comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tori blandus es: ñ iam lauda¬
tori tuo blandus es. Non enĩ
iam tu laudaris. Quippe tam
uanus. Cum dicit᷑ quã bonus
quã iustus. qui hoc ẽ laudatur.
ñ tu qui ñ es. Immo niam ui¬
tuꝑaris ñ parum. Quippe tã
malus. tamq in ustus. Laus
Ergo tua. ut iniusti. Cum gͦ
laudatori iusti applaudis. tuo
uerissimo utuꝑatori applau¬
dis: qr iniustus es. Non ẽ enĩ
iustus. qui se putat iustum.
Nec unius diei infans. Qui
gaudet laudib. ꝑdit laudes.
Si amas laudes. noli laudes scĩ.
idẽ si uis laudari. ne uelis lau¬
dari. Non enim potest uere
lauclari. qui uult lauclari. Il¬
le laudatꝰ. cuius bona iactant᷑.
Qui aut̃ uult laudari. ñ solum qͦ¬
uacuus ẽ omni bono: s insuper
plenus ẽ magno ⁊idiabolico ma
datur. Iustus aut̃ e contrario
semꝑ laudat᷑. cuius uituꝑatio
nulla eẽ potest. Uituꝑatio qͥppe
ẽ: malorũ improꝑatio. Quȩ uͦ
iustus ñ habet. non possunt ei

Expanded text:
tori blandus es, jam non tuo laudatori blandus es; non enim jam tu laudaris, quippe tam vanus. Cum dicitur quam bonus, quam justus, qui hoc est laudatur, non tu qui non es, imo etiam vituperaris non parum, quippe tam malus, tamque injustus. Laus Ergo tua, ut injusti. Cum ergo laudatori justi applaudis, tuo verissimo vituperatori applaudis, quia injustus es. Non est enim justus, qui se justum putat, nec unius diei infans. Qui gaudet laudibus, perdit laudes. Si amas laudes, noli laudes sciri, est, si vis laudari, ne velis laudari. Non enim potest vere laudari qui vult laudari. Ille laudatur, cujus bona jactantur. Qui autem vult laudari, non solum vacuus est omni bono, sed insuper plenus est magno et diabolico maldatur. Justus autem econtrario semper laudatur; cujus vituperatio nulla esse potest. Vituperatio quippe est malorum improbatio; quae autem justus
Abbreviated transcription (Latin):
deinde: his terminis se as¬
tringit. Caue ne parcussis: ne
suspitiose ⁊ dunide manũ con-¬
trahas: ne in minimis quoq
speculam ponas. Nam talis
ꝯtam circũcisa pudebit inte-¬
gritas. Hac gͦ mediocritatis li-¬
nea continentiã obseruabis: ut
nec uoluptati deditus. ꝓdigus.
aut luxuriosus appareas:nec
auara denacitate sordidus:
gnis. neq de minimis errantiũ
uitiis. corrigendi curam geres:
s licentiã peccandi. aut alluden¬
di tibi blande. aut illudentib
ꝓterue ꝑmittes: neq rursum
nuia rigiditatis asꝑitate. nich
ueniȩ aut benignitatis reser¬
uans. humane societati durus
ciȩ regula tenenda ẽ: ut reue¬
rentia disciplinȩ eiꝰ. neq nimia
negligentie communitate des¬
pecta uilescat: neq seniori atro¬
citate durata. gr̃am humanȩ
amabilitatis amittat. Siqͥs gͦ

Expanded text:
deinde his terminis astringat: cave ne parcus sis, ne speciose et timide manum contrahas. Ne in minimis quoque speculum ponas. Nam talis et tam circumcisa vilis putabitur integritas. Hac ergo mediocritatis linea continentiam observabis, ut nec voluptati deditus, prodigus et luxuriosus appareas nec avara tenacitate sordidus agnis, neque de minimis errantium vitiis corrigendi curam geris, sed neque licentiam peccandi, aut illudentibus tibi blande, aut illudentibus proterve permittis, neque rursus nimia rigiditate et asperitate, nil veniae aut benignitati reservans, humanae societati durus tiae regula tenenda est, ut reverentia disciplinae ejus neque nimia negligentiae communitate despecta vilescat, neque severiori atrocitate diuturna gratiam humanae amabilitatis a
Abbreviated transcription (Latin):
amittat. Siquis gͦ uitã suam
adutilitatẽ non tantũ ꝓpriam.
s i multoꝵ inculpabilit̃ ad¬
scissi desiderat: hanc p̃dictarũ
uirtutũ formulam ꝓqualita¬

Expanded text:
m. Si quis ergo vitam suam ad utilitatem non tantum pariat, sed multorum inculpabiliter componere desiderat, hanc praedictarum virtutum formulam pro qualita
Abbreviated transcription (Latin):
peum: rȩte.ẽ quo culices exclu-¬
duntur. in modũ dentorii: quo
magis alexandrini utuntur.qi
ibi exnilo culices copiosi nas-¬
cuntur: unde ⁊ conopeum dr̃.
Nam conopea: egyptus.ẽ. Itẽ cu-¬

Expanded text:
pium rete quo culices excluduntur, in modum tentorii, quo magis Alexandrini utuntur, quia ibi ex Nilo culices copiosi nascuntur, unde et conopea dicitur; nam conopea egyptus est. Isidoru
Abbreviated transcription (Latin):
agnanamitas si se extra
faciẽt iurum minacem furi
honestate festinũ. Qui mom̃tis
omnib suꝑcilia rigens. ut besti¬
ariuis: ȩtiã r.uete excitat.: aliũ
ferit: alium frangit. S licet au¬
dax sit impugnator: multa ia
men extra se ualentia. ferre
ñ poterit: s aut miserũ obtinet
finem: aut erumnosam sui me¬
moriam derelinquet. Mensura
gͦ magnanimitatis ẽ: nec timi:¬
dum eẽ hominẽ nec audacem.

Expanded text:
as autem si se extra faciet virum minacem, inflhonestate, festinum; qui momentis omnibus supercilia subrigens, et bestiarius etiam quieta excitat, alium ferit, alium fugat. Sed quamvis audax sit impugnator, tamen multa extra se valentia ferre non poterit. Sed aut miserum appetit finem, aut aerumnosam sui memoriam derelinquit. Mensura ergo magnanimitatis est, nec timidum esse hominem, nec audacem.
Abbreviated transcription (Latin):
genus natum ẽ. qui diunȩ tͥnita¬
ti eredentes ex aqua baptismatis
ꝑ ȩccł̃iam cuiꝰ imago sara erat.
consꝑgendi eeñt. & in uno pane
xp̃i corporis redigendi. Hec st̃ illa
tͥa sata quȩ mulier in eũgłio cog¬
noscit᷑ ferm̃tasse. Arimi aut̃ẽ panes.
co qd sine ferm̃to malicie: ⁊ sine
langore nequitiȩ: sine feruore ꝑ¬
uerse doctͥnȩ oporteat ẽẽ credenti¬
um unitatẽ. Suecinericii autem
ideo: ut ꝑ penitentiam p̃teritoꝵ
delictoꝵ. sp̃c sc̃i uapore decocꝰti
uelut esca beneplacita deo. accep¬
tabiles efficiant᷑. Sub arbore aut̃
eos sedisse passionis dnĩcȩ erat
signum: cuiꝰ ipsi sunt p̃dicatorẽ.
Qã autẽ ꝓmittit ds̃ sare sterili fi¬
lium. dicens. circa tempus hoc ue¬
niam. ñ de temporib significat.
ħ qualitatẽ aduentus sui. qñ ꝑ
filiũ reꝓmissum fidelis erit ppłs
nasciturus. Ista ẽ enim sarra sterił¬

Expanded text:
genus natum est. Qui divinam Trinitagenus natum est. Qui divinam Trinitatem credentes, ex aqua baptismatis per Ecclesiam, cujus imago Sara erat, conspargendi essent, et in uno pane Christi corpori redigendi. Haec sunt illa tria sata quae mulier in Evangelio cognoscitur fermentasse. Azymi autem panes, eo quod sine fermento malitiae et sine angore nequitiae, et sine fervore perversae doctrinae oporteat esse credentium unitatem. Subcineritii autem ideo ut per poenitentiam praeteritorum delictorum Spiritus sancti vapore decocti velut esca beneplacita Deo acceptabiles efficiantur. Sub arbore autem eos sedisse, passionis dominicae erat signum, cujus ipsi sunt praedicatores. Quod autem promisit Deus Sarae sterili filium dicens: Circa tempus hoc veniam, non de temporibus significat, sed qualitatem adventus sui, quando per filium repromissum fidelis erat populus nasciturus. Ista est enim Sara steri
Abbreviated transcription (Latin):
tener saginatus. domini nr̃i iħu
domini. qui ꝓpt̾ salutem credenti¬
um ad arborem crucis ẽ iminolatꝰ.
filio. S et butyrum ⁊ lac cũ carne
uituli apposuit. Lac quippe pͥscȩ
legis habuisse figuram apłs nr
adnnuntiat dicens. Lac uob̃ po¬
tum dedi non escam. Nondũ eñĩ
poteratis: nec ad huc quiłe pote¬
stis. Tradiderat enĩ illis legis man¬
datum. quasi lac de ub̃ib duaꝵ.
tabulaꝵ exp̃ssum. Hoc ẽ testam̃¬
tum fidi. Necdum enĩ poterant
acciꝑe. Butyrum aut̾e uberrimũ
⁊ pinguissimũ euangłioꝵ ẽ testi¬
moniũ qđ ueluti oleũ fidelib in
signum dat᷑. S ꝓinde uitulum
cũ lacte et butyro abraham ad e¬
dendum apposuit. qͥa nec corpꝰ
dñi qđ ẽ uitulus sine lacte legis¬
ẽ. nec lac legis sine butiro. hoc ẽsĩ
eũgelii testimonio ẽẽ pot̾. Tria aũ
sata undẽ sarra panes succinencios
fitcit. tͥum fuioꝵ noe imaginẽ indi¬
cauerunt. ex quib om̃e hominũ

Expanded text:
tener saginatus, Domini Jesu Christi tener saginatus, Domini Jesu Christi Domini qui propter salutem credentium ad arborem crucis est immolatus.filio. Sed et lac et butyrum cum carne vituli apposuit. Lac quippe priscae legis habuisse figuram Apostolus noster annuntiat dicens: Lac vobis potum dedi, non escam . Nondum enim poteratis, sed nec adhuc quidem potestis. Tradiderat enim illis legis mandatum, quasi lac de uberibus duarum tabularum expressum: hoc est, testamentum fidei. Necdum enim poterant accipere. Butyrum autem uberrimum et pinguissimum Evangeliorum est testimonium, quod veluti oleum fidelibus in signum datur. Sed proinde vitulum cum lacte et butyro Abraham ad edendum apposuit, quia nec corpus Domini, quod est vitulus sine lacte legis, nec lac legis sine butyro, hoc est, sine Evangelii testimonio esse potest. Tria autem sata unde Sara panes subcineritios fecit, trium filiorum Noe imaginem indicaverunt, ex quibus omne hominum
Abbreviated transcription (Latin):
gestauit scõꝵ. qui aduentum xp̃i
cum gaudio susceꝑunt. Caberna¬
culum autẽ illud abrabȩ typũ
⁊ ab incredulis ligno ẽ suspensus.
In tͥb autẽ uiris qͥ uenerunt ad
aduentus. cum quo duo angłi
comitabant᷑. qͦs pleriq moysen
et helyam accipiunt. unũ pͥscȩ le-¬
gis latorem. qui ꝑ eandẽ legem
aduentũ domini indicauit. aliũ
qͥ in finẽ mũdi uenturus ẽ. demn¬
tiaturus et scđm ad uentũ xp̃i. atq
eius ȩuangłium uideis p̃dicatu¬
rus. Unde & in monte dum dñs
fuisset transsiguratus: hi duo moy¬
ses et helyas cum eo ab apłis uisi
sunt. Qd̃ uͦ abraham tres uidit.¬
torem ostendens. cuius iam aduen-
tum p̾stolatus ẽ iuxta qđ in ȩũgłio
dñs ait. Abraham quesint uidere
diem meũ: uidit & gauisus ẽ. Tẽ
enim aspexit futuri mysteriũ sa¬
cram̃ti. unde ⁊ pedes eoꝵ lauauit.
ut in extremo fine mundi lauacͥ
purificatioñẽ demonstiaret fut᷑am.
Dedes enĩ nouissima significant.
scł saginatum. Iste aut̾ẽ uitulus

Expanded text:
gestavit sanctorum, qui adventum Christi cum gaudio susceperunt. Tabernaculum autem illud Abrahae, ipsam , ab incredulis in ligno suspensus est. In tribus autem viris qui venerunt ad iatur adventus, cum quo duo angeli comitabantur, quos plerique Moysen et Eliam accipiunt. Unum priscae legislatorem, qui per eamdem legem adventum indicavit: alium qui in fine mundi venturus est, denuntiaturus et secundum adventum Christi, atque ejus Evangelium Judaeis praedicaturus. Unde et in monte dum Dominus fuisset transfiguratus, hi duo, Moyses et Elias cum eo ab apostolis visi sunt. Abraham vero tres videnstorem ostendens, cujus jam adventum est praestolatus; juxta quod in Evangelio Dominus ait: Abraham quaesivit videre diem meum, vidit, et gavisus est . Tunc enim futuri aspexit mysterium sacramenti, unde et pedes eorum lavat, ut in extremo fine mundi lavacri purificationem demonstraret futuram: pedes enim novissima significant. scilicet saginatum. Iste autem vitulus
Abbreviated transcription (Latin):
dis uident fontem aquȩ aiuȩ. idẽ¬
xp̃m filium d̃ĩ. qui dicit. Ego sũ
fons aquȩ uiue. qui sitit ueniat
⁊ bibat. Uide ismael exauditio
diturus: sic̃ ꝑ malachiam dicit᷑.
Ecce ego mictã uob̃ helẏam. qui
conuertat corda patrũ in filios:
& rel̃. Uerum qđ statim angłs
dñi uocat agar dicens. surge col¬
le puerũ. quia in gentẽ magnam
faciam eum: significabat noc sue
quia copiosus iudeoꝵ ppłs eẽt re¬
gnaturus in sclõ: siue quia celestis
regni glãm consequuti eeñt ĩ xp̃m.¬

Expanded text:
dis vident fontem aquae vivae, iddis vident fontem aquae vivae, idm Filium Dei vivi qui dicit: Ego sum fons aquae vivae: qui sitit, veniat et bibat . Unde Ismael exauditio est crediturus, sicut per Malachiam dicitur: Ecce ego mitto vobis Eliam, qui convertat corda patrum in filios , et reliqua. Verum quod statim angelus Domini vocavit Agar, dicens: Surge, tolle puerum, quia in gentem magnam faciam eum, hoc significabat, sive quod copiosus Judaeorum populus esset regnaturus in saeculo, sive quia coelestis regni gloriam consecuturi essent
Abbreviated transcription (Latin):
uicem matͥs suȩ synagoge gra¬
nos: et suꝑ filios nrõs. Panes añ
hoc indicabant qͥa uetus sacerdo¬
tium panes ꝓpositionis sic̃ scͥp¬
tum ẽ portaret secum. ut uesce¬
ret᷑. Uter uͦ aquȩ qui defecit. ui¬
daica purificatio significabat᷑ de¬
fectura. siue doctrina eoꝵ carnał
in pelle mortua cdausa .i. in carne
mortua ueteris hominis p̃uari¬
cationis sententia dampnata. quȩ
nec refrigerium p̾stat. nec saciat
sitĩ. ħ estu tepida uomitũ facit.
Qđ uͦ agar errat in solitudine cũ
filio suo. significat sẏnagogam
suo. sine sacerdotio ⁊ sacrificio in
toto orbe errate. et uiam quȩ est
xp̃e penitus ignorare. Qd̃ filius
agar siti depit. ostendit ppłm nia¬
bere. Qđ autẽ filium morientẽ
ligni crucis refugium petituros
Qd exclamat puer plorans. ⁊ exau¬
strante aspicit fontem. hoc ꝓ illis
dicit. qui ex uideis ad xp̃m con¬
uertent᷑. et flentes retroactos erro¬
res exaudient᷑. reseratisq ocuł cor¬

Expanded text:
vicem matris suae Synagogae granos et super filios nostros . Panes autem hoc indicabant quod vetus sacerdotium panes propositionis, sicut scriptum est, portaret secum, et vesceretur. Utre vero aquae, quae defecit, Judaica purificatio significabatur defectura: sive doctrina eorum carnalis in pelle mortua clausa, id est, in carne montua veteris hominis, praevaricationis sententia damnata, quae nec refrigerium praestat, nec satiat sitim, sed aestu tepida vomitum facit. Quod vero errat Agar in solitudine cum filio suo, significat Synagogam csua sine sacerdotio et sacrificio, in toto orbe errare, et viam quae Christus est, penitus ignorare. Quod filius ejus siti deperit, ostendit populum nulQuod autem filium morientem ligni crucis refugium petituros. Quod exclamat puer plorans, et exaustrante angelo aspicit fontem, hoc pro illis dicit qui ex Judaeis ad Christum convertuntur, ac flentes retroactos errores exaudiuntur. Reseratisque oculis cor
Abbreviated transcription (Latin):
nomento Baal. suꝑ montẽ fogor:
quẽ latini pͥapum dict̃.  Pu
gio: apungendo dictus. & trans¬
figendo. Est enĩ gladius par.¬
uus. et bis acutus: lateri adhe¬
rens. Idem ⁊clunabulũ dictum:
quod religet᷑ adclunes. Criaeris.¬
nscelidȩ sunt apud feminas cru-¬
rum ornam̃ta: quib gressus
earum ornantur. Murenu-¬

Expanded text:
nomento Baal, super montem Phegor, quem Latini Priapum vocgio a pungendo et transfigendo vocatus: est enim gladius parvus et bis acutus, lateri adhaerens. Item et clunabulum dictum, quod religetur ad clunes. Sica a seriscelides sunt apud feminas crurum ornamenta, quibus gressus earum ornantur.
Abbreviated transcription (Latin):
grecis uocatus: latine interp̃¬
tatur. innare cornu. Idem et
monoceron .i. unicornis: eoqͦd¬
aut uentilet. aut ꝑforet. Elefan
uenienti sinũ aꝑit. In quo ille
omni ferocitate deposita capud
ponit: sicq soporatus. uelut in.¬

Expanded text:
Graecis vocatus. Latine interpretatur in nare cornu. Idem et monoceron, id aut ventilet, aut perforet. Nam uenienti sinum aperit in quo ille omni ferocitate deposita caput ponit sicque soporatus uelut in
Abbreviated transcription (Latin):
sa. Passum ẽ:quieqͥd ex uua pas¬
sa compressum effluxerit.
Dicitur aut̃ passum: apatien.¬
do.¶ Nam ꝑcutitur uua sicci¬
or. et decoquitur: et inde fit

Expanded text:
. Passum, quidquid ex uva passa compressum effluxerit. Dicitur autem passum a patiendo. Nam percutitur uva siccior, et decoquitur, et inde fit
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ẽẽ debet. uł minor ẽ. quam de¬
bet. que hec uetarsꝰ uoluntate pos¬
sit siue non possit. quia si potest
p̃sens uoluntas ħc facit. si autem
ñ potest. p̃terita uoluntaᷤs ħ facit.¬
eccatum fr̃ĩs ad mortẽ ẽ. idem.
cum pꝰ agnitionem di ꝑ grãm do¬
mini nr̃i iħu xp̃i quisqͥs obpug¬
nat frat̾nitatem. et ad uersus ipãm
grãm qua reconciliatus ẽ deo. in¬
uidentiȩ facib agitat᷑. si tam̃ in ea¬

Expanded text:
quae esse debet uel minor est quam debet, siue hoc uitari uoluntate possit siue non possit; quia si potest, praesens uoluntas hoc facit, si autem non potest, praeterita uoluntas hoc feciteccatum fratris ad mortem puto esse, cum post agnitionem dei per gratiam domini nostri Iesu Christi quisque obpugnat fraternitatem et aduersus ipsam gratiam, qua reconciliatus est deo, inuidentiae facibus agitatur. quod quide
Abbreviated transcription (Latin):
litum. Pro ochorat ꝓnubo. inhe¬
breo habetur. collegium amicoꝵ
eius: ut ñ tam hominẽ significet
quã amicoꝵ turbã. quȩ cũ rege
uenerat: in quib fuit et phicol.
pͥnceps exercituũ.  Terebintus

Expanded text:
ejus. Pro Ochozath pronubo, in Hebraeo habet, collegium amicorum ejus: ut non tam hominem significet, quam amicorum turbam, quae cum rege venerat, in quibus fuit et Phicol princeps exercitus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
as.  Bitumen. ẽ feru entis-¬
simũ et uolentissimũ glu-¬
den: euiꝰ ẽ hec uirtus: ut lig¬
na eo oblita. nec auermib
ex ȩdi: nec solis ardore. uł uen-¬
plinius historicus ita refert.
Bituminis lacus: plures in¬
ueniri dicunt᷑. Est in urbe¬
comagine sama̾sata stagnũ.
emittens limũ: qͦd maltã uo-¬
herens.retrahit fugientes.
Est et inpentapoli: ubi mare
mortuũ. uel lacus salinarum
ẽẽ dicit᷑. Quoquecũq uiuentia
mergenda temptaueris. statĩ
resiliunt: et quãuis uehem̃ter
illisa confestim excutiuntur:
s neq uentis mouet᷑: resistente
turbinib bitumine: quo aqua
omnis stagnat᷑. Neq nauigati¬
onis patiens ẽ: qr omĩa uita ca-¬
rentia in ꝓfundũ mergit. Neq
materiam ullã sustinet: nͥ quȩ
bitumine illustrat᷑. Lucernam
accensam ferunt suꝑnatare: ex
o babilonis regionis putei bitu¬
muns: Quo ꝓcemento in turris
constructione filii adam uli st̃.
qr contra nat᷑am aquȩ. fi missi¬

Expanded text:
am. Bitumen est ferventissimum et violentissimum gluten, cujus est haec virtus, ut ligna hoc oblita, nec vermibus exedi, nec solis ardore, ntumine Plinius historicus ita refert : Bituminis plures lacus inveniri dicuntur, ut est in Comagene, urbe Samosata stagnum emittentes limum quod maltham voadhaerens retrahit fugientes. Est et in Pentapoli, ubi mare Mortuum vel lacus Salinarum esse dicitur, in quo quaecunque viventia mergenda tentaveris, statim resiliunt; et quamvis vehementer illisa, confestim excutiuntur. Sed neque ventis movetur resistente turbinibus bitumine quo aqua omnis stagnatur; neque navigationis patiens est, quia omnia vita carentia in profundum merguntur nec materiam ullam sustinet, nisi quae bitumine illustratur. Lucernam accensam ferunt supernatare ext et in Babylonis regionibus putei bituminis, quo pro caemento in turris constructione filii Adam usi sunt, quia contra naturam aquae firmissi
Abbreviated transcription (Latin):
calamites pingues resinosa:
luti mellosum liquorem emit¬
tens. Storax. aut̃ dicta: qͦd sit
gutta arboris fluens. &. conge¬
lata. Nam greci: styriã. guttã
lũ posuimꝰ ut sciamꝰ quod ubi
in nr̃is codicib habet᷑ tymia¬
cella timiamatis: siue styracis
intelligit᷑. eo qͦd in illa aromata
diu̾sa sint ndita. Amigdala.¬

Expanded text:
calamites pinguis, resinosa, luti mellosum liquorem emittens. Storax autem dicta, quod sit gutta arboris profluens, et congelata. Nam Graeci stiriam guttam lum posuimus, ut sciamus, ubi in nostris codicibus habetur thymiacella thymiamatis, sive storacis, intelligitur, eo quod in illa aromata diversa sint condita I
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutẽ. Unde et quondã. uulgo
uiriliȩ dicebant᷑. Ab intellectu
enĩ cuculi. ar: ñ discrepat: quia
ipsa quoq uͥ ponit᷑. ambiendo
constringit: s armilla latiꝰ ex-¬
tendit᷑. circulus rotundus fit.
tis fertur inuentus: quo homies
bacho baculus: ita abacło ba¬
cillus ꝑdiminutionẽ. Paci-¬

Expanded text:
virtute: unde et quondam vulgo viriolae dicebantur. Ab intellectu autem circuli armilla non discrepat, quia ipsa quoque hoc, ubi ponitur, ambiendo constringit; sed armilla latius extenditur, circulus rotundus fit. tis fertur inventus, quo homines Baccho baculus, ita a baculo bacillus per diminutionem.
Abbreviated transcription (Latin):
Paradysus. ẽ locus inorientis
partib constitutus: cuius uoca¬
bulum ex greco in latinũ uertit᷑
ortus. Porro hebraice eden dicit᷑.
qd in nr̃a lingua deliciȩ inter

Expanded text:
Paradisus est locus in orientis partibus constitutus, cuius vocabulum ex Graeco in Latinum vertitur hortus: porro Hebraice Eden dicitur, quod in nostra lingua d
Abbreviated transcription (Latin):
mata st̃. que fsaglantis odoris.
india. uel arabia mittit. Nom̃
aris imposita. diuinis inuocati¬
onib apta uideant᷑. seu quod
sese aeri inserere acmiscere ꝓ¬
bantur. Nam qͥd ẽ odor. nisi aer:¬
Resinam: greci ixtinam uo¬
cant. Rei enĩ grece dicit᷑. quicqͥd
manat. Est enim lacrima. su¬
dans de cortice lignorũ: ut cerasi
lentisci. balsami. ferularũ.  reł.¬

Expanded text:
aecunque fragrantis odoris, quae India vel Arabia mittit, sive aris imposita divinis invocationibus apta videantur, sive quod sese aeri inserere ac miscere probentur. Nam quid est odor nisi aerResinam Graeci ῥητίνην vocant; ῥεῖν enim Graece dicitur quidquid manat. Est enim lacrima sudore exhalata lignorum, ut cerasi, lentisci, balsami, vel re
Abbreviated transcription (Latin):
E Satum. genus. ẽ mensure:
dictũ.E Mãdragora dicta:
qͦd habeat mala suaue olentia.
in magnitudine mali matiani.
Ande & eam latini. malũ terrȩ
uocant. Hanc poetȩ antropo¬
morpheon dicunt: qͦd habeat
radicem. formã hominis simi
adbibendũ datur his quorum
corpꝰ ꝓpter curationem secandũ ẽ.
ut soporati dolorem ñ sentiant.
Huius species duȩ. femina foliis
sermone siclus corruptȩ dicit᷑.
hebreum nom̃ ẽt habens apud
eos unciȩ pondus. apud latinos
aut̃ ce grecos. qrͣta par ͦ unci ẽ. ⁊ sta¬
teriᷤ medietaᷤ. dgmas appenden duas:
Uñ cũ indiuiniᷤs litt̾is legit᷑ syclꝰ uncia ẽ:¬

Expanded text:
 Satum genus est mensure ida. Mandragora dicta, quod habeat mala suave olentia in magnitudinem mali Matiani: unde et eam Latini malum terrae vocant. Hanc poetae anthropomorphon appellant, quod habeat radicem formam homad bibendum datur illis quorum corpus propter curam secandum est, ut soporati dolorem non sentiant. Huius species due sunt: femina, foliis sermone siclus corrupte appellatur, Hebraeum nomen est, habens apud eos unciae pondus. Apud Latinos autem et Graecos quarta pars unciae est et stateris medietas, dragmas adpendens duas. Unde cum in
Abbreviated transcription (Latin):
emiũ ẽ:
initium
dicendi. St̃
enĩ ꝓemia.
principia librorũ: quȩ ante
causȩ rationem. ad instruendas
audientiũ aures coaptantur.

Expanded text:
oemium est initium dicendi. Sunt enim prooemia principia librorum, quae ante causae narrationem ad instruendas audientium aures 255 coaptantur.
Abbreviated transcription (Latin):
mens motione rerũ transitorie
tangitur. cũ ipsa res sua imagi
ꝑsensum ingrediens uel a me¬
moria exurgens.

Expanded text:
mens notione rerum transitorie tangitur, cum ipsa res sua imagine sensum ingrediens, vel a memoria exsurgens.
Abbreviated transcription (Latin):
Affectus meroris. ẽ. quando
exconsideratione unminenti¬
um penarũ concititur.
ffectus indigna Idem.¬
tionis.ẽ. quando in odium
aduersariorũ exipsa magni¬
ffectus deli. ẽ. quando ex
amore iusticie. ad desideriũ
ultionis accendit᷑. Idem.
Affectus bone p̃sumptioĩs¬
est. quando ex noua aliqua
& singulari fidutia aduin-¬
dicandũ plus solito quispiã
animatur.

Expanded text:
affectus Timoris, quando ex consideratione imminentium poenarum concutitur. Est affectus Indignationis, quando in odium adversariorum ex ipsa ffectus zeli quando ex amore justitiae ad desiderium ultionis accenditur. Est affectus bonae praesumptionis, quando ex nova aliqua et singulari fiducia ad vindicandum plus solito quidpiam animatur.
Abbreviated transcription (Latin):
bes quo uua calcata p̃mit᷑ a pre-¬
mendo uocatũ. quasi p̃ssorium.
Lacus p̃lum. quo p̃mitur oleũ:
quo liquatius ꝓfluat. qͦ ab uius
uel oliuis torquendo. oleũ uinũq

Expanded text:
bes quo vua calcata premitur, a premendo vocatum, quasi pressorium. Lacus prelum quo premitur oleum quo liquatum profluit et quo vel olivis torquendo, vinu
Abbreviated transcription (Latin):
inhabitantes. ꝓpter expellendũ
frigus focos facere noscebant᷑:.¬
& ab atri fumi nebulosissimis
globis. appellata atria. quasi atra.
tradit antiquitas.

Expanded text:
i habitantes propter expellendum frigus focos facere noscebantur; et ab atri fumi nebulosissimis globis appellata atria, quasi atra, tradit antiquitas.
Abbreviated transcription (Latin):
icium ẽ affectus naturalis p̃t̾
ordinem & supra mensuram.
ordinem tiansgrediens quando
mouet᷑ ad ea quȩ non debet men¬
suram excedens. quando mouet᷑
plus quam debet.

Expanded text:
itium, quam affectus naturalis praeter ordinem et supra mensuram: ordinem transgrediens, quando movetur ad ea quae non debet; mensuram excedens, quando movetur plusquam debet.
Abbreviated transcription (Latin):
na ȩdes: siue amplior ⁊ spatiosa
domus: dictũ atribus: qͦd addan¬
tur ei tres porticus extrinsecus.
Alii: atrium. quasi abigne ⁊ lig-¬
no atrum dixerunt. Atrũ enĩ:
latine in nare cornu. idẽ. ⁊ mono¬
ceros .i. unicornis: eoqͦd unũ cor-¬
impetierit. aut uentilet. aut
ꝑforet. Sepe cũ elefantis certam̃¬

Expanded text:
na aedes est, sive amplior et spatiosa domus, et dictum est atrium, quod addantur ei tres porticus extrinsecus. Alii atrium, quasi ab igne et ligno atrum dixerunt. Atrum ergo atur, in nare cornu. Idem et monoceros, id est, unicornis, eo quod unum corimpetierit, aut ventilet aut perforet. Nam et cum elephante sem
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt. uirgo ei puella ꝓponit᷑.
quȩ uenienti sinũ aꝑit: in quo
ille om̃ĩ ferocitate deposita. ca-¬

Expanded text:
uerunt, uirgo ei puella proponitur. Quae uenienti sinum aperit, in quo ille omni ferocitate deposita ca
Abbreviated transcription (Latin):
usticia potestatis. ẽ q̃ua sine
in iusticia licet facienti si ue¬
lit. qͦd debetur eiꝰ potestatȩ.
Iusticia equitatis. ẽ.
qua tribuitur patienti ȩtiã si
nolit. qͦd eius merito debetur.

Expanded text:
Justitia potestatis est qua sine injustitia licet facienti si velit quod ejus potestati debetur. Justitia aequitatis est qua retribuitur patienti etiam si nolit quod ejus merito debetur.
Abbreviated transcription (Latin):
t uͦ prudentia si terminos
suos excedat: Callidus et
pauidus acuminis eris: inuesti¬
gator latentiũ: ⁊ scrutator qua¬
liumcũq noxarũ ostenderis.
si. Notaberis digito: astu plenꝰ.
uersipellis: & simplicitatis ini¬
micus: commendatorq eulpa¬
acunctis malus homo uocab̾is.
In has gͦ maculas: prudentia
immensurata ꝑducit. Quic̃q
in illa mediocri lance ꝑsistit:
nec obtusũ in se habe aliquid

Expanded text:
prudentia terminos prudentia terminos suos excedat, callida et pavida commiseris, investigator latentium, et scrutator qualiumcunque noxarum ostenderis, raberis digito astutia plenus, versipellis, et simplicitatis inimicus, contemplatorque culpaocaberis a cunctis, malus homo. In has ergo maculas prudentia immensurata perducet. Quicunque in illa mediocri lance persistit, nec obtusum in se aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
lex. aut uinculũ societatis hu¬
mane: In hac ñ quod estue¬
Smus. s quid expediat. Expe¬
dit enĩ: quicquid illa dictau̾it.
deũ. ut ameris a dõ. Amabis
beris. ut uelis omnib ꝓdesse:
nulli nocere. Et tẽ te uirum
cere. non ẽ iusticia: s abstinen¬
tia alieni. Abhis gͦ inchoa. ut
ñ auferas: & admaiora ꝓuehe¬
re. ut ȩtiã ab aliis ablata resti¬
tuas: raptoresq ipsos ne aliis
timendi sint: castiga ⁊ cohibe.
Ex nulla uocis ambiguitate
controuersiã nectas: s quali
tatem animi speculare. Nicħ
intersit: an affirmes. an iures.
ubicumq de ueritate tractat᷑.
Nam isi iure iurando deus¬
ñ inuocetur: ñ non inuocan¬
tis testis. ẽ. Tam̃ ñ transeas ue¬
ritatem: nec iusticiȩ transeas
leges. Quod ⁊ si aliquando co¬
arteris in mendatio: utere. ñ
adfalsi s adueri custodiam.
Et si contigerit ueritatẽ men¬
datio redimere. ñ mentieris ÷
uirum: si menstrã rectitudims.
earũ ȩquȩ iuuendi sinefine ser¬
uaueris:

Expanded text:
x est, vinculum societatis humanae. In hac non est quod aestimemus quid expediat: expedit tibi, quidquid illa dictaverit. , ut ameris a Deo. Amabilis beris, ut velis omnibus prodesse, et nulli nocere. Et tunc te justum cere, non est justitia, sed abstinentia alieni est. Ab his ergo incipe, ut non auferas, ut ad majora proveharis, et aliis ablata restituas. Raptores quoque ipsos ne aliis timendi sint, castiga et cohibe. Ex nulla vocis ambiguitate controversiam nectes, sed animi qualitatem speculare. Nihil tibi intersit, an firmes, an jures. ubicunque de veritate tractatur: nam si jurejurando Deus invocetur, et non invocanti testis est, amen non transies veritatem, ne justitiae transeas legem. Quod si aliquando coarcteris uti mendacio, utere non ad falsi, sed ad veri custodiam; et si contigerit fidelitatem mendacio redimi, non mentieris, ectitudinis earum aequo vivendi fine servaveris.
Abbreviated transcription (Latin):
quẽquã: nec deitias. Dicentiũ
tacitus esto auditor: audientiũ
ymptus recitator. Requirenti fa-¬
eile responde: contedenti facile
ga cito descendas. Si continens
eorianimi tui icorporis motꝰ
obserua. ne indecori sint. Nec
ide contempnas qr latent: nã
nichil differt. si nemo uideat:
cũ ipse illos uideas. Mobilis
ꝑsta. ñ leuis: constans. ñ ꝑtinax
Alicuiꝰ rei scientiam te habere:
nec ignotũ sit. nec molestũ.
Omnes tibi pares facias. Si in¬
feriores. suꝑbiendo ñ contem¬
nas: suꝑiores. recte iuuendo ñ
timeas. In reddenda officiositate
ñ negligas: nec ex actor appare¬
as. Cunctis esto benignus: ne¬
mini blandus. Paucis famili¬
aris: omnib ȩquus. Seĩuor
esto iudicio. quã sermone. uita
quã uultu. Ultor clemens: seui
alienȩ. Rumorib criminum¬

Expanded text:
quemquam, neque dejicias. Dicentium esto quemquam, neque dejicias. Dicentium esto tacitus auditor, audientium promptus receptor. Requirenti facile responde, contemnenti facile e discedas. Si continens es, animi tui motus corporisque observa, ne indecori sint. Nec illos ideo contemnas quia latent; nam nil differt, si nemo videat, cum tu ipse illos videas. Mobilis esto, non levis; constans, non pertinax. Alicujus rei scientiam habere te nec ignotum sit, nec molestum. Omnes tibi pares facies: sed inferiores superbiendo non contemnes. Superiores, recte vivendo, non metuas. In reddenda officiositate, neque negligens, neque exactor appareas. Cunctis esto benignus, nemini blandus, paucis familiaris, omnibus aequus. Severior esto in judicio quam sermone, vita quam vultu: cultor clementiae, deinvidus. Rumoribus, crimin
Abbreviated transcription (Latin):
sine clamore: incessus sine tu¬
multu. Quies. ñ desidia erit tͥ¬
& cum ab aliis luditur: tu aliqͥd
sc̃i honestiq tractabis. Si conti¬
nens es: adulationes euita. Sit
q: tam triste laudari a durpib:
quã lauderis obturpia. Letior
eris. quotiens displices malis:
& malorũ de te estimationes
malas. ueram tibi laudationẽ
a scribito. Bifficillimũ continen¬
tiȩ opus. ẽ. assentationes adulan¬
tium repellere: quoꝵ sermones
animũ quadam uoluptate re¬
soluunt. Nullius ꝑ assentationẽ
amicitiã merearis: nec hunc
das. Non eris audax: ñ arrogais.
Submittes te. nõ ꝓities. Praui¬
tate seruata ammoneberis li¬
benter. reprehenderis sapient̃
Si merito obuirgabit aliquis:
timebis. Esto uitiorũ fugax
ipse: aliorũ uͦ neq curiosus
scrutator. neq acerb rẽp̃hen¬
sor. s sine exꝓbratione correp¬
tor: ita ut ammonitionẽ hi¬
laritate p̃uenias: ⁊ errori faci¬
le ueniam dato. Nec extollas

Expanded text:
sine clamore, incessus sine tusine clamore, incessus sine tumultu: quies tibi, non desidia erit; et cum ab aliis luditur, tu sancti aliquid honestique tractabis. Si continens es, adulationes evita: sitque tibi tam triste laudari a turpibus, quam si lauderis ob turpia. Laetior esto, quoties displices malis, et malorum de te existimationes malas, veram tui laudationem ascribe. Difficillimum continentiae opus est, assentationes adulatione repellere, quarum sermones animum voluptate resolvunt. Nullius per assentationem amicitiam merearis, nec ad tudas. Non eris audax, nec arrogans: submittes te, non projicies; gravitate servata, admoneberis libenter, et reprehenderis patienter. Si merito objurgabit aliquis, timebis verba. Esto vitiorum fugax ipse; aliorum vero neque curiosus scrutator, neque acerbus reprehensor, sed sine exprobratione correptor, ita ut admonitionem hilaritate praevenias, et errori facile veniam dato. Nec extollas
Abbreviated transcription (Latin):
tas immunda sit: nec parsimo¬
nia sordida. nec simplicitas ne-¬
glecta: uec lenitas languida.
Et si res tͥ exiguȩ sunt: ñ tam̃¬
sint angustȩ: nec tua defleas:
nec aliena mireris.Si continen¬
tiam diligis: turpia fugito. an¬
dequã accedant. Necquemquã
alium uereberis: plusquã te.¬
Omnia tolerabilia p̃ter tur¬
pituidinem.crede: uerbis qͦq
turpib abstineto: qr licentia
eorum. imprudentiã nutrit.
Sermones utiles. magis quã
facetos.  affabiles ama: rectos
potiꝰ quã obsecundantes. Inter¬
dũ miscebis seriis iocos. sed
temperatos: ⁊ sine detrim̃to
dignitatis ac uerecundie. Nam
reprehensibilis risus. ẽ. si ĩmo¬
dicus: si pueriliter effusus: si
muliebrit̾ fractus. Odibilem
quoq hominẽ facit risus: aut
euocatus. Si gͦ tempꝰ iocos exi¬
te gere: ut te nec grauet quisqͣ¬
uelut asꝑum: nec contẽnnat
ut uilem. Non erit tͥ scurilis:
s grata urbanitas. Sales tui
sine dente:ioci sint sine uili¬
tate: risus sine cachinno: uox

Expanded text:
tibi immunda sit, nec parcimonia sordida, nec simplicitas neglecta, nec lenitas languida; et si tibi res exiguae sunt, non tamsint angustae. Nec tua defleas, nec aliena mireris. Si continentiam diligis, turpia fugito ante quam accedant; nec quemquam alium Omnia tolerabilia praeter turpitudinem crede; a verbis quoque turpibus abstineto. Nam licentia eorum impudentiam nutrit. Sermones facetos et amabiles ama, rectos potius quam obsecundantes. Miscebis interdum seriis jocos, sed temperatos, et sine detrimento dignitatis ac verecundiae. Nam reprehensibilis risus est, si immodicus, si pueriliter effusus, si muliebriter fractus. Odibilem quoque hominem facit risus, aut evocatus. Si ergo ipsos jocos exintiae gere, ut te nec gravent tanquam asperum, nec contemnant tanquam vilem. Non erit tibi scurrilitas, sed grata urbanitas. Sales tui sint sine dente, joci sine vilitate, risus sine cachinno, vox
Abbreviated transcription (Latin):
rulũ hoc interẽ. qͦd cerulum
dicimꝰ sicut aurũ. Ceruleum
qͦd imus loco: infimus ordi-
ne. Inter curam ⁊ diligentiã
hoc inter. ẽ. qͦd cura cruciatũ
ht̃. qui cõmoueat:diligentia.
rerũ administratio. Int̾̃ graue
derosum hoc inter. ẽ: qͦd graue
scdm ferentis qualitatẽ: ponde¬
rosum. natura. Inter ultorem
n uindicem hoc interẽ: quod
ulciscimur nos. accepta iniuria:
uindicamꝰ. ne accipiamꝰ. Inter
fallacem ⁊i pellacem hoc ut̃¬
xorum incaput erecta est.
mactatũ. hoc ẽ factu. quasi
magis auctum. Conciliũ ẽ

Expanded text:
rulum hoc interest, quod caerulum rulum hoc interest, quod caerulum dicimus, sicut aurum; caeruleum quod imus loco, infimus ordine. 175. Inter curam et diligentiam hoc interest, quod cura cruciatum habet qui commoveat; diligentia, rederosum hoc interest, quod grave secundum ferentis qualitatem, ponderosum natura. 179. Inter ultorem et vindicem hoc interest, quod ulciscimur accepta injuria, vindicamus ne accipiamus. 180. Inter fallacem et pellacem hoc intein caput injecta est; mactatum, hoc factum, quasi magis auctum. 182. Inter
Abbreviated transcription (Latin):
ria hoc interẽ: qͦd pomeria ua¬
cua dicimꝰ. sic̃ nolearia ⁊ ficaria:
poniera quasi malera: ficeta
olueta. Inter egrũ ⁊ egrotum
hoc inter:.ẽ: quod eger animo:
egrotus corꝑe. Inter pͥor uenit
iante uenit. hoc inter ẽ. qđ
pͥor addignitatẽ. ante. ad tempꝰ
refertur. Inter inficere ⁊ offic̾e
hoc inter. ẽ. qđ officit. qͥ nocet :
dunt mala: eueniunt utraq.¬
fiunt oluieta. Inter nixus &
nisus hoc inter. ẽ. qđ nixus ad
qͦd nefarius a pret̾itis intelligit᷑:
nefandus in oꝑe. Int̾ nutrit
inutricat hoc int̾ ẽ qd nuti it¬
mulier: nutricat nutricius.
Int̾ maritimũ ⁊ marinũ hoc
inter. ẽ: quod maritimũ ꝓxi-¬
mũ mari: marinũ exipso ma-
ri. Inter laniat. & lacerat: ⁊ laci¬
nat hoc inter:. ẽ: quod laniat.
cũ membratim discindit: la¬
cerat qui partib suis membra
destituit: lacinat. qui inutilit̃
m̃bra discerpit. Int̾ laurum
rus ẽ ipsa arbor: laurea. corona.
uel urga. Inter ceruleũ ⁊ ce¬

Expanded text:
pomaria vaga dicimus, sicut olearia et ficaria; pometa, quasi maleta, ficeta et oleta. 66. Inter aegrum et aegrotum hoc interest, quod aeger animo, aegrotus corpore. 67. Inter prior venit et ante venit hoc interest, quod prior ad dignitatem, ante ad tempus refertur. 68. Inter inficere et officere hoc interest, quod officit qui nocet, dunt mala, eveniunt utraqfiunt oliveta. 431 72. Inter nixus et nisus hoc interest, quod nixus ad quod nefarius a praeteritis intelligitur, nefandus in opere. 74. Inter nutrit et nutricat hoc interest, quod mulier nutrit, nutricat nutritius. 75. Inter maritimum et marinum hoc interest, quod maritimum proximum mari, marinum ex ipso mari. 76. Inter laniat, lacerat et lancinat hoc interest, quod laniat qui membratim distendit, lacerat qui partibus suis membra destituit, lancinat qui inutiliter membra discerpit. 77. Inter patulum rus est ipsa arbor; laurea, corona vel virga. 173. Inter caeruleum et cae
Abbreviated transcription (Latin):
uatuor uirtutum
speties. multorũ
tus diffinitȩ sunt:
quib humanus animꝰ comptꝰ
adhonestatem uitȩ possit ac¬

Expanded text:
uattuor virtutum species multorum iis diffinite sunt, quibus humanus animus comptus ad honestatem vite possit ac
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: uniuersi uͦ. qui in uno
loco uersi. Inter undã ⁊ aquã
hoc inter ẽ. qͦd unda. copiosa
aqua ẽ: aqua ętiã naturalis ẽ.
Inter tacere ⁊ silere hoc int̾ est
qđ qui desinit loqui silet. qui
nondũ cępit. tacet. Int̃ auxili¬
um: ⁊ presidiũ. ⁊ subsidiũ hoc
inter: ẽ: quod auxilium labo¬
rantib mititur. presidiũ pre-¬
paratur: subsidium seruatur:
ut cũ exegerit necessitas detur.
Inter insequi iconsequi hoc
cũ: consequim᷑ precedentem.

Expanded text:
sunt, universi qui in uno loco versi. 54. Inter undam et aquam hoc interest, quod unda copiosa aqua est, aqua est naturalis. 430 55. Inter tacere et silere hoc interest, quod qui desinit loqui silet, et qui non coepit tacet. 56. Inter auxilium, praesidium et subsidium hoc interest, quod auxilium laborantibus mittitur, praesidium praeparatur, subsidium servatur, ut cum exegerit necessitas detur. 57. Inter insequi et consequi hoc cum consequimur praecedentem,
Abbreviated transcription (Latin):
stra latibula ferarũ uel turpi-¬
um hominũ receptacula. Cu¬
ferarũ: dicta a fedis cubitatio¬
nibus: quib assimilant᷑ lecti
illorũ. qui cuni meretricibus
in lupanarib coeunt. Gen̾alit̃.
omnis libido. in continentia.
uel immunditia: impudicitia

Expanded text:
stra latibula ferarum, vel turpium hominum receptacula. ferarum dicta a foedis cubitationibus, quibus assimilantur lecti illorum qui cum meretricibus in lupanaribus coeunt: et omnis libido, et incontinentia, vel immunditia, impudicitia
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ locus. unde speculatur ã
longe: exqua parte suꝑueni¬
ant hostes. Speculũ uͦ est ubi
contemplari solent uiri ima¬
gines uultusq suos. Longani

Expanded text:
et locus unde speculatur a longe ex qua parte superveniant hostes: speculum vero est, ubi contemplari solent homines imagines vultusque suos et ali
Abbreviated transcription (Latin):
res clareat. ut simul legimus.
simul scribimꝰ. semitũ. loci recip̃
significationẽ: tanquã similitũ.
Int̾ sceleratũ. ⁊ scelestũ. ⁊ scelero¬
sum. hoc interẽ: qͦd sceleratus
suo scelere. uel alieno contami¬
natus: scelestus scelerũ cogitator:
scelerosus quasi insidiosus peri¬
culosus. uel totus. uł dies. uł ani¬
mus ꝓpter ardnitatẽ. Int̾ reliqͦs
ncȩt̾os hoc interẽ: qͦd reliquos.

Expanded text:
r clareat, ut: Simul legimus, simul scribimus. Simitum lucri recipit significationem, quasi simulitum. 61. Inter scelestum, sceleratum et scelerosum hoc interest, quod sceleratus, suo scelere, vel alieno contaminatus; scelestus, scelerum cogitator; scelerosus, quasi insidiosus, periculosus,  vel totus dies vel animus propter arduitatem. 62. Inter reliquos et caeteros hoc interest, quod rel
Abbreviated transcription (Latin):
Inter diuitem. honestũ. pecu-¬
niosũ. beatũ. locupletẽ. opulen¬
lentũ. hoc inter. ẽ: qͦd diues au-¬
ronargento: honestus mori-
ab eo quod sit locis plenꝰ opu-¬
lentus omnib his plenus. pe-¬
palam ⁊icoram. hoc inter est:
qͦd palam hominũ presentiã
notat: coram. ꝑsonam acciꝑe
desiderat. Int̾ albũ ⁊ candidũ
hoc inter ẽ: qͦd albũ naturale
ẽ: candidũ cura facit. Int̾ sau
guinem.⁊cruorem.⁊ saniem
hoc inter. ẽ quod sanguis dicit᷑.
dũ intra corpus. ẽ dictus quod
nos sanctitet .i. contineat: cru¬
re cogat. sanies. corꝑis putre-
do.Inter derga ⁊itergora hoc
interẽ: qđ terga hominũ sunt:
tergora anumaliũ. Numero
singulari. hominis tergum
dicimꝰ animalis tergus. Int̾¬

Expanded text:
onestum, pecuniosum, beatum, locupletem et opulentum, hoc interest, quod dives auro argentoque; honestus moribuab eo quod loculis plenus; opulentus, omnibus his plenus, tanpalam et coram hoc interest, quod palam hominum praesentiam notat; coram, personam accipere desiderat. 17. Inter album et candidum hoc interest, quod album naturale est, candidum curguinem, cruorem et saniem, hoc interest, quod sanguis dicitur, cum intra corpus est, dictus quod nos sanciat, id est, contineat; crure cogat; sanies, corpus putre. 22. Inter terga et tergora hoc interest, quod terga hominum sunt, tergora animalium. Numero singulari hominis tergum dicimus, animalis tergus.
Abbreviated transcription (Latin):
ut aliquã partẽ minorem
occupet cȩli. maiorem serenã
su uenti nubes exprimunt.
Ande ȩtiã plurasẽ ẽ dictum:
coactȩ dolore lacrimȩ expri-¬
muntur. Inter innocentem
⁊ innocuum hoc int̾ est: qͦd
mnocens scĩtate uel more in¬
telligitur: innocuus: qui non
generosũ ⁊ nobilem hoc int̾¬
est: qd generosus nascit᷑: no¬
bilis uͦ fit oꝑib. Inter regiũ
⁊ regale hoc inter ẽ. qͦd regi¬
us puer: regalis rex. qui regit
regnũ. Inter dementẽ ⁊ amen
partem retinens dictus est.¬
quadã deminuta parte m̃tis:¬
Inter pecudes: ⁊ pe cora hoc in¬

Expanded text:
ut aliquam partem minorem occupet coeli, majorem serenam su ventorum nubes exprimunt, unde et plorare est dictum, cum coactae dolore lacrymae expriur. 9. Inter innocentem et innoxium hoc interest, quod innocens sanctitate morum intelligitur, innocuus qui non hgenerosum et nobilem hoc interest, quod generosus, nascitur, nobilis opibus fit. 11. Inter regium et regem hoc interest, quod regius puer regalis est, rex qui regit regnum. 12. Inter dementem et amenpartem retinet; dictus quasi diminuta parte Inter pecudes et pecora hoc in
Abbreviated transcription (Latin):
Hospes. dr̃ quasi hostii pes: eo
qͦd quando suscipiebatur. in
domũ ponebat dominꝰ domꝰ.
& qui suscipiebat᷑ pedẽ suꝑ
hostium: et datis dextris: iu¬
rabat qͦd pacificus. ẽẽt. eius¬
Hoc distat inter stultiloquiũ.
ꝯscurrilitatẽ: quod stultiloqͥũ¬
ẽ nullius utilitatis: nichilq
in se ht̃ sapientie. scurrilitas uͦ.¬
plerumq ab ore sapientiũ ꝓcedit:¬

Expanded text:
Hospes quasi ostii pes, eo quod cum suscipiebatur in domum, ponebat dominus domus, et qui suscipiebatur, pedem super ostium, et datis dextris jurabat quod pacificus esset  distat inter stultiloquium et scurrilitatem, quod stultiloquium nullius utilitatis est nihilque in se sapientiae habet: scurrilitas plerumque ab ore sapientium procedit
Abbreviated transcription (Latin):
creditam datur: ut dũ illa red¬
dita fuerit: istud recipiatur.
ideo datur: ut certus sit de
catũ. Inter dona ⁊ munera
hoc distat: qđ dona deo dant᷑.
fungunt᷑: quȩ quidã munia

Expanded text:
creditam datur, ut dum illa reddita fuerit, istud recipiatur. Deo datur, ut certus sit de 33. Inter dona et munera hoc interest, quod dona Deo dantur, funguntur, quae quidem munia
Abbreviated transcription (Latin):
unde sunt galathȩ appellati.
Rex bithiniȩ quȩ. ẽ ꝓuintia gͣ¬
ciȩ habens bellum contra hostes
suos: misit ad gallos habitantes
rent inauxilium eius: ꝑ acto bel¬
lo.⁊ potita iuictoria. regnũ diuide¬
ret cũ eis. Qui cũ uenissent. ⁊ ui¬
ctoria potiti fuissent: regnũ cũ
eis diuisit ut ꝓmiserat. Appella¬
tiq sunt pͥmum gallo greci. hoc
ẽ galli mixti grecis: parsq reg¬
ni quã ipsi tenuerant. appella¬
ta ẽ gallo grecia: i. galli. commo¬
rantes ingrecia. Postea aut̃ ut
sapientiorib uisum. ẽ. appellati
sunt galathȩ. acandore corꝑis.
Unde ⁊ candida dona cęli. quȩ lat̾.
lacteus ciroulus appellat᷑ grece

Expanded text:
unde Galatae sint appellati: Rex Bithyniae, quae est provincia Graeciae, habens bellum contra hostes suos, misit ad Gallos circa mare rent in auxilium ejus, pacto bello et potita victoria, regnum divideret cum eis. Qui cum venissent et victoria potiti essent, regnum cum eis divisit ut promiserat, appellatique sunt primum Gallograeci, hoc est Galli misti Graecis, parsque regni quam ipsi tenuerant appellata est Gallograecia, id est Galli commorantes in Graecia. Postea autem ut sapientioribus videtur appellati sunt Galatae a candore corporis: Unde et candida zona coeli quae Latine lacteus circulus
Abbreviated transcription (Latin):
sereri & miserari hoc interẽ.:
r.i. consolari tantũ: untra af-¬
fectũ dolores. eẽ. Inter polli
cere ⁊ ꝑmittere hoc distat:
qͦd ꝓmittimꝰ iogati: pollicem᷑
ultro. Int̃ nullũ ⁊ neminẽ
hoc int̾. est. quod nullus ad uni
adhominem: idẽ. nemo qͣsi
nec hõ. Inder intus ⁊intro hoc
interẽ. qͦd intro eo: intus sũ.¬
Int̾ terminũ ⁊ finem ħ int̃ ẽ:
qͦd terminus ñ sine manu po¬
nitur: finis. uel sermonis. uł
⁊ ferocem hoc inder.ẽ: quod
asꝑ ad tempꝰ: ferox a natiuita¬
⁊ dorrentem. hoc inter ẽ: qͦd

Expanded text:
sereri et miserari hoc interest, ri est consolari tantum, et intra affectum doloris esse. ceri et promittere hoc interest, quod promittimus, rogati pollicemur ultro. 2. Inter nullum et neminem hoc interest, quod nullus potest ad hominem; et est nemo, quasi nec homo. 3. Inter intus et intro hoc interest, quod intro eo, intus suInter terminum et finem hoc interest, quod terminus non sine manu ponitur; finis vel sermonis, velet ferocem hoc interest, quod asper ad tempus, ferox a nativitaet torrentem, hoc interest, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Inter nescire ⁊ignorare hoc
inter. ẽ. qͦd qui nescit. omniũ
noticia caret: qui ignorat. ali¬
quid nescit. Inter legatũ &
oratorem hoc interẽ qd̃ legatꝰ
electus ẽ ad officium a ciuitade.
⁊ẽ sacro sc̃s. Orator adoran¬
dum missus: ut oris rationẽ
⁊ mertem. ⁊ segnem. hoc int̾¬
ẽ: quod tardus dr̃ qui trahit
hoc interẽ: qͦd natus partieu¬
lariter dr̃ auerbo. ut ẽ nasci.
gnatus. filius a gen̾atione. Int̾
infamẽ. ⁊ famosum. hoc int̾¬
ẽ: qđ famosus tam in bona
cogitatione. quã in mala: in¬
famis tantũ in mala. Inter
decus ⁊decorem hoc inter est
qͦd decus ad uirtutẽ refertur:
decor ad corpus. Inter suꝑ et

Expanded text:
Inter nescire et ignorare hoc interest, quod qui nescit omnium notitia caret, qui ignorat aliquid nescit 45. Inter legatum et oratorem hoc interest, quod legatus electus est ad officium a civitate, et est sacrosanctus; orator, ad orandum missus, ut oris oratione einertem et segnem hoc interest, quod tardus dicitur qui trahit hoc interest, quod natus particulariter a verbo nasci, gnatus dicitur filius a generatione. 48. Inter infamem et famosum hoc interest, quod famosus tam in bona cogitatione quam in mala, infamis tantum in mala. decus et decorem hoc interest, quod decus ad virtutem refertur, decor ad corpus. 51. Inter supra et
Abbreviated transcription (Latin):
rum: uestimentũ uirorũ. Int̾
uuidum nhumidũ hoc interẽ.
it: humidũ qͦd medium usq
ꝑuenit. Inter uetus ⁊ uetustũ
hoc inter.ẽ. quod uetus nouo
comparatur .i. contrario: ue-¬
tustum ad antiquitatẽ refert᷑.¬
Inter solum. ⁊ unũ. solitariũ.
⁊ unicũ. hoc inter.ẽ: qđ solus¬
ẽ qui a cet̾is derelictus ẽ: unus
inicium multoꝵ agit. solitariꝰ
semꝑ sine cet̾is uiuit: unicus
habetur solus ꝓpt̾ in opiã alioꝵ.¬

Expanded text:
 vestimenta, virorum. 35. Inter humidum et uvidum hoc interest, it, uvidum, quod ad medium usque pervenit. 36. Inter vetus et vetustum hoc interest, quod vetus novo comparatur, e contrario vetustum ad antiquitatem refertum, solitarium, et unicum hoc interest, quod solus, qui a caeteris relictus; unus initium multorum agit; solitarius qui semper sine caeteris vivit; unicus habetur solus propter inopiam alio
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑe gygas quidã nomine
hercules apud grecos fortissimꝰ¬
omniq uirtute corꝑis roboreus:
agilitate quoq. seu uelocitate
pedũ. incursu uelocissimꝰ atq
ꝑniciosissimꝰ: qui uno anheli
sicq substitit in uno loco. Qd̃
spatiũ sui cursus: stadiũ ap¬
pellauit a stando. Brauium.

Expanded text:
tempore gigas quidam nomine Hercules, apud Graecos fortissimomnique virtute corporis roboreus, agilitate quoque seu velocitate pedum in cursu velocissimus atque pernicissimus, qui uno anhelitsicque subdit uno in loco, quod spatium sui cursus stadium appellavit, a stando: et