suis
t̾ram subaquis fodiunt: ccaguitur enĩ hñt
oris officium. ⁊ nisi rostrũ harenis in mergãt.
pastum ñ recolligunt. Corui auoce cordis dicti.
quia grunniunt pectore. suaq uoce ꝓditi:
capiuntur. Tynni g̃cum nom̃ hñt. hii. ing̾di¬
unt᷑ ueris tempore. Intͣnt. dextro lat̾e. leuo:
exeunt. hec in credit᷑ : qi dextͥsoculis acutiꝰ
uident quã sinistͥs. Gladiꝰ dr̃ eo qd̾ rostͦ mucͤnato sit.

Expanded text:
voces hominum sequantur, vel quod ad symphoniam voces hominum sequantur, vel quod ad symphoniam gregatim conveniunt. Nihil in mare velocius istis; nam plerumque salientes naves transvolant. Quando autem praeludunt in fluctibus et undarum se molibus saltu praecipiti feriunt, tempestates significare videntur. Hi proprie simones nominantur. Est et delphinum genus in Nilo dorso serrato, qui crocodillos tenera ventrium secantes interimunt. Porci marini, qui vulgo vocantur suilli, quia dum escam quaerunt, more suis terram sub aquis fodiunt. Circa guttur enim habent oris officium, et nisi rostrum arenis inmergunt, pastum non colligunt. Corvi a cordis voce dicti, quia grunniunt pectore, suaque voce proditi capiuntur. Thynni Graecum nomen habent. Hi ingrediuntur veris tempore, intrant dextro latere, laevo exeunt. Hoc inde creduntur quod dextris oculis acutius videant quam sinistris. Gladius dicitur eo quod rostro mucronato sit:
Abbreviated transcription (Latin):
rate: qr in capite auri colorem hñt. ⁊ utarii:
auarretate. quos uulgo truitas uocant. a fi¬
gura. ut orbis. qd̾ rotundꝰ :. totusq in capite
ꝯstat: ut solea. qd̾ sit instar calciam̃toꝵ soleis
A sexu: ut muscułꝰ. qd̾ sit balneꝵ masculus: eius
enim cohitu: c̾ciꝑe ħ belua ꝑhibetur. hinc
⁊ musculi coclearũ: quorñ lacte ꝯcipiunt ostrȩe.
Balene aut̃. sunt in mense magnitudinis bestie.
abemittendo ⁊ effundendo aquas. uocate: cet̾is
enim bestiis maris. altrus iac̃t undas. bal
enimgͥce: emutere dicitur. Cete dicte.t oli d¬
sunt enĩ ingentia genera beluarũ. ⁊ equalia
montium oorpora. quał cetus excepit ionam:
cuuiꝰ aliuis tante magnitudinis fuit: ut instar
parte equi s̃. postrema: soluunt᷑ inpiscem. Bo¬
cas dñt eẽ boues marmosqĩ boacas. Cerulei: aco¬
lore appellati. nam cerulũ: uinde cũ nigro ut ÷¬
mare. Delphines. certum hñt uocabulum. qd̃

Expanded text:
ratae, quia in capite auri colorem habent; et varii ratae, quia in capite auri colorem habent; et varii a varietate, quos vulgo tructas vocant. A figura: ut orbis, quia rotundus est totusque in capite constat; ut solea, quod sit instar calciamentorum soleis. A sexu: ut musculus, quod sit ballenae masculus; eius enim coitu concipere haec bellua perhibetur. Hinc et musculi coclearum, quorum lacte concipiunt ostreae. Ballenae autem sunt inmensae magnitudinis bestiae, ab emittendo et fundendo aquas vocatae; ceteris enim bestiis maris altius iaciunt undas; βάλλειν enim Graece emittere dicitur. Cete dicta τὸ Sunt enim ingentia genera beluarum et aequalia montium corpora; qualis cetus excepit Ionam, cuius alvus tantae magnitudinis fuit ut instar parte equi sunt, postrema solvuntur in piscem. Bocas dicunt esse boves marinos, quasi boacas. Caerulei a colore appellati; nam caeruleum est viride cum nigro, ut est mare. Delphines certum habent vocabulum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
a pascendo scilicet. Reptilia iõ dicunt:
hec quia natant. eo qd̾ reptandi hañt sp̃e m et
naturam. quãuis se inꝑfundum ĩmergant: tã
innatando reppunt. Unde ⁊ dauid ait. hoc mare
landi int̾ris usum. ⁊ natandi inaquis officium:
nis a uolatilib. antea homines nomina im¬
posuerunt: quiam piscib quia pͥus uisa et
cognita s̃. Piscium uͦ postea paulatim cognitiᷤ
generib nomĩa instituta c̃. aut exsimilitudiẽ¬
trestũ aĩaliũ. au expetie ꝓͥa. siue morib. siue colore. ł
figa aũ a sexu. Ex similitudine t̃restͥũ. u rane. ⁊ uituli.
⁊ltõts ⁊ nigͥ muli. ⁊ paui. diu̾so colore dorso et col¬
lo picti.⁊ turdi.albouarii.⁊ cetera: ques
iuxta spẽs t̃restͥum animalium. nomina uen¬
dicauer̾t. Ex morib t̃restrium. ut canes in ma¬
ri. a t̾renis canib nuncupati. qd̃ mordeant: et
liͣpi. qd imꝓba uoracitate alios ꝑseqͣntur.
A colore. ut umbre. quia colore umbre s̃ ⁊ au¬

Expanded text:
a pascendo scilicet. Reptilia dicuntur haec, quae natant eo quod reptandi habeant speciem et naturam: quamvis se in profundum inmergant, tamen in natando repunt. Unde et David ait: Hoc mare landi in terris usum, et natandi in aquis officium tiis et volatilibus antea homines nomina imposuerunt, quam piscibus, quae prius visa et cognita sunt. Piscium vero postea paulatim cognitis generibus nomina instituta, aut ex similituditerrestrium animalium, aut ex specie propria sive moribus seu colore, vel figura, aut sexu. Ex similitudine terrestrium: ut ranae et vituli et leones et nigri meruli et pavi diverso colore, dorso et collo picti, et turdi albo varii, et cetera quae sibi iuxta species terrestrium animalium nomina vindicaverunt. Ex moribus terrestrium: ut canes in mari a terrenis canibus nuncupati, quod mordeant; et lupi, quod inproba voracitate alios persequantur. A colore: ut umbrae, quia colore umbrae sunt; et au
Abbreviated transcription (Latin):
bra sunt.U. Pmum ꝯuincibile. scd̾m osten¬
tabile. t̃cium sententiale. quarum exem
si putetis ꝑ uos restitui posse nolitis. osten¬
tabile ÷: quod certa reidemonstratione ꝯstͥn¬
gitur. sicut eicero incantilena. hic tam̃ in
nuit. uiuit ĩmo etiam insenatum uenit.
Sententiale: qd sententia gen̾alis addicit. ut
apd therentium. obseqͥum amicos. iuitas
odium parit. Exemplabile :: qd alicuiꝰ exẽ¬
pli compatione euentum similem cominat᷑.
sicut cicero inphilippicis. temiror atomi
qͦꝵ exempla imitaris eoꝵ exitus ñ ꝑtimes¬
cere. Collectiuumẽ: cũ in unũ q̃ argum̃ta¬
ta sunt: colligunt̾ sic̃ cicero auit ꝓmilone.¬
quem ꝗ cum grã noluit hc̃ uoluit cũ aliqs
querela. quem uite quẽ loco. quẽ tp̃r ñe dis
hunc iniuna alieno tp̃r cũ ꝑicso capitis ndi
bitauit occide. Preterea scd̃m uictorinum

Expanded text:
 quinque: primum convincibile, secundum ostentabile, tertium sententiale, quartum exempsi putetis per uos restitui posse, nolitis. Ostentabile est quod certa rei demonstratione constringit, sicut Cicero in Catilinam: 'Hic tamen uiuit. Viuit? Immo etiam in senatum uenit.' Sententiale est quod sententia generalis adicit, ut apud Terentium: 'Obsequium amicos, ueritas odium parit.' Exemplabile est quod alicuius exempli comparatione euentum simile comminatur, sicut Cicero in Philippicis, 'Te miror, Antoni, quorum exempla imitaris, eorum exitus non pertimescere.' Collectiuum est cum in unum quae argumentata sunt colliguntur, sicut ait Quem igitur cum gratia noluit, hunc voluit cum aliquorum querela. Quem jure, quem loco, quem tempore non eshunc injuria, alieno tempore, cum periculo capitis non dubitavit occidere! 14. Praeterea secundum Victorinum
Abbreviated transcription (Latin):
hec sunt enim que ñ solum moratore s inuno qͦ
hoĩe artifice expectant᷑ ut aliqͥd efficiat.
enera causaꝵ tͥa sunt
Delib̾atiuum demonstͤttuum. iudicia
b uite quid aut debeat aut ñdebeat fieri:
tum aut̃ iudiciale. eo qd̾ uidicet hoĩem ⁊ sentẽ¬
tia sua ostendat: utrũ laudabił pmio dignus
sit. aut certe reus condempnari lib̾ariq sup¬
eliberatiuum genꝰ uocatur. eo qd de
una quaq re: in eo delib̾abr᷑ huius
gen̾is duplex: suasio ⁊ dissuasio .⁊. de facien¬
Suasoria aut̃ int̾li mis diuidit᷑. honestoutili.
⁊ possibili. hec differt aliqͥd ad delib̾atiua qd
suasoria eget alt̾a ꝑsona. delib̃atiua intdũ
apd seagit᷑. In suasoria aut̃ duo s̃ que plusua¬
bent spes ⁊ metus. Demostrat̾m dictum qd unã¬
quãꝙq rem. aut laudando. aut uituꝑando
demonstrat. qd genꝰ duas ht spes. laudem ⁊ ui¬
tie miserata labores. Post ip̃m ut infretadũ

Expanded text:
Haec sunt enim quae non solum in oratore, sed in unoquoque Haec sunt enim quae non solum in oratore, sed in unoquoque homine artifienera causarum tria sunt: deliberativum, demonstrativum, judicialutilitatibus vitae, quid aut debeat aut non debeat fieri, tum autem judiciale, eo quod judicet hominem, et sententia sua ostendat utrum laudabilis praemio dignus sit, aut certe reus condemnari liberarique supDeliberativum genus vocatur, eo quod de unaquaque re in eo deliberatur. Hujus genus duplex est, suasio et dissuasio, iSuasoria autem in tribus locis dividitur: honesto, utili, et possibili. Haec differt aliquid a deliberativa, quia suasoria eget alteram personam, deliberativa interdum et apud se agit. In suasoria autem duae sunt quae plus valent: spes et metus. Demonstrativum dictum, quod unamquamque rem aut laudando aut vituperando demonstrat. Quod genus duas habet species: laudem et viTroiae miserata labores. Post ipsum, utVirg. Aen.
Abbreviated transcription (Latin):
uinẽtas aut̃ gͥmatice arti rethorica. ingͣmati¬
ca enĩ scĩam recte loq̃ndi discimus. in rethori¬
ca uo ꝑcipimꝰ qualit̃ ea quedidicimꝰ ꝓferamꝰ.
agrecis inuenta÷ agoegia. aristotile. er¬
magora ⁊ fnslata inlatinuĩ atullio uidł et qͥn¬
tilliano. s ita copiose ita uariose uł ꝓscĩa uł¬
inꝓmptu sit comp̃hend̾e impossibile. ⁊ lam
membranis recep̃tis qĩ adherescit memorie
serres dictionis. hac mox repositis recordatio
omĩs elabit᷑. huiꝰ discipline ꝑfect̾a cognitio
oratorem facit.
rator est gͥ uir bonꝰ dicendi ꝑitus. uir bo¬
mis ꝯsistit ut nata morib artib dicen¬
di ꝑitis ꝯsistit in artificiosa eloq̃ntia que con¬
star ex partib .u. Inuentione. dispositione.
elocutione. memoria. ꝓnuntiatione. ⁊ fine
offitii. qd̾ aliqͥd ꝑsuiadere. ip̃a aut̃ ꝑitia dicen:¬
diintͥb reb ꝯsistit. natã doct᷑na. usi. Nata.
ingenio. doct̾na: scientia. usii: asiduitate.

Expanded text:
juncta est autem grammaticae arti rhetorica. In grammatica enim scientiam recte loquendi discimus. In rhetorica vero percipimus qualiter, ea quae didicimus, proferamus. a Graecis inventa est a Gorgia, Aristotele, Hermagora, et translata in latinum a Tullio, videlicet, et Quintiliano, sed ita copiose, ita varie, in promptu sit, comprehendere impossibile. 2. Nam membranis retentis, quasi adhaerescit memoriae series dictionis; ac mox repositis, recordatio omnis elabitur. Hujus disciplinae perfecta cognitio oratorem facit.tur vir bonus dicendi peritus. Vir bonus consistit natura, moribus, artibus. Dicendi peritus consistit artificiosa eloquentia, quae constat partibus quinque: inventione, dispositione, elocutione, memoria, pronuntiatione, et fine officii, quod est aliquid persuadere. 2. Ipsa autem peritia dicendi in tribus rebus consistit, natura, doctrina, usu; natura, ingenio; doctrina, scientia; usus, assiduitate.
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ: turpem usũ bab̾e ñ pͭ. Consensit au¬
diens. assumpsit ille. yecunia curpẽ usum bt̃.
Concludit᷑. gͦ pecunia bonũ ñ ÷. Sillogismisaut̃
ñ solum rethores s maxime dialerici utunt᷑.
licet apłs sepe ꝓponat. assumat. ꝯf̾ermet. acqi
ꝯcludat. que ut diximus ꝓͥe artis dialetice¬

Expanded text:
bonum est, turpem usum habere non potest'. Consensit aubonum est, turpem usum habere non potest'. Consensit audiens; adsumpsit ille 'pecunia turpem usum habet'. Concluditur, 'ergo pecunia bonum non est'. Syllogismis autem non solum rhetores, sed maxime dialectici utuntur, licet Apostolus saepe proponat, adsumat, confirmet atque concludat: quae, ut diximus, propriae artis Dia
Abbreviated transcription (Latin):
randũ ita ut breuit̾ atq aꝑte loquamur.
Argum̃tand̾ : ita ut pͥmum nr̃a firmemꝰ. de¬
hinc adu̾sa ꝯfringamꝰ. Concludend̾ ita ut con¬
humile. anceps. obscurum. honestũ cause
genus: cui stantissime or̃one nia faueta¬
uiinꝰ auditoris.: ad murabile eo qd̃ ÷ alienatꝰ¬
ammꝰ eoꝵ qͥaudituri s̃. humile: qd̵ negligit᷑
ab auditore. Anceps ÷ in quo aut iudicatio
dubia ÷. aut causa honestatis ⁊ turpitudimꝰ
particeps beniuolentiam pariat. ⁊ offensam
obscurum: inquo aut tardi auditores s. aut
difficilliorib ad cognoscendũ negotiũ: causa
pellatur. argum̃tatio aut̃ dicta ÷ qĩ
argute m̃tis or̃o. qua inuentum ꝓbabile
exequimur: sillogismusgͥ ẽ ꝓpositionis ⁊ as¬
sumptionis ꝯfirmationisq ex trema oditio
aut exambigentis inc̾to. aut exfidutia com¬
ꝓbantis. Constat enĩtͥb partib ꝓpositione.
assuptione. ꝯcłone. Apositione: ut puta qd̃

Expanded text:
randum est ita, ut breviter atque aperte loquamur. randum est ita, ut breviter atque aperte loquamur. Argumentandum ita, ut primum nostra firmemus, dehinc adversa confringamus. Concludendum ita, ut conhumile, anceps, obscurum. Honestum causae genus, est cui statim sine oratione nostra favet animus auditoris; admirabile, a quo est alienatm, qui audituri sunt. Humile est, quod neclegitur ab auditore. Anceps est, in quo aut iudicatio dubia est, aut causa honestatis et turpitudinis particeps, ut benivolentiam pariat et offensam. Obscurum, in quo aut tardi auditores sunt, aut difficilioribus ad cognoscendum negotiis causa pellatur. Argumentatio autem dicta est, quasi argutae mentis oratio, qua inventum probabile exequimur. Syllogismus igitur est propositionis et adsumptionis confirmationisque extrema conclusio aut ex ambigentis incerto, aut ex fiducia conprobantis. Constat enim tribus partibus: propositione, adsumptione, conclusione. Propositione, ut puta, quod
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta ciceronẽ aut simplex ẽ aut ꝯuinc¬
questionib ꝯuncta sit an exaliqua comꝑati¬
one. Cont᷑ũsia simplex ÷ que absolutam ꝯtinet
unã q̃stionem ħmͦ. chorinthiis bellũ indicamꝰ.
annon ꝯiuncta ÷ explurib questionib inqua
plura querunt᷑. hoc pricto utrũ harthago di¬
riuat᷑. an rarthaginen. sib reddatur. aneo
colonia deducatur. Ex c̃õ¬
mum qr̃ ad hunc modũ utrũ exercitus in ma¬
cedoniam ꝯtͣ pphilippum mutat᷑. qͥs socius sit
auxilio. an teneatur mnitalia. ut quã maxi¬
me ꝯtra hamnibalem copie sint.¬
artes or̃onis
in rethorica arte .iiiiͬ. sunt exordium.
narratio. argum̃tatio. conclusio. harum pͥ¬
ma auditoris animũ ꝓuocat seda resgestas
explicat. Tercia: fidem adsertionib facit. qͣrta.
finem totiꝰ or̃onis complectitur. Inchoandũ ÷
itaq talit̾. ut beniuolũ docilem. ł attentũ
auditorẽ faciamius. beniuolũ: p̃cando. do¬
cibem: instruendo. attentũ: excitando. nar¬

Expanded text:
ta Ciceronem aut simplex est, aut iuncquaestionibus iuncta sit, an ex aliqua conparatione. Controversia simplex est, quae absolutam continet unam quaestionem hoc modo: Corinthiis bellum indicamus, an non? Iuncta est ex pluribus quaestionibus, in qua plura quaeruntur hoc pacto: Utrum Carthago diruatur, an Carthaginensibus reddatur, an eo colonia deducatur? Ex tur, ad hunc modum: Utrum exercitus in Macedoniam contra Philippum mittatur, qui sociis sit auxilio, an teneatur in Italia, ut quam maximae contra Hannibalem copiae sintPartes orationis in Rhetorica arte quattuor sunt: exordium, narratio, argumentatio, conclusio. Harum prima auditoris animum provocat, secunda res gestas explicat, tertia fidem adsertionibus facit, quarta finem totius orationis conplectitur. Inchoandum est itaque taliter, ut benivolum, docilem, vel attentum auditorem faciamus: benivolum, precando; docilem, instruendo; attentum, excitando. Nar
Abbreviated transcription (Latin):
qd absente ꝑ nont̾m in hoĩem quam in ipsum
apud rethores dicitur ea res inqua cã¬
ꝯsistit .i. ꝯstitutio. g̾ciaut̃ statum causaꝵ acon¬
tentione stasin dict̃. Latim aut̃ ñ solũ apugni
ꝑquam expugnent ꝓpo̾em aduersarii s. qd
ineo pars utraq ꝯfistat. fit aut̃ ex intentio¬
ne ⁊ dep̾ssione. Status aut̃ causarĩ s̃ duo. rom¬
lis ⁊ legał. de ronali oriunt᷑ comectura. finis
qualitas. tͣnslatio. De fine uditiał ⁊ negotial
de iuditiali absoluta ⁊ ab sumpttua. Deassitp̃¬
tiua ꝯcessio remotio criminis. relatio cminis
cõpensatio. De concessione: purgatio ⁊ dep̃ca¬
tio. Comiecturał status:. cum factum qd̾ alic̃
obicitur: ab alio ꝑnegatur. Definitiius stat
ẽ cũ id qd̾ obict̃ ñ hoc eẽ ꝯtenditur. s quid illb̾
sit adhibitis diffinitionib approbatur. qitali¬
tas: dum qlis sit res querit.⁊ quod de ui ⁊ gene
negotii ꝯtrou̾sia agitur ꝯstitutio generał appe¬

Expanded text:
 absente persona non tam in hominem quam in ipsum apud rhetores dicitur ea res in qua cast constitutio. Graeci autem statum a contentione στάσιν dicunt. Latini autem non solum a pugna, per quam expugnent propositionem adversarii, sed quod in eo pars utraque consistat. Fit autem ex intentione et depulsione. Status autem causarum sunt duo: rationalis et legalis. De rationali oriuntur coniectura, finis, qualitas, translatio. De fine iudicialis et negotialis. De iudiciali absoluta et adsumptiva. De adsumptiva concessio, remotio criminis, relatio criminis, conpensatio. De concessione purgatio et deprecatio. Coniecturalis status est cum factum, quod alio obicitur, ab alio pernegatur. Definitivus status est, cum id, quod obicitur, non hoc esse contenditur, sed quid illud sit, adhibitis definitionibus, approbatur. Qualitas est, dum qualis sit res quaeritur; et quia de vi et genere negotii controversia agitur, constitutio generalis appe