comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bat suas. Homoeo ꝓferon ẽ. cũ dicitur. Otite. tute. tati. tibi. tas¬
ta tyranne tulisti. Dis proforon ut siquis dicat. persua sitrices
prestigia trices atq inductrices trgres. Aspere inter penulti¬
mum. ultimũq uerbũ maxime uitande cuius exemplũ ẽ si
dicas phaleras adlatas gratis. Aut si uir& auriga ꝑ lora. per
flagella perfrena. hiulcȩ sunt . cũ in ea paste quã diximꝰ. si¬
nles uocales: Ac similit̃ longe colisam hiantẽq struturam
facunt. ut siquis dicat suscepisse se liberos homine. &ut tullius pro
mulans plerunq app&it uoluntate. uitandum similiter. nein eodem
loco in. aut .iii. longas breuesue continue ponam. neue in notissimos uer¬
sus & maxine heroicos structura fundatur. ambicosq uersus Quã¬
uis coscicero non euit&ꝰ cũ dicit. Senatus haec intellegit consul uidet

Expanded text:
bat suas». Homoeoprophoron est, cum dicitur: «o Tite tute Tati tibi tanbat suas». Homoeoprophoron est, cum dicitur: «o Tite tute Tati tibi tanta tyranne tulisti.» Dysprophoron, ut si quis dicat «persuasitrices praestigiatrices acque inductrices striges». Asperae inter paene ultimum ultimumque uerborum maxime uitandae, cuius exemplum est, si dicas «phaleras ablatas gratis», aut si iuret auriga «per lora, per flagella, per frena». Hiulcae sunt, cum in ea parte, quam diximus, similes uocales ac similiter longae collisam hiantemque structuram faciant, ut si quis dicat suscepisse se liberos «secundo omine», et ut Tmulans plerumque appetii uoluntate. Vitandum similiter, ne in eodem loco tres aut quattuor longas breuesque continue ponamus, neue in notissimos uersus et maxime heroicos struttura fundatur iambicosue uersus, quamuis eos Cicero non euitet, cum dicit «senatus haec intellegit, consul uidet»,
Abbreviated transcription (Latin):
aut explurib singula. Ex pastetotũ. ut in puppim ferit. Aut
me eisdẽ pari&ib: tuto essetecum. ꝓ eadẽ domo. Hunc tropum
m&onymiam grãmatici memorant. Catachresin &iã greci quã
ut constructio coagm̃tata. & conclusio perfecta ꝓueꝵat. & quo
scemate dictio uenust&ur.: Lam compositionis precepta per¬
currã : cuius uitium maximum ẽ. hiulcas & asperas. frenos &ian.
iotacismos. moctacis mos. labdacismos. omo eo profora. & polisigma¬
non uitare. uel cuius lib& litterae. assiduitatem in odiũ repetitã
ut salo saxa sonabant. & casus casandra cunebat. moetacis mest
cum uerborũ coniunctio litterae assiduitate colliditur: Vt sidicas
mammã ipsã ama. quasimeã animã. labdacismusẽ ubi .I. plu¬
rimũ sonat. Ut sidicas sol & luna. luce lucent. Albaler lacteu.
otacismẽ ut sidicas iuno. iuno iouis iure irascitur. Pilosigmia
ubi .s. littera crebrius gemnatur. ut sosia in solario soleas sarcie¬

Expanded text:
aut ex pluribus singula. ex parte totum, ut 'in puppim ferit' aut aut ex pluribus singula. ex parte totum, ut 'in puppim ferit' aut 'me isdem parietibus tuto esse te cum' pro 'eadem domo'. hunc tropum metonymian grammatici nominarunt, catachresin etiam Graeci, quam ut constructio coagmentata et conclusio perfecta proveniat et quodam schemate dictio venustetur. 514 Iam compositionis praecepta percurram, cuius vitium maximum est hiulcas et asperas, frenos etiam iotacismos, mnon uitare, uel cuiuslibet litterae assiduitatem in odium repetitam, ut «sale saxa sonabant» et «casus Cassandra canebat». Mytacismus est, cum uerborum coniunctio m litterae assiduitate colliditur, ut si dicas «mammam ipsam amo quasi meam animam». Labdacismus, ubi l plurimum dissonat, ut si dicas: «sol et luna luce lucent alba lenì lactea.» Iotacismus, ut si dicas: «Iunio Iuno Iouis iure irascitur». Polysigma, ubi s littera crebrius geminatur, ut «Sosia in solario soleas sarcie
Abbreviated transcription (Latin):
assttatio sine moderatione captari. nec longe p&ita debent eẽ translata.
ut sidlicas luxuriosũ ca rybdini. Uitandũ quoq neturpissit. similitudins
usurnitio Vt sidicas castratã a fricani morte rẽ publicã aut claudium
itercus senatus. In hoc gẽnere trans ferendi &iã alegoriam poclae p̃cipu¬
e neruerunt. Ut cicerodicit . cum senatũ agubernaculis deiecisses. pr.
enauecturbasses. Ipse archi pirata cũ grege predonũ inpurissimũ
plenissimis uelis nauigares & in pisonem Vt quibi maximif tempes¬
tatib ac fluctib rei. P nauẽ gubernassẽ saluãq in postu collo cassem¬
Frontis tue nebetulã. & college ti contaminatum spiritum ꝓtimescerem.
U surpatis ergo haec sim lit̃ plurib uerbis eloquutus est. quȩ suis fortaisso
angustius aut hunlius dicer&. Item tramlata quodã modos: quae
aut exparte totũ. Aut ex toto partem. Aut ex uno plures monstrant.

Expanded text:
affectatio sine moderatione captari; nec longe petita debent esse translata, affectatio sine moderatione captari; nec longe petita debent esse translata, ut si dicas luxuriosum «Charybdim». Vitandum quoque, ne turpis sit similitudinis usurpatio, ut si dicas «castratam» Africani morte rem publicam aut Clodium «stercus senatus». In hoc genere transferendi etiam allegoriam poetae praecipue nexuerunt, et Cicero cum dicit «cum senatum a gubernaculis deiecisses, populum Romanum e naui exturbasses, ipse archipirata cum grege praedonum impurissimo plenissimis uelis nauigares»; et in Pisonem «ut qui in maximis tempestatibus ac fluctibus rei publicae nauem gubernassem saluamque in pofrontis tuae nubeculam et collegae tui contaminatum spiritum pertimescerem?' usurpatis ergo haec simul pluribus verbis elocutus est, quae suis fortasse angustius aut humilius diceret. item translata quodammodo sunt, quae aut ex parte totum aut ex toto partem aut ex uno plures monstrant
Abbreviated transcription (Latin):
soterem saluatorem noluit nominare. & ait. Quisalutem dedit. Illud n
ninus insolens eẽ uidebatur: Diriuatione quoq fiunt uerba quȩ gram¬
mitici paragoga nominar̃. Vt dicamus florea rura. & campiq ingentes
osib albent. quod facis crispa. flexione oratius albicant dicit. His plerũ
diloquos oratores. huic diligentiȩ subiungitur. trans latorũ cura uerboꝵ
cũres aut sua non inuenit uerba. Aut cũ uolumꝰ splendidius aliquid explica¬
ni Irgo ud inopiȩ uel decoris causa transferuntur . In opiae cũ dicimus
gnmare uitem & luxuriare segetes. l& asq ꝑhibemꝰ. Desunt enĩ ꝓpria
& commodant᷑ ad scita. Decoris uero ut bellũ subito ex arsit. Cum potu¬
int dici extitit. Et item possum ex omnib sensib mutuari. ut ab oculis luce
lbertatis uerum non deb&. haec trans latorũ alienorũ que uerborum

Expanded text:
soterem «saluatorem» noluit nominare et ait «qui salutem dedit»; illud enim soterem «saluatorem» noluit nominare et ait «qui salutem dedit»; illud enim nimis insolens uidebatur. Deriuatione quoque fiunt uerba, quae grammatici paragogi, nominarunt, ut dicimus «florea rura» et «campique ingentes ossibus albent», quod satis crispa flexione Horatius «albicant» dicit. His plerumqdiloquos oratores». Huic diligentiae subiungitur translatorum cura uerborum, cum res aut sua non inuenit uerba aut cum uolumus splendidius aliquid explicari. Ergo aut inopiae aut decoris causa transferuntur: inopiae, cum dicimus «gemmare uitem» et «luxuriare segetes» «laetas» que perhibemus; desunt enim propria et commodantur ascita. Decoris uero, ut «bellum subito exarsit», cum potuerit dici «exstitit». Et item possumus ab omnibus sensibus mutuari, ut ab oculis «lucelibertatis». Verum non debet haec translatorum alienorumque uerborum
Abbreviated transcription (Latin):
bantur. Sed quia uerborũ ueterũ umexoleuit usus. nbn sunt audacius
usur panda illa. quae cũ &ate mutatas. Itaq alucinari. & cerritũ. &
caperratũ similiaq p̃tereuntes. utemur his quȩ consu& udo recipiaꝰ
nec tamen sordidis nsi cũ rei sententiaeq ius exigit . ut cũ cice̾ro uo¬
lens crudditatis inuidiã facere . Ait ourgulionb ex sectis reliquer̃
& uurgis plebẽ romanã cancidere. nec indecore. Vir gilius uitandȩ
humlitatis aucupio. lichnos prolucernis ait. Quod sires uerba propria ñ ha¬
beat nouanda sunt. Aut alienis vtendum. Nouantur aut̃ duob. modis uerba
dit quadim fictione. aut dedinatione prȩ sumpta. Aut duorũ quȩ usitata
sunt comunctone composita. Finguntur maxime cumtrans ferimꝰ. Vt qui
poc otaheta qualitates eẽ dixerunt. quod nomen numquã fuerat in latinis.
quod& aurib temperandũ. & in solentia fugienda : Quam uitans cicero

Expanded text:
bantur. Sed quia uerborum ueterum iam exoleuit casus, non sunt audacius bantur. Sed quia uerborum ueterum iam exoleuit casus, non sunt audacius usurpanda illa, quae cum aetate mutata sunt. Itaque «alucinari» et «cerritum» et «caperratum» similiaque praeterientes utemur his, quae consuetudo recipiet, nec tamen sordidis, nisi cum rei sententiaeque uis exigit, ut cum Cicero, uolens crudelitatis inuidiam facere, ait «gurgulionibus exsectis reliquerunt» et «uirgis plebem Romanam concidere». Nec indecore Vergilius uitandae humilitatis aucupio «lychnos» pro lucernis ait. Quod si qua res propria uerba non habeat, nouanda sunt aut alienis utendum. Nouantur autem duobus modis uerba: aut quadam fictione aut declinatione praesumpta, aut duorum, quae usitata sint, coniunctione composita. Finguntur maxime cum transferimus, ut qui poeotetas «qualitates» esse dixerunt, quod nomen numquam fuerat in Latinis. In quo et auribus temperandum et insolentia fugienda. Quam uitans Cicero
Abbreviated transcription (Latin):
causã diffidentia uider&ur. Duab: his officii pastib absolutis. elocutions
cura est intimanda quae cũ const& in singulorum anim aduersione uerborũ.
hoc abeloquentiȩ nomne separatur. quod illa totius operis oratoru uirtus eł
hȩc pars hab&ur officui . cuius cicero duo quasi fundamenta. duo dicit
esse fastigia. Fundamenta latinae loqui planeq dicere. Quorũ unum
grammatica loquente didicistis. cum eiꝰ uobis insinuata subtilitas est
inz. exercitationis &iã diuturnȩ qua non solũ uberior .s illustric&
quoq facultas ad quirit᷑ Hluius rei duplex ratio ẽ una qua in singulis
uerbis lumen appareat. Altera ut digntas cloquendi copulationis ipsi¬
us decoreseru&ur. Insingulis uͦreb Aut ꝓpriũ. aut translatũ. mutu¬
atẽq conquiritur : Propria sunt u&ustu precipue. nã cum ꝓceres uel
nescirent. haec dicendi ornam̃ta uel app&ere ñ auderent ꝓpriis uit¬

Expanded text:
causam diffidentia videretur. 508 Duabus his officii partibus absolutis elocutionis causam diffidentia videretur. 508 Duabus his officii partibus absolutis elocutionis cura est intimanda. quae cum constet in singulorum animadversione verborum, hoc ab eloquentiae nomine separatur, quod illa totius operis oratorii virtus est, haec pars habetur officii, cuius Cicero duo quasi fundamenta,. duo dicit esse fastigia: fundamenta Latine loqui planeque dicere, quorum unum Grammatice loquente didicistis, cum eius vobis insinuata subtilitas. fasi, exercitationis etiam diuturnae, qua non solum uberior, sed illustrior quoque facultas acquiritur. Huius rei duplex ratio est : una, qua in singulis uerbis lumen appareat; altera, ut dignitas eloquendi copulationis ipsius decori seruetur. In singulis uerbis aut proprium aut translatum mutuatumque conquiritur. Propria sunt uetusta praecipue; nam cura et proceres uel nescirent haec dicendi ornamenta uel appetere non auderent, propriis ute
Abbreviated transcription (Latin):
ons que dicenda s̃ digerim. & hoc ex causae utilitate. non ex temporis
seriȩ coaptamus . ut ꝓmilone factum est cumquestiones quasdam ante nar¬
fationem. ut prae iudicia refutar& inducit. Quod non exordine naturae
excause utilitate mutauit. & ꝓcornlio pͥmo refutata s̃ crimina quȩ secutu s
tribunatum. Post adipsum tribunatum recursus est factus. quȩ dispositio ar¬
tificilialis. ut diximus nomnat᷑. Inuerrem aut̃ naturalẽ temporũ ordinẽ
tonuit. Ut primum questuram tumlegationem. Deinde duas & pretu¬
ras. obicerit. seruata temporum ratione . quã nisi causȩ repugn& utilitis
necessario per sequemur. At ubi maiora queq potissimum. & inuidiosi¬
ora purganda sunt. ab his sumt᷑ refutationis exordium : ut procluentio con¬
iecturae pastibus expeditis. Ad prescriptionem legis accessit. Ordine ui¬
delic&ꝰ commutato nesicluentium legis assertione non de fender&. fugere

Expanded text:
onis, quae dicenda sunt, digerimus. et hoc ex causae utilitate, non ex temporis onis, quae dicenda sunt, digerimus. et hoc ex causae utilitate, non ex temporis serie coaptamus, ut pro Milone factum, cum quaestiones quasdam ante narrationem, ut praeiudicia refutaret, induxit, quod non ex ordine naturae, sed ex causae utilitate mutavit; et pro Cornelio primo refutata sunt crimina, quae secuta sunt tribunatum, post ad ipsum tribunatum recursus est factus, quae dispositio artificialis, 507 ut diximus, nominatur. in Verrem autem naturalem temporum ordinem tenuit, ut primum quaesturam, tum legationem, deinde duas ei praeturas obiceret servata temporum ratione, quam, nisi causae repugnet utilitas, necessario persequemur. at ubi maiora quaeque potissimum et invidiosiora purganda sunt, ab his sumitur refutationis exordium, ut pro Cluentio coniecturae partibus expeditis ad praescriptionem legis accessit, ordine videlicet commutato, ne, si Cluentium legis assertione defenderet, fugere
Abbreviated transcription (Latin):
re hanc urbẽ lucem orbis terrarũ . Arcem omnũ gentiũ. subito uno in¬
cendio concidentẽ. suste liberatus fuerit spe quoq anm perturbantur:
cũbeneficia uel obsequia ꝓmittunt᷑. ut cũ fidẽ i lonis pompeio polli¬
idur. & celi inomniuita seruitium obstrictũ uobis acliberis ur̃is habetis.
ra dum uehement̃ an mos turbat. ut cũ ex agger& tullius & exdamat in
nec apparere inoratore manifestius debent: ne uisidius iudicẽ capere
pnratione ducere iuideatur. Hisigitur ad sidẽ faciendã prudenter
muentis. Ordorerũ est sociandus: Quae pars dispositio uocitatur
oa quiddicendũ quo ue loco quid penitꝰ omittendũ: quomodo &iã
aͥ quando & ubi. prudent̃ in spicimꝰ. Duplex igitur huius pastẽs est
ratio: Aut enĩ naturalis est ordo. aut oratoris artificio comparatur. Na¬
turalis cumpost principiũ, narratio. partitio ꝓpositio. ar gumentatio:
conclusio ẽpilogusq consequit᷑. Artificio oratoris cũ ꝑmembra orati¬

Expanded text:
re hanc urbem, lucem orbis terrarum, arcem omnium gentium, subito uno incendio concidentem'. spe quoque animi perturbantur, cum beneficia aut obsequia promittuntur, ut cum fidem Milonis Pompeio pollicetur, et 'Caelii in omni vita servitium obstrictum Ira etiam uehementer animos turbat, ut cum exaggerat Tullius et exclamat in nec apparere in oratore manifestius debent, ne insidiis iudicem capere, non ration.e ducere uideatur. His igitur ad fidem faciendam prudenter inuentis ordo rerum qua quid dicendum quove loco, quid penitus omittendum, quomodo etiam et quando et ubi, prudenter inspicimus. duplex igitur huius partis est ratio; aut enim naturalis est ordo aut oratoris artificio comparatur: naturalis, cum post principium narratio, partitio, propositio, argumentatio, conclusio epilogusque consequitur; artificio oratoris, cum per membra orati
Abbreviated transcription (Latin):
DE GEOMIETRICA
irgo armata decens rerũ
sipientia pallas.
Aetherius fomesmexs & sollertia fati
Ingenũ mundi prudentia siertonanł es
Ardor doctificũ nr̃eq industria sostis
Queficis arbitriũ sapientisp̃iuacurȩ
Acrationsapex duũq homnũq sicernus.

Expanded text:
DE GEOMETRIA 567 'Virgo armata decens, rerum sapientia, Pallas, aetherius fomes, mens et sollertia fati, ingenium mundi, prudentia sacra Tonantis, ardor doctificus nostraeque industria sortis, quae facis arbitrium sapientis praevia curae ac rationis apex divumque hominumque sace
Abbreviated transcription (Latin):
uxore. Item clodium cũ equo & electis uilla egredientẽ. & ce tera:
uel impressio in hac sigura laudantes quȩ dicuntur. ab aduersariis dissoliñ.
qualis est in murerana totꝰ illo locus in sulpicium deiure ciuili. Meta¬
thesisẽ. trans mutatio quedã. hoc est cumrem a nobis alio trans mouemus.
ẜ nonita ut ibi totã causã constituam. Alioquin statꝰ incipit eẽ ñsigura:
Hac tenus desententiarũ figuris. nunc ad elocutionẽ figuras transeamus. U
uolo breuiter memorare. quot generu sint elocutionis quotq ea modis
utendũ sit. Est igitur famliaris om̃is narrationłs generi. quã greci
epimonenlex in. appellant. quȩ ita conectitur. Ut superiorẽ elocuti¬
onẽ semꝑ proxina consequantur. & historiae c̃uent & narrationi
a non conue sum. peq cirtuo scriptum eloquendi genꝰ desiderat. disfusũ att ẽtinuum

Expanded text:
uxore, item Clodium cum equo et delectis uilla egredientem, et cetera. uxore, item Clodium cum equo et delectis uilla egredientem, et cetera. uel irrisio; in hac figura ludentes quae dicuntur ab aduersariis dissoluimus, qualis est in Mureniana totus ille in Sulpicium locus de iure ciuili. Μετάστασις est transmotio quaedam, hoc est, cum rem a nobis alio transmouemus, sed non ita, ut ibi totam causam constituamus; alioquin status incipit esse, non figura. Hactenus de sententiarum figuris; nunc ad elocutionum figuras transeamus. Sed uolo breuiter memorare, quot genera sint elocutionis quotque modis ea utendum sit. Est igitur familiaris omni narrationis generi, quam Graeci εἰρομένην λέξιν appellant, quae ita conectitur, ut superiorem elocutionem semper proxima consequatur. Ea et historiae conuenit et narrationi, quae non conuersum
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc est cuminaliquem sic conuestimꝰ actionẽ. Ut exea iudices doce amꝰ. Dia pho¬
resis est dubitatio. qua figura utimur.: cũ ueluti dubitantes abipsis iudicibus
inchoamenti consilium postulamꝰ. ut est procluentio. equidem qͦ me ũtam
iudices nescio & ꝓtornelio. pugnem contra nobilissimorũ hon nũ studa
consilia rationesq eorũ aperiã & c&era. Crostema ẽ interrogatio qua
figura utimur cũ interrogando aliquid coaceruam: & ex ageramꝰ rtra eiꝰ inuidum:
hysma ẽ quȩ situm quac figura a superiore eodiffert. quod interrogantiur
uoce tantũ responderi pot. quaesito aut̃ nisi plurib rosponderi ñ potest.
Utcũ dicimus qua igitur ratione bellũ geremus. quae auxilia ncb̵ parato
erunt. quiserit qui subuenire uelit. cũtam a cerbesccios tractauerimꝰ:
Diatẏposis est. descriptio uel defermatio cum reb personisq subiectis. &
formas ipsas. & habitus exprimitis. ut tullius promilone. sihȩc nunc

Expanded text:
hoc est cum in aliquem sic conuertimus actionem, ut ex ea iudices doceamus. Διαπόρησις est addubitatio, qua figura utimur, cum ueluti dubitantes ab ipsis iudieibus inchoamenti consilium postulamus, ut est pro Cluentio: «equidem quo me uertam, iudices, nescio», et pro Cornelio: «pugnem contra nobilissimorum hominum studia? Consilia rationesque eorum aperiam?» Et cetera. Ἐρώτημα est interrogatio, qua figura utimur, cum interrogando aliquid aceruamus et exaggeramus eius inuidiam. πύσμα est quaesitum, quae figura a superiore eo differt, quod interrogato una uoce tantum responderi potest, quaesito autem nisi pluribus responderi non potest, ut cum dicimus «qua igitur ratione bellum geremus? quae auxilia nobis parata erunt? Quis erit, qui subuenire uelit, cum tam acerbe socios tractauerimus?» Διατύπωσις est descriptio uel deformatiο, cum rebus personisque subiectis et formas ipsas et habitus exprimimus, ut Tullius pro Milone: «si haec, quae nunc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓperante pallas nutũ maiuge nae festinantis inter uenit.
Forma sue mendas cõpbit qͣs ueritas
N efastonantis garriat sub aurib:
Paciñq dirũ qͥppesũn caclites.
O dere turpis omne falsũ fengnae:
Nã sire uoluas qd ca uille seuius.
D udũ locuta circulatrix indecens
ies ꝓfecto decipula sias truxeris
Facessat ergo ũsilis profunditas.
Rcliquũ tẽpꝰ liqueris sororib
His audius dialictia cunctabunde paulolũ tam̃
Diuo p̃ceptis peritura respondit
Lic& unã decuit iussę ꝑmittere cul pam.
Et honoris p̃uio ceder& inferre relatus.
Populũ cecropidarũ bene qđ palli atarũ.
Bronus c̃ciper&i c̃tumas nosse dolore.
Mage quã crediderat. upereã noscere poss&.
Et in ers marsica dudũ fier& p̃strigiatris.
N eq me c̃spicer& sonficã ł temulenta
oca passĩ braterantẽ iouialib suborsis

Expanded text:
properante, Pallas nutu Maiugenae festinantis intervenit: properante, Pallas nutu Maiugenae festinantis intervenit: formasue mendas, comprobat qual ueritas, nefas Tonantis garriat sub auribus facinusque dirum; quippe summi caelites odere turpis omne falsum feminae. nam si reuoluas, quid cauilla saeuius? Dudum locuta, circulatrix indecens fies profecto, decipula si astruxeris. Facessat ergo uersilis profunditas, reliquumque tempus liqueris sororibus.» His auditis Dialectica cunctabunda paululum, tamen diuae praeceptis paritura respondit:licet unam decuisset mihi permittere culpam, ut honoris pretio cederet inferre relatus, populum Cecropidarum bene quo palliatarum Bromius conciperet contumias nosse dolere, mage quam crediderat uipeream noscere posset. Et iners marsica dudum fieret praestigiatrix, neque me conspiceret somnificam uel temulentam ioca passim blaterantem iouialibus sub
Abbreviated transcription (Latin):
dedaratiua propositionis subiectiua sit asumptionis. Aut sub¬
reetiua ꝓpositionis cadc̃ & de claratiua sit assumptionis. ut sippo¬
suerassic. Onis ars. frequenti. exercitatione. meditanda est. Dictio
aut̃ exercitatio ẽ r&uoricȩ Rde norica igit᷑ sre quenti dictione medi¬
tindi ẽ in ppositione. ex ercitatio ad declaratiuã pastẽ pertinere ii¬
debat᷑ In assimptione ipsa exercitatio ad doclaratiuã pertin&. Quomo¬
do ergo forma seruata ẽ scilic& qͥ relictũ ẽ aliqd. Indeclaratiua ꝓpositi¬
onis qđ ñuenerat indeclaratiuã assumptionis. Linde possit fieri c̃dusio
hoc ẽ meditanda c̃. Nam siueli sic assumert. R&norica aũt arsẽ. Totum
seruaredur Ad c̃dusionẽ. R& horica igit᷑ frequenti exercitatione me¬
ditanda ẽ. Ex hoc appar& multu ec̃ cõmuna quȩ possint ł subiec¬
tiuẽ ł declaratiue. adiungi ꝓut se habuerit assumptio. Lalib
insistent dialectica & ad quedũ ñmnꝰ in extricabilia quã caligosa

Expanded text:
declarativa propositionis subiectiva sit assumptionis, aut subiectiva propositionis eadem et declarativa sit assumptionis. si proposueris sic: 'omnis ars frequenti exercitatione meditanda est: dictio autem exercitatio est rhetoricae, rhetorica igitur frequenti dictione meditanda est', in propositione exercitatio ad declarativam partem pertinere videbatur, in assumptione ipsa exercitatio item ad declarativam pertinet. quomodo ergo forma servata est? scilicet quia relictum est aliquid in declarativa propositionis, quod non evenerit in declarativa assumptionis, unde possit fieri conclusio, hoc est 'meditanda est'. nam si vellem sic assumere, 'rhetorica autem ars est', totum servabatur ad conclusionem, 'rhetorica igitur frequenti exercitatione meditanda est'. ex hoc apparet multa esse communia, quae possint vel subiectivae vel declarativae adiungi, utut se habuerit assumptio'. 423 Talibus insistente Dialectica et ad quaedam non minus inextricabilia quam caligosa
Abbreviated transcription (Latin):
illud esse. Illud assumt᷑ ꝑ unus confirmationẽ. Concludit᷑ per
alterius in firmationẽ hoc modo ñ ẽ san & imbecillis. Sanꝰ ẽ aut̃
lit inquinto atq ita ꝯcludit᷑. Adrẽ facilius intellegendã
his quedã formȩ uingunt᷑. Ita ut reb ipsis ñ dictis rationandi
uis intellegat᷑. Eaut̃ pͥmmodi forma hȩc si pͥmũ secundum.

Expanded text:
nem, concluditur per alterius infirmationem: 'non est ‹et› sanus et imbecillis; sanus est autem, ut in quinto, atque ita concluditur. 420 ad rem facilius intellegendam his quaedam formae iunguntur, ita ut rebus ipsis, non dictis, ratiocinandi uis intellegatur. Est primi modi forma haec: «si primum, secundum;
Abbreviated transcription (Latin):
quo dentes habere possit. neq dentatꝰ neq edentulus dicit᷑. & occuli alicuus
animantis ñdũ adueniente tempore qͦ uidere possint neq ceci neq

Expanded text:
quo dentes habere possit, neque dentatus neque edentulus dicitur, et oculi alicuius quo dentes habere possit, neque dentatus neque edentulus dicitur, et oculi alicuius animantis, nondum adueniente tempore quo uidere possint, neque caeci neque
Abbreviated transcription (Latin):
ut habeat. Nã neq lapidẽ recte dicimꝰ edentulũ. qͥnũ quã dentes
hab& neq infantẽ quãuis eñ aliquando habere possit . ñdũ tam̃ illo
tempore. ut habeat natura. ꝑmittit. Hoc ergͦ tertiũ genꝰ opposiꝙ
diffest a pͥmo relatiuo. eo qd cernentia ita opponunt᷑ cecitati: ut e¬
usdẽ cecitatis ñ sit. Aut adeã qͦdã md referat᷑. Asecundo genere
iđ ꝯtranꝙ illud diffest. ab his dũ taxat c̃trarus quȩ ñ habent medũ
quod cernentia & cecitas intelle gunt᷑ erga oculos. ut alterũ eq neces¬
sario insit. ħ ergꝰ diffest. ab hisꝯtrariis. quȩ hab̵ mediũ. qͥa illoꝵ alterũ
ñ necessario in est substantiȩ. hꝙ aut̃ mediũ necessario. Abhisuꝰ c̃tra¬
rus. quȩ medio carent hec ipsa oppositu differ̃. qđ illa rei. cui
natura ins omitempore. Alterutra uice accedaN necesse est .¬

Expanded text:
ut habeat. Nam neque lapidem recte dicimus edentulum qui numquam dentes ut habeat. Nam neque lapidem recte dicimus edentulum qui numquam dentes habet neque infantem. Quamuis aliquando habere possit, nondum tamen illo tempore ut habeat natura permittit. Hoc ergo tertium genus oppositorum differt a primo relatiuorum eo quod cernentia ita opponitur caecitati ut eiusdem caecitatis non sit aut ad eam quodam modo referatur; a secundo genere, id est contrariorum, illud differt ab his dumtaxat contrariis quae habent medium, quod cernentia et caecitas intelleguntur erga oculos ut alterum eorum necessario insit. Hoc ergo differunt ab his contrariis quae habent medium quia illorum alterum non necessario inest substantiae, horum autem necessario. Ab his uero contrariis quae medio carent, haec ipsa opposita differunt, quod illa rei cui natura insunt omni tempore alterutra uice accidant necesse est u
Abbreviated transcription (Latin):
carent. Vt santas & imbecillitas. Hacc duo mraria natura ins cor¬
porib anmaliũ. At q ita alteruira uice necessario in sut diximꝰ
Vt inqͥ armalis corport santas ñ ẽ necessario imbecillits sit. Etin quo
in becillitas ñ ẽ necessariũ ut santassit. Atuꝰ candidũ &ygrã cũ sont
c̃itaria. & naturalit̃ in corponb inuenant᷑. Propt̃ea medio ñ carent :¬
quia non neceseõ coryꝰ aliqõ candidũ et̃. aut ngeũ. Potest enim ⁊¬
ita decẽ candidum. ut ñ in sit ngrũ. At ꝙ hocmodo ecalia parte. Prgo
cdor aliquis medius inuegri potꝰ. ut luteus ł uiridis. Habitus & orbatio
ita sibi opponunt᷑. Ut in ea re cui euenre poss . Alterũ eoꝵ necessaro
tũ cũ dicimꝰ. qͥ hb& dentes. Edentulũ uͦ ñ illũ dicim. qͥdentes ñ hab&
Gcui natura in ẽ. ut non habeat. Exillo tempore qͦnatura ñ ꝑmittit.

Expanded text:
carent ut sanitas et imbecillitas. Haec duo contraria natura insunt corcarent ut sanitas et imbecillitas. Haec duo contraria natura insunt corporibus animalium, atque ita uice alterutra necessario insunt ut diximus ut in quo animalis corpore sanitas non est, necessario imbecillitas sit, et in quo imbecillitas non est, necessario ut sanitas sit. At uero candidum et nigrum cum sint contraria et naturaliter in corporibus inueniantur propterea medio non carent quia non necesse est corpus aliquod candidum esse aut nigrum. Potest enim ita deesse candidum ut non insit nigrum atque hoc modo ex alia parte; ergo color aliqui medius inueniri potest ut luteus uel uiridis. Habitus et orbatio ita sibi opponuntur ut in ea re, cui euenire possunt, alterum eorum necessario  non illum dicimus qui dentes non habet, sed cui natura inest ut habeat, et ex illo tempore quo iam natura permittit
Abbreviated transcription (Latin):
coposta quȩ sibi ueluti exadũso uident᷑ obsistere ut straria. nec tam̃ om̃a quae
taut relatiuo opponant᷑. Vt magnũ paruo. & dimidiũ duplo. Lut ut:¬
trana ut stultitia sapientia. Aut ut habitus orbation. Ut cernentia cecitati
Aut utagntia negation. ut cicero disputat. cicero ñ disputat. Hacc aut̃ inter
so uonnhi differ̃. Nã relatiuũ relatiuo ita oppont᷑ ut hoc ipsum qd̃ oppint᷑
cist cui oppont᷑. aut ad id quocũq modore ferat᷑. Nã dimidium oppo¬
nt᷑ duplo &ciusdẽ dupli dimidiũ ẽ. Ita ergͦꝰ illi oppont᷑. Ut eiussit:
Et paruũ oppont᷑ magn. ut eiꝰ sit ita ut ipsũ paruũ. ad hoc magnũ cui or¬
pont᷑. paruũ sit. Dtraria uͦ ita sibi opponunt᷑ ut ñ e& sint qͥb opponunt᷑
aut adca quocũq modo referant᷑. Si qͥdẽ stulatia sapientie itantra¬
ria c̃ ut ñ eiusdẽ sapientiae stultitia sit. Aut adillã sit stultitia. Scien¬

Expanded text:
opposita quae sibi, ueluti ex aduerso, uidentur obsistere, ut contraria. Nec tamen omnia quae opposita quae sibi, ueluti ex aduerso, uidentur obsistere, ut contraria. Nec tamen omnia quae ut aut relatiua opponantur ut magnum paruo et dimidium duplo, aut contrnegationi ut «Cicero disputat», «Cicero non disputat». Haec autem inter se nonnihil differunt. Nam relatiuum relatiuo ita opponitur ut hoc ipsum quod opponitur eius sit cui opponitur aut ad id quocumque modo referatur. Nam dimidium opponitur duplo et eiusdem dupli dimidium est. Ita ergo illi opponitur ut eius sit et paruum opponitur ut eius sit magno ita ut ipsum paruum ad hoc magnum, cui opponitur, paruum sit. Contraria uero ita sibi opponuntur ut non eorum sint quibus opponuntur aut ad ea quocumque modo referantur; siquidem stultitia sapientiae ita contraria est ut non eiusdem sapientiae stultitia sit aut ad illam sit stultitia. Scien
Abbreviated transcription (Latin):
sullud ignoras. nec omino utrũ duplũ. scire potes. QUID FA CRE
acero & pati poss habere contrariũ ut caloficare.ETPATI¬
& re frigerare & caleficari & refrigerari habent &iã magis &mnꝰ vtnigs
& minꝰ urere & magis &minꝰ un. QUID SITUS¬
itus omns denomnatiue dicit᷑. ut sedere assessione stare astatione &
Qquã ius ñ numquã deficiant nom ꝵ ex qͥb situs de nominant᷑ ratiotam̃ ñ deset
Deillis trib quȩ restant sup̃ dicta exempla sufficiunt. Quando ũ dicimꝰ
ut heri eras ebi ut romȩ. Athenis : babitũ ut calciatũ armatũ. Qud h&¬
de hisx exceptis dũ taxat illis ub& quodã modo asticulis. Serĩ plerque
agr̃ niticis in orationb pastib enuntiata quȩ omns ꝑse nhl ualent. Aut
aliqͥd signsicant plenũ nsi cũ fuerint ũbis adiuncte ut iunctiones &p̃po¬
stiones & quieqd illi tale docent. Restit ut deoppositis dicam: Sont autẽ

Expanded text:
si illud ignoras, nec omnino utrum duplum sit scire potes. Facere si illud ignoras, nec omnino utrum duplum sit scire potes. Facere et pati possunt habere contrarium ut calefacere, refrigerare et calefieri, refrigerari. Habent etiam magis et minus ut et minus urere et magis et minus uri. Situs omnis denominatiue dicitur ut sedere a sessione, stare, ab statione, et quamuis nonnumquam nomina deficiant, ex quibus situs denominantur, ratio tamen non deficit. De illis tribus quae restant, supra dicta exempla sufficiunt. Quando enim dicimus ut «heri», «cras»; ubi ut «Romae», «Athenis»; habitum ut «calceatum», «armatum». Quid hde his decem, exceptis dumtaxat illis uerborum quodammodo articulis. Sunt enim pleraque a grammaticis in orationis partibus enuntiata quae omnino per se nihil ualent aut aliquid significant plenum, nisi cum fuerint uerbis adiuncta, ut coniunctiones, praepositiones, et quicquid tale illi docent. Restat ut de oppositis dicamus. Sunt autem
Abbreviated transcription (Latin):
la incidit in hanc diffiztionẽ substanna. Quẽ adm̃dũ seruitus excep¬
to eo qđ in eodẽ seruo ẽ iđ in aliqͦ homine refert᷑ ad dnm̃. At uͦ penna:
ita pennati alicuius penna ẽ. ut excepto eo qđ in aliqͦ pennato est.
adnhl referri possit. Sane ammonendi sumꝰ nenos pudeat noua uerba
facere . ut necessitate ⁊uersions . Nã simutua suersio ñ respondet ñ rela¬
tiue nuntiamꝰ. hoc modo. cũ dico pennã uolenseã ostendere. relatiuam
ñ me pudeat pennatũ aliqͥd propt̃ c̃uersionẽ dicere. Est enĩ pennatũ
ua usitatũ . ut aures ñ offendat. Si depede agat᷑ ñ pudeat sinli diriuatione
fingere notũ sũsio ũbũ. Itẽ scire opost& eũ qͥrelatiuũ aliqͥd ad quid
referat᷑ ignorat. nec omnꝑ utrũ ad aliqͥd referri possit. id qđ dicit scire
posse hoc modo cũ dicis hoc duplũ ẽ. nosti simplũ eiꝰ. iđ ad qđ duplũ sit aut

Expanded text:
nulla incidit in hanc definitionem substantia, quemadmodum seruitus, excepnulla incidit in hanc definitionem substantia, quemadmodum seruitus, excepto eo quod in eodem seruo est, id est in aliquo homine, refertur ad dominum. At uero pinna ita pinnati alicuius pinna est ut, excepto eo quod in aliquo pinnato est, ad nihil referri possit. Sane admonendi sumus ne nos pudeat uerba noua facere ad necessitatem conuersionis; nam si mutua conuersio non respondet, non relatiue enuntiamus, hoc modo: cum dico «pinnam», uolens eam ostendere relatiuam non me pudet pinnatum aliquid propter conuersionem dicere; est enim pinnatum ita usitatum ut aures non offendat. Si de pede agatur, non pudeat simili deriuatione fingere aptum conuersioni uerbum. Item scire oportet eum qui relatiuum aliquid ad quid referatur ignorat nec omnino utrum ad aliquid referri possit id quod dicit, scire posse, hoc modo cum dicis «hoc duplum est», nosti simplum eius, id est ad quod duplum sit, aut
Abbreviated transcription (Latin):
quia ciceronisẽ s. quia ita affecta ẽ manꝰ dicit᷑ ñ qđ a licuius sst
Ners̃ prim substantia ut diximꝰ. neq partes cisclatiue diciposs
Querit᷑ ergo departib secundȩ substantiae. Nã deipsa sub stciuus
mnulla questio ẽ nem̃ hoꝵ alicuius homo ẜ mañ specialit̃. alicuius¬
honnis manꝰ ẽ. Et ut mutua sũsione respondeat alicuius manuati
man est. ut possimꝰ ita c̃uertere quia & manuatũ aliqͥd manu manuatũ c̃
Etem ungula ñ primȩ substantiae ungula. ẜaliciuns ungulati. Vngula qͥa
&ungulatũ aliquid ungula ungulatũ. & ut mutuã possit habere c̃uersi¬
onẽ. Quod relatiuus eẽ diximꝰ ꝓpriũ. Si ergͦmaneat illa relatiuꝙ dif
fintio. utrelatiuũ sit. quic quid alicuius dici pot̃ difficile resistimꝰ dici
pastes secundarũ substantiarũ relatiue. Siuͦ illa diffintio motata ita
Vtrelatiua sint eaquȩ adaliquid referunt᷑. Excepto eo qđ in aliqͦ s nub

Expanded text:
oc manus, quia Ciceronis est, sed quia ita affecta est, manus dicitur, non quod alicuius sit. s, prima substantia neque partes eius relatiue dici possunt. Quaeritur ergo de partibus secundae substantiae. Nam de ipsa substantia nulla quaestio est. Non enim homo alicuius homo. Sed manus specialiter alicuiusnis manus est et, ut mutua conuersione respondeat, alicuius «manuati» manus ut possimus ita conuertere quia et «manuatum» aliquid manu «manuatum» est. Item ungula, non primae substantiae ungula, sed alicuius ungulati quia et ungulatum aliquid ungula ungulatum ut mutuam possit habere conuersionem, quod relatiuis esse diximus proprium. Si ergo maneat illa relatiuorum definitio ut relatiuum sit quicquid «alicuius» dici potest, difficile resistimus dici partes secundarum substantiarum relatiue. Si uero illa definitio est mutata ita ut relatiua sint ea quae ad aliquid referuntur excepto eo quod in aliquo sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Nemflexa tortos stringat intimatio.
Et multi nodos ꝑ p&ui anfractꝰ diu
U men recus& editũ ẽ compendio.
Quic quid decent̃ docta disputatio.
Quae abstrusa ꝓnit nlirosũ disserens
Pr&̃ uolando nilq ignotũ descrens.
Nã quae suꝑs fraude multa consita.
Quis false captos circuit deceptio
Dũ ambage ficta prestrus sophisinta:
aptentulis ueludis illigantib¬

Expanded text:
nflexa tortos stringat intimatio et multinodos perpeti anfractus diu Hymen recuset. Editum est compendio quicquid decenter docta disputatio mquae abstrusa promit nil morosum disserens praeteruolando nilque ignotum deserens. Nam quae supersunt fraude multa consita, quis falsa captos circuit deceptio, dum ambage acta praestruis sophismata captentulisue ludis illigantib
Abbreviated transcription (Latin):
Idẽ ꝑ negationẽ sic non ẽ aut̃ benedicendi scientia ñ utilis ẽ igitur
Pertius modus ẽ qͥ appellat᷑ are pugnantib: in qͦ demonstrat᷑ ñ posse
simul hoc eẽ & illud ñcẽ in quo cũ fuerit. assumptũ unũ. Aliud ne¬
scientia utilis ẽigit᷑. Confectũ ẽ utile eẽ. sublato eo qđ nese
utile ꝓpositũ erat. Hi tres modi exuno argum̃to poss confici.
Et unã rẽ om̃s ꝓbure poss nec int̃ ẽ in ꝓpositio ne quã partem
in pͥmo ponas Utrũ argum̃ti utrũ questionis. Dum modo con¬
dicionis ratio ⁊seru& cũ dixeris. Si r& tiorica ẽbenedicendi scien¬
ta utilisẽ. Potest & sic ꝓponere. Vtilis ẽ rechorica sibenedicendi
scientia ẽ. hoc &iã induob alus experiri lic&. V uartꝰ modẽ
quiper dis uinctionẽ efficit᷑ ita ut uno assũpto aliud necessario
imbecillis. Quintꝰ modus ẽ qͥ &iã ꝑ disiunctionẽ efficit᷑ lta ut
uno negato aliud necesscrio sit boc nd Aut sanꝰ ẽ aut imbecillis

Expanded text:
scientia; utilis est igitur». Tertius modus est qui appellatur a repugnantibus, in quo demonstratur non posse simul hoc esse et illud non esse; in quo cum fuerit assumptum unum, aliud nescientia; utilis est igitur». Confectum est utilem esse sublato eo quod non esse utile propositum erat. Hi tres modi ex uno argumento possunt confici et unam rem omnes probare possunt. Nec interest in propositione quam partem in primo ponas utrum argumenti utrum quaestionis, dummodo condicionis ratio conseruetur. Cum dixeris si rhetorica est bene dicendi scientia utilis est, potes et sic proponere: «utilis est rhetorica, si bene dicendi scientia est». Hoc etiam in duobus aliis experiri licet. Quartus modus est qui per disiunctionem efficitur ita ut uno assumpto aliud necessario non est igitur imbecillis». Quintus modus est qui etiam per disiunctionem efficitur ita ut uno negato aliud necessario sit, hoc modo: «aut sanus est aut imbecillis;
Abbreviated transcription (Latin):
ondicionalis. syllogismꝰ ẽ. cuius ꝓpositio . & plenũ argumentũ
& plenũ id de qͦ questio ẽ ꝯtin&. Itautas sumpto argum̃tolã
certũ inferripossit. de qͦ questio erat. Adhunc modũ ponamus
questionẽ eẽ . uirũ sit utilis r&horica. & uolentes utilẽ probure.
Argumentũ abhuius diffitione accipiamꝰ. qđ ẽ benedicendiscienti

Expanded text:
dicionalis syllogismus est, cuius propositio et plenum argumentum et plenum id de quo quaestio est continet ita, ut assumpto argumento iam certum inferri possit, de quo quaestio erat, ad hunc modum; ponamus quaestionem esse, utrum sit utilis rhetorica, et volentes utilem probare, argumentum ab huius definitione capiamus, quod est bene dicendi scien
Abbreviated transcription (Latin):
ecundȩ formȩ pͥmꝰ modusẽ. In qͦ c̃ficit᷑ exiorũsali dedicatiuo
&unuersali abdicatiuo unuersde abdicatiuũ directũ. ut ẽ omne
iustũ honestũ. nullũ turpe honestum. nullũ igit᷑ iuistũ turpe hic
reflexione siutaris. alius mod ñ efficit᷑ quonã de utrisq subiec¬
tiuis fit illatio: Secundus idusẽ. In qͦꝯficit᷑ exunũ scli abdica¬
tuo & unũs. li dedicatiuo. Vnũ sale abdicatuũ directũ. Ut est

Expanded text:
icatiuo et uniuersali abdicatiuo uniuersale abdicatiuum directim ut «est omne iustum honestum; nullum turpe honestum; nullum igitur iustum turpe». Hic reflexione si utaris, alius modus non efficitur, quoniam de utrisque subiectiuis fit illatio. Secundus modus est in quo conficitur ex uniuersali abdicatiuo et uniuersali dedicatiuo uniuersale abdicatiuum d
Abbreviated transcription (Latin):
ex particulari dedicatiuo &unũ sali abdicetiuo. pasticulare ab¬
dicatiuũ directũ. ut ẽ quoddẽ iustũ honestũ nullũ honestum
turpe. Qđ dã igit᷑ iustũ ñẽ turpe. Reflecti ñ potꝰ. Piximus
enĩ supͣ pasticulare abdicatiuũ ñ posse conuesti:
ctauus modus ẽ. in qͦ ficit᷑. exunũ seli abdicatiuo. & uiũseli
dedicatiuo particulart abdice tiuũ. & ñreflexũ. ut ẽ nullũ turpe ho

Expanded text:
uniuersali abdicatiuo particulare abdicatiuum directirn ut est «quoddam iustum honestum; nullum honestum turpe; quoddam igitur iustum non est turpe». Reflecti non potest. Diximus enim supra particulare abdicatiuum non posse conuerti. Octauus modus est, in quo conficitur ex uniuersali abdicatiuo et uniuersali dedicatiuo particulare abdicatiuum refle
Abbreviated transcription (Latin):
go ratio cinatio exduob plurib ue ꝯcessis. adid qđ ñ concedat᷑
& est enim integra ratiocinatio. si ad illud qd̃ uolumꝰ ostendere utilẽ esse
uoluptatẽ. Trib &iã sumptis peruenre uelimꝰ. ut omnis uoluptas secđn
naturã est. Omne quod secundũ naturã ẽ bonũ ẽ. Omnne bonũ utaile cꝰ
Oninsigt᷑ oluptis utlisẽ. Ex hoc appar&ł plura &iã licert addere siopa¬

Expanded text:
go ratiocinatio ex duobus pluribusve concessis ad id, quod non conceditur, go ratiocinatio ex duobus pluribusve concessis ad id, quod non conceditur, esse non possunt. Etenim est integra ratiocinatio, si ad illud quod uolumus ostendere utile esse uoluptatem, tribus etiam sumptis peruenire uelimus ut «omnis uoluptas secundum naturam est; omne quod secundum naturam est bonum est; omne bonum utile est; omnis igitur uoluptas utilis est». Ex hoc apparet plura
Abbreviated transcription (Latin):
efficere. cũ con  cessa fuerit. sũptũ dicit᷑. huic &ĩ uni
sententiȩ Alic certa ratione deb& innesti. &utiq ꝓpt̃ il
quod inferre uolumꝰ concedenda & hȩc cũ concesa fuerit sumptũ dicitur.
Ex duob sumptis ratione sibim& conexis. conficit᷑ illatio que illaao
sumptũ propt̃ea dici non potest. quia non expectas. Ut hoc &iã tibiad¬
uersarius concedat. sedeo inuito sequit᷑. si mod ratione seruata fuerit
illatũ. Et hoc planũ fuat exemblo. Putemꝰ questionẽ eẽ. utrũ uoluptas
utilissit. sipponamꝰ ita. Omnis uoluptas bonũ est. plena quidẽ sententia
est. Sumptũ efficit᷑. Si hoc ad uersarius concedat. Quo concesso. ad¬
iungenda ẽ. Alia sententia. omne aut̃ bonũ utile ẽ. Si hoc &ian
concesserit. efficit̃ sumptũ. Ex quibo duob sumptis &iã eo inuito sequit᷑
Omnis igit᷑ uoluptas utilis ẽ. hoc totũ qd ꝯstat ex duob sumptis. & illat
tione ratiocinatio a nob̵ agrecis CINAOΠC SOC appellat᷑. Est erͦ¬

Expanded text:
a fuerit, «sumptum» dicitur. Huic etiam uni sententiae alia certa ratione debet innecti et utique propter id quod inferre uolumus concedenda. Et haec cum concessa fuerit, «sumptum» dicitur. Ex duobus sumptis ratione sibimet nexis conficitur illatio. Quae illatio «sumptum» propterea dici non potest, quia non exspectas ut hoc etiam tibi aduersarius concedat, sed eo inuito sequitur, si modo ratione seruata fuerit illatum. Et, ut hoc planum fiat exemplo, putemus quaestionem esse utrum uoluptas utilis sit. Si proponamus ita «omnis uoluptas bonum est», piena quidem sententia est; sumptum efficitur, si hoc aduersarius concedat. Quo concesso adiungenda est alia sententia «omne autem bonum utile est». Si hoc etiam concesserit, efficitur sumptum; ex quibus duobus sumptis etiam inuito eo sequitur «omnis igitur uoluptas utilis est». Hoc tione, ratiocinatio a nobis, a Graecis συλλογισμός appellatur. est er
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ. Omnsigit᷑ uoluptas ñ ẽ uirtꝰ
ertia forma ẽ inq̃ subiectiua superioris sumpti eadẽ est &iã subiecti¬
ua sequentis. ut quoddã bonũ uoluptast̃. Omne bonũ utilo ẽ qđ¬
dã igit᷑ utileẽ uoluptus. In prime forna & unũ sa lit̃ & particularit̃

Expanded text:
bonum, omnis igitur voluptas non est virtus'. bonum, omnis igitur voluptas non est virtus'. tertia forma est, in qua subiectiva superioris sumpti eadem est etiam subiectiva sequentis, ut 'quoddam bonum voluptas est; omne bonum utile est; quoddam igitur utile est voluptas'. 409 in prima forma et universal
Abbreviated transcription (Latin):
habens c̃dusionẽ diuidit᷑. in .ii. genera p̃dicatiuũ & ꝯditionalẽ syllogismũ:
redicatiuus ẽ. in qͦ sumpta ita sibi nexa s. ut aliqͦ extrinsecus addito
suppleant᷑. ut hoc qđ supͣ dictũ ẽ. Omns uoluptas bonũ ẽ. Omne bonũ utile ẽ
Videnꝰ utiq nec totũ quod supͣ positũ ẽ dictũ s unã inde partẽ sumptã de
claratiuã que secundo ꝓloqͥo facta ẽ subiectiua. qđ pro loqͥum. secundũ Vut
impler& sententiã. Aliquid p&iuit extrinsecus iđ utile ẽ. huius illatios
efficit᷑ subiectiua. Aut subiectiua superioris declaratiuao se¬
quentis declaratiua superioris fit subiectiua sequentis. ut in supe¬
rion ꝓposito exemplo. Subiectiua superioris fit declaratiue se¬
quentis Si hoc id uelis sũtere Omne bonũ utile ẽ. Omnis uoluptas
bona ẽ. Omns igit᷑ uoluptas utilis ẽ
Iecunda forma ẽ inque declaratiuas superioris sumpti. eadem ẽ
&iã declaratiua sequentis. Vt om̃s uirtꝰ bonũ c̃. & om̃s uoluptas ñ ẽ¬

Expanded text:
nclusionem, dividitur in duo genera: praedicativum et condicionale. 408 ‹Syllogismus› praedicativus est, in quo sumpta ita sibi nexa sunt, ut aliquo extrinsecus addito suppleantur, ut hoc, quod supra dictum est, 'omnis voluptas bonum est, omne bonum utile est'. videmus utique hic totum, q quae secundo proloquio facta est subiectiua; quod proloquium secundum, ut impleret sententiam, aliquid petiuit extrinsecus, id est «utile est». Huius illatio efficitur subiectiua, aut subiectiua superioris declaratiua sequentis. Declaratiua superioris fit subiectiua sequentis ut in superiori proposito exemplo; subiectiua superioris fit declaratiua sequentis, si hoc modo uelis conuertere: «omne bonum utile est; omnis uoluptas bonum est; omnis igitur uoluptas utile est». Secunda forma est in qua declaratiua superioris sumpti eadem est etiam declaratiua sequentis ut «omnis uirtus bonum
Abbreviated transcription (Latin):
rio uerũ ẽ quedã uoluptas bonũ est. At uͦ si superiorẽ negemꝰ hoc nd.
ñ omnis uoluptas bonũ ẽ. potist fieri ut quedã uoluptas bonũ sit. Parti¬
cularis itẽ dedicatiua ofirmatu. non necessario unuersalẽ suã osirmat.
Negata necessario illã negat. Nam siuerũ ẽ quedũ uoluptus bonũ ẽ.
non sequit᷑. Vt omnis &iã uoluptas bonum sit. Siuero quedã uolup¬
tas bonũ ñ ẽ. falsum est omnis uoluptas bonũ est. Induabus reliqͥs
hoc obseruabis.

Expanded text:
eriorem negemus hoc modo non omnis uoluptas bonum est, potest fieri ut quaedam uoluptas bonum sit. Particularis item dedicatiua confirmata non necessario uniuersalem suam confirmat, negata necessario illam negat. Nam si uerum est «quaedam uoluptas bonum est» non sequitur ut «omnis etiam uoluptas bonum sit». Si uero «quaedam uoluptas bonum non est», falsum est «omnis uoluptas bonum est». In duabus reliquis hoc obseruabis.
Abbreviated transcription (Latin):
in quo ꝯficit᷑. ex unuerseli dedica tiuo. & uniũsali abdica tuo Uni¬
ũsale abdicatiuũ directũ ut ẽ omne iustũ honestũ. nullũ honestum
turpe. Nullũ igit᷑ ustũ turpe. Sire flec tas nullũ igit᷑ tur pe iustũ
efficit᷑ sext̾ mod̾. Diximnꝰ ei sup unũsale abdicetiuũ posse nita:¬
ertius idus ẽ inqͥꝯficit᷑ ex perticulari dedicatiuo & uzũ sali dedic¬

Expanded text:
tivo et universali abdicativo universale abdicativum directim, ut est 'omne iustum honestum; nullum honestum turpe, nullum igitur iustum turpe'. si reflectas, 'nullum igitur turpe iustum', efficitur sextus modus. diximus enim supra universale abdicativum posse converti
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quidsit propriũ ñ eẽ. Ut u propriũ ẽ homnis cẽ risible. Ita prrũc̃¬
non ec̃ risibile. Itẽ quiddã in anmum in rationale ii mostale ñt̃
homo. Quiddã homo nonẽ in anmũ in rationale in mortale. ltẽ alies

Expanded text:
est quid sit proprium non esse. Vt enim proprium est hominis esse risibile, ita proprest quid sit proprium non esse. Vt enim proprium est hominis esse risibile, ita proprnon esse risibile. item 'quiddam inanimum, irrationale, immortale non est homo': 'quidam homo non est inanimum, irrationale,
Abbreviated transcription (Latin):
declaratiua. eadẽ subiectiua sit. Ergo cũ dico omns
uoluptas bonũ ñ ẽ. Omnis uoluptas subiectiua ẽ. bonũ ñ ẽ
Declaratiua sic̃ ũtã. Omnebonũ uoluptas ñẽ.: Facta ẽ qdẽ
subiectiua quȩ fuit dedaratiua. Negatio tam̃ hanc
pasticulã ten& quȩ facta ẽ declaratiua. Et si uelĩ sic̃ drẽ
nulla uoluptas bonũ ẽ. Sũ tendũ ẽ sic: nullũ bonũ uolup¬
tas ẽ. S. propt̃ duo proloqͥa que diximꝰ. ñ necessario con¬
ũti. Debemꝰ intendere oma quae ꝓloquus attribuun tͥ
Perquȩ recte tuit ñ recte propoꝵ poss. ut uerum aut
falsum possint ostendere. Haec aut̃ .v. suñt iã superius
Nanꝙ ut omnis homo animal ẽ rationale mortale. Ita omne annal
rationale mostale homẽ. Et quem ad modũ omns hon risibilis est
ta omne risibile homo ẽ. Pror sum in particulari abdicatiuo. uidendũ

Expanded text:
declaratiua, eadem subiectiua sit. Ergo cum dico «omnis declaratiua, eadem subiectiua sit. Ergo cum dico «omnis uoluptas bonum non est», «omnis uoluptas» subiectiua, «non est bonum» declaratiua. Si conuertam «omne bonum uoluptas non est», facta est quidem subiectiua quae fuit declaratiua, negatio tamen hanc particulam tenet quae facta est declaratiua. Et si uelim sic dicere nulla «uoluptas bonum est», conuertendum est sic: «nullum bonum uoluptas est». Sed propter duo proloquia quae dicimus non necessario conuerti, debemus intendere omnia quae proloquiis attribuuntur per quae recte aut non recte proponi possunt ut uerum aut falsum possint ostendere. Haec autem quinque sunt iam superius Namque, ut «omnis homo animal est rationale mortale», ita «omne animal rationale mortale homo est»; et, quemadmodum «omnis homo risibile est», ita «omne risibile homo est». Rursum in particulari abdicatiuo uidendum