comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
intacta nesciens uirũ u̾bo ꝯcepit filiũ. & bñ.i i i Quod enĩ matꝰ regni qͥerissimi n pureherrime qͣtũ
ad hoĩes potuit eẽ pacis indiciũ. ꝗͣ una totũ orbẽ descͥptiõe ꝯcludi: eod̾ eiictos longe lateq m̃di
i fidẽ hystoriarũ.xii. annis eirca tẽpꝰ natiuitatis dũẽice pace regnauit: ut pã formsec̾is ꝙͣ
enulibꝰ bellis toto orbe sopitis spĩtale ꝓpħe p̃sagiũ. ⁊ ĩ ad litta̾m uideat᷑ ĩplesseSed̾in

Expanded text:
 medio eorum . Quod enim majus regni quietissimi, et pulcherrimae, quantum ad homines, potuit esse pacis indicium, quam una totum orbem descriptione concludi, eodem cunctos longe lateque mundi juxta fidem historiarum, duodecim annos circa tempus nativitatis dominicae pace regnavit, ut tam forinsecis quam civilibus bellis toto orbe sopitis, spiritale prophetae praesagium etiam ad litteram videatur implesse. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
sclet᷑ me oscło oris sui. Oscułu recte ꝯditoriᷤᷤ sui
desidat: qͣ se yi obseqͥ ꝑ amorẽ parat. Oleo cap̃ meũ ñ ũxisti. Si pedes dñi my¬
st̾iũ ĩ carnatiõis eiꝰ accipimꝰ: ꝯgrue ꝑ cap̃ illiꝰ. ip̃a diuinitas designat᷑. Uñ ⁊

Expanded text:
sculetur me osculo oris sui . Osculum recte conditoris sui desiderat, quae se ei obsequi per amorem parat. Oleo caput meum non unxisti. Si pedes Domini mysterium incarnationis ejus accipimus, congrue per caput illius ipsa divinitas designatur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
uid mirũ de mansuetudine¬
saluatoris. si se ꝓpħe suimanib inclinauit: qͥ se ab inimicis suis passuᷤ
Hoc ost dicere. Cessate iam. cessate a baptismo meo. qͦ penitentia suscipit᷑.
ecce baptista ꝑ quẽ crimina dimittunt᷑ Desinite ulteriꝰ a conseruo ur̃o ba¬
ptitari uelle: p̾sens ẽ dñs omniũ nr̃m qͥ baptitat ad uitam.uii.¬
uũ seqͥmini. illi credite: ab illo lauacrũ salutiᷤ tota m̃te supplices postula¬
te. a qͦ ⁊ ego ur̃ baptista cupio baptitari. Non renuit qͥdẽ iħe testimoni¬
ũ uocis huiꝰ: s qͥ per oidinẽ uellet uniu̾sa cõplere. nichilominꝰ baptitari¬
E se expetit a iohanne.
baptitandi sui potentia timefactꝰ ait. Ego a te debeo baptitari. ⁊ tu ue¬
nis ad me ͦ Idẽ. qm̃ ego creatura. tu creator. ego seruus. tu dñs: ego figu¬

Expanded text:
uid mirum de mansuetudinealvatoris, si se Prophetae manibus inclinavit, qui se ab inimicis suis passus hoc est dicere, Cessate jam, cessate a baptismo meo quo poenitentia suscipitur. Ecce Baptista per quem crimina dimittuntur: desinite ulterius a conservo vestro baptizari velle. Praesens est Dominus omnium nostrum, qui baptizat ad vitam; illum sequimini, illi credite, ab illo lavacrum salutis tota mente supplices postulate, a quo et ego ipse baptista vester cupio baptizari. Non renuit quidem Jesus testimonium vocis hujus; sed qui per ordinem vellet universa complere, nihilomin se expetit a Joanne. Et Baptista devotus baptizandi sui potentia tremefactus ait, Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me? id est, quoniam ego creatura sum, tu Creator; ego servus, tu Dominus; ego figu
Abbreviated transcription (Latin):
głam cognoscatis. Predicabat in deserto uoħs baptismũ penitentie.
popło peccator: ñ quo cͥmina cõmissa deleret. s qͦ em̃daret errantes.
Nam remissio peccatorũ: xp̃i gr̃e seruabatur. ii ii.¬
Confluebat ad eũ iordanẽ desidero lauacri. diu̾soꝵ copiosissima mł¬
ntudo. qͣrũ eeñt tã scelerati actꝰ. uita tã ꝑdita ut eos uen̾abiliᷤ bap¬
tista. iupereo semini cõꝑaret. Int̃ huiꝰcemodi homines. ille uͥtutum ce¬
lestiũ dñs. ille qͥ respicit t̾rã ⁊ facit eã trem̾e. xp̃e iħc: ñ dedignatur

Expanded text:
humilitas. Praedicabat in deserto Joannes baptismum poenitentiae populo peccatori, non quo crimina commissa deleret, sed quo emendaret errantes; nam remissio peccatorum Christi gratiae servabatur. Confluebat ergo ad Jordanem, desiderio lavacri, diversorum copiosissima multitudo, quorum essent tam scelerati actus, vita tam perdita, ut eos venerabilis Baptista vipereo semini compararet. Inter hujusmodi homines ille virtutum coelestium Dominus, ille qui respicit terram, et facit eam
Abbreviated transcription (Latin):
adũbratione uelaret: ueũ tñ ẽẽ illũ celũ ꝓdidit et t̾ra cognouit. i i i.¬
Iumilis qͥdẽ xp̃c s mirabilis uenit: ut parit̾ in eo et assũpte carnis u̾itaᷤ.
et ineffabilis d̾itatis nat᷑a fulgeret. Et quãquã nascentẽ illũ cuna¬
blila t̾rena susceperint. ñ dñ esse t̾renũ. celeste signaculũ testaba¬
tͦ. In cunis nãq iacebat. s radiabat e celo. Hagiebat apd̾ iudeos: apd̾¬

Expanded text:
elaret, Deum tamen esse illum coelum prodidit, et terra cognovit. Humilis quidem, sed mirabilis venit: ut pariter in eo et assumptae carnis veritas, et ineffabilis Deitatis natura fulgeret. Et quanquam nascentem illum cunabula terrena susceperint, non tamen esse terrenum coeleste signaculum testabatur. In cunis namque jacebat, sed radiabat in coelo; vagiebat apud Judaeos,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. a noĩe xp̃i gaudeant accepisse cognom̃. ⁊ hoc usq ad finem
firmũ intem̾atũq seruare contendant. gaudentes in se illud y¬
saze uaticiniũ ẽẽ cõpletũ. ⁊ seruos suos uocabit noĩe alio. hoc est
noie xp̃i ano: qͦ nc̃ om̃s serui xp̃i se delectant᷑ insigniri. Neq
enĩ aliud nom̃ est sub celo datũ hoĩb: in qͦ oporteat nos saluos
fier. Uñ ꝓpħa conseq̃nt̃ adiungit. In quo qͥ bñdicendꝰ ẽ suꝑ t̾¬

Expanded text:
tum a nomine Christi, gaudeant mutuasse cognomen, et hoc usque ad finem firmum intemeratumque servare contendant, gaudentes in se illud Isaiae vaticinium esse completum: Et servos suos vocabit nomine alio , hoc est nomine Christiano, quo nunc omnes servi Christi se delectantur insigniri. Neque enim nomen aliud sub coelo datum est hominibus, in quo oporteat eos salvos fieri. Unde propheta consequent
Abbreviated transcription (Latin):
pascale festũ gaudis. Quo xͦ ĩ uictꝰ leo dracone Sgẽs obruto du uoce ui
uaꝑsonat amaite fũctos eocȩtat. Qũa deuorarat imꝓbꝰ p̃cła refudit tar¬
tarꝰ captiuitate lib̾a iħor secũt᷑ acmina. Triũphat ille spłe dide ⁊i digniꝰ
ãplitud ine soli poliq patͥã unã fac̃ re publicã Ipsũ canẽdo subpliceꝰ reg̾e
p̃cem᷑ militeᷤ uͥ ĩ suo clarissimo nos oeliuet palati

Expanded text:
s. Quo Christus, invictus leo Dracone surgens obruto, Dum voce viva personat A morte functos excitat. Quam devorarat improbus Praedam refudit tartarus, Captivitate libera Jesum sequuntur agmina Triumphat ille splendide Et dignus amplitudine, Soli polique patriam Unam facit rempublicam. Ipsum canendo supplices Regem precemur milites, Ut in suo clarissimo
Abbreviated transcription (Latin):
lluminã altissimꝰ micãciũ astͦꝵ globoᷤ par uita lum̃ u̾itaᷤ iħy faue
pretãaibꝰ. Seu mystico baptismate fluenta iordanꝰ retͦ ꝯu̾sa gͦda
deriꝰ hausit minist̾ ꝯsciꝰ qd̾ ip̃e ñ impleu̾at aqͣ colorari uides ĩ ebͥare
flumina matata elem̃ta stupẽt stͣnsire ĩ usuᷤ alt̾o. Sic qͥnq milibꝰ
uiriꝰ dũ qͥnq panes diuidis ecdetiũ subdetibꝰ ĩ ore crescebat cibꝰ Multipli¬
cabat᷑ magiꝰ dispendio panis iuo qͥ hec udes mirabit᷑ uiges meatꝰ fonciũ.
Int̾ manꝰ frã gentiũ paniᷤᷤ rigat᷑ ꝓfluꝰ ĩ tacta q̃ ñ fregerãt fracm̃ta sub-

Expanded text:
lluminans Altissimus Micantium astrorum globos, Pax, vita, lumen, veritas, Jesu fave precantibus. Seu mystico baptismate Fluenta Jordanis retro Conversa deris: Hausit minister conscius, Quod ipse non impleverat. Aquas colorari videns, Inebriare flumina; Mutata elementa stupent Transire in usus alteros. Sic quinque millibus viris Dum quinque panes dividis, Edecabatur magis Dispendio panis suo, Qui haec videns mirabatur Juges meatus fontium. Inter manus frangentium Panis rigatur profluus, Intacta
Abbreviated transcription (Latin):
colit. Dũ ꝯpluit. aufert a nob̾ ignorantie siccitatẽ : đu colit. bñ ui¬
p̃cepto ds.t̾rã nr̃i cordis irrigat: du uͦ colit. de ip̃a t̾ra spinas ⁊ tͥhu¬
los mundane. cupiditatis extirpat. Debemꝰ itaq fecũdare celestibiu
pluuiis: debemꝰ ⁊̃ ꝯgrua fructificatiõe manibꝰ suꝑni respõdẽ cultouᷤᷤ.
iñ possũt õs arbores eqͣleᷤᷤ fructꝰ affe̾rre:
nulla tñ debet ĩ agͦ dñico steriliꝰ ꝑman̾e. Multũ metuenda ẽ nob̾ fr̃s.¬

Expanded text:
it, bene virram nostri cordis irrigat; dum vero colit, de ipsa terra spinas et tribulos mundanae cupiditatis exstirpat. Debemus itaque fecundari coelestibus pluviis, debemus congrua fructificatione manibus superni respondere cultoris. Et si non possunt omnes arbores aequales fructus afferre, nulla tamen debet in agro dominico sterilis permanere. 5. Multum metuenda nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ti. et immaculati iħu xp̃i . x
Et in apocalipsi icłis apł ei
ẽ hoc euangeliũ. qͥ dilexit nos inquit ⁊ lauit nos a peccatis nr̃is: in san¬
guine suo. Non solũ lauit nos a peccatiꝰ nr̃is iħe in sanguine sus
mundi. lauat q nos a peecatis ur̃is cotidianis in sanguine suo: tui
eidẽ beate passionis ad altare memoria replicat᷑: cũ panis ⁊ uni crea¬
tura in sacram̃tũ carnis ⁊ sanguinis eiꝰ ineffabili sp̃e scĩficatione

Expanded text:
ti et immaculati Jesu Christi . Et in Apocalypsi Joannes apostolus: Qui dilexit nos, inquit, et lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo . Non solum autem lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo, quando mundi, lavatque nos a peccatis nostris quotidianis in sanguine suo, cum ejusdem beatae passionis ad altare memoria replicatur, cum panis et vini creatura, in sacramentum carnis et sanguinis eis, ineffabili spiritus sanctificatione
Abbreviated transcription (Latin):
ueste cectũ ꝓ lidit. Treꝰ arte scã pallidoꝰ resuseitauit mortus de fe¬
ñ cadebat impetu pinꝰ reflexa ducct᷑. diunisio. ꝓtopbana dłn suc¬
cendec ĩ aera fłamã repulit qͦ extĩcta s̃ ĩ cendia ꝑmbrꝰ fuit p̃sẽria.
Iumtire deparalisi curat puelła debiłe maibiq rasit foratẽ sc̃i liꝗ¬
rꝰ uuguneꝑ acẽ leꝑso d̾as uiro sordes fugauit ulcũn qd lo iret mor¬
bidoꝰ iordaniꝰ ẽ ĩ oscło.

Expanded text:
veste tectum prodidit. Tres arte sancta pallidos Resuscitavit mortuos, De feitur; Qua non cadebat impetu Pinus reflexa ducitur. Profana dum succenderet In aera flammam repulit, Quo exstincta sunt incendia Imbris fuit praesentia. Humore de paralysi Curat puellam debilem, Morbique rasit tomitem Sancti liquoris unguine. Pacem leproso dans viro Sordes fugavit ulcerum, Et quod lavaret morbidum Jordanis est in osculo.
Abbreviated transcription (Latin):
teptator affuit. Na nigͣ paruaq auis q̃ uulgo merula uocat᷑ cͥca faciẽ eiꝰ¬
uolitare cep̃: eiꝰq uultus impaatune ĩsist̾e: ita ut capi manu poss.si hãc
uirłi sc̃s ten̾e̾ uoluiss. S signo cruciꝰ edito: recessit aus. Cãta aũ carni

Expanded text:
tentatio adfuit. Num nigra parvaque avis, quae vulgo merula vocatur, circa ejus faciem volitare coepit, ejusque vultui importune insistere, ita ut capi manu posset, si hanc vir sanctus tenere voluisset; sed signo crucis edito recessit avis, tanta autem carni
Abbreviated transcription (Latin):
płoꝵ suparẽ laurẽtiũ archidiaconẽ pari corona or̃m romana
sacũ fideᷤ S ixtũ seq̃s ħ martyrẽ resposa uatiᷤᷤ retulit m̾e̾re fi¬
li desine seq̃riᷤᷤ me pꝰtͥdiũ. Nec t̾ritꝰ pene metũ hes fut᷑uᷤ sãguinsꝰ
spectaũ abtutu pio qd̾ ip̃e mox ꝑsolu̾e̾t. Iã tẽ ĩ illo mr̃e egit tͥũ¬
uictorie. Spectacłuo pulchrimũ egena cogit agmina ĩ ope̾ q mõ¬
suꝰ dolet fłama ⁊ ult̾ceᷤ parat. Fugit ꝑ ustꝰ carnifex suꝰq cedit ignibꝰ ũ¬
sate me õr uocat uorate si coctũ ẽ iubet Gła tͥ. De¬

Expanded text:
 supparem Laurentium archidiaconem, Pari corona martyrum Romana sacravit fides. Xystum sequens hic martyrem, Responsa vatis retulit: Moerere, fili, desine, Sequeris me post triduum. Nec territus poenae metu Haeres futurus sanguinis, Spectavit obtutu pio Quod ipse mox victoriae. Spectaculum pulcherrimum: Egena cogit agmina, Inopesque monsus dolet, Flammas et ultrices parat. Fugit perustus carnifex Suisque cedit ignibus, Versate me, martyr vocat, Vorate, si coctum est, jubet.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ astroꝵ globos pax uita lum̃ ueritas. iħu faue p̾cantib. Seu mistico bap¬
tisiate. Eluenta iordanis retͦ ꝯu̾sa qͦndã t̾cio p̾sñti sacris die. Seu stella par¬
tũ uͥginis celo micans signau̾is ⁊ hac adoratũ die p̾sepe mago ᷤ dux̾is. Uel idri¬
is plenis aq̃ uini saporẽ ĩfud̾is ausit minist̾ ꝯsciꝰ qd̾ ip̃e ñ ĩpleu̾at. Aquas colo¬
rar uidens ĩ ebriare flumina mutata elem̃ta stupent tͣnsire ĩ usus alteroᷤᷤ.
Sic qnq iilib iuris dũ qͥnq panes diuidis edertũ sub dentib ĩ ore cͤsceb̾at cib
Oultiplicaba t᷑ mag̃ dispendio panis suo qͥs hec uidens mirabit᷑ iuges meatꝰ fon¬
nũ. Int̃ manꝰ frangũgũ panis rigat᷑ ꝓfluꝰ ĩ tacta q̃ ñ feeg̾ant fragm̃ta sur¬

Expanded text:
su fave precantibus. Seu mystico baptismate Fluenta Jordanis retro Conversa quondam tertio Praesente sacraris die. Seu stella partum Virginis Coelo micans signaveris; Et hac adoratum die Praesepe Magos duxeris. Vel hydriis plenis aquae Vini saporem infuderis: Hausit minister conscius, Quod ipse non impleverat. Aquas colorari videns, Inebriare flumina; Mutata elementa stupent Transire in usus alteros. Sic quinque millibus viris Dum quinque panes dividis, Edentium sub dentibus In ore Multiplicabatur magis Dispendio panis suo, Qui haec videns mirabatur Juges meatus fontium. Inter manus frangentium Panis rigatur profluus, Intacta, quae non fregerant Fragmentis sub
Abbreviated transcription (Latin):
ture ẽ. qd in parente gen̾is nr̃i earosine carne formata ẽ  Que ista
ẽ rõ. immo ꝗͣ ceca contentio ut ñ credat᷑ d̾s fac̾e̾ hoĩem posse de femiia
quẽ credit᷑ fecisse de pulu̾e: Siõ ĩpotentiᷤᷤ o hõ tali ĩ negocio esse ꝑspiciᷤ
m̃a enĩ sic̃ legit᷑ dñs q̃ uoluit fecit: in celo ⁊ in tra. Et si sollicitꝰ ꝑscru¬
teris. pt̃ hc̃ iegitimũ humanie usũ conceptionis: tres ualde mirabiles nã¬

Expanded text:
turae est, quod in parente generis nostri caro sine carne formata est? Quae ista est ratio, imo quam caeca contentio, ut non credatur Deus facere hominem posse de femina, quem creditur fecisse de pulvere? Si Omnipotentis, o homo, tali in negotio esse percipis ia enim, sicut legitur, Dominus quae voluit, fecit in coelo et in terra . Et si sollicitus perscruteris, praeter hunc legitimum humanae conceptionis usum, tres valde mirabiles nas
Abbreviated transcription (Latin):
urie ĩ diu̾soria mortis ĩducat. Ifłamat itaq ixas: nutͥt odia: acuit cupi¬
ditates: irridet itinentiã. ĩ citat guła. Uiu. Quẽ tẽptare ñ audet im

Expanded text:
iversoria mortis inducat. Inflammat itaque iras, nutrit odia, acuit cupiditates, irridet continentiam, incitat gulam. CAP. III. Quem enim
Abbreviated transcription (Latin):
plane ĩnint ph̾s .xii. meth. in
hac donio nõ oiã gandẽt equa¬
li aꝑꝑatu ut equali pulcͥtudi¬
pollent maiori płcritudine.
aliqua imnori ꝓut requirit.
ordo ⁊ iusticia unussi ĩ quo de¬

Expanded text:
plane innuit Philosophus 12. Meta. in hac domo non omnia gaudent aequali apparatu, nec aequali pulchritudipollent maiori pulchritudine, aliqua minori, prout requirit ordo et iustitia Universi, in quo de
Abbreviated transcription (Latin):
uia intismie aꝑꝑet re¬
gis pͣdencia si suã fa¬
miliã debito medo sa¬
beruet et si ei debite ⁊ ordĩa¬
te necessaria tribuat ⁊ qr de¬
iudetur ad honoris st̃atũ ut
ĩstruantur ꝗ reges ⁊ pͥncipes
qualit̾ cͥca hc̃c se hãnt hono¬
rifice ⁊ ꝓrudent᷑. iudendũ est

Expanded text:
uia maxime apparet regis prudentia, si suam familiam debito modo gubernet, et si ei debite et ordinate necessaria tribuat: et quia devidetur facere ad honoris statum, ut instruantur reges, et principes, qualiter circa hoc se habeant honorifice et prudenter: vidend
Abbreviated transcription (Latin):
cũ .n. deceat regẽ eẽ magni¬
ficũ ut supͣ ĩ pͦ libro diffufuis
ꝓbabat᷑ decet ipm̃ erga suos
fienda tũ ut reges ⁊ pͥncipes
fico ⁊ ne ꝑ appłis ꝯdẽpnãtur
decet eos magnifica fac̾e ut

Expanded text:
Cum enim deceat regem esse magnificum, ut supra in primo libro diffusius probabatur, decet ipsum erga suos fienda: tamen ut reges et principes fico, et ne a populis condemnantur, decet eos magnifica facere, ut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ magis senciũtͦ quã alia
nõ .ii. sic aꝑte ap̾henduuꝰ uor¬
tẽ cũ egrotaunir qr egritudi¬
nes intrnisecus latent nec
sic sentimus ꝑicula maris
sic̃ ꝑicula bellica nec ex ta¬
ctu aque sic sentruiꝰ ⁊ yma¬
ginannir lesiouẽ fic̃ ex tat¬
tu gladii ꝑicula gͦ bellica
cũ qr manifesta sut̃ tñ qr ⁊̃
maxĩe senciũtur ⁊ ymagi¬
namur ea maxĩe dolorẽ ĩ f̾¬
re difficiliora sũt ad sustinẽ¬
d̾ quã alia so talia difficiliꝰ
sustinem̾ quã alia. nõ solũ
qr sũt magis inauifesta ⁊
doloris illatiua. s ꝙr ymagi

Expanded text:
gis sentiuntur quam alia. Non enim sic aperte apprehendimus mortem, cum agrotamur: quia aegritudines intrinsecus latent; nec sic sentimus pericula maris, sicut pericula bellica. nec ex tactu aquae sic sentimus et imaginamur laesionem, sicut ex tactu gladii, pericula ergo bellica tum quia manifesta smaxime sentiuntur, et imaginamur ea maxime dolorem inferre, difficiliora sunt ad sustinendum, quam alia. Secundo, talia difficilius sustinemus, quam alia, non solum, quia sunt magis manifesta, et doloris illativa. sed quia imagi
Abbreviated transcription (Latin):
ccͣ q̃ h eẽ fortitudo restat gͦ
declarand̾ quõ possuꝰ fac̾e
nos ip̃os fortes ¶No gͦ ꝙ
b malicus. quaꝵ una fuper¬
habũdat ⁊ alt̾a deficit ut
largitas opponitur ꝓdiga¬
litati q̃ suꝑhabũdat i ex̃¬
pẽdendo ⁊ auaricie q̃ deficit
⁊ fortitudo opponit᷑ auda¬
cie q̃ suꝑhabũdat ĩ agg̾di¬

Expanded text:
 esse Fortitudo: restat ergo declarandum, quomodo possumus facere nos ipsos fortes. Notandumbus malitiis, quarum una superabundat, et altera deficit: ut largitas opponitur prodigalitati, quae superabundat in expendendo: et avaritiae, quae deficit. et Fortitudo quae opponitur audaciae, quae superabundat i
Abbreviated transcription (Latin):
dͥ ccͣ timores ⁊ audacias ꝯ¬
tingat aliquẽ se hrẽ recte
re uͥtutẽ aliquã cͣcͣ timores
⁊ audacias. accidit .n. aliqͦs
timere tuuẽda ⁊ nõ timẽda.
sunt .n. aliqui a deo paiudi
ꝙ cursitãtes mures timent
ãtu u̾o adeo fatue audẽt ut
⁊̃ deũ nõ timeant ꝙ nõ est
fortitudinis s infanue p̃p
ꝙ pͦ magnoꝵ moraliũ scͥ¬
bitur ꝙ si quis ualde ĩ paui¬
dus exͤistat ꝙ deũ nõ time¬
at non ẽ fortis s ĩsauꝰ:
¶Spectat gͥ ad fortem tnu̾e
timendã ⁊ audere audẽda
erit gͦ fortitudo uͥtus q̃ dam
repͥmãs timores.⁊ mod̾aus
audacias. repͥmt n. for¬
titudo timores ne ꝑ eos re¬
trahatur quis ab eo ꝙ rõ.
dictat. mod̾at d̃ audacias ne
quis audendo agg̾diatur ꝙ
rõ uetat. uiso quidẽ for¬
trndo restat iudere ccͣ q̃¬

Expanded text:
acias contingat aliquem se habere recte, re virtutem aliquam circa timores, et audacias. Accidit enim aliquos timere timenda, et non timenda. Sunt enim aliqui adeo pavidi, quod circunstantes muros timent. Aliqui vero adeo fatue audent, ut etiam Deum non timeant, quod non est Fortitudinis, sed insaniae. P I. Magnorum moralium scribitur, quod si quis valde impavidus existat, quod Deum non timeat, non est Fortis, sed insanus. Spectat igitur ad fortem timere timenda, et audere audenda. Erit igitur Fortitudo virtus quaedam reprimens timores, et moderans audacias. Reprimit enim Fortitudo timores, ne per eos quis retrahatur ab eo, quod ratio dictat. Moderat autem audacias, ne quis audendo aggrediatur, quod ratio vetat. Viso quid est Fortitudo, restat videre circa q
Abbreviated transcription (Latin):
nõ possuntus difficilus su¬
stinentur ꝑicula bellica
quã alia. ¶tciõ ꝑicula ta¬
lia difficilius sustinẽtur qr
ꝑ ea maxĩe app̾hẽdim᷑ mor¬
tem molenterm cũ mors
ibi illata sit ꝑ mũtilatõ¬
nẽ mẽbroꝵ. ⁊ ꝑ ĩ cissuram
corporis ꝑ quã maxiẽ app̾hẽ¬
dit molentã mortẽ. mori
quẽ aliũ modũ nõ sic mͦ
repugnare nature corpo¬
ris. sicut mors bellica per
quã corpꝰ mutilatur ⁊ inci¬
ditur. est gͥ nͥtus Fortitu¬
bellica ex ꝯñti aũt̃ ẽ cͣcͣ

Expanded text:
non possumus; difficilis sustinentur pericula bellica, quam alia. Tertio pericula talia difficilius sustinentur: quia per ea maxime apprehendimus mortem violentam, cum mors ibi illata sit per mutilationem membrorum, et per incissuram corporis, per quam maxime apprehendimus violentam mortem. Mori quem alium modum, non sic videtur repugnare naturae corporis, sicut mors bellica, per quam corpus mutilatur, et inceditur. Est igitur virtus Fortitubellica: ex
Abbreviated transcription (Latin):
la rursus ĩ ꝑiculis belloꝵ
hoiẽs diu̾s mode se hũt. nã
quidã timent quidam audãt
andẽtes ã du̾sificãtur. nã
quidã de lem agg̾diũt᷑ bel¬
loꝵ ꝑicula. s cũ agg̾ssi fũt
ea si ĩ uruer̾nt resistẽtiã

Expanded text:
la. Rursus in periculis bellorum homines diversimode se habent. Nam quidam timent: quidam audent. Audentes etiam diversificantur. Nam quidam de levi aggrediuntur bellorum pericula: sed, cum aggressi sunt ea
Abbreviated transcription (Latin):
uiri magis ledũt᷑ si utãtur ꝯui¬
gali copła tẽpore calido flante
qustro quã frigido flante borea
tẽpore .n. boreali ⁊ frigido quia
calor nł magis reseruat᷑ int̾ꝰ
plus possuunis ꝯu̾t̾e de almien¬
to qr̃ usus ꝯugalis copule in
tali tem pore nõ sit ledit corpo¬
ra uiroꝵ nec sic attenuat ea eo
ꝙ uiaior fit ibi ꝯu̾sio alimẽti
¶ttia nĩa ad inuestigãd̾ hoc idẽ
sui᷑ ex aeris dispõne. nã bore¬
as reddit aerẽ purũ. auster
u̾o reddit ipm̃ turbulentum
melioratur ꝯplexio existẽciũ
ni eo ⁊ fiũt meliores gen̾atõ¬
ues. quare tali temrpore magis
ẽ dãda oꝑa ꝯuigali oꝑe copule¬

Expanded text:
viri magis laeduntur, si utantur coniviri magis laeduntur, si utantur coniugali copula tempore calido flante austro, quam frigido flante borea. tempore enim boreali et frigido quia calor naturalis magis reservatur interius, plus possumus convertere de alimento. quare usus coniugalis copulae in tali tempore non sic laedit corpora virorum, nec si attenuat ea, eo quod maior sit ibi conversio alimenti. Tertia via ad investigandum hoc idem, sumitur ex aeris dispositione. Nam boreas reddit aerem purum: auster vero reddit ipsum turbulentum.melioratur complexio existentium in eo, et fiunt meliores generationes. Quare tali tempore magis, est danda opera coniugali copulae
Abbreviated transcription (Latin):
ti australes possumꝰ ã hoc tͥpli¬
ci iua uenari p᷑ iua suͦ ex par¬
te mulier sa ex lesione uroꝵ
t̾cia ex dispõne aeris ¶ pͥmaᷤᷤ
uia sic assigͥnat᷑ a quib̃dã nã
tẽpore calido aꝑiũtur pori cor¬
poris exhalat uide hũd̾ qr̃ re¬
manẽt corpora sicca.rursus
aꝑtis poris exalit nͣł calor quo
exalante corpora intͥnsecus re¬
te borea melius dirig̾it qr ca¬
lor eiꝰ int̾uis ÷ pp̃ frigus cͥm̃stãs
uõ exalat s magis roboratur
⁊ iugoratur qr̃ si uẽtres mulie¬
rũ tẽpore yemali sũt calidiores
qr nõ exalat iude calor ⁊ hũidi¬
ores qr nõ euaporat inde hũidũ
iuagis sũt apti ad gen̾atõm ⁊
forte tali tẽpore magis ꝓcreã¬
tib u̾o anstralib magis fenuãs
ouino .ni. flantib borealibus
uentis pp̃ roboratõm caloris ma¬
t̾ui ut̾i magis possunt ꝯserua¬
re suos fetus ⁊ eos ꝑfectõres
faciũt. ¶sa ua ad muestigãd
hoc idẽ su᷑ ex lesione uiroꝵ nã

Expanded text:
t australes. Possumus autem hoc triplici via venari. Prima sumitur ex parte mulierum. Secunda ex laesione virorum. Tertia ex dispositione aeris. Prima via sic assigantur a quibusdam. Nam tempore calido aperiuntur pori corporis, exalat inde humidum: quare remanent corpora sicca. Rursus, apertis poris exalat naturalis calor, quo exalante corpora intrinsecus rete borea melius digerit, quia calor eius interius propter frigus circustans non exalat, sed magis roboratur et vigoratur. quare si ventres mulierum tempore hyemali sunt calidiores, quia non exaltat inde calor; et humidiores, quia non evaporat inde humidum, magis sunt apti ad generationem, et forte tali tempore magis procreantibus vero australibus, magis foeminas. Omnino enim flantibus borealibus ventis propter roborationem caloris materni uteri, magis possunt conservare suos foetus, et eos perfectiores faciunt. Secunda via ad investigandum hoc idem, sumitur ex laesione filiorum. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
retͥbutõne acceptat᷑ affectõ dã¬
fectõm dãciũ s requirerẽt agẽ¬
te sibi ꝯmissa alia exiora bona
uicias alias tyrãni eeũt. naui
ex hoc effic̾ent᷑ ppłi p̾datores.¬
s̃ .x. ꝙ uon decet regiam iunesta¬
tem suã felicitatẽ pou̾e in cuuli
potencia.

Expanded text:
retributione acceptatur affectio dafectionem dantium, sed requirerent a gente sibi commissa alia exteriora bona,l divitias alias, Tyranni essent: nam ex hoc efficerentur populi praedatores. Quod non decet regiam maiestatem suam felicitatem ponere in civili potenti
Abbreviated transcription (Latin):
hoñu felicitas ẽ ponẽda. qd̾ ño
dicebatur ꝙ ÷ diuturna et
ma romani ppłi nũquã trãssi¬
uit cancasũ mõtẽ. quõ gͥ fama
uiuꝰ hõĩs ꝓ uniu̾saui t̾rã se ex¬
q̃ħ stella fixa nisu uocabilis sit
maior tota t̾ra arta ⁊ exigua
est fania cuiꝰl hoĩs rursus huiꝰ
fama est brenis nõ duiturna
cũ totũ tẽpus inte p̾sentis sit
.q. pũctale respectu et̾mtatis¬

Expanded text:
num felicitas est ponenda. Quod vero dicebatur, quod est diuturna et ma Romani populi nunquam transivit Caucasum montem. quomodo ergo fama unius hominis per universam terram se exquaelibet stella fixa visu notabilis sit maior tota terra, arta et exigua est fama cuiuslibet hominis. Rursus homini fama est brevis non duturna, cum totum tempus vitae praesentis sit quasi punctuale respectu Dei
Abbreviated transcription (Latin):
lis. rursus magis ĩuititur exi¬
ꝯribus sigins quã ĩt̾iori boni¬
tati. si .n. fama alicuiꝰ ĩo exi
ab eis fama. nec est bonitas
nr̃a nec ab ea depẽdet boni¬
nũ nr̃e bonitatũ ĩ ea gͥ nr̃ã
habẽtur in p̾cio ⁊ p᷑ui ⁊ in¬
felices sunt ĩ gła ⁊ ĩ faia.
t̾cio ĩ fauia nõ ẽ ponẽda feli¬
citas qr magis ĩ iitit᷑ͦ exiorib¬

Expanded text:
vis. Rursus magis innittitur exterioribus signis, quam interiori bonitati. Si enim fama alicuius ideo exab eis: fama nec est bonitas nostra, nec ab ea dependet boninum nostrae bonitatis. in ea igitur habentur in pretio, et pravi, et infelices sunt in gloria et in fama. Tertio in fama non est ponenda felicitas
Abbreviated transcription (Latin):
.n. ꝙ gła ⁊ fama ẽ q̃dã clara cũ
laude noticia dei aut̃ noticia.
ut ad p̾sens spectat in tribus
diffe̾ a noticia a nostra. nã
noticia d̾i cãtres. nr̃a noticia
cãtur a rebus ut uult ꝯmẽta¬
lor .xii. netħ. rursus noticia
es fallitur amplius noticia dei
ẽ de ip̃is ĩ timuis nostris. noticia
se dependet a noticia dei cãquã
effcũs a sua cã.rurfus ctͣ bomi¬
tatẽ nr̃am uotioiadei nõ falli¬

Expanded text:
 et fama, est quaedam clara cum laude notitia. Dei autem notitia ut ad praesens spectat in tribus differt a notitia nostra: nam notitia Dei causat res, notitia nostra causatur a rebus, ut vult Commen. 12. Met. Rursus notitia es fallitur. Amplius notitia Dei est de ipsis intimis nostris, notitia se dependet a notitia Dei, tanquam effectus a sua causa. Rursus circa bonitatem nostram notitia Dei non falli
Abbreviated transcription (Latin):
sã ex eo ꝙ siuit suꝑiores ⁊ p̾stan¬
ciores illis. t̾cia u̾o ex eo ꝙ inter
nisi sit sollicita cͥca ea ꝑ q̃ illd̾
ualet ꝯseruari ĩ eẽ ut si natitra
dat ẽẽ igui statum ÷ sollicita da
sur sum eo ꝙ ĩ loco suꝑiori in a¬
gis h ĩ eẽ ꝯsernari quã ĩ infi̾o¬
siue cibo ꝯseruari nõ pt̃ statĩ
est solicita dare ałib ora ⁊ alia
organa ꝑ q̃ possut sum̾e cibũ
⁊ nutͥmẽtũ. qr̃ si patres sunt
rã filioꝵ ⁊ sollicitari erga eos
ut ĩueniant eis illa ꝑ q̃ possñt

Expanded text:
a, ex eo quod sunt superiores et praestantiores illis. Tertia vero, ex eo quod inter nisi sit solicita circa ea per quae illud valet conservari inesse, ut si natura dat esse igni, statim est solicita darsursum, eo quod in loco superiori magis habet in esse conservari quam in inferiosine cibo conservari non potest, natura est solicita dare animalibus ora et alia organa, per quae possunt sumere cibum et nitrimentum. Quare si patres sunt ram filiorum, et solicitari erga eos, ut inveniant eis illa, per quae possint
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ⁊ p̾euimentẽ sollicitari quõ
ꝑdebita auxilia iufluat ⁊ sb̃¬
ueniat suis sb̾̃iectis ⁊ quõ eos
regulet ⁊ ꝯseruet uñ ⁊ ipẽ
deus qui singulis rebus p̾est
h sollicitudinẽ ⁊ ꝓuidenciam
tocius uniu̾si patres gͦ ea pp̃o

Expanded text:
tem, et praeminentem solicitari, quomodo per debita auxilia influat, et subueniat suis subiectis, et quomodo eos regulet et conseruet. Unde et ipse Deus, qui singulis rebus praest, habet solicitudinem, et providentiam totius Universi. Patres ergo eo ipso
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ sollicitudo ccͣ hõmes quã cͥca pa¬
ssionẽ ĩaiãtoꝵ ⁊ cͥca lib̾os quã
cͥca su̾os i̾o decrenimuis pͥus det̃¬
minare de regiẽ filiali quã ser
amplior cura nidet̾urmãdo quidẽ
de regainue filioꝵ pͦ ostend̾e uo¬
filios ẽẽ sollicitos. nã coguita
sollicitudiue q̃ ÷ cͥca filios habẽ¬
da magis incitabũtur ꝑentes
ut suos filios bñ regant Epos¬

Expanded text:
o circa homines quam circa passionem inanimatorum, et circa liberos quam circa servos, ideo decrevimus prius determinare de regimine filiali quam de ramplior cura. In determinando quidem de reginine filiorum, primo ostendere vofilios esse solititos. Nam cognita solicitudine, quae est circa filios habenda, magis incitabuntur parentes ut suos filios bene regant. Pos
Abbreviated transcription (Latin):
patres ex ip̃o amore nͣli quen
hñt ad filios sollicitari ccͣ eos¬
G. ii. ꝙ maxĩe dicet reges et pͥn¬
cipes sollicitari circa regiẽ
Rilioruu

Expanded text:
patres ex ipso amore naturali, quem habent ad filios, solicitari circa eos. Quod maxime decet reges et principes solicitari circa regimen filioru
Abbreviated transcription (Latin):
iułtitudinis si sit reccũ melius
est tũ reginiẽ paucoꝵ eo ꝙ ua¬
gis ad unitatẽ accedat. optua
est & ionarchia siue gub̾uatõ
uiuꝰ regis eo ꝙ ibi ꝑfectõr uuitas
reseruet᷑. ¶Quarta ma siͦ ex¬

Expanded text:
multitudinis, si sit rectum: melius est tamen regimen paucorum, eo quod magis ad unitatem accedat: optima est autem monarchia sive gubernatio unius regis, eo quod ibi perfectior unitas reservetur. Quarta via
Abbreviated transcription (Latin):
ĩt̾iora nõ a̾ pͥncipalit̾ ĩnitit᷑
dinicus q̃ st̾ bona ext̾iora. di¬
uitie gͦ si ordniẽtur ad oꝑa
uͥtuosa deseruiũt felicitati
nr̃e ⁊ sũt organa ad ipam̃ ⁊
faciũt ad quãdã eiꝰ claritatẽ
s si ordiuentur ad iactãciam
magis reddũt hoĩem ĩ felicẽ

Expanded text:
iora: non autem principaliter innititur divitiis, quae sunt bona exteriora. Divitiae ergo, si ordinentur ad opera virtuosa, deserviunt felicitati nostrae, et sunt organa ad ipsam, et faciunt ad quandam eius claritatem. Sed si ordinentur ad iactantiam, magis reddunt hominem infeli
Abbreviated transcription (Latin):
suas diuicias ordinẽt᷑ ad honũ
mali mores diuitũ ⁊ ꝙ decet
reges ⁊ pͥncipes fuge tales
uores diuitũ. uidere restat
qui fũt boni mores eoꝵ. pħs.

Expanded text:
as divitias ordinent ad bonum, mali mores divitum, et quod decet reges, et principes fugere tales mores: videre restat, qui sunt boni mores eorum.
Abbreviated transcription (Latin):
delꝰ ꝙ bñ se hñt ccͣ diuina di¬
time nõ ui᷑ suffic̾e ĩdustͥa hu¬
uiaua ex ħ ꝙ aliquis fiat diues
ẽ acquisitõ dunciaꝵ ut dicit᷑.
.iiͦ. retħ. attribuenda est fato
⁊ ordinatõin diuine magis ꝙͣ
sagacitati humane digne gͦ
dinites ccͣ diumua bene se hiẽ

Expanded text:
nt circa divina. Ditunae, non videtur sufficere industria humana ad hoc quod aliquis fiat dives:est, acquisitio divitiarum, ut dicitur 2. Rhetoricor. attribuenda est fato, et ordinationi divinae magis, quam sagocitati humanae. Digne ergo divites circa divina bene se habere
Abbreviated transcription (Latin):
nũ diuitũ ꝯ ͭ ut duutes ĩ su¬
is cordibus eleuẽtur despici¬
ẽtes alios ⁊ c̾dẽtes se eẽ suꝑ
eos eo ꝙ uideant eos nidige
liere quadã utr̃ eẽt melus fĩ
diuitẽ quã sapiẽtẽ fudi ꝙ¬
magis iudebat sapiẽtes fr̃e¬
quẽtare ianuas diuitũ quã
druites ianuas sapiẽtũ ¶ di¬
bile bonũ a uulgaribus qͥ non
cognoscũt nͥbona seusibilia
reputãt᷑ conũ excellẽs ⁊ ma¬
xiniũ ita ut diuitias boius aluis
ꝓutãt se dignos pͥncipari.

Expanded text:
tes in suis cordibus eleventur, dispicientes alios, et credentes se esse super eos, eo quod videant illos indigerliere quadam, Utrum esset melius, fieri divitem, quam sapientem. magis videat sapientes frequentare ianuas divitum, quam divites ianuas sapientum. Dibile bonum, a vulgaribus, qui non cognoscunt nisi bona sensibilia, reputatur bonum excellens, et maximum; ita ut divitias bonis aliis putant se
Abbreviated transcription (Latin):
res eẽ ¶ sõ diuites sũt ꝯtu¬
meliosi. nã si sũt elati ⁊ uo¬
lũt uid̾i extellentes eẽ cũ
ex ħ quis excellere uideatur
si p̃t̃ aliis ꝯtumelias ĩferre
diuites ut uideantur aluis p̾¬
f̾ri ⁊ ut appeat eoseẽ excel¬
lenciores illis mouestur uͭ
allus ꝯtumelias ĩferãt ¶ t̾¬
cio diuites sũt molles ⁊ ĩtẽ¬
di affueti .n. sũt uiu̾e a deo
delicate ꝙ nõ possũt aliqͣs
molestiãs sufferre i̾o statĩ
cũ passionãtur ruũt ⁊̃ fiũt
ĩsecutores passionũ nõ ua¬
lentes pasfionib resist̾e qr
assueti fut uiu̾e delitate et
sine molestia qr̃ nõ sũt uiri¬

Expanded text:
ivites sunt contumeliosi. Nam si sunt elari, et volunt videri esse excellentes: cum ex hoc quis excellere videatur, si potest contumelias inferre: divites, ut videantur aliis praeferri. et ut appareat eos excellentiores illis, moventur, ut aliis contumelias inferant. Tertio divites sunt molles et intedi. Assueti enim sunt vivere adeo delicate, quod non possunt aliquas molestias sufferre. Ideo statim compassionantur, ruunt, et fiunt insecutores passionum, non valentes passionibus resistere: quia assueti sunt vivere delicate, et sine modestia. quare non sunt viri
Abbreviated transcription (Latin):
it sit dignus pͥncipari. oẽs
gͦ hui malimores duntibus ꝯ¬
cias c̾dentes eas eẽ maiꝰ bo¬
pͥncipes hos malos mores fu¬
gere. nã si diuicus affluaut
nõ debent pp̃ hoc excelli nec
pp̃ hoc c̾d̾e debent se eẽ dignos
prĩcippari. nã dignitas pͥnci¬

Expanded text:
it, dignus sit principari. Omnes ergo hi mali mores divitibus ctias, credentes eas esse maius boprincipes hos malos mores fugere. Nam si divitiis affluunt, non debent propter hoc extolli. Nec propter hoc credere debent, se esse dignos princip
Abbreviated transcription (Latin):
regat. ex quĩq uenari possu¬
tribuitur. ad accũ ex quo ꝯfur¬
git ad uͥtutẽ ꝑ quã efficitur
et ad mat̾iam cͥca quã u̾satur
deus .i. est renum̾ator om̃ bono¬
rũ ⁊ qr nõ renum̾at nͥ ex amo¬
recũ sꝑ amor sit ad similes
sid̾at quãto gͥ quis magis ge¬
rit ẏmaginẽ enis ⁊ plus se
ꝯformat ei maius u̾ntum ab
ip̃o suscipiet pͥncipis autẽ
status requirit ut ip̃ẽ sit deo
ꝯformior quã enis sb̃diti ĩ io
eo ip̃o ꝙ rex studet per legẽ
⁊ ꝓuidenciã suũ regnũ reg̾e
qnõ deus totũ unu̾simi regit
gis si regnũ suñ recte regat
qr ex hoc ip̃i deo maxne ꝯfor¬
ũ regis. si ref̾atur ad ipm̃ re¬
gẽ oui huiꝰ p̾miũ ẽ reddendũ
nã oĩs actus ex ipã difficultate
oꝑis quãdã bonitatẽ assimuit
potẽtes .n. trãs gredi. si nõ trãs¬
gdiãt᷑ laudabiliores fiũt. nił¬
ti .n. nõ exñtes in statu quo pos¬
pͥncipatu existẽs ĩ quo pt̃ bñ
⁊ male facere cogitatur qͣlit̾

Expanded text:
 ex quinque venari possutribuitur: ad actum, ex quo consurgit: ad virtutem, per quam efficitur: et ad materiam, circa quam versatur. Deus enim est remunerator omnium bonorum: et quia non remunerat nisi ex amore, cum semper amor sit ad similes,siderat: quanto ergo quis magis gerit imaginem eius, et plus se conformat ei, maius meritum ab ipso suscipiet: principis autem status requirit, ut sit Deo conformior, quam eius subditi. Immo eo ipso quod rex studet per legem, et providentiam suum regnum regere, quomodo Deus totum universum regit gis, si regnum suum recte regat, quia ex hoc ipsi Deo maxime conforum regis, si referatur ad ipsum regem, cui huiusmodi praemium est reddendum: nam omnis actus ex ipsa difficultate operis quandam bonitatem assumit: potentes enim transgredi, si non transgrediantur, laudabiliores fiunt: multi enim non existentes in statu quo posprincipatu existens, in quo potest bene et male facere, cogitat qualiter
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ordinẽ rõnis tãto magis bo
ꝑiclitato capite ꝑiclitatur ⁊̃
lit̾ ꝓ capite uetotũ corpꝰ ꝑeat
reg̾es gͥ si bñ regãt gentem
sibi ꝯmissam ex cꝑꝑib eoꝵ ꝯ
sequãtur iuercedem mag̾uã
qr ꝓ bono gẽtis. ⁊ ꝓ bouo tota¬
li tͦotalit̾ se exponũt. ¶ Quar¬
to magra ẽ m̾ces regũ rõne
uͥtutis ꝑ quã quis m̾etur huiꝰ
u̾ritũ. nã miuor uͥtus requiri¬
tut ad regẽd̾ se ipm̃ quã ad
famliã ꝙͣ ad reged̾ aiuitateu¬
regis ad quẽ spettat reg̾e nõ
solũ se ⁊ suã familiã s ⁊̃ totũ
regnũ. cũ gͥ magne uͥtuti debe¬
atur magna n̾ices magnum
erit m̾nitũ regũ bñ regentiũ
regnũ suũ ¶Quinto mag¬
nũ erit p̾miũ ipoꝵ regũ sĩ
tur. laudatur .n. si quis diri¬
gat ꝑsonã aliquã singularẽ
cũ gͥ bonũ gẽtis sit d̾mius ꝙͣ
pͥmi libri de regie̾ pr̃icipum

Expanded text:
t ordinem rationis, tanto est magis bonpericlitato capite, periclitatur et liter pro capite, ne totum corpus pereat. reges ergo si bene regant gentem sibi commissam, ex operibus eorum consequenter mercedem magnam: quia pro bono gentis. et pro bono totali, totaliter se exponunt. Quarto magna est merces Regum ratione virtutis, per qua quis meretur huiusmodi meritum: nam minor virtus requiritur afamiliam, et quam ad regendum civitateregis, ad quem spectat regere non solum se, et suam familiam, sed etiam totum regnum. Cum ergo magnae virtuti debeatur magna merces, magnum erit meritum bene regentium regnum suum. Quinto, magnum erit praemium ipsorum Regum, si atur: laudatur enim aliquis, si dirigat personam aliquam singularem. Cum ergo bonum gentis sit divinius, quam primi libri de regimine principum
Abbreviated transcription (Latin):
pt̃ forefi̾ in regẽ abhus qͥ sũt
in regno. pͦ si nõ ei exhibeant
honorẽ debitũ ⁊ reu̾entiã dig¬
nã. ẜo si nõ suit ei sb̾iecti et
obedientes obfuando eiꝰ leges
⁊ mãdata. cũ .ii. ħ duo honor
uidel ⁊ obediẽcia sb̾tͣhũtur a
rege u̾rito ꝑuocatur ad irani.¬

Expanded text:
t forefieri ad regem ab iis qui sunt in regno. Primo, si non ei exhibeant honorem debitum, et reverentiam dignam. Secundo, si non sint ei subiecti et obedientes, observando eius leges et mandata. Cum enim haec duo, honor videlicet, et obedientia subtrahuntur a rege, merito pro
Abbreviated transcription (Latin):
regi. q̃ pexcellenti ¶uiso quõ¬
habitatores regui nõ debent pro¬
uocare tegẽ ad irã forefaciendo
iu ipm̃ nõ exhibendo ei debitum
houorẽ ⁊ obedĩa dignã. restat
uid̾e quõ nõ debent ip̃m ad irã¬
ꝑuocare forefaciendo ĩ eos qui st̃
e̾uis ⁊ qui ꝑtiuẽt ad ip̃m ad re

Expanded text:
so quomhabitatores regni non debent provocare regem ad iram, forefaciendo in ipsum, non exhibere ei debitum honorem et obedientiam condignam. Restat videre, quomodo non debent ipsum provocare, forefaciendo in eos qui sunt eius, et qui pertinent ad ipsum. Ad re
Abbreviated transcription (Latin):
re regno ip̃i regi sũt sb̾diti fore¬
fit ii regẽ quocieus ꝯ aliau existẽ¬
ti ĩ regno efficit᷑ ĩiuria aliqua
turpe sit ipis nõ auxiliari ¶ tcio
spectat ad habitatores regiu nõ
forefac̾e ĩ ea q̃ aliquo inͦ ordiuã¬
tur ad regẽ. huiꝰ a̾ sũt possões ꝓͥpe

Expanded text:
n regno ipsi regi sunt subditi, foreficit in regem quotienscunque alicui existenti in regno efficitur iniuria aliqua.est turpe ipsis non auxiliari. Tertio spectat ad habitatores regni non forefacere in ea quae aliquo modo ordinantur ad regem. Huiusmodi autem sunt possessione
Abbreviated transcription (Latin):
pariupendũt ipm̃ uł aliqua q̃
sũt ipiꝰ. uł ea q̃ aliquo inͦ ordiuã¬
tur ad ipm̃ cũ gͦ qͥs aliquo dc̃oꝵ
modoꝵ manifeste forefacit ii
aliũ ille tͥstutꝰ ex appetitu ꝓimitõ
uocent reges ad irã nõ debent
forefac̾e uedñ regẽ nec ĩ eaã
sũt ip̃ĩ nec ĩ ilba q̃ aliqͦ ordiã¬

Expanded text:
m, vel aliqua quae sunt ipsius, vel ea quae aliquo modo ordinantur ad ipsum. Cum ergo quis aliquo dictorum modorum manifeste forefacit in alium, ille tristatus ex appetitu punitionis, rovocent reges ad iram, non debent fore facere nec in regem, nec in ea quae sunt ipsius, nec in illa quae aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
rigit ĩ accões suas. In capite .n.
iuget sensus et ẏmaginatõ ꝑ
ꝙͣ dirigiii᷑ ĩ oꝑatões nr̃as. sicrex
excellencior est oĩb illis qui st̃
in regno ¶ Rursus qr eiꝰ est le¬
ges ferre ⁊ qr ĩ rege maxĩe ui¬
g̾e d sensus ⁊ pͥdençia ad ipm̃¬
uiaxie spectat ꝑ se ⁊ ꝑ alios di¬

Expanded text:
rigit in actiones suas. In capite enim viget sensus et imaginatio, per quam dirigimur in operationes nostras. Sic rex excellentior est omnibus illis, qui sunt in regno. Rursus quia eius leges ferre, et quia in rege maxime vigere debet sensus et prudentia, ad ipsum spectat
Abbreviated transcription (Latin):
s pũcta modito uupetu ĩflicta fat̃
lectale uuluus ¶quinta uiasiu ex
decectõe ꝑuucientis. nã bonꝰ be llator
si pt̃ sic d adu̾sariũ led̾e ut tñ ip̃e
nõ ledatur oĩs gͦ ille modꝰ ꝑcutien¬
di est magis eligẽdus ẜ ꝙ feriens¬

Expanded text:
puncta modico impetu inflicta, facit lethale vulnus. Quinta via sumitur ex detectione percutientis Nam bonus bellator, si potest, sic debet adversarium laedere, ut tamen ipse non laedatur. Omnis ergo ille modus percutiendi est magis eligendus, secun
Abbreviated transcription (Latin):
steuso qualit̾ sunt acies
ordinãde ⁊ ꝯstruẽdere¬
liquũ ẽ ostẽd̾e qͣlit̾ pug¬
ex ꝑuidencia uulu̾ũ. quarta ex
fatigatõue uẽbroꝵ. quĩta e x
capit de aruus cãto pp̃ ariuoꝵ
resistẽciã difficilius itur ad car
ricas aucplas ita ut auuli lorica¬
rũ se ꝯstrĩgãt qr ꝙͣto illi anuli
iuagã sinit ꝯpacti tãto o plu¬
res ex eis frãg̾e ut uulu̾a
uoceant. sit qr ꝑcuciẽtes cesum
õ plus de armis intid̾e ꝙͣ ꝑ
ueniat cicius ad carnẽ nugis
⁊ eligibile ꝑcut̾e puc̃tim quã
cesun. uodica ã arioꝵ ĩtisio
sufficit ad ledend̾ carnem ꝑ

Expanded text:
stenso qualiter sunt acies ordinandae et construendae, reliquum est ostendere, qualiter pugex providentia vulnerum.Quarta ex fatigatione membrorum. Quinta ex dcapit de armis, tanto propter armorum resistentia difficilius itur ad carnricas amplas ita, ut annuli loricarum se constringant: quia quanto illi annuli magis sunt compacti, tanto oportet plures exeis frangere ut vulnera noceant. Sic quia percutientes caesim oportet plus de armis incidere, quam erveniat citius ad carnem, magis est eligibile percutere punctim, quam caesim. Modica autem armorum incisio sufficit ad laedendum carnem
Abbreviated transcription (Latin):
iue atteudẽd̾ ut pugnãtes absa¬
nus adu̾sarios led̾e. uã si cellãtes
iunis se fatigẽt nõ uaiẽtes labo¬
rẽ illũ tolłerare de facili diunit¬
ꝑaiciendo s cesim pp̃ magnũ iuo¬
tũ brachioꝵ ĩsurgat ibi magnꝰ
labor pũttim u̾o fiẽdo modica fa¬
tigato sufficiat. eligibilius ẽ ꝓcu¬

Expanded text:
endum: ut pugnantes absimis adversarios laedere. Nam si bellantes nimis se fatigent, non valentes laborem illum tolerare, de facili dimitpercutiendo caesim propter magnum motum brachiorum insurgat ibi magnus labor, punctim vero feriendo modica fatigatio sufficiat, elegibilius est percu
Abbreviated transcription (Latin):
.n. ex hoc naturał ordo. nõ re¬
sultabit inde pax ⁊ ꝯcordia
s magis dissensio ⁊ ĩninticia
nõ erit ibi debita ꝓcreat̃o fi¬
lioꝵ nec tͥbuetur filus debi¬

Expanded text:
enim ex hoc naturalis ordo; non resultabit inde pax et concordia, sed magis dissensio et inimicitia; non erit debita ibi procreatio filiorum, non tribuetur filiis debi
Abbreviated transcription (Latin):
ãius apud aliquas sectas
ut apud saracenos ⁊ apd̾
forte aliquas alias bar¬
baras natones nõ reputetur ni
uniẽtes leges ñꝙͣ legimꝰ hoc fu
gis .ii. repuguat a parẽtib et
hus ad q̃ ꝯiugiũ ordinatur unã
in lege diuinaut iu uet̾i testa¬
mẽto ex aliqua dina dispẽ¬
satõne uł ꝓp̃ aliquã figurã et
sigͥficatõm legiiius uiꝰ mri
płes fuisse uxores tũ ꝙ reꝑitur¬

Expanded text:
is apud aliquas sectas, ut apud Sarracenos, et apud forte aliquas alias barbaras nationes non reputetur in ugis enim repugnat apparentibus, et iis ad quae coniugium ordinatur, unam in lege divina, ut in veteri Testamento, ex aliqua divina dispensatione, vel propter aliquam figuram et signationem legimus, unus viri plures fuisse uxores: tamen quod r
Abbreviated transcription (Latin):
gis quã ĩ alio decet naturalẽ
ħ idẽ ĩuestigari pt̃ ex ip̃a pa¬
ce ⁊ ꝯcordia ad quã ꝯiugnu
ordiuatur. nã cũ quib moleste
ferat si usu sue rei delecta¬
bilis nupeditur abs dispẽsio¬
ne ⁊ discordia eẽ nõ poss si

Expanded text:
is quam in alio decet naturalem c idem investigari potest ex ipsa pace et concordia, ad quam coniugium ordinatur. nam cum quilibet moleste ferat, si in usu suae rei delectabilis impeditur; absque dissensione et discordia esse non potest, si
Abbreviated transcription (Latin):
lem uat̾iamieo ꝙ ĩ ea intẽda¬
sultat ꝯẽ bonũ ⁊ fit in de meli¬
or ciiitas ⁊ qualit̾ꝯ malus sit¬
fit inde peior cruittis. nõ tũ ex
quaq bonitate uiꝰ cius ꝓse⁊

Expanded text:
ialem Iustitiam, eo quod in ea intendisultet commune bonum, et sit inde melior civitas, et qualitercunque malus sit, inde peior civitas: non tamen ex quacunque bonitate unius civis per
Abbreviated transcription (Latin):
sticia a qual uͥtute ĩ duob.
nã ħ eatem oꝑa agat nstus
legalis q̃ agit fortis ⁊ tẽꝑa
formalem. nã qr agit oꝑa
forcia qr delectatur ĩ talib
fortis ẽ ⁊ agẽs tẽꝑata qr de¬
lectatur ĩ ip̃is tẽpancia est¬

Expanded text:
stitia a qualibet virtute in duobus: nam licet eadem opera agat Iustus legalis, quae agit fortis, et tempformalem. Nam qui agit opera fortia, quia delectatur in talibus, fortis est, et agens temperata, quia delectatur in ipsis, te
Abbreviated transcription (Latin):
bere de eis quã eñ deceat es
hoc ĩf̾tur nocumẽtũ alus qi¬
iub qr si ille h inde plus alii
hñt inde uniꝰ. ¶Iusticia gͦ spã¬
lis ꝑ quã uitatur malũ aliqd̾
sp̃ole ut ꝓut ex malicia uniꝰ
cius infertur nocinẽtũ alt̾i
det̾immat sibi sp̃ãlem mat̾iã
⁊ ht̃ eẽ circa hec bona ext̾iora
ni quib cuies ꝯmumicãt. ¶ dcã ÷̃¬

Expanded text:
de iis, quam eum deceat: ex hoc infertur nocumentum aliis civibus: quia si ille habet inde plus, alii habent inde minus. Iustitia ergo specialis, per quam vitatur malum aliquod speciale, prout ex malitia unius civis infertur nocumentum alteri, determinat sibi specialem materiam, et habet esse circa haec bona exteriora, in quibus cives
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ ħ iusticia spãlis equalis dici¬
tur ⁊ equalitati ĩtendit cũ bo¬
na ex̾iora duplicit̾ cues ĩeqna¬
lit̾ participare possint. dupͤ
ĩ equalit̾ ĩꝯmutatõnib ut ĩ
emptõnib uenditõnib mu¬
m uendendo emẽdo locãdo mu

Expanded text:
 Iustitia specialis aequalis dicitur, et aequalitati intendit: cum bona exteriora dupliciter cives inaequaliter participare possint, dupliinaequaliter in commutationibus, ut in emptionibus, venditionis, mum
Abbreviated transcription (Latin):
nũ sic ẽ ĩ eis insticia legalis.
pͥuatũ erit in eis iusticia eqͣ¬
lis. bonũ .ii. ꝯẽ resultat ex oĩ
bono cuuũ. res .n. publica et
tota cructas me lior ẽ qualit̾¬
suit boui ĩ se. sũ ĩ ordine ad
alios sꝑ ciuitas melior est q̃
ex meliorib cinib ꝯstat ⁊ ꝙͣ¬

Expanded text:
num: sic est in eis Iustitia legalis. privatum: erit in eis Iustitia aequalis. Bonum enim commune resultat ex omni bono civium: res enim publica, et tota civitas melior est, qualitesunt boni in se, sive in ordine ad alios, semper civitas melior est quae ex melioribus civibus constat:
Abbreviated transcription (Latin):
agendo talia oꝑa legẽ iniplet
Eex ista ã differẽcia sequit᷑
sꝰa. nã cũ fortis ⁊ tẽꝑatus dele¬
ctetur ĩ oꝑib taliũ uirtutum¬
tur ab ip̃o pͥncipe ⁊ sũt tra¬
dite ꝓpĩs ꝯuitatib sb̾ditis i¬
ꝑfici gͥ iu ordine ad leges est
ꝑfici i ordine ad pͥnipẽ cuꝰ
est legem ferre uł in ordi¬
ne ad totã ciitatẽ cui lex ĩ¬
ponitur ¶ nsticia gͦ leg̾ał
ħ façiat illo eademi oꝑꝑa q̃ fa¬
cit tẽꝑancia ⁊ fortitudo ꝑfi¬

Expanded text:
agendo talia opera, legem implet. Ex ista autem differentia sequitur secunda: nam cum fortis, et temperatus delectetur in operibus talium virtutumtur ab ipso principe, et sunt traditae ipsis civitatibus subditis iPerfici ergo in ordine ad leges, est perfici in ordine ad principem, cuius est legem ferre, vel in ordine ad totam Civitatem, cui lex imponitur. Iustitia ergo legalis licet faciat illa eadem opera, quae facit Temperantia
Abbreviated transcription (Latin):
si p̾ccẽ ꝯĩtates ordinãtur ad
nucritõm ⁊ ad gen̾atõm hoc
est ꝓut ex bonitate eaꝵ ꝯsur¬
git b̾ouitas ipiꝰ doiyus. ipã .n.
domus ÷ inde melior si ÷̃ in
bono nico. uł in bona cnutate
aut ĩ bono regno. si gͥ hõ ma¬

Expanded text:
 communitates ordinantur ad nutritionem, et ad generationem; hoc est, prout ex bonitate earum consurgit bonitas ipsius domus: ipsa enim domus est inde melior, sic est in bono vico, vel in bona civitate, aut in bono regno. Si ergo homo ma