comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
saturitas fascidiũ gen̾at:: in sp̃ãli uͦ ap¬
petitꝰ saturitatẽ. saturitas desidiũ p̃stat
In corꝑali saturitas nocet. fastidiũ dis¬
plicet.: in sp̃ali uec saturitas grauat.
uec desid̾ium cruciat. Est itaq cibꝰ
u̾tutes ordinate ministrant: statũ
humanȩ cõplexiuis incolumẽ seruar
Cibuni gͦ doct̾nȩ aniniꝰ appetit: dũ
ũbum p̃dicationis libent᷑ audit. Appe¬
tit ⁊ retinet: dũ qͦd aure cordis ꝑco¬
pit. in uentre memoriȩ retentũ iacet.
Appetit. retinet. ⁊ digerit: dũ qͦd ac¬
ceptum ⁊ retentũ fuerat. in diũsos
humores. id÷ in bonos mores aũtit. slec
tm̃ appetit. retinet ⁊ digerit. s ⁊̃ expel¬
lit: si ea q̃ suis morib ñ ꝯueniunt. respu
S econtͣrio st̃ qͥdã qͥ nullũ cibũ appetunt
s uinu̾sos fastidiunt. St̾ alii qͥ qͣslibet
cibos appetunt. s acceptos celeriꝰ enomunt.
St̾ ⁊̃ alii qͥ appetunt ⁊ retinent: s nullã

Expanded text:
saturitas fastidium generat. In spirituali vero apsaturitas fastidium generat. In spirituali vero appetitus saturitatem, saturitas desiderium praestat. In corporali saturitas nocet, fastidium displicet. In spirituali nec saturitas gravat, nec desiderium cruciat. Est itaque cibus virtutes ordinate ministrant, statum humanae complexionis incolumem servant. Cibum ergo doctrinae animus appetit, dum verbum praedicationis libenter audit et retinet, dum quod aure cordis percipit, in ventre memoriae retentum jacet. Appetit, et retinet, et diligit, dum quod acceptum et retentum fuerat, in diversos humores, id est, in bonos mores convertit. Nec tamen appetit, retinet, et digerit, sed etiam expellit, si ea quae suis moribus non conveniunt, respueSed e diverso sunt quidam, qui nullum cibum appetunt, sed universos fastidiunt. Sunt alii, qui quoslibet cibos appetunt, sed acceptos celerius evomunt. Sunt et alii, qui appetunt et retinent, sed nullam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcet physica .iiͦiͦi. eẽ uitutes huma¬
nȩ cõplexioni ministrantes. indl̾
appetitiuam. retentiuã. digestiuã. ⁊ ex¬
pulsiuã. Ministrant enĩ uͥtuti pascitiue.
u̾tus uͦ pascitiua ministrat generatiue.
Quã cito enĩ ꝓuer nascit᷑. necee̾ ẽ ut lac¬
te nutͥatur donec ꝑ inc̾menta teniꝑis.
ubere. abstracto de simi diuinȩ pietatis.
ꝓꝓinatur teneritudim ur̾ȩ. lac uerȩ hu¬
inilitatis : donec illo paue caritatis pos¬
simus ꝑfrui. de qͦ si assidue uesci studea ᷤ
a nullo pot̾is suꝑari. Caritas enĩ suit
fert. omĩa sustinet: ita ut cõplexionẽ
mentis. fortẽ ⁊ incolumẽ conseruet.
Est au̾ diu̾sitas int̾ delicias corꝑis. ⁊
delicias cordis. Dum enĩ corꝑalis cibrs in
meditur. comedendo ad fastigiũ ꝑ sa¬
turitatẽ deuenitur. S eꝯtrario cib sp̃a¬
lis cũ ñ habetur fit uihis. cũ uͦ acomedũte
ꝑcipitur: maiori desid̾io gustatꝰ esurat᷑.
Iu corꝑali gͥ cibo. appetitus saturitatõ.

Expanded text:
cet physica quatuor esse virtutes humanae complexioni ministrantes, videlicet appetitivam, retentivam, digestivam et expulsivam: ministrant enim virtuti nutritivae. Virtus vero nutritiva ministrat generationi. Quod primum enim puer nascitur, necesse est ut lacte nutriatur, donec per incrementa temporis ubere abstracto de sinu divinae pietatis, propinatur teneritudini nostrae lac verae humilitatis, donec illo pane charitatis possimus perfrui, de quo si assidue vesci studeas a nullo poteris superari. Charitas enim omnia suffert, omnia sustinet , ita ut complexionem mentis fortem et incolumem conservet. Est autem diversitas inter delicias corporis et delicmeditur, comedendo ad fastidium per saturitatem devenitur. Sed e diverso cibus spiritalis cum non habetur fit vilis, cum vero a comedente percipitur majori desiderio gustatus esuritur. In corporali igitur cibo appetitus saturitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
gen̾antalites. Seruũ aũ dñi ñ opor¬
tet litigane : s mansuetũ ee̾ ad om̃s.
Solet aũ infirmitati u̾ticẽ dolentiũ.
nocere multiloqͥũ. S ut infirmo ꝑ¬
fectum possis prestare remediũ. ꝓ

Expanded text:
ant lites. Servum autem Domini non oportet litigare, sed mansuetum esse ad omnes . Solet autem infirmitati vertice dolentium nocere multiloquium. Sed ut infirmo perfectum possis praestare remedium, pr
Abbreviated transcription (Latin):
Oportet aũ ne huic infirmitati auxi¬
lium medicine desit: qm huiꝰmodi
uiorbꝰ. uelut cancer serpit. Uñ ꝑ apłin
dicitur ad thimotheũ. ꝓfana aũ ⁊ ina¬
uia deuita. Multũ enĩ ꝓficiunt ad
impietatẽ: ⁊ sermo eoꝵ ut cancer

Expanded text:
Oportet autem ne huic infirmitati auxiOportet autem ne huic infirmitati auxilium medicinae desit, quia hujusmodi morbus velut cancer serpit. Unde per Apostolum dicitur ad Timotheum: Profana et vaniloquia devita, multum enim proficiunt ad impietatem,
Abbreviated transcription (Latin):
onũtetur dolor eiꝰ in caput eiꝰ:
⁊ in ũticem ipsiꝰ iniqͥtas eiꝰ descen¬
det. Suꝑiꝰ diximus. caput int̾ioris
hominis. e̾e̾ mentẽ. Hune aũ uer¬
ticem capitis: possumꝰ appellare m̃tiꝰ
rationẽ. Sic̃ eniꝰ u̾tex capitis an dex¬
tram ⁊ sinistrã partẽ capillos di¬
uidit: sic ratio mientis. bonas ⁊ ma
ut caput in duas partes uideatur
seindi. In duas partes caput scindi¬
tui: dũ ratio mentis ad diu̾sa par¬
titur. Oportet au̾ si hec infirmitas
ꝯtingat alieui. ut caput infirmi uit
dum mens uitta. id: doctͥna corrigen¬
do ligatur. Hoc enĩ medicamiue agit᷑.
ut mͣtis ratio ad imũ colligatur.
Uuide ⁊ ꝑsalmista. Uerũtam᷑ ds ꝯfrni¬
get capita inimicoꝵ suoꝵ : u̾ticẽ ca¬
Capita inmieoꝵ: st̾ mentes suꝑboꝵ.
Uertex capilli : est uersutia qͤstionu̾
in disputatione subtili. Quȩ iđo uer
comꝑatur. Cum aũ mnens ꝑ diu̾sas
q̃stiones spargitur : lites gen̾ant᷑.
S ut dicitur. lis ꝑ litẽ inale diuidit᷑.

Expanded text:
onvertetur dolor ejus in caput ejus, et in verticem ipsius iniquitas ejus descendet . Superius diximus caput interioris hominis esse mentem, nunc autem verticem capitis possumus appellare mentis rationem. Sicut enim vertex capitis in dextram et sinistram partem capillos dividit, sic ratio mentis bonas et malut caput in duas partes videatur scindi. In duas partes caput scinditur, dum ratio mentis ad diversa partitur. Oportet autem si haec infirmitas contingat alicui, ut caput infirmi vittdum mens vitta, id est doctrina correctrice ligatur. Hoc enim medicamine agitur, ut mentis ratio ad unum colligatur. Unde et Psalmista: Verumtamen Deus confringet capita inimicorum suorum, verticem caCapita inimicorum sunt mentes superborum. Vertex capilli est versutia quaestionum in disputatione subtili. Quae ideo vercomparatur. Cum autem mens per diversas quaestiones spargitur, lites generantur. Sed ut dicitur, lis per litem male dirimitur.
Abbreviated transcription (Latin):
mere. ipsi enim si barbari ꝓuintiam hanc impeterent. l¬
lis resistere debuissent. utebatur in illos anathematis ul¬
tione die quadam dñica. octauo idus decembris. anno inear¬

Expanded text:
mere,--ipsi enim, si barbari provinciam hanc inpeterent, ilmere,--ipsi enim, si barbari provinciam hanc inpeterent, illis debuissent resistere,--utebatur in illos anathematis ultione, die quadam dominica 8 Idus Decemb. anno
Abbreviated transcription (Latin):
Proinde fr̃ dulcissime postulationi tuȩ clȩmenter aimun
& ꝑsonam tuã dilectionis brachiis ampectimrr. & ean
a cuiuslibet legati potestate absoluimꝰ: nisi forte a nr̃o late
dirigatur. Contidimꝰ enim in dn̾o: quia de sapientia & religi¬
one tua. & d̾o & eccłiȩ. honor magnus. utilitasq prouenitt.
Data cluniaci tercio nonas ianuarii. Deniq ñ post mus¬
to tempore. uirib corporis eius. senio simul & infirm¬
tate ad ocasum uergentib. In om̃i fere circa regione cep¬
runt uiri nequam consurgere. & res ecch̃e que ipsor
defensioni. & ut ita dicam aduocatiȩ cõmissȩ fuerunt. bn¬
barico more depopulari. quodam comite willelmo filio
conradi supͣmeinorati comitis de castello quod uulgo luo¬
lemburch dicitur. ducatum illis prebente. Quos eum sepꝰ
ad correctionem i nuitasset. & non profȩcisset. tandemei
non haberet qͥ illoꝵ uesaniam armata manu posset mi¬

Expanded text:
Proinde, frater dulcissime, postulacioni tuae clementer annuimus Proinde, frater dulcissime, postulacioni tuae clementer annuimus et personam tuam dilectionis brachiis amplectentes, eam a cujuslibet legati potestate absolvimus, nisi forte a nostro latere dirigatur. Confidimus enim in Domino, quia de sapientia et religione tua et Deo et ecclesiae honor magnus utilitasque proveniet. Data Cluniaci 3 Nonas Januarii . 24. Denique non multo post tempore, viribus corporis ejus senio simul et infirmitate ad occasum vergentibus, in omni fere circa regione coepeperunt viri nequam consurgere, et res ecclesiae, quae ipsorum defensioni et ut ita dicam advocatiae commissae fuerunt, barbarico more depopulari, quodam comite Willehelmo, filio Cuonradi supra memorati comitis de castello quod vulgo Lucelenburch vocatur, ducatum illis praebente. Quos cum saepius ad correctionem invitasset et non profecisset, tandem cum non haberet qui illorum vesaniam armata manu posset repri
Abbreviated transcription (Latin):
pter supra meitigratas causas. sepedictus Brimo romam
uersus iter faceret. & augustidunũ usq ꝓcessisset. Kalixtus
paya ibi ei occurrit: & amicȩ suscepit. & cũ eo in eodem
loeo natalem dñi celebrauit. Transactis autem dięb sollẽp¬
nib pariter iter cluniacũ dirigunt. ubi brimo causas
sui aduentꝰ aperuit: prolatisq coram sȩdis sue pͥuilegiis
eadem sibi & eccłiȩ sue. apłice subscriptionis firmam̃to sta¬
biliri postulauit. quod &. optinuit. Nam facta ei peccatoꝵ
suoꝵ indulgentia remisitad propria: dans ei eirographũ
hunc modum continens. Calixtus ep̃s seruiis seruoꝵ dĩ.
uenerabili fr̃i Brunoni treuerensi archiep̾o sabute̾ ꝙ
aplicam benedictionẽ. Consuetudo sedis apłicȩ ꝑsuad et.
ꝙ ipse rationis ordo exposcit ut sapientes religiosasq
personas. & in romane ecelie unitate at obedientia de¬
uotas existentes: honorare ampliꝰ ac diligere debeamus

Expanded text:
propter supra memoratas causas saepedictus Bruno Romam propter supra memoratas causas saepedictus Bruno Romam versus iter faceret et Augustidunum usque processisset, Calixtus papa ibi ei occurrit et amice suscepit et cum eo in eodem loco natalem Domini celebravit . Transactis autem diebus sollempnibus, pariter iter Cluniacum dirigunt, ubi Bruno causas adventus sui aperuit, prolatisque coram sedis suae privilegiis, eadem sibi et ecclesiae suae apostolicae subscriptionis firmamento stabiliri postulavit; quod et obtinuit. Nam facta ei peccatorum suorum indulgentia, remisit ad propria, dans ei cyrographum hunc modum continens: Calixtus episcopus servus servorum Dei, venerabili fratri Brunoni Treberensi archiepiscopo salutem et apostolicam benedictionem. Et consuetudo sedis apostolicae persuadet et ipse rationis ordo exposcit, ut sapientes religiosasque personas et in Romanae ecclesiae unitate atque obedientia devotas existentes honorare amplius ac diligere debeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
grdere. integra e treuerioꝵ metropolis potestate. Qui
hepallioͥ honore exhilaratus uelut confidens gratiȩ con¬
cinquinitatis supta memorate ultra quã oportetuit. se
ertisint. oñimodis niteris si quomodo potuisset treberẽ¬
asset calpxtus papa assentiret. Q uod exinde perpendimꝰ
quia quotienscunq a metropolitano uocatus fuisset ut
suit consuetudo est suffraganeis ep̃is metropoli obedienti¬
am & subiectionẽ subseriberet. uenire contempsit. dicens
suos quoq antecessores quandoq fuisse archieỹos. quod
millarũ scripturarũ auctoritas. firmat & pronuntiat.
s olummodo quippe mettensiu̾ ep̃oꝵ quinq numero
pallio nsi referuntur. quib iste sextus ascribitur: seruata
tam̾ in omĩb metropolitano subiectione. Sed non om̃s
quipalliis utunt᷑ archiep̃i sunt: nisi quoꝵ sedes metropo¬
us subiectis sibi aliis eiuitatib & ep̾is principat᷑. Cumgͥ ꝓ

Expanded text:
procedere, integra Trevericae metropolis potestate. Qui procedere, integra Trevericae metropolis potestate. Qui de pallii honore exhilaratus, velut confidens gratiae consanguinitatis supra memoratae, ultra quam oportuit se extulit, omnimodis nitens, si quomodo potuisset, Treberiasset Calixtus assentiret. Quod exinde perpendimus, quia quotiescumque a metropolitano vocatus fuisset, ut, sicut consuetudo est suffraganeis episcopis, metropoli obedientiam et subjectionem subscriberet, venire contempsit, dicens suos quoque antecessores quandoque fuisse archiepiscopos; quod nullarum scripturarum auctoritas firmat et pronunciat. Solummodo quippe Mettensium episcoporum quinque numero pallio usi referuntur, quibus iste sextus asscribitur, servata tamen in omnibus metropolitano subjectione. Sed non omnes qui palliis utuntur archiepiscopi sunt, nisi quorum sedes metropolis subjectis sibi aliis civitatibus et episcopis principatur. Cum igitur
Abbreviated transcription (Latin):
cũ beatus gregortus dieat. ultimã penitentia nulli nem¬
dam. beatus uero augustinus dieat. se non diffmire quos
qui seram tantum p̾enitentiã ȩgerit. liberetur per ein
Ego equidẽ puto si audeã dicere. quod qͥ utrum tempori
siue serotina penitentia. male tantũ parta restituerit
si propt̾ea n̾ liberabitur. quia ea postmodu̾ in indebitos ub¬
non usurpauerit: minus tam̾ iudicium sustrnebit. Anni
ergo ordinationis suȩ nonodecimo. placuit ei romam
romanȩ sedis sibi concessa superbȩ se efferentis. marmi
eiecto ab ea fine ullo crimine suo pontifice. ⁊olentia ti¬
ranni milonis. tempore karoli pͥncipis. pastore uacans.
bonefacrus aplice sȩdis lȩgato aliquandiu. sicut & trene¬
rensis ecclia cõmissa fuit. Sed & in tẽpore ilo pͥfuit.
ecch̾e mettensi quidam nomine stephanus kalxa
pape ex sorore nepos cui iam dietus auinculus eius.
concesserat in ce lebrationib missarũ pallio indutum

Expanded text:
cum beatus Gregorius dicat, ultimam penitentiam nulli negcum beatus Gregorius dicat, ultimam penitentiam nulli negandam, beatus vero Augustinus dicat, se non diffinire, quod qui seram tantum egerit penitentiam, liberetur per eam. Ego equidem puto, si audeam dicere, quod qui utrum temporanea sive scrotina penitentia male tantum parta restituerit, etsi propterea non liberabitur, qui ea postmodum in indebitos usus usurpaverit, non minus judicium sustinebit. 23. Anno igitur ordinationis suae 19 1119 placuit ei Romam Romanae sedis sibi concessa superbe se efferentis, maxime ejecto ab ea sine ullo crimine suo pontifice violentia tyranni Milonis tempore Karoli principis, pastore vacans, Bonifacio apostolicae sedis legato aliquamdiu sicut et Treverensis ecclesia commissa fuit. Sed et in tempore illo praefuit ecclesiae Mettensi quidam Stephanus, Calixti papae ex sorore nepos, cui jam dictus avunculus ejus concesserat in celebrationibus missarum pallio indutum
Abbreviated transcription (Latin):
acedit quod cum egilbertus ꝓximꝰ huꝰ brunonis an¬
llessor ad huc uiueret. inito consilio cum optimatib
suis ex quib iste bruno unus erat. huiusmodi uerbis
col conpellabat. O bsecro uos per miscd̾iam d̾i dilectis¬
siuni filii mei & fr̾es quiequid ego & antecessores ma
ep̃i sc̃oꝵ locis iniuriȩ iolentia magis quã ratione ires¬
gauimꝰ. uos me cõmonefacite. ꝙ ego restituã: ut in xrama
eoꝵ animas ab inferis redimã. O uod cum placuise
om̃ib discretis cinq loco reditib. bauni contrictione
firmauit. ut qui dernceps inde subtraheret. d̾m psum¬
tionis sue ultorem sentiret. Et responderunt om̃s amen
Ubi uero egilbertus sp̃m reddidit. & Pruno ei inepatem
fuccessit. uinmuersa quȩ ille reconsignauit. ste resumysi
dicens exinde nichil ratũ esse. qd̾ ille infirmꝰ & iam sums
impotens. in nouissima uite suȩ hora constitutꝰ fecerit

Expanded text:
accedit quod cum Egilbertus, proximus hujus Brunonis anaccedit quod cum Egilbertus, proximus hujus Brunonis antecessor, adhuc viveret, inito consilio cum optimatibus suis, ex quibus iste Bruno unus erat, hujusmodi verbis eos compellebat: Obsecro vos per misericordiam Dei, dilectissimi filii pi sanctorum locis injuriae violentia magis quam ratione irrogavimus, vos me commonefacite et ego restituam, ut et meam et eorum animas ab inferis redimam. Quod cum placuisset omnibus, discretis cuique loco reditibus, banni constrictione firmavit ut qui deinceps inde subtraheret, Deum praesumptionis suae ultorem sentiret. Et responderunt omnes: Amen. Ubi vero Egilbertus spiritum reddidit et Bruno ei in episcopatu successit, universa quae ille reconsignavit, iste resumpsit, dicens, nichil exinde ratum esse, quod ille infirmus et jam suimet inpotens in novissima vitae suae hora constitutus fecerit;
Abbreviated transcription (Latin):
quam diximus lesuram beato paulino ⁊udolfus treue¬
toꝵ archiȩp̃s ꝑdonauit. & sacerdotii sui auctoritate obsig¬
nauit: imp̾cans ut si quis lesuram in succedentib annis
usui fratrũ in beati paulii basilica ministrantiũ sustol¬
lere conaret᷑. disperderet eum d̾s de t̾ra uiuentrũ. Ub⁊
uero in hunc eiusdem pontificatꝰ auctoritas collata est. ini¬
quoꝵ seductus consilio. ut diximꝰ. eam cum aliis aliquib
i usuis suos redigebat. diceus ñ licere cuiquã ep̃̾oꝵ quic¬
quã ep̾altum reditirum alicui sc̃oꝵ loco assignare. & q̾m
p̃nominatꝰ rudolfus hoc fecerit tatũ non esse: quod utru̾
do: nedum ꝓ necessariis conquirendis negotiantur: a
sc̃o proposito discedere compellantur. Ad hoc deputati
sunt eccliastici reditus. ut ex eis subueniatur. xp̾i paupe¬
tib quod ille exequens. melius usui ministroꝵ do assigna¬
uerit: quã iste in usũ superbȩ głationis assumpserit. Huc

Expanded text:
quam diximus Lesuram beato Paulino Liudulfus Trevequam diximus Lesuram beato Paulino Liudulfus Treverorum archiepiscopus perdonavit et sacerdocii sui auctoritate obsignavit, inprecans ut si quis Lesuram in succedentibus annis usui fratrum in beati Paulini basilica ministrantium sustollere conaretur, disperderet eum Deus de terra viventium. Ubi vero in hunc ejusdem pontificatus auctoritas collata est, iniquorum seductus consilio, ut diximus, eam cum aliis aliquibus in usus suos redigebat, dicens, non licere cuiquam episcoporum quicquam episcopalium redituum alicui sanctorum loco assignare, et quoniam praenominatus Liudulfus hoc fecerit, ratum non esse. Quod utrumndo, ne, dum pro necessariis conquirendis negociantur, a sancto proposito discedere compellantur--ad hoc enim deputati sunt ecclesiastici reditus, ut ex eis subveniatur Christi pauperibus--, quod ille exsequens melius usui ministrorum Dei assignaverit, quam iste in usum superbae gloriacionis absumpserit. Huc
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃is eius uespere & mane & meridie famulantiũ uictus
aurea quam argentea. in suos usus redigebat: & exinde
expensas faciens. humanos in se fauores concitabat. Nl¬
chil enĩ laude in uita fuit ei dulcnis. Inde est qd̃ uile
duȩ una d̾̃i genitrici loci qui orgiũ dicit᷑. nuncupata
machara. distaus a treueri uersus aquilone̾ circit tria
iiharia: altera beato paulino dicta lesura. & aliȩ quã
plures quas om̃s enumerare propt̾ multitudinẽ distuli.
a prorib quoq pontificib ad tempꝰ sublatȩ quidem
sid frequent̾ ab om̃ib recõsignatȩ. nunc̾ ab hoc subtrac autẽ¬
te nec restitutȩ. ep̃iscalib sunt addictȩ reditib. Quarũ
pͥriorẽ dagobertus rex francoꝵ int̾ cetera que eccłis d̾i
legitur contulisse beneficia sc̾e d̾i genitrici ob amorem
sesime uirginis irmine filiȩ suȩ tunc ibi degentis. nunc uͦ
quiescentis cum aliis quãplurib contulit: alt̾am autẽ

Expanded text:
sanctis ejus vespere et mane et meridie famulantium victui sanctis ejus vespere et mane et meridie famulantium victui aurea quam argentea in suos usus redigebat, et exinde expensas faciens, humanos in se favores concitabat. Nichil enim laude fuit ei in vita dulcius. Inde est quod villae duae, una Dei genitrici loci qui Orgium dicitur nuncupata Machara , distansia Treveri versus aquilonem circiter tria miliaria, altera beato Paulino dicta Lesura , et aliae quam plures, quas omnes enumerare propter multitudinem distuli, a prioribus quoque pontificibus ad tempus quidem sublatae, sed frequenter ab omnibus reconsignatae, nunc autem ab hoc subtracte nec restitutae, episcopalibus sunt addictae reditibus. Quarum priorem Dagobertus rex Francorum inter cetera quae ecclesiis Dei legitur contulisse beneficia, sanctae Dei genitrici ob amorem sanctissimae virginis Irminae filiae suae, tunc ibi degentis, nunc vero quiescentis, cum aliis quam pluribus contulit; alteram autem
Abbreviated transcription (Latin):
quiȩuit. & ab ipso baptizatus est. cui bruno nom̃ suum in¬
posuit. & in cn̾ctᷤ bonis adiuuit cunctis fidelib suis ipsi
cõmendans. & petens quia genus illud hominu̾ multim
est in fide instabile. semperq desiderat in utte necessariiu
bundare: quatenus ubicunq ille ipsis manentib superiu¬
niret. ꝓuiderent ei necessaria cum caritate. Nunc iterum an
ordinẽ unde digressus su̾ orationis tierba conuertã. C umin
dictũ est bruno omi ꝓbitatis actione duodecim annis serenꝰ
exstitisset. auctoris om̃tum p̾uaricationũ diaboli. qui felicb
eius actib inuidȩbat. instigationes retro conu̾sus. religi¬
si itineris limitem excessit: &. incentiuis uitioꝵ. auaritis
uidelicet & cenodoxiȩ plus iusto inhiauit. Ut enim
militũ int̾minate eupidini munerib & beneficiis pot¬
isset satisfacere. non solum clericoꝵ & laicoꝵ uona d¬
ripiebat. uerum etiam eccłiarũ nillas & curtes. deo ꝯ

Expanded text:
quievit et ab ipso baptizatus est. Cui Bruno suum nomen inquievit et ab ipso baptizatus est. Cui Bruno suum nomen inposuit, et in cunctis bonis adjuvit, cunctis fidelibus suis ipsum commendans, et petens, quia genus illud hominum multum est in fide instabile semperque desiderat in vitae necessariis habundare, quatinus ubicumque ille ipsis manentibus superveniret, providerent ei necessaria cum caritate. 22. Nunc iterum ad ordinem, unde digressus sum, oracionis verba convertam. Cum, ut dictum est, Bruno omni probitatis actione 12 annis serenus exstitisset, auctoris omnium praevaricationum diaboli, qui felicibus ejus actibus invidebat, instigatione retro conversus, religiosi itineris limitem excessit; et incentivis viciorum, avaritiae videlicet et cenodoxiae, plus justo inhiavit. Ut enim militum interminatae habendi cupidini muneribus et beneficiis potuisset satisfacere, non solum clericorum et laicorum bona diripiebat, verum etiam ecclesiarum villas et curtes Deo et
Abbreviated transcription (Latin):
onis seductꝰ. ñ multo post in adulterio dep̾hensus est: &.
digna morte iniquitatis suȩ ꝑemptus est. Sepedictuᷤᷤ etiã
pontifex crebris infirmitatib nunc pedum dolore. qd̃ gre-¬
ci podagram uocant. nunc uentris fluxii quod ciliaca
nuncupant. uexabatur: propt̾ quod exquifitissimos me-¬
dicos secum solȩbat habere. Habebat autem int̾ eos iude¬
um quendã iosue nomine. phisicȩ artis eruditissimũ. cõpo¬
tistam ꝑoptimũ. hebraicarum litt̾arum & totius iudais.¬
mi scientia ꝑfectissimũ: quẽ circundabat militaris habi¬
tus. Hunc maiori p̾ceteris familiaritate & dilectione iden
bruno sibi ad nectebat: satagens ut quomodo ille ipsum
carnalit̾ medicaret᷑ ita ipse illi salutem animȩ operaret
Cum hoc sepissime de diuinis disputabat uolumrnib sẽper
illum ad conu̾sionẽ dep̾cans & exortans: in quo tandem di¬
mino largiente optatũ tenuit effectũ. Nam confiliis eiꝰ ac¬

Expanded text:
onis seductus, non multo post in adulterio deprehensus est et onis seductus, non multo post in adulterio deprehensus est et digna iniquitatis suae morte peremptus 21. Saepedictus etiam pontifex crebris infirmitatibus, nunc pedum dolore quod podagram Graeci vocant, nunc ventris fluxu quod cyliacam nuncupant, vexabatur; propter quod exquisitissimos semper secum solebat habere medicos. Habebat autem inter eos Judaeum quendam Josuae nomine, phisicae artis eruditissimum, compotistam peroptimum, Hebraicarum litterarum et totius judaismi scientia perfectissimum, quem circumdabat militaris habitus. Hunc majori prae ceteris familiaritate et dilectione idem Bruno sibi annectebat, satagens ut, quomodo ille ipsum carnaliter medicaretur, ita ipse illi salutem animae operaretur. Cum hoc saepissime de divinis disputabat voluminibus, semper illum ad conversionem deprecans et exhortans; in quo tandem, Domino largiente, optatum tenuit effectum. Nam consiliis ejus ac
Abbreviated transcription (Latin):
grrire. cum ipsius misterii contestatione int̾dico ne quo¬
modo p̾sumas accipere. si uero ñ ita. sed catholice ꝓfiteris.
accppe. Et accepit. Ueruntamen qualit̾ idem redemptionis¬
nr mimus ad dampnationem sui in os erus intrauerit.
referre superuacuũ ñ iudicaui. Cum enim esset in exami¬
nationis anxietate constitutus. om̃ipotenti d̾o de admissis
penitentiã. de futuris custodiam pollicens. corde contrito sup¬
plicauit. & optinuit ab instanti confusione liberari Inde u-¬
bi in sua rediit pollicita fallere non expauit. & abdicatam
heresim maiori quã antea ꝑtinacia roborauit. non recolens
quod cum sit d̾s iud ex iustus fortis & patiens. tanto delirn¬
quentium culpas disfictius iudicat. quanto ȩquanimit̾ por-¬
tat. Contigit ergo ut de uitio in uitium corrutret. sicut scͥp¬
llm est. qui in sordib est sordescat adhuc: & sp̃u fornicati¬

Expanded text:
garrire, cum ipsius misterii contestatione interdico ne quogarrire, cum ipsius misterii contestatione interdico ne quomodo praesumas accipere; si vero non ita sed catholice profiteris, accipe; et accepit. Verumptamen qualiter idem redemptionis munus ad dampnationem sui in os ejus intraverit, referre supervacuum non judicavi. Cum enim esset in examinationis anxietate constitutus, omnipotenti Deo de admissis penitentiam, de futuris custodiam pollicens, corde contrito supplicavit, et obtinuit ab instanti confusione liberari. Inde vero ubi in sua rediit, pollicita fallere non expavit, et abdicatam heresim majori quam antea pertinacia roboravit, non recolens quod, cum sit Deus judex justus fortis et paciens, tanto delinquentium culpas districtius judicat, quanto aequanimiter portat. Contigit ergo, ut de vicio in vicium corrueret, sicut scriptum est: Qui sordidus est, sordescat adhuc , et spiritu fornicati
Abbreviated transcription (Latin):
duob uocabatur nominib. an& ipse publicate here¬
sis assertor exstiterit. testificatus est nunquã se ꝓfessu̾.
esse. uel ꝓfiteri uelle. delatorib econtra affirmantibus.
& dicentib se quadam uice insperato conuenticulis eoꝵ¬
dem hereticoꝵ suꝑuenisse: ipsumq illis cõmunicantem.
respondit se ob huius suspicionis abolende libenter nel¬
le summe examinationis subire sententiam. Quod dic¬
tum cum placuisset om̃ib iussus est missam celebrare.
ꝙ sacrum canonem qui secreta uel actio dicitur. sicut ce¬
tera excelsa uoce decantare. ut qui misterio p̾ciosi corporis
ꝙ sanguinis. xp̃i p̾sumpsisset detrahere: ipsius ꝓbaretur.
uirtute. Missa decursa itaq ubi ad cominunicandũ peruen-¬
tum est. ep̃s uerba imp̃cationis huiscemodi dicens. intulit.
Si uiuificũ hoc salutis nr̃e sacram̃tum quod manib tenes.
nͥ uere corplis xp̃i. & sanguine̾ esse ausus es impio ore

Expanded text:
duobus vocabatur nominibus, an et ipse praelibatae hereduobus vocabatur nominibus, an et ipse praelibatae heresis assertor existeret, testificatus est numquam se professum esse vel profiteri velle; delatoribus econtra affirmantibus et dicentibus, se quadam vice insperato conventiculis eorumdem hereticorum supervenisse, ipsumque illis communicantem; respondit, se ob hujus suspicionis culpam abolendam libenter velle summae examinationis subire sententiam. Quod dictum cum placuisset omnibus, jussus est missam celebrare et sacrum canonem, qui secreta vel actio dicitur, sicut cetera excelsa voce decantare, ut qui misterio preciosi corporis et sanguinis Christi praesumpsisset detrahere, ipsius probaretur virtute. Missa itaque decursa, ubi ad communicandum perventum est, episcopus verba inprecationis hujusmodi intulit dicens: Si vivificum hoc salutis nostrae sacramentum, quod manibus tenes, non vere corpus Christi et sanguinem esse ausus es impio ore
Abbreviated transcription (Latin):
test.sufficere ad salutem. Hoc continȩtur in capitulo
epłe uicesimo septimo. Nis atq aliis huiꝰmodi seripturs
sacre enlogiis in mediũ ꝓlatis. eum ab astantib fidelib
nunc singulariter. nunc cõmuniter increpatus. atq ad
xp̃ianam ueritatem incitatus uollet acquiescere. sed mag̾
In infidelitate delegisset obstinata mente ꝑsistere. ãccla ma¬
batur. ab om̃ib. dñicȩ uocis sententia. qm ecclĩa m non ai¬
dit. sit tibi sicut ethiicus & publicanus: ad iecęruntq
gradu moueatur. atq dampnȩtur. Q uod ut fieret om̃ib
accurantib. ille nacta fugiendi oportunitate: se iiter a¬
stantes subduxit. sicq euasit. Proinde eum requisitusi
esset reinuentus. iuxta canonum sanctiones. qui noluenit
ad audientiam uenire uocatus. eadem patiatur absens. uit
breuiter comp̃hendam dampnatus est. Inquisitꝰ autẽ alt
ille iuid elicet qui ob huiꝰ nequitis infamrã obumbrandã

Expanded text:
otest, sufficere ad salutem. » In capitulo otest, sufficere ad salutem. » In capitulo epistolae 27. His atque aliis hujuscemodi scripturae sacrae eulogiis in medium prolatis, cumque ab astantibus fidelibus nunc singulariter nunc communiter increpatus atque ad christianam veritatem incitatus nollet aquiescere, sed magis in infidelitate delegisset obstinata mente persistere, acclamabatur ab omnibus dominicae vocis sententia: Quoniam ecclesiam non audit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus , adjeceruntque: Gradu moveatur atque dampnetur. Quod ut fieret omnibus accurantibus, ille nacta fugiendi oportunitate se inter astantes subduxit, sicque evasit. Proinde cum requisitus non esset inventus, juxta canonum sanctiones, qui noluerit ad audientiam venire vocatus, eadem paciatur absens, ut breviter comprehendam, dampnatus est. Inquisitus autem et alter, ille videlicet qui ob hujus nequiciae infamiam obumbrandam
Abbreviated transcription (Latin):
ultro confessus est. sed deinceps in ea assentatione nolle
ꝑsistere adhibitis sibi sc̃oꝵ reliquiis ⁊ uramento uerbis
sidem fecit. Uocatus alter autem p̾sbit᷑oꝵ frederieus a ã
audientiam ñ solum non negauit: uerum etiam uene
& recte se credere id profitendo asseruit. Cui bruno ep̃c
ait. Oportebat ut tu qui doctor fidelium esse debuisti
sanam doctrinam cunctis euuangelizares. omit¬
tens infidelitatis assertiones. in quib men¬
tiri te cunctis credentibus luce clarius con¬
stat. cum beatus augustinus dicat. Q m xp̾m
suam. & sanguine̾. consecratione sp̃s sc̃i potentialit
creari. & cotidie pro mundi uita mistice inrmo¬
uera caro creabatur. ita per eundem ex substantia
qui nec propria uoluntate credere. nec penitentiam
pro peccato quod originaliter trahunt agere post̃.
sacramentum fidei & penitentiȩ quod scm est bap¬
tisma. quam diu rationis eoꝵ etas capax esse non p¬

Expanded text:
ultro confessus est, sed deinceps in ea assentacione nolle ultro confessus est, sed deinceps in ea assentacione nolle persistere, adhibitis sibi sanctorum reliquiis juramento verbis fidem fecit. Vocatus autem alter presbiterorum Fredericus ad audientiam, non solum non negavit, verum etiam bene et recte se credere id profitendo asseruit. Cui Bruno episcopus ait: Oportebat, ut tu, qui doctor fidelium esse debuisti, sanam doctrinam cunctis evangelizares, omittens infidelitatis asserciones, in quibus mentiri te cunctis credentibus luce clarius constat, cum beatus Augustinus dicat: « Quoniamsuam et sanguinem consecratione Spiritus sancti potentialiter creari et cottidie pro mundi vita mistice immo caro sine coitu creabatur, ita per eundem ex substancia qui nec propria voluntate credere nec penitentiam pro peccato, quod originaliter trahunt, agere possunt, sacramentum fidei et penitentiae, quod sanctum est baptisma, quamdiu rationis eorum aetas capax esse non p
Abbreviated transcription (Latin):
cordes. Quod ut facere non omitteret. qͣm omĩb pre¬
rum eius quoddam memorabile cui me contrgĩt
interesse debeam declatare. Iuodi quod treueri-¬
ce diocesis appenditium est. fuerunt eo tempore he¬
retici. qui substantiam panis & uini que in altari
per sacerdotes benedicitur. in corpus xp̃i ueraciter a san
guinem transimtari negabant nec baptismi sacrau̾itũ
paruulis ad saluationẽ proficere dicebant: & alia perplu-¬
ta uarn profitebantur erroris. quȩ memoriȩ tradexe ne¬
fasduxi. De his quatuor oblati sunt ei. quoꝵ duo p̾sbi-¬
io reliqui uero duo erant laici. P resbiteroꝵ unus fre¬
dericus. alter duob tiocabatur nominsb dñicus wuil¬
lelmus: laicoꝵ uero alter durandus. alter dicebatur
hamelricus. Quos ctum discuteret. a regula xyiani dog¬
matis imbueret. hamelricꝰ fuga lapsus est. durandus
uero hactenus quidem se sceleris huiꝰ assentatorem esse

Expanded text:
cordes. Quod ut facere non omitteret, quoniam omnibus praecordes. Quod ut facere non omitteret, quoniam omnibus praerum ejus quoddam memorabile, cui me contigit interesse, debeam declarare. 20. Ivodii, quod Trevericae diocesis appendicium est, fuerunt eo tempore heretici, qui substanciam panis et vini, quae in altari per sacerdotes benedicitur, in corpus Christi et sanguinem veraciter transmutari negabant, nec baptismi sacramentum parvulis ad salvacionem proficere dicebant, et alia perplura varii profitebantur erroris, quae memoriae tradere nefas duxi. De his quattuor oblati sunt ei, quorum duo presbiteri, reliqui vero duo erant laici. Presbiterorum unus Fredericus, alter duobus vocabatur nominibus Dominicus Guillelmus, laicorum vero alter Durandus, alter dicebatur Hamelricus. Quos dum discuteret et regula christiani dogmatis imbueret, Hamelricus fuga lapsus est, Durandus vero hactenus quidem se sceleris hujus assentatorem esse
Abbreviated transcription (Latin):
lectus. ob illatas regi molestias. a rege captus. & in
carcerem retrusus. ñ in de prius exire ꝑ otuisset: quam
iste bruno inquam fidem faciendo nunquam illu̾ regi
nociturum ꝓipso se obsidem regie custodie dedit. Quid
multis moror: Deniq cum tanta sollertia ac sapien¬
tia ab rꝑso res acta est: ut cum in dieb illis de uena¬
litate sc̃e eccłiȩ scilicet de contradictione uenditionis
ep̾atuum. abbatiarum. & aliarũ quaruncunq eccłi¬
astiearũ dignitatum. Iuter regnum & sacerdotrum.
sicut suꝑiori sermone decursũ est ager̾tur inuidiosactis¬
sensio. Ita catholicoꝵ amplexis est consortrum. ut imꝑa¬
tori debitum non denegaret obsequium. neq ita se
cesarianoꝵ communione contaminauerit. ut catho¬
licoꝵ offensas incurrerit. Propt̾ quod contigit ut
nouissime sua prudenti meditatione imperator
apłico optempperaret: & deinceps desinerent esse dis¬

Expanded text:
lectus, ob illatas regi molestias, a rege captus et in lectus, ob illatas regi molestias, a rege captus et in carcerem retrusus, non inde prius exire potuisset, quam iste, Bruno inquam, fidem faciendo, numquam illum regi nociturum, pro ipso se obsidem regiae custodiae dedit. Quid multis moror? Denique cum tanta sollercia ac sapientia ab ipso res acta est, ut cum in diebus illis de venalitate sanctae ecclesiae, scilicet de contradictione vendicionis episcopatuum abbaciarum et aliarum quarumcumque ecclesiasticarum dignitatum, inter regnum et sacerdotium, sicut superiori sermone decursum est, ageretur invidiosa dissensio, ita catholicorum amplexus est consorcium, ut imperatori debitum non denegaret obsequium, neque ita se caesarianorum communione contaminaverit, ut catholicorum offensas incurreret. Propter quod contigit ut novissime sua prudenti mediatione imperator apostolico obtemperaret, et deinceps desinerent esse dis
Abbreviated transcription (Latin):
cõmum consilio pͥncipum uicedominꝰ regiȩ curiȩ ef¬
fectus est. & regnũ regniq heres hemricꝰ uidelicet no¬
minis huiꝰ quintꝰ rex. adhuc adolescens circa annos
tuginti ei cõmittitur. ut & regnum sua priudentia
disponeret. & heredem regni moꝵ suoꝵ honestate ꝙ
disciplina qua ipse p̾ omib pollebat. informaret:
quousq in uirum ꝑfectum ȩtate & sapientia edu¬
catus succreuisset. Quem susceptum tam diu educau̾.
usq dum ad elberti tunc cancellarii. postea uero mo¬
gintiensis ep̃i detractionis exasꝑatus regni & heredis
ꝓuidentiam ꝓcerib reconsignauit. Quante autem pi¬
etatis exstiterit. exinde quis colligere ꝑoterit qui noue¬
rit. quod quantũlibet ei quispiam molestię irro gasset.
si reuertens ueniã postulauit: facillime ad miscd̾iam
motus indulsit. Unde factum est. ut cum i dem ad elb̾¬
tꝰ euiꝰ supra memini. moguntiacensiu̾ iam nouus e¬

Expanded text:
communi consilio principum vicedomnus regiae curiae efcommuni consilio principum vicedomnus regiae curiae effectus est, et regnum regnique heres, Heinricus videlicet nominis hujus quintus rex, adhuc adolescens circiter annos 20; ei committitur, ut et regnum sua prudentia disponeret et heredem regni morum suorum honestate et disciplina, qua ipse prae omnibus pollebat, informaret, quousque in virum perfectum aetate et sapientia educatus succrevisset. Quem susceptum tam diu educavit, usque dum Adalberti, tunc cancellarii postea vero Mogontiensis episcopi, detractionibus exasperatus, regni et heredis providentiam proceribus reconsignavit. Quantae autem pietatis exstiterit, exinde quis colligere poterit, qui noverit quod, quantumlibet ei quispiam molestiae irrogasset, si revertens veniam postulavit, facillime ad misericordiam motus indulsit. Unde factum est ut, cum idem Adalbertus, cujus supra memini, Mogontiensium jam novus e
Abbreviated transcription (Latin):
rum executione confirmare. attentrus illud beati grego¬
rii. mente ꝑtractans. cuiꝰ uita despicitur: restat ut & p̾-¬
dicatio eius contempnatur. Fuit enim constans in ora-¬
tione. denotus in elemosinarũ largitione: puis in uidu-¬
arũ & pupilloꝵ defensione. Excidia domoꝵ ̃i nulla
sumptꝰ magnitudine motus reparabat: ꝙ si quispiã deo
famulantib aliquid intulisset iniurie imꝑune p̾t̾ire
nͥ sinȩbat. Uerum ut breuiter concludam. talem se om¬
nimodis exibębat. ut in ãministrandis quoq regni ne¬
gotiis ex om̃ib principib consilio & sapientia & aue¬
toritate nullus eo sublimior haberetur. adeo ut ipe¬
rator patrem suu̾ eum uocauerit: & maiorem ceteris ei
honorem impenderit. Sed et ab omĩb ep̾is quaciq
se conuentui eoꝵ ingessisset: ut par quidem dilige¬
batur. sed ut maior uenerabatur. Igitur quia in reb
sibi cominissis strenuissimꝰ exstitit. defuncto imperatore

Expanded text:
rum executione confirmare, attentius illud beati Gregorum executione confirmare, attentius illud beati Gregorii mente pertractans: Cujus vita despicitur, restat ut et praedicatio ejus contempnatur. Fuit enim constans in oracione, devotus in elemosinarum largitione, pius in viduarum et pupillorum defensione, excidia domorum Dei nulla sumptus magnitudine motus reparabat, et si quispiam Deo famulantibus aliquid intulisset injuriae, inpune praeterire non sinebat. Verum, ut breviter concludam, talem se omnimodis exhibebat, ut in administrandis quoque regni negociis ex omnibus principibus consilio et sapientia et auctoritate nullus eo sublimior haberetur, adeo ut imperator patrem suum eum vocaverit et majorem ceteris ei honorem inpenderit. Sed et ab omnibus episcopis, quacumque se conventui eorum ingessisset, ut par quidem diligebatur, sed ut major venerabatur. 19. Igitur quoniam in rebus sibi commissis strenuissimus exstitit, defuncto imperatore ,
Abbreviated transcription (Latin):
dũ palliũ consecutꝰ ꝓmouisset. multum aspere correptus est.
& decernente ep̾oꝵ ibi congregatoꝵ concilio. pontificatus offi-¬
cium deposuit: quod tamen ipsis interuenientib quia discre¬
tio eius & prudentia officio & tempori conueuiens erat. post
triduum non sine admissoꝵ penitentia recuperauit. Inninc¬
ta est ei penitentia ut quotiens in spacio trium annoꝵ ꝓri
Quod ipse humilit̾ adimpleuit. Deinde accepta tam apłici qͣm
totius sinodi benedictione pallii honore donatus. atq de
regula fidei firmiter obsernanda instructus. atq de inst̾ue¬
tione gregis sibi commnissi diligent̾ anmonitꝰ. in fua cum gau-¬
dio remeauit. Tum uero iuxta magistri institutionẽ ina¬
gis quam ante oꝑib iustitie cȩpit insistere. & uerbum sa-¬
erȩ exhortationis quasi mensirrã enuangłici tritici dn̾icȩ
familiȩ fideliter erogare: & qͦd p̾dicauit ore studuit ope-¬

Expanded text:
dum pallium consecutus promovisset, multum aspere correptus est, dum pallium consecutus promovisset, multum aspere correptus est, et decernente episcoporum ibi congregatorum concilio, pontificatus officium deposuit, quod tamen eisdem intervenientibus, quia discrecio ejus et prudentia officio et tempori conveniens erat, post triduum non sine admissorum penitentia recuperavit. Injuncta est autem ei penitentia, ut quociens in spacio trium proximorumquod ipse humiliter inplevit. Deinde accepta tam apostolici quam totius sinodi benedictione, pallii honore donatus, atque de regula fidei firmiter observanda instructus, atque de instructione commissi sibi gregis diligenter admonitus, in sua cum gaudio remeavit. Tum vero juxta magistri institutionem magis quam ante operibus justiciae coepit insistere et verbum sacrae exhortationis quasi mensuram evangelici tritici dominicae familiae fideliter erogare, et quod praedicavit ore, studuit ope
Abbreviated transcription (Latin):
cooꝑantib. assistentib quoq archiep̾is ruthardo mogun¬
tiensi & frederico coloniensi. & aliis quamplurib ep̾is
ltaq ordinatus uenit treuerim die purificationis sc̃e ma¬
riȩ dĩ genitricis: & cum magno populi gaudio susceptꝰ est
Anno qͥ ordinationis eius tercio. mense martio. romam
papatus sui iam annu̾ octauum agentem. A quo honori¬
fice susceptꝰ est. utpote belgice galliȩ pͥmȩ metropolis p̾sul
magnificꝰ : ad cuiꝰ p̾sulatum ꝑmissione beati petri apostoli
olabilium testam̾toꝵ roboratione. totius galliȩ atꝙ germa-¬
me ꝑtinet pͥmatus. Ita enim sc̃s siluester beato agricio quar¬
to ep̃oꝵ tͣuerensiu̾ quoꝵ nomina cognita habemꝰ seribit int̾
cetera dicens. Sume prioratum post alpes trebir ubiq. Sue̾
tibi lege noua roma dat & ueteri. Honorifice inquam suscep
nũ laicam suscepisset. atq ita eccłias dedicasset. & clericos nec¬

Expanded text:
cooperantibus, assistentibus quoque archiepiscopis Ruothardo Mogoncooperantibus, assistentibus quoque archiepiscopis Ruothardo Mogontiensi et Frederico Coloniensi et aliis quam pluribus episcopis. Itaque ordinatus venit Treverim die purificationis sanctae Dei genitricis, et cum magno populi gaudio susceptus est. Anno igitur ordinationis suae tercio mense Marcio Romam ppapatus sui jam annum octavum agentem. A quo honorifice susceptus--utpote Belgicae Galliae primae metropolis praesul magnificus; ad cujus praesulatum ex permissione beati Petri apostoli olabilium testamentorum roboratione totius Galliae atque Germaniae pertinet primatus; ita enim sanctus Silvester beato Agricio quarto episcoporum Treberensium, quorum nomina cognita habemus, scribit inter cetera dicens Sume prioratum post Alpes Trebir ubique, Quem tibi lege nova Roma dat et veteri; -- honorifice inquam susceptnum laicam suscepisset, atque quia ecclesias dedicasset et clericos nec
Abbreviated transcription (Latin):
pote quẽ pat̾ arnoldus comes ex nobilissima ad eleyda ma¬
tre genuerat. forma p̾stantissimꝰ. litteris satis exuditus. con¬
silio cautꝰ. plus quam dici potest munificꝰ. Quib reb
ita erga se pͥncipes deuinxerat. ut n̾ solum p̾positu¬
ris maioꝵ eccłlarum in treueri & spira. ueritm etiã beati
florini in confluentia & archidiaconatꝰ eum dignitate
sublimassent. De hoc suggestũ ẽ imperatori. ut eum treueri¬
ce p̾ficeret eccłi̾ȩ. Eo siquide anno hemricꝰ rex quartꝰ impe¬
rio terciꝰ. habita curia natale̾ dñi celebrauit in moguntia:
ubi eu̾ adeuntes ciues treuerici petierunt sibi ep̃m dari. Qui¬
bus mox petentib pͥncipib & cruib consentientib. bruo-¬
ne̾ eis conseerari iussit. Deniq ibidem ordinatꝰ est. idus ianu¬
arii. ab adelberone mettensis eccłiȩ ep̾o. oleum sacre benedie¬
rionis imponente i ohe spirense. richero uirdunensi. ep̃is¬

Expanded text:
pote quem pater Arnoldus comes ex nobilissima Adeleyda mapote quem pater Arnoldus comes ex nobilissima Adeleyda matre genuerat, forma praestantissimus, litteris satis eruditus, consilio cautus, plus quam dici potest munificus. Quibus rebus ita erga se principes devinxerat, ut non solum praeposituris majorum ecclesiarum in Treveri et Spira, verum etiam beati Florini in Confluentia et archidiaconatus eum dignitate sublimassent. De hoc suggestum imperatori, ut eum Trevericae praeficeret ecclesiae. Eo siquidem anno Heinricus rex quartus, imperator tercius, habita curia natalem Domini celebravit in Mogontia, ubi eum adeuntes cives Treverici petierunt sibi episcopum dari. Quibus mox petentibus, principibus et civibus consentientibus, Brunonem eis consecrari jussit. Denique ibidem ordinatus est Idus Januarii ab Adalberone Mettensis ecclesiae episcopo, oleum sacrae benedictionis inponente, Johanne Spirensi, Richero Virdunensi
Abbreviated transcription (Latin):
in bibliothecis usy hodie sunt recondita: quȩ omia ego pu¬
sillus qui hec scribo ad redemptione̾ ammȩ eius profutura spe¬
tarem. sed sententie beati augustin non audeo p̾iuidicare dicit
mim. Om̃i homini qui eccliȩ catholicȩ ñ tenet unitatem. ne¬
ꝙ baptismꝰ neq elemosina. quamlibet copiosa. neq mors
pro xp̃i nomine suscepta ꝓficere poterit ad salutem. quando
in eo uel heretica. uel scismatica prauitas perseuerat que du¬
cit ad mortem. Mortuus est autẽ anno dłnice incarnatiõis
tus est ineccłia maiori domo uidelicet sc̃i petri apłi. Sedit
in ep̃atti annos uigrti dnos. menses octo. dies tres. & ua¬
cauit ep̃atus fere menses quatuor. In dieb illis fuerunt
ex copioso treuericȩ ciuitatis clȩro. quamplures hac sa-¬
cerdotii successione dignissimi. inter quos erat quidam
bruno nomine. natione francus. insignis nobilitate. ut¬

Expanded text:
in bibliothecis usque hodie sunt recondita; quae omnia ego puin bibliothecis usque hodie sunt recondita; quae omnia ego pusillus qui haec scribo ad redemptionem animae ejus profutura sperarem, sed sententiae beati Augustini non audeo praejudicare. Dicit enim: Omni homini, qui ecclesiae catholicae non tenet unitatem, neque baptismus neque elemosina quamlibet copiosa neque mors pro Christi nomine suscepta proficere poterit ad salutem, quando in eo vel heretica vel scismatica pravitas perseverat, quae ducit ad mortem. --Mortuus est autem anno dominicae incarnationis tus est in ecclesia majori, domo videlicet sancti Petri apostoli. Sedit in episcopatu annos viginti duos, menses octo, dies tres, et vacavit episcopatus fere menses quattuor. 18. In diebus illis fuerunt ex copioso Trevericae civitatis clero quam plures hac sacerdocii successione dignissimi; inter quos erat quidam Bruno nomine, Francus natione, insignis nobilitate, ut
Abbreviated transcription (Latin):
aliis om̃ib in seguenti anno apostatantib: iste adherens
ep̃o in fide ꝑmansit. Non gͦ audebo dicere trunc qͦd istrus
conuersio sit animȩ conuertentis saluatio: cum scriptum
sit quia qui conu̾ti fecerit peccatorem ab errore uiȩ suȩ
saluabit animam eius a morte: Erus in quam id est fuam
& conuersi. eum ad ihezechielem dñs dixerit. qͦd si annun¬
tauerit impio uiam suã malam. & ille ñ fuerit conuer¬
sus. ipse tam̾ mercedem. suam non amiserit. Sic enĩ dic̃.
Siautem tu annuntiaueris impio & ille ñ fuerit eon¬
uersus a uia sua mala. ipse quide in iniquitate sua mo¬
rietur: tu autẽ animã tuam hberasti. Preterea multa bo¬
ua alia oꝑatus est. que enum̾are longu̾ ẽ. hoc tantũ
sciendum qͦd elemosinas pauperib largas faciebat: & ecele-¬
siis bona plurima conferebat. sed & ab antecessorib suis aliqͥ¬
bus ablata reconsignauit. quoꝵ testam̃ta in eius memoriam

Expanded text:
aliis omnibus in sequenti anno apostatantibus, iste adhaerens aliis omnibus in sequenti anno apostatantibus, iste adhaerens episcopo in fide permansit. Non ergo audebo nunc dicere, quod istius conversio sit animae convertentis salvatio, cum scriptum sit, quia qui converti fecerit peccatorem ab errore viae suae, salvabit animam ejus a morte , ejus inquam, id est sunus dixerit, quod si annunciaverit impio viam suam malam et ille conversus non fuerit, ipse tamen mercedem suam non amiserit. Sic enim dicit: Si autem tu annunciaveris impio et ille non fuerit conversus a via sua mala, ipse quidem in iniquitate sua morietur, tu autem animam tuam liberasti .--Praeterea multa alia bona operatus est, quae enumerare longum est. Hoc tantum sciendum, quod elemosinas pauperibus largas faciebat et ecclesiis bona plurima conferebat, sed et ab antecessoribus suis aliquibus ablata reconsignavit, quorum testamenta in ejus memoriam