comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tes adit. obsides plures imperat. omnium animos consola¬
tione sanat Cum in Carmites uenisset: quorum in ciui¬
tate superiore commentario Caesar exposuit initium bel¬
li esse ortum: quod prȩcipue eos propter conscientiam fa¬
cti timere animaduerteret: quo celerius ciuitatez timore
liberaret: principem sceleris illius ut concitatorem belli
Ciatiratrum ad supplicium depoposcit. qui et sine ciuib
quidem suis se committebat. tamen celeriter omnium cu¬
ra quęsitus in castra perducitur Cogitur in eius supplici¬
um Caesar contra suam naturam concursu maximo mi¬
litum qui omnia pericula et detrimentabelli a Ci atruato¬
accepta referebant: adeo ut uerberibus exanimatum corpꝰ
securi feriretur. Ille crebris litteris Cannini fit certior que
drapete et Lutertio gesta essent: quoq in consilio perma¬
nerent. Oppidani quorum et si paucitarem contemnebat
tamen pertinacia magna pennam esse afficiendam iudi¬

Expanded text:
tes adit, obsides plures imperat, timentes omnium animos consolates adit, obsides plures imperat, timentes omnium animos consolatione sanat. Cum in Carnutes venisset, quorum in civitate superiore commentario Caesar exposuit initium belli esse ortum, quod praecipue eos propter conscientiam facti timere animadvertebat, quo celerius civitatem timore liberaret, principem sceleris illius et concitatorem belli, Gutruatum, ad supplicium depoposcit. Qui etsi ne civibus quidem suis se committebat, tamen celeriter omnium cura quaesitus in castra perducitur. Cogitur in eius supplicium Caesar contra suam naturam concursu maximo militum, qui ei omnia pericula et detrimenta belli accepta referebant, adeo ut verberibus exanimatum corpus securi feriretur. Ibi crebris litteris Canini fit certior quae de Drappete et Lucterio gesta essent, quoque in consilio permanerent oppidani. Quorum etsi paucitatem contemnebat, tamen pertinaciam magna poena esse adficiendam iudi
Abbreviated transcription (Latin):
uiso aduolasse praeliumq commisisse. Qua re cognita le¬
gionem armatã instructamq adducit. lta repente omnib
ex partibus signo dato loca superiora capiantur. Quod
ubi accidit germani equitesq signis legionis missis uae¬
hementissime preliantur. Confestim cohortes undiq im¬
petum faciunt omnibus aut interfectis aut captis. magͣ
praeda potiuntur. Capitur ipse eo prelio Drappes Camuo
felicissime re gesta. ullo poene militis uulnere ad obsiden¬
dos oppidanos reuertitur. externoq hoste deleto cuius ti¬
more antea diuidere presidia et munitione oppidanos
circumdare prohibitus erat. opera undiq imperat ad mi¬
nistrari. Uenit eodem cum suis copiie postero die. E fab¬
us partemq oppidi sumit ad obsidendum. Caesar interĩ
M.Antonium quęstorem cum cohortibue quinddeci in
Belgis ne reliquit neq rursus nouorum consiliorum ca¬
piendorum Belgis facultas daretur. Ipse reliquas ciuita¬

Expanded text:
viso advolasse proeliumque commisisse. Qua re cognita leviso advolasse proeliumque commisisse. Qua re cognita legionem armatam instructamque adducit. Ita repente omnibus ex partibus signo dato loca superiora capiuntur. Quod ubi accidit, Germani equitesque signis legionis visis vehementissime proeliantur. Confestim cohortes undique impetum faciunt omnibusque aut interfectis aut captis magna praeda potiuntur. Capitur ipse eo proelio Drappes. Caninius felicissime re gesta sine ullo paene militis vulnere ad obsidendos oppidanos revertitur externoque hoste deleto, cuius timore antea dividere praesidia et munitione oppidanos circumdare prohibitus erat, opera undique imperat administrari. Venit eodem cum suis copiis postero die Gaius Fabius partemque oppidi sumit ad obsidendum. Caesar interim M. Antonium quaestorem cum cohortibus XV in Bellovacis relinquit, ne qua rursus novorum consiliorum capiendorum Belgis facultas daretur. Ipse reliquas civita
Abbreviated transcription (Latin):
capi patiuntur. Profugit inde cum paucis Lucterius. nec
se recipit in castra Rebene gesta. Cannius ex captiuis ex¬
ponit partem copiarum cum Drappete esse in castris mil¬
libus non longe amplius duodecim. Qua re ex complu¬
ribus cognita cum intelligeret fugato duce altero per¬
territos reliquos facile opprimi posse magne felicitatis esse
arbitrabatur. neminem ex cede refugisse in castra: qui de
accepta calamitate nuncium Dappeti perferret. Sed in ex¬
periundo cum periculum nullum uideret. equitatũ omnẽ
germanosq pedites summae uelocitatis homines ad ca¬
stra hostium praemittit. Ipse legionem unam in castra di¬
stribuit. alteram secum expeditam ducit. Cum propius ho¬
scis accessisset ab e ploratoribus quos premiserat cogno¬
seit castra corum et barbarorum fere consuetudo est. teli¬
ctis locis superioribus ad ripas esse fluminis dimissa. At
Giermanos equitesq imprudentibus omnibue de impro¬

Expanded text:
capi patiuntur. Profugit inde cum paucis Lucterius nec capi patiuntur. Profugit inde cum paucis Lucterius nec se recipit in castra. Re bene gesta Caninius ex captivis comperit partem copiarum cum Drappete esse in castris a milibus longe non amplius XII. Qua re ex compluribus cognita, cum intellegeret fugato duce altero perterritos reliquos facile opprimi posse, magnae felicitatis esse arbitrabatur neminem ex caede refugisse in castra qui de accepta calamitate nuntium Drappeti perferret. Sed in experiendo cum periculum nullum videret, equitatum omnem Germanosque pedites, summae velocitatis homines, ad castra hostium praemittit; ipse legionem unam in trina castra distribuit, alteram secum expeditam ducit. Cum propius hostes accessisset, ab exploratoribus quos praemiserat cognoscit castra eorum, ut barbarorum fere consuetudo est, relictis locis superioribus ad ripas fluminis esse demissa; at Germanos equitesque imprudentibus omnibus de impro
Abbreviated transcription (Latin):
dare moratur: ne aut opus effectum concuti non posset.
aut plurimis in locis infirma disponeret praesidia. Ma-¬
gna copia frumenti comparata. Considet Drappes. et Lu¬
cteriue non longius ab oppido decem millibus unde pau¬
latim in oppidufn frumentum supportarent. Ipsi inter
se prouincias partiuntur. Drappes castris prelidio cum
parte copiarum restitit. Lucterius agmen iumentoruz
ad oppidum ducit dispositis ibi presidiis hora noctis cir¬
citer decima siluestribus angustisq itineribus frumentũ
importare in oppidum instituit. Quorum strepitum ui.¬
giles castrorum cum sensissent exploratores missiq gerũ¬
tur renunciassent.Cannius celeriter cum cohortibus ar-¬
matis ex proximis castellis in frumentarios sub ipsam ba¬
cem impetum fecit. Illi repentino malo perterriti diffu-¬
giunt ad sua presidia. Quae nostri ut uiderunt. acrius
contra armatos incitati. neminem ex eo numero uiuum

Expanded text:
dare moratur, ne aut opus effectum tueri non possit dare moratur, ne aut opus effectum tueri non possit aut plurimis in locis infirma disponat praesidia. Magna copia frumenti comparata considunt Drappes et Lucterius non longius ab oppido X milibus, unde paulatim frumentum in oppidum supportarent. Ipsi inter se provincias partiuntur: Drappes castris praesidio cum parte copiarum restitit; Lucterius agmen iumentorum ad oppidum ducit. Dispositis ibi praesidiis hora noctis circiter decima silvestribus angustisque itineribus frumentum importare in oppidum instituit. Quorum strepitum vigiles castrorum cum sensissent, exploratoresque missi quae gererentur renuntiassent, Caninius celeriter cum cohortibus armatis ex proximis castellis in frumentarios sub ipsam lucem impetum fecit. Ei repentino malo perterriti diffugiunt ad sua praesidia; quae nostri ut viderunt, acrius contra armatos incitati neminem ex eo numero vivum
Abbreviated transcription (Latin):
to cohortibus diuisis trina celsissimo loco castra fecit: a
quibus paulatim quantum copiae patiebantur. Uallum
in oppidi circuitum ducere instituit. Quod cum am¬
maduerterent oppidani. miserrimaq alesie memoria sol¬
liciti similem casum obsessionis uererentur: maximeq
ex omnibus Lucterius: qui fortune illius periculum
fecerat. moneret frumenti rationem esse habendam. con¬
stitutum omnium consensu parte illi relicta copiarum.
Ipsi cum expeditis ad importandũ frumentum proficisci
Eo consilio probato proxima nocte duobus millibus ar¬
matorum relictis teliquoc ex oppido Dappes et lucteriꝰ
educunt. hi paucos dies morati ex finibus Cadurcorum:
qui partim re frumentaria subleuare eos cupiebant: par¬
tim prohibere: quominus sumerent non poterant.magnũ
numerum frumenti comparant: non nunꝗͣ. autem expe¬
ditionibus nocturnis castella nostrorum adoriunt᷑. Quã
obcausam. C Cannius toto oppido munitiones circum¬

Expanded text:
to cohortibus divisis trina excelsissimo loco castra fecit; a to cohortibus divisis trina excelsissimo loco castra fecit; a quibus paulatim, quantum copiae patiebantur, vallum in oppidi circuitum ducere instituit. Quod cum animadverterent oppidani miserrimaque Alesiae memoria solliciti similem casum obsessionis vererentur, maximeque ex omnibus Lucterius, qui fortunae illius periculum fecerat, moneret frumenti rationem esse habendam, constituunt omnium consensu parte ibi relicta copiarum ipsi cum expeditis ad importandum frumentum proficisci. Eo consilio probato proxima nocte duobus milibus armatorum relictis reliquos ex oppido Drappes et Lucterius educunt. Hi paucos dies morati ex finibus Cadurcorum, qui partim re frumentaria sublevare eos cupiebant, partim prohibere quo minus sumerent non poterant, magnum numerum frumenti comparant, nonnumquam autem expeditionibus nocturnis castella nostrorum adoriuntur. Quam ob causam Gaius Caninius toto oppido munitiones circum
Abbreviated transcription (Latin):
coactus. At drapes luraq Lucterius legiones. Canniumq
adesse cognoscent: nec se si non certa prouinciae prolequẽte
exercitu putarent prouincie fines intrare posse. nec tam
libere uagandi latrociniorum faciendorum facultatem ha¬
bere. in finibus constituunt cadurcorum. Ibi cum Lucte¬
rius apud suos ciues quondam integris rebus multum po¬
tuisse. suiq auctor nouorum consiliorum magnam apd
barbaros auctoritatem haberet oppidum auxilio dumi qđ
in clientella fuerat: egregie natura loci munitum occupat
suis et Drapetis copiie. oppidanosq sibi coniungit. Quo
cum confestim.C. Cannius innotuisset animaduertẽtq
omnes oppidi partes ruptissimis saxia esse munitas. quod
defendente nullo cireumarmatis ascendere esset difficile.
Magna autem impedimenta oppidanorum uideret. qđ
si clandestina fuga subtrahere conarentur: effugere nõ
modo equitatum sed ne legiones quidem possent triparti¬

Expanded text:
coactus. At Drappes unaque Lucterius, cum legiones Caniniumque coactus. At Drappes unaque Lucterius, cum legiones Caniniumque adesse cognoscerent nec se sine certa pernicie persequente exercitu putarent provinciae fines intrare posse nec iam libere vagandi latrociniorumque faciendorum facultatem haberent, in finibus consistunt Cadurcorum. Ibi cum Lucterius apud suos cives quondam integris rebus multum potuisset, semperque auctor novorum consiliorum magnam apud barbaros auctoritatem haberet, oppidum Vxellodunum, quod in clientela fuerat eius, egregie natura loci munitum, occupat suis et Drappetis copiis oppidanosque sibi coniungit. Quo cum confestim Gaius Caninius venisset animadverteretque omnes oppidi partes praeruptissimis saxis esse munitas, quo defendente nullo tamen armatis ascendere esset difficile, magna autem impedimenta oppidanorum videret, quae si clandestina fuga subtrahere conarentur, effugere non modo equitatum, sed ne legiones quidem possent, triperti
Abbreviated transcription (Latin):
legionibus duabus ad eos ꝑsequendos extendit: ne detri¬
mento aut timore prouincie.magna infanna proditorũ
hominum latrociniis caperetur. C fabius cum reliquo ex¬
citu in Carnutes. caeterasq proficiscitur ciuitates: quaru
eo prelio quod quod cum Dumuaco fecerat copias esse acei¬
sus sciebat. Non enim dubitabat quin recenti calamitate
submissiores essent future: dato uero spacio ac tempore eo.¬
dem instigante dumuaco possent concitari. Qua re llima
felicitas celeritasq in recipiendic ciuitatibus Fabium
consequitur. Nam Carnutes qui saepe uexati nunꝙͣ fece¬
rant mentionem pacis datis obsidibus ueniunt in dedi¬
tionem. caetereq ciuitates positae in ultimis galliae finibi
oceano comiuncte. que armonice appellantur. auctoritate
adducte. Carnutum. aduentu fabii. legionumq imperata
sine mora faciunt. Dumuacus suis uiribus expulsus er¬
rans latitansq solus extremas Galliae regiones petere. est

Expanded text:
legionibus duabus ad eos persequendos contendit, ne detrilegionibus duabus ad eos persequendos contendit, ne detrimento aut timore provinciae magna infamia perditorum hominum latrociniis caperetur. Gaius Fabius cum reliquo exercitu in Carnutes ceterasque proficiscitur civitates, quarum eo proelio, quod cum Dumnaco fecerat, copias esse accisas sciebat. Non enim dubitabat quin recenti calamitate summissiores essent futurae, dato vero spatio ac tempore eodem instigante Dumnaco possent concitari. Qua in re summa felicitas celeritasque in recipiendis civitatibus Fabium consequitur. Nam Carnutes, qui saepe vexati numquam pacis fecerant mentionem, datis obsidibus veniunt in deditionem, ceteraeque civitates positae in ultimis Galliae finibus Oceano coniunctae, quae Armoricae appellantur, auctoritate adductae Carnutum adventu Fabi legionumque imperata sine mora faciunt. Dumnacus suis finibus expulsus errans latitansque solus extremas Galliae regiones petere est
Abbreviated transcription (Latin):
dant. At nostri equites qui pauloante cum resistentih
fortissime conflixerant. leticia uictoriȩ elati.magno undiq
clamore sublato caedentibus circumfusi: quantum eqͦtu
uires ad prosequendum. dextreq ad cedendum ualent. tã¬
tum eo prelio interficiunt. Itaq amplius millibus duode¬
cim aut armatorum aut eorum. qui eo tempore arma pro¬
iecerant interfectis omnis multitudo capitur impedimento¬
rum. Qua ex fuga cum constarer Drappetem se nouẽ qui
ut primum defecerat Gallia collectis undiq perditis ho¬
minibue.seͬuis ad libertatem uocatis: exulibus omniu ci
uitatũ receptis: Latrociniis impedimenta et commeatus
Romanorum interceperat: non amplius hominum milli¬
bus ex fuga quinq collectis prouinciam petẽ. Unaq cõ¬
silium Lucterium Cadurcum cepisse quem superiore cõ¬
mentario prima defectione Galliae facere in prouinciam
uoluisse impetum cognitum est. Canniniue legatus cũ

Expanded text:
dant. At nostri equites, qui paulo ante cum resistentibus dant. At nostri equites, qui paulo ante cum resistentibus fortissime conflixerant, laetitia victoriae elati magno undique clamore sublato cedentibus circumfusi, quantum equorum vires ad persequendum dextraeque ad caedendum valent, tantum eo proelio interficiunt. Itaque amplius milibus XII aut armatorum aut eorum qui eo timore arma proiecerant interfectis omnis multitudo capitur impedimentorum. Qua ex fuga cum constaret Drappetem Senonem, qui, ut primum defecerat Gallia, collectis undique perditis hominibus, servis ad libertatem vocatis, exulibus omnium civitatum adscitis, receptis latronibus impedimenta et commeatus Romanorum interceperat, non amplius hominum duobus milibus ex fuga collectis provinciam petere unaque consilium cum eo Lucterium Cadurcum cepisse, quem superiore commentario prima defectione Galliae facere in provinciam voluisse impetum cognitum est, Caninius legatus cum
Abbreviated transcription (Latin):
gularis et animi et prudentie uir suos hortatut: agmenq
hostium consecutus turmas partim idoneis locie disponit. ꝑ
tibuc sibi peditibus. qui toto agmine subsistentibus equitibus
suis contra costros ferunt. fit prelium acri certamine. Nãq
nostri contemptis pridie superatisq hostibus: cum subsequi
legiones meminissent: et pudore cedendi et cupiditate ꝑ se
conficiendi prelii fortissime contra pedites prȩliantur. hostesq
nihil amplius copiarum accessurum credentes ut pridie co¬
gnouerant delendi equitatus nostri nacti occasionem uide¬
Bantur. Cum aliꝗͣdiu summa contentione dimicaretur.
Dumuacus instruit aciem. que suis esset equitibus iniẽre
presidio. cum repente conferte legionec in conspectum hosti¬
um uenerunt. Quibus uisis procul se Barbarorum turme
ac perterrite hostium acies. perturbato impedimentorum
agmine. magno clamore discursuq passim fuge se man¬

Expanded text:
gularis et animi et prudentiae vir, suos hortatur agmenque gularis et animi et prudentiae vir, suos hortatur agmenque hostium consecutus turmas partim idoneis locis disponit, paus hostium succedentibus sibi peditibus, qui toto agmine subsistentes equitibus suis contra nostros ferunt auxilium. Fit proelium acri certamine. Namque nostri contemptis pridie superatis hostibus, cum subsequi legiones meminissent, et pudore cedendi et cupiditate per se conficiendi proeli fortissime contra pedites proeliantur, hostesque nihil amplius copiarum accessurum credentes, ut pridie cognoverant, delendi equitatus nostri nacti occasionem videbantur. Cum aliquamdiu summa contentione dimicaretur, Dumnacus instruit aciem quae suis esset equitibus in vicem praesidio, cum repente confertae legiones in conspectum hostium veniunt. Quibus visis perculsae barbarorum turmae ac perterritae acies hostium, perturbato impedimentorum agmine, magno clamore discursuque passim fugae se man
Abbreviated transcription (Latin):
pente ex eo loco cum copiis recedit: nec se satis tutum fore
arbitrabatur. nisi flumine Ligeri. quod erat ponte proptẽ
magnitudinem transeundum copias traduxisset fabius in
tamen doctuc ab his qui locorum uenerant naturam potissi¬
mum credidit hostes perterritos: non eum locum quem pe¬
tebant petituros. Itaq cum copiis ad eundem pontem contẽ¬
dit. equitatum tantum procedere.ante agmen imperat legio¬
num. quantum cum processisset. sine defatigatione in eade
se reciperet castra. Conseqͥunt᷑ eꝗtes nihil ut erat praeceptum. ĩ¬
uaduntq dunnati agmen et fugientes perterritosq sub sarci¬
nis itinere aggressi magna preda multis interfectis potiunt᷑.
lta re bene gesta se recipiunt in castra. In sequente nocte fabiꝰ
equites premittit sic paratos ut confligerent. atq omne aꝗ¬
men morarentur dum consequeretur ipse: cuius preceptis
ut res gereretur. QCitatius Uarrus prefectue equitu sin¬

Expanded text:
pente ex eo loco cum copiis recedit nec se satis tutum fore pente ex eo loco cum copiis recedit nec se satis tutum fore arbitratur, nisi flumine Ligeri, quod erat ponte propter magnitudinem transeundum, copias traduxisset. Fabius, etamen doctus ab eis qui locorum noverant naturam potissimum credidit hostes perterritos eum locum, quem petebant, petituros. Itaque cum copiis ad eundem pontem contendit equitatumque tantum procedere ante agmen imperat legionum, quantum cum processisset, sine defatigatione equorum in eadem se reciperet castra. Consecuntur equites nostri, ut erat praeceptum, invaduntque Dumnaci agmen et fugientes perterritosque sub sarcinis in itinere adgressi magna praeda multis interfectis potiuntur. Ita re bene gesta se recipiunt in castra. Insequenti nocte Fabius equites praemittit sic paratos ut confligerent atque omne agmen morarentur, dum consequeretur ipse. Cuius praeceptis ut res gereretur, Quintus Atius Varus, praefectus equitum, sin
Abbreviated transcription (Latin):
uentaret: atq ex captiuis certiue cognosceret multic ho¬
minum millibus Dumuato duce auditum Duratium clau¬
sum Limonem oppugnati neq infirmas legiones hostib
comittere auderet. castra posuit locomunito dum Uacus appro¬
pinquare Cominium cognouisset. copiis omnibus ad legiones
conuersis castra Romanorum oppugnare instituit. Cum dõ¬
plures dies in oppugnatione consumpsisset. et magno suoru
detrimento. millam partem munitionum conuellere potuiss.
rursus ad obsidendum Limonem redit. Eo tempore C. fa
bius complures ciuitates in fidem recipit. obsidibus firmat.
Litterisq Cannini Lebii fit certior. quȩ in pictomibue gerã¬
tur. Quibus rebus cognitis proficiscitur ad auxilium durati
ferendum. At Dumuacus aduentu fabii cognito desperata
salute: si tempore eodem coactus esset. et Romanum acẽri¬
mum sustinere hostem. et respicere ac timere opidanos. re¬

Expanded text:
ventaret atque ex captivis certius cognosceret multis hoventaret atque ex captivis certius cognosceret multis hominum milibus a Dumnaco, duce Andium, Duratium clausum Lemoni oppugnari neque infirmas legiones hostibus committere auderet, castra posuit loco munito. Dumnacus, cum appropinquare Caninium cognosset, copiis omnibus ad legiones conversis castra Romanorum oppugnare instituit. Cum complures dies in oppugnatione consumpsisset et magno suorum detrimento nullam partem munitionum convellere potuisset, rursus ad obsidendum Lemonum redit. Eodem tempore C. Fabius legatus complures civitates in fidem recipit, obsidibus firmat litterisque Gai Canini Rebili fit certior quae in Pictonibus gerantur. Quibus rebus cognitis proficiscitur ad auxilium Duratio ferendum. At Dumnacus adventu Fabi cognito desperata salute, si tempore eodem coactus esset et Romanum externum sustinere hostem et respicere ac timere oppidanos, re
Abbreviated transcription (Latin):
dosq fines Ambiorigis prosiciscitur: quem perterritum
ac fugientem. cum redigi posse in suam potestatem despe¬
rasset. proximum suae dłgnitatis esse dicebat adeo fines eiue
uastare ciuibus edificiis pecore: ut odio suorum Ambiorix si
quos fortuna reliquos fecisset. nullum reditum propter tã¬
tas calamitates haberet in ciuitatem. Cum in omnee paͬtes
hermium interfecto aut capto Labienum cum duabue legio¬
nibus in Treueros mittit: quorum ciuitas prope Giermaĩe
ciuitatem quottidianis exercitata bellie: cultu et feritate nõ
multum a Germanis differebat: neq imperata unꝙͣ nisi exẽ¬
citu coacta faciebat. Interim Commiue cum magnam m̃ł¬
titudinem conuenisse hostium in fines pictonum litterie
nunciisq durati cognosceret: qui perpetuo in amicicia mã¬
serant Romanorum: cum pare quaedam cinitatie eius de¬
fecisset ad oppidum Lemonum contendit: quo cum ad¬

Expanded text:
dosque fines Ambiorigis proficiscitur; quem perterritum dosque fines Ambiorigis proficiscitur; quem perterritum ac fugientem cum redigi posse in suam potestatem desperasset, proximum suae dignitatis esse ducebat, adeo fines eius vastare civibus, aedificiis, pecore, ut odio suorum Ambiorix, si quos fortuna reliquos fecisset, nullum reditum propter tantas calamitates haberet in civitatem. Cum in omnes partes hominum interfecto aut capto Labienum cum duabus legionibus in Treveros mittit, quorum civitas propter Germaniae vicinitatem cotidianis exercitata bellis cultu et feritate non multum a Germanis differebat neque imperata umquam nisi exercitu coacta faciebat. Interim Gaius Caninius legatus, cum magnam multitudinem convenisse hostium in fines Pictonum litteris nuntiisque Durati cognosceret, qui perpetuo in amicitia manserat Romanorum, cum pars quaedam civitatis eius defecisset, ad oppidum Lemonum contendit. Quo cum ad
Abbreviated transcription (Latin):
tatem quȩ bellum id pararet quod sibi resisteret. sed nonnul.¬
los ex opͥpidis demigrare. ex agris diffugere. ad praesens im.¬
perium euitandum. plures in partes exercitum dimittere cõ.¬
stituit. M. Antonium quaestorem cum legione duodecima
sibi coniungit. C fabium legatum cum cohortibus uigin¬
tiquinq mittit in diuersissimam partem Galliae: quoli sibi
quasdam ciuitates in armis esse audiebat. Neq .C. Canniũ
Lebium legatum qui in illis regionibus erat: satis firmas
duas legiones habere existimaret.T. Labienum ad se euo¬
cat. Legionem autem duodecimam quae cum eo fuerat in
hbernis in cogatam Cialliam committit ad colonias ciuiũ
Romanorum tuendas. ne quod simile incommodum acci¬
deret. discursione barbarorum. ac superiore aestate Crige¬
stinis acciderat. quia repentino latrocinio atq impetu in¬
cole illorum erant oppressi. Ipse ad uastandos depopulan¬

Expanded text:
itatem quae bellum pararet quo sibi resisteret, sed nonnulitatem quae bellum pararet quo sibi resisteret, sed nonnullos ex oppidis demigrare, ex agris diffugere ad praesens imperium evitandum, plures in partes exercitum dimittere constituit. M. Antonium quaestorem cum legione duodecima sibi coniungit. C. Fabium legatum cum cohortibus XXV mittit in diversissimam partem Galliae, quod ibi quasdam civitates in armis esse audiebat neque C. Caninium Rebilum legatum, qui in illis regionibus erat, satis firmas duas legiones habere existimabat. Titum Labienum ad se evocat; legionem autem XV, quae cum eo fuerat in hibernis, in togatam Galliam mittit ad colonias civium Romanorum tuendas, ne quod simile incommodum accideret decursione barbarorum ac superiore aestate Tergestinis acciderat, qui repentino latrocinio atque impetu illorum erant oppressi. Ipse ad vastandos depopulan
Abbreviated transcription (Latin):
sine ulla perfidia iudicauit opprimi posse: quam ꝗa nõ
arbitratur uocatum in castra uenturum. ne tentando cau¬
tiorem faceret. C. Uolusenum quadratum misit: qui
eum per simulationem colloquii curaret interficiendũ
Ad eam rem delectos idoneos ei tradidit centuriones. Cũ
in colloquium uentum esset. et ut conuenerat manum
Cominii Uolusenus arripuisset. Centurio uelut ĩsueta
re uel celeriter a familiaribus prohibitus Commii confi¬
cere hominem non potuit. Girauiter tamen primo ictu
ꝯladio caput percussit. cum utrinq gladi destricti essent.
non tamen pugnandi ꝗͣ diffugiendiꝰ fuit utrorum consi.¬
lium. nostrorumq mortifero uulnere Commium crede¬
bant affectum. gallorum quod insidus cognitie plura ꝙͣ
uidebant. existimabant. Quo facto statuisse Comium nũꝙͣ
inconspectum cuiusꝗͣ Romanorum uenire. Bellicosissimie
gentibus deuictis. Caesar cum uideret nillam iam esse ciu¬

Expanded text:
sine ulla perfidia iudicavit comprimi posse. Quem quia non sine ulla perfidia iudicavit comprimi posse. Quem quia non arbitrabatur vocatum in castra venturum, ne temptando cautiorem faceret, Gaium Volusenum Quadratum misit, qui eum per simulationem colloqui curaret interficiendum. Ad eam rem delectos idoneos ei tradit centuriones. Cum in colloquium ventum esset, et, ut convenerat, manum Commi Volusenus arripuisset, centurio vel insueta re permotus vel celeriter a familiaribus prohibitus Commi conficere hominem non potuit; graviter tamen primo ictu gladio caput percussit. Cum utrimque gladii destricti essent, non tam pugnandi quam diffugiendi fuit utrorumque consilium: nostrorum, quod mortifero vulnere Commium credebant adfectum; Gallorum, quod insidiis cognitis plura quam videbant extimescebant. Quo facto statuisse Commius dicebatur numquam in conspectum cuiusquam Romani venire. Bellicosissimis gentibus devictis Caesar, cum videret nullam iam esse civ
Abbreviated transcription (Latin):
Galliae ciuitates suscepisse. bellum ꝑtinacissime hos ex om¬
nibus in sententia permansisse. neq ad sanitatem reliquok
deditione esse perductos: scire atq intelligere se causam pec¬
cati facillime mortuis delegari. neminefn uero pellere ut
inuitis principibus. resistente senatu. omnibus bonis repu¬
gnantibus infirma manu plebis bellum concitare et gerẽ
posset. Sed tamen contentum fore ea poena: quam libi
ipsi contraxissent. Nocte insequenti legati responsa ad su¬
os refferunt. obsides conficiunt. concurrunt reliquarũ ci¬
uitatum legati: qui bellouacorum speculabantur euentum
obsides dant. imperata faciunt. excepto Commio quẽ ti¬
mor prohibebat. cuiusꝗͣ fidei suam committẽ salutẽ. Nã
superiore anno. T Labienus Caesare in Giallia ciceriore
ius dicente. Commium comperisset sollicitare ciuitates. et
coniurationem contra Caesarem facere: infidelitatem eiꝰ

Expanded text:
Galliae civitates suscepisse bellum: pertinacissime hos ex omGalliae civitates suscepisse bellum: pertinacissime hos ex omnibus in sententia permansisse neque ad sanitatem reliquorum deditione esse perductos. Scire atque intellegere se causam peccati facillime mortuis delegari. Neminem vero tantum pollere, ut invitis principibus, resistente senatu, omnibus bonis repugnantibus infirma manu plebis bellum concitare et gerere posset. Sed tamen se contentum fore ea poena quam sibi ipsi contraxissent. Nocte insequenti legati responsa ad suos referunt, obsides conficiunt. Concurrunt reliquarum civitatium legati, quae Bellovacorum speculabantur eventum; obsides dant, imperata faciunt excepto Commio, quem timor prohibebat cuiusquam fidei suam committere salutem. Nam superiore anno Titus Labienus, Caesare in Gallia citeriore ius dicente, cum Commium comperisset sollicitare civitates et coniurationem contra Caesarem facere, infidelitatem eius
Abbreviated transcription (Latin):
manos existimarent. consilio repente turbarum conuocato
conclamant. legati obsidesq ad Caesarem mittuntur. Noc
omnibue probato consilio. Comius Attrebas add eos confuꝯit
germanos. a quibue auxilia mutuatus erat. Caeteri e uesti
gio mittunt ad Caesarem legatos. petuntq ut ea poena con¬
tentus sit hostium: quam si sine dimicatione inferre integric
possit. pro sua dementia atq humanitate. nunꝗͣ profecto
octiue illaturus. afflictas opes equestri prelio Bellouacoru
esse deletorum. peditum multa millia interisse. uix refugisse
nuncios cedis. Tamen et magnum ut in tanta calamitate Bel¬
louacos eo prelio commodum esse conseeutos. quod corboeus
uictor belli. concitator multitudinis. esset interfectus. Nũꝗͣ
enim senatum tantum in ciuitate illo uiuo: ꝗͣtum imperi¬
tam plebem potuisse. Haec orantibus legatis commemorat
Caesar. eodem tempore superiore anno Bellouacos caeteras

Expanded text:
manos existimarent, concilio repente cantu tubarum convocato manos existimarent, concilio repente cantu tubarum convocato conclamant, legati obsidesque ad Caesarem mittantur. Hoc omnibus probato consilio Commius Atrebas ad eos confugit Germanos, a quibus gio mittunt ad Caesarem legatos petuntque, ut ea poena sit contentus hostium, quam si sine dimicatione inferre integris posset, pro sua clementia atque humanitate numquam profecto esset illaturus. Adflictas opes equestri proelio Bellovacorum esse; delectorum peditum multa milia interisse, vix refugisse nuntios caedis. Tamen magnum ut in tanta calamitate Bellovacos eo proelio commodum esse consecutos, quod Correus, auctor belli, concitator multitudinis, esset interfectus. Numquam enim senatum tantum in civitate illo vivo quantum imperitam plebem potuisse. Haec orantibus legatis commemorat Caesar: Eodem tempore superiore anno Bellovacos ceterasque
Abbreviated transcription (Latin):
partim siluis petitis partim flumine: qui tamen in fugͥa a
nostris acriter insequentibus conficiuntur cum interum
nulla calamitate uictus Corbeus excedere prelio siluasq petẽ
aut inuitantibus nostris ad deditionem potuit adduci quin
fortissime prȩliando compluresq uulnerando cogeret elatos
iracundia uictores in se tela comicere. Tali modo re gesta re¬
centibus prelii uestigus ingressus Caesar cum uictos tanta ca¬
lamitate existimaret hostes. nuncio accepto locum castrorui
relicturos. que non longius ab ea caede abesse plusminus octo
millibus passuum dicebatur: tam et si flumine impeditũ trã¬
situm uidebat: tamen exercitu producto progreditur. At
Bellouaci reliqueq ciuitates repente ex fuga paucis atque
his uulneratis receptis qui siluarum beneficio casum euitarãt
omnibus aduersis cognita calamitate. interfecto Corbeo
misso equitatu et fortissimic peditibus cum aduentare ro¬

Expanded text:
partim silvis petitis, partim flumine qui tamen in fuga a partim silvis petitis, partim flumine qui tamen in fuga a nostris acriter insequentibus conficiuntur, cum interim nulla calamitate victus Correus excedere proelio silvasque petere aut invitantibus nostris ad deditionem potuit adduci, quin fortissime proeliando compluresque vulnerando cogeret elatos iracundia victores in se tela conicere. Tali modo re gesta recentibus proeli vestigiis ingressus Caesar, cum victos tanta calamitate existimaret hostes nuntio accepto locum castrorum relicturos, quae non longius ab ea caede abesse plus minus octo milibus dicebantur, tametsi flumine impeditum transitum videbat, tamen exercitu traducto progreditur. At Bellovaci reliquaeque civitates repente ex fuga paucis atque his vulneratis receptis, qui silvarum beneficio casum evitaverant, omnibus adversis, cognita calamitate, interfecto Correo, amisso equitatu et fortissimis peditibus, cum adventare Ro
Abbreviated transcription (Latin):
instructa multitudo procedit: peditum. quę nostros coegit cae¬
dere equites quibus celeriter subueniunt leuis armature
pedites quos ante legiones missoc cum turmis nostrorum
interpositis constanter preliantur. pugnatut aliq̃di pari
contentione. Deinde ut ratio postulabat prelii. qui sustinue¬
rant primos impetus insidiarum. hoc ipso fiunt superiores.
quod nullum ab insidiantibuc imprudentes acceperant de
trimentum prius interim legiones crebroq eodem tempore
et nostris et hostibus nuncii afferuntur: imperatorem in¬
structis copiis adesse. Qua re cognita nostri confisi presidio
uictorie ꝯloriam communicasse cum legionibus uiderent᷑.
Hostes concidunt animis. atq in itineribus diuersis fuga
querunt nequidꝙͣ. nam quibus difficultatibus locorum Ro¬
manos claudere uoluerunt. his ipsi tenebantur. Uicti ta¬
men propulsiq maiore parte amissa consternati profugiũt

Expanded text:
instructa multitudo procedit peditum, quae nostros coegit ceinstructa multitudo procedit peditum, quae nostros coegit cedere equites. Quibus celeriter subveniunt levis armaturae pedites, quos ante legiones missos docui, turmisque nostrorum interpositi constanter proeliantur. Pugnatur aliquamdiu pari contentione; deinde, ut ratio postulabat proeli, qui sustinuerant primos impetus insidiarum hoc ipso fiunt superiores, quod nullum ab insidiantibus imprudentes acceperant detrimentum. Accedunt propius interim legiones, crebrique eodem tempore et nostris et hostibus nuntii adferuntur, imperatorem instructis copiis adesse. Qua re cognita praesidio cohortium confvictoriae gloriam communicasse cum legionibus viderentur; hostes concidunt animis atque itineribus diversis fugam quaerunt. Nequiquam: nam quibus difficultatibus locorum Romanos claudere voluerant, eis ipsi tenebantur. Victi tamen perculsique maiore parte amissa consternati profugiunt
Abbreviated transcription (Latin):
maxime appropinquat. hostes ininsidus dispositi cum si¬
bi delegissent campum ad rem gerendam. non amplius patẽ.¬
tem in omnes partes passibus mille siluis undiq aut im¬
peditissimo flumine munitum uelut in dagine hunc in¬
sidiis circumdederunt. Explorato hostium consilio nisi ad
preliandum animo atq armis parati. cum subsequentibi
legionibus nullam dimicationem recusarent: turmatim in
eum locum deuenerunt. Quorum aduentu eum sibi cor¬
beus oblatam occasionem rei gerendę existimarent: primus
cum paucis se ostendit atq in proximas turmas impetu
fecit. Nostri constanter sustinent insidiatores. neq plures
in unum locum conuenerunt. quod plerunq equestribus
preliis. tum propter aliquem timorem accidit: tum multi¬
tudine ipsorum detrimentum accipitur. Cum dispositis tur.¬
preliante ex siluis fit magna contentione diuersis prelium
quod cum diutius pari marte committitur. paulatim ex siliu

Expanded text:
maxime appropinquat. Hostes in insidiis dispositi, cum simaxime appropinquat. Hostes in insidiis dispositi, cum sibi delegissent campum ad rem gerendam non amplius patentem in omnes partes passibus mille, silvis undique aut impeditissimo flumine munitum, velut indagine hunc insidiis circumdederunt. Explorato hostium consilio nostri ad proeliandum animo atque armis parati, cum subsequentibus legionibus nullam dimicationem recusarent, turmatim in eum locum devenerunt. Quorum adventu cum sibi Correus oblatam occasionem rei gerendae existimaret, primum cum paucis se ostendit atque in proximas turmas impetum fecit. Nostri constanter incursum sustinent insidiatorum neque plures in unum locum conveniunt; quod plerumque equestribus proeliis cum propter aliquem timorem accidit, tum multitudine ipsorum detrimentum accipitur. Cum dispositis turproeliante ex silvis. Fit magna contentione diversum proelium. Quod cum diutius pari Marte iniretur, paulatim ex silvis
Abbreviated transcription (Latin):
res partes. animaduerterent equorum in sidias ue¬
riti. liberam facultatem sui recipiendi Bellouacis dederunt.
lta fuga timoris simul calamitatisq plena. sinc ullo detrimẽ¬
to millia non amplius passuum progressi: hostes loco muni¬
tissimo castra posuerunt. Inde cum saepe in insidiis equites pe¬
ditesq disponerent: magna detrimenta Romanis in pabu¬
latiomibus inferebant. Quod cum crebrius accideret ex cap¬
tiuo quodam experitur. Caesar corbeum Bellouacorum du¬
cem fortissimorum millia expedita delegisse. equitesq ex
omni numero mille: quos in insidiis eo loco collocarat: quẽ
in locum propter copiam frumenti et pabuli Romanos mis¬
suros suspicaretur. Quo cognito consilio: legiones plures
ꝙͣ solebat educit. equitatumq qua consuetudine. mittẽ
pabulatoribus presidio consuerat premittit. huic interpo¬
nit auxilia leuic armature. Ipse cum legionibus ꝙͣ potest

Expanded text:
res partes animadverterent equorum, insidias veres partes animadverterent equorum, insidias veriti liberam facultatem sui recipiendi Bellovacis dederunt. Ita fuga timoris simul calliditatisque plena sine ullo detrimento milia non amplius decem progressi hostes loco munitissimo castra posuerunt. Inde cum saepe in insidiis equites peditesque disponerent, magna detrimenta Romanis in pabulationibus inferebant. Quod cum crebrius accideret, ex captivo quodam comperit Caesar Correum, Bellovacorum ducem, fortissimorum milia sex peditum delegisse equitesque ex omni numero mille, quos in insidiis eo loco collocaret, quem in locum propter copiam frumenti ac pabuli Romanos missuros suspicaretur. Quo cognito consilio legiones plures quam solebat educit equitatumque, qua consuetudine pabulatoribus mittere praesidio consuerat, praemittit: huic interponit auxilia levis armaturae; ipse cum legionibus quam potest
Abbreviated transcription (Latin):
co possent: tale consilium sui recipiendi ceperunt fasces
ut consueuerant. Nanq in acie sedere gallos consue¬
uisse. superioribus commentariis Caesaris declaratum
est per manus stramentorum et uirgultorum. quorũ
summa in castris copia inter se traditos ante aciem col¬
locarunt. extremoq tempore diei signo pronunciato
uno tempore incenderunt. ita continenc eos repente
a conspectu cexit Romanorum. Quod ubi accidit Bar¬
bari uehementissimo cursu refugerunt. Caesar et si
discessum hostium animaduertere non poterat incẽ¬
diis oppositis.tamen id consilium cum fuge causa ini¬
tium suspicaretur. legiones promouit: et adinsequen¬
dum ipse ueritus insidiac ne forte in eodem loco su¬
stinere hostis atq elicere nostros in locum conarent᷑.
iniquuim tardius procedit. Equites cum in tali re
summũm iugum et flamam ferocissimam timerẽt
ac si qui cupidiue intrauerant. uix suorum ipsi prio¬

Expanded text:
co possent, tale consilium sui recipiendi ceperunt. Fasces, co possent, tale consilium sui recipiendi ceperunt. Fasces, ubi consederant namque in acie sedere Gallos consuesse superioribus commentariis Caesaris declaratum est, per manus stramentorum ac virgultorum, quorum summa erat in castris copia, inter se traditos ante aciem collocarunt extremoque tempore diei signo pronuntiato uno tempore incenderunt. Ita continens flamma copias omnes repente a conspectu texit Romanorum. Quod ubi accidit, barbari vehementissimo cursu refugerunt. Caesar, etsi discessum hostium animadvertere non poterat incendiis oppositis, tamen id consilium cum fugae causa initum suspicaretur, legiones promovet, turmas mittit ad insequendum; ipse veritus insidias, ne forte in eodem loco subsistere hostis atque elicere nostros in locum conaretur iniquum, tardius procedit. Equites cum intrare fumum et flammam densissimam timerent ac, si qui cupidius intraverant, vix suorum ipsi prio
Abbreviated transcription (Latin):
seundi difficultas celeritate in sequendi tardare posset. atq
id iugum quod transpaludem poene ad hostium castra ꝑ¬
tineret. mediocri ualle a castris eorum intensum ani¬
maduerteret. pontibue palude constrata legiones traduxͬ
celeriterq in summam planiciem iugi peru̾enit: quȩ de¬
diui fastigio duobuc ab lateribus muniebatur. Ibi legi¬
nibus instructis ad ultimum iugum peruenit: aciemꝗs
eo loco constituit. unde tormento missa taela in hostiuz
cuneos comiici possent. Barbari confisi loci natura. cum
dimicare non recusarent: si forre Romani subire collem
conarentur paulatim copias distributas dimittere nõ
possent dispersi perturbarentur in acie permanserũt.
Quorum ꝑtinacia cognita Caesar xxͣ cohortibus instru¬
equites frenatis equis in statione disponit. Bellouaci cũ
Romanos ad insequendum paratos uiderent neq per¬
noctare. aut diutius permanere sine pericuio eodem lo¬

Expanded text:
seundi difficultas celeritatem insequendi tardare posset, atque seundi difficultas celeritatem insequendi tardare posset, atque id iugum quod trans paludem paene ad hostium castra pertineret mediocri valle a castris eorum intercisum animum adverteret, pontibus palude constrata legiones traducit celeriterque in summam planitiem iugi pervenit, quae declivi fastigio duobus ab lateribus muniebatur. Ibi legionibus instructis ad ultimum iugum pervenit aciemque eo loco constituit unde tormento missa tela in hostium cuneos conici possent. Barbari confisi loci natura, cum dimicare non recusarent, si forte Romani subire collem conarentur, paulatim copias distributas dimittere non possent, ne dispersi perturbarentur, in acie permanserunt. Quorum pertinacia cognita Caesar XX cohortibus instruequites frenatis equis in statione disponit. Bellovaci, cum Romanos ad insequendum paratos viderent neque pernoctare aut diutius permanere sine periculo eodem lo
Abbreviated transcription (Latin):
tiores. an aduerso mediocri casu timidiotes essent. Com¬
pluribus diebus hisdem in castris consumptis.cum pro¬
pius accessisse legiones et.C. Trebonum legatum cogno¬
uissent duces bellouacorum ueriti similemꝰ obsessionem
Alexie noctu dimittunt eos: quos aetate aut uiribus in¬
feriores: aut inermes habebant: unaq reliqua impedimẽ¬
ta: quorum perturbatum et confusum dum explicant
agmen: magna enim multitudo catrorum etiam expedi¬
tos sequi gallos consueuit. oppressi luce copias armato¬
rum suis instruunt castris: ne priuo Romani proseq
se inciperent: ꝙͣ longius agmen suorum impedimento
rum processisset. At Caelar neq resistentes aggredi¬
undos. tanto collie ascensu iudicabat neq non usq eõ le¬
giones admouendas: ut descendere ex eo loco sine perien¬
so barbari militibue instantibuo non possent. Ita cum pa¬
lude impedimenta a castis castra diuideret. quȩ tran¬

Expanded text:
tiores an adverso mediocri casu timidiores essent. Comtiores an adverso mediocri casu timidiores essent. Compluribus diebus isdem in castris consumptis, cum propius accessisse legiones et Gaium Trebonium legatum cognossent, duces Bellovacorum veriti similem obsessionem Alesiae noctu dimittunt eos quos aut aetate aut viribus inferiores aut inermes habebant, unaque reliqua impedimenta. Quorum perturbatum et confusum dum explicant agmen magna enim multitudo carrorum etiam expeditos sequi Gallos consuevit, oppressi luce copias armatorum pro suis instruunt castris, ne prius Romani persequi se inciperent quam longius agmen impedimentorum suorum processisset. At Caesar neque resistentes adgrediendos tanto collis ascensu iudicabat, neque non usque eo legiones admovendas ut discedere ex eo loco sine periculo barbari militibus instantibus non possent. Ita, cum palude impedita a castris castra dividi videret, quae tran
Abbreviated transcription (Latin):
nostriq detrimento admonentur.diligentius explora¬
tis locis stationes disponere: ac moderatius caedentem
in sequi hostem. Non intermittit interim quottidia.¬
na prelia in conspectu utrorunq castrorum que ad
uada transitusq fiebant paludis. Qua contentione
germani quos propterea Caesar transdũxerat Rhemĩ
ut equitibus interpositis preliarentur. cum constantiu
uniuersi paludem transissent: paucisq in resistendo
interfectis. pertinacius reliquam multitudinem essent
insecuti: perterriti non solum ii qui aut cominus op¬
primebantur: aut eminus uulnerabant᷑: sed etiam qͥ
longius subsidiari consueuerant turpiter refugerunt
nec prius fuge finem fecerunt saepe amissie superiori¬
buc locis. ꝗͣ se aut in castra suorum reciperent: aut nõ¬
nullis pudore coactis longius profugerent Quoru pe¬
riculo sic omnes copiae sunt perturbate. Ut uix iudi¬
care posset: utrum secundic minimisq rebus insolen¬

Expanded text:
nostrique detrimento admonentur diligentius exploranostrique detrimento admonentur diligentius exploratis locis stationes disponere ac moderatius cedentem insequi hostem. Non intermittunt interim cotidiana proelia in conspectu utrorumque castrorum, quae ad vada transitusque fiebant paludis. Qua contentione Germani, quos propterea Caesar traduxerat Rhenum ut equitibus interpositi proeliarentur, cum constantius universi paludem transissent paucisque resistentibus interfectis pertinacius reliquam multitudinem essent insecuti, perterriti non solum ei qui aut comminus opprimebantur aut eminus vulnerabantur, sed etiam qui longius subsidiari consuerant, turpiter refugerunt, nec prius finem fugae fecerunt saepe amissis superioribus locis quam se aut in castra suorum reciperent, aut nonnulli pudore coacti longius profugerent. Quorum periculo sic omnes copiae sunt perturbatae ut vix iudicari posset, utrum secundis minimisque rebus insolen
Abbreviated transcription (Latin):
manor̾um arcessenda docui.cum equitibus uenerat᷑.
Qui tamet si numero non amplius erant quingẽtis: ta¬
men germanorum aduentu barbari nitebant᷑. Caesar cũ
animaduertẽt hostem complures dies castris palude et
locis natura munitis se tenere: neq oppugnare castra
eorum sine dimicatione perniciosa: nec locum munitio¬
nibus claudi euius mali sore incidit remis quibus ille¬
fungendi muneris obuenerat. Namq his cum repente
hostium equites animaduertiss cupidius insequuti pe
ditibus undiq sunt circumdati: quo facto perturbati ce¬
lerius ꝗͣ consuetudo fert equestris prelii se receperunt.
Amisso Ancisa principe ciuitatis prefecto equitum Di
cum uix equo propter ȩtatem posset uti cum consue¬
tudine Gallorum: neq aetatis excusatione in susci¬
pienda prefectura usus erat. neq dimicati sine se uo¬
luerat: in flamantur atq incitantur hostium animi.
Secundo prelio principe et prefecto Remorum interfecto

Expanded text:
manorum arcessenda docui, cum equitibus venerat; manorum arcessenda docui, cum equitibus venerat; qui, tametsi numero non amplius erant quingenti, tamen Germanorum adventu barbari nitebantur. Caesar, cum animadverteret hostem complures dies castris palude et loci natura munitis se tenere neque oppugnari castra eorum sine dimicatione perniciosa nec locum munitionibus claudi dies fungendi muneris obvenerat. Namque hi, cum repente hostium equites animadvertissent ac nuditibus undique sunt circumdati. Quo facto perturbati celerius quam consuetudo fert equestris proeli se receperunt amisso Vertisco, principe civitatis, praefecto equitum; qui cum vix equo propter aetatem posset uti, tamen consuetudine Gallorum neque aetatis excusatione in suscipienda praefectura usus erat neque dimicari sine se voluerat. Inflantur atque incitantur hostium animi secundo proelio, principe et praefecto Remorum interfecto,
Abbreviated transcription (Latin):
magnitudinem. et timorem suum sperabat fiduciam bar¬
bariꝰs ablaturum. Et cum pabulatum frumentatumq
longius esset proficiscendum. paruis copiis castra muni¬
tione ipsa uidebat posse defendi. Interim crebro paueis
utrinq procurrentibus inter bina castra palude inter¬
iecta contenebatur: quam tamen paludem nonnunꝗͣ
aut nostra auxilia aut gallorum germanorumq tran¬
sibant acriusq hostes insequebantur. aut uicissim hostes
eodem transgressi nostros longius submouebant. Ac¬
cidebat autemꝰ quottidianis pabulationbus. id quod acci¬
dere erat necesse. cum raris disiectisq ex aedificiis pabu¬
lum conquirerent: ut impedimentis locis dispersis pabu¬
latoriis circumuenirentur: quae res et si mecdioere de¬
trimentum iumentorum ac seruorũ nostris afferebat.
tamen stultas cogitationes incitabat barbarorum: atq
eo magis quod Comius quem profectum ad auxilia gẽ¬

Expanded text:
magnitudinem et timorem suum sperabat fiduciam barmagnitudinem et timorem suum sperabat fiduciam barbaris allaturum, et cum pabulatum frumentatumque longius esset proficiscendum, parvis copiis castra munitione ipsa videbat posse defendi. Interim crebro paucis utrimque procurrentibus inter bina castra palude interiecta contendebatur; quam tamen paludem nonnumquam aut nostra auxilia Gallorum Germanorumque transibant acriusque hostes insequebantur, aut vicissim hostes eadem transgressi nostros longius summovebant. Accidebat autem cotidianis pabulationibus id quod accidere erat necesse, cum raris disiectisque ex aedificiis pabulum conquireretur, ut impeditis locis dispersi pabulatores circumvenirentur; quae res, etsi mediocre detrimentum iumentorum ac servorum nostris adferebat, tamen stultas cogitationes incitabat barbarorum, atque eo magis, quod Commius, quem profectum ad auxilia Ger