comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ deinceps qr̃ sint pulcra. & sititubabit: subitiã. utrũ: qͣuia similes
sibi partes st̃. ⁊ aliqͦ copulatione adunã cõuenientiã redigunt᷑. Quod
cũ ita. eẽ. cõpererit: int̾rogabo utrũ hanc ipsam unitatẽ qͣm conuin¬
cunt᷑ appetere. sũme in pleant. anlonge infra iaceant. Seã quodã mm̃
tiantur. Qd siita ẽ. nãquis ñ admonitꝰ uideat neq ullã spẽm. neq¬
ullũ oĩno. eẽ corpꝰ. ꝙ ñ habeat imitatis qͣle c̾q uestigiũ. neq quantũus
pulcherrimũ corpꝰ cũ int̾uallis locoꝵ neceẽsario aliud alibi habeat.
posse assequi eã quã sequit᷑ umnitatẽ: Qr̃ si hoc ita.ẽ: flagitabo ut resp̾¬
deat. ubi uideat ipse unitatẽ hanc. aut uñ uideat. Quã siñ uidẽt. und
cognoscet̾.⁊ quid imitaret᷑ corporũ spẽs. ⁊ quid inplere ñ poss&: Nc̃ uͦ

Expanded text:
ergo deinceps, quare sint pulchra; et si titubabitur, subjiciam, utrum ideo quia similes ergo deinceps, quare sint pulchra; et si titubabitur, subjiciam, utrum ideo quia similes sibi partes sunt, et aliqua copulatione ad unam convenientiam rediguntur. 60. Quod cum ita esse compererit, interrogabo utrum hanc ipsam unitatem, quam convincuntur appetere, summe impleant, an longe infra jaceant, et eam quodammodo mentiantur. Quod si ita est nam quis non admonitus videat, neque ullam spe habeat unitatis qualecumque vestigium; neque quantumvis pulcherrimum corpus, cum intervallis locorum necessario aliud alibi habeat, posse assequi eam quam sequitur unitatem?: quare si hoc ita est, flagitabo ut respondeat, ubi videat ipse unitatem hanc, aut unde videat: quam si non videret, unde cognosceret et quid imitaretur corporum species, et quid implere non posset? Nunc vero
Abbreviated transcription (Latin):
cent. Itaq si q̃rã ab artifice. uno arcu cõstructo.cur alterũ parẽ ẽt᷑ in al¬
tera parte moliat᷑ : Respo̾debit credo. ut paria parib edificii m̃bra re¬
spondeant: Porro siꝑgã q̃rere id ipsũ cur eligat: dicet hoc decere. hoc ẽẽ
prͣilchrũ. hoc delectare cernentes. Nichil aut̃ audebit ãpliꝰ In clinatꝰ.ii.
aut̃ recũbit oculis. ꝯuñ pendeat ñ intelligit at ego uirũ intrinsecus
oculatũ. ⁊ ĩuisibilit̾ uidentẽ: ñ definã cõmonere cur ista placeant.
ut iudex. eẽ. audeat ipsiꝰ delectatioĩs humanȩ. Ita enĩ suꝑ fertur illi.
nec ab ea tenet᷑ dũ ñ scđm ipsã. s ipsã uidicat. & pꝰ querã utrũ ido pul¬
chrasint ꝙ delectant: an id̾o delectent quia pulchra st: Hic michi
sine dubitatione resp̾debit: ido delectare quia pulchra sunt Euerã

Expanded text:
ceant. Itaque si quaeram ab artifice, uno arcu constructo, cur alterum parem contra in alceant. Itaque si quaeram ab artifice, uno arcu constructo, cur alterum parem contra in altera parte moliatur; respondebit, credo, ut paria paribus aedificii membra respondeant. Porro si pergam quaerere, idipsum cur eligat; dicet hoc decere, hoc esse pulchrum, hoc delectare cernentes: nihil audebit amplius. Inclinatus enim recumbit oculis, et unde pendeat non intelligit. At ego virum intrinsecus oculatum, et invisibiliter videntem non desinam commonere cur ista placeant, ut judex esse audeat ipsius delectationis humanae. Ita enim superfertur illi, nec ab ea tenetur, dum non secundum ipsam, sed ipsam judicat. Et prius quaeram utrum ideo pulchra sint, quia delectant; an ideo delectent, quia pulchra sunt. Hic mihi sine dubitatione respondebitur, ideo delectare quia pulchra sunt. Quaeram
Abbreviated transcription (Latin):
cat oĩa. ⁊ deqͣ uidicare nullꝰ potest. Dic̃ in istis tẽporalibꝰ legibꝰ qͣmꝗ̃ de
hoũs tẽboralit̾ uidicent cũ eas instituunt. tam̃ cũ fuerint institutȩ.
atq firmatȩ ñ licebit iudici deipsis udicare. s scđm ipsas. Conditor
ctam̃ legũ tẽporaliũ si uir bonꝰ. ẽ. ⁊ sapiens. illã ipsã cõsulit ȩt̾nã de qͦ nulli aiẽ
uidicare datũ . ẽ. ut scãm eiꝰ ĩcõmutabiles regłas quid sit ꝓtẽpore iubendũ
uetandũq discernat. Et̾nã gͥ legẽ mundis animis fas. ẽ. cognoscere: iudi-¬
care ñ .ẽ. fas. hoc aut̃ int̾ ẽ. quod ad cognoscendũ satis. ẽ. ut uideamꝰ. ita
sgͥnificemꝰ posse. eẽ. ⁊ alit̾. Selut cũ dicimꝰ ita. ẽẽ. debet. aut ita .eẽ. debuit
aut ita e̾ẽ. debebit: ut ĩsuis oꝑib artifices faciunt. S multis finis . ẽ. huma
na delectatio. nec uolunt tende ad suꝑiora. ut iudicet᷑ cur ista uisibilia pla¬

Expanded text:
icare nullus potest. Sicut in istis temporalibus legibus, quanquam de his homines judicent cum eas instituunt, tamen cum fuerint institutae atque firmatae, non licebit judici de ipsis judicare, sed secundum ipsas. Conditor tamen legum temporalium, si vir bonus est et sapiens, illam ipsam consulit aeternam, de qua nulli animae judicare datum est; ut secundum ejus incommutabiles regulas, quid sit pro tempore jubendum vetandumque discernat. Aeternam igitur legem mundis animis fas est cognoscere, judicare non fas est. Hoc autem interest, quod ad cognoscendum satis est ut videamus ita significemus posse esse et aliter; velut cum dicimus, Ita esse debet, aut, ita esse debuit, aut, ita esse debebit; ut in suis operibus artifices faciunt. na delectatio, nec volunt tendere ad superiora, ut judicent cur ista visibilia pla
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ qͣndo eidẽ coheremꝰ. sola ipsa ueritas iudicat. De ipsa uͦ. nec pater
Ñ enĩ minꝰ. ẽ. ꝗͣ ipse. & id̃o q̃pat̾ iudicat: ꝑ ipsã uidicat. Eiã enĩ quȩ
appetunt unitatẽ hanc hnt̃ regłam.ł formã. ł exẽplũ. ł siqͦ alio
u̾bo dici se sinit. qm̃ sola eiꝰ similitudinẽ aquo. ẽẽ. accepit ĩpleuit. si tñ
accepit ñ incongrue dr̃ ꝓ ea significatione qͣ. filiꝰ appellat᷑. qi ñ dese

Expanded text:
sa vero nec Pater, non enim minor est quam ipse, et ideo quae Pater judicat, per ipsam judicat. Omnia enim quae appetunt unitatem, hanc habent regulam, vel formam, vel exemplum, vel si quo alio verbo dici se sinit; quoniam sola ejus similitudinem a quo esse accepit, implevit: si tamen, accepit, non incongrue dicitur, pro ea sig
Abbreviated transcription (Latin):
aiã mediũ ꝑcussit. Tũ ãbȩ partes corporis ab illo uulnere ĩ cont̾ria
discesser̃: tanta pedũ celeritate. ac nichilo ĩ becilliore tusu: quã si
huiꝰs cemodi animantia forent. Qͦ miracło extͣriti: causeq curio¬
si : ad nos ubi simul ego ⁊ alipiꝰ cõsidebamꝰ alacyit᷑ uiuentia frustra
illa detuler̃. Meq nos parũ cõmoti: ea currere ĩ tabiila qͣ qu sũ pote¬
rant cernebamꝰ. atq unũ ipsoꝵ stilo tactũ eontorꝙ̃bat se aodolortꝰ

Expanded text:
al medium percussit: tum ambae partes corporis ab illo vulnere in contraria discesserunt, tanta pedum celeritate, ac nihilo imbecilliore nisu, quam si duo hujuscemodi animantia forent. Quo miraculo exterriti, causaeque curiosi, ad nos, ubi simul ego et Alypius considebamus, alacriter viventia frusta illa detulerunt. Neque nos parum commoti, ea currere in tabula quaquaversum poterant, cernebamus: atque unum ipsorum stilo tactum, contorquebat se ad doloris
Abbreviated transcription (Latin):
assentior. Mh. Quid cũ ꝑlittãs singłas sonꝰ ille diuidit᷑. uidet᷑ tͥ significatio¬
nẽ illã recinere : D. Iuomͦ posst̃ sĩgłȩ littȩ significare ꝙ nom̃ ꝙ ex his
confit significat: M.at cũ ꝑdita significatione discerptꝰ in littis sonꝰe.
nũ aliud putas eẽ. factũ ꝗͣ dilamato corpore discessisse anmã. ⁊ qͣsi mor-¬
tẽ qͣndã noĩs contigisse : D. Nõ solũ assentior: s italibent᷑ ut nchilme
magͣ in hoc sermone delectauerit. M.Sigͦ satis ꝑsperisti ĩ hao simili¬
tudine qͦmͦ possit dissexto corpore anima ñ secari: accipe nc̃ qͦmͦ frust᷑

Expanded text:
 videtur tibi significationem illam retinere? E. Quomodo possunt singulae litterae significare, quod nomen quod ex his confit, significat? A. At cum, perdita significatione discerptus in litteris sonus est; num aliud putas esse factum, quam dilaniato corpore discessisse animam, et quasi mortem quamdam nominis contigisse? E. Non solum assentior, sed ita libenter, ut nihil me magis in hoc sermone delectaverit. 67. A. Si ergo satis perspexisti in hac similitudine, quomodo possit dissecto corpore anima non secari; accipe nunc quomodo frusta
Abbreviated transcription (Latin):
sit magnitudinis. nũ illa notio eiꝰ ꝗͣ cogitatione ante uocẽ tenes. aut
longa. aut lata. aut quid eiꝰmnodi uideri potest: D. Hullomͦ. M. Age
quẽ tui ante uocẽ.⁊ cũ ipsa uoce cogitasti.⁊ nc fortasse aͥbo simul cogi¬
tamꝰ ñ ne tͥ uidet᷑ nom̃ ipsũ ueluti acce pisse abste significationẽ. quã
adme paures deportare: d.Uidet᷑. M. C ũ gͦ nom̃ ipsũ sono ⁊ significati-¬
one conste. sonꝰ aut̃ adaures. significatio adm̃tẽ ꝑtineat. ñne arbritraris
ĩ nomine uelut ĩ aliqͦ animante sonũ eẽ.corpꝰ. significationẽ aut̃ tã ꝗͣ ani-¬
mã som: D. Nichil mͥ cudr̃ similiꝰ. A. Attende nc̃: utrũ noĩs sonꝰ ꝑ litteras¬

Expanded text:
sit magnitudinis, num illa notio ejus, quam cogitatione ante vocem tenes, aut longa, aut lata, aut quid ejusmodi videri potest? E. Nullo modo. 66. quem tu ante vocem et cum ipsa voce cogitasti, et nunc fortasse ambo cogitamus; nonne tibi videtur nomen ipsum veluti accepisse abs te significationem, quam ad me per aures deportaret? E. Videtur. A. Cum ergo nomen ipsum sono et significatione constet, sonus autem ad aures, significatio ad mentem pertineat; nonne arbitraris in nomine, velut in aliquo animante, sonum esse corpus, significationem autem quasi animam soni? E. Nihil mihi videtur similius. A. Attende n
Abbreviated transcription (Latin):
poris adcredenda & p̃dicanda oꝑa dĩ. & nutriendã caritatẽ ipsiꝰ.ł actione. &
cognitione ad pacificandã natam suã. & cognoscendũ dm̃. in trat ingaudiũ
anĩ sui. Proptea calentũ ꝙ male utenti aufert᷑ illi dat᷑. qui calentis. quĩq
bñ usꝰ ẽ. Ñ qr tͣnfferri potest acum̃ ĩtelligentiȩ. s ita significatũ . ẽ. posse
hoc amittere negligentes. & inpios ingeniosos. & adeã posse ꝑuenire di¬
ligentes & pios ꝗͣuis ingenio tardiores. N enĩ datũ. ẽ illud talentũ ei qui

Expanded text:
poris ad credenda et praedicanda opera Dei, et nutriendam charitatem ipsius, vel actione vel poris ad credenda et praedicanda opera Dei, et nutriendam charitatem ipsius, vel actione vel cognitione ad pacificandam naturam suam, et cognoscendum Deum, intrat in gaudium Domini sui. Propterea talentum quod male utenti aufertur, illi datur qui talentis quinque bene usus est : non quia transferri potest acumen intelligentiae, sed ita significatum est posse hoc amittere negligentes et impios ingeniosos, et ad eam pervenire diligentes et pios, quamvis ingenio tardiores. Non enim datum est illud talentum ei qui
Abbreviated transcription (Latin):
uita ẽ. spectare. c̃tend̾e. manducare. bib̾e. c̾eũb̾e. dormire. & ĩ cogitatiõe
sua nicħ aliud ꝗͣ phantas mata q̃ detali uita colligunt amplexari. &¬
ex eoꝵ fallatia suꝑstitionis łipietatis regulas figere. Quib decipiunt᷑
& quib inherent. & si ab illecebris carnis se abstinere conant̾ qr ñ bene
utunt᷑ calento sibi cõmisso. idẽ. m̃tis acie qͣ. uident᷑ om̃s qͥ docti. autur¬
bani. aut facet nominant᷑ excellere. s habent eã ĩ sudario ligatã. aut ĩ
t̾ra obrutã. idẽ. delicatis & suꝑfluis reb aut t̾renis cupiditatib ĩ uolutã
& ob pͣssã. Digabunt᷑ gͦ his manꝰ & pedes. & mittent᷑ ĩtenebras exteriores.
ibi erit ploratꝰ & stridor dentiũ. N qr ipsa dilexer̃. quis enĩ hec diligat:
s qr illa q̃ dilexer̃ initia istoꝵ st̃. & necessario dilectores suos ad ista ꝑducut:
Qui enĩ mag̃ amant ire. ꝗͣ redire aut ꝑuenire. ĩ longinquiora mittendi st̾.¬

Expanded text:
e, manducare, bibere, concumbere, dormire et in cogitatione sua nichil aliud quam fantasmata, que de tali vita colligunt, amplexari; ex eorum fallacia superstitionis vel impietatis regulas fingere, quibus decipiuntur et quibus inherent, etiam si ab illecebris carnis se abstinere conentur, quia non bene utuntur talento sibi commisso, idest mentis acie, qua videntur omnes qui docti aut urbani aut faceti nominantur excellere. Sed habent eam in sudario ligatam aut in terra obrutam, idest delicatis et superfluis rebus aut terrenis cupiditatibus involutam et oppressam: Ligabuntur ergo his manus et pedes, et mittentur in tenebras exteriores: ibi erit ploratus et stridor dentium , non quia ipsa dilexerunt, quis enim hoc diligat, sed quia illa quae dilexerunt initia istorum sunt, et necessario dilectores suos ad ista perducunt; qui enim magis amant ire quam redire, aut pervenire, in longinquiora mittendi s
Abbreviated transcription (Latin):
constat : d. osclior ẽte: si quidẽ magis ĩea eqͣlitas ualeat .õ. Quio gͦ: istã
qͣ uuͣ rectis parib lineis confit. censesne posse etiãita fieriut ñ om̃s anguli
ĩca pares sint : an ñ putas: d. Uideo posse fieri. Sm Auonã mͦ.d. di duocont᷑¬
ctiores: duo aptiores sint. Uidesne etiã. quemad m odũ ⁊ ambo aꝑtiores sibi

Expanded text:
at. E. Melior certe, siquidem magis in ea aequalitas valet. A. Quid ergo? istam quae quatuor rectis paribus lineis confit, censesne posse etiam ita fieri, ut non anguli omnes in ea pares sint, an non putas? E. Video posse. A. Quonam modo? E. Si duo contractiores, duo apertiores sint. A. Videsne etiam quemadmodum et ambo contracti
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ec̃ fiet qͣn omĩ concupiscentia carnali consũpta: nec adũs caritꝰ
spt̃. nec caro adũsꝰ spm̃ concupiscet .s animꝰ dõ subiectꝰeũ carnesibi
subiecta in pace sẽpit̾na regnabit. ⁊ n creatori suo ĩȩc̃nũ felieit̃ adhebit
Laoꝰ prudentia quȩ hic qͦq habet᷑ claraũ in eniginate quodã prudentes
illuminat: qualis ibierit. uͥ ueritate ꝑfectis. quos hic eiꝰ inquisitio de¬
lec̃tabat. sine ullis figuris fallentib demon strabit᷑. ut prudentiȩ ac
sapientiȩ plenaria ꝑceptione diuinitꝰ illu strati: omĩa illa q̃ hic ꝑfecte
cupiebant nosse nec poterant. sine ullo inpedim̃to corruptionis ac mor-
creatoris emmentiã. facie reuelata conspiciant:

Expanded text:
Quod tunc fiet, quando omni concuQuod tunc fiet, quando omni concus, nec caro adversus spiritum concupiscet ; sed animus Deo subjectus, cum carne sibi subjecta in pace sempiterna regnabit, et Creatori suo in aeternum feliciter adhaerebit. Jam prudentia, quae hic quoque habetur clara, ubi in aenigmate quodam prudentes illuminat, qualis ibi erit, ubi veritatem perfectis quos hic ejus inquisitio delectabat, sine ullis figuris fallentibus demonstrabit: ut prudentiae ac sapientiae plenaria perceptione divinitus illustrati, omnia illa quae hic perfecte cupiebant nosse, nec poterant, sine ullo impedimento corruptionis ac mortsui Creatoris eminentiam facie revelata conspiciant?
Abbreviated transcription (Latin):
Porto ule uirtutes .iͦiͦ. dequib pauca pstrinxi. : si ibi erunt. longe tam̃
alio mꝰ ꝙͣ in hac uita st̃: uͥ cont᷑ uitia sine int̾mnissione consiigintꝰ ⁊p
ipso ancipiti dubiȩ conc̾tatiõis euentii. mͦ negligentes qui sibi not̃
obedire desticuunt. mͦ ad alios quib displicent sua peccata. uł aceeatꝰ
dõ miserante. uł redeunt. Nã ibi ssierit tẽꝑantia. ñut desicłia mala
uł utia refrenaet acuincat᷑ s ut eos quos hic ab ĩtẽꝑantiȩ ĩ pugnato¬
ne defendit ibi ꝑficiat: ut ex omĩ parte ꝑfectis p̃mii sui beata ꝑceptio
ꝑfecta sufficiat. Ibieritꝰ animi forcitu do. ñ ut aliqͣ mala ꝓ pulset. aut
eqͣ nimit̾ ferat :sut sine ullis malis beatos fortit̾ ĩȩc̾nũ bonũ contineat.
Ibi ĩ omib ꝑfectiserit ꝑfecta iꝰtitia: ñut int̾ uircutes discernat ꝯ uitia.
ubi nec ipsaer̾ iam corpora uitiosa : s ut ꝑfectis p̾mia tͥbuat sẽpit̾na:

Expanded text:
Porro illae virtutes quatuor de quibus pauca perstrinxi, etsi ibi erunt, longe tamen alio modo quam in hac vita sunt, ubi contra vitia sine intermissione confligunt, et pro ipso ancipiti dubiae concertationis eventu, modo negligentes, qui sibi nolunt obedire, destituunt; modo ad alios, quibus displicent sua peccata, vel accedunt, Deo miserante, vel redeunt. Nam ibi etsi erit temperantia, non ut desideria mala vel vitia refrenet aut vincat; sed ut eos, quos hic ab intemperantiae impugnatione defendit, ibi perficiat: ut ex omni parte perfectis praemii sui beata perceptio perfecte sufficiat. 2. Ibi erit et animi fortitudo; non ut aliqua mala propulset, aut aequanimiter ferat, sed ut sine ullis malis beatos fortiter in aeterno bono contineat. Ibi in omnibus perfectis erit perfecta justitia, non ut inter virtutes discernat et vitia, ubi nec ipsa erunt jam corpora vitiosa; sed ut perfectis praemia tribuat sempiterna.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ drata meliorẽ eẽ confitem᷑. qͣntitas ne id faciat. an aliqͥd aliudꝰ D. Nullo
tis. Nãsialiud ab alio ĩuita discrep&: magͣ nͥfallor offendim᷑. qͣsi aliqͣ par̾
circuli maioreue intͣuallo quã aliȩ partes distent apuc̾to. antu alit̾ exi¬
stimas: D.Immo assentior: ⁊ hac̃ ꝗͣ abste descͥpta ẽ ꝓbo eẽ uirtutẽ. Nã
S ratio ñ dicenda ẽ: nͥ uera: Ncliiꝰ uita ꝑ omĩa congruit uĩtati. is ẽ ꝓfecto

Expanded text:
d? E. Nullo tientis. Nam si aliud ab alio in vita discrepet, magis, ni fallor, offendimur, quam si aliqua pars circuli, majore minoreve intervallo quam aliae partes distet a puncto. An tu aliter existimas? E. Imo assentior, et hanc quae abs te descripta est, probo esse virtutem: nam et ratio non dicen
Abbreviated transcription (Latin):
uł solꝰ uł certe maxime qͥ bñ atq honeste uiuit. ⁊qͥita sit affetꝰ solꝰ ha¬
be iustutẽ: ⁊ ea uiuere uidicandꝰ ẽ. es. Ebe dicis. S certe etiã illud
uides ut opinor: similiorẽ uirtuti eẽ circulũ. ꝗͣ figarũ planarũ aliã
qualibet. Hic̃ ẽ enĩꝙ apud oratiũ magnis laudib solemꝰ extollere illũ
u̾sũ qͦ ait cũ desapiente aget: fortis ⁊⁊ in se ipso totꝰ teres atq rotundꝰ
Et recte. Naͣ neq in animi bonis quicꝗͣ inuenis ꝙ mag̃ iͥ ex omiꝰ parte
consentiat qͣm uirtutẽ : neq in planis figuris ꝗͣ circulũ. Quã obre sicir

Expanded text:
 vel certe maxime, qui bene atque honeste vivit; et qui ita sit affectus, solus habere virtutem, et ea vivere judicandus est. A. Probe dicis: sed certe etiam illud vides, ut opinor, similiorem esse virtuti circulum figurarum planarum alia qualibet. Hinc est enim quod apud Horatium magnis laudibus solemus extollere illum versum, quo ait, cum de sapiente ageret, Fortis et in se ipso totus teres atque rotundus. Et recte: nam neque in animi bonis quidquam invenis, quod magis sibi ex omni parte consentiat quam virtutem; neque in planis figuris quam circulum.
Abbreviated transcription (Latin):
malũ sub̾ale. qr nulla sub̾a malũ. ẽ: s abono ȩt̾no adbonũ tẽꝑale
abono spũali ad bonũ carnale. ab ono ĩ telligibili. ad bonũ sensibile
peccat. qr ĩfra illã ordinatũ. ẽ. Er̃ ipsũ percatũ malũ ẽ. ñ ea suba quȩ

Expanded text:
ale; quia nulla substantia malum est: sed a bono aeterno, ad bonum temporale; a bono spirituali, ad bonum carnale; a bono intelligibili, ad bonum sensibile:peccat, quia infra illam ordinatum est. Quare ipsum peccatum malum est, non ea sub
Abbreviated transcription (Latin):
Quid gͦ restat uñ ñ possit aiã recordari pͥmã pulcͥtudinẽ quã reliqͥt
qñ de ipsis suis uitiis potest: ita enĩ sapientia dĩ ꝑtenditusq infinẽ
nata contexuit. ita illa bonitas a sũmo adex tmũ nulli pulcͥtudini
q̃ ab tpsosolo. eẽ poss ĩuidit. ut nemo ab ipsa ueritate deiciat᷑. qͥ
ñ excipiat᷑ ab aliqͣ effigie ueritatis. Quere ĩ corporis uoluptate
qͥd teneat : nicħ aliud inuenies ꝗͣ cõuenientiã. Nãsi resistentia pa-¬
riunt dolorẽ : cõuenientia pariunt uoluptatẽ. Recognosce
¶ͥ q̃ sit sũma cõuenientia. Noli foras ire: inte ipsũ redi. In intiore
hoĩe habitat uĩtas. & si tua natãm mutabilẽ ĩ ueneris: tͣnscende ÷
te ipsũ. S mem̃to cũ te tͣnscendis: ratiocinantẽ animã te tͣnscend̾e

Expanded text:
Quid igitur restat, unde non possit anima recordari primam pulchritudinem quam relinquit, quando de ipsis suis vitiis potest? Ita enim sapientia Dei pertendit a fine usqnata contexuit: ita illa bonitas a summo ad extremum nulli pulchritudini quae ab ipso solo esse posset invidit, ut nemo ab ipsa veritate dejiciatur, qui non excipiatur ab aliqua effigie veritatis. Quare in corporis voluptatquid teneat, nihil aliud invenies quam convenientiam: nam si resistentia pariant dolorem, convenientia pariunt voluptatem. Recognosce igitur quae sit summa convenientia. Noli foras ire, in teipsum redi; in interiore homine habitat veritas; et si tuam naturam mutabilem inveneris, transcende et teips
Abbreviated transcription (Latin):
Nã cõcupiscentia carnis. uoluptatis ĩfimȩ amatores significat
Qc cupiscentia oculoꝵ curiosos. ambitio scłi suꝑbos. Triplex s̃ tẽptatio
ĩ hoiẽ quẽ ueritas ipsa suscepit: cauenda monstrata. ẽ. Dic ĩqͥt tẽpcator
lapidib istis ut panes fiant. At ale unꝰ. ⁊ solꝰ magister ñ ĩpane ait solo
uiuit hõ : s ĩ omĩ u̾bo dĩ. Ita te domitã docuit. ẽe̾ oportẽ cupiditatẽ
uoluptatis: ut nec fami cedendũ sit. S forte dnãtiõis tẽporalis
fastu decipi potat: qͥ carnis uoluptate ñ potuit Omĩa gͦ mundi re-¬
gna monstrata st̾: ⁊ dictũ .ẽ. Omia tͥ. dabo: s ꝓstͣtꝰ adoraueris me.
Tui respõsũ. ẽ. Dnm dñ tuu̾ adorabis: S illi soli seruies. Ita calcata
suꝑ bia. ẽ. Subiecta .ẽ. aut̃ extremacuriositaͬs illecebra. Nenĩ
ut se defastigio tẽpli p̃cipitaret urgebat nͥ causa tantũ aliquid
exꝑiendi. S neq hic uictꝰ ẽ. ⁊ idõ sic respõd. ut in telligeremꝰ n. ẽẽ.¬

Expanded text:
nam concupiscentia carnis uoluptatis infimae amatores significat, concupiscentia oculorum curiosos, ambitio saeculi superbos. triplex etiam temtatio in homine, quem ueritas ipsa suscepit, cauenda monstrata est. dic, inquit temtator, lapidibus istis ut panes fiant. at ille unus et solus magister: non in pane solo uiuit homo, sed in omni uerbo dei. ita enim domitam docuit esse oportere cupiditatem uoluptatis, ut nec fami cedendum sit. sed forte dominationis temporalis fastu decipi poterat qui carnis uoluptate non potuit; omnia ergo mundi regna monstrata sunt ot dictum est: omnia tibi dabo, si prostratus adoraueris me. cui responsum est: dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies. ita calcata superbia est. subiecta est autem extrema etiam curiositatis inlecebra; non enim ut se de fastigio templi praecipitaret urgebat nisi causa tantum aliquid experiendi. sed neque hic uictus est. et ideo sic respondit, ut intellegeremus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quisqͥs ea uisꝰ fuerit auferre posse metuit᷑. Possunt aut̃ auferre ista &
scintilla ignis: ⁊aliqͣ parua bestiola. Postremo ut omittã ĩnumerabiles
adu̾sitates. tẽpꝰ ipsũ auferat neceẽ ẽ omĩa tͣnseuntia. Itaq cũ oiã tẽpora-¬
lia mundꝰ iste concludat: omĩb mundi partib seruiunt. qͥ ꝓce̾a putãt
nicħ colendũ. ẽẽ. neseriuant. Serũtamꝰ ꝗͣ ꝗͣ in hac rer̾ extremitate
miseri iaceant: ut uitia sua sibi dnãri patiant᷑. ł libidine. ł suꝑbia. ł

Expanded text:
et quisquis ea uisus fuerit aufeet quisquis ea uisus fuerit aufescintilla ignis et aliqua parva bestiola. Postremo, ut omittam innumerabiles adversitates, tempus ipsum auferat necesse est omnia transeuntia. Itaque cum omnia temporalia mundus iste concludat, omnibus mundi partibus serviunt, qui propterea putant nihil colendum esse ne seruiant. uerum tamen quamquam in hac rerum extremitate miseri iaceant ut uitia sua sibi dominari patiantur uel libidine uel superbia uel
Abbreviated transcription (Latin):
rior cultꝰ simulacroꝵ. quo phasntasiata sua colunt. ⁊ qͥeqͥd animo er¬
rante cũ suꝑbia uł cumore cogitando imaginati fuerint. religioĩs
noĩne obseruant: donec fiat ĩaimo nicħ omĩno colendũ. ẽẽ. Serrare
hoĩẽs .qͥ suꝑstitioni se ĩ uolu̾nt.⁊ misera ĩplicant seruitute. S fru-¬
stra hoc sentiunt: ñ enĩ efficiunt ut ñ seruiant Remanent qͥ ppe
ipsa uitia. qͥb ut illa colenda opinarent᷑ attͣcti st̃ Seruiunt enĩ cupi¬
cupiditati criplici. uł uoluptatis. ł exoellentiȩ .łspectaculi. Dego. eẽ. queꝗ̃¬
istoꝵ qui nich colendũ existimant. qui ñ aut carnalib gaudiis subditꝰ sit:
aut potentiã uanã foueat. aut aliquo spectaeulo c̃electatꝰ insaniat. Ita ne¬
scientes diligunt tẽporalia ut iũ beatitudinẽ expectent. his aut̃ reb qͥbꝰ
qͥsq beatꝰ uult effici: seruiat nece̾e .ẽ. uelit nolit. Nã qͦcq duxerint seqͥt:

Expanded text:
rior cultus simulacrorum, quo phantasmata sua colunt, et quidquid animo errante cum superbia vel tumore cogitando imaginati fuerint, religionis nomine observant, donec fiat in anima nihil omnino colendum esse, et errare homines qui superstitioni se involvunt, et misera se implicant servitute. Sed frustra hoc sentiunt: non enim efficiunt ut non serviant; remanent quippe ipsa vitia, quibus ut ipsa colenda opinarentur attracti sunt. Serviunt enim cupiditati triplici, vel voluptatis, vel excellentiae, vel spectaculi. istorum qui nihil colendum existimant, qui non aut carnalibus gaudiis subditus sit aut potentiam uanam foueat aut aliquo spectaculo delectatus insaniat. ita nescientes diligunt temporalia, ut inde beatitudinem expectent. his autem rebus, quibus quisque beatus uult effici, seruiat necesse est, uelit nolit; nam quocumque duxerint sequitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ei simillima. ẽ. Dem̃ ueniunt ad uitã genitalẽ ꝑ qͣm creatam uisibilia
⁊ tẽporalia gignentia ds ȩt̾nꝰ ⁊ ĩ cõmutabił oꝑat᷑. Hic ad animalia. S ind
ad ipsa corpora colenda delabunt᷑. S ĩhis pͥmo eligunt pulcriora in qͥb
cȩlestia maxime excellut̃. Sĩpͥmis solis corpꝰ ocerit: ⁊ĩ eo ñ nulli
remanent. Aliqui ⁊ lunȩ splendorẽ religione dignũ putant Est

Expanded text:
ei simillima est. Deinde veniunt ad vitam genitalem, per quam creaturam visibilia et temporalia gignentia Deus aeternus et incommutabilis operatur. Hinc ad animalia, et inde ad ipsa corpora colenda dilabuntur; et in his primo eligunt pulchriora, in quibus coelestia maxime excellunt. Ergo in primis solis corpus occurrit, et in eo nonnulli remanent. Aliqui et lunae splendorem religione dignum putant: est
Abbreviated transcription (Latin):
tudo: Deniq nꝰꝗͣ legit᷑ aut penituisse de suo scełe. aut ueniã meruisse. Si gͦ ab
huiꝰ ab horrendi exẽplo se sibi auferant. ⁊dõ suo restituant. nec se in ꝓ fundũ
maloꝵ salutẽ despando ꝓiciant.: quis dubitet. ĩmoqͥs ñ firmit᷑ credat. eis
poris malitiȩ ueniã posse conferri. simͦ inuidiȩ uulnere sanato correcti ama-¬
rant. ut ad bonũ fr̃nȩ cõmunioĩs ac pacis bonoꝵ omiũ quoꝵ gͣuabant᷑ meritis

Expanded text:
tudo. Denique nusquam legitur aut poenituisse de suo scelere, aut veniam meruisse. Si ergo hujus abhorrentes exemplum se sibi auferant, et se Deo suo restituant, nec se in profundum malorum salutem desperando projiciant; quis dubitet, imo quis non firmiter credat, eis prioris malitiae veniam posse conferri, si modo invidiae vnlnere sanato correcti, amarant, ut ad bonum fraternae communionis ac pacis, bonorum omnium, quorum gravabantur meritis
Abbreviated transcription (Latin):
biles mortalesq generaret. atq ita ꝙ s̃illo egerat punienda suꝑbia. in omĩb ex
illo natis peccatifieret pęna. & ꝓptẽa ñ illo mͦ iã possumꝰ peccato resistere. si c̾ille
potuit: cui nicħ aliud fint ñ peccare ꝗͣ nolle. Nob̾ aut̃ irrep̃hensibilit̾ uiuere uelle
ñ suffic̃. nͥ ipsũ uelle nrm ꝙ languida possibilitate deficit diuina uirtꝰ adiuuerit:
q̃ et illũ ad ñ peccandũ adiuuare poterat adhuc sana natura. q̃ nos iam ĩpedit
uitiata. Et illũ peccare faciebat sola peccandi uoluntas: nosetiã cogit plerũq
peccati iã facta necessitas. Propt̾ ꝙ dõ clamamꝰ ⁊ dicimꝰ. denecessitatib meis lib̾a
me. Ac sic idõ fortasse dicit diuina scͥptura: initiũ omis peccati suꝑbia. ꝙ p̾¬

Expanded text:
biles mortalesque generaret; atque ita quod in illo egerat punienda superbia, in omnibus ex biles mortalesque generaret; atque ita quod in illo egerat punienda superbia, in omnibus ex illo natis peccati fieret poena. Et propterea non eo modo jam possumus peccato resistere sicut ille potuit, cui nihil aliud fuit non peccare quam nolle. Nobis autem irreprehensibiliter vivere velle non sufficit, nisi ipsum velle nostrum, quod languida possibilitate deficit, divina virtus adjuverit. Quia illum ad non peccandum etiam juvare poterat adhuc sana natura, nos jam impedit vitiata; et illum peccare fecit sola peccandi voluntas, nos etiam cogit plerumque peccati jam facta necessitas. Propter quod Deo clamamus et dicimus: De necessitatibus meis libera me . Ac sic ideo fortassis dicit Scriptura divina, Initium omnis peccati superbia ;
Abbreviated transcription (Latin):
causa. qm̃ ñ solũ peccatũ ẽ ipsa. s etiã ꝙ nullũ peccatũ fieri potuit. aut potest
aut poterit sine ipsa. Si quidẽ nicħ aliud omẽ peccatũ nͥ dĩ contẽptꝰ ẽ. quo eiꝰ
p̃cepta calcant᷑: quẽ contẽptũ dĩ nulla res alia ꝑsuadet hoĩb nͥ suꝑbia. Quȩ etiã
ĩ ipsodiabolo. ut diabolꝰ ex angło fieret: ȩt̃nȩ ꝑditioĩs extitit causa. Deniq & ipse
sciens se ꝑsuꝑbiã decȩlestib corrusse. ⁊ in hunc caliginosi aeris carceris trusũ.
hominẽ subu̾tendo quẽ dc̃ fecerat sine ullo peccato. uitiũ ꝑsuasit serpentina
calliditate suꝑbiȩ: certꝰ ꝙ recepta suꝑbia q̃ ẽ maloꝵ omĩũ caus ꝯa. facile iam
sp̃s elatione corruptꝰ omẽm pꝰteritatẽ suã ꝙ̃ in illo radicabilit̃ fuit. uecessita
corruptioĩs ac mortalitatis ad dixit: ut corruptibił e mortalis effectꝰ. corrupti¬

Expanded text:
causa: quoniam non solum peccatum est ipsa, sed etiam nullum peccatum fieri potuit, potescausa: quoniam non solum peccatum est ipsa, sed etiam nullum peccatum fieri potuit, potesaut poterit sine ipsa, siquidem nihil aliud omne peccatum nisi Dei contemptus, quo ejus praecepta calcantur, quem contemptum Dei nulla res alia persuadet hominibus nisi superbia. in ipso diabolo, ut diabolus ex angelo fieret, aeternae perditionis exstitit causa . Denique et ipse sciens se per superbiam de coelestibus corruisse, et in hunc caliginosi aeris carcerem trusum; homini subvertendo quem Deus fecerat sine ullo peccato, vitium persuasit serpentina calliditate superbiae , certus quod recepta superbia, quae est malorum omnium causa, facile jam s elatione corruptus, omnem posteritatem suam quae in illo radicaliter fuit, necessitati corruptionis ac mortalitatis addixit: ut corruptibilis et mortalis effectus, corrupti
Abbreviated transcription (Latin):
conpescit. Alitura p̾̃sentib añ ponit. carnẽ sp̃ui subdit. & quie quid eup̃ aut agit:
ñ uult ex sua s ex dĩ uoluntate. ꝓced̾ẽ. cui placere totis uirib cõcupiscit. Itaq siut¬
euq iam claruit ꝙ ueras uirtutes ñ uideant᷑ hab̾e qͥ simulant. ⁊ illi simulant
fingant. nec adrecipiendũ sẽpit̾nã m̃cedẽ. s adconꝑandã głam secłarẽ: uideamꝰ nc̃
quib p̃cedentib causis & subseq̃ntib ĩ crem̃tis nasci soleant uitia uł augeri. &
st quidẽ hoc capitulũ ualde ꝑplexũ. s si oretis illũ qui dixit. ñ uosestis qͥ loqͥ mi
ea q̃ mͥ uelut hoĩ in possibilia st̃. illuminante dnõ uł docente possibilia fiunt.
ta respondeat. quȩ uelut qͣsi iam q̃rere mꝰ abea: ĩmobilẽ sententiã ꝓtulit dic̃s
Initiũ omĩs peccati suꝑbia. Quid pocest aptiꝰ quid ꝓbabiliꝰ dici: Initiũ inqͥt ñ
alicuiꝰ. s omis peccati suꝑbia: ut euident᷑ ostñdẽt ꝙ ipsa sit peccatoꝵ omiũ

Expanded text:
compescit, futura praesentibus anteponit, carnem spiritui subdit, et quidquid cupit aut agit, non vult ex sua, sed ex Dei sui voluntate procedere, cui placere totis viribus concupiscit. Itaque si utcunque claruit, quod virtutes veras non videantur habere qui simulant, et illi simulant fingant, nec ad recipiendam sempiternam mercedem, sed ad comparandam gloriam popularem. Videamus nunc quibus praecedentibus causis et subsst quidem hoc caput valde perplexum, sed si oretis illum qui dixit: Non vos estis qui loquiea quae mihi ut homini impossibilia sunt, illuminante Domino, vel docente, possibilia fiunt. ta respondeat: quae velut si jam quaereremus ab ea immobilem sententiam protulit, dicens: Initium omnis peccati superbia . Quid potest apertius, quid probabilius dici? Initium, inquit, non alicujus, sed omnis peccati superbia: ut evidenter ostenderet quod ipsa sit peccatorum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
uirib suis ascbit. qui etiã sine ad iutorio ad bene agendũ sibi sufficiat. scđ̃m hoinẽ
carnalit̾ uiuit. & idõ aut bene ñ uiuit: aut nicħ ei ꝓderit qͥcqͥd boni ꝓt̾ hoĩnes
facit. qr humanis laudib delectatꝰ hic iam tẽporalẽ m̃cedẽ recipit suoꝵ oꝑm
q̃ tẽponalit᷑ fac̾. Igit᷑ ille scd̾m hoĩnẽ uiuit qͥ scd̾m se ipsũ. qr & ipse hõẽ. u̾uit:
iocat᷑ int̃quos uult. Postremo qͥcqͥd narib suaue ẽ. qͥcqͥd tactiblandũ. qͥcqd
ocłis delectabile. qͥeqd ceteris sensib carnis suȩ iocundũ ex̃cet. ac seꝗr qͣlit uuilt:

Expanded text:
iciat, secundum hominem carnaliter vivit, et ideo aut bene non vivit, aut nihil ei proderit quidquid boni propter homines facit, quia humanis laudibus delectatus hic jam temporalem mercedem recipit suorum operum quae temporaliter fecit. Igitur ille secundum hominem vivit qui secundum seipsum, quia et ipse homo estjocatur inter quos vult. Postremo quidquid naribus suave est, quidquid tactui blandum, quidquid oculis delectabile, quidquid caeteris sensibus carni
Abbreviated transcription (Latin):
tate corruptũ. Epia qͦ u̾ba ꝑ aures ing̃ssa quid p̃ualent. si ñ fuerint arbitrio m̃tis
repperiunt. Auribꝰ enĩ castis obsceni sermones cũ sono defitiunt. nec secretũ pu-¬
diei cordis irrũpunt. Quid :̃ paspam̃ cenerũ ꝙ m̃ti iã uitiosȩ blandit᷑. numqͥa po¬
test ad aiimũ ad miti ꝑtactũ. si animꝰ incorruptũ seruet suȩ ꝓfessioĩs pꝰpositũ :
Acsie pͦ integͥtatẽ sui animꝰsponte uitiatꝰ amittit. & sic delectationẽ
tactꝰ ad mittit. De cibi uł potꝰ cauenda delectatione iã dixi sufficient᷑ ut ar-¬
nec erũpit sermo curꝑis ex m̃te: nͥ se uoluntarie mens añ corrũpat. ꝗͣ reci

Expanded text:
a quoque verba per aures ingressa, quid praevalent, si non fuerint arbitrio mentis uptam sponte reperiunt. Auribus enim castis obsceni sermones cum sono deficiunt, nec secretum pudici cordis irrumpunt. Quid palpamen tenerum, quod menti jam vitiosae blanditur, nunquid potest ad animum admitti per tAc sic, prius integritatem sui animus sponte vitiatus amittit, et sic delectationem tactus admittit. De cibi vel potus cavenda delectatione jam dixi sufficienter, ut arnec erumpit sermo turpis ex mente, nisi se voluntarie mens ante corrumpat, quam reci
Abbreviated transcription (Latin):
ritas. diꝰ ꝓximi caritate crescente consumat᷑ tota mundi cupidatas. Ex.¬
ludat parcitas uera luxuriã: castiget in dustriȩ uirtꝰ ignauiã. Reꝑͥmat
humilitas ꝓ funda iactantiã: pellat sip̃licitas pura uecordiã. Nõ ĩpeliat
uarieras fucata constantiã: em̃dati mores augeant disciplinã. Stangat
cdem̃tia religiosa seuitiã: ⁊ funditꝰ eradicet bonitas ad qͥsita malitiã. ut ex¬
pulsione uitioꝵ. celebret̾ introductio głosa uirtutũ. Sed deurtutibus

Expanded text:
ritas, Dei et proximi caritate crescente, consumatur tota mundi cupiditas; excritas, Dei et proximi caritate crescente, consumatur tota mundi cupiditas; excludat parcitas vera luxuriam, castiget industriae virtus ignaviam, reprimat humilitas profunda jactantiam, pellat simplicitas pura vecordiam, non impediat varietas fugata constantiam, emendati mores augeant disciplinam, frangat clementia religiosa saevitiam, et funditus eradicet bonitas acquisita malitiam, ut expulsione vitiorum celebretur introductio gloriosa virtutum. Sed de virtutibus
Abbreviated transcription (Latin):
e ot imunica S uꝑbia facit adi p̃ cepta contẽpiui: humilitas custodiri. Supbia
e angus seit demones: humilitas hommes scõs angłis similes pea dut unt
isti siqͣ petcata cõnmiserint uoluntarie confitendo. semetipsos accusant dir
omia bona sua diuino muneri deputando dm̃ iugit̃ laudant. Quappt̃ siuir c̃
ñ habitat ĩ animo uitioso: suꝑbia humilitatis cedat ĩpio. q ñ potest. mens
aiscedint. si uirtutib cedant. alioqͥn uł subsiliunt ad tẽpꝰ eiecta uł redeunt:
nͥ uirtutes in locis itioꝵ quȩ fuerint ex pulsa successerint. Qua pot̃ pietas
in nos erudelitati resistat. irã patientia fundata coerceat. Pudicitia libidi¬
nẽ uincat: animosita tẽ enͣquillitas tollat. U̾bositatẽ tacit̾nitas moderat.
c̃peseat. desideria carnalia delectatio spũalis ĩminuat. Abstinentiȩ rigor
aculeos carnis obtundat. curiositatẽ studiũ spuãle succidat. Sobrietati
dec at ehuietas: mansuetudini suecũbat ĩ manitas. Dominet᷑ leuitati matu¬

Expanded text:
ustodiri. Superbia ex angelis daemones fecit, humilitas homines sanctis angelis similes reddit. Illa isti, si qua peccata commiserint, voluntarie confitendo semetipsos accusant; et omnia bona sua divino muneri deputando, Deum jugiter laudant. Quapropter si virtus non habitat in animo vitioso, superbia humilitatis cedat imperio; quia non potest mens discedunt, si virtutibus cedant. Alioquin vel subsidunt ad tempus ejecta, vel redeunt: nisi virtutes in locis vitiorum, quae fuerint depulsa, successerint. 2. Quapropter pietas in nobis crudelitati resistat, iram patientia fundata coerceat, pudicitia libidinem vincat, animositatem tranquillitas tollat, verbositatem taciturnitas moderata compescat, delectatio spiritualis desideria carnalia imminuat, abstinentiae rigor aculeos carnis obtundat, curiositati studium spirituale succedat, sobrietati cedat ebrietas, mansuetudini succumbat immanitas, dominetur levitati matu
Abbreviated transcription (Latin):
putent᷑ aut mortua : Deinde si ꝙ libet peccatũ perpet̾re ñ possũ. nisi meȩ
delectatioĩ consentiã ꝙ cupiditatis ẽ ꝓpͥũ ⁊ dĩ p̃cepta contẽpnã. ꝙ ẽ suꝑbiȩ malũ

Expanded text:
putentur, aut mortua? Deinde si quodlibet peccatum perpetrare non possum, nisi meae putentur, aut mortua? Deinde si quodlibet peccatum perpetrare non possum, nisi meae delectationi consentiam, quod cupiditatis est
Abbreviated transcription (Latin):
piditatis ostñdit. De suꝑbia nãq nascuntur hereses. scismata. decͣctiones.
ĩuidia. u̾bositas. iactantia. contentiones. animo sitates. ambitio. elatio p̃sũ¬
ptio. uanitas. inquietudo. m̃datiũ ꝑuriũ. ⁊ cȩtera huiꝰ mõi. S hȩc quis
dubitet excupiditate qͦ ꝓced̾ẽ. cũ om̃s qͥ fuerint in illis omib morsꝰ quos
nominaui corrupti habeant᷑ acupiditate : Itẽ cũgulosos. intẽpantes. ebri¬
osos. auidos. rapaces. fornicarios. adulteros. stupͣtores. ĩ cestos. flagitiosos cu¬
piditas reddat: qñ posst̾ sine suꝑbia tales fieri. sine qͣ omĩno ñ posst̃ di p̃cepta
contẽpni. quib ꝓhibent᷑ illa omĩa mala q̃ suꝑiꝰ comp̃hendi : Idoq siuolimus¬
ñ duo s unũ: aquo trahunt om̃s mali actꝰ mitiũ. Nãsine suꝑbia quȩ possc̾saltẽ
in choari peccata. cũ dicat᷑ mitiũ omĩs peccati suꝑbia : Aũt sine cupiditate

Expanded text:
dit. De superbia namque nascuntur haereses, schismata, detractiones, invidia, verbositas, jactantia, contentiones, animositates, ambitio, elatio, praesumptio, vanitas, inquietudo, mendacium, perjurium, et caetera ejusmodi. Sed haec quis dubitet ex cupiditate quoque procedere, cum omnes qui fuerint illis omnibus morbis quos nominavi corrupti, habeantur et cupidi? 2. Item cum gulosos, intemperantes, ebriosos, avidos, rapaces, fornicarios, adulteros, stupratores, incestos, flagitiosos, cupiditas reddat; quando possunt sine superbia tales fieri, sine qua omnino non possunt Dei praecepta contemni quibus prohibentur illa omnia mala quae superius comprehendi? Ida quo trahunt omnes mali actus initium. Nam sine superbia quae possunt saltem inchoari peccata, cum dicatur, Initium omnis peccati superbia? Aut sine cupiditate,
Abbreviated transcription (Latin):
peccauer. Ceterũ nos qui pͥmo homine peccante peccauimꝰ. ñ in nrã seꝑa¬
ta iã uita. s in eiꝰnat᷑a inqua sumꝰ illi unꝰ: ⁊ corruptionẽ uelut deradice suꝑ¬
biȩ morbo corrupta contͣrimꝰ. in ipsa corruptione nra om̃s peccatoꝵ causã
habemꝰ. qui ñ corruptibiles efficim᷑ qr peccamꝰ: s qr corruptibiles sumus
omẽ peccatũ ex ipsa corruptione nrã cõmittimꝰ. Primꝰ aut̃ ħo ñ id̾o peccauit.
quia corruptibilis fuit. s cũ incorruptꝰ ᷤ eẽt. se ipsũ peccando corrupit: &
corruptionẽ suã ĩ nos ꝙpagatione tͣnsiecit. Et iccͥeo ibi a nob̾ auferendaẽ
tota mortalitas. omĩsq corruptio. q̃ facta ẽ ex peccato : uͥ erimꝰ sine ullo pee¬
cato. Hic uͦ ubi ñ iã sanata ẽ. s adhuc sanat᷑ nr̃a nr̃ã natura q̃ ẽ infirmata ꝑ¬

Expanded text:
eccante, peccavimus, non in nostra separata jam vita, sed in ejus natura, in qua fuimus, et corruptionem velut de radice superbiae morbo corruptae contraximus, et in ipsa corruptione nostra omnes peccatorum causas habemus: qui non corruptibiles efficimur quia peccamus; sed quia corruptibiles sumus, omne peccatum ex ipsa corruptione nostra committimus. Primus autem homo non ideo peccavit quia corruptibilis fuit, sed cum incorruptus esset, seipsum peccando corrupit, et corruptionem suam in nos propagatione transjecit; et idcirco ibi nobis auferenda est tota mortalitas, omnisque corruptio, quae facta est ex peccato, ubi erimus sine ullo peccato; hic vero ubi non jam sanata est, sed adhuc sanatur per gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
dat d̃i contẽptꝰ ce supbꝰ animꝰ recepta cupiditate pudicitiã ꝑdit: aut obtinet
metꝰ. Sanimꝰ dõ subiectꝰ cupiditati simul ac supbi̧ contͣdicit. Eleros ꝙͥ gula de
abundantia uini t̾pit̃ in lixuriã soluunt. alios in iniuriã pudicitiȩ sordide cogi¬
tationes incendunt. Nõ nullos dexꝰposito castitatis occasiones oblate deiciunt:
qͥs dã sub in pudicitiȩ iugũ ex ẽpla ꝑdite uiuentiũ mttunt. dt̾ ali quoꝵ uitam
lingͣ tpis inflãmat. aut c̃pẽ conscientiã manifestat: qui pꝰ in uerecundos sermo¬
nes aut ꝓferunt sibent̃ aut audiunt. ac deinde paulatĩ morbo crescente ab ho¬
delectabilit᷑ audiunt ꝙ assiduis cogitatioib uoluunt. Eogitatio qͥppe ẽ. q̃ m̃tẽ
sic̃ tpis ĩquinat: ita si fuerit honesta purificat. Aut si ñ excogitatione facies m̃tis
existit. s squalidȩ cogitationes m̃tẽ sordidã reddt᷑. ⁊ ex m̃te sordidȩ cogitatĩoes

Expanded text:
Dei praeponderat, et superbus animus recepta cupiditate pudicitiam perdit; aut obtinet metus, et animus Deo subjectus, cupiditati simul ac superbiae contradicit. Plerosque enim gula et abundantia vini turpiter in luxuriam solvunt: alios, in injuriam pudicitiae sordidae cogitationes incendunt. Nonnullos deposita castitate, occasiones oblatae dejiciunt: quosdam sub impudicitiae jugum exlingua turpis inflammat, aut turpem conscientiam manifestat, qui prius inverecundos sermones aut proferunt libenter, aut audiunt, ac deinde, paulatim morbo crescente, ab hodelectabiliter audiunt quod assiduis cogitationibus volvunt. Cogitatio quippe est quae mentem, sicut turpis inquinat, ita, si fuerit honesta, purificat. Aut si non ex cogitatione facies mentis existit, sed qualitas cogitationis ex mente; non sordidae cogitationes me
Abbreviated transcription (Latin):
gor. alit̃ enĩ dicimꝰuñ sit hõ: que sit eiꝰ patria scire cupientes: alit̃ unde sit:
eu qͣrinꝰ unde ꝯstet. idest ex quib elem̃tis rebq ꝯpositꝰ. Quid horũ scire uis
cuꝰ introgas unde sit anima. utrũ nã qͣsi regionẽ eiꝰ & patriã unde huc ue¬
nerit nosse desicdas. anuͦ quȩ sit eiꝰ substantia requiris: as. Equidẽ
utrũq scire uellẽ.s. quid sit sciendũ pͥ. tuo uidicio malo committere.A.
priã qͣndã habitationẽ animȩ acpatriã dm̃ ipsũ credo eẽ: aquo erea-¬
ta ẽ. Substantiã uͦ eiꝰ ñoininare ñ possũ. Nonenĩ eã puto eẽ. exhisustatis¬

Expanded text:
gor. Aliter enim dicimus unde sit homo, quae sit ejus patria scire cupientes; aliter unde sit, cum quaerimus unde constet, id est, ex quibus elementis rebusque compositus. Quid horum scire vis cum interrogas unde sit anima? Utrumnam quasi regionem ejus et patriam, unde huc venerit, nosse desideras; an vero quae sit ejus substantia, requiris E. Equidem utrumque scire vellem, sed quid scit sciendum prius, tuo judicio malo committere. A. Propriam quamdam habitationem animae ac patriam Deum ipsum credo esse a quo creata est. Substantiam ve
Abbreviated transcription (Latin):
in fundit acarnalib otioso: ita spũał occupatio scõꝵ laboꝵ. multiplices affert
fructꝰ humanȩ sotietatis utilitatib occupato: In ipsisqͥqs studis spuãlib qͥntũ
possunt ȩcełastici uir ꝓficere quis sufficient᷑ enumeret: cũ inferiores docendo¬
& se ipsos er̃ceant. & conferendo cũ ȩqͣlit̃ eruditis cautiores in płib fiant. Rab
eruditorib audiendo male sibi ꝑsuasa deponũt: recta firmiꝰ teneant: occulta
cognoscant: & confirment᷑ in eis quoꝵ dubiis fluctuabant: Sed qm̃ disputatiois
ordo deposeit. ut etiãdeprudentia quȩ pͥncipał uirtꝰ ꝯuarta ponit᷑ paucadicamꝰ
gatione ueri & inuentione constituunt: credo ꝓpt̾ẽa qͦd nec sapiens recte di¬
ci possit ciu prudentia: nec prudens cui sapientia desit. Quaꝑpt̾ sinichalud
prudentiȩ ac sapientiȩ munꝰ accipit᷑. nͥ inquisitio & conpͣ hensioueritatis.: is qͥ¬
qui ueritatẽ prudent᷑ q̃rere &. sapient̃ inuenire potuerit: is prudens is sapiens

Expanded text:
infundit a carnalibus otioso; ita spiritalis occupatio laborum sanctorum multiplices afferat fructus humanae societatis utilitatibus occupato? In ipsis quoque studiis spiritalibus quantum possint ecclesiastici viri proficere, quis sufficienter enumeret: cum et inferiores docendo, seipsos exerceant, et conferendo cum aequaliter eruditis, cautiores in pluribus fiant; et ab eruditioribus audiendo, male sibi persuasa deponant, recta firmius teneant, occulta cognoscant, et confirmentur in eis quorum dubiis fluctuabant? Sed quoniam disputationis ordo deposcit ut etiam de prudentia, quae principalis virtus quarta ponitur, pauca dicamus, gatione veri, et inventione constituunt. Credo propterea quod nec sapiens rite dici possit, cui prudentia; nec prudens, cui sapientia desit. Quapropter si nihil aliud prudentiae ac sapientiae munus accipitur, nisi inquisitio et comprehensio veritatis; qui veritatem prudenter quaerere, et sapienter invenire potuerit, is prudens, is sapiens
Abbreviated transcription (Latin):
re quo fortes efficim᷑ desꝑemꝰ. siue nos de nrã possibilitate iactemꝰ ⁊donei
adresistendũ uitiis eẽ. ñ possumꝰ. Et utiq animi fortitudo tã desꝑandi igna¬

Expanded text:
 quo fortes efficimur, desperemus; sive nos de nostra possibilitate jactemus, idonei ad resistendum vitiis esse non possumus. Et utique animi fortitudo tam desperandi igna
Abbreviated transcription (Latin):
bauerimꝰ: ꝑitiã notissimũ sit posse nullã ad eẽ. crescentib acsepe sene¬
scentib oportunã eẽ: multaq alia dicta sint satisutopinor addemonstrandũ
ñ cũ magnitudine corporis qͣ m ȩtas affert etiã animã fieri ampliorẽ. Quare¬
uideamꝰ si placet illud alterũ argum̃tũ tuũ qͣle sit ꝙ ꝑtotũ spatiũ corporis
ta tꝰ sentit᷑ ab anima quã spatũ nulliꝰ eẽ uolumꝰ. D. Sinerẽ iam adillud tͣnsi¬
ri : ndeuirib dicendũ aliquid arbitrarer. Quid ẽ hoc enĩ ꝙ auctiora ꝑȩtate
corpora uires p̾bent antinȩ ampliores se eũ bis amplior nͣ sit animaꝰ Euã¬
qͣm enĩ uirtꝰ animȩ. uires aut̃ corporis putari soleant: nũ ꝗͣ tam ab anima

Expanded text:
eritiam notissimum sit posse nullam adesse crescentibus, ac saepe senescentibus opportunam esse; multaque alia dicta sint satis, ut opinor, ad demonstrandum non cum magnitudine corporis, quam aetas affert, etiam animam fieri ampliorem. CAer totum spatium corporis tactus sentitur ab anima, quam spatii nullius esse volumus. E. Sinerem jam ad illud transiri, nisi de viribus dicendum aliquid arbitrarer. Quid est enim hoc, quod auctiora per aetatem corpora vires praebent animae ampliores, si cum his amplior non fit anima? Quanquam enim virtus animae, vires autem corporis putari soleant; nunquam tamen ab anima
Abbreviated transcription (Latin):
uidemꝰ corporeꝰ ẽ : quisquis secalẽ reddi desid̾at qͣlis ado fact ẽ. id: simi.¬
lẽ dõ Nõ enĩ alia salꝰ animȩ ẽ: aut renouatio. aut reconciliatio. au¬
ctori suo. Quã obrẽ: quanta sit anima sedm̃ inqͥsitionẽ hac̃ : tib
responãe ñ possũ.s possũ affiriare neqillã longa ẽe. nec latã nec robustã:

Expanded text:
videmus, corporeus est, quisquis se talem reddi desiderat, qualis a Deo factus est, id est, simividemus, corporeus est, quisquis se talem reddi desiderat, qualis a Deo factus est, id est, similem Deo: non enim alia salus animae est, aut renovatio, aut reconcilaitio auctori suo. Quamobrem quanta sit anima secundum inquisitionem hanc tibi respondere non possum; sed possum affirmare