comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q: inoleuit ut ꝑ maximã iã europe partem
fama eiꝰ ꝑstreper& & ex brit taniȩ partib
seruorũ dĩ plurima ad eum tã lectorũ quã
&iã scriptorũ alidrrũq artiũ eruditorũ uiro¬
rũ congregationis conuenerat multitudo
quorũ quippe quã plurimi regulari se eiꝰ in¬
stitutione subdiderunt populũq: aberra¬
ticagentilitatis ꝓfanatione plurimis in locis
euocauere: Etaliiquidem in prouincia her¬
sorũ alii&iã intrringia disꝑsilate ꝑ populũ
paganos acuicos uerbũ dĩ prȩdicabant: Cũq:
ingensutriusq: populi multitudo. fidei sa¬
cram̃ta multis milib hominũ baptizatis ꝑ¬
ciper&. lamde functo beatȩ memoriae gre¬
gorio secundo. sedisa postolicȩ papȩ & glorio¬
so prȩfatȩ sedis gregorio iuniorea postolici
culminis cathe drã prȩsidente. denuo romã
nuntieiꝰ uenerunt: Scm̃q: sedisapostolicae
pontificẽ adlocuti sunt. eiq: prioris amicitiȩ

Expanded text:
que inolevit, ut per maximam iam Europae partem que inolevit, ut per maximam iam Europae partem fama eius perstreperet. Et ex Brittaniae partibus servorum Dei plurima ad eum tam lectorum quam etiam scriptorum aliarumque artium eruditorum virorum congregationis convenerat multitudo. Quorum quippe quam plurimi regulari se eius institutione subdiderunt populumque ab erratica gentilitatis profanatione plurimis in locis evocavere. Et alii quidem in provincia Hessorum, alii etiam in Thyringea dispersi late per populum, pagos ac vicos verbum Dei praedicabant. Cumque ingens utriusque populi multitudo fidei sacramenta, multis milibus hominum baptizatis, perciperet, iam defuncto beatae memoriae Gregorio secundo sedis apostolicae papę et glorioso praefatae sedis Gregorio iuniore apostolici culminis cathedram praesidente, denuo Romam nuntii eius venerunt sanctumque sedis apostolicae pontificem adlocuti sunt eique prioris amicitiae
Abbreviated transcription (Latin):
tentiam: Cũq: renouatus ꝑ populum fidei in¬
luxiss& candor & plels ab ingenti errorirerep¬
tueẽda queo : lam expulsis pro fani hostis amicis.
& infestis populi supra dicti seductorib: messem
quidem multã cũ paucis ad modũ messorib: in co¬
luit: Et magnã primitur huuismundi penu¬
riã ac frugalitatẽ sustenuit magnisq: tribu¬
lationũ angustiis coartatus. uerbi dĩ semina
propagauit: Sed cum credentiũ paulatim
polles cer& multitudo prȩdicatorũ quoq:
multiplicatus ess& catalogur tunc&iã eełȩ
repente instaurantur. & prȩdicatio eius doc¬
trine multi formi teremanauit: Monas te¬
siumq: congregata seruorũ dĩ unitate & mo¬
nachorũ sũ mascĩtate constructũ ẽ. in loco
quidicitur orthopsiquipro prius sibimore
apostolico manib uictũ uestitũq: instant᷑
laborando adquisierunt: sicq sc̃ęrumor
predicationis eius diffamatur est. Intantũ¬

Expanded text:
tentiam. Cumque renovatus per populum fidei intentiam. Cumque renovatus per populum fidei inluxisset candor, et plebs ab ingenti erroris ereptus est laqueo, iam expulsis profani hostis amicis et infestis populi supradictis seductoribus, messem quidem multam cum paucis admodum messoribus incoluit. Et magnam primitus mundi huius penuriam ac frugalitatem sustenuit, magnisque tribulationum angustiis coartatus, verbi Dei semina propagavit. Sed cum credentium paulatim pollesceret multitudo, praedicatorum quoque multiplicatus esset catalogus, tunc etiam ęcclesiae repente instaurantur et praedicatio eius doctrinae multiformiter emanavit, monasteriumque, congregata servorum Dei unitate et monachorum summa sanctitate, constructum est in loco quę dicitur Orthorpf; qui propriis sibi more apostolico manibus victum vestitumque instanter laborando adquesierunt. Sicque sanctae rumor praedicationis eius diffamatus est in tantum
Abbreviated transcription (Latin):
dum xpĩanitatis religionem iterando ꝓuocauit:
quidem eorum comitũ multitudo. subtheot pal
suꝑeos tr̃rannici ducatus. &infestũ ua statio¬
nis. potius quã deuotionis obtinebant imperiũ
uel corporali ꝑ eos prȩuentamorte uel hostili
siquidem eductione captiuata ẽ intantũq:
diuersis constricta malis. utc&era quȩ mane¬
bat residua populi turbã: saxonũ sesubiecerat
principatu Qm̃ cessante religiosorũ ducũ do¬
minatu. cessauit &iã in eis xp̃ĩanitatis & relegi¬
onis intentio . & falsi seducentes populũ intro¬
ducti sunt frr̃. qui sub nomine relegionis. max¬
imã her&ice prauitatis introdux erunt sectã:
Exquib: est. torduuine. & berht here. ean¬
berht & hunred fornicatores & adulteri.
quosiuxta a postolum iudicabit dr̃. quiualidir¬
simũ aduersus hominẽ dĩ excitauerant con¬
flictũ. sed ueris uerborũ oppositionib: confu¬
tati. dignã reconpensationis sortiti sunt sen¬

Expanded text:
dum Christianitatis religionem iterando provocavitdum Christianitatis religionem iterando provocavitquidem eorum comitum multitudo sub Theobaldi super eos tyrannici ducatus et infestum vastationis potius quam devotionis obtinebant imperium, vel corporali per eos praeventa morte, vel hostili siquidem eductione captivata est; in tantumque diversis constricta malis, ut caetera quae manebat residua populi turba Saxonum se subjiceret principatui. Quo cessante religiosorum ducum dominatu, cessavit etiam in eis Christianitatis et religionis intentio, et falsi seducentes populum introducti sunt fratres, qui sub nomine relegionis maximam hereticae pravitatis introduxerunt sectam. Ex quibus est Torchtwinę et Berehthere, Eanbercht et Hunraed, fornicatores et adulteri, quos iuxta apostolum iudicavit Deus: qui validissimum adversus hominem Dei excitaverunt conflictum; sed veris verborum oppositionibus confutati, dignam reconpensationis sortiti sunt sen
Abbreviated transcription (Latin):
na quippe aderat copia paganorũ qui& inimicũ
deorũ suorũ intrase diligentissime deuotabant
Sedmodicũ quidẽ arbore prȩcisa. confestim inm̃¬
saro boris moles. diuino desuꝑ flatu exagitat.¬
& palmitu confracto culmine corruit: Et qua¬
si suꝑni nutus solatio. inquat tuor &iã partes
disruptaest: & quat tuor ingentis magnitu dinise¬
quali longitudine trunci. absq: fratrum labore
ad stantium apparuerunt: Quo uiso prius deuo¬
tantes pagani. &iã uersauice benedictionem
dño pristina abiectama ledictione credentes
reddiderunt: Tuncaut sũ mescĩtatis antistes
consilio inito cum fratrib: ligneum & supra dic¬
te arboris m&allo oratorium construxit:
Illudq in honore scĩ p&ri a postoli dedicauit: Atq: uniuer¬
sis quȩ p̃diximus cõpl&is. & suꝑno suffragante nu
tuꝑactis adthr̃ringeam
pro fectus ẽ.
& seniores plebis. populiq principes affatus est:
Eosq relicta ignorantię cecitate. ad acceptã du¬

Expanded text:
na quippe aderat copia paganorum, qui et inimicum na quippe aderat copia paganorum, qui et inimicum deorum suorum intra se diligentissime devotabant, – sed ad modicum quidem arbore praeciso, confestim inmensa roboris moles, divino desuper flatu exagitata, palmitum confracto culmine, corruit et quasi superni nutus solatio in quattuor etiam partes disrupta est, et quattuor ingentis magnitudinis aequali longitudine trunci absque fratrum labore adstantium apparuerunt. Quo viso, prius detantes pagani, et jam versa vice benedictionem Domino, pristina abjecta maledictione, credentes reddiderunt. 23. Tunc autem summae sanctitatis antistes, consilio inito cum fratribus, ligneum ex supradictae arboris metallo oratorium construxit, illudque in honorem sancti Petri apostoli dedicavit, atque universis quae praediximus completis et superno suffragante nutu peractis, ad Thuringiam profectus est, et seniores plebis populique principes affatus est, eosque relicta ignorantiae caecitate ad acceptam du
Abbreviated transcription (Latin):
tas. cũ consensu carliducis rediit: Cũ uero hesso¬
rũ iã multicatholica fide subditi. acseptiformis
spsgratia confirmati manꝰ in positionem acce¬
perunt . Et alii quidem ñdũ animo confortãti.
intemerate fidei docum̃ta. integre ꝑcipere me¬
ruerunt. Au&iam lignis & fontib: clanculo:
aliiaut aꝑte sacrificabant. Auuero aruspici¬
a & diuinationes. prestigia atq: in cantationes
occulte : alii quidẽmanifeste exercebant.
Alii auguria &auspicia intendebant. diuersos¬
q: sacrificandiritus in coluerunt. Alii&iã qͥb:
mens sanior inerat. omni abiectagentilitatis ꝓ¬
fanatione. nihilhorum comiserunt: Quorũ con¬
sultu atq: consilio roborem quanda mire magni¬
tudinis qui prisco paganorũ uocabulo appellatꝰ
robdriouis in loco quidicitꝰ. gi cȩsmere seruus dĩ
secũ ad stantib succidere tẽptauit: Cũq mentes
constantia confortatus arborẽ succidis set mag¬

Expanded text:
tas cum consensu Carli ducis rediit. Cum vero Hessotas cum consensu Carli ducis rediit. Cum vero Hessorum iam multi, catholica fide subditi ac septiformis spiritus gratia confirmati, manus inpositionem acciperunt, et alii quidem, nondum animo confortati, intemeratae fidei documenta integre percipere rennuerunt; alii etiam lignis et fontibus clanculo, alii autem aperte sacrificabant; alii vero aruspicia et divinationes, prestigia atque incantationes occulte, alii quidem manifeste exercebant; alii quippe auguria et auspicia intendebant diversosque sacrificandi ritus incoluerunt; alii etiam, quibus mens sanior inerat, omni abiecta gentilitatis profanatione, nihil horum commisserunt. Quorum consultu atque consilio roborem quendam mirae magnitudinis, qui prisco paganorum vocabulo appellatur robor Iobis, in loco qui dicitur Gaesmere, servis Dei secum adstantibus, succidere temptavit. Cumque, mentis constantia confortatus, arborem succidisset, – mag
Abbreviated transcription (Latin):
itdignitatẽ: Eiq libellũ in quosacratissima ȩccle¬
si astice constitutionis iura pontificalib r̾ digesta
conuentib: ac cõmodauit: Etutex hoc in conuul¬
sa apud se pontificalis hȩc disciplinate institutio¬
nis ordo ꝑmaner&. populiq: subiecti his inbuant̾
exemplis imperauit: Sed & familiaritatẽ scȩ̃
sedis apostolicȩ tã sibi quã omnib sibi subiectis
ex hocin futurũ condonauit : Et Karliducis
gloriosi suis sacratissimis lit terir regnimunim¬
ne acdeuotione. scm̃ hunc uirũ episcopatus gra¬
du pollentẽ subiu: gauit: quiq &iã dũꝑlon¬
gos uiarũ anfractus ingentiũ populorũ ad iss&
confinia. iam quidem ad prȩfatũ franchorum
principẽ uenit: Etuenerabiliter ab eo susceptus
lit teras prȩdicti romani pontificis sed isq a¬
poscolicȩ carloducid&ulit Eiusq dominio ac pa¬
trocinio subiectur. ad obsessas antea hessorũ mce¬

Expanded text:
it dignitatem eique libellum, in quo sacratissima ęcclęit dignitatem eique libellum, in quo sacratissima ęcclęsiasticae constitutionis iura pontificalibus sunt digesta conventibus, accommodavit et, ut ex hoc inconvulsa apud se pontificalis haec disciplinatae institutionis ordo permaneret populique subiecti his inbuantur exemplis, imperavit. Sed et familiaritatem sanctae sedis apostolicae tam sibi quam omnibus sibi subiectis ex hoc in futurum condonavit. Et Carli ducis gloriosi suis sacratissimis litteris regni munimine ac devotione sanctum hunc virum episcopatus gradu pollentem subiugavit. Quique etiam, dum per longos viarum anfractus ingentium populorum adisset confinia, iam quidem ad praefatum Franchorum principem venit, et venerabiliter ab eo susceptus, litteras praedicti Romani pontificis sedisque apostolicae Carlo duce detulit, eiusque dominio ac patrocinio subiectus, ad obsessas ante ea Hessorum moe
Abbreviated transcription (Latin):
ternatim ducerent: Et ad ex tremũ qualiter
populi ꝑdeuia prius facinorũ oberrantes. fidei
documenta sua predicatione ꝑciperent. scisci
tatus ẽ: Etcũ procerto comperiss&. quod max¬
imã quidem multitudinẽ plebis asacrilega dȩ¬
monũ cultura ad consortiũ scȩ ecđȩ ad sciscer&
Intimauit quippeei: qui aepircopatus sibi inpone¬
re gradum uoluis s&. populisq: pastorali prius
sollicitudine priuatis. & iuxta sententiã dnĩdi
nr̃i iacentib sicutoues ñ habentes pastorẽ. prefer¬
re: Sed quia contradicere huictanto pontifici
a postolice sedi prȩlato non auder&. consentit
&iã & oboediuit: Sicq sũmus sc̃ȩ auctoritatis
pontifex diem constituit ordinationis. idẽ pridi¬
ekalendasx decem briũ: cũq scs̃ sacre sollẽnitatis
dies & nata licius scĩ andreae. & prȩfinitȩ ordina¬
tiqͣnĩs in luxiss&. iã sacer sedisapostolicȩ pontifex.
episcopatus sibi & nominis quod ẽ bonifacius in posu¬

Expanded text:
ternatim ducerent, et ad extremum qualiter ternatim ducerent, et ad extremum qualiter populi per devia prius facinorum oberrantes fidei dotatus est. Et cum pro certo comperisset, quod maximam quidem multitudinem plebis a sacrilega demonum cultura ad consortium sanctae ęcclesiae adscisciret, intimavit quippe ei, quia episcopatus sibi inponere gradum voluisset populisque pastorali prius sollicitudine privatis et iuxta sententiam domini Dei nostri iacentibus, sicut oves non habentes pastorem, praeferre. Sed quia contradicere huic tanto pontifici apostolico sedi praelato non auderet, consentit etiam et oboedivit. Sicque summus sanctae auctoritatis pontifex diem constituit ordinationis, id est pridie Kalendarum Decembrium. Cumque sanctus sacrae sollempnitatis dies et natalicius sancti Andreae et praefinitae ordinationis inluxisset, iam sacer sedis apostolicae pontifex episcopatus sibi et nominis, quod est Bonifatius, inposu
Abbreviated transcription (Latin):
ne apostolice nouime imperitũ iam peregrinus
ur̃e familiaritatis sermone: sed queso ut otiũ
mihi tempus conscribendȩ fidei concedas. & mu¬
tatantũ littera meã rationabiliter fidem ad¬
aperiat: Qui&iã protinus consensit. &ut festi¬
ne hancscripturã deferr& imperauit: Cũq: ali¬
quanto temporis euo luto spacio. scę trinitatis
penihil hominus dies adhuc aliquos. sic saltim
reinuitatus ẽ & lateranẽ introductus: Humi¬
liter prono uultu protinus postulata benedic
tione pedib: a porto lici pontificis aduolutusẽ
quiq repente eleuauit a terra & cartã inqua
integra & incorrupta fidei patuit ueritas.
huicdĩfamulo reddidit: Eumq: consedere fecit
& salutarieũ ad monitionis doctrina instrux̃ ut hanc
sine intermissione intemeratã fidei munitionem
conserar& & alids in stanter suarũ propossibilita¬
te uirium pdicar&, Multaquoq: alia derelegio¬
ne scĩtatis & fidei ueritate sciscitando profert.
Itautomnẽ penediem pariter conloquendo al¬

Expanded text:
ne apostolicę, novi me imperitum, iam peregrinus, vestrae familiaritatis sermone; sed queso, ut otium mihi, tempus conscribendae fidei concedas, et muta tantum littera meam rationabiliter fidem adaperiat'. Qui etiam protinus consentit et, ut festine hanc scripturam deferret, imperavit. Cumque, aliquanto temporis evoluto spatio, sanctae trinitatis pe nihilominus dies adhuc aliquos. Sic saltim reinvitatus est, et Lateranem introductus, humiliter prono vultu protinus, postulata benedtione, pedibus apostolici pontificis advolutus est. Quique repente eum relevavit a terra, et chartam in qua integra et incorrupta fidei patuit veritas, huic famulo Dei reddidit, eumque consedere fecit, et salutari eum admonitione doctrinae instruxit, ut hanc sine intermissione intemeratam fidei munitionem observaret, et aliis instanter suarum pro possibilitate virium praedicaret. Multa quoque alia de religione sanctitatis et fidei veritate sciscitando profert, ita ut omnem pene diem pariter colloquendo al
Abbreviated transcription (Latin):
tissimus respondere.: Sed postquã augustę memori¬
ȩ ualentinianus in ui enensi ciuitate quȩ ẽ gallorũ
ciuitas uitã finiuit eugenius suscepit imperium:
Quiubi imperare coepit : ñ multũ postpe itentib: fla¬
uiano tuncp̃fecto & arbogaste. comite: arã uictoriȩ
& sumptib coerimoniarũ. Quod ualentinianus agustȩ
memoriȩ. ad huc iniuniorib: annis constitutus peten¬
tib denegauerat : Oblitus fideisuȩ concessit: hoc
ubi agnouit sacerdos derelicta ciuitate medio lanen¬
si adquã ille festinato ueniebat: Ad bononiensem
ciuitatem mi grauit. atq inde fauentiam usq perrex̃
Ubicum aliquantis deger& dieb inuitatus a florenti¬
nis ad tusciam usq descendit. Dedinans magis as pec
Nam &epistalam adeundem dedit inqua conuenit
conscientiam illius Dequa pauca emultis ponenda
duxi: Et suimperatoria potestas magnasit tam̃ consi¬
dera imperator quantus sit ds̃ : Corda omnium uid&

Expanded text:
tissimus respondere: sed postquam augustae memoritissimus respondere: sed postquam augustae memoriae Valentinianus in Viennensi civitate quae est Galliarum civitas vitam finivit; Eugenius suscepit imperium, qui ubi imperare coepit, non multo post, petentibus Flaviano tunc praefecto et Arbogaste comite, aram Victoriae et sumptus caeremoniarum, quod Valentinianus augustae memoriae adhuc in junioribus annis constitutus, petentibus denegaverat, oblitus fidei suae concessit. 27. Hoc ubi cognovit Sacerdos, derelicta civitate Mediolanensi, ad quam ille festinato veniebat, ad Bononiensem civitatem emigravit, atque inde Faventiam usque perrexit. Ubi cum aliquantis degeret diebus, invitatus a Florentinis, ad Tusciam usque descendit, declinans magis sacrilenam et epistolam ad eumdem dedit , in qua convenit conscientiam illius, de qua pauca de multis ponenda duxi. Et si imperatoria potestas magna sit, tamen considera, Imperator, quantus sit Deus, Corda hominum vid
Abbreviated transcription (Latin):
ra diei prima usq in horã tertiam noctis ꝑ int̃ pretem
disputauerint: Ad mirantes: discesserunt ab eo:
Etut se probarent nonobaliam causã uenisse nisi ut
certo certius nossent uirũquẽ fama conpererant:
Alia die uale facienter imperatori : profecti sunt ad
urbem romã. illicuolentes cognoscere potentiã in lus¬
tris uiri probi: Qua cognita ad propria remearunt:
Sedegresso theo dosio deitalia & constantino polim̾
constituto: ualentiniano augusto intragalliaspo¬
sito: directa legatio ẽ sub nomine senatus asrmma¬
cho Tunc p̃fecto urbis derep&enda ara uictoriae
& sumptib cerimoniarum: Sedubi conperit sa¬
cerdos misso libello adimperatorem: Postulauit
uitadse relationis exemplaria dirigerentur: Qui¬
b ipse propartib suis responsurus eẽt Qua relati¬
one accepta: preclarissimum libellũ conscripsit:
Vt contranihilum quã auder& simmachus uireloquen¬

Expanded text:
ra diei prima usque in horam tertiam noctis per interpretem ra diei prima usque in horam tertiam noctis per interpretem disputaverunt, admirantesque discesserunt ab eo. Et ut se probarent non ob aliam causam venisse, nisi ut certo certius nossent virum, quem fama compererant; alia die valefacientes imperatori, profecti sunt ad urbem Romam, illic volentes cognoscere potentiam illustris viri Probi, qua cognita, ad propria remearunt. 26. Sed egresso Theodosio de Italia et Constantinopoli constituto, Valentiniano Augusto intra Gallias posito, directa legatio est sub nomine senatus a Symmacho tunc praefecto Urbis de repetenda ara Victoriae et sumptibus caeremoniarum. Sed ubi comperit Sacerdos, misso libello ad imperatorem , postulavit ut ad se relationis exemplaria dirigerentur, quibus ipse pro partibus suis responsurus esset. Qua relatione accepta, praeclarissimum libellum conscripsit, ut contra nihil umquam auderet Symmachus vir eloquen
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis nonminima successit tribulatio sacerdotis
rat enim illi imperator seuenam daturũ ciuib
supra dictȩ ciuitãs: Sedagentib comitib occul¬
te cum imperatore. ignorante sacerdote usq in
horam tertiam ciuitas est donata atq plurimi in¬
terempti in nocentes: Quo facto ubi cognouit
sacerdor. copiam imperatori ingrediendȩ eccłȩ
denegauit: Necprius dignum iudicauit co&u
ecđe aut sacram̃torum cõmunione: quã publicã
ager& paenitentiam: Cum imperator. e contra
ad serebat dauid adulterium simul& homi cidiũ
ꝓp&rasse: Sed responsum ilico ẽ: Quisecutus es er¬
rantem : sequere corrigentem: Quod ubiaudiuit
cdementissimus imperator: ita suscepit animo
utpublicã penitentiam non abhorrer& : Cuius
correptionis profectus. secundam illi parauit iuc¬
toriam: Pidemtemp: duo potentis simi & sapien¬
tissimi uiri ꝑsarum: ad famã sacerdotis uenere me¬
diolanium Deferentes secum plurimas quȩstio¬
nesutexhis probarent sapientiã uiri:. Cumq ab ho¬

Expanded text:
civitatis non minima successit tribulatio Sacerdoti, rat enim illi imperator se veniam daturum civibus supradictae civitatis: sed agentibus comitibus occulte cum imperatore, ignorante Sacerdote, usque in horam tertiam gladio civitas est donata, atque plurimi interempti innocentes. Quod factum ubi cognovit Sacerdos, copiam imperatori ingrediendi Ecclesiam denegavit: nec prius dignum judicavit coetu ecclesiae, vel sacramentorum communione, quam publicam ageret poenitentiam. Cui imperator contra asserebat David adulterium simul et homicidium perpetrasse. Sed responsum illico est: Qui secutus es errantem, sequere corrigentem. Quod ubi audivit clementissimus imperator, ita suscepit animo, ut publicam poenitentiam non abhorreret: cujus correctionis profectus secundam illi paravit victoriam. 25. Per idem tempus duo potentissimi et sapientissimi viri Persarum ad famam Sacerdotis venere Mediolanum, deferentes secum plurimas quaestiones, ut ex his probarent sapientiam viri: cum quo ab ho
Abbreviated transcription (Latin):
se locutum: Tunc imperator. reuera in quit dure p̾¬
ceperam contra ep̃m de sr̃nagoga reparanda: in mo¬
nachosuero uindicandũ ẽẽ: Ita &a comitib qui in
tempore aderant dicebatur: Quib ep̃s: ego quidẽ
cũ imperatore nuncago uobiscum uero mihi aliter
agendum est. Atq it a obtinuit: ũtilla quȩ statu¬
ta fuerant reuocarentur: Necprius ad altare acce¬
dere uoluit. nisi fide suã imperator illũ agere de¬
bere testar&ur Cui ep̃s. ẽgo ago fide tua : Respon
dit imperator: Agefide. mea. Quasponsione ite¬
rata securus ꝑgebat sacerdos. diuina mysteria cȩlebra¬
re: Haecaut̃ scriptar inepistola quã ad germanã suã
fecit. In qua tractatũ inseruit quẽ eodemdie habu¬
erat debaculo nuceo: Qura ꝓph&a hieremia uisuseẽ
describitur: Peridem tẽp: causa thesso lonicensis

Expanded text:
se locutum. Tunc imperator: Re vera, inquit, dure praese locutum. Tunc imperator: Re vera, inquit, dure praeceperam contra episcopum de synagoga reparanda: in monachos vero vindicandum esse. Ita et a comitibus qui in tempore aderant, dicebatur. Quibus Episcopus: Ego quidem cum imperatore nunc ago, vobiscum vero mihi aliter agendum est. Atque ita obtinuit ut illa quae statuta fuerant, revocarentur: nec prius ad altare accedere voluit, nisi fide sua imperator illum agere debere testaretur. Cui Episcopus: Ergo ago fide tua. Resdit imperator: Age fide mea. Qua sponsione iterata, securus peregit sacerdos divina mysteria. » L. Haec autem scripta sunt in epistola, quam ad germanam suam fecit : in qua tractatum inseruit, quem eodem die habuit de baculo nuceo, qui a propheta Hieremia visus esse describitur. 24. Per idem tempus causa Thessalonicensis
Abbreviated transcription (Latin):
re non poterat: qua illũ conuenit. utid quod ab eodem
statutũ fuerat reuocar&ur: Seruariq sibi debere
abillo audientiã: quisi dignus ñ ẽẽt quiabillo audi¬
r&ur : Dignus &iam ñ ess& qui ꝓ illo adño audir&ur
ł cui suasp̃ces. eaisitas p̃eef cuisua uota cõmitter&:
Paratũ &iam seesse protalinegotio mortem subire ne
dissimulatione sui. prȩuaricatorem facer& imperato¬
rem quitam in iusta contra ecclesiam prȩcepiss&
Postea uero cum mediolanium reuerter&ur: posito
imperatore in eccła de eadem causa tractauit in po¬
pulo : In quo tractatu introdux̃ dñĩꝑsonã loquentis
imperatori : Egote &ultimo imperatorem feci ego
tibi exercitũ inimicitui tradidi. Ego tibi copias
quas ille aduersumte exercitui suo parauerat de
Egote triumphare sine labore feci: & tudeme in imi¬
cismeis donas triumphos.: Cui descendenti de exe¬
dra: imperatorait. contranos ꝓposuisti hodie ep̃e
Atilleres pondit . non se contra ipsum sed proipso fuis¬

Expanded text:
re non poterat, qua illum convenit, ut id quod ab eodem statutum fuerat, revocaretur, servarique sibi debere ab eo audientiam; quia si dignus non esset, qui ab illo audiretur, dignus etiam non esset, qui pro illo a Domino audiretur, vel cui suas preces, aut cui sua vota committeret: paratum etiam se esse pro tali negotio mortem subire, ne dissimulatione sui praevaricatorem faceret imperatorem, qui tam injusta contra Ecclesiam praecepisset. 23. Postea vero quam Mediolanum reversus est, posito imperatore in Ecclesia, de eadem causa tractavit in populo. In quo tractatu introduxit Domini personam loquentis imperatori: Ego te ex ultimo imperatorem feci, ego tibi exercitum inimici tui tradidi, ego tibi copias quas ille adversum te exercitui suo praeparaverat, deego te triumphare sine labore feci: et tu de me inimicis meis donas triumphos! Cui descendenti de exhedra imperator ait: Contra nos proposuisti hodie, Episcope. At ille respondit non se contra ipsum, sed pro ipso fuis
Abbreviated transcription (Latin):
scientes. fideliuoce remissionẽ illipeccatorũ omniũ
ꝑbaptismatis gratiã promittebant: Tuncile tur¬
batus reuertens domũ. philosophiam ꝓsiteri uoluit.
futurus. Seduerus philosophus xp̃i qui contẽptis sȩcu¬
larib pompis: piscatorũ secuturus ẽẽt uestigia: qui xp̃o
populas congregarunt. Non fucis uerborũ sed sim plici
sermone. & uere fidei ratione missisine. pera sine uir¬
ga . &iam ipsos philo sophos conuerterunt: Quodubine fa¬
cer& reuocatusest: publicas mulieres. publice ad se in gre¬
difecit: Ad hoctantũ utuisis his populus intentione¬
uocar&ur: At uero populus magis magisq: clamabat :
peccatũtuum suꝑ nos: Atillecũ uider& nihil intentio¬
nemsuã proficere posse fugã parauit. Egres sus noc¬
tismedio ciuitatem :cũ ticinũ seꝑgere putar& mane
ad portã ciuitatis medio lanensis quȩ romanadicitur in¬
uenitur: Drenim quiȩcłȩ̃ suȩ catholice murũ para¬
bat aduersus inimicos suos. & turrẽ erigebat dauid con

Expanded text:
scientes, fideli voce remissionem illi peccatorum omnium per baptismatis gratiam promittebant. Tunc ille turbatus revertens domum, philosophiam profiteri voluit, futurus sed verus philosophus Christi, qui contemptis saecularibus pompis, piscatorum secuturus esset vestigia, qui Christo populos congregarunt non fucis verborum, sed simplici sermone, et verae fidei ratione, missi sine pera, sine virga, etiam ipsos philosophos converterunt. Quod ubi ne faceret, revocatus est; publicas mulieres publice ad se ingredi fecit, ad hoc tantum, ut visis his, populi intentio revocaretur. At vero populus magis magisque clamabat: Peccatum tuum super nos. 8. At ille cum videret nihil intentionem suam posse proficere, fugam paravit: egressusque noctis medio civitatem, cum Ticinum se pergere putaret, mane ad portam civitatis Mediolanensis, quae Romana dicitur, invenitur; Deus enim qui Ecclesiae suae catholicae murum parabat adversus inimicos suos, et turrem
Abbreviated transcription (Latin):
urerentur : It acessass& artes suas. quib: aduersũ dñi sa¬
cerdotem sea liquid posse arbitabatur: Alius &i ã gla¬
dium ferens. ad cubiculũ usq ꝑuenit : ut interficer&
sacerdotem: Sed cum eleuass& manũ: districto gladi
odextera obrigente remansit : Tunc semissũ aiusti¬
na postquã confessus ẽ. brachium quod iniq: cũ exten¬
der&ur obriguerat : sanatũ confessioneest. Peridẽ
temp: cumuir in lustris prob: puerũ suũ notarium : qui
sp̃u in mundo grauiter uex abatur direxiss& ad ep̃m :
Egres sus urbem dimisit diabolus timens aduirum
scm ꝑduci: Atq it apuerquã diu mediolani apud
ep̃m fuit: nulla in illo diabalo dominatio apparuit
Sedubiegrer sus demedio lanio ẽ & propeurbem uenit:

Expanded text:
urerentur: atque ita cessasse artes suas, quibus adversus Domini Sacerdotem se aliquid posse arbitrabatur. Alius etiam gladium ferens ad cubiculum usque pervenit, ut interficeret Sacerdotem: sed cum elevasset manum, districto gladio, dextera exerta in aera obrigente remansit. Tunc se missum a Justina postquam confessus est, brachium quod inique cum extenderetur, obriguerat, sanatum est confessione. 21. Per idem tempus cum vir illustris Probus puerum suum notarium, qui spiritu immundo graviter vexabatur, direxisset ad Episcopum, egressum ex Urbe dimisit diabolus, timens ad virum sanctum perduci. Atque ita puer quamdiu Mediolani apud Episcopum fuit, nulla in illo diaboli dominatio apparuit: sed ubi egressus Mediolano est, et prope Urbem pe
Abbreviated transcription (Latin):
se demones quullũ internecarent fatebatur: sedde¬
monesrenuntiasse. sẽminime Nonsolũ ad ipsum
ad propinquare posse : uerũ &iam nea foris domus
inquam anebat ep̃s: Qm̃ ignis insuperabilis om ne
illud edificium cõmunir& ut &iã longe positi

Expanded text:
 daemones, qui illum internecarent, fatebatur: sed daemones renuntiasse se non solum ad ipsum appropinquare minime posse, verum etiam nec ad fores domus, in qua manebat Episcopus; quia ignis insuperabilis omne illud aedificium communiret, ut etiam longe positi
Abbreviated transcription (Latin):
ficium prȩfectũ: secundum indictũ gloriosi re¬
gis pippini suꝑ pagum locũq illũ gerebat.
& princeps ipsiuserat operis. nomine ab ba
sumptis secum collegis ȩquũ ascendit: Accircũ¬
agrato colletumuloq: inspecto. repente cuius¬
dam caballus pueri ex in ꝓuiso tantũ pedib: t̃rę
inpressis. ruine penitus casurã tẽptabatur. an¬
teriorib:q: humo infixis crurib: uolutabatur.
Donec hi qui agiliores solertioresq: exstiterant
discensissuis pre propere caballis. equũ ter¬
rae inherentẽ extraherent: Sed stupen¬
dum statim ac spectaculo dignũ. hisquiad e¬
rant ostensũ erat miraculũ . & limpidissimus
extraconsu&udinem illius terrȩ fionsmi¬
re suauita tis gustu indulcđtus prorum pe¬
bat & ꝑ in cognitos penetrans meatus pro¬
fluebat. ut riuus iam max imus esse uide¬
r&ur. Quo lobstupe factimiraculo ex¬
ultantes. atq alacres domum reuersi: ea
quȩ uiderunt plebibus diuulgarunt:¬

Expanded text:
ficium praefecturae secundum indictum gloriosi regis Pippini super pagum locumque illum gerebat et princeps ipsius erat operis, nomine Abba, sumptis secum collegis, equum ascendit, ac, circumagrato colle tumuloque inspecto, repente cuiusdam caballus pueri ex inproviso, tantum pedibus terrae inpressis, ruinae pęnitus casuram temptabatur, anterioribusque humo infixis cruribus, volutabatur, donec hii, qui agiliores solertioresque extiterant, discensis suis praepropere caballis, equum terrae inherentem extraherent. Sed stupendum statim ac spectaculo dignum his qui aderant ostensum erat miraculum: et limpidissimus extra consuetudinem illius terrae fons, mirae suavitatis gustu indulcatus, prorumpebat et per incognitos penetrans meatus profluebat, ut rivus iam maximus esse videretur. Quo obstupefacti miraculo, exultantes atque alacres domum reversi, ea quae viderunt plebibus devulgarunt
Abbreviated transcription (Latin):
corruit & ceruicem crudelitats rigdae ad eius uestiga
indinans orationibus scillius commendauit. Viraũ sc̃s ale¬
otoneminime surrexit sed uocatis fratribus eum introrsus
tulit utbene dictionem acciperet praecepit. Que madse
reductũ ut ad tantȩ crudelitatis insania quiesceredebe¬
retammonuit. quifractus recedens nihilulterius pe tere
rustico prae sum psit quẽ uirdi non tangendo sed respicien¬
do soluerat. Ecce est petre quodixi quia homni qui omni
expotesta tepossunt
Qui enim ferocitate gothiternbi¬
lis sedensrepres sitlora uero notdo que ligaturȩ quȩ m¬
nocentis brachia adstruxerantoculis dissoluit ip¬
simiacula celeritate indicat : quia ex potestate
acceperat habere quodecit : sursũ quoq quale
quantũq miraculum orando ualui tobanere sub

Expanded text:
corruit, et cervicem crudelitatis rigidae ad ejus vestigia corruit, et cervicem crudelitatis rigidae ad ejus vestigia inclinans, se orationibus illius commendavit. Vir autem sanctus a lectione minime surrexit, sed vocatis fratribus, eum introrsus tolli, ut benedictionem acciperet, praecepit. Quem ad se reductum, ut a tantae crudelitatis insania quiescere deberet, admonuit. Qui fractus recedens, nil ulterius petere a rustico praesumpsit, quem vir Domini non tangendo, sed respiciendo solverat. Ecce est, Petre, quod dixi: quia hi qui omnipex potestate possunt. Qui enim ferocitatem Gothi terribilis sedens repressit, lora vero nodosque ligaturae quae innocentis brachia astrinxerant, oculis dissolvit, ipsa miraculi celeritate indicat, quia ex potestate acceperat habere quod fecit. Rursum quoque quale quantumque miraculum orando voluit obtinere, sub
Abbreviated transcription (Latin):
ret Quem ligatis brachiis rusticus antecedens dugxit ad scĩ
uri monasteriũ. Eumq antein gressum cellȩ solũ sedentẽ
repperit & legentem . Eidem aũ subsequenti & seuienti
glȩ rusticus dixit. eccerste est de quo dixerambenedictus
pater quaedum feruido sp̃u cũ peruersae mentis in saniã
fuisset in tuitus eo terrore quo consueuerat acturũ se exis¬
umans magnis coepit uocibus clamaredicens. surge sur gȩ
ures istius rustici redde quas accepisti. Atcuius uocem
urdĩ protimis oculos leuauit alectione. Eum quebitutis
mox etiã rusticum quiligatus tenebatur attendit. At cuus
brachadum oculos deflexis set miro modo tanta se celeri¬
tute coeperunt biligata brachios loradis uoluere ut disso¬
lutam concite nulla hominum festinationepo tuissent
Cumq is quiligatus uenerat coepisset subito ad sture solu¬
tus ad tantae potestatisuim treme factus galla ad terrã

Expanded text:
ret. Quem ligatis brachiis rusticus antecedens, duxit ad sancti ret. Quem ligatis brachiis rusticus antecedens, duxit ad sancti viri monasterium, eumque ante ingressum cellae solum sedentem reperit et legentem. Eidem autem subsequenti et saevienti Zallae rusticus dixit: Ecce iste est de quo dixeram tibi Benedictus Pater. Quem dum fervido spiritu cum perversae mentis insania fuisset intuitus, eo terrore quo consueverat, acturum se existimans, magnis coepit vocibus clamare, dicens: Surge, surge, et res istius rustici redde quas accepisti. Ad cujus vocem vir Dei protinus oculos levavit a lectione, eumque intuitus, mox etiam rusticum qui ligatus tenebatur, attendit: ad cujus brachia dum oculos deflexisset, miro modo tanta se celeritate coeperunt illigata brachiis lora devolvere, ut dissolvi tam concite nulla hominum festinatione potuissent. Cumque is qui ligatus venerat, coepisset subito adstare solutus, ad tantae potestatis vim tremefactus Zalla ad terram
Abbreviated transcription (Latin):
fideles difamulibene dicti facta nunc replico. Inquibus
a perte da ruit aliud hunc accepta diuinitus expotes¬
tate aliud ex opera tione potuisse. Gothorũ quidam
tem poribus contracatholicae edesiae religiosus uero
ardo re in manissimȩ crudelitatis ex arsit. Ita ut quis¬
quis ei dericus monachus uel ante faciem uenisset ab
eius manib: uiuus nullo modo exiret. Quadã uero die
auarita suae cestu succensus in rapinã rerũ i hians
Dunr quendã rosticũ tormentis crullelibus affligȩ¬
tec. Eumq. ꝑ supplicia diuersalamaret. Victus
poenis rusticus sese ressuas benedicto
commen dasse professus est. Vtdum
quente creditur sus pensa interimꝰ crudelitate ad
uitam horȩ raperentur. Tunc isdem galla cessauit¬
risticun cormentis ad fligere. sed eius bradualoris for¬
aos adstringens ante equum suum coepit hmupellere
utques esset benedictus qui eius res susceperat de monstra¬

Expanded text:
fidelis famuli Dei Benedicti facta nunc replico, in quibus fidelis famuli Dei Benedicti facta nunc replico, in quibus aperte clareat, aliud hunc accepta divinitus ex potestate, aliud ex oratione potuisse. CAPUT XXXI. temporibus, contra catholicae Ecclesiae religiosos viros ardore immanissimae crudelitatis exarsit; ita ut quisquis ei clericus monachusve ante faciem venisset, ab ejus manibus vivus nullo modo exiret. Quadam vero die avaritiae suae aestu succensus, in rapinam rerum inhians, dum quemdam rusticum tormentis crudelibus affligeret, eumque per supplicia diversa laniaret, victus poenis rusticus, sese res suas Benedicto commendasse professus est, ut dum hoc a torquente creditur, suspensa interim crudelitate ad vitam horae raperentur. Tunc idem Zalla cessavitrusticum tormentis affligere, sed ejus brachia loris fortibus astringens, ante equum suum coepit impellere, ut quis esset Benedictus qui ejus res susceperat demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
pẽt. uelim nosse haec tanta miracula uirtu tes sem ꝑ
oratio¬
nis impetrabat. An ali quando &iam
solo uolun¬
luntatis exhibebat notum. SR Quide¬
uota mente dõ adhȩrent cum uero necessitas exposcit
exhibere signa modo utroq. solent ut mira qua eque
aliquando reper¬
aliquando exprecefaciant. Aliquando expotestate
Cũ aũ iohannes dicat. Quot quot aũ receperunt eũ dedit
eis potestatem filios difieri : Quodsi filii dĩ ex potestate
funt quidmirum sesigna ex potesta tefacere ualent.
Quia enim utroq modo miracula exhibebant. Testat᷑
petrus quithabitam mortuã orando suscitauit . Anna¬
niã uero & saphi rã mentientes morti in crepando tradi¬
dit N eq. onimoras se ineorum extinctionelegitur. sed
solum modo culpam quã perpe trauerant increpasse.
Constat ergo quia aliquando haec expotestate aliquan¬
do uero exhibent exposto latione. Dum & istis intam
inere pando abstulit & illi reddidit orando Nã duo qq̃

Expanded text:
Petr. Velim nosse, si haec tanta miracula virtute semper Petr. Velim nosse, si haec tanta miracula virtute semper orationis impetrabat, an aliquando etiam solo voluntatis exhibebat nutu. Gregor. Qui devota mente Deo adhaerent, cum rerum necessitas exposcit, exhibere signa modo utroque solent, ut mira quaeque aliquando ealiquando ex prece faciant, aliquando ex potestate. Cum enim Joannes dicat: Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri . Qui filii Dei ex potestate sunt, quid mirum si signa facere ex potestate valeant? Quia enim utroque modo miracula exhibeant, testatur Petrus , qui Thabitham mortuam orando suscitavit, Ananiam vero et Sapphiram mentientes morti increpando tradidit. Neque enim orasse in eorum exstinctione legitur, sed solummodo culpam quam perpetraverant increpasse. Constat ergo quod aliquando haec ex potestate, aliquando vero exhibent ex postulatione, dum et istis vitam increpando abstulit, et illi reddidit orando. Nam duo quoque
Abbreviated transcription (Latin):
diseret & humilitatem Isdem uero frater salubriter
ndebat. Nec eratiam utquis quã deeius promissionibus du¬
icarepossit qui nunc eodemq. momento prouitreo uas
ieneuacuo pleno oleo doleum reddidiss&. Quadã die¬
badbeati iohannis oratorium quod in ipsa montis celsi tu¬
ine situm est pergeret ei antiquus hostis in molemedici
pecie obuiam factus est cornu & trepidicã ferens quem
cum requisiss& dicens ubi uadis. illeres pondit ecce ad
t̃s uado potionem eis dare. Itaq perrexit uenerabi
ls benedictus ad orationem qua completa concitus reduit
malgnus uero sp̃s unum seniorem monachum inuenit
a quã haurientem in quostatim ingressus est eũq inter¬
ra proiecit & uehe mentissi me uexauit. Quem cum uir
ab orationerediens tam crudeliter uexari conspiceret
& solũ modo alapam dedit & malignum ab eo sp̃m pro¬
tinus excussit. It a ut ad eũ redire ulterius non auderet

Expanded text:
disceret et humilitatem. Idem vero frater salubriter disceret et humilitatem. Idem vero frater salubriter ostendebat; nec erat jam ut quisquam de ejus promissionibus dubitare posset, qui in uno eodemque momento pro vitreo vase pene vacuo plenum oleo dolium reddidisset. CAPUT dum ad beati Joannis oratorium, quod in ipsa mantis celsitudine situm est, pergeret, ei antiquus hostis in mulomedici specie obviam factus est, cornu et tripedicam ferens. Quem cum requisisset, dicens: Quo vadis? ille respondit: Ecce ad fratres vado potionem eis dare. Itaque perrexit venerabilis Pater Benedictus ad orationem; qua completa concitus rediit. Malignus vero spiritus unum seniorem monachum invenit aquam haurientem, in quem statim ingressus est, eumque in terram projecit, et vehementissime vexavit. Quem cum vir Dei ab oratione rediens tam crudeliter vexari conspiceret, ei solummodo alapam dedit, et malignum ab eo spiritum protinus excussit, ita ut ad eum redire ulterius non auderet.
Abbreviated transcription (Latin):
saxorum molibus asperum proiectum. Itaq uas ui treũ
uenit in saxis. sed sic mansitin colo meacsi proiectũ mini¬
me fuisset. Itaut frangineque oleũ effundi potuisset
Q uoduir dñi praecepit leuari atqueut eratintegrũ pe¬
tenti tribui. Tunc collectis fratrib: in oboedi en tẽmonachũ
deinfidelitate sua & superbia corã omnibus increpauit
Qua in crepatione cõpleta sese cũ isdem fracrib in orati¬
xxiiiionem dedit. In eo aũlo coubi cũ fratrib orabat uacuuf
erat aboleo doleus & coopertus. Cũq. sc̃s uir inoratione
persisterot coepit operimentũ eiusdem doles leo ex¬
c̃rescente subleuari. Quo cõmoto atq subleuato oleũ
quod ex creuerat ora dolei transiens pauimentũ loci in
quo incubuerant infundebat. Quodbenedictus difamulas
uuspexit protinus orationem compleuit. Atq in paui¬
nintũ oleũ defluere cessauit. Tunc diffidentem in¬
aboedentemq. fratrẽ latius ammonuit ut fidem habeit

Expanded text:
saxorum molibus asperum. Projectum itaque vas vitreum saxorum molibus asperum. Projectum itaque vas vitreum venit in saxis, sed sic mansit incolume ac si projectum minime fuisset: ita ut neque frangi, neque oleum effundi potuisset. Quod vir Domini praecepit levari, atque, ut erat integrum, petenti tribuit. Tunc collectis fratribus, inobedientem monachum de infidelitate sua et superbia coram omnibus increpavitQua increpatione completa, sese cum eisdem fratribus in orationem dedit. In eo autem loco ubi cum fratribus orabat, vacuum erat ab oleo dolium et coopertum. Cumque sanctus vir in oratione persisteret, coepit operimentum ejusdem dolii oleo excrescente sublevari. Quo commoto atque sublevato, oleum quod excreverat, ora dolii transiens, pavimentum loci in quo incubuerat inundabat. Quod Benedictus Dei famulus ut aspexit, protinus orationem complevit, atque in pavimentum oleum defluere cessavit. Tunc diffidentem inobedientemque fratrem latius admonuit, ut fidem habere
Abbreviated transcription (Latin):
gebat uirdĩ diueras indigentibus monasserii sui ateu
tribuerat. Vt penenihil incellarionisi parum quid olei
inuitreo uase remanerot. Tuncquidam sub dia conus
agapitis nomine aduenit magnopere postulans ut sibi ali¬
quantulũ oleũ dare debuisset. Virautem dñi qui cunc ta
decreuerat in terra tribuere ut in caelo om̃a reseruaret. hoc
ipsum parũ quod remanseratolei ius sit petentidare mo¬
nadius uero qui cellarium tenebat audiuit quidem iubontis
uerba sedimplere distulit. Cũ que postpaululum sequodusse¬
rat datũ esset in quireret Respondit monachus semini me
dedisse quia si illũ tribueretomnino nilnl fratribus rema¬
neret . Tunc iratus aliis praecepit ut ipsum uas ui treũ in quo
parũ oleiremansis seuidebatur ꝑ fenestram proicerent
nemcella aliquid ꝑ moboedientiã remanoret. factũq est
subfenestra autem eadem ingens praecipium patebat

Expanded text:
gebat, vir Dei diversis indigentibus monasterii sui cuncta gebat, vir Dei diversis indigentibus monasterii sui cuncta tribuerat, ut pene nihil in cellario nisi parum quid olei in vitreo vase remaneret. Tunc quidam subdiaconus Agapitus nomine advenit, magnopere postulans ut sibi aliquantulum olei dari debuisset. Vir autem Domini, qui cuncta decreverat in terra tribuere, ut in coelo omnia reservaret, hoc ipsum parum quod remanserat olei, jussit petenti dari. Monachus vero qui cellarium tenebat audivit quidem jubentis verba, sed implere distulit. Cumque post paululum si id quod jusserat datum esset inquireret, respondit monachus se minime dedisse; quia si illud ei tribueret, omnino nihil fratribus remaneret. Tunc iratus, aliis praecepit ut hoc ipsum vas vitreum in quo parum olei remansisse videbatur, per fenestram projicerent, ne in cella aliquid per inobedientiam remaneret. Factumque est. Sub fenestra autem eadem ingens praecipitium patebat
Abbreviated transcription (Latin):
debeamusdare . In ipso aubi duo moresuo in oratione fuit
occupatus. Dumdie tertio isqui necessitatem debiti affli¬
gebatur redut. super arcã uero monasterii quae erat fru¬
mento plena subito .xiii. solidi suntinuenti. Qquos uirdi
deferri aussit & ad flicto petitori tribuit dicens ut .xii.
redderet & unũ in expensis propriis haberet sed ad ea
nunc rediamus quaeceius discipulis in libri huius ex¬
ordio praedictis referentibus agnoui. Quidã uir
grauissima aduersaru sui aemulatione laborabat Cuius
ad hoc usqodium prorupit ut ei nescienti in potũ uenenũ
daret : Qui quãuif auferre non ualuit cutis tamen as¬
lorem in ucauit ltaut diffusa incorporeeius uarietas libre
moreqmuita re uideretui sed ad dihomi nem deductus
salutem pristinã citiuis reci pet: Nam mox eum u t cont̃i¬
et omnem cutis illius uarie tatem fugauit. Eodem quaq:¬
temporo quo ali mentorũ in opia campani grauiter afdi¬

Expanded text:
debeam dare. In ipso autem biduo more suo in oratione fuit debeam dare. In ipso autem biduo more suo in oratione fuit occupatus. Cumque die tertio is qui necessitate debiti affligebatur, rediret, super arcam monasterii, quae erat frumento plena, subito tredecim solidi sunt inventi. Quos vir Dei deferri jussit, et afflicto petitori tribui, dicens, ut duodecim redderet, et unum in expensis propriis haberet. Sed ad ea nunc redeam, quae ejus discipulis in libri hujus exordio praedictis referentibus agnovi. Quidam vir gravissima adversarii sui aemulatione laborabat, cujus ad hoc usque odium prorupit, ut ei nescienti in potu venenum daret. Quod quamvis vitam auferre non valuit, cutis tamen colorem mutavit, ita ut diffusa in corpore ejus varietas leprae morem imitari videretur. Sed ad Dei hominem deductus salutem pristinam citius recepit: nam mox ut eum contigit, omnem cutis illius varietatem fugavit. CAPUT tempore quo alimentorum inopia Campaniam graviter affli
Abbreviated transcription (Latin):
hoc silendũ puto quodinlastri uiro antonio narrantem
cognoui. Quiaiebat patris sui puerũ morbo elefantino
fuisse correptum. Ita ut iãpilis canden tibus cutis i¬
tumesteret et que in crescentes saniem occulcare non
pessit qui ad uirumdi ab eodem patre mussus est & salo
aprstine subom nacderitate restitutus est. Neq. illud ta
ceam quod eius discipulus peregrinus nomine narrare con¬
su euerat quia die quadam fidelis uir quidam necessitate
debiti conpulsus unum sibi foreremedium credidit si ad
diuirum pergȩret & quod eum ungueret debitum ne¬
cessitas in dicaretV enit itaque ad monasterium omni¬
potentis dĩ famulũ repperit quia creditore suo produodetĩ
solidos grauiter ad flige retur intimauit. Cui uenerabilis
pater nequaquã sehabere duo decim soł respondit. sed
ta anen eius in opiablanda locutione consolatus ait. ua¬
de &r postbi duum reuertere quia de est hodie quod tibi

Expanded text:
hoc silendum puto, quod illustri viro Antonio narrante hoc silendum puto, quod illustri viro Antonio narrante cognovi, qui aiebat patris sui puerum morbo elephantino fuisse correptum, ita ut jam pilis cadentibus cutis intumesceret, atque increscentem saniem occultare non posset. Qui ad virum Dei ab eodem patre ejus missus est et saluti pristinae sub omni celeritate restituceam quod ejus discipulus Peregrinus nomine narrare consueverat: quia die quadam fidelis vir quidam necessitate debiti compulsus, unum sibi fore remedium credidit, si ad Dei virum pergeret, et quae eum urgeret debiti necessitas, indicaret. Venit itaque ad monasterium, omnipotentis Dei famulum reperit, et quia a creditore suo pro duodecim solidis graviter affligeretur, intimavit. Cui venerabilis Pater nequaquam se habere duodecim solidos respondit, sed tamen ejus inopiam blanda locutione consolatus, ait: Vade, et post biduum revertere, quia deest hodie quod tibi