comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rum: s specialit̾ illa. cuiꝰ ute¬
rus te portauit. ⁊ cuiꝰ ub̾a tu
suxisti. Quid gͦ.; Nonne ⁊ mͥ
licet gaud̾e cũ gaudentib:
Nunquid ñ ero unꝰ de numo
letantiũ: Exultaui fateor: s
cũ tremore. Exultaui: s ĩ ip̃o
exultatõis mee articło timor
⁊ tremor uener̃t sr̃ me. Qe .n. Ego
⁊ si nom̃ ꝑatris deposui. s ñ
timorẽ. s ñ ancietatẽ: postre¬
mo nec affectũ. nͨ uiscera pa¬
tͥs. Considero gradũ. ⁊ casũ
uereor. Considero fastigium
dignitatis: oe intueor faciẽ
abyssi iacẽtis deorsũ. Attendo
celsitudinẽ honoris: ⁊ e uici¬
no ꝑicłm reformido. ꝓ eo qd̃
scriptũ est. Homo cũ in ho¬
dem ad causam magis qͣm
ad tempus arbitror referen¬
dũ: ut sic intelligat᷑ dictũ. cũ
in honore eẽe ñ intellexte: ac si
diceret᷑ honor absorbuit incel
lectum. Q quidẽ elegas abie-¬
ctus ẽẽ in domo dei tui. ⁊ recũ¬
b̾e in nouissimo loco ĩ ꝯuiuio

Expanded text:
rum: sed specialiter illa, cujus uterum: sed specialiter illa, cujus uterus te portavit, et cujus ubera tu suxisti. Quid ergo? Nonne et mihi licet gaudere cum gaudentibus? nunquid non ero unus de numero laetantium? Exsultavi, fateo exsultavi, sed in ipso exsultationis meae articulo timor et tremor venerunt super me. Ego enim etsi nomen patris deposui, sed non timorem, sed non anxietatem, postremo nec affectum, nec viscera patris. Considero gradum, et casum vereor: considero fastigium dignitatis, et intueor faciem abyssi jacentis deorsum. Attendo celsitudinem honoris, et e vicino periculum reformido, pro eo quod scriptum est: Homo cum in hodem ad causam magis, quam ad tempus arbitror esse referendum: ut sic intelligatur dictum, cum in honore esset, non intellexit, ac si diceretur, Hon. Et quidem elegeras abjectus esse in domo Dei tui, et recumbere in novissimo loco in convivio
Abbreviated transcription (Latin):
mutet᷑ ĩ melius: ⁊ iã neqͣ ꝙͣ sarai
s sara decet̾o nõiet᷑. Intellige q̃
dico. Dabit enĩ cibi dñs intel¬
lectum. Si amicus sponsi es̾.
ne dixeris dilectam eius pͥnci¬
pe̾ meã. s pͥncipẽ: nil tuũ in
ea uendicans. nͥ qd̾ ꝓ ea si o¬
portuerit ⁊ animã dare debes̾
Si xp̃c te misit. estimabis te
ñ ministͣri. s ministrare ue¬
nisse: ⁊ ministrare ñ solum
substantiã. s ipãm qͦ aĩam
sicut p̾fatus sum. Uerus. suc¬
cessor pauli. dicet cũ paulo
iutores sumꝰ gaudii ur̃i. Pe-¬
tͥ heres: audiet petrũ dicẽtẽ.
Neq ut dñantes in clerum:
s forma fc̃i gregis. Sic enim
iam ñ ancilla. s libera ⁊̃ ⁊ for¬
mosa: speciosissimi sponsi ꝑ te
indesideratos ascisscet᷑ amplexꝰ.
Alioqͥn. ꝑ quẽ aliũ hec tam de¬
bita lib̾tas sꝑabit᷑: si ⁊ tu q̃d̾ ab¬
Ergo fidutiam calem hñs ĩ te
qualem ĩ nullo p̃decessoꝵ tuoꝵ
a multi s retro tẽꝑib uisa est
habuisse. exultat merito u̾q

Expanded text:
in melius, et jam nequaquam Sarai, sed Sarra de caetero nominetur . Intellige quae dico: dabit enim tibi Dominus intellectum. Si amicus sponsi es, ne dixeris dilectam ejus. Principem meam; sed, Principem: nil tuum in ea vindicans, nisi quod pro ea, si oportuerit, etiam 234 animam dare debes. Si Christus te misit, aestimabis te non ministrari, sed ministrare venisse: et ministrare non solum substantiam, sed ipsam quoque animam, sicut praefatus sum. Verus successor Pauli dicet cum Paulo: jutores sumus gaudii vestri . Petri haeres audiet Petrum dicentem: Neque ut dominantes in clerum, sed forma facti gregis . Sic enim jam non ancilla, sed libera etiam et formosa speciosissimi sponsi per te in desideratos adsciscetur amplexus. Alioquin per quem alium haec tam debita libertas sperabitur, si et tu quod abErgo fiduciam talem habens in te, qualem in nullo praedecessorum tuorum a multis retro temporibus visa est habuisse, exsultat merito ubique
Abbreviated transcription (Latin):
ñ a milib armatoꝵ. Ue tãtũ
a facie tuoꝵ tͥ. ue a domesticl
ce amicis. aclade in testina:
a cruciatu p̾corelioꝵ: a tortio¬
nib iuscertm. Agnosis ne iã
qr ñ om̃s pacifiei qui domesti¬
ci. nͨ om̃s amci qui uident᷑
Q si alias noueramꝰ. s ne ꝑ

Expanded text:
non a millibus armatorum. Vae tantum non a millibus armatorum. Vae tantum a facie tuorum tibi; vae a domesticis et amicis, a clade intestina, a cruciatu praecordiorum, a tortionibus viscerum. 5. Agnoscisne jam quia non omnes pacifici qui domestici, nec omnes amici qui videntur? Et si alias
Abbreviated transcription (Latin):
Reu̾tere reu̾t̾e sunamitis: reu̾¬
tẽ ad cor tuũ: agnosce ia uel
sero. q̃ qͣnta. a quib patiaris.
uł passa sis. Recordare qͥ cau¬
sa. quo fine ꝑ quos et in quos
usus. ñ longe ante hos dies.
cunctar̃ que in tesũt eccliar.
omĩs ornatus ⁊ census ꝓfli¬
gatus est: qͥcqͥd in altaribus
⁊ in altariũ uasis. quicqͥd ĩ
ip̃is sacͥs ymaginib auri⁊
argenti reꝑui tẽ potuit᷑ma¬
nib ĩpioꝵ direptũ ⁊ asporta¬
tatũ est. Quid ex his õib tu
in tuis ñe marsupiis ĩuenis:
Porro clecor domꝰ dñi irrecu¬
sum est ĩterare malitiam:
ĩnouare denuo sr̃ te elies ma¬
los: Quidmm ul lucri amplio¬
ris. uł certioris spei arridet tͥ:
Hisi qd̾ in eo nouissima tua ẽ¬
nunt᷑ in cautiora pͥorib: qđ t̾e
qͥdẽ ñ solum multi de plebe.
uerũt tͥ. Nũc uͦ sicut manus
te. Mundus ẽ asangͥne tuo
lios tuos qui ĩ te sunt. ue gͦ
plo ꝙͣ añ: ñ ab exteris natio¬
nib. ñ a fecitate barbaroꝵ

Expanded text:
tere, revertere, Sunamitis, revertere ad cor tuum: agnosce jam vel sero, quae, quanta, a quibus patiaris, vel passa sis. Recordare qua causa, quo fine, per quos, et in quos usus, non longe ante hos dies cunctarum, quae in te sunt, ecclesiarum omnis orantus et census profligatus est. Quidquid in altaribus et in altarium vasis, quidquid in ipsis sacris imaginibus auri et argenti reperiri tunc potuit, manibus impiorum direptum et asportatum est. Quid ex his omnibus tu in tuis nunc marsupiis invenis? Porro decor domus Domini irrecusum est iterare malitiam, innovare denuo super te dies malos? Quid modo vel lucri amplioris, vel certioris spei arridet tibi? nisi quod in eo novissima tua cernuntur incautiora prioribus, quod tunc quidem non solum multi de plebe, verunt tibi: nunc vero sicut manus te. Mundus est a sanguine tuo lios tuos qui in te sunt. Vae erplo quam ante, non ab exteris nationibus, non a feritate barbarorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ille caput: oe illi ocłi tui erãte
Quid gͦ ñc. roma nͥ sñ capite
truncũ corpus: sñ ocłis frons
effossa. factes tenebrosa: Aꝑi
gens misera. aꝑi oclõs tuos:
ce uide desolationẽ tuã. iã iãq
ĩminentẽ. Quomͦ in breui mu¬
tatus ẽ color optimꝰ: fcã es qͣi

Expanded text:
ille caput, et illi oculi tui erant? ille caput, et illi oculi tui erant? Quid ergo nunc Roma, nisi sine capite truncum corpus, sine oculis frons effossa, facies tenebrosa? Aperi, gens misera, aperi oculos tuos, et vide desolationem tuam jamjamque imminentem. Quomodo in brevi mutatus est color
Abbreviated transcription (Latin):
gitur ⁊ dolet᷑. Quid uobis u¬
sum ẽ o romani offend̾e pͥnci¬
pes muñdi. ur̃os aũt specia¬
les patronos: Cur regẽ terre.
cur dm celi. furore tam ĩto¬
lerabili ꝙͣ irrationabili ĩ uos̾
parit̾ ꝓu̾ocatis. dũ sacram ⁊
apłicam secdem. diuins rega¬
lib q pͥuilegiis singłariter
sublinatã. ausu sacrilego in¬
cessere suoq minuere honore
si oportuiss defendere debii¬
stis: Sic fatui romani. ñ iudi¬
cantes: neq esd̾ honestũ est dis¬
cernentes. caput ur̃m atq¬
oũmqd̃ in uob̾ est det᷑patis:
ꝓ quo magis nͨ ur̃is ip̃ts cer¬
uicib ꝑcendum a uobis fo¬
ret si necessitas exegiss. Pa¬
tres ur̃i urbi orbem subiuga¬
uer̃t: uos urbẽ ꝑꝑatis orbi fa¬
ce̾ fabulam. En petri hes petͥ
secle ce urbe a uobis expulsus
est: en reb ⁊ domib suis ur̃is
manib spoliati sunt carclina¬
les. atq ep̃i. ministri dñi. O
ppłe stulte ce in sipiens: o colum¬
ba seducta ñ hñs cor. Nonne

Expanded text:
gitur et doletur. 3. Quid vobis visum est, o Romani, offendere principes mundi, vestros autem speciales patronos? Cur Regem terrae, cur Dominum coeli, furore tam intolerabili, quam irrationabili in vos pariter provocatis, dum sacram et apostolicam sedem, divinis regalibusque privilegiis singulariter sublimatam, ausu sacrilego incessere, suoque minuere honore si oportuisset, defendere debuistis? Sic fatui Romani; non judicantes, neque quod honestum est discernentes, caput vestrum atqod in vobis est, deturpatis, pro quo magis nec vestris ipsis cervicibus parcendum a vobis foret, si necessitas exegisset? Patres vestri Urbi orbem subjugaverunt: vos Urbem properatis orbi facere fabulam. En Petri haeres Petri sede et urbe a vobis expulsus est: en rebus et domibus suis, vestris manibus spoliati sunt cardinales atque episcopi ministri Domini. O popule stulte et insipiens, o columba seducta non habens cor! Nonne
Abbreviated transcription (Latin):
nandũ ue putauint. hec fit.
Si neq hoc satis est. ⁊ istiso a
ditio. Cõmunis ẽ causa: ⁊ ñ ẽ
distinctio pusilli ⁊ magni. Do¬
lor nẽpe in capite est. ac ꝑ hos
minime alienus: ne a minimi
quidẽ uł extremis qͥbq corpo¬
ris ꝑtib. Nec a me gͣ. Puenit
minimũ dolor maximꝰ iste. qr
maximꝰ ẽs ⁊ qr cũ sit capitis ñ
sum ego. Nunquid ñ dolente
capite. clamat lingua ꝓ oĩb
corꝑis m̃b̾s. in capite se dele¬
sui q capitis fatent᷑ in ꝯmo¬
dũ: Dimittite ꝑ ide queso:
dimitite. ut plangã ꝑaululũ
apud uos dolorẽ meũ. Nee
meũ tantũ. s ⁊ totuis eccłie.
Nonne ip̃ius uox est hodie ꝑ
sit orbe qui ñ głet᷑ hoc capite:
qd̾ ambo illi głosi pͥncipes t̾re
altͣ amisso. alt subiisso ĩ cru¬
ce capite. suo tͥumpho extu¬
lerunt. suo sangͥne ornauer̃t:
Ad omem itaq spectat xͥanũ.¬

Expanded text:
nandumve putaverint, haec sit. 2. Si neque hoc satis est, etiam istud adjicio. Communis est causa, et non est distinctio pusilli et magni. Dolor nempe in capite est, ac per hoc minime alienus ne a minimis quidem vel extremis quibusque corporis partibus. Nec a me ergo. Pervenit minimum, dolor maximus iste, quia maximus est; et quia cum sit capitis, non sum ego. Numquid non dolente capite clamat lingua pro omnibus corporis membris, in capite se dolesuumque capitis fatentur incommodum? Dimittite proinde, quaeso, dimittite, ut plangam paululum apud vos dolorem meum; nec meum tantum, sed et totius Ecclesiae. Nonne ipsius vox est hodie pesit orbe, qui non glorietur hoc capite, quod ambo illi gloriosi principes terrae, alter amisso, alter submisso in cruce capite, suo triumpho exstulerunt, suo sanguine ornaverunt? Ad omnem itaque 241 spectat
Abbreviated transcription (Latin):
lationẽ nũꝙͣ. S iunginꝰ ⁊ ob¬
conciliami̾ d̾o ᷤ reꝯcilianũ pͥn¬
cipib ur̃is petrũ loquor ⁊ pau¬
lum ͤ quos utiq ĩuicario ce
successore suo eugenio. fius
sedib ⁊ edib effugastis. Recõ¬
ne forte incipiat ꝓ ets pug¬
nare orb̾ t̾re. ꝯtͣ infensatos.
An nescitis. qr his offensis ni¬
ch̾oĩno ualetis his ꝓpitiis. ni¬
timebis sub hoꝵ tu tela milia
ppłi cucũdantis te ubrs ĩcli¬
ta: ciuitas fortiũ. Reconcilia¬
re ꝓinde illis. siml ⁊ milib
mr̃m. qͥ quidẽ apud ce s cõ¬
tra te sũt ꝓpt̾ grande pcc̃m.
qd peccasti. in quo ⁊ ꝑsistisꝰ.
Reconciliare ⁊ om̃i eccłie scõ¬
rũ: qui uͥq t̾rarũ audito hꝰ
ubo scandalizati st̃. Alioqͥnpa¬
stabũt in magna ꝯstantia
adu̾sus eos qui se angustia¬
uerẽ. ce qui abstulert̃ labores
eorũ. S iã finem loquẽdi õs

Expanded text:
Obconciliamini Deo, reconciliamini principibus vestris, Petrum loquor et Paulum, quos utique in vicario et successore suo Eugenio suis sedibus et aedibus effugastis. Reconne forte incipiat pro eis pugnare orbis terrae contra insensatos. An nescitis quia his offensis nihil omnino valetis, his propitiis nitimebis sub horum tutela millia populi circumdantis te, urbs inclyta, civitas fortium. Reconciliare proinde illis, simul et millibus martyrum, qui quidem apud te, sed contra te sunt propter grande peccatum quod peccasti, in quo et persistis. Reconciliare etiam omni Ecclesiae sanctorum, qui ubique terrarum audito hoc verbo scandalizati sunt. Alioquin pastabunt in magna constantia adversus eos qui se angustiaverunt, et qui abstulerunt labores eorum. Sed jam fi
Abbreviated transcription (Latin):
b. Ue ñ a glacliis s alabiis
male in malo uos ałtutrũ
cõfortatis ⁊ glãdiis labioꝵ
inuicem st̾nitis. inuicẽ ꝑditiꝰ.
ut ab inuicẽ ꝯsumami :. Con¬
greganũ oues disꝑseͥ redite ad
pascua redite ad pastorẽ.⁊ ep̃o¬

Expanded text:
n a gladiis, sed a labiis male in malo vos alterutrum confortatis, et gladiis labiorum invicem sternitis, invicem perditis, ut ab invicem consumamini? Congregamini, oves dispersae, redite ad pascua, redite ad Pastorem e
Abbreviated transcription (Latin):
uallis uocatꝰ abb: declinare a
malo. ⁊ facere qd̾ bonũ est. Ser¬
mo mͥ est ad tepple sublimis
⁊ illustͥs. cũ sim uilis exiguaq
ꝑsona: ac nullius pene mom̃ti
homũtio. Il qͥͣdem uecundũ at¬
q honero sum mͥ. ꝯsideranti
quis. quib seribam: simul¬
q qm alit̾ hoc alius iudica¬
re possit. S leuius reor uecũ¬
diã apud hor̃es ꝑiclitari: ꝙͣ¬

Expanded text:
 declinare a malo, et facere quod bonum est. 1. Sermo mihi est ad te, popule sublimis et illustris, cum sim vilis exiguaque persona, ac nullius pene momenti homuncio. Id quidem verecundum atque onerosum mihi consideranti, quis, quibus scribam, simulque quam aliter hoc alius judicare possit. Sed levius reor verecundia apud homines periclitari,
Abbreviated transcription (Latin):
tuam ñ abscondi in corde mõ.
ueritatẽ tuam ⁊ salutare tu¬
reor qmius uecundia relu¬
ctante. ꝑ mea ignobilitate
scribere de longiquo ad ppłm
głosũ. atq de his littis tr̃as¬
montanis. sui ip̃oꝵ ꝑicłi at¬
q pcc̃i cõmonẽ romanos: fi
forte audiant ce quiescant.
Quis seit si ꝯu̾tant᷑ ad p̾cem
pauꝑis. qui ñ cedunt potẽ¬
tũ minis: ñ om̃i armature
fortiũ: Nonne quondã in
babylone ad uocẽ pueri iu¬
mioris unius. oĩs ille ppłs. qui
senib ũ quis udicib seductus
fuerat. reu̾sus ẽ ad iuditiũ ͤ
sic seruatus est sangius ĩ noxiꝰ
in die illa. Ita ñe qͦ ce si ado¬
lescentłs sum ego ⁊ contẽptus.
adolescentulus dico ñ annoꝵ
paucitate. s meritoꝵ: potens
est tñ ds dare ⁊ uoci mee uo¬
cem uirtutis: ꝑ qͣm fiat ut ⁊¬

Expanded text:
am non abscondi in corde meo, veritatem tuam et salutare tureor, quamvis verecundia reluctante, pro mea ignobilitate scribere de longinquo ad populum gloriosum, atque his litteris transmontanis sui ipsorum periculi atque peccati commonere Romanos, si forte audiant, et quiescant. Quis scit si convertantur ad precem pauperis, qui non cedunt potentium minis, non omni armaturae fortium? Nonne quondam in Babylone, ad vocem pueri junioris unius, omnis ille populus, qui a sensibus iniquis judicibus seductus fuerat, reversus est ad judicium, et sic servatus est sanguis innoxius in die illa ? Ita nunc quoque, etsi adolescentulus sum ego et contemptus adolescentulus dico, non annorum paucitate, sed meritorum, potens est tamen Deus dare etiam voci meae vocem virtutis, per quam fiat ut
Abbreviated transcription (Latin):
li fert᷑ causa ꝓͥtulisse. Si quidem
instigantib eũ quibdã frĩb
ate increpantib cur suũ in sui
inuiriã ab alia susceptũ eccli̾a
fugitiuũ ñ requireret: neqͣqͣm
inquit. Ubicũq enĩ ẽ: si bonus ẽ.
meꝰ m̃s est. Fraudulent̾ tibi ⁊ ñ fide¬
lit̾ consulo: si id ip̃m a me ip̃e ñ
exigo. Nam cũ unꝰ nr. ñ solũ re¬
ligione ꝓfessus. s ⁊ carne ꝓpinqͦ
cluniati me inuito et susceptus
sit et detineat: doleo quidẽ s sileo.
orans et ꝓ illis. ut uelint ablatũ
redde: et ꝓ illo. ut uelit sponte
redire. Sin uͦ seruans ei uindi¬
ctam qui facturꝰ est iuditium
inuiriam patientib. ⁊ arguere
ht̃ in equitate ꝓ mansuetis t̾re.
Frẽm hugonẽ de lausanna. ore
tuo. ⁊ nr̃o spu cõmonemꝰ non
om̃i spũi credere et ue eito mouea¬
tͣ certa pro in cercis deserere. sci¬
ens diabolũ soli semꝑ ꝑseua̾ntie
infidiari. quã soliã uirtutũ nouit

Expanded text:
li fertur causa protulisse. Siquidem li fertur causa protulisse. Siquidem instigantibus eum quibusdam fratribus atque increpantibus, cur suum in sui injuriam ab alia susceptum Ecclesia fugitivum non requireret: « Nequaquam, » inquit, « Ubicunque enim est, si bonus est, meus est. » 3. Fraudulenter tibi et non fideliter consulo, si idipsum a meipso non exigo. Nam, cum unus noster non solum religione professus, sed et carne propinquus, Cluniaci me invito et susceptus sit, et detineatur; doleo quidem, sed sileo, orans et pro illis ut velint ablatum reddere, et pro illo ut velit sponte redire: sin vero, servans ei vindictam qui facturus est judicium injuriam patientibus, et arguere habet in aequitate pro mansuetis terrae. Fratrem Hugonem de Lausanna ore tuo, et nostro spiritu commonemus non omni spiritui credere, et ne cito moveatur certa pro incertis deserere, sciens diabolum soli semper perseverantiae insidiari, quam solam virtutum novit
Abbreviated transcription (Latin):
tumꝰ. Qm̃ quidẽ sicut scĩs et ele¬
ctis tͥbulatio oꝑat᷑ patentiam. pa¬
tientia ꝓbationẽ ꝓ batio spem. speᷤ
aũt ñ confundit: sic damnandis
et repbis tribulatõ parit econtira¬
rio pusillaminitatẽ pusillammi.¬
tas ꝑturbationẽ ꝑturbatio desꝑa¬
tionẽ et illĩ int̾imit. Ne gͦ hecte
tã orrenda qd̃ deus au̾tat demer¬
gat tẽpestas aq̃. ne huiꝰ tam tre¬
ũde abyssi absorbeat ꝓfundum:
ne ueurgeat sr̃ te tam in exple¬
bilis puteus os suum. sollicite
studeat humilis prudentia tua
ñ uinci amalo. s unicẽ in bono
malum. Uinces aũt spem tuã
in dõ fortit̾ figendo: et rei finem
longanimit̾ expectando. Qe si qͥ¬
dem ille resipuerit siue ob timo¬
rẽ di. siue ob suũ laborẽ: bene. Sin
aũc. bonũ est humiliari sub po¬
tenti manu di: et neqͣqͣm uelle
resistere suꝑne dispositioni: quia
si exdõ ẽ ñ poterit dissolui. Conã
tionis stimulos illa repͥmere sen¬
tentia: qͣm quidã scõꝵ in simi¬

Expanded text:
cut sanctis et electis tribulatio operatur patientiam, patientia probationem probatio spem, spes autem non confundit ; sic damnandis et reprobis tribulatio parit e contrario pusillanimitatem, pusillanimitas perturbationem, perturbatio desperationem, et illa interimit. 2. Ne ergo haec te tam horrenda quod Deus avertat demergat tempestas aquae, ne hujus tam tremendae abyssi absorbeat profundum, neve urgeat super te tam inexplebilis puteus os suum: sollicite studeat humilis prudentia tua non vinci a malo, sed vincere in bono malum. Vinces autem, spem tuam in Deo fortiter figendo, et rei finem longanimiter exspectando. Et si quidem ille resipuerit, sive ob tui timorem, sive ob suum laborem; bene: sin autem, bonum est tibi humiliari sub potenti manu Dei, et nequaquam velle resistere supernae dispositioni; quia 46 si ex Deo est, non poterit dissolvi. Conandindignationis stimulos illa reprimere sententia, quam quidam sanctorum in simi
Abbreviated transcription (Latin):
lit. Quã libent̾ tͥ si scire con¬
sulerẽ. si possẽ succurrerẽ tã
efficacit̾ ip̃e m̃ qui omĩa scit
⁊ omia potest. in cunctis me¬
is necessitatib cõsulat ⁊ succͤrat.
Si fr̃ drogo de sua dicessione me cõ¬
suluiss. ab sit ut cõsentirẽ. Si post
discessionẽ ⁊ nos diu̾tiss: absit ut
susciꝑem. Deniq qd̾ solũ pot᷑. ad
abb̾em qui eũ suscepit. nrãs mox
sicut scis ꝓ eo litta̾s misi. E nc̃
suꝑ hoc qͥd tͥ ult᷑ possum face̾ pat̾:
Iam uͦ qͣntũ ad te ꝑtinet oꝑtime
mecũ nouit scĩtas tua ꝑfectos so¬
lereuiros. ñ solũ in spe s et intribu¬
lationib glari: cõsolante eos sc̃p¬
tura. ⁊ sici qũte. Uasa figuli. pro¬
bat fornax: et hoiẽs iustos tẽpta¬
tio. & uixta ẽ dñs his qui tribu

Expanded text:
ibenter tibi, si scirem, consulerem; si possem, succurrerem: tam efficaciter ipse mihi qui omnia scit, et omnia potest, in cunctis meis necessitatibus consulat et succurrat. Si frater Drogo de sua discessione me consuluisset, absit ut consentirem: si post discessionem ad nos divertisset, absit ut susciperem. Denique, quod solum potui, ad abbatem qui eum suscepit, nostras mox, sicut scis, pro eo litteras misi. Et nunc super hoc quid tibi ultra possum facere, pater? Jam vero quantum ad te pertinet, optime mecum novit Sanctitas tua, perfectos solere viros non solum in spe, sed et in tribulationibus gloriari, consolante eos Scriptura, et sic loquente: Vasa figuli probat fornax, et homines justos tentatio . Juxta est Dominus h
Abbreviated transcription (Latin):
i causa dĩ fõs es ex comite mi¬
les ⁊ pauꝑ ex diuite: in hoc
ꝓfecto tͥnt uistũ est gratu¬
lam. ⁊ in te dm̃ głificamꝰ. scientes
quia h ẽ mutatio dext̾e excelsi.
Cetm̃ qd̃ tua iocũds p̃sentia no¬
bis ita nescio qͦ d̾i est subtͣcta ui¬
dicio. ut ne interdũ quidẽ te ui¬
de̾ ualeamꝰ. sine qͦ nũ qͣm si fue¬
ri poss ẽẽ uellemꝰ: hoc eqͣ nimit᷑
fateor ñ portamꝰ. Quid enĩ ͤ pos¬

Expanded text:
i causa Dei factus es ex comite miles, et pauper ex divite, in hoc profecto tibi, ut justum est, gratulamur, et in te Deum glorificamus scientes quia haec est mutatio dexterae Excelsi. Caeterum quod tua jucunda praesentia nobis ita, nescio quo Dei est subtracta judicio, ut ne interdum quidem te videre valeamus, sine quo nunquam, si fieri posset, esse vellemus, hoc aequanimite; fateor, n
Abbreviated transcription (Latin):
dolui fateor ⁊ doleo. qd̃ ñdũ
defendere libertatẽ. Dolor iste
cõpulit me seribere dura : ñ
tñ illa q̃ impingitis. Puta¬
ueram siquidẽ. et adhuc pu¬
tarem. nͥ cimerem uobis in hoc
ẽẽ molestus. neqͣqm sufficere
qd̃ scismatis ñ estis auctores.
nͥ ⁊ eos qui sũt cuiꝰtũq digni¬
tatis sint tota lib̾cate ꝓ uirib
coherceatis. or eoꝵ ꝯsiliũ atq
ꝯsortiũ execoetis. Putarẽ ĩ ꝙ¬

Expanded text:
dolui fateor, et doleo, quod nondum dolui fateor, et doleo, quod nondum s, Ecclesiae defendere libertatem. Dolor iste compulit me scribere dura, non tamen illa quae impingitis. Putaveram siquidem et adhuc putarem, nisi timerem vobis in hoc esse molestus nequaquam sufficere quod schismatis non estis auctores, nisi et eos qui sunt, cujuscunque dignitatis sint, tota libertate pro viribus coerceatis, et eorum consilium atque consortium exsecretis. Putarem,
Abbreviated transcription (Latin):
blasphemie habere me arbi.¬
tror. s nec cuiqmͣ maledixisse
aut male dice̾ uelle me scio:
pͥncipi p̾sertĩ ppłi mei. Setm̃
qͥcqͥd illuo sit quo selesam
ur̃a dignitas iudicat. petoue¬
niam. Scio enĩ qui dixit. blas¬
phemam᷑: oe obsecramꝰ. Dico
gͦ cũ bedito iob. q̃ locutus sũ.
utinã ñ dixissem: ce ultͣ ñ ad¬
sis ꝓ cõmuni q̃rimonia sexi¬
bens. utriq ur̃m responddamn:
ce putauerã me fecisse satis.
Et S qm̃ ut iudeo ñdum quie¬
uit in dignatio ur̃a q̃ forsitã
adu̾sus eccl̃e ꝯculceatores iustiꝰ
incandiuss: etiam uobis dico.
scismatioos uos aut fomitẽ
ẽẽ scandali. nͨ dixt. nͨ scripsi.
nͨ credidi: ⁊ dico securꝰ. nec uere¬
or. quod me mea pagina ar¬
guat m̃dacii. Scruitami eam
si placet. ⁊ si ita inueneritis.
reum me fatebor gnͣdis sacri¬
legii: ⁊ reuera siut notatis spũ
blasphemie agitatũ illa scrip¬
sisse. Ne tñ humił satisfactio.
spm̃ uideat᷑ exclude̾ lib̾tati ͭ

Expanded text:
blasphemiae habere me arbitror, sed nec cuiquam maledixisse, aut maledicere velle me scio, principi praesertim populi mei. Caeterum quidquid illud sit, quo se laesam vestra Dignitas judicat, peto veniam. Scio enim qui dixit: Blasphemamur, et obsecramus . Dico ergo cum beato Job: Quae locutus sum, utinam non dixissem: et ultra non adsii pro communi querimonia scribens, utrique vestrum responderam, et putaveram me fecisse satis. Et quoniam, ut video, nondum quievit indignatio vestra, quae forsitan adversus Ecclesiae conculcatores justius incanduisset, etiam vobis dico: schismaticos vos aut fomitem esse scandali, nec dixi, nec scripsi, nec credidi, et dico securus; nec vereor quod me mea pagina arguat mendacii. Scrutamini eam, si placet: et si ita inveneritis, reum me fatebor grandis sacrilegii, et revera, sicut notatis, spiritu blasphemiae agitatum illa scripsisse. 2. Ne tamen humilis satisfactio spiritum videatur excludere libertatis,
Abbreviated transcription (Latin):
os thabescebam: Optarẽsa¬
ne. et salua ur̃a serenitate.
id qͦ eloqͣr hunc ⁊ elum uos
ex̾cuisse in ꝓuerũ regem: qͥ
ñ tam puerlit̾ qͣm crude¬
lit̾ sñ causa irrita fecit. oe¬
urã sana ꝯsilia. ⁊ sua pacta:
sũ causa regnũ suũ ꝯtͣbat.
bella uͥbiꝙꝵ celis t̾risq susci¬
tat eccłias uastat. sacra te¬
merat exaltat iniqͦs. bonos
inqm uellem uos dolore. his
cõtradiee̾. ⁊ resiste̾. qd̃ ĩ nob̾ ẽ.
S meũ ñ est magistrũ docẽ
ioslenũ: minꝰ aũe rep̾ben¬
de̾ epm̃: qui magis me ⁊ ali¬
os peccantes. radarguere.⁊
errantes corrige̾ deb. En qͣn
tũ uos timeo. Clausam habe¬
tis epłam: qui de pͥore aꝑta
male suspicatꝰ estis. Nam ego
quidẽ nicħ in hoc aliud cogita¬
ui: ñ qd̃ ad diu̾sos scribẽtẽ ne¬
cesse est iuxta ꝯsuetudinẽ epłam
cera ñ claudere. Iam ⁊ ꝓ hoc qͦ¬

Expanded text:
os tabescebam? Optarem sane ut salva vestra Serenitate id quoque eloquar hunc zelum vos exercuisse in puerum regem, qui, non tam pueriliter quam crudeliter, sine causa irrita fecit et vestra sane consilia, et sua pacta. Sine causa regnum suum conturbat: bella ubique coelis terrisque suscitat: ecclesias vastat, sacra temerat, exaltat iniquos, bonos inquam, vellem vos dolere, his contradicere et resistere, quod in vobis est. Sed meum non est magistrum docere Joslenum, minus autem reprehendere episcopum, qui magis me et alios peccantes redarguere et errantes corrigere debet. En 208 quantum vos timeo. Clausam habetis epistolam, qui de priore aperta male suspicatus estis. Nam ego quidem nihil in hoc aliud cogitavi, nisi quod ad diversos scribentem necesse est, juxta consuetudinem, epistolam cera non claudere. Jam
Abbreviated transcription (Latin):
t ex scriptis ur̃is ꝑcipio:
ñ nullus mͥ locus gr̃e a
uenio meritũ: diuinitꝰ credo da¬
tũ. Non recuso fauorẽ ingen¬
tis. in signis q ppłi. Amplector
oblatã grãm. ⁊ obuiis mani¬
b głiose ciuicatis deuotionẽ
deuotiͣs excipio: p̾sertim hoc
tẽpr quo abiecto errore scis¬
mattcoꝵ ad sinũ matris eccłie.
cũ gaudio totius orbis reu̾sa ẽ.
ce a femosissima urbe cũ sim
pauꝑ ignobilisꝙ ꝑsona tanti
boni mecdiator atq minister
assumor: s uob̾ quoq ꝑ talẽ
nichominꝰ honor ẽ flec̃ti ad pa¬
quos nec multarũ aiuitatũ
hostilis impetꝰ ut bñ notum
est mũdo. cedere aliq̃n cõpulit.
Itaq festinãs ad ꝯciliũ. sꝑo

Expanded text:
t ex scriptis vestris percipio, nonnullus mihi locus gratiae venio meritum, divinitus credo datum. Non recuso favorem ingentis insignisque populi. Amplector oblatam gratiam, et obviis manibus gloriosae civitatis devotionem devotus excipio: praesertim hoc tempore, quo abjecto errore schismaticorum, ad sinum matris Ecclesiae cum gaudio totius orbis reversa estet a famosissima urbe, cum sim pauper ignobilisque persona, tanti boni mediator atque minister assumor; sed vobis quoque per talem nihilominus honor est flecti ad paquos nec multarum civitatum hostilis impetus, ut bene notum est mundo, cedere aliquando compulit. Itaque festinans ad concilium, spero
Abbreviated transcription (Latin):
dor inflore: infructu sapor
requirit᷑. Odore ꝓuocati ka¬
rissime fr̃ olei effusi noĩs tui:
cupimꝰ. ⁊ ex fructu oꝑis cognos¬
cere te. Non enĩ nos tantũ. s
ipẽ quoq qui nullius eget ds̃.
opus tñ ht̃ hoc intẽꝑe oꝑe tuo.
si ñ dissimulas. Tłiosũ t est dei
ẽẽ posse coadiutore: posse ⁊ ñ e̾e̾
dampnosum. Porro aũt grãm
habes apud dnĩ ⁊ homines. et¬
habes scientiã. habes spm liber¬
tatis. hs u̾bum uiuũ et effixax.
cus siqͥdem. in necessitate pro¬
bat᷑. Nuid enim. Tu tͥ qͥescis:
et mat̾ tua ecclia grauit̾ cont᷑¬
bat᷑: Habuit sua tẽꝑa quies:
⁊ scm̃ ociũ hactenꝰ sua negociali¬
cent̾ libent᷑q exercuit. Tempꝰ
faciendi nẽ: quia dissipauerũt
legem. Bestia illa deapocalypsi.
cui datũ est os loquens blasphe¬
mias. et bellũ gerere cũ scĩs. petͥ
cachedram occupat: tanꝙͣ leo ꝑa¬
tus ad p̾dam. Altã quoq bestie
iuxta uos subsibiłat: sicut catu¬
lus habitans in ablitis.Illa fe¬

Expanded text:
dor in flore, in fructu sapor requiritur. Odore provocati, charissime frater, olei effusi nominis tui, cupimus et ex fructu operis cognoscere te. Non enim nos tantum, sed ipse quoque qui nullius eget Deus, opus tamen habet hoc in tempore opere tuo, si non dissimulas. Gloriosum tibi est Dei esse posse coadiutorem: posse et non esse. damnosum. Porro autem gratias habes apud Deum et homines, habes scientiam, habes spiritum libertatis, habes verbum vivum et efficax, cus siquidem in necessitate probatur. Quid enim? tu tibi quiescis, et mater tua Ecclesia graviter conturbatur? Habuit sua tempora quies, et sanctum otium hactenus sua negotia licenter libenterque exercuit. Tempus faciendi nunc, quia dissipaverunt legem. Bestia illa de Apocalypsi, cui datum est os loquens blasphemias, et bellum gerere cum sanctis , Petri cathedram occupat, tanquam leo paratus ad praedam. Altera quoque bestia juxta vos subsibilat, sicut catulus habitans in abditis. Illa fe
Abbreviated transcription (Latin):
lant. canqͣm rationẽ ꝓ mered¬
dituri. Illi ⁊ si honorãt onerãt.
hi ñ tam p̃munt qm ꝓtegũt.
Scio me legisse. Indi eu᷑ duris¬
simũ his qui p̃sunt. exiguodũ
nachi. sac̾docũ gͣuat auc̃toritaͦ
Metuitis infestatoem. S si qͥd
patini pp̃ iusticiã. beati. Scła¬
ritatẽ cõtẽp̃nitis. S sclarior ne¬
mo pilato. cui dñs astitit iu¬
dicandꝰ. Non hab̾es inqͥt ĩme
potestatẽ: nͥ t̾ data eẽt de fr̾. Iam

Expanded text:
lant, tanquam rationem pro me redlant, tanquam rationem pro me reddituri . Illi etsi honorant, onerant: hi non tam premunt, quam protegunt. Scio me legisse: Judicium durissimum his qui praesunt; exiguo autnachi, sacerdotum gravat auctoritas? Metuitis infestationem? Sed si quid patimini propter justitiam, beati. Saecularitatem contemnitis? Sed saecularior nemo Pilato, cui Dominus astitit judicandus. Non haberes, inquit, in me potestatem, nisi tibi data esset desuper . Jam
Abbreviated transcription (Latin):
ecclie libercatẽ. O libertas. om̃ĩ
ut ita loqͣr seruitute seruilior.
Patient̾ ab huiꝰmi lib̾cate absti¬
neam:qͦ me pessime addicat su¬
ꝑbie seruituti. Plus timeo den¬
tes lupi qm uͥgã pastoris. Cer¬
tus sũ enĩ ego monachꝰ. ⁊ mona¬
choꝵ qͣliscũq abb̾. si mei qͣnͣdoq
pontificis a ꝓp̾is ceruieib excu¬
tere iugũ tẽptau̾o: qd̾ sathane
mox tyrannidi meip̃m subitto.
Adu̾tens nimirũ cruenta illa
bestia. q̃ circuit q̃rens ꝙ̃ deuo¬
ret elongata custodiã. heu sta¬
tim insilit in p̃suptorẽ. Me¬
rito enĩ ñ cunctat᷑ p̃sidere suꝑ¬
filios suꝑbie. Quis dabit mͥ
centũ in mei custodiam depus¬
tari pastores: Quanto plurẽ
sentio mei curã gerere: tanco
securior exeo in pascua. dtupen¬
da insania. Animarũ ũ cunctor
ctpr tͥbas mͥ eustodiendas colli¬
bere custodẽ: Ee qͥdem subiecti:
me de reddenda ꝓ seratione sol¬
licitãt. Qui aũ pͣsunt mͥ. ip̃i
potius paulo dicente ꝑuigr¬

Expanded text:
ecclesiae libertatem. O libertas omni, ut ita loquar, servitute servilior! Patienter ab hujusmodi libertate abstineam, quae me pessimae addicat superbiae servituti. Plus timeo dentes lupi, quam virgam pastoris. Certus sum enim ego monachus, et monachorum qualiscunque abbas, si mei quandoque pontificis a propriis cervicibus excutere jugum tentavero, quod Satanae mox tyrannidi me ipsum subjicio. Advertens nimirum cruenta illa bestia, quae circuit quaerens quem devoret, elongatam custodiam; heu! statim insilit in praesumptorem. Merito enim non cunctatur praesidere supfilios superbiae. Quis dabit mihi centum in mei custodiam deputari pastores? Quanto plures sentio mei curam gerere, tanto securior exeo in pascua. Stupenda insania! Animarum non cunctor turbas mihi custodiendas collibere custodem! Et quidem subjecti me de reddenda pro se ratione sollicitant: qui autem praesunt mihi, ipsi potius, Paulo dicente, pervigi
Abbreviated transcription (Latin):
part cathedra. his demiq sollẽ¬
niũ indum̃toꝵ insignib at¬
tollamini: cur ñ ⁊ sac̾ros ordi¬
nes celebratis. ⁊ bñdictiones da-¬
tis inppłis: Qͣm multa moue¬
or dicẽ adu̾sus impudentissimã
p̃sumptionẽ: s frenat impetũ.
qd̾ aurib occupatis scͥbere me
recolens. longiori lectione ue¬
reor fieri onerosus archiepo: ⁊
q̃a res tã manifesta est. ut multi¬
tudo rep̃hendentiũ. uideat᷑ im
pudentiam obdurasse. Qͦa si
hec ip̃a cernunt᷑ gratas excede̾
cõpendii metas: uob̾ o dñe dona¬
te. qͥ me ⁊ in hoc ꝓpͥam ꝓdere coe¬
gistis imꝑitiã : dũ morẽ modũ¬
q sollempnẽ in scribendo serua¬
re nescierim.

Expanded text:
pari cathedra, iisdemque solemnium indumentorum insignibus attollamini, cur non et sacros Ordines celebratis, et benedictiones datis in populis? Quam multa moveor dicere adversus impudentissimam praesumptionem? sed frenat impetum, quod auribus occupatis scribere me recolens, longiori lectione vereor fieri onerosus archiepiscopo: et quia res tam manifesta est, ut multitudo reprehendentium videatur 477 impudentiam obdurasse. Quod si et haec ipsa cernuntur gratas excedere compendii metas, vobis, o domine, donate, qui me et in hoc propriam prodere coegistis imperitiam, dum morem modumque solemnem in scribendo servare nescierim.
Abbreviated transcription (Latin):
obedientiũ monachoꝵ. qͦs ami¬
cos suos cõmemorat : Ait siqͥ¬
dẽ. Uos amici mei estis: si feceri¬
le ẽ iubere qd̾ ip̃e ñ faͤceris: aut
nolle facẽ qd docueris Deinde
ut taceam illud de regła uͥ a
scõ benedicto tͥ p̃cipit᷑ ut q̃ doce
discipłis ẽẽ cõtraria. in tius fa¬
ctis indices ñ agenda. ut itẽr¬

Expanded text:
obedientium monachorum, quos amiobedientium monachorum, quos amicos suos commemorat? Ait siquidem: Vos amici mei estis, si feceriquale est jubere quod ipse non feceris; aut nolle facere, quod docueris. 34. Deinde ut taceam illud de Regula, ubi a sancto Benedicto tibi praecipitur, ut quae doces discipulis esse contraria, in tuis factis indices n
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝯsticuer̃t. esto inter illos tã¬
qm unꝰ ex ĩllis : Quomͦ tãꝙͣ
unus ex ilł. manẽs int̾ hu¬
miles suꝑbꝰ: int̾ subditos re¬
bellis: immitis int̾ mansue¬
tos. Ut te putemꝰ tanꝙͣ uñ
ex ilł. uideamꝰ tam exhibere
ꝑatũ. qm exigere obedienti¬
ami uideamꝰ tam libent̾ p̃po¬
sitis obcẽꝑare subiectũ. ꝙ
imꝑare subiec̃tis. Qd̾ si sem
ꝑuis obeclientes habere ⁊ nũ¬
unũ ex ilł: dũ unꝰ eẽ renuis
ex obedientib. Aqͥb dũ te
suꝑbiendo segregas quoꝵ ag¬
gg̃eris cõsortio. patent̾ adu̾ti¬
mus: ⁊ si tu uł impudent̾ cõ¬
tẽpnis: uł imprudent̾ dissimu¬
las. Reputari ꝓfecto inter il¬
los te nouĩs: de qͥb scripcũ ẽ
Alligant oña gͣuia ⁊ impor¬
tabilia.⁊ imponũt hum̃is
hoĩm: digito aũt suo nolunt
ea mouere. Quoꝵ gͦ t̾ in digniꝰ
cõsortiũ iudicas: delicatoꝵ ma¬
gistroꝵ qͦs ueritas increpat. an

Expanded text:
te constituerunt? esto inter illos tante constituerunt? esto inter illos tanquam unus ex illis? . Quomodo tanquam unus ex illis, manens inter humiles superbus, inter subditos rebellis, immitis inter mansuetos? Ut te putemus tanquam unum ex illis, videamus tam exhibere paratum, quam exigere obedientiam: videamus tam libenter praepositis obtemperare subjectum, quam imperare subjectis. Quod si semper vis obedientes habere, et nununum ex illis, dum unus esse renuis ex obedientibus: a quibus dum te superbiendo segregas, quorum aggregeris consortio patenter advertimus: et si tu vel impudenter contemnis, vel imprudenter dissimulas, reputari profecto inter illos te noveris, de quibus scriptum est: Alligant onera gravia et importabilia, et imponunt humeris hominum, digito autem suo nolunt ea movere . Quorum ergo tibi indignius consortium judicas, delicatorum magistrorum, quos Veritas increpat, an
Abbreviated transcription (Latin):
cõditori subiectã sibi possede
leg̃em in m̃bris suis. repug¬
nantẽ legi m̃tis sue:⁊ capti¬
uantẽ se inlegẽ pcc̃i. Mior¬
quosdã in nr̃o ordine mona¬
st̾ioꝵ abbates. hanc humili-¬
tatis regłam odiosa cõdentoe
insunge: ⁊ sub humili qd̃ pe¬
ius ẽ habitu ⁊ tonsura tã suꝑ¬
be saꝑe. ut cũ ne unũ quidem
u̾bulũ desius imꝑiis sũb¬
ditos p̃tergredi patiant᷑: ip̃i
ꝓpͥis obedire cõtẽpnãt epĩs.
Spoliant eccłias. ut emanci¬
pent᷑. redimũt se ne obediãt.
Nonita xp̃c. Ille siqͥdemde¬
dit uicã. ne ꝑderet obedien¬
tiam: qͣ isti ut careant. totũ
fere suũ. suoꝵq uictũ expen¬
indnachi. Neq enĩ quia p̃-¬
lati monachis: ioo ñ mona¬
chi; Nempe monachũ facit
ꝓfessios p̃latũ necessitas. ut
aut ñ p̃uidicet necessitas ꝓ¬
fessioni. accedat ñ succedat᷑ p̃¬
latio mouachatri. Alioqͥn qͦ¬
mͦ illud implebit᷑. p̾ͥnciꝑem

Expanded text:
conditori subjectam sibi possederconditori subjectam sibi possederlegem in membris suis, repugnantem legi mentis suae, et captivantem se in lege peccati. quosdam in nostro Ordine monasteriorum abbates hanc humilitatis regulam odiosa contentione infringere, et sub humili quod pejus est habitu et tonsura tam superbe sapere, ut cum ne unum quidem verbulum de suis imperiis subditos praetergredi patiantur, ipsi propriis obedire contemnant episcopis. Spoliant ecclesias, ut emancipentur ; redimunt se, ne obediant. Non ita Christus. Ille siquidem dedit vitam, ne perderet obedientiam: qua isti ut careant, totum fere suum suorumque victum expenmonachi? Neque enim quia praelati monachis, ideo non monachi. Nempe monachum facit professio, praelatum necessitas. Ut autem non praejudicet necessitas professioni, accedat, non succedat praelatio monachatui. Alioquin quomodo illud implebitur: Principem
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habemꝰ iactantia. Pmissa
siqͥdem ẽ humilitas: ne alti¬
tudo p̃cipitet. Nec enĩ locũ
inuenit arrogantia: ũ tam
clarũ humilitatis in signe
p̃cesserit. Agnoscis in firmi
iam et te sub te habere milites
ꝓfitere securꝰ. Reuera qͥa ñ
cõfusus ẽ de subiectione: iure
exp̃latione meruit honorari.
Non erubuit fr̃ se potestacẽ:
⁊ ido̾ dignꝰ qui haberet ⁊ sub
se milites. Ex abundantia
cordis os loq̃bat᷑. ⁊ iuxta qd̾
intꝰ ordinatas habuit affe¬
ctiones. foris qͦ u̾ba decent̃
cõposuit. Dedit pͥus honorẽ
p̃positis. ut iam a subditis iu¬
ste reciꝑet: sciens se a suꝑiori
moderari ĩꝑia. Forte ñ igno¬
rabat qd̃ subiẽcto sibi hoĩd̾s
oĩa subiecit sub pedib eiugͤ
offendenti se infensa reddidĩt:
⁊ is quẽ humilẽ cõstituerat fr̃
oꝑa manuũ suar̃. suꝑbie cõ¬
ꝑatus ẽ ium̃tis insipientib.
⁊ simił fc̃s ẽ illis. Nouerat ⁊ for¬
tassis qd̾ humanꝰ spẽ subditꝰ

Expanded text:
non habemus jactantiam. Praemissa non habemus jactantiam. Praemissa siquidem est humilitas, ne altitudo praecipitet. Nec enim locum invenit arrogantia, ubi tam clarum humilitatis insigne praecesserit. Agnoscis infirmitajam et te sub te habere milites profitere securus. Revera quia non confusus est de subjectione, jure ex praelatione meruit honorari. Non erubuit super se potestatem, et ideo dignus qui haberet et sub se milites. Ex abundantia cordis os loquebatur: et juxta quod intus ordinatas habuit affectiones, foris quoque verba decenter composuit. Dedit prius honorem praepositis, ut jam a subditis juste reciperet: sciens se a superiormoderari imperia. Forte non ignorabat, quod subjecto sibi homini Deus omnia subjecerit sub pedibus ejus; offendenti se infensa reddiderit; et is, quem humilem constituerat super opera manuum suarum, supepientibus, et similis factus sit illis. Noverat et fortassis, quod humanus spiritus, subditus
Abbreviated transcription (Latin):
ad estis. in dignũ erit uob̾ cui¬
cũq xͦ uicario talit̾ exhibere
qͣlit᷑ ab antiqͦ int̾ ecclias ordi¬
a deo: ordinata sunt. uideritt
g̾ huiꝰ ignominie dissuasores:
quale sit di ordinationi resiste̾
ualde ignominio sum seruo.
si sit sicut dñs eius. aut dis¬
cipło si sit sicut magist̾ eius:
Plurimũ se uob̾ deferre putat.
cũ uos xp̃o p̃ferre conant᷑ ip̃o
redamante ac dicente. Nõ
est seruus maior dño suorne¬
dedignatus ẽ magist᷑ ⁊ Dñs.
dignũ sͥ udicabit seris
pulchre locutꝰ est beatus ille
centurio: cuiꝰ fidei nulla par
inuenta est in isrł. ¶egoi
solam ꝓtulit nͦ p̾orem. Di¬
c̃turꝰ quippe habens subme
milites : p̃misit homo sum
sub potestate. Prius se ag¬
nouit hoiẽm. qm potentẽ.
gentilis. ut in se ĩa impleri
ostende̾t qd̾ longe ante dixe¬
rat dauid: sciant gentes q̃m
hoĩes sũt. Homo inqͥt sum:
et homo sub potestate. Iam
qͥcq̃d subinferas: suspectam

Expanded text:
adestis; indignum erit vobis cuiadestis; indignum erit vobis cuicunque Christi vicario taliter exhiberi, qualiter ab antiquo inter Ecclesias ordia Deo ordinata sunt . Viderint ergo hujus ignominiae dissuasores, quale sit Dei ordinationi resistere. Valde ignominiosum servo, si sit sicut dominus ejus: aut discipulo, si sit sicut magister ejus. Plurimum se vobis deferre putant, cum vos Christo praeferre conantur, ipso reclamante ac dicente: Non est servus major domino suo, nededignatus est magister et Dominus, dignum sibi judicabit servuss? 32. Quam pulchre locutus est beatus ille Centurio, cujus fidei nulla par inventa est in Israel! Et esolam protulit, nec priorem. Dicturus quippe, habens sub me milites, praemisit: Homo sum sub potestate. Prius se agnovit hominem, quam potentem. gentilis, ut in se jam impleri ostenderet, quod longe ante dixerat David: Sciant gentes quoniam homines sunt . Homo, inquit, sum, et sub potestate. Jam quidquid subinferas, suspectam
Abbreviated transcription (Latin):
bis potius subditi: qd̃ uobis re¬
dibeant. Intelligitis q̃ dico.
Cuispnorẽ. honorẽ. Omĩs aiã
inqͥt potestatib sublimiorib
subdita sit. Si om̃is: ⁊ ur̃a. Qs
uos excipit ab uniu̾sttate: Si
quis tẽptat exciꝑe conat᷑ deci¬
dicẽ solent. Seruate ur̃e sedis
honorẽ. Decebat quidẽ exuob̾
uob̾ cõmissam eccliam crescere:
Nũc uͦ saltẽ in illa qͥ suscepistiᷤ.
maneat dignitate Quos enĩ
ur̃o p̃decessore impotentior: Si
⁊ gessit. Reddite ait q̃ sunt cesa¬
ris. cesari: et q̃ sunt di d̾o. Qd̾o¬
re locutus ẽ: mox oꝑe implere
curauit. Conditor cesaris: resari
ñ cͥͣoͣnctatꝰ est reddere censum.
Exemplũ enim dedit uob̾: ut
et uos ita faciatis. Quando uͦ
dĩ sacerdotib debitã negaret
reuentiam: qui hanc sclarib
qͦ potestatib exibere curauit᷑.
Porro uos si sesaris successori.
id regi. sedulus in sius curiiꝰ.
cõsiliis. negociis. exercitib q

Expanded text:
bis potius subditi quod vobis rebis potius subditi quod vobis redhibeant. Intelligitis quae dico: cui honorem, honorem. Omnis anima, inquit, potestatibus sublimioribus subdita sit . Si omnis, et vestra. Quis vos excipit ab universitate? Si quis tentat excipere, conatur decidicere solent: « Servate vestrae sedis honorem. Decebat quidem ex vobis, vobis commissam Ecclesiam crescere: nunc vero saltem in illa qua suscepistis maneat dignitate. Et vos enim vestro praedecessore impotentior? Si  gessit. Reddite, ait, quae sunt Caesaris, Caesari; et quae sunt Dei, Deo . Quod ore locutus est, mox opere implere curavit. Conditor Caesaris, Caesari non cunctatus est reddere censum: exemplum enim dedit vobis, ut et vos ita faciatis. Quando vero Dei sacerdotibus debitam negaret reverentiam, qui hanc saecularibus quoque potestatibus exhibere curavit? Porro vos, si Caesaris successori, id est regi, sedulus in suis curiis, consiliis, negotiis, exercitibusque
Abbreviated transcription (Latin):
m̃dant. s se sͥ cõꝑantẽ ⁊ metien¬
est ei d̾s. Audiendo ⁊̃ ex ore eius.
nolite fraudare inuicẽ ꝓpͥis pla¬
cebit ẽẽ contentũ. Qui ⁊ ꝓuocãs
ad humslitatẽ: suũ illud archiep̃õ¬
ñ cunctabit᷑ salũbĩt̾ intimare.
Noli altũ saꝑe. s time. In alto
posito. ñ altum saꝑe difficile ẽ.
⁊ õino inusitatũ: s qͣnto inusi¬
tatiꝰ. tanto głosius. Timor de ad¬
epta iam altitudine: dedere ma¬
gis qm placẽ faciet altiora. Nõ
uos gͦ felicẽ. quia p̃estis: s si ñ
ꝑdestis. infelicẽ putate. Ut aũt
secure p̃esse positis: subẽe ⁊ uõ
si cui debetis ñ dedignemini.
de dignatio qͥppe subiectoĩs: p̃¬
latoĩs reddit indignũ. Sapien¬
tis ẽ consiliũ: qͣnto maior es.
tanto humilia te in om̃ib.
Sapientie nͦ p̃ceptũ: qͥ maior
ẽ ur̃m. fiat sicut iunior. Qd̃
si expedit etiã minorib eẽ sub¬
iectum: maioꝵ ugũ quomͦ li¬
cebit cõtẽpn̾e: Uideant ĩ uo¬

Expanded text:
ant, sed se sibi comparantem, et metienest ei Deus . Audiendo etiam ex ore ejus, Nolite fraudare invicem , propriis placebit esse contentum. Qui et provocans ad humilitatem, suum illud archiepiscopo non cunctabitur salubriter 474 intimare: Noli altum sapere, sed time . In alto posito non altum sapere difficile est et omnino inusitatum: sed, quanto inusitatius, tanto gloriosius. Timor de adepta jam altitudine taedere magis quam placere faciet altiora. Non vos ergo felicem, quia praeestis: sed si non prodestis, infelicem putate. 31. Ut autem secure praeesse possitis, subesse et vos, si cui debetis, non dedignemini. Dedignatio quippe subjectionis, praelationis reddit indignum. Sapientis est consilium: Quanto major es, tanto humilia te in omnibus . Sapientiae vero praeceptum: Qui major est vestrum, fiat sicut minor . Quod si expedit etiam minoribus esse subjectum, majorum jugum quomodo licebit contemnere? Videant in vo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ dĩ amore oĩ obedientia se fub¬
dat maiori: in regła u̾tatis
attende qd̾ legit᷑. Qui solĩt
inqͥt unũde his minimis me¬
is mandatis. ⁊ docuetit sic hoĩe:
miniꝰ uocabit᷑ in regno ce¬
loꝵ. Pinde tu docẽs ⁊ renuẽs
obedire: ñ minimũ. s maximũ
ceris. Itaq doctor ⁊ solutor mã

Expanded text:
 obedientia se subdat majori ; in regula Veritatis attende quos legitur: Qui solverit, inquit, unum de his minimis meis mandatis et docuerit sic homines, minimus vocabitur in regno coelorum . Proinde tu docens et renuens obedire, non minimum, sed maximum ceris. Itaque do
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ : Caput meũ undiq cõqͣssa¬
tũ est. ⁊ ego sangͥne circũqͣ e
bulliente putanetĩ ẽẽ tegendũe
Qcqͥd apposuero cruentabit᷑.
⁊ maior ecit cõfusio uoluisse
celate cũ celari neqͥuerit. So¬

Expanded text:
mus? Caput meum undique conquassamus? Caput meum undique conquassatum est, et ego sanguine circumquaque ebulliente putaverim esse tegendum? Quidquid apposuero, cruentabitur; et major erit confusio voluisse celare, cum celari nequiverit.
Abbreviated transcription (Latin):
nantes galaad: ad dilatandũ
t̾minos suos. Ubi ẽ illa t̾rifiea
cõminatio. uequi cõiũgitis
domũ ad domũ. ⁊ agrũ agro
copulatis: Nunqͥd in his dũ¬
taxat exiguis. ue istud metu¬
endũ est ñ aũt̃ cũ urbes ur¬
bib. aut ꝓuintie ꝓuinciis cõ¬
tinuant᷑ Immo ⁊̃ respondeãt
si uolunt se imitari dum̃ xp̃m:
greges: ut fiat unꝰ pastor ⁊ unũ
oule. huiꝰ rei gr̃a t̃ pigͥtant᷑ cre-¬
bro terere limina apłoꝵ. inuẽ¬
turi. ⁊ ibi qd̃ magis dolendũ ẽ
q̃ sue faueant imꝓbe uolun¬
tati: ñ qd̃ ualde romani cirrẽt
qͦͥ fine res t̾minet᷑: s qͥa ualde
diligt̃ muna. secunt᷑ retͥbu¬
tiones.Nude nuda loquor.:
nͨ recego ue̾nda. s inu̾ecunda
ꝯrefuto. utinã p̾uatĩ ⁊ in cametiꝰ
ħ ficrẽt᷑ utinã soli uiderimꝰ ⁊
audietinꝰ: utinã uͦ loq̃ntib cre¬
decet᷑. Utinã nob̾ reliq̃rint mo¬
qͣtenꝰ oꝑiti. Nũc uͦ cernente or¬
be mundi fabulam soli tacebi¬

Expanded text:
andum terminos suos . 29. Ubi est illa terrifica comminatio, Vae qui conjungitis domum ad domum, et agrum agro copulatis? Nunquid in his duntaxat exiguis Vae istud metuendum est, non autem cum urbes urbibus, aut provinciae provinciis continuantur? Imo etiam respondeant, si volunt, se imitari Dominum Chrgreges, ut fiat unus pastor, et unum ovile. Hujus rei gratia non pigritantur crebro terere limina apostolorum, inventuri et ibi quod magis dolendum est qui suae faveant improbae voluntati: non quod valde Romani curent, quo fine res terminentur; sed, quia valde diligunt munera, sequuntur retributiones. Nude nuda loquor, nec retego verenda, sed inverecunda confuto. Utinam privatim et in cameris haec fierint! utinam soli viderntibus crederetur! utinam nobis reliquerint moquatenus operiri! Nunc vero cernente orbe mundi fabulam, soli tacebi
Abbreviated transcription (Latin):
cludant: occasione inuenta
ex qͦcũq ueteri pͥuilegio satiꝰ¬
agunt ut ⁊ uicinas sͥ subici¬
ant ciuitates ͥ qͣtiꝰ due qͥb
duo uix p̃sules sufficiebant.
sub uno redigant᷑ antistite. Ro¬
go q̃ hec tam odiosa p̃sũptio:
quis ħ tantꝰ ardor dñandi suꝑ
t̾ram q̃ pͥncipandi tam effre¬
nis cupiditas: Certe cũ p̾ͥmũ
tractus es ad cathedrã. flebas.
refugiebas. uim q̃pebaris. multũ
ad te ⁊ oĩno sup te tẽ dicẽs: mi¬
seiũ clamitans ⁊ indigniũ. qͥ
te ambis ad ampliora: immo ir¬
reuenti audatia. ꝓp̾is ñ cõtentꝰ
inuadis alienat Cur hoc . for¬
teut plures pplos salues: S ĩ
alienam messem. tuam mitt̾e
falsem. inuiriosũ est. Ut cue
p̃stes eccłie: S eccliarũ sponso¬
ñ placet tale uniꝰ increm̃tũ:
qd̃ sit detͥm̃tũ altius. Crudeł̾
ambitio. ⁊ incredibił. si fidem
ocli ñ astruerẽt. uix tenent ma

Expanded text:
cludant; occasione inventa cludant; occasione inventa ex quocunque veteri privilegio, satagunt ut vicinas sibi subjiciant civitates: quatenus duae, quibus duo vix praesules sufficiebant, sub uno redigantur antistite. Rogo, quae haec tam odiosa praesumptio? quis hic tantus ardor dominandi super terram? quae principandi tam effrenis cupiditas? Certe cum primum tractus es ad cathedram, flebas, refugiebas, vim querebaris, multum ad te et omnino supra te esse dicens; miserum clamitans et indignum, qui te ambis ad ampliora; imo irreverenti audacia, propriis non contentus, invadis aliena? Cur hoc? Forte ut plures populos salves? Sed in alienam messem, tuam mittere falcem, injuriosum est. Ut tuae praestes Ecclesiae? Sed Ecclesiarum Sponso non placet tale unius incrementum, quod sit detrimentum alterius. Crudelis ambitio, et incredibilis, si fidem oculi non adstruerent