comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cumtribu iuda permyxtione generis iunstus
sed in ħł totus diuisus carens propriae sortis funi¬
culum. & habitans in uniuersis sceptris fratrum
dens galileam & debenedictionibus sui fructus
iħł fortis nazareus & triumphator inhostibus
obsidens inmorem serpentis phylistinorum semitas
profiliis trans iordane relistis aduersus hospites
gentes dimicat & forte brachio uictor triumphat.
XUIIII. ASER diuitis insignis replens diliciis prin
rimus & dostrina legis habundans

Expanded text:
cum tribu Juda permixtione generis junctus, sed in Israel toto divisus, carens propriae sortis funiculo, et habitans in universis sortibus fratrum.dens Galilaeam, et de benedictionis suae fructibus Israel, fortis Nazaraeus, et triumphator in hostibus, obsidens in morem serpentis Philistinorum semitas, pro fratribus trans Jordanem relictis adversus hostes gentesque dimicat, et forti bX. 32. Aser, divitiis insignis, replens deliciis princrimus, et in doctrina legis abundans
Abbreviated transcription (Latin):
Dehic circulum inferioris caeli nonuni forme sed multi¬
plici motu solidauit non cupans firmamentum propt̃
sustentationem superiorum aquarum
Haec est ambrosi sententia. Aquas suꝑ caelos sapi¬
entes mundi aiunt esse non posse. Dicentes igneũ ẽẽ
caelum nec posse concordari cum eonatura aquarũ
addunt quoq: dicentes. Rotundum acuolubilem
adq: ardentem esse orbem caeli. in illo uolubile
circuitum aquas stare nequaquam posse. Nam
necesse est ut defluant & labentur. cum de superi¬
oribus ad inferiora orbis ille detorquetur acꝑ hoc
nequaquam easstare posse aiunt. Cum axis
caeli concito remoto torquens easuoluendo effu¬
derit. Sed hii tandem insantre desinant adq: con¬
fusi agnoscant quia qui potuit cunsta creare
exnichilo potuit & illam aquarum naturã glaciale
sole ditate stabilire in caelo. Nam cum & ipsi
dicant uolui orbem stellis ardentibus refulgentẽ
Nonne diuina ꝓuidentia nec essario prospexit

Expanded text:
Dehinc circulum inferioris coeli, non uniformi, sed multiDehinc circulum inferioris coeli, non uniformi, sed multiplici motu solidavit, nuncupans eum firmamentum propter sustentationem superiorum aquarum.1. Haec est Ambrosii sententia: « Aquas super coelos sapientes mundi hujus aiunt esse non posse, dicentes: igneum esse coelum, non posse concordari cum eo naturam aquarum. Addunt quoque, dicentes rotundum, ac volubilem, atque ardentem esse orbem coeli, et in illo volubili circuitu aquas stare nequaquam posse. Nam necesse est, ut defluant, et labantur, cum de superioribus ad inferiora orbis ille detorquetur, ac per hoc nequaquam eas stare posse aiunt, quod axis coeli concito se motu torquens eas volvendo effunderet. » 2. Sed hi tandem insanire desinant, atque confusi agnoscant, quia qui potuit cuncta creare ex nihilo, potuit et illam aquarum naturam glaciali soliditate stabilire in coelo. Nam cum et ipsi dicant volvi orbem stellis anonne diuina prouidentia necessario prospexit,
Abbreviated transcription (Latin):
Legimus indauid. Laudate eum caeli caelorum.
utrum enim unum sit cȩlum anplures contentio est
Dum aliqui multos esse asserunt. Alii p̃ter unum
alios essenegent. plilo sophi autem mundi septem
caelos Idest planetiis globorum cum sono motu
duxerunt quorum orbibus conexa memorant om̃a
quos sibi innexos & uelut insertos uersari retro.
& e contrario ceteris motus ferri arbitrantur
Si quidem & in ec clesiasticis libris & caeli caelorum
leguntur. Et a postolus paulus usq ad tertiũ caelũ
fuisse intellegit raptum. Sed de numero eorum
nihil sibi p̃sumat humana temeritas. fecit autem
eos ds̃ non in formes uel in confusos sed ratione quadã
ordine suo distinctos nam superioris circuli caelum
ꝓprio discretum terminum &ȩqualib: undiq spatus
collestum extendit atq in eo uirtutes spiritalium
creatunrum constituit. Cuius quidem caelinaturam
artifex mundi ds̃ aquis temperruit ne conflagratio
superioris ignis inferiora elimenta succenderet

Expanded text:
Legimus in David: Laudate eum coeli coelorum. Utrum enim unum sit coelum an plures, contentio est, dum aliqui multos esse 24 asserunt, alii autem, praeter unum, alios esse negant. Philosophi autem mundi septem coelos, id est, planetarum globos consono motu introduxerunt. Quorum orbibus connexa memorant omnia, quod sibi nexos et velut insertos versari retro et contrario caeteris motu ferri arbitrantur. Siquidem in ecclesiasticis libris, et coeli coelorum leguntur, et apostolus Paulus usque ad tertium coelum fuisse se intelligit raptum. 25 Sed de numero eorum nihil sibi praesumat humana temeritas. Fecit autem eos Deus non informes, vel confusos, sed ratione quadam ordine suo distinctos. Nam superioris circuli coelum proprio discretum termino, et aequalibus undique spatiis collectum ostendit, atque in eo virtutes spiritualium creaturarum constituit. Cujus quidem coeli naturam artifex mundi Deus aquis temperavit, ne conflagratio superioris ignis inferiora elementa succenderet.
Abbreviated transcription (Latin):
cium sibi manducat & bibit. hoc est enim indig¬
ne accipere. sieo tempore quis accipiat quo de¬
beat agere penitentiam. C&erum sitanta non sunt
peccata ut communicandus quis iudic&ur non se
deb& amedicina dominici corporis separare: Ne

Expanded text:
cium sibi manducat et bibit . Hoc est enim indigcium sibi manducat et bibit . Hoc est enim indigne accipere, si eo tempore quis accipiat quo debet agere poenitentiam. 8. Caeterum si non sunt tanta peccata, ut excommunicandus quisque judicetur, non se debet a medicina dominici corporis separare, ne
Abbreviated transcription (Latin):
non potest calix dñi nostri aqua sola aut ui¬
num solum nisĩ ut rumque sibi misceatur
Quomodo nec corpus dñi potest esse simila sola
aut aqua sola sibi utrumque adiunctum fuerit.¬
& copulatum & panis unius conpagisolidatũ
Quo & ipso scicramento populus nr̃ ostenditur
adunatus. ut quem ad modum grana multa
inunum collecta & conmolita & conmixta panẽ
unum faciunt. Sic inxp̃o qui est panes caeles¬
tis. unum sciamus esse corpus cui coniunctus
sit noster numerus : Dicunt aliqui. nisi aliquo
in tercedente peccato eucharistiam cotidiae
accipiendam. Hunc enim panem dare nobis
relegione & deuotione & humilitate suscipiunt
ne fidendo deiusticia s uꝑbiae prae sumptione id faci¬
ant: Ceerum sitalia sunt peccata quae quasi mor¬
tuum abaltario remoueant. prius agenda peniten¬
tia est : Ac sic de inde hoc salutiferum medicam̃tũ
suscipiendum: Quienim manducauerit indigne. iudi¬

Expanded text:
non potest calix Domini nostri Jesu non potest calix Domini nostri Jesu num solum, nisi utrumque sibi misceatur, quomodo nec corpus. Domini potest esse simila sola, aut aqua sola, nisi utrumque adunatum fuerit, et copulatum, et panis unius compage solidatum. 6. « Quo et ipso sacramento populus noster ostenditur adunatus, ut quemadmodum grana multa in unum collecta, et commolita, et commista panem unum faciunt, sic in Christo, qui est panis coelestis, unum sciamus esse corpus, cui conjunctus sit noster numerus, et adunatus. » 7. Dicunt aliqui, nisi aliquo intercedente peccato, Eucharistiam quotidie accipiendam; hunc enim panem dari quotidreligione et devotione et humilitate suscipiunt, nec, confidendo de justitia, superbiae praesumptione id faciant. Caeterum si talia sunt peccata, quae quasi mortuum ab altari removeant, prius agenda poenitentia est, ac sic deinde hoc salutiferum medicamentum 385 tunc suscipiendum. Qui enim manducaverit indigne, judi
Abbreviated transcription (Latin):
sed panis quia corpus confirmat. ideo cor¬
pus xp̃i nuncupatur. Uinum autem quia san¬
guinem operatur incarne. ideo ad sanguinem
xp̃i refertur. haec autem duo sunt uisibilia
scĩssimus cyprianus ait. Calix dominicus
uino mixtus offertur. Quia uidenus in aqua
populum intellegi. inuino uero ostender e¬
sanguinem: Quando autem incalice uino
a qua miscetur. xp̃o populus adunatur
& credentium plebs ei inquem credidit
copulatur & iungitur. que copulatio & con¬
iunctio aquȩ &uini sic miscetur. ut conmix
tio illa ab inuicem non possit separari :
sicut nec ecclesia potest axp̃o diuidi sicut autem
in sacrificando calicem dñi offerre aqua sola
sanguis xp̃i incipit esse sine nobis. Siuero
aqua sit sola plebs incipit esse sine xp̃o. Quan¬
do autem utrumque miscstur. & adunatio con¬
fusa sibi inuicem copulatur: Tunc suicramen¬
tum spiritale & caeleste ꝑficitur. Sic uere

Expanded text:
; sed panis, quia corpus confirmat, ideo cor; sed panis, quia corpus confirmat, ideo corpus Christi nuncupatur, vinum autem, quia sanguinem operatur in carne, ideo ad sanguinem Christi refertur. 4. Haec autem dum sunt visibilia, sanctissimus Cyprianus ait: « Calix dominicus vino et aqua mistus offertur, quia videmus in aqua populum intelligi, in vino vero ostendi sanguinem Christi. Quando autem in calice vino aqua miscetur, Christo populus adunatur, et credentium plebs ei in quem ccopulatur et iungitur. quae copulatio et coniunctio aquae et uini sic miscetur in calice Domini ut conmixtio illa ab invicem non possit separari, sicut nec Ecclesia potest a Christo dividi. Sic autem in sacrificando calicem Domini, offerri aqua sola sanguis Christi incipit esse sine nobis; si vero aqua sit sola, plebs incipit esse sine Christo. Quando autem utrumque sic miscetur, et adunatione confusa sibi invicem copulatur, tunc sacramentum spirituale et coeleste perficitur. Sic vero
Abbreviated transcription (Latin):
fit a nobis quodꝓ nobis dñs ipse fecit. quod non
mane sed post caenam inuesperam optulit Sic
enim xp̃m oportebat id implere circa uespera
diei. ut hora ipsa sacrificii ostenderet uesperã
mundi: Pro inde autem non communicauerunt
ieiuni a postoli. quia necesse erat. ut pascha
illud tipicum antea impler&ur. & denuo ad
uerum paschȩ sacramentum transirent. hoc
enim in misterio tunc factum est. quod primum
discipuli corpus & sanguinem dñi non acceper
ieiuni : Ab uniuersa autem ec clesia nunc aieiunus
semper accipitur : Sic enim placuit sp̃u sc̃o ꝑa
postolos. ut in honore tanti sacramenti inos
xp̃iani prius dominicum corpus intrar& quã
c&ericibi. Et ideo ꝑ uniuersum orbem serua¬
tur Panis enim quem frangimus corpus xp̃i
est. quidixit egosum panis uiuus quidecae lo
discendi. Uinum autem sanguis eius est
& hoc est quod scriptum est egosum uitis

Expanded text:
fit in nobis quod Dominus nobis ipse fecit: qfit in nobis quod Dominus nobis ipse fecit: qmane, sed post coenam in vesperum obtulit. Sic enim Christum oportebat adimplere circa vesperam diei, ut hora ipsa sacrificii ostenderet vesperam mundi. Proinde autem non communicaverunt jejuni apostoli, quia necesse erat ut pascha illud typicum antea impleretur, et sic denuo ad verum paschae sacramentum transirent. 3. Hoc enim in mysterio tunc factum est quod primum discipuli corpus et sanguinem Domini non acceperunt jejuni. Ab universa autem Ecclesia nunc a jejunis semper accipitur. Sic enim placuit Spiritui sancto per apostolos, ut in honorem tanti sacramenti in os Christiani prius dominicum corpus intraret, quam caeteri cibi, et ideo per universum orbem mos iste servatur. Panis enim quem frangimus corpus Christi est , qui dixit: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi . Vinum autem sanguis ejus est, et hoc est, quod scriptum est: Ego sum vitis vera
Abbreviated transcription (Latin):
nis iub&ur: Ait enum ad moysen dñs. sic benedi¬
ces populum meum. & ego benedicam illos Bene¬
dicatte dñs & custodiat te. In lumin& dñs faci¬
emsuam suꝑte. & misereatur tui. At tollat
dñs faciem suam suꝑte & d&tibi pacem : amen:
XUIII DESACRI FICIO¬
dauit a postolis corpus & sanguinem suum. prius¬
quam trader&ur. sicut & legitur in euuangelio:
Accepit inquid ihs panem & calicem. & bene¬
dicens dedit eis. Quod quidem sacramentum mel¬
chi sedech rex salan. figuraliter intipum corpo¬
ris & sanguinis xp̃i primus obtulit. priusque
misterium tanti sacrificii imaginarii Idem
expressit praeferens similitudinem dñi & salua¬
toris nostri ihu xp̃i. sacerdo totis a&erni. adquẽ
dicitur. Tues sacerdos in&ernum secundum
ordinem melchisedech Hoc ergo sacrificium
xp̃ianis caelebrare praeceptum est. relictis ac
finitis iuda icis uictimis quȩ seruitute u&eris
populi caelebrare imperata sunt: Hoc itaque

Expanded text:
nis jubetur. Ait enim ad Moysen Dominus: « Sic benedinis jubetur. Ait enim ad Moysen Dominus: « Sic benedices populum meum, et ego benedicam illos: Benedicat te Dominus, et custodiat te, illuminet Dominus faciem suam super te, et misereatur tui, attollat Dominus faciem suam super te, et det tibi pacem » . CAPUT XVIII. De sacrificiodavit apostolis corpus et sanguinem suum, priusquam traderetur; sicut legitur in Evangelio: Accepit, inquit, Jesus panem, et calicem, et benedicens dedit eis . Quod quidem sacramentum Melchisedech rex Salem figuraliter in typum corporis et sanguinis Christi primus obtulit, primusque mysterium tanti sacrificii imaginarie idem expressit, praeferens similitudinem Domini et Salvatoris nostri Jesu Christi, sacerdotis aeterni, ad quem dicitur: Tu es sacerdos ordinem Melchisedech . Hoc ergo sacrificium Christianis celebrare praeceptum est, relictis ac finitis Judaicis victimis, quae in servitute veteris populi celebrare imperata sunt. Hoc itaque
Abbreviated transcription (Latin):
dium cibi uenia de exemplo fraternę in¬
dulgentiae postulatur . Hic ne inpeccati tẽp¬
tionẽ incedamus ex poscimus. hic postomnia
saluator docuit. inqua & spes contin&ur fide¬
delium & confessio peccatorum. dequa ꝓph&a
prȩdicans ait. &erit omnis qui in uoca¬
uerit nomen dñi saluus erit: Haec sunt itaꝙ
septem sacrificii orationes conmendatȩ
numeri ratio instituta uid&ur. uel ꝓpter sep¬
tenariã sc̃e ecclesiae uniuersitatẽ: Uelꝓpter
septe formem gratiae sp̃m cuius dono eaquȩ
Dymbulum autem quod tempore sacrificii popu¬
lo praedicatur: CCCXUII patrum conlatione
apud sinodum nicenam est editum: cuius uerȩ
fidei loqudtur. Nullaque poene fit heresis.
cui ꝑsingula uerba uelsententias nonres pon¬
deat. Omnes enim errores impi&atum ꝑfidei¬
aeque blasphemias caltat. & ob hoc uniuersis
ꝑmoysen benedictio padit & conꝓbat : quia bene¬
dicere populo subsacramento trinae inuocatio¬

Expanded text:
dium cibi, venia de exemplo fraternae indium cibi, venia de exemplo fraternae indulgentiae postulatur. Hic ne in peccati tentationem incidamus, exposcimus. Hic post omnia, Salvator docuit, in qua et spes continetur fidelium et confessio peccatorum. De qua propheta praedicans ait: Et erit, omnis qui invocaverit nomen Domini, salvus erit. Hae sunt autem septem sacrificii orationes commendatae numeratio instituta videtur, vel propter septenariam sanctae Ecclesiae universitatem, vel propter septiformem gratiae Spiritum, cujus dono ea quae Symbolum autem, quod tempore sacrificii ab omni populo praedicatur, CCCXVIII sanctorum Patrum apud synodum Nicaenam est editum; cujus verae fidei loquatur, nullaque pene sit haeresis cui per singula verba vel sententias non respondeat. Omnes enim errores impietatum perfidiaeque blasphemias calcat, et ob hoc in universis per Moysen benedictio pandit, et comprobat, qua benedicere populo sub sacramento trinae invocatio
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersitas ꝓuocatur: Et ossanna in excelsis
cantatur. quod saluatorẽ degenere dauid nas¬
cente sclus mundo usq ad excelsa ꝑ uenerit:
Porro sexta exhinc succidit confirmatio sacra¬
menti & oblatio que offertur scĩficata ꝑ sp̃m¬
sc̃m corporis acsanguinis conform&ur : Harũ
ultima est oratio quad̃s noster discipulos
suos orare instituit dicens. Pater noster
quies incaelis. In qua oratione ut patres scrip¬
serunt septem petitionis continentur: sed in
tribus primis a&erna poscuntur insequentib
quat tuor temporalia: Quae tamen ꝓpter a &erna
adipiscenda p&untur : Nam cum dicimus scĩfic&
nomentuum. adueniat regnum tuum. fiat
uoluntas tua sicut in caelo & interra. Hic qui¬
dem ista tria inguo antur : Sedin illa uita spe¬
rantur ubi scificatio dĩ & uoluntas & regnũ
inscĩs suis imnortaliter ꝑmanebit: lam uero
panes cotidianos quiuel anime uel carnitri
buitur. hic exposcitur. hic &iam post subsi¬

Expanded text:
universitas provocatur, et 381 Hosanna in excelsis universitas provocatur, et 381 Hosanna in excelsis cantatur, quod Salvatore de genere David nascente salus mundo usque ad excelsa pervenerit. 3. Porro sexta exhinc succedit conformatio sacramenti, ut oblatio, quae Deo offertur, sanctificata psti corpori ac sanguini conformetur. Harum ultima est oratio, qua Dominus noster discipulos suos orare instituit, dicens: Pater noster, qui es in coelis. In qua oratione, ut sancti Patres scripserunt, septem petitiones continentur; sed in tribus primis aeterna poscuntur: in sequentibus quatuor temporalia, quae tamen propter aeterna adipiscenda petuntur. 4. Nam cum dicimus: Sanctificetur nomen tuum, Adveniat regnum tuum, Fiat voluntas tua, sicut in coelo, et in terra; hic quidem ista tria inchoantur; sed in illa vita sperantur, ubi sanctificatio Dei, et voluntas, et regnum in sanctis suis immortaliter permanebit. Jam vero panis quotidbuitur, in hoc saeculo exposcitur; hic etiam post subsi
Abbreviated transcription (Latin):
in alto. illo scilic& uero sacrificio. cuius sangui¬
AU ne saluatus est mundus. NemissACTORATIQUIE
Ordo autem misse uel orationem quibus oblata
dõ sacrificia consecrantur. Primo a scõ p&ro est
institutus : cuius caelebrationem uno eodem łno¬
do uniuersus ꝑagit orbis. prima earundem
oratio admonitionis est ergapopulũ ut excitentur
adorandum dm̃: Secunda inuocationis addm̃
est utclementer suscipiat praeces fidelium obla¬
tionemq eorum. Tercia autem effunditur
ꝓ offerentibus siue ꝓde functis fidelibus. ut ꝑ
idem sacrificium ueniam consequantur:
Quarta post haec infertur ꝓosculo pacis ut ca¬
ritate reconciliationis inuicem digni sucram̃to
corporis & sanguinis xp̃i consocientur. Quia
non recipit discensionem cuius quam. xp̃i in diui¬
sibile corpus: Quinta deinde fertur in latio in scĩ¬
ficatione oblationis. inqua &iam & ad dĩ laudem
terr estrium creatura uirtutumq: caelestiũ

Expanded text:
in alto; illo scilicet vero sacrificio, cujus sanguiin alto; illo scilicet vero sacrificio, cujus sanguine salvatus est mundus. Deinde post orationeOrdo autem missae, et orationum, quibus oblata Deo sacrificia consecrantur, primum a sancto Petro est institutus, cujus celebrationem uno eodemque modo universus peragit orbis. Prima earumdem oratio admonitionis est erga populum, ut ead exorandum Deum. Secunda invocationis ad Deum est, ut clementer suscipiat preces fidelium oblationemque eorum. Tertia autem effunditur pro offerentibus, sive pro defunctis fidelibus, ut per ipsum sacrificium veniam consequantur. Quarta post haec infertur ritate reconciliati omnes invicem digne sacramento corporis et sanguinis Christi consocientur, quia non recipit dissensionem cujusquam Christi indivisibile corpus. Quinta deinde infertur illatio in sanctificatione oblationis, in qua etiam et ad Dei laudem terrestrium creaturarum virtutumque coelestium
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc inspe futura facit ecclesia: significans
post adnuntiationem regni caelorum. quae in
hac uita ꝑ utrumq testamentum mundo prae¬
dicatur. actionem nostram non esse futurã
nisi in laude dĩ sicut scriptum est: Beati qui
habitant indomo tua dñe in scła scłorum lauda¬
bunt te: Hinc est quod & liber psalmorum in lau¬
de concluditur. ut eadem post finem scłi laus
ecclesiasticus liber indicium est : U&eris cantare
solitcis quando uictimȩ immolabantur. Sic enim
dicit. Por rexit inquid sacerdos manum suam
inlibationẽ & libauit desanguine uaccȩ. & fu¬
dit infundamento altaris odorem diuinum excel¬
so principe : Tunc exclamauerunt filii a aron
in tubis ꝓductilibus & son uerunt . & auditam
fecerunt magnam uocem in memoria coram¬
dõ non aliter & nunc in sonitu tubae. Id est in uo¬
ces praedicatione. cantus accendimus. Simulq
corde & opere laudes dño declamantes. iubilam:

Expanded text:
hoc in spe futura facit Ecclesia, significans hoc in spe futura facit Ecclesia, significans post annuntiationem regni coelorum, quae in hac vita per utrumque Testamentum mundo praedicatur, actionem nostram non esse futuram, nisi in laudem Dei, sicut scriptum est: Beati qui habitant in domo tua, in saecula saeculorum laudabunt te . Hinc est quod et liber psalmorum in laude concluditur, ut eadem post finem saeculi laEcclesiasticus liber indicio est veteres cantare solitos, quando victimae immolabantur, sic enim dicit: Porrexit, inquit, sacerdos manum suam in libationem, et libavit de sanguine uvae, et fudit in fundamento altaris odorem divinum excelso principi. Tunc exclamaverunt filii Aaron in tubis productilibus, et sonuerunt, et auditam fecerunt magnam Domino. Non aliter et nunc in sonitu tubae, id est, in vocis praedicatione cantus accendimus. Simulque corde et opere laudes Domino declamantes jubilamus
Abbreviated transcription (Latin):
uidisse. aut audisse uocem caelestis exercitus
angelorum : Tamquam uocem aquarum mul¬
tarum: & tamquam uocem ualidorum tonitruũ
bigere. hoc laudis misterium sidigna fide &
deuocione caelebr&ur angelis esse coniuntũ:
Alleluia autem sicut & amen dehebrea in
alicm linguam nequaquam trans fertur .
Non quia interpr &cri minime quae ant. sed
sicut aiunt doctores. serua tur in eis anti¬
quitas ꝓpter sanctiorem auctoritatem:
In affricanis autem regionibus. non omnitem¬
pore. sed tantum dominicis diebus. & quinqua¬
ginta post dñi resurrectionem allelua canta¬
tur: prosignificationẽ futurȩresurrectionis
& l&itiae: dierum apud nos secundum antiquã
his paniarum traditionem praeter dies ie iunioꝵ
uel quadragesimȩ omni tempore canitur alleluia:
Scriptum est enimꝰ semꝑ laus eius in ore meo
Quod uero post consumatã pscilmorum. siue lecti¬
onem praedicationem alleluia infine cantatur.

Expanded text:
se audivisse vocem celestis exercitus se audivisse vocem celestis exercitus angelorum tamquam vocem aquarum multarum et tamquam vocem validorum tonitruorubigere hoc laudis misterium, si digna fide et devocione celebretur, angelis esse coniunctum. Alleluia autem sicut et Amen de Hebreo in aliam linguam nequaquam transfertur. Non, quia interpretari minime queant, sed, sicut aiunt doctores, servatur in eis antiquitas propter sanctiorem auctorIn Africanis autem regionibus non omni tempore, sed tantum Dominicis diebus et quinquaginta post Dominicam resurrectionem, alleluia cantatur pro significatione futurae resurrectionis et laetitiae. Verum, apud nos, secundum antiquam Hispaniarum traditionem, praeter dies jejuniorum, vel Quadragesimae, omni tempore canitur alleluia. Scriptum est enim: Semper laus ejus in ore meo . Quod vero post consummatam psalmorum, sive lectionum praedicationem alleluia in fine cantatur,
Abbreviated transcription (Latin):
esse negatur. sed sub nomine eius. ab alio dictata
estimatur. Iohannis epistulas. Idem iohannes
edidit quarum tantum primam a quibusdã eius
esse asseritur: Reliquȩ duae iohannis. cuius¬
dam prbt̃i exestimantur. cuius iuxta hieroni¬
mi sententiam. alterum sepulcrum apud ephe¬
sum demonstratur: Iudas suam ededit epistulã.
Actus apostolorum lucas conposuit. sicut audiuit
uel uidit: A pochlipsin. iohannes euuangelista scrip¬
sit. eodem tempore quo euuangelii prȩdicationem
in insulam paphmos traditur allegatus. Hii sunt
scriptores sacrorum librorum. diuina inspirati
Auctor autem earumdem scripturarum sp̃s
scribenda dictauit: Iam tibi post psalmorum
originem. atque ymnorum . post scõrum &iam
librorum numerum. postulata sequentia prȩno
luia canere. antiqͣum est. hebrȩorum : cuius
expositio duorum uerborum interpr&atione
consistit. hoc est laus dĩ. Decuius misterio
io hannem a pochalipsin refert sp̃u reuelante

Expanded text:
esse negatur, sed sub nomine ejus ab alio dictata esse negatur, sed sub nomine ejus ab alio dictata existimatur. Joannis epistolas tres idem Joannes edidit, quarum prima tantum a quibusdam ejus esse asseritur, reliquae duae Joannis cujusdam presbyteri existimantur, cujus juxta Hieronymi sententiam alterum sepulcrum apud Ephesum demonstratur. Judas suam edidit Epistolam. Actus apostolorum Lucas composuit, sicut audivit, vel vidit. Apocalypsin Joannes evangelista scripsit eodem tempore, quo ob Evangelii praedicationem in insulam Pathmos traditur relegatus. 13. Hi sunt scriptores sacrorum librorum, divina inspiratioAuctor autem earumdem Scripturarum Spiritus scribenda dictavit. Jam tibi post psalmorum originem atque hymnorum, post sanctorum etiam librorum numerum, postulata sequentia praenotluia canere, canticum est Hebraeorum, 378 cujus expositio duorum verborum interpretatione consistit, hoc est, laus DIohannes in apockalipsi refert spiritu revelante
Abbreviated transcription (Latin):
minit zacharias. quiliber apud latinus ꝓpt̃ eloquii¬
sui similitudinem salomonis titulo praenotatur
prȩter ea iudith: & tobi siue machabeorum libros
qui auctores scripser unt minime constat: Inno¬
uo autem testamento. quat tuor libros euange¬
liorum. Quat tuor euangelistae singuli scrip¬
serunt: Quorum solus matheus. hebreai scripsis¬
se ꝑ ib&ur eloquio: c&erigreco. Paulus aposto¬
lus suas scripsit epistulas. ex quibus nouẽ septẽ
ecclesias scr ipsit. reliquas discipulis suisthimotheo.
tito &philimone: Adhebraeos autem epistula.
aplerisq latinis eius esse incerta est ꝓpt̃
desolantiã sermonis eandemq alii barna¬
bam conscripsisse. alii aclemente scriptam fuis¬
se suspicantur: P&rus scripsit ducs nominssui
epistulas . quae chatolicȩ nominantur : Quarum
secunda a quibusdam esse eius noncreditur.
ꝓpter stili sermonisq distanticm: Ia cobus suã
scripsit epistulam. quae & ipsam a non nullis eius

Expanded text:
minit Zacharias. Qui liber apud Latinos, propter eloquiminit Zacharias. Qui liber apud Latinos, propter eloquii similitudinem, Salomonis titulo praenotatur. Praeterea Judith et Tobiae sive Machabaeorum libros, qui auctores scripserint, minime constat. Novum autem Testamentum, quatuor libros Evangeliorum quatuor evangelistae singulos scripserunt: quorum solus Matthaeus Hebraeo scripsisse perhibetur eloquio, caeteri Graeco. Paulus apostolus suas scripsit Epistolas, ex quibus novem septem ecclesiis scripsit, reliquas discipulis suis, Timotheo, Tito et Philemoni. Ad Hebraeos autem Epistola plerisque Latinis ejus esse incerta est, propter dissonantiam sermonis, camdemque alii Barnabam conscripsisse, alii a Clemente scriptam fuisse suspicantur. Petrus scripsit duas nomine suo Epistolas, quae Catholicae nominantur, quarum secunda a quibusdam ejus esse non creditur, opter styli sermonisque distantiam. Jacobus suam scripsit Epistolam. Quae et ipsa a nonnullis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
inpopulotuo : Et dixisti aedificare templum in nomi¬
ne scõtuo. & inciuitatẽ habitationis tuae: Hoc
opus hebrei utquidam sapientium meminit :
inter canonicas scripturas recipiebant: Sed
postquam conprȩhendentes xp̃m interfecerunt.
memorantes in eodem libro tame uidentissima
dexp̃o testimonia. quibus dicitur. dixerunt int̾
se impixe conprȩhendamus iustum quia in utilis
est nobis: & contrarius est operibus nr̃ is. & ꝓmit¬
tit scientiam dĩ sehabere. & filium dĩ senominat.
& infra siest uerus filius dĩ suscipi& illum & libe¬
rabit eum demanu contrariorum: Ac de inde
ut sciamus reuerentiam illius: & ꝓbemus pacien¬
tiam ipsius: Morte turpissima condeminemꝰ
eum. conlatione facta ne nostri eds ꝓtam
aꝑto sacrilegio derogarent. ꝓph&icis eum uolu¬
minibus reciderunt. legendõ q suis ꝓibuerunt:
Librum autem ecclesiasticum conposuit ihs filius
sirac. hierusolimita nepus iesu sacerdotis. de quo me¬

Expanded text:
populo tuo, et dixisti ut aedificarem templum in nomipopulo tuo, et dixisti ut aedificarem templum in nomine sancto tuo, et in civitate habitationis tuae . 9. Hoc opus Hebraei ut quidam sapientium meminit inter canonicas scripturas recipiebant. Sed postquam comprehendentes Christum interfecerunt, memorantes in eodem libro tam evidentissima de Christo testimonia, quibus dicitur: « Dixerunt inter se impii, Comprehendamus Justum, quia inutilis est nobis, et contrarius est operibus nostris et promittit Dei scientiam se habere, et Filium Dei  infra: Si est verus Filius Dei, suscipiet illum, et liberabit eum de manu conUt sciamus reverentiam illius, et probemus patientiam ejus, morte turpissima condemnemus eum ; collatione facta, ne nostri eos pro tam aperto sacrilegio derogarent, a propheticis eum voluminibus reciderunt, legendumque suis prohibuerunt. Librum autem Ecclesiasticum composuit Jesus filius Sirach Hierosolymitanus, nepos Jesu sacerdotis, de quo me
Abbreviated transcription (Latin):
tionem aquila. tertiam & quartam teo dicion
& simachus ediderunt. ambo. Iudaei ꝓsiliti: Quin¬
tam
autem & sextam editionem originis repperit.
& cytharas supra dictis edicionibus conparauit:
Hii sunt it aque tantum. quiscriptaeras sacras
qui degreco innostrẽ eloquium transtu lerunt:
ut meminit sc̃s agustinus infinitus numerus est.
Sicui enim inquid primis fidei temporibus ad
manus uenit coexgrecds. atque aliquant ulum
sibi utriusque lingue peritiam sensit. ausus
est statim interpra&ari. atque inde accedit
tam innumerabiles apud latinas extitisse
inter pra&es. De hebreo autem in latinum
elo quium tantum modo hier onimus prbt̃ sacras
scripturas conuertit. cuius aeditionem generalit̃
omnes ecclesiae usquequaque ut untur: ꝓeo quodue¬
ratior sit insententis & clarior inuerbis: Librum
scipientiae salomonis scripsisse ꝓbatur testimonus
illis : Quibus ibi legitur. tume inquid elegisti regẽ

Expanded text:
tionem Aquila, tertiam et quartam Theodotion tionem Aquila, tertiam et quartam Theodotion et Symmachus ediderunt, ambo Judaei proselyti; quintam vero et sextam editionem Origenes reperit, et cum caeteris supradictis editionibus comparavit. Hi sunt itaque tantum, qui Scripturas sacras qui de Graeco in nostrum eloquium transtulerunt, ut meminit sanctus Augustinus, infinitus numerus est. Si cui enim, inquit, primis fidei temporibus ad manus venit codex Graecus, atque aliquantulum esse sibi utriusque linguae peritiam sensit, ausus est sttam innumerabiles apud Latinos exstitisse interpretes. 8. De Hebraeo autem in Latinum eloquium tantummodo Hieronymus presbyter sacras scripturas convertit. Cujus Editione generaliter omnes Ecclesiae usquequaque utuntur, pro eo quod veracior sit in sententiis et clarior in verbis. Librum Sapientiae Salomon scripsisse probatur testimoniis illius, quibus ibi legitur: Tu me inquit elegisti 376 regem
Abbreviated transcription (Latin):
suum cumlamentationibus eius. Uirisinagogȩ
scipientes. scripserunt. hie tehielem. duo decim
ꝓph&as. danielum & paralipomenon & ester:
etras scripsit librum suum: Omnes autem
hos libros. D est ez ras ꝓph&a scripsit post
incensum legem achalde is: dum iudȩi regressi
fuerant agentibus corrupta. correxit: totum¬
qu etestamentum. Inuiginti quat tuor libros
constituit. ut tot libri essent in lege. quoð habent᷑
& litterȩ : prima post etras edicionem dehe
in legendo studiosus fuit. omniumque libros
gentium congregauit : Istrenim ab eleazaro
quierat princeps sacerdotum. multa dona
mittens ad templum. p&iit ut senes deduodecim
is rahel transiit terentur . qui interpra &arent᷑ om¬
nes libros: Haec fuit prima interpra&citio. uera
ac diuina: hos libros meditare omnium gentium
ec clesiae primum coeperunt. Eosque degreco
inlatinum interpra&antes. primi ecclesiarum
ꝓusores tradiderunt: Post haec secundam aedi¬

Expanded text:
suum cum lamentationibus ejus. Viri synagogae suum cum lamentationibus ejus. Viri synagogae sapientes scripserunt Ezechielem, duodecim prophetas, Danielem, et Paralipomenon, et Esther. Esdras scripsit librum suum. 3. Omnes autem hos libros idem Esdras propheta scriba post incensam legem a Chaldaeis, dum Judaei regressi fuerant a gentibus corrupta correxit, totumque Vetus Testamentum in viginti duos libros constiet litterae. Primum post Esdram editionem de Hein legendo studiosus fuit, omniumque libros gentium congregavit. Iste enim ab Eleazaro, qui erat princeps sacerdotum, multa dona mittens ad templum, petit ut senes de duodecim Israel transmitterentur, qui interpretarentur omnes libros ac divina. Hos libros meditari omnium gentium Ecclesiae primum coeperunt, eosdemque de Graeco in Latinum interpretantes, primi Ecclesiarum provisores tradiderunt. Post haec secundam edi
Abbreviated transcription (Latin):
dae. actos quoque .XII. A postolorum quorum
omnium signaculum est. ab ocalipsin iohannis.
Quod est reuelatio ihũ xp̃i qui omnes libros &tẽ¬
ginta duo linguae in hoc mundo erant diffuse
Congru e ꝓuidit sp̃s sc̃s ut tot libri essent quoð
nationes quibus populi &gentes ad praecipien¬
thedcum. hiesu naue ededit librum suum:
Iudicum autem &rut. & samuhelis primam par¬
tem. scripsit. samuhel: sequentia samuhelisusque
adcalcem scripsit dcuid: malachim totum
edeͥdit hier emias: nam antea sparsus erat
ꝑ singulorum regum historias. lob librum he¬
braei moysen scripsisse putant. alii unum
exꝓph&is. ꝑsalterium uero scripserunt x
ꝓphaae: Id est moyses dauid salomon a sciphs
eman &tan. &idithon & filii core. Id est asir elanȩ
bia scip: Sunt qui & hesdram & aggeum & zacha¬
riam scripsissedicant : Salomon scripsit ꝓuerbiũ.
ecclesiasten. & cantica canticorum & esaias scrip¬
sit librum suum: hier emias scripsit librum

Expanded text:
dae. Actus quoque duodecim apostolorum: quorum dae. Actus quoque duodecim apostolorum: quorum omnium signaculum est Apocalypsis Joannis, quod est revelatio Jesu Christi, qui omnes libros et temginta duae linguae in hoc mundo erant diffusae, congrue providit Spiritus sanctus ut tot libri essent quot nationes, quibus populi et gentes ad perficienteuchum. Jesu Nave edidit librum suum. Judicum autem, et Ruth, et Samuelis primam partem scripsit Samuel; sequentia Samuelis usque ad calcem, scripsit David. Malachim totum edidit Jeremias: nam ante sparsus erat per singulorum regum historias. Job librum Hebraei Moysen scripsisse putant, alii unum ex prophetis. Psalterium vero scripserunt decem prophetae, id est, Moyses, David, Salomon, Asaph, Ethan, Idithun, Eman et filii Core, id est, Asir, Elcana, Ephiasab. Sunt qui et Esdram, et Aggaeum, et Zachariam scripsisse dicant. Salomon scripsit Proverbia, et Ecclesiasten, et Cantica canticorum. Isaias scripsit librum suum, Jeremias librum
Abbreviated transcription (Latin):
Hii sunt autem libri u&eris testamenti quos
ab amorem doctrinȩ & pi&atis legendos recipiendos¬
quae ecclesiarum principes tradiderunt. Primi
namque legis id est moyse libri quinque sunt.
Genesis exodus. Leuiticus. Numeri. deutero¬
nomium. Hos secuntur. historiꝰ libri. Sedecim
hiesunaue. scilic& &iudicum libri singuli. siue
ruth. regum &iam libri quat tuor. paralipome¬
non duo. esdra duo. tobi quoque. & ester. & iudith
singuli & duo machabeorum. Suꝑ hos ꝓph&ici
libri XUI. Sunt iscuas hieremias. etechiel.
& daniel libri singuli . XII. quoque ꝓph& arum
libri singuli. & haec quidem ꝓph&ica sunt. post
haec uersuum. octo libri habentur. qui diuerso
apud hebraeos m&ro scribuntur. Idẽ iobliber¬
& liber psalmorum. & ꝓ uerbiorum. ecclesiasten
& cantica canticorum. siue sapientiae. ec clesi
quattuor euuangelia sunt Mathei. marci.
Lucae. iohannis: Hos quat tuor decim. pauli
epistulae secuntur. Quib: &iam subiunte sunt uii:
catholicae epistulae ia cobi p&ri iohannis & iu¬

Expanded text:
Hi sunt autem libri Veteris Testamenti, quos ob amorem doctrinae et pietatis legendos recipiendosque Ecclesiarum principes tradiderunt. 4. Primum namque legis, id est, Moysi libri quinque sunt. Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri, Deuteronomium. Hos sequuntur historici libri sedecim, Jesu Nave scilicet, et Judicum libri singuli, sive Ruth, Regum etiam libri quatuor, Paralipomenon duo, Esdrae duo, Tobiae quoque, et Esther, et Judith singuli, 373 et duo Machabaeorum. Super hos prophetici libri sedecim sunt, Isaias, Jeremias, et Ezechiel, et Daniel, libri singuli: duodecim quoque prophetarum libri singuli, et haec quidem prophetica sunt. 5. Post haec versuum octo libri habentur, qui diverso apud Hebraeos met liber Psalmorum, et Proverbiorum, et Ecclesiastes, et Cantica canticorum, sive Sapientiae et Ecclesiquatuor Evangelia sunt: Matthaei, Marci, Lucae et Joannis. Hos quatuordecim Pauli apostoli sequuntur, quibus subjunctae sunt septem canonicae Epistolae, Jacobi, Petri, Joannis et Ju
Abbreviated transcription (Latin):
cuius probonum opus quindecim anni aduitam ad¬
iciuntur. Significat omnes scõs quibus obconse¬
quendam uitam aeternam .V. libri legis cum decim
uerba decalogi datisunt utperconplimentum legis
& p̃ceptorum regni caelestis plenitudine consequant᷑
detemplis corporis nr̃i deiciens igne uirtutis suae exuta
conminuit adq: inhuius scłi torrentem proicit

Expanded text:
cui pro bono opere quindecim anni ad vitam adjiciuntur , significat omnes sanctos, quibus ad acquirendam vitam aeternam quinque libri legis cum decem verbis Decalogi dati sunt, ut per complementum legis et praeceptorum regni coelestis plenitudinem consequantude templis corporis nostri dejiciens, igne virtutis suae exusta comminuit, atque in hujus saeculi torrentem projecit
Abbreviated transcription (Latin):
ideo lampadas dicctur eo quod eo diȩ lampas solis
& terra. De quo paulus a postolus ait. Prxeterit
enim figura huius mundi. Secundum misticum autẽ
congregatus est elementis. ita &iste exquattuor¬
constathumoribus : uno temperamento conmixtis
Vnde & ueterss hominem in cominune fabrice mundi
constituerunt. Si quidem grecimundum cuosmos: hominc̃
aut miero cosmos. Idest minor mundus ẽ apellatus.

Expanded text:
ideo lampas dicitur, eo quod ex eo die lampas solis ideo lampas dicitur, eo quod ex eo die lampas solis et terra. De quo apostolus Paulus ait: Praeterit enim figura hujus mundi. Secundum mysticum autem concretus est elementis, ita et iste constat quatuor humoribus uno temperamento commistis. 2. Unde et veteres hominem in communionem fabricae mundi constituerunt. Siquidem Graece mundus κόσμος, homo autem μικρόκοσμος, id est, minor mundus, est appellatus
Abbreviated transcription (Latin):
tribulatio quando tempestatis & turbines sȩculi
incumbunt. Aestas est fidei ꝑsecutio quando
dostrinae perfidei ariditate siccatur. Uer aũt
nouitas est fidei siue pax quando post hiemis
tribulationem tranquillitas ecclesiȩ redditur
quando menses nouorum: id est pascha agnicaele¬
bnctur quando terra floribus : Id est ecclesia sc̃oꝵ
Annus itaq ambitu solis & mensium explicatur
tempora mutationum uicibus euoluuntur. Mensis
lunae incremento senioq: conficitur. ebdomada
septe hario dierum numero terminatur. Dies & nox
recur santium luminum actenebrarum alternis uicib:
reparantur. Hora motibus quibusdam &momentis
ex quodies crescunt : Adterum autumnale .viii Rł¬
oc tob quodies minuuntur. Sol sticium aũt dicitur
qua solis statio Aequi notium uero quod tunc dies
& nox in aequitatẽ horarum duodinarum reuer¬
tantur coaequiais spatus suis sol stitiũ aestiuum

Expanded text:
tribulatio, 15 quando tempestates et turbines saeculi tribulatio, 15 quando tempestates et turbines saeculi incumbunt. Aestas est fidei persecutio, quando doctrina perfidiae ariditate siccatur. Ver autem novitas est fidei, sive pax, quando post hiemis tribulationem tranquillitas Ecclesiae redditur, quando mensis novorum, id est, pascha agni celebratur, quando terra floribus, id est, Ecclesia sanctorum aque ambitu solis et mensium explicatur. Tempora mutationum vicibus evolvuntur. Mensis lunae incremento senioque conficitur. Hebdomada septenario dierum numero terminatur. Dies et nox recursantium luminum ac tenebrarum alternis vicibus reparantur. Hora motibus quibusdam et momentis  Aprilis quo dies crescunt: alterum autumnale, obris, quo dies imminuuntur. 2. Solstitium autem dicitur, quasi solis statio. Aequinoctium vero, quod tunc dies et nox in aequitatem horarum duodenarum revertantur, coaequatis spatiis suis. Solstitium autem aestivum
Abbreviated transcription (Latin):
tunc quia sol aestiuis flagrat ardoribus minores
umbras facit in meridianũ qñm ex alto hunc in luminat
locum Autũnus ẽ dũ rursus sol a summocaeli discen¬
dens infringit aestuum magnitudinem. & paulisp
relaxato acreposito calore pracestat temperiem
sequenti tempestate uentorum & turbine ꝓcellarũ
&ui fluminum tonitruorumq sonantium.
Qñm cestis distinctionibus uicissitudines tem¬
porum iuxta priorum definiciones perstrinxi¬
mus: Nunc qualiter ea detempore naturclib
circulis sibi inuicem conligantur expediamus.
Uer quippe constat exumore &igne. Aestas crcalore
ex siccitate. Autũnus exsiccitate & frigore
Hiems exfrigore &humore. Vnde &iam sunt
tempora a com munionis tempera mento
dista. cuius communionis haec est
figurx¬
Quorum temporum haec sunt principia. Vernus
uertentis diebus cClXU Haec itaq secundum
naturalem temporum differentiam. Ceterum
iuxta allegoriam hiemps temporalis intellegit᷑

Expanded text:
Tunc, quia et sol aestivis flagrat ardoribus, minores Tunc, quia et sol aestivis flagrat ardoribus, minores umbras facit in meridiano, quoniam ex alto hunc illuminat locum. Autumnus est, dum rursus sol, a summo coeli descendens, infringit aestuum magnitudinem, et, paulisper relaxato ac deposito calore, praestat temperiem, sequente tempestate ventorum, et turbine procellarum, et vi fulminum tonitruumque sonantium. 4. Quoniam certis distinctionibus vicissitudines temporum juxta priorum definitiones perstrinximus, nunc qualiter eadem tempora naturalibus circulis sibi invicem colligantur, expediamus. Ver quippe constat ex humore et igne, aestas ex igne et siccitate, autumnus ex siccitate et frigore, hiems ex frigore et humore. Unde etiam sunt tempora commotionis temperamenti dicta: cujus communionis haec est figuruorum temporum haec sunt principia: ver exoni dies CCCLXV. Haec itaque secundum naturalem temporum differentiam. 6. Caeterum juxta allegoriam hiems temporalis intelligitur
Abbreviated transcription (Latin):
meridianis partibus inmoratur. Tunc enim longius
ab est terra quae regiscit gelu adq stringitur
& pro lixiora sunt spatia nostis quam diei. Hinc
causa oritur ut hiberni flatibus nimia uisniuiũ
pluuiarumq fundatur. Ver est cumsol ex meri¬
dianis decedens partibus suꝑ terram redit: & nostis
acdieiequat temporx & temperiem aeris
reducit ad que fouens om̃a repetendos cogit
in pastos ut terra germin& aut resoluta sulcis
semina reuiuis cant adq omnium generum quint̃¬
ris uel aquis sunt annuis festibus successio pro¬
pagetur. Aestas est cum sol insepten trionem
sẽsubregit & spacia diurna producit. Nostss uero
astat &astringit. Itaq quomagis uso assiduo
aeri huic copulatur adq miscetur eo amplius aerẽ.
ipsum uaporat & humore exsiccato terram fetes¬
cit inpuluerem & adalescere facit semina & tam quã
sugos uirides maturescere cogit poma siluarum

Expanded text:
meridianis partibus immoratur, tunc enim sol longius meridianis partibus immoratur, tunc enim sol longius abest, terraque rigescit gelu, atque stringitur, et prolixiora sunt spatia noctis quam diei. Hinc causa oritur, ut hibernis flatibus nimia vis nivium, pluviarumque fundatur. Ver est, cum sol ex meridianis decedens partibus super terram redit, et noctis ac diei exaequat 14 tempora, et temperiem aeris reducit, atque fovens omnia, repetendos cogit in partus, ut terra germinet, ac resoluta sulcis semina reviviscant, atque omnium generum quae in terris vel aquis sunt annuis fetibus successio propagetur. 3. Aestas est, cum sol in septentrionem se subrigit, et spatia diurna producit, noctes vero arctat et stringit. Itaque quo magis usu assiduo aeri huic copulatur, atque miscetur, eo amplius aerem ipsum vaporat, et humore exsiccato terra fatiscit in pulverem, et adolescere facit semina, et tanquam succos virides maturescere cogit poma silvarum.
Abbreviated transcription (Latin):
era ex quo omnis urbes aes reddere professe st̃ rei
publicȩ. Enx adie kalendarum ianuariarum adcrescit:
Bisextus autem a sexto non as nartias usq addiem pridĩi
Kalendarum ianuariarum. In lune cursu adponitur
annus aegyptiorum sine bisexto. habet in itium
quarto kalendarum septembrium cumbi sextoaũt
a tertio Ralendarum suprax scriptunarum
UIi De tem poribus sic ait sc̃s ambrosius. temporas
uices mutationum in quibus solcerta cursus sui demen¬
tione anni orbem in confusa uarietate distinguit
Tempora autem amotu siderum sunt. unde et ds¬
posterius praceterit eoquod sinulẽẽ non possint.
Tempus iuxta hebreos integer annus est. Secundũ illud
indanihelo Tempus & temporx & dimidium tempus
Pertempus annum significans. per tempora duos.
perdimidium menses sex. Iuxta latinos autem unius
anni quattuor tempora ad scribuntur. Hiemis
ueri aestatis adq autumni: hiemps est cum sol

Expanded text:
aera, ex quo orbis aes reddere professus est Romano aera, ex quo orbis aes reddere professus est Romano populo. Aera a die Kalendarum Januariarum accrescit. Bissextus autem, a sexto Kalendas Martii usque ad diem pridie Kalendarum, in lunae cursu apponitur. Annus Aegyptiorum sine bissexto habet initium quarto Kalendas Septembris, cum bissexto autem a tertio Kalendarum suprascriptarum. CAPUT VII. De temporibus. 1. Sicut ait Ambrosius, tempora sunt vices mutationum, in quibus sol certa cursus sui dimensione anni orbem diffusa varietate distinguit. Tempora autem motus siderum sunt. Unde et Deposterius praeterit, eo quod simul esse non possint. Tempus juxta Hebraeos integer annus est, secundum illud in Daniele: Tempus, et tempora, et dimidium temporis. Per tempus annum significat, per tempora duos, et per dimidium menses sex. 2. Juxta Latinos autem unius anni quatuor tempora ascribuntur: hiemis, veris, aestatis, atque autumni. Hiems est cum sol in
Abbreviated transcription (Latin):
summa colligitur. Annus iubeleus est remissionis quisep¬
tinics annorum ebdomadibus. Id est xLUIiii annis texitur
in quo iuxta legem clangibantur tubae & ad om̃s reuerte¬
batur antiqua possessio. Olimpias enim est apud grecos
annus iii abolimpoagone quiuenit traens altis annis uii.
incuius fine sortitur agonis tempus propter quadrienni
cursum solis & propter quod singulos annis trium orarũ
consumptione inquadriennium dies unus compleatur:
hoc tempore mittebant circum ciuitates ad monituri ut
non solum undiq sed etiam ab omni genere omniq aetate
& sexu conueniretur lustrum quinquenni tempus ẽ
in republica agebatur. Deinde post ꝑ actum censum sacri¬
ficio facto urbsroma iustraebatur: Indicionss romani
inuenerunt quȩper singulos annos usq ad quintum decimũ
uenientes rursus ad primianni principium reuoluunt᷑
era quoq caesaris agusti tempore posita est. dicta autem

Expanded text:
summa colligitur. Annus jubilaeus est remissionis, qui sepsumma colligitur. Annus jubilaeus est remissionis, qui septenis annorum hebdomadibus, id est, XLIX annis texitur, in quo juxta legem clangebantur tubae, et ad omnes revertebatur antiqua possessio. 5. Olympias autem est apud Graecos annus quartus, ab Olympio agone, qui venit transactis annis quatuor. In quibus finem sortitur agonis tempus, propter quadriennii cursum solis, et propterea quod singulis annis trium horarum consumptione in quadriennium dies unus completur. Hoc tempore mittebant circum civitates admonere, ut non solum undique, sed etiam ab omni genere, omnique aetate et sexu conveniretur. 6. Lustrum quinquennii tempus esin republica agebatur. Deinde post per actum censum, sacrificio facto, urbs Roma 13 lustrabatur. Indictiones Romani invenerunt, quae per singulos annos usque ad quintum decimum venientes, rursus ad primi anni principium revolvuntur. 7. Aera quoque Caesaris Augusti tempore posita est. Dicta autem