comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rinarum rerum noticia. multa ad copiam atq usus lar¬
gitur: paulatim assuefacti superari: multisq uictis pre¬
liis. ne se ipsi quidem cum illis uirtute comparant. Nu¬
ius hericine Silue. quae supta demonstrata ẽ: laticudo
nouem dierum iter expedito patet. Non enim aliter fini¬
ri potest: neq mensuras itinerum nouerunt. Oritut
ad Heluetiorum et hemetum et Tririacorũ finibus.te¬
ctaq fluminibus Danubii regione. pertinet ad finec
Dacorum et Anartium. Hine se flectit sinistrorsus di¬
uersis ab flumine regionibus. multarum gentium fines
propter magnitudinem attingit. Neq quisꝙͣ est huius siẽ¬
manie qui se aut audisse autꝰ adisse ad initium eius silue
dicat: cum dierum iter sexaginta processerit. haud quo
ex loco otiatur accipit. Multaq in eo genera ferarum nasci
constat: quȩ teliquis in locis insa non sint: ex quibus q̃
maxime differant ab caeteris et memoria tradenda ui¬

Expanded text:
rinarum rerum notitia multa ad copiam atqrinarum rerum notitia multa ad copiam atqgitur. » Qui, paulatim assuefacti superari multisque victi praeliis, nec se quidem ipsi cum illis virtute comparant. Hujus Herciniae silvae, quae supra demonstrata est, latitudo novem dierum iter expedito patet. Non enim aliter finiri potest, neque mensuras itinerum noverunt. Oritur ab Helvetiorum, et Nemetum, et Rauriacorum finibus rectaque fluminis Danubii regione, et pertingit ad fines Dacorum et Anartium. Hinc se flectit sinistrorsus diversis a flumine regionibus, multarumque gentium fines propter magnitudinem attingit. Neque quisquam est hujus Germaniae qui se aut audisse aut adiisse initium hujus silvae dicat, cum dierum iter sexaginta processerit, aut ex loco oriatur, acceperit. Multaque in ea genera ferarum nasci constat, quae reliquis in locis visa non sint; ex quibus quae maxime differant ab ceteris et memoriae prodenda vi
Abbreviated transcription (Latin):
in desertorum ac proditorum numero dicunt᷑: omniumq re
rum his postea fides derogatur. hospitem uiolare fas non
putant. Qui quaq de cau̾sa ad cos uenerunt ab iniuria
prohibent sanctos habent. usq omnium domus patent
Uictusq cominunicant. Ae fuit antea tempus cum ger¬
manos Cialli supetarent uirtute: ut ultro bella inferrẽt
proptet hominum multitudinem. agriq inopia transRhe¬
num colonias mitterent. Itaque ca que fertilissima sunt¬
Germanie loca circum Hericinam siluã: quam homero te¬
ste et quibusdam graecis fama notam esse uideo. quam
illi orciniam appellant. uulgo lectusages occupauerunt:
atq ibi consederunt. Que g̾ene et hocꝰ tempus hũs sedi¬
bus se se continet: summamq habet iusticie et bellice
laudis opinionem. Hunc quod in eadem inopia egestate qͣ
Giermani permanent: eodem uictu et cultu corpotis utũ¬
tur. Gallis autem prouinciarũ propinquitas et transma¬

Expanded text:
in desertorum ac proditorum numero ducuntur, omniumque in desertorum ac proditorum numero ducuntur, omniumque his rerum postea fides derogatur. Hospitem violare fas non putant. Qui quaque de causa ad eos venerint ab injuria prohibent, sanctos habent, hisque omnium domus patent, victusque communicatur. Ac fuit antea tempus cum Germanos Galli virtute superarent, ultro bella inferrent, propter hominum multitudinem agrique inopiam trans Rhenum colonias mitterent. Itaque ea quae fertilissima Germaniae sunt loca circum Hercyniam silvam, quam Eratostheni et quibusdam Graecis fama notam esse video, quam illi Orcyniam appellant, Volcae Tectosages occupaverunt atque ibi consederunt; quae gens ad hoc tempus his sedibus sese continet summamque habet iustitiae et bellicae laudis opinionem. Nunc quod in eadem inopia, egestate, patientia qua Germani permanent, eodem victu et cultu corporis utuntur; Gallis autem provinciarum propinquitas et transma
Abbreviated transcription (Latin):
latissime circum se uastatis finibus solitudioes habere. hoc
proprium uirtutis existimant. expulsos agris finitimos
çedere: neq quenꝗͣ prope audere consistere. Simul hoc se
fore tutiores arbitrant᷑ repentine incursionis timore subla¬
to. Cum bellum ciuitas aut illacum defendit aut infert.
magistratus qui ei bello prȩsint: ut uite necisq habeant
põtestatem diliguntur. In pace nullus est communis ma¬
gistratus.sed principes regionum atq pagorum inte̾uis di
cunt controuersiasq minlunt. Latrocinia nullam habent
infamiam: quȩ extra finec cuiusq ciuitatis fiunt. atq ea
iuuentus exercende. ac desidię minuende causa fieri prȩdi¬
cant. Atq ubi quie ex principibue in concilio sedixit ducẽ
fore qui sequi uelint prositeantur consurgunt hi. qui et
causam et hominem probant: suumq auxilium pollicẽt᷑
atq de mulritudine collandaritur. qui e his secuti nõ sũt

Expanded text:
latissime circum se vastatis finibus solitudines habere. Hoc latissime circum se vastatis finibus solitudines habere. Hoc proprium virtutis existimant, expulsos agris finitimos cedere, neque quemquam prope audere consistere. Simul hoc se fore tutiores arbitrantur, repentinae incursionis timore sublato. Cum bellum civitas aut illatum defendit, aut infert, magistratus, qui ei bello praesint, ut vitae necisque habeant potestatem, deliguntur. In pace nullus est communis magistratus, sed principes regionum atque pagorum inter suos jus dicunt controversiasque minuunt. Latrocinia nullam habent infamiam, quae extra fines cujusque civitatis fiunt; atque ea juventutis exercendae ac desidiae minuendae causa fieri praedicant. Atque ubi quis ex principibus in consilio dixerit se ducem fore, qui sequi velint profiteantur; consurgunt hi qui et causam et hominem probant, suumque auxilium pollicentur, atque multitudine collaudantur. Qui ex his secuti non sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
bus perluuntur et pellibus aut paruis Renonum tegu¬
mentis utuntur. magna corporis parte nuda. Agricultu¬
rae non student. maiorq pare eorum uictus. in lacte. casco
carne. consistit. Neq quisꝗͣ agri modum certum aut fi¬
nes habet proprios. sed magistratus atq principes in an¬
nos singulos gentibue cognatiombusq hominum qui¬
cum una coirent: quantim ei quo loco uisum est agri
attribuunt atq anno post. alio transire cogunt. Eius
rei multas afferunt causas. ne assidua consuetudine capti
studium belligerendi agricultura commutent. ne latos fi¬
nes parare studeant potentioresq humiliores possessio¬
nibus expellant ne accuratius ad frigora atq aestus ui¬
tandos aedificent. neq oriatur pecunie cupiditas: qua
ex re factiones diuisionesq nascuntur. ut animi equitate
plebem contineant. cum suas quisq opes cum potentissimis
aequari posse uideat. Ciuitatibus maxima laue est: quam

Expanded text:
bus perluuntur, et pellibus aut parvis rhenonum tegubus perluuntur, et pellibus aut parvis rhenonum tegumentis utuntur, magna corporis parte nuda. Agriculturae non student, majorque pars eorum victus in lacte, caseo carneque consistit. Neque quisquam agri modum certum, aut fines habet proprios. Sed magistratus ac principes in annos singulos gentibus cognationibusque hominum, qui una coierunt, quantum et quo loco visum est agri attribuunt, atque post annum alio transire cogunt. Ejus rei multas afferunt causas: ne, assidua consuetudine capti, studium belligerandi agricultura commutent; ne latos fines parare studeant, potentioresque humiliores possessionibus expellant; ne accuratius ad frigora atque aestus vitandos aedificent, neque oriatur pecuniae cupiditas, qua ex re factiones dissensionesque nascuntur; ut animi aequitate plebem contineant, cum suas quisque opes cum potentissimis aequari videat. Civitatibus maxima laus est, quam
Abbreviated transcription (Latin):
sis rumoribus terreri et ad facinus impelli: et de summis
rebus consilium capẽ cognitum est magistratus quae ui¬
sa sunt occultant. quae esse ex usu iudicauerint: multi¬
tudini produnt. De rp. nisi per consilium loqui nõ con¬
ceditur. Giermani multum ab hac consuctudinẽ diffe¬
runt. Nam neq Druides habent. qui rebus diuinis pre¬
sint. neq sacrificiis student. Deorum numero eos soloe
ducunt quos cernunt. et quorum opibus aperte inantim
Solem uulcanum et lunam. reliquos ne fama quidẽ ac¬
ceperunt. Uita omnis in uenatiombus atq in studus
reimilitaris consistit. Ab parunlis labori ac duriciei stu¬
dent. Qui diutissime impuberes pmanserunt maxitã
inter suos ferunt laudem hoc alii staturam. alu uires nernos¬
q confirmari putant. Intra annum uero uicesimum foe¬
minae noticiam habuisse in turpissimis habent rebus: cu¬
ius rei nulla est occultatio: quod et promiscue in flumini¬

Expanded text:
sis rumoribus terreri et ad facinus impelli et de summis sis rumoribus terreri et ad facinus impelli et de summis rebus consilium capere cognitum est. Magistratus quae visa sunt occultant quaeque esse ex usu iudicaverunt multitudini produnt. De re publica nisi per concilium loqui non conceditur. Grunt. Nam neque druides habent, qui rebus divinis presint, neque sacducunt quos cernunt, et quorum aperte opibus juvantur, Solem scilicet, et Vulcanum, et Lunam. Reliquos nec fama acceperunt. Vita omnis in venationibus atque in studiis rei militaris consistit. Ab parvulis labori ac duritiae student. Qui diutissime impuberes permanserunt maximam inter suos laudem ferunt. Hoc alii staturam, alii vires nervosque confirmari putant. Intra annum vero vicesimum feminae notitiam habuisse, in turpissimis habent rebus. Cujus rei nulla est occultatio, quod et promiscue in flumini
Abbreviated transcription (Latin):
coniunctim ratio habetur. fructusq seruantur. Uter eo
uita superarit. ad cum pars utriusq cum fructibus supeĩo¬
rum temporum peruenit. Uiri in uxores sicut in liberos ui.
re loco natus decessit. eius propinqui conueniunt et de
morte. si res in suspitionem uenit. de uxoribus in seruile
modum questionem habent et si compertum est atq om¬
nibus tormentis exeruciatas interficiunt. funera sũt pro
cultu gallorum magnifica et sumptuosa. Omnia quȩ uiuiᷤ
cordi fuisse arbitrantur. in ignem inferunt etiam anima
lia. Ac paulo supra hane memoriam serui et lientes quos
ab his dilectos esse constabat. iustis funeribus confectis
una concremantur. Quȩ ciuitates commodius suã rẽp.
administrare existimantur habent legibus Sanctum.
Si quis de .r.p. a finitimis rumore aut fama acceperit:
uti ad magistratum deferat: neue cum quo alio cominu¬
nicet quod sepe homines temerarios atq impeditos fal¬

Expanded text:
conjunctim ratio habebatur, fructusque servabantur, ut cujus conjunctim ratio habebatur, fructusque servabantur, ut cujus vita superavisset, ad eum pars utriusque cum fructu superiorum temporum perveniret. Viri in uxores sicut in liberos vitare loco natus decessit, ejus propinqui conveniebant, et de morte si res in suspitionem venit, de uxoribus in servilem modum quaestionem habebant, et si compertum est, igne atque omnibus tormentis excruciatas interficiebant. Funera erant pro cultu Gallorum magnifica et sumptuosa; omnia quae vivis cordi fuisse arbilia, ac paulo supra hanc memoriam servi et clientes, quos ab eis dilectos esse constabat, iustis funeribus confectis una cremabantur. Quae civitates commodius suam rem publicam administrare existimantur, habent legibus sanctum, si quis quid de re publica a finitimis rumore aut fama acceperit, uti ad magistratum deferat neve cum quo alio communicet, quod saepe homines temerarios atque imperitos fal
Abbreviated transcription (Latin):
mulos locis conspicatis consecrari licet. Neq ut saepe acci¬
dit. ut neꝯlecta quapiam religione. aut capta apud se oc¬
cultare. aut posita tollere auderet. grauissimumq ei esse
supplicium cum eruciatu constitutum est. Qalli se omnes
ab dite patre prognatos prȩdicant. idq ab Druidibus pro¬
ditum dicunt. Ob eam causam spacio omĩs temporis nõ
numero dierum sed noctium finiunt. Dies natales et
mensium et annorum initia sic obseruant: ut noctẽ diec
subsequatur. Ia reliquis uite institutis hoc fere in teliq
differunt. quod suos liberos nisi cum adoleuerint. ut mu¬
nus militie sustinere possint. palam ad se adire non patiũ¬
tur filiumq in pucrilitate in publico in conspectu patris as¬
sistere turpe dicunt Uiri quantas pecunias ab uxoribus
dotis nomine acceperunt. tantas ex suis bonis extimatione
facta cum dotibus comimunicant. huius omnis pecunie

Expanded text:
mulos locis consecratis conspicari licet; neque saepe accimulos locis consecratis conspicari licet; neque saepe accidit, ut neglecta quispiam religione aut capta apud se occultare aut posita tollere auderet, gravissimumque ei rei supplicium cum cruciatu constitutum est. Galli se omnes ab Dite patre prognatos praedicant idque ab druidibus proditum dicunt. Ob eam causam spatia omnis temporis non numero dierum sed noctium finiunt; dies natales et mensum et annorum initia sic observant ut noctem dies subsequatur. In reliquis vitae institutis hoc fere ab reliquis differunt, quod suos liberos, nisi cum adoleverunt, ut munus militiae sustinere possint, palam ad se adire non patiutur, filiumque puerili aetate in publico in conspectu patris assistere turpe ducebant. Virique quantas pecunias ab uxoribus dotis nomine accepissent, tanta ex suis bonis, existimatione facta, cum dotibus communicabant, Hujus omnis pecuniae
Abbreviated transcription (Latin):
quorum contexta uiminibus membra uiuis homitibus
complent: quibus succensis circũuenti flama examinãtũ.
homines. Supplicia eorum qui in latrocimo aut in furto
aut aliqua noxa sint reprȩhensi gratiora diis immõtali.¬
bus esse arbitrantur. Sed cũ eius generis copia defiert
etiam ad innocentum supplicia descendunt.Deum ma¬
xime Mercurium colunt. Huius sunt plurima simula¬
chra. hunc omnium inuentorem artium ferunt. hune
uiarum atq utinerum ducem. hune ad questus merta
linem et Martem et iouem et Mineruã. De us eade fere
quam relique gentes habent opimonẽ. Apollinem mor¬
bos depellere dicunt. Mineruam operum atq artificio¬
rum initia tradere. Iouem imperium cȩleste tenere. Mã¬
tem bella gerere. huic si prelio dimicare constituerunt
ea quȩ bello ceperint plexunq: deuouent: quȩ superauerĩt
capta animalia imolant reliquasq res in unum locum con¬
ferunt. Multis in ciuitatibus harum rerum extructos tu¬

Expanded text:
quorum contexta viminibus membra vivis hominibus quorum contexta viminibus membra vivis hominibus complent. Quibus succensis, circumventi flamma exanimantur homines. Supplicia eorum qui in furto aut in latrocinio aut aliqua noxa sunt comprehensi, gratiora diis immortalibus esse arbitrantur. Sed cum ejus generis copia deficit, etiam ad innocentium supplicia descendunt. Deum maxime Mercurium colunt. Hujus sunt plurima simulacra: hunc omnium inventorem artium ferunt, hunc viarum atque itinerum ducem, hunc ad quaestus pecunlinem et Martem et Iovem et Minervam. De his eandem fere, quam reliquae gentes, habent opinionem: Apollinem morbos depellere, Minervam operum atque artificiorum initia tradere, Iovem imperium caelestium tenere, Martem bella regere. Huic, cum proelio dimicare constituerunt, ea quae bello ceperint plerumque devovent: cum superaverunt, animalia capta immolant reliquasque res in unum locum conferunt. Multis in civitatibus harum rerum exstructos tu
Abbreviated transcription (Latin):
tũ magnitudine. de rerum natura. de deotum immortali¬
um uiꝰ ac porestate disputant et iuuentuti traduant. A¬
terum genue ẽ equitu. Hi cum est usus atq aliquod bel¬
lum incidit. quod ferẽ ante Caesaris aduentum quot¬
annis accidere solebat: uti aut ipsi iniurias inferrent.
aut illatas propulsarent: omnes in bello uersaotur. atq
corum ut quisq est genere copiisq amplissimus ita plu¬
rimum circum se ambactos elientesq habet. hanc unam
lorum admodum dedits religiomibus atq ob eam causa
qui sunt affecti grauiomibus morbis. quiq in pręliis peri¬
culisq uersantur. aut pro uictimis homines imolant
aut se imolaturos uouent. ministrisq ad ea sacrificia Drui¬
dibus utuntur. Quod pro uita hominũ nisi uita hominis
reddatur non posse deorum immortalium numen placai
arbitrantũ publiceq eiusdem generis habent ĩscituta sa¬
crificia. Alii immani magnitudine simulachra habent:

Expanded text:
rum magnitudine, de rerum natura, de deorum immortalirum magnitudine, de rerum natura, de deorum immortalium vi ac potestate disputant, et juventuti tradunt. Alterum genus est equitum. Hi, cum est usus, atque aliquod bellum incidit, quod fere ante Caesaris adventum quotannis accidere solebat, ut aut ipsi injurias inferrent, aut illatas propulsarent, omnes in bello versantur; atque, eorum ut quisque genere copiisque amplissimus, ita plurimos circum se ambactos clientesque habet. Hanc unam lorum admodum dedita religionibus, atque, ob eam causam, qui sunt affecti gravioribus morbis, quique in praeliis periculisque versantur, aut pro victimis homines immolant, aut se immolaturos vovent. Administrisque ad ea sacrificia druidibus utuntur, quod pro vita hominis, nisi vita hominis reddatur, non posse deorum immortalium numen placari arbitrantur, publiceque ejusdem generis habent instituta sacrificia. Alii immani magnitudine simulacra habent,
Abbreviated transcription (Latin):
neq tributa una cum reliquis pendunt militie uacationẽ
omniumq rerum habent immunitatem. Tantis excitati
premiis. et sua sponte multi in disciplinam conueniunt.
it a propinquis parentibusq mittuntut. Magnum ibi m¬
ĩ disciplina permanent. neq fas existimant ea litteris mã¬
dare: cum in reliquis fere rebus publicis priuatisq ratio¬
nibus graecis litteris utantur. Id mihi duabus de causis ĩ¬
stituisse uidentur: quod neq in uulgus disciplinam efferi
uelint: neq eos qui discunt litteris confusor minus me¬
moriȩ studere. quod fere plerisq accidit. ut prȩsidio littera¬
rum diligentiam in perdiscendo ac memoriam remittant
Imprĩs hoc uolunt persuadere: non interire animas. sed ab
aliis post mortem transire ad alios: atq hoc maxime ad
uirtutem excitari putant. moetu mortis neglecto. Multa
preterea de syderibus atq eorum motu. de mundi ac terra¬

Expanded text:
neque tributa una cum reliquis pendunt. Militiae vacationem neque tributa una cum reliquis pendunt. Militiae vacationem omniumque rerum habent immunitatem. Tantis excitati praemiis, et sua sponte multi in disciplinam conveniunt, et a parentibus propinquisque mittuntur. Magnum ibi ni nonnulli in disciplina permanent, neque fas esse existimant ea litteris mandare, cum in reliquis fere rebus publicis privatisque rationibus Graecis litteris utantur. Id mihi duabus de causis instituisse videntur, quod neque in vulgum disciplinam efferri velint, neque eos qui discunt, litteris confisos, minus memoriae studere. Quod fere plerisque accidit, ut praesidio litterarum diligentiam in praediscendo ac memoriam remittant. In primis hoc volunt persuadere non interire animas, sed ab aliis post mortem transire ad alios, atque hoc maxime ad virtutem excitari putant, metu mortis exstincto. Multa praeterea de sideribus ac eorum motu, de mundi ac terra
Abbreviated transcription (Latin):
grauissima quibus ita est interdictum. hi numero impio¬
tum ac sceleratorũ habent᷑. Hi omnes recedunt aditum
sermonemq defugiunt: ne quid et contagione ĩ commodi
accipiant. Neq hic petentibus uis tedditur: neq honos ul¬
lumꝰ communicatur. Hiis autem omnibus Drindibus
prȩest unus. qui summam inter eos habet auctoritatem
Hoc mortuo. si quis ex reliquis excellit dignitate succedit.
aut si sunt plures pares. suffragio Druidum: nonnunꝗͣ
etiam de principatu armis contendunt li certo anni tẽ¬
pore in finibus Carmitum. que regio totius Gallię media
habetur considunt in loco consecrato. huc omnes undiq
qui controuersias habent conueniunt eorumq iudieris
decretisq parent. Disciplinam in Britannia repertam atq
inde in sialliam translatam. esse existimatur. Et nunc qui
diligentius eam rem cognoscere uolunt plerunq illo discen¬
di causa proficiscuntur Druides a bello abesse consueuert

Expanded text:
gravissima. Quibus ita est interdictum, hi numero impiogravissima. Quibus ita est interdictum, hi numero impiorum ac scelerarorum habentur. His omnes decedunt, aditum sermonemque diffugiunt, ne quid ex cogitatione incommodi accipiant; neque his petentibus jus redditur, neque ullus honor communicatur. His autem omnibus druidibus praeest unus, qui summam inter eos habet auctoritatem. Hoc mortuo, si quis ex reliquis excellit, dignitati succedit; aut si sunt plures pares, suffragio druidum; nonnunquam etiam armis de principatu contendunt. Hi certo anni tempore in finibus Carnutum, quae regio totius Galliae media habetur, considunt in loco consecrato. Huc omnes undique qui controversias habent conveniunt, eorumque judiciis decretisque parent. Disciplina in Britannia reperta atque inde in Galliam translata esse existimatur. Et nunc qui diligentius eam rem cognoscere volunt, plerumque illo discendi causa proficiscuntur. Druides a bello abesse consueverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ hominũ qui aliquo sunt mimero atq honore genera
sunt duo. Nam plebs poene seruorum habetur loco. nihilq
habet perse: nullo adhibetur consilio. pleriq cum aut ere
alieno. aut magnitudine tributorum aut iniuria poten¬
tiorum premulitur: sese in seruitutem dicant nobilibus.
In hoc eadem omnia sunt iura que dominis in seruos. Sed
de his duorum generibus alterum est druidum. alterum
equitum. Illi rebus diuinis intersunt sacrificia publica et
priuata procurant religiones interpretantur. Ad hos ma
gnus adolescentium numerus discipline caula coneurit
magnoq hi sunt apud eos honore. Nam fere omnibus con¬
trouersiis publicis priuatisq constituunt. Et si quod ẽ ad¬
missum facinus: si caedes facta: si de hereditate. de finibus
controuersia est: iidem discernunt premia poenasq con¬
stituunt. Si quis aut priuatus aut publicus eorũ decreto
non sterit sacrificiis interdicunt. Haec poenaapud eos ẽ

Expanded text:
eorum hominum, qui aliquo sunt numero atque honore, genera eorum hominum, qui aliquo sunt numero atque honore, genera sunt duo. Nam plebes paene servorum habetur loco, quae nihil audet per se, nullo adhibetur consilio. Plerique, cum aut aere alieno aut magnitudine tributorum aut iniuria potentiorum premuntur, sese in servitutem dicant nobilibus: in hos eadem omnia sunt iura, quae dominis in servos. Sed de his duobus generibus alterum est druidum, alterum equitum. Illi rebus divinis intersunt, sacrificia publica ac privata procurant, religiones interpgnus adolescentium numerus disciplinae causa concurrit; magnoque hi sunt apud eos honore. Nam fere de omnibus controversiis publicis privatisque constituunt. Et si quod est admissum facinus, si caedes facta, si de haereditate, de finibus controversia est, iidem discernunt, praemia poenasque constituunt. Si quis aut privatus aut populus eorum decreto non steterit, sacrificiis interdicunt. Haec poena apud eos est
Abbreviated transcription (Latin):
derent. galliȩq totius principatum obtinerent. Qua ne¬
cessirate adduelue diuiciacus. auxilii petendi causa Rotpa
ad Senatum profectus imperfecta re redierat. Aduentu cacsaris
facta commutatione rerum obsidibus heduis redditis. ueteri¬
bus dientellis restitutis. nouis ꝑ Caesarem comparatis: quod hi
qui se ad eorum amiciciam aꝯgregauerant meliore cõditione
atq aequiore imperio se uti uidebant: reliquis rebus eorũ gra¬
tia dignitateq amplificata. Sequani principatum dimilerant
in eorum locũ Remi successerant. Quos quod ad aequare ap̃d
caesarem gratia intelligebatur: hi qui propter ueteres ĩ imici¬
cias nullo modo cum heduis coniungi poterant. et se Remis
in Clientellam dederant: hos illi diligenter tuebant᷑.ita et
nouam et repente collectam auctoritatem tenebant. Eo tum
Statures erant. ut longe principes haberentur hedui: secun¬
dum locum dignitatis Remi obtinerent. In ommn Ci allia

Expanded text:
derent Galliaeque totius principatum obtinerent. Qua nederent Galliaeque totius principatum obtinerent. Qua necessitate adductus Diviciacus auxili petendi causa Romam ad senatum profectus infecta re redierat. Adventu Caesaris facta commutatione rerum, obsidibus Aeduis redditis, veteribus clientelis restitutis, novis per Caesarem comparatis, quod hi, qui se ad eorum amicitiam adgregaverant, meliore condicione atque aequiore imperio se uti videbant, reliquis rebus eorum gratia dignitateque amplificata Sequani principatum dimiserant. In eorum locum Remi successerant: quos quod adaequare apud Caesarem gratia intellegebatur, ei, qui propter veteres inimicitias nullo modo cum Aeduis coniungi poterant, se Remis in clientelam dicabant. Hos illi diligenter tuebantur: ita et novam et repente collectam auctoritatem tenebant. Eo tum statu res erat, ut longe principes haberentur Aedui, secundum locum dignitatis Remi obtinerent. In omni Gallia
Abbreviated transcription (Latin):
omnium rerum consiliorumq redeat. ltaq eius rei causa
antiquitus institutum uidetur: ne quis ex plebe contra potẽ¬
tiorem auxilii ageret.¬
et circumueniri non patitut: neq aliter si faciat: ullam in¬
ter suos habet auctoritatem. Haec eadem ratio est: summa
cotius sialliȩ Nanq omnes ciuitates in partes diuise sunt
duas. Cum Caesar in sialliam uenit. alterius factionis pͥo¬
cipes erant hedui. alterius sequani. Ni cum ꝑ se minus ua¬
corum erant clientelle. germanos atq Arioiustum sibi ad¬
iunxerunt. eosq magnis iacturis pollicitationibusq ad se
perduxerant. Praeliis uero compluribus factis secundie atq
omni nobilitate heduorum interfecta: tantum potentia an¬
tecesserant. ut magnam partem clientum ab heduis ad se
transducerent: obsidesq ab his principum filios acciperen
et publice iurare cogerent. nihil se contra Sequanos consilii
inituros: et partem finitimi agri per uim occupatã possi¬

Expanded text:
omnium rerum consiliorumque redeat. Itaque eius rei causa omnium rerum consiliorumque redeat. Itaque eius rei causa antiquitus institutum videtur, ne quis ex plebe contra potentiorem auxili et circumveniri non patitur, neque, aliter si faciat, ullam inter suos habet auctoritatem. Haec eadem ratio est in summa totius Galliae: namque omnes civitates in partes divisae sunt duas. Cum Caesar in Galliam venit, alterius factionis principes erant Aedui, alterius Sequani. Hi cum per se minus va magnaeque eorum erant clientelae, Germanos atque Ariovistum sibi adiunxerant eosque ad se magnis iacturis pollicitationibusque perduxerant. Proeliis vero compluribus factis secundis atque omni nobilitate Aeduorum interfecta tantum potentia antecesserant, ut magnam partem clientium ab Aeduis ad se traducerent obsidesque ab eis principum filios acciperent et publice iurare cogerent nihil se contra Sequanos consili inituros et partem finitimi agri per vim occupatam possi
Abbreviated transcription (Latin):
rata faciunt et paucie diebus intẽmissis referunt. Suenos õs
postea ꝗͣ certiores nuncii de exercitu Romanorũ uenerant cũ
omnibus suis sociorumq copiis. quas coegissent ad extremos
fines poenitus se se recepisse. siluam esse ab infinita magnitu¬
dine. que appellatur Baccenis. ac longe introrsus ꝑtinere. et pro
natiuo muro obiectam. Cheruscos ab sueuis. Sueuosq ab Che¬
ruscis iniuriis incursionibusq prohibe̾. Ad eius initium silue
sueuos Romanorum aduentum expectare constituisse. Quo¬
niam ad hunc locum peruentum est: non alienum esse uide¬
tur. de gallię germanieq moribus: et quomodo differant ee
nationes inter se proponere. In gallia non solum omnibus
ciuitatibus atq in omnibus pagis partibusq. sed poene etiã
singulis domibus factiones sunt: earumq factionum prin¬
cipes sunt: qui summam auctoritatem eorũ iudicio haber̃
existimatur. quorum ad arbitrium iudicumq summa

Expanded text:
rata faciunt et paucis diebus intermissis referunt: Suebos omnes, rata faciunt et paucis diebus intermissis referunt: Suebos omnes, posteaquam certiores nuntii de exercitu Romanorum venerint, cum omnibus suis sociorumque copiis, quas coegissent, penitus ad extremos fines se recepisse: silvam esse ibi infinita magnitudine, quae appellatur Bacenis; hanc longe introrsus pertinere et pro nativo muro obiectam Cheruscos ab Suebis Suebosque ab Cheruscis iniuriis incursionibusque prohibere: ad eius initium silvae Suebos adventum Romanorum exspectare constituisse. Quoniam ad hunc locum perventum est, non alienum esse videtur de Galliae Germaniaeque moribus et quo differant hae nationes inter sese proponere. In Gallia non solum in omnibus civitatibus atque in omnibus pagis partibusque, sed paene etiam in singulis domibus factiones sunt, earumque factionum principes sunt qui summam auctoritatem eorum iudicio habere existimantur, quorum ad arbitrium iudiciumque summa
Abbreviated transcription (Latin):
ab se fidem lacsam: petunt atq orant ut sibi parcat. ne c̃o¬
muni odio germanorum ĩnocentes pro nocentibus poenac
pendant. Si amplius obsidum uellet. dare pollicent᷑. Coqͥta
Caesar causa reppetit ab Sueuis auxilia missa esse. Ubi ho¬
rum satisfactionem accepit aditus uiasꝙ in sueuoe per¬
quirit. Interim pauciẽ post diebue fit ab Ubiis certior
Sueuoe otones in unum locum copias cogere atq ue natio¬
nibus. que sub eorum sunt imperio denunciare. ut auxilia
pediratus equitatusq mittant Nis cognitis rebus rem fru¬
mentariã prouidet castric idoneum locum deligit. Ubus
imperat ut pecota deducant suaqi omnia ex agris in op¬
pida conferant sperane barbatos atq imperito homice
ihopia eibariorum adductor ad iniquam pagnandi coridi¬
tionem posse reduci. Mandat ut ciebroc epłoratorec in
sueuos mittant: que apud eos gerant᷑ cognoscant. Illi impe¬

Expanded text:
ab se fidem laesam: petunt atque orant ut sibi parcat, ne comab se fidem laesam: petunt atque orant ut sibi parcat, ne communi odio Germanorum innocentes pro nocentibus poenas pendant; si amplius obsidum vellet, dare pollicentur. Cognita Caesar causa reperit ab Suebis auxilia missa esse; Vbiorum satisfactionem accipit, aditus viasque in Suebos perquirit. Interim paucis post diebus fit ab Vbiis certior Suebos omnes in unum locum copias cogere atque eis nationibus quae sub eorum sint imperio denuntiare, ut auxilia peditatus equitatusque mittant. His cognitis rebus rem frumentariam providet, castris idoneum locum deligit; Vbiis imperat ut pecora deducant suaque omnia ex agris in oppida conferant, sperans barbaros atque imperitos homines inopia cibariorum adductos ad iniquam pugnandi condicionem posse deduci; mandat, ut crebros exploratores in Suebos mittant quaeque apud eos gerantur cognoscant. Illi impe
Abbreviated transcription (Latin):
recepit. Nam Giermani qui auxilio ueniebant ꝑcepta Tre¬
uirorum fuga. sese domum perceperunt. Cum us propino
induciomariꝰ qui defectionis auctores fuerant. comitati
eos ex ciuitare excesserant. Cingentorigi quem ab initio p¬
mansisse in officio de monstrauimus. ptincipatus atq urp
perium est traditũ. Caesar posteaꝗͣ ex Menappue in Tre¬
serant. Altera ne Ambiotix ad eos receptum haberet. Hic¬
constitutis rebus paulum supra eum locum quo antea exer¬
citum traduxerat. facere pontem instituit. Nota atq insticu¬
ta ratione. magno militum studio ꝑaucis diebus opus efficũ
Firmo in Treueris ad pontem presidio relicto: ne quic abus
subito motus oriretur reliquas copias equitatumq tradu.¬
cit. Ubii qui ante obsides dederant atq in deditionẽ ue¬
nerant: purgandi sui causa ad eum legatos mittunt qui do¬
ceant neq ex sua ciuitate auxilia in Treuiros missa: nieq

Expanded text:
recepit. Nam Germani qui auxilio venerant, percepta Trerecepit. Nam Germani qui auxilio venerant, percepta Trebirorum fuga, sese domum contulerunt. Cum hiis Induciomari propinqui, qui defectionis auctores fuerant, comitati eos ex civitate excesserunt. Cingetorigi, quem ab initio permansisse in officio demonstravimus, principatus atque imperium est traditum. Caesar vero postquam ex Menapiis in Treserant, altera ne Ambiorix receptum ad eos hconstitutis rebus paulum supra eum locum quo ante exercitum traduxerat facere pontem instituit. Nota atque instituta ratione magno militum studio paucis diebus opus efficitur. Firmo in Treveris ad pontem praesidio relicto, ne quis ab his subito motus oreretur, reliquas copias equitatumque traducit. Vbii, qui ante obsides dederant atque in deditionem venerant, purgandi sui causa ad eum legatos mittunt, qui doceant neque auxilia ex sua civitate in Treveros missa neque
Abbreviated transcription (Latin):
tim fugientem atq impeditã adotiti nõ audeat flumẽ
transire. et iniquo loco preliu committere nõ dubitant
Quȩ fore suspicatus labienus: ut omnes citra flumen
eliceret. eadem usus simulatione itinetis placide progre¬
diebatur. Tum pręmissis paulum impedimentis atq it
tumulo quodam collocatis: habetis inquit milites quã
petistis facultatem. hostem impedito atq iniquo loco iene¬
tis. prestate eandem nobis ducibue uirtutẽ: quã sepenuo
imperatori prestitistis. atq illum adesse et haec coram
cernere existimate. Simul signa ad hostẽ conuerti. aci¬
emq dirigi iubet. et paucis turmie prȩsidio ad impedi¬
menta dimissis reliquos equites ad latera disponit. Cele¬
riter nostri elamore sublato. pila in hostes immittunt
Illi ubi prȩter spem quos fugere credebant infestio signis
ad se ire uiderunt impetum modo ferre non potuerumꝰ.
terfecto compluribus captis paucis post diebus ciuitatem

Expanded text:
tim fugientem atque impeditam adoriri non audeant—flumen tim fugientem atque impeditam adoriri non audeant—flumen transire et iniquo loco committere proelium non dubitant. Quae fore suspicatus Labienus, ut omnes citra flumen eliceret, eadem usus simulatione itineris placide progrediebatur. Tum praemissis paulum impedimentis atque in tumulo quodam collocatis "Habetis," inquit, "milites, quam petistis facultatem: hostem impedito atque iniquo loco tenetis: praestate eandem nobis ducibus virtutem, quam saepe numero imperatori praestitistis, atque illum adesse et haec coram cernere existimate." Simul signa ad hostem converti aciemque dirigi iubet, et paucis turmis praesidio ad impedimenta dimissis reliquos equites ad latera disponit. Celeriter nostri clamore sublato pila in hostes immittunt. Illi, ubi praeter spem quos fugere credebant infestis signis ad se ire viderunt, impetum modo ferre non potuerunt aterfecto, compluribus captis, paucis p
Abbreviated transcription (Latin):
exercitusq fortunas in dubium non deuocaturũ et poste¬
ro die prima luce castra moturũ. Celeriter hec ad hostes
deferuntur: ut ex magno gallorum equitum numero
non nllos Gallos. ꝯallicis rebus fauere natura cogebat
abienus noctu tribunis militũ primisq otdinibus cõuo¬
catis: quid sui sit consilii proponit. et quo facilius timoi̾s
hostibus det suspitionem. maiore strepitu et tumultu. ꝗͣ
popłi. Rͥ. fert cõsuetudo castra moueri iubet. His rebus
fuge similem profectionẽ effecit. Hoc quoq ꝑ explorato¬
res ante lucem ĩ tanta propinquitate castrotũ ad hostes
deferuntur. Uix agmen nouissimũ extra munitioẽs pro¬
cesserat. cum sialli cohortati intra se ne speratã praedam
ex manibus dimitterent. longum esse perterritis Roma¬
nis germanorum auxilium expectari. neqi suã ꝑati di¬
gnitatem ut tantis copiis tam exiquam monum preser¬

Expanded text:
exercitusque fortunas in dubium non devocaturum et posteexercitusque fortunas in dubium non devocaturum et postero die prima luce castra moturum. Celeriter haec ad hostes deferuntur, ut ex magno Gallorum equitum numero nonnullos Gallicis rebus favere natura cogebat. Labienus noctu tribunis militum primisque ordinibus convocatis, quid sui sit consili proponit et, quo facilius hostibus timoris det suspicionem, maiore strepitu et tumultu, quam populi Romani fert consuetudo castra moveri iubet. His rebus fugae similem profectionem effecit. Haec quoque per exploratores ante lucem in tanta propinquitate castrorum ad hostes deferuntur. Vix agmen novissimum extra munitiones processerat, cum Galli cohortati inter se, ne speratam praedam ex manibus dimitterent—longum esse perterritis Romanis Germanorum auxilium exspectare, neque suam pati dignitatem ut tantis copiis tam exiguam manum praeser
Abbreviated transcription (Latin):
reliquit ipse in Treuiros proficiscitur. Dum hec a caesare ge¬
runtur. Treueri magnie copiis peditatus equitatusq. Laᷤ
bienum cum una legione. que in corũ finibus hicmauerat
adoriri parabant. lamq ab eo non longius bidui uia aberat
cum duac uenisse legiones missu Caesarie cognoscunt. Positis
castrie ab eis millibuo passuum xx. auxilia germanorũ ex¬
pectare constituunt. Labienus hostium cognito consilio spe¬
rat temerirate corum fore. aliquã diicandi facultatem
ptesidio quitq cohoriĩu impedimẽtie relicto cũ uigini
quinq cohortibus. magnoq equitatu. contra hostem pro¬
ficiscitur: ut mille passuum intermisso spacio castra com¬
munit. Frat inter labienum atq hostem difficili transi¬
tu flumen ripisq perruptis. hoc neq ipse transire habe¬
bat in animo. neq hostes transituros existimabat. Auge
lam. quoniam germani appropinquare dicant᷑ sele suas

Expanded text:
relinquit; ipse in Treveros proficiscitur. Dum haec a Caesare gerelinquit; ipse in Treveros proficiscitur. Dum haec a Caesare geruntur, Treveri magnis coactis peditatus equitatusque copiis Labienum cum una legione, quae in eorum finibus hiemaverat, adoriri parabant. Iamque ab eo non longius bidui via aberant, cum duas venisse legiones missu Caesaris cognoscunt. Positis castris a milibus passuum XV auxilia Germanorum exspectare constituunt. Labienus hostium cognito consilio sperans temeritate eorum fore aliquam dimicandi facultatem praesidio quinque cohortium impedimentis relicto cum viginti quinque cohortibus magnoque equitatu contra hostem proficiscitur et mille passuum intermisso spatio castra communit. Erat inter Labienum atque hostem difficili transitu flumen ripisque praeruptis. Hoc neque ipse transire habebat in animo neque hostes transituros exislam, quoniam Germani appropi
Abbreviated transcription (Latin):
bat. ꝙ ipsum bello lacesceret: ne desperata salute. aut seĩ
Menappios abderet: aut cum transrhenams congredi coge¬
ret̃. Hoc inito consilio totius exercitue impedimẽta ad
Labienum in Treuiros mittit. duasq legiones ad cũ pro¬
ficisci iubet. Ipse cum legionibus expeditis quinq in Me¬
nappior proficiscitur. Illiꝰ nulla coacta manu. loci pręsidio
freti in siluas paludesq confugiunt. suaq eodem conferut.
Caesar partie copis cum C. fabio legato et M. Crasso questor
celeriterq effectis pontibus adiit tripartito exercitu. edisi¬
cia uicosq incendit. magno pecoris atq hominũ numcro
potitur. Ouibus rebus coacti Menappii. legatos ad eũ pa¬
cis petende causa mittunt. Ille obsidibus acceptis. hostiũ
habiturum numero confirmat: si aut Ambiorigem aut eiu
legatos finibus recepissent suis. His confirmatis rebus Co¬
mium Atrebatem cum equitatu custodis loco in Menappris

Expanded text:
bat quam ipsum bello lacesseret, ne desperata salute aut se in bat quam ipsum bello lacesseret, ne desperata salute aut se in Menapios abderet aut cum Transrhenanis congredi cogeretur. Hoc inito consilio totius exercitus impedimenta ad Labienum in Treveros mittit duasque legiones ad eum proficisci iubet; ipse cum legionibus expeditis quinque in Menapios proficiscitur. Illi nulla coacta manu loci praesidio freti in silvas paludesque confugiunt suaque eodem conferunt. Caesar partitis copiis cum Gaio Fabio legato et Marco Crasso quaestore celeriterque effectis pontibus adit tripertito, aedificia vicosque incendit, magno pecoris atque hominum numero potitur. Quibus rebus coacti Menapii legatos ad eum pacis petendae causa mittunt. Ille obsidibus acceptis hostium se habiturum numero confirmat, si aut Ambiorigem aut eius legatos finibus suis recepissent. His confirmatis rebus Commium Atrebatem cum equitatu custodis loco in Menapiis
Abbreviated transcription (Latin):
heduis custodiendos tradit. Eodem Carmutes legatos obsi¬
desq mittunt. usi deprecatoribus remis: quorum ciuitas erat
in clientella Eadem ferunt responsa. Peragit concilium sac¬
sar equitesq imperat cinitatibus. Hac parte Gallia pacata¬
totus et mente et animo in bellum Treuirorum et Atobiorigie
insistit. Cauirinumcum equitatu senonum secum prosic¬
sci inbet: ne quis aut ex huius iracundia: aut ex eo quod
moetuerat odio ciuitatis motus existat. Nis rebus constit¬
tie quod pro explorato habebat. Ambiorigem prelio not
esse concertaturum. reliqua eius consilia animo circũspi¬
ciebat. Erant Menappii propinqui Eburonum fimbus
perpetuis. paludibus siluisq munita: qui uni ex gallia de
pace ad Caesarem nunꝗͣ miserant. Cum hic esse hospitiũ
Ambiorigi sciebat. Item ꝑ Treuiros uenisse germanos in agic¬
ciam cognouerat. hȩc priue illi detrahenda auxilia existima¬

Expanded text:
Aeduis custodiendos tradit. Eodem Carnutes legatos obsiAeduis custodiendos tradit. Eodem Carnutes legatos obsidesque mittunt usi deprecatoribus Remis, quorum erant in clientela: eadem ferunt responsa. Peragit concilium Caesar equitesque imperat civitatibus. Hac parte Galliatotus et mente et animo in bellum Treverorum et Ambiorigis insistit. Cavarinum cum equitatu Senonum secum proficisci iubet, ne quis aut ex huius iracundia aut ex eo, quod meruerat, odio civitatis motus exsistat. His rebus constitutis, quod pro explorato habebat Ambiorigem proelio non esse concertaturum, reliqua eius consilia animo circumspiciebat. Erant Menapii propinqui Eburonum finibus, perpetuis paludibus silvisque muniti, qui uni ex Gallia de pace ad Caesarem legatos numquam miserant. Cum his esse hospitium Ambiorigi sciebat; item per Treveros venisse Germanis in amicitiam cognoverat. Haec prius illi detrahenda auxilia existima
Abbreviated transcription (Latin):
rursus in hiberna reduxit Consilio galliȩ primo uere ut in¬
stituerat indicto. cum reliqui preter Senones. Carmices. Tre¬
uirosq uenissent initium belli ac defectionie. hoc esse arbitra¬
tus: ut omnia postponere uiderentur: concilium in luteciã
parisiorum transfert. Confines erant hi senonibus.ciuita¬
temq patrum memoria coniunxerant. Sed ab hoc concilio
abfuisse existimabant᷑. Hac repro suꝯgestu pronunciata:
eodem dic cum legionibus in Senones proficiscitur. magnisqꝙ
itineribue eo ꝑuenit. Cognito eius aduentu accico. qui prin¬
ceps eius concilii fuerat. iubet in oppida multitudinem cõ¬
uenire. Conantibus. priusq id effici posser. adesse nunciatur
Necessario sententia desistunt. legatosq deprecandi causa ad
Cacsarem mittunt ꝑ heduos. quorum antiquitus erat in fide ci¬
uitas. Libenter Caesar petentibus. heduis dat ueniam. excusa
stionis esse arbitrabatur. Obsidibus imperatis centum. hoc

Expanded text:
rursus in hiberna legiones reduxit. Concilio Galliae primo vere, ut inrursus in hiberna legiones reduxit. Concilio Galliae primo vere, ut instituerat, indicto, cum reliqui praeter Senones, Carnutes Treverosque venissent, initium belli ac defectionis hoc esse arbitratus, ut omnia postponere videretur, concilium Lutetiam Parisiorum transfert. Confines erant hi Senonibus civitatemque patrum memoria coniunxerant, sed ab hoc consilio afuisse existimabantur. Hac re pro suggestu pronuntiata eodem die cum legionibus in Senones proficiscitur magnisque itineribus eo pervenit. Cognito eius adventu Acco, qui princeps eius consili fuerat, iubet in oppida multitudinem convenire. Conantibus, priusquam id effici posset, adesse Romanos nuntiatur. Necessario sententia desistunt legatosque deprecandi causa ad Caesarem mittunt: adeunt per Aeduos, quorum antiquitus erat in fide civitas. Libenter Caesar petentibus Aeduis dat veniam excusatistionis esse arbitrabatur. Obsidibus imperatis centum hos
Abbreviated transcription (Latin):
ab proximis impetrare non possent ulteriores temptant. Inuen¬
tisq non nullis ciuitatibus inter se iure iurando confirmant:
obsidibusq de pecunia cauent Ambiorigem libi societate et
foedere adiungunt. Quibus rebue Cognitis Caesar: cum un¬
diq bellum parare uideret. Nerinoc aduaticos ac Menap¬
pios adiunctis cisRhenanis omnes germanos esse in armis.
Senones ad impetratum non uenire. et cum Carnutibus fini¬
timisq ciuitatibus consilia communicare a Treueris germa¬
nos crebris legationibus sollicitari maturius sibi de bello co¬
gitandum putant. Itaq nondum hieme confecta proximis
qͦuattuor legionibus coactis. improuiso in finec Neruiorum
contendit: et priusꝙͣ illi aut conuenire aut profugere possẽt
magno pecorie atq hominum capto numero. atqͦ ea prȩda
misitibue concessa. uastatisq agris in deditionẽ uenire atq
obsides sibi dare coegit. Eo celeriter confecto negotio legiones¬

Expanded text:
ab proximis impetrare non possent, ulteriores temptant. Invenab proximis impetrare non possent, ulteriores temptant. Inventis nonnullis civitatibus iureiurando inter se confirmant obsidibusque de pecunia cavent: Ambiorigem sibi societate et foedere adiungunt. Quibus rebus cognitis Caesar, cum undique bellum parari videret, Nervios, Aduatucos ac Menapios adiunctis Cisrhenanis omnibus Germanis esse in armis, Senones ad imperatum non venire et cum Carnutibus finitimisque civitatibus consilia communicare, a Treveris Germanos crebris legationibus sollicitari, maturius sibi de bello cogitandum putavit. Itaque nondum hieme confecta proximis quattuor coactis legionibus de improviso in fines Nerviorum contendit et, priusquam illi aut convenire aut profugere possent, magno pecoris atque hominum numero capto atque ea praeda militibus concessa vastatisque agris in deditionem venire atque obsides sibi dare coegit. Eo celeriter confecto negotio
Abbreviated transcription (Latin):
CII Antistium reginum.
T. Sextium legatoc. delectũ
habere instituit. Simul ab
cineo pompeio procon sule petit quoniam ipse ad urbem cũ
imperio rei .p. causa remaneret quos ex Cisalpina Ciallia cõ¬
sei iuberet: magni interesse etiam in reliquum tempus ad
opinionem Ciallię existimans tantas uideri ltalię faculta¬
tes. ut si quid esset in bello detrimenti acceptũ. non modo id
breui tempore resarciri. sed etiam maioribus augeri copiis pos¬
set. Quod eum pompeius et .t.p. et amicicte cribuisset ce¬
leriter confecto per suos delectũ tribus ante exactam hiem̃ẽ
et constitutis et adductis legionibus. duplicatoq earum co-¬
hortium numero. quas cum Q liturio amiserat. et celerita¬
te et copiis docuit. quid populi Romani disciplina atq opes
possent. Interfecto induciomaro ut docuimus. ad eius pro¬
pinquos a Treueris imperium defertut. Illi finitimos ger¬¬
manos sollicitare et pecuniam polliceti non desistunt. Cum

Expanded text:
Gaium Antistium Reginum, Titum Sextium legatos delectum habere instituit. Simul ab Gnaeo Pompeio proconsule petit, quoniam ipse ad urbem cum imperio rei publicae causa remaneret, quos ex Cisalpina Gallia consci iuberet, magni interesse etiam in reliquum tempus ad opinionem Galliae existimans tantas videri Italiae facultates ut, si quid esset in bello detrimenti acceptum, non modo id brevi tempore sarciri, sed etiam maioribus augeri copiis posset. Quod cum Pompeius et rei publicae et amicitiae tribuisset, celeriter confecto per suos dilectu tribus ante exactam hiemem et constitutis et adductis legionibus duplicatoque earum cohortium numero, quas cum Quinto Titurio amiserat, et celeritate et copiis docuit, quid populi Romani disciplina atque opes possent. Interfecto Indutiomaro, ut docuimus, ad eius propinquos a Treveris imperium defertur. Illi finitimos Germanos sollicitare et pecuniam polliceri non desistunt. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
legionibus et equitatu in sequanos proficisci iubet. Huic
M. Sempronium Rutilium attribuit. C. fabium lega¬
tum. et  Minitium Rutilium Basilium cum legio¬
nibus duabus in Remis collocat: ne quam ab finittimis
Bellonacis iniuriam accipiant. C.Antistium Reginum
in. Ambibaredos . T. sextium in Bituriges. Callum Ca¬
minium Rebillum in Rutenos cum singulis legionib
mittit. ETullium Ciceronem et p. Sulpicium Cabil¬
loni et Matissane in heduis ad Ararim reifrumentarie
causa collocat. Ipse Bibracte hiemare constituit. His lit¬
teris cognitis. Romȩ dierum uiginti supplicatio reddit᷑¬

Expanded text:
legionibus et equitatu in Sequanos proficisci iubet: huic legionibus et equitatu in Sequanos proficisci iubet: huic Marcum Sempronium Rutilum attribuit. Gaium Fabium legatum et Lucium Minucium Basilum cum legionibus duabus in Remis collocat, ne quam ab finitimis Bellovacis calamitatem accipiant. Gaium Antistium Reginum in Ambivaretos, Titum Sextium in Bituriges, Gaium Caninium Rebilum in Rutenos cum singulis legionibus mittit. Quintum Tullium Ciceronem et Publium Sulpicium Cabilloni et Matiscone in Aeduis ad Ararim rei frumentariae causa collocat. Ipse Bibracte hiemare constituit. His litteris cognitis Romae dierum viginti supplicatio redditu