comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uenenũ interp̃tare. diuitias: Ap̃c e
euis laq̃um diffinit ẽẽ diaboli. Qui¬
cunq inquit diuites uolunt fieri
in hoc scło incidunt intemꝑtõem¬
⁊ in laq̃um diabłi. Euadunt ergo
qͥ uolunt fieri pauꝑes. ⁊ secure decan¬
tant. qr laq̃us ꝯtritꝰ est ⁊ nos lib̾ati
iumꝰ. Agnoscite uocẽ ioctndã qui
laq̃um hunc transilistis fr̃es nr̃os
loquim᷑ qui ad huc int̾ uos solo tñ
corꝑe detuient᷑. Neq eñi ociosus fuit
uel ad clerũ sermo dñi. ut magis ui¬
extusabiles sint qͥ adhuc in ꝑditõe
ꝑsistunt unmo facilius trahat cet̾os
fumcłs iͥplex qͥ difficile rumpitur.
exemplũ. ꝓtrahunt. epłam ut uide¬
tis ub̾tas mat̾ie. ⁊ desid̾ium feraens.
qͦ uos om̃s hab̾e cupimꝰ socios inuist̾i

Expanded text:
num interpretari divitias? Christus eas laqueum definit esse diaboli. Quicunque, inquit, divites volunt fieri in hoc saeculo, incidunt in tentationem et laqueum diaboli . Evadant ergo, qui volunt fieri pauperes, et secure decantent, quia Laqueus contritus est, et nos liberati sumus . Agnoscite vocem jucundam, qui laqueum hunc transilistis: fratres vestros loquimur, qui adhuc inter vos solo tantum corpore detinentur. Neque enim otiosus fuit, videlicet ad clerum, sermo Domini, ut magis inexcusabiles sint, qui adhuc in perditione persistunt: imo facilius trahat caeteros funiculus triplex, qui difficile rumpitur; exemplum. Protrahunt epistolam, ut videtis, ubertas materiae et desiderium fervens, quo vos omnes habere cupimus socio
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uoluntatẽ. pret uitã deniq ⁊ opi¬
rit. quis mirat᷑. Pastorem aũt̃ simłr
incuruari. deorsum. similit inhiare
t̾renis. ⁊ que inferius st̃ quer̾e ñqͥd
non ridicłm est ⁊ abusio magna
a planta pedis usq adu̾ticem ñ ẽ in
eo sanitas. Ditata est eccłia t̃renis pos¬
sessionib. s uirtutib spoliata. Neq¬
enĩ eis longa ẽẽ potuit cohabitato
ex quo pauꝑ factꝰ ꝓpt̃ nos rex głe
ita pauꝑtate elegit. ut dic̾et nisi
quis renuntiau̾it om̃ib q̃ possidet
ñ potest meus ẽe discipłs. Heu heu

Expanded text:
et voluntatem, praeter vitam denique et opirit, quis miratur? Pastorem autem similiter incurvari deorsum, similiter inhiare terrenis, et quae inferius sunt quaerere, nunquid non ridiculum est, et abusio magna? a planta pedis usque ad verticem non est in eo sanitas. Ditata est Ecclesia terrenis possessionibus, sed virtutibus spoliata. Neque enim longa eis esse potuit cohabitatio, ex quo pauper factus propter nos Rex gloriae ita paupertatem elegit ut diceret: Nisi quis renuntiaverit omnibus quae possidet, non potest meus esse discipulus . Heu! heu!
Abbreviated transcription (Latin):
ter qͣue scͥbere suꝑsedimus. intan¬
tes ꝓlixitatẽ. Ingreilienti oppidũ
cui nom̃ iõuimacũ est oblata est
mulier ceta. ⁊ confestim in habitũ
u̾sa pͥuatõe dececa facla ẽ uidens.
exiitq sermo inppłm. ⁊ undiq accla¬
om̃s nou̾ant eam. ubig eg̾ssi sumus
genunata ppłi leticia. ⁊ sub ocłis om¬
num puer anatiuitate cetus ocło
uno. negatum anat᷑a munꝰ ad eptꝰ
est gr̃e b̾nlictio.

Expanded text:
 quae scribere supersedimus vitantes prolixitatem; ingredienti oppidum, cui Joviniacum nomen est, oblata est mulier caeca. Confestim in habitum versa privatione, de caeca facta est videns, exiitque sermo in populum, et undique acclaomnes noverant eam. Ubi vero egressi sumus, geminata est populi laetitia, et sub oculis omnium puer a nativitate caecus uno oculo, negatum a natura munus adeptus est gratiae beneficio.
Abbreviated transcription (Latin):
licebat. Conuocauit enĩ rex om̃s pͥn¬
cipes ⁊ nlites qͥ signati erant. simł¬
q residentib uniu̾sis exhortatus est
eos pat̾ sc̃s ñ humanis sermonibus
s diuinis. ubigͦ eg̾ssi sumꝰ ⁊ rex ip̃e
cũ pͥncipibꝰ ic̃m dñi deducebat ne cõ¬
primerent eum turbe. puer claudus ei¬
oblatus est coram rege. At ille signo cru¬
cis edito puerũ erigit. ⁊ iubet coram
om̃ib ambulare. Quanta leticia. qnͣ¬
ta exultatõe puer deductꝰ sit quis lo¬
quat᷑: Conu̾sus aut̃ pat̃ sc̃s ad re¬
gem. ꝓpt̃ uos inquit factum ẽ hoc
ut nou̾itis quia uere d̾s nobiscũ ẽ¬
⁊ ei acceptũ est qd̃ cepistis. Ip̃a hora
pͥusꝙͣ ingrederem᷑ hospitiũ. puella¬
clauda erecta est. ⁊ ceta mulier il¬
luminata. Ebrehardus. Mane se¬
cunda fix. dũ ad eccłiam uir sc̃s ꝓfi¬
cisceret᷑. multitudo languentium
ĩpediebat nos ⁊ om̃s p̃cedere iussimꝰ
Net mora claudus quidã añ altare

Expanded text:
licebit. Convocavit enim Rex omnes prinlicebit. Convocavit enim Rex omnes principes et milites qui signati erant, simulque residentibus universis, exhortatus est eos Pater sanctus, non humanis sermonibus, sed divinis. Ubi vero egressi fuimus, et Rex ipse cum principibus Sanctum Domini deducebat, ne comprimerent eum turbae, puer claudus oblatus est ei coram Rege. At ille signo crucis edito puerum erigit, et jubet coram omnibus ambulare. Quanta laetitia, quanta exsultatione puer deductus sit, quis loquatur? Conversus autem Pater sanctus ad Regem: « Propter vos, inquit, factum est hoc, ut noveritis quia Deus vere vobiscum est, et acceptum est ei quod coepistis. » Ipsa hora priusquam egrederemur hospitium, puella erecta est, et caeca mulier illuminata. EBERHARDUS. Mane secunda feria, cum ad ecclesiam Vir sanctus proficisceretur, multitudo languentium 1174 impediebat nos, et omnes praecedere jussimus. Nec mora, claudus quidam ante altare
Abbreviated transcription (Latin):
quit puer ile: Cuius u̾bacũ minꝰ
intellexissem. qd̃ romana lingna lo¬
queret᷑: ad duc inquid puerũ ad me:
factum est ut imꝑauit. ⁊ ofestim sig¬
natus puer uisũ recepit. Ego ip̃e in
multis ꝓbaui qd̾ clare uideret. Gau¬
fredus. Post misse celebratõem in
capelła q̃ dormitorio canonicorum
adiacet indictus uir dei uirũ sig¬
nauit uno cecũ ocło ⁊ iisũ statumn
recepit. cuiꝰ ⁊ cetitatis pͥma ⁊ illu¬
minatio scd̃a diligentissime ꝓba¬
ta est. Sic ⁊ surdum dũ abeccłia
recliret: imp̃sso crutis ligno fecit
audire immutens cligitos in aures
minatꝰ est clũ gradale cantarenur
quẽ ego ip̃e obtulerã. Ebrehardus:
Muita ibidẽ facta albitior que ñ uidi¬
mus. Sepe enim cantantẽ audiuimꝰ
ppłm.⁊ nemo ex nob irrumꝑe potu¬
it ut uideret quid ageret᷑. unũ tñ
surdũ qͥ ibidem recepit auditũ ego
Ipso die ꝯuentꝰ factꝰ ẽ ubi manifeste
sp̃c affuit. neq huic cuiꝙͣ dubitare

Expanded text:
quit, puer iste? » Cujus verba cum minus quit, puer iste? » Cujus verba cum minus intellexissem, quod Romana lingua loqueretur: « Adduc, inquit, puerum ad me. » Factum est ut imperavit, et confestim signatus puer visum recepit. Egoi pse in multis probavi quod clare videret. GERARDUS. Post Missae celebrationem in capellam, quae dormitorio canonicorum adjacet, inductus Vir Dei, virum signavit uno caecum oculo, et visum statim recepit: cujus et caecitas prima, et illuminatio secunda diligentissime probata est. Sic et surdum, dum ab ecclesia rediret, impresso crucis signaculo fecit audire, immittens digitos in aures minatus est, dum graduale cantaretur, quem ego ipse obtuleram. EBERHARDUS. Multa ibidem facta arbitror quae non vidimus. Saepe enim cantantem audivimus populum, et nemo ex nobis irrumpere potuit, ut videret quid ageretur. Unum tamen surdum, qui ibidem recepit auditum ego Ipso die conventus factus est, ubi manifeste Spiritus adfuit: neque hinc cuiquam dubitare
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ fac̾e ⁊ ñ feci Ex hoc aut̃ enum̾ans
regni culm̃ culmen. diuitias. osilia.
uirilem aĩm ⁊ corꝑis robur. Hil ⁊
huim᷑i u̾bis omouit hoĩem. ut in
meclio sermone ñ sñ lacͥmis excla¬
maret. Agnosco prorsus liuine mu¬
nera gr̃e. ñ deinceps ip̃o prãnte ing̃¬
tus inueniar. Paratꝰ sũ seruire ei q̃n¬
quidem exꝑte eius submoneor. Dĩx
⁊ ecce ppł̃s rapiens u̾bũ de ore loquẽ¬
tis exclamabat in laudẽ dei ⁊ reso¬
nabat t̾ra in uoces eoꝵ. Continuo
est cum eo nepos eius dux fred̾icus
uinior. signati alii pͥncipes. quoꝵ
ñ est numerꝰ. Ip̃a aut̃ die uixta ca¬
pellam ubi pat̾ sc̃s missã celebra¬
uit. puer claudus me p̃sente g̾slũ
recepit. Ebrehardꝰ. Sabb̾o mane
cum innocentũ festus ageret᷑ dies
exeunti de hospitio patͥ sc̃o. occur¬
rebam adducens metũ militẽ qui
signari uolebat. ⁊ ecce in media t¬
ba puerũ cecũ intuens. qͥd uult in¬

Expanded text:
t t culmen, divitias, consilia, virilem animum et corporis robur; his et hujusmodi verbis commovit hominem, ut in medio sermone non sine lacrymis exclamaret: « Agnosco prorsus divina munera gratiae; nec deinceps, ipso praestante, ingratus inveniar: paratus sum servire ei, quandoquidem ex parte ejus submoneor. » Dixit, et ecce populus rapiens verbum de ore loquentis, exclamat in laudem Dei, et resonabat terra in voces eorum. Continuo us cum eo nepos ejus dux Fridericus junior; signati alii principes, quorum non est numerus. Ipsa autem die juxta capellam, ubi Pater sanctus Missam celebravit, puer claudus me praesente gressum recepit. 16. EBERHARDUS. Sabbato mane, cum Innocentium festus ageretur dies, exeunti de hospitio Patri sancto occurrebam, adducens mecum militem qui signari volebat, et ecce in media turba puerum caecum intuens: « Quid vult, in
Abbreviated transcription (Latin):
misccłie ub̃̾is. Cui cũ respondisset¬
rex nullũ sͥ huꝰ nulicie inesse ꝓpo¬
situm. tacuit uir mansuetissimus
dicens. ñ esse paruitatis sue impor¬
tunuis instare regie maiestati. Sic
⁊ spire cũ insermone publico iam
scdo regem sic̃ pͥus ꝑegͥnatõis am¬
monuisset ex noĩe. die t̾cia cũ b̾i
ioħis festiuitas ageret᷑. secreto agg̾s¬
sus est eũ: solita mausuetudine
suggerens ꝓuidendum omino ne sic
pret̾iret eum. penitentia leuis. bre
us. honorabilis. salutaris. qmͣ ad sal¬
uandos peccõres diuina: pietas ex¬
cogitauerat. Aquo hoc tandẽ respõ¬
sum obtinuit. quia delib̾aret secũ
⁊ osuleret suos sequenti die suꝑ hoc
responsurus. Exinde intra missarũ
sollemnia b̃i pr̃is anmũ cepit sp̃c
stimulare diuinꝰ. ut pret̃ morẽ nui¬
lo rogante dice̾t non oportere sine
sermone pret̾ire diem. Qd multa:
Loquutꝰ est ⁊insine sermonis regem ñ
ut regẽ. s ut hoĩem tota libertatẽ oue¬
nit. ꝓponebat enim fut᷑um iudiciũ.

Expanded text:
iae uberis. Cui, cum respondisset nullum sibi hujus militiae inesse propositum, tacuit Vir mansuetissimus dicens, non esse parvitatis suae importunius instare regiae majestati. Sic et Spirae cum in sermone publice jam secundo Regem, sicut prius, peregrinationis admonuisset ex nomine, die tertia cum beati Joannis festivitas ageretur, secreto aggressus cum solita mansuetudine, suggerens providendum omnino, ne sic praeteriret eum poenitentia levis, brevis, 1173 honorabilis, salutaris, quam ad salvandos peccatores divina pietas excogitaverat. A quo hoc tandem responsum obtinuit, quod deliberaret secum et consuleret suos, sequenti die su er hoc responsurus. Exinde intra Missarum solemnia, beati Patris animum coepit Spiritus stimulare divinus, ut praeter morem, nullo rogante, diceret, non oportere sine sermone praeterire diem. Quid multa? locutus est, et in fine sermonis Regem, non ut regem, sed ut hominem tota libertate convenit. Proponebat enim futurum judicium,
Abbreviated transcription (Latin):
da gressum recepit. ⁊ nuuitꝰ loquelam
p̃sentib ⁊ udentibꝰ nob. Philippus
Similit̃ ⁊ puella ceca uisum. Mul¬
ta qͦ ibidem facta sunt q̃ nemo ex-
nob uidere potuit p̃tumultu. Gau
fridus. Ubi fluuium lindemath tn¬
suumꝰ cui suꝑpositꝰ est uicꝰ ille infra
dummidiũ miliare duo pueri manci
manꝰ. mutꝰ unꝰ loquelam. suidꝰ unꝰ
auditũ. senex cecꝰ uisum: cor̃a oĩb
receper̃t. ħ nos oĩa iudimꝰ. ⁊ certissi¬
me ac diligentissime ꝓbauimus.
acclamante ad singła młtitudine q̃
sc̃m dñi deducebat in leticia ⁊ exul¬
tatõe. Philippus. In ip̃o itin̾e clauda
erecta est ꝙͣ i humeris deportatam
ubi signauit pat̃ deponi iussit ⁊ am-¬
bulare. ħ erat cui sic ꝯgratulaban¬
tur uicine mulieres.⁊ om̃s qͥ noue¬
rant eam. S ⁊ surdꝰ qͥdam ip̃a die

Expanded text:
da gressum recepit, et mutus loquelam da gressum recepit, et mutus loquelam praesentibus et videntibus nobis. PHILIPPUS. Similiter et puella caeca, visum. Multa quoque ibidem facta sunt, quae nemo ex nobis videre potuit prae tumultu. 12. GERARDUS. Ubi fluvium Lindemach transivimus, cui superpositus est vicus ille, infra dimidium milliare, duo pueri manci manus, mutus unus loquelam, surdus unus auditum, senex caecus visum, coram omnibus receperunt. Haec nos omnia vidimus, et certissime ac diligentissime probavimus acclamante ad singula multitudine, quae Sanctum Domini deducebat in laetitia et exsultatione. PHILIPPUS. In ipso itinere clauda erecta est, quam in humeris deportatam ubi signavit: Pater, deponi jussit et ambulare. Haec erat cui sic congratulabantur vicinae mulieres, et omnes qui noverant eam. Sed et surdus quidam ipsa die
Abbreviated transcription (Latin):
mat adluce̾t. ⁊ qm postea redierit
loquens ip̃i sciti. De multis enĩ int̾ro¬
gata libere respondit. Nam mane
dñica die p̃tumultu õs existis eclesi¬
am. nͨ uidistis que fiebant. licet cla¬
morẽ ppłi uocifantis audiretis. Ego
aut̃ iudi puerũ mecdia parte corꝑis
ꝑalititũ. cui ⁊ brachiũ ⁊ manũ et
tibiam. simul ⁊ pedem que omnia
inualida erant. uirtꝰ diuina restitu¬
it ad prĩs bñdictõem. Duabꝰ quoq
claudis alt̾i qͥdẽ pede uno. alt̾i uero
utroq: gressus redilitꝰ est.⁊ has pre¬
sens uidi. Alexander. Ipsa die nob̾
uidentibꝰ in uia pueͬ claudꝰ gressũ:
⁊ mulier surda auditũ recepit. S
⁊ ꝓpe turegũ corã multis qͥ occur¬
rerant claudus erectus est. Gerardꝰ
Turegi scd̃a feꝵr mane in eccłia ceca
mulier illumĩata est. Hanc ego ui-¬
di cecã cũ adluceret᷑. ⁊ cñ manus
illumĩatam iudim̃ uniu̾si froren¬
nus abbas. In eadem eccłia puella clau¬

Expanded text:
mater adduceret; et quomodo postea redierit mater adduceret; et quomodo postea redierit loquens, ipsi scitis: de multis enim interrogata libere respondit. Nam mane Dominica die prae tumultu omnes existis ecclesiam, nec vidistis quae fiebant, licet clamorem populi vociferantis audiretis. Ego autem vidi puerum media parte corporis paralyticum, cui et brachium, et manum, et tibiam simul, et pedem, quae omnia invalida erant, virtus divina restituit ad Patris benedictionem. Duabus quoque claudis, alteri quidem pede uno, alteri vero utroque, gressus redditus est, et has praesens vidi. ALEXANDER. Ipsa die in via nobis videntibus puer claudus gressum, et mulier surda auditum recepit; sed prope Turegum coram multis qui occurrerant, claudus erectus est. GAUFRIDUS. Turegi secunda feria mane in ecclesia caeca mulier illuminata est. Hanc ego vidi caecam cum adduceretur; et cum manus illuminatam vidimus universi. FRANCO. In eadem ecclesia, puella clau
Abbreviated transcription (Latin):
meip̃m conu̾sus ait. Non est inuentꝰ
qui rediret ⁊ daret gl̾am d̾o nͥ puer
iste. Prius aut̃ in ip̃a oblatõe adoles¬
cens surdus iam duodecim annis: sic̃
ip̃e nobis confessus est sub manu lig¬
nantis b̃nficium sentiens exclama¬
uerat ingaudio ⁊ exultatõe qd̃ re¬
cepisset auditũ. Om̃s eum uidimꝰ.
aliqͥ ⁊̃ ex nob̾ locut sunt ei. Sic ⁊
mulierẽ claudã que ibidẽ gressũ
recepit uidimꝰ. ⁊ puelła claudam¬
similit̃. que similit̃ est erecta. fat̾a
qͦ puella que surda erat ibidẽ recepit
auditũ. Hec ut scitis constantie in
capella dñi ep̃i facta sunt sabb̃o. Philip¬
pus. In solio cum iam pararet exire.
mulieris manꝰ inualida sanata ẽ. et
hanc ego uidi. Balduinus abb̃s. Ego
adolescenti illi qui in exitu ciuitatis
auditũ receꝑat locutꝰ sum. cũ ppłs
exultans uociferaret᷑. Philippꝰ. Uesꝑe
sabb̃i in hospitio apud Winterchur
puellam mutam uidistis cum eam

Expanded text:
meipsum conversus, ait: « Non est inventus meipsum conversus, ait: « Non est inventus 1171 qui rediret, et daret gloriam Deo, nisi puer iste. » Prius autem in ipsa oblatione, adolescens surdus jam duodecim annis, sicut ipse confessus est, sub manu signantis beneficium sentiens exclamaverat in gaudio et exsultatione, quod recepisset auditum. Omnes eum vidimus; aliqui etiam ex nostris locuti sunt ei. Sic ei mulierem claudam, quae ibidem gressum recepit, vidimus, et puellam claudam, quae similiter est erecta. Altera quoque puella quae surda erat, ibidem recepit auditum. Haec, ut scitis, Constantiae in capella domini episcopi facta sunt Sabbato. 11. PHILIPPUS. In solio, cum jam pararet exire, mulieris manus invalida sanata est, et hanc ego vidi. BALDOWINUS ABBAS. Ego adolescenti illi qui in exitu civitatis auditum receperat, locutus sum, cum populus exsultans vociferaretur. PHILIPPUS. Vespere Sabbati in hospitio apud Winterthur puellam mutam vidistis, cum eam
Abbreviated transcription (Latin):
Gaufridus. Ego alt̾um uidi paupe¬
rem adolescentulũ cuimanꝰ atͥida
restituta est. in uilla ꝓxĩa ostantie.
suodennus abbas. Que ostantie fr̃a
sunt. p̃tumultu pauti uider̃t. Ego
duci p̃ceꝑat eum. cuiꝰ mendit᷑ erat.
Duer qͦ de hospitio nr̃o quẽ ego ip̃e ad¬
cduci fec̾am ip̃a die signatꝰ. claudꝰ enĩ
erat gressum recepit. Sed ⁊ ꝓ tͥb aliis
signis in eccłia cantatũ est. ⁊ campane
pulsate sunt. licet nemo nr̃m uid̾it
quid ageret᷑. Gaufridꝰ. Nulla sic ig¬
norauimꝰ sicut ea. que constantie fac¬
ta sunt. quia nemo nr̃m se turbis
immiscere audebat. ⁊ nos hic q̃ iudi¬
mus loqui ꝓposuimꝰ. Ex his q̃ fi .uͭi.
fc̃a sunt nichil nos uidisse arbitror
ip̃a die. Nam sabb̃o mane int̃ ob¬
latões puerũ uidimꝰ cũ młta deuoti¬
one grãs agentẽ pat̾: cuiꝰ oratõe ip̃a
sexta frꝵ amissum receꝑat gressum:
Cuius deuotõem uir sc̃s intuens: ad

Expanded text:
GAUFRIDUS. Ego alterum vidi paupeGAUFRIDUS. Ego alterum vidi pauperem adolescentulum, cui manus arida restituta est, in villa proxima Constantiae. 10. FROWINUS ABBAS. Quae Constantiae facta sunt, prae tumultu pauci viderunt: egoduci praeceperat eum cujus mendicus erat. Puer quoque de hospitio nostro, quem ego ipse adduci feceram, ipsa die signatus, claudus enim erat, gressum recepit. Sed et pro tribus aliis signis in ecclesia cantatum est, et campanae pulsatae sunt, licet nemo nostrum viderit quid ageretur. GAUFRIDUS. Nulla sic ignoravimus, sicut ea quae Constantiae facta sunt, quia nemo nostrum se turbis immiscere audebat: et nos haec quae vidimus, loqui proposuimus. Ex eis quae feria sexta facta sunt, nihil vos vidisse arbitror ipsa die. Nam Sabbato mane inter oblationes puerum vidimus cum multa devotione gratias agentem Patri, cujus oratione ipsa feria sexta amissum recepit gressum. Cujus devotionem Vir sanctus intuens, ad
Abbreviated transcription (Latin):
eodem itin̾e dum transiremꝰ uillam¬
stekeboren lumen recepit. ego iudi:
⁊ mulierẽ claudã longo iam tẽꝑe que
sub manu bñdicentis exiliit. cui sic c̃õ¬
gratulabant᷑ õs qui eam nou̾ant pͥ
bat᷑. Philippꝰ. Puerũ utroq brachio
impotentẽ pat̃ signau̾at. Cuiꝰ dum
alt̾um brachium extendiss. unꝰ ex
militib alt̾um dum offerre ei uel¬
iet corã oĩb nob̃ extendit. Gaufri¬
dus. Om̃s uidistis qnͣtũ exultau̾i̾t
mulier insolitã lucẽ mirata. q̃ uixta
lacũ illuminata est. Ebrehardꝰ. Oue¬
rum ꝑaliticũ parte media. signatũ
atq sanatũ milites nr̃i se uidisse tes¬
tantur. Filiũ qͦ militis cuiꝰdam cu¬
ius erat manꝰ arida ut uidebat᷑ fere
duodennẽ cũ adduceret᷑ ego uidi. Sta¬
tun uͦ cantantes audiui ⁊ inqͥsiui
qͥd accidisset. Miles aut̃ quidã res¬
pondit. sanatã manũ filii dlñi sui:
Alexander. Ego hunc sanatũ uidiz

Expanded text:
eodem itinere, dum transiremus villameodem itinere, dum transiremus villam, lumen recepit, ego vidi, et mulierem claudam longo jam tempore, quae sub manu benedicentis exsiliit: cui sic congratulabantur omnes qui noverant eam batur. PHILIPPUS. Puerum utroque brachio impotentem Pater signaverat, cujus dum alterum brachium extendisset, unus ex militibus alterum, dum ei offerre vellet, coram omnibus nobis extendit. GAUFRIDUS. Omnes vidistis quantum exsultavit mulier insolitam lucem mirata, quae juxta lacum illuminata est. EPISCOPUS. Puerum paralyticum parte media signatum atque sanatum milites nostri se vidisse testantur. Filium quoque militis cujusdam, cujus erat manus arida, ut videbatur, fere duodennem, cum adduceretur ego vidi: statim vero cantantes audivi, et inquisivi quid accidisset. Miles autem quidam respondit sanatam manum filii domini sui. ALEXANDER. Ego hunc sanatum vidi.
Abbreviated transcription (Latin):
abstinere oportuit patr̃e abñdictõe
infirmoꝵ ⁊ fug̾e. ad eo se ppłs inui¬
cem opͥmebat. Ebrehardus. Ego ip̃e
añ altare rogabã obnixius necui
manũ impon̾et. prorsus ignorans
quaeratõe posset educi. Philippus:
In ingressu tñ eccłie clauda gressũ
receꝑat me p̃sente. ⁊ ppłi cantũ om̃s
audistis. Uidunꝰ ⁊ alt̾am claudã que
egredientib nob̾ de uilla supͣ montẽ
signata est. ⁊ confestim solutis neruis
lib̾e ambłauit. Ebrehardꝰ. Me uiden¬
te in eadem tulla surdus recep̃ audi¬
tum. ⁊mulier gressũ que clauda fu
claudus utroq pede.⁊ manũ unam
hñs aridam. ab utroq incõmodo lib̾a¬
tus: ⁊ lib̾e ambłabat.⁊ mouebat ma¬
num. Philippꝰ. Cecũ puerũ qͥ ibidem
illuminatꝰ est. ego uicdi. Balcluinus
abbas. Ubi renũ transiuimꝰ cantus
ille quem audistis. om̃s eñi in alt̾a̾
parte remanseratis ppio p̃octupante na¬
ues. fuit ꝓerectõe claudi cuiꝰdã pueri qͣm
ego uidi. Gaufridus. Cecũ senẽ qui ĩ

Expanded text:
tuit Patrem a benedictione infirmorum, et fugere, adeo se populus invicem comprimebat. EBERHARDUS. Ego ipse ante altare rogabam obnixius, ne cui manus imponeret, prorsus ignorans qua ratione posset educi. PHILIPPUS. In ingressu tamen ecclesiae clauda gressum receperat, me praesente, et populi cantum omnes audistis. Vidimus et alteram claudam, quae egredientibus nobis de villa supra montem signata est, et confestim solutis nervis, libere ambulavit. EBERHARDUS. Me vidente in eadem villa surdus recepit auditum, et mulier gressum, quae clauda fueclaudus utroque pede, et manum habens unam aridam, ab utroque incommodo liberatus est, et libere ambulabat, et movebat manunt. PHILIPPUS. Caecum puerum, qui ibidem illumiABBAS. Ubi Rhenum transivimus, cantus ille quem audistis, omnes enim in altera parte remanseratis, populo praeoccupante naves, fuit pro erectione claudi cujusdam pueri, quem ego vidi. GAUFRIDUS. Caecum senem, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
pus. Scd̃a frꝵ in naui ꝓsitiscebam᷑
⁊ ñ potãnt acced̾e qͥ infirmabantur
uesꝑe tñ hagembuch in hospitio
mulier clauda gressum recepit᷑ Ip̃a
hora qua mulier suꝑuenit quere¬
bam inuicẽ nos nicħ ea cdie udis¬
se. ⁊ illa statim sũ bacło ambłare
cepit. gratulabunda ⁊ laudans:

Expanded text:
s. Secunda feria in navi proficiscebamur, et non poterant accedere qui infirmabantur. Vespere tamen Bagenbach in hospitio mulier clauda gressum recepit. GERARDUS. Ipsa hora, qua mulier supervenit, querebamur invicem nihil nos ea die vidisse: et illa statim sine baculo ambulare coepit gratulabunda et laudans.
Abbreviated transcription (Latin):
tus. Mane quarta fiꝵ apud castrum
rinuelth uͥ ꝑ noctau̾amus pͥusquã
intraret uir sc̃s eccłiam in atͥo fͣnt̾i¬
ori intortũ collum pueri sanauit. et
puelle manũ in ualidã reddidit sos¬
pitati. Gaufridus. In eccl̃ia pꝰ misse ce
ocłos sputo liniuit pat̃ beatꝰ. ⁊ ꝯtinuo
clare uidit. ⁊ oĩa discernebat. Ibidẽ
cere ñ sinebant. in eccłia sanatꝰ est.
ip̃a hora. In uia qͦ contracta mulier
⁊ oĩo impotens qmͣ in uentilabro de¬
portauerant in occursũ sci uiri. ut
signata est exiliit clamaͬans.⁊ fc̃a
est leticia magna in ppło. S ⁊ ꝓpe
basil: eam uir quida qͥ grauit᷑ audi¬
ebat clarum recepit auditũ. Gaufri¬
eg̾ssi : festinauimꝰ rouascle. In ipso
aut̃ mn̾e surdꝰ quid̃a recep̃ auditũ.
⁊ puer alt̾o ocłõ cecꝰ uidit utͦq. Nec
latuit patrẽ s cum paululũ ꝑtran¬
sisset eos misit qui scrutarent᷑ ⁊ in¬
uentum est ita. Ep̃c. Cum misisset te
inquit ad alexandrum ut uideres

Expanded text:
. Mane quara feria apud castrum Rinvelt, ubi pernoctaveramus, priusquam intravit Vir sanctus ecclesiam, in atrio exteriori intortum collum pueri sanavit: et puellae manum invalidam reddidit sospitati. GAUFRIDUS. In ecclesia, post missaoculos sputo linivit Pater beatus, et continuo clare vidit, et omnia discernebat. Ibidem cere non sinebant, in ecclesia sanatus est ipsa hora. In via quoque, contracta mulier et omnino impotens, quam in ventilabro deportaverant in occursum sancti Viri, ut signata est, exsiliit clamitans, et facta est laetitia magna in populo. Sed et prope Basileam, vir quidam, qui graviter audiebat, clarum recepit auditum. essi festinavimus Ronascle. In ipso autem itinere surdus quidam recepit auditum, et puer altero oculo caecus, vidit utroque: nec latuit Patrem, sed cum paululum pertransisset eos, misit qui scrutarentur, et inventum est ita. EBERHARDUS. Cum misisset te, inquit ad Alexandrum, ut videres
Abbreviated transcription (Latin):
do : ⁊ p̃cordialis affectꝰ. ad qͦs redire
õimodo festinabat. Neq enĩ filioꝵ
ut̾i siui mat pot̾at obliuisci: s toto
fere anno auelli a se uisc̾a sua gra¬
uissune q̃ rebat᷑ uicit fñ constan¬
cia dñi constantiensis: cũ oportune
supplicaret. Sic nimirum intolera¬
bile sͥ iudicabat uir benignissimꝰ:
ꝓ se anxios contristare. Magis aũt
reus aꝑtum sͥ ẽẽ ostiũ magnũ. Hoc
enĩ studium eius ħ consuetudo ẽ. ut
licet animũ gerat affectione plenis¬
simũ. nullũ tñ apud eũ ꝓpͥa obrine¬
at affectio locũ. in deliberatõe facien¬
doꝵ. s totũ sͥ uendicet diuine inqͥsi¬
cio uoluntatis. Acqͥeuit gͦ uenire cũ
sumꝰ fines ep̃atus ostantiensis: ⁊ in¬
ppłi deuotõe suscepti. Multa ex hoc
diiine miracła u̾tutis claruerũt:
que ⁊ si nos tatuerimꝰ lapides clama¬
bunt. Opterea qͥ presentes fuimus.
clignũ duximꝰ annotare ea uitande

Expanded text:
do et praecordialis affectus, ad quos redire do et praecordialis affectus, ad quos redire omnimodo festinabat: neque enim filiorum uteri sui mater poterat oblivisci, sed toto fere anno avelli a se viscera sua gravissime querebatur. Vicit tamen constantia domini Constantiensis, cum opportune, supplicaret. Sic nimirum intolerabile sibi indicat vir benignissimus pro se anxios contristari. Magis autem rens apertum sibi esse ostium magnum. Hoc enim studium ejus, haec consuetudo est, ut licet animum habeat affectione plenissimum, nullum tamen apud eum propria obtineat affectio locum in deliberatione faciendorum, sed totum sibi vindicet divinae inquisitio voluntatis. Acquievit ergo venire cum sumus fines episcopatus Constantiensis; populi devotione suscepti. Multa ex hoc divinae miracula virtutis claruerunt, quae, etsi nos tacuerimus, lapides clamabunt. Propterea qui praesentes fuimus, dignum duximus annotare ea vitandae
Abbreviated transcription (Latin):
pensis couocutõis effecit. ego nec
uidi. nͨ audiui. s uiderunt ⁊ audi¬
erunt qͥ ministri fuer̃t sermonis. et
quib credo sicut ocłis meis. Ego enim
stilo apͥncipio itinerarii ipsius excep¬
ta sunt. alicui de linguis insignib
⁊ religionis om̃dare qͥ potenti uͥtu¬
te u̾boꝵ facta lucida ꝑducat ĩ lucẽ
uos qͦ cũ hanc epłam susceꝑitis: o¬
rate ꝓ philippo ur̃o. qͥ ũr ero quã¬
diu fuero in uist̾ib xp̃i.
crucis annuiitiaret: necc̃e
fuit ut regi conrado ꝓ qͦdã pacis ne¬
gouo loqueret᷑. Occurrit aũt ei fr̃ã¬
keneruirt qd̃ in t̃ritorio mogunti¬
no suꝑ mogum situm est castrum.
⁊ afrancoꝵ uado nom̃ accepit. Ibidẽ
qͦ constantiensis ep̃c herimannus
nomĩe uir religiosus affuit: obni¬
xius supplicans ut ad partes suasas¬
cend̾e dignaret᷑. Cuiꝰ petitõi multa
qͥdem resistebant. maxime tam̃ cla¬
reuallensiũ suoꝵ intima sollicitu¬

Expanded text:
pensis collocutionis effecit, ego nec pensis collocutionis effecit, ego nec vidi, nec audivi, sed viderunt et audierunt qui ministri fuerunt sermonis et quibus credo sicut oculis meis. Ego enim stylo a principio itinerarii ipsius excerpta sunt, alicui de linguis insignibus et religiosis commendare, qui potenti virtute verborum facta lucida perducat in lucem. Vos quoque, cum hanc epistolam susceperitis, orate pro Philippo vestro, qui vester ero, quandiu fucrucis annuntiaret, necesse fuit ut regi Conrado pro quodam pacis negotio loqueretur. Occurrit autem Franckevoert, quod in territorio Moguntino super Mogum situm est castrum, et a Francorum vado nomen accepit. Ibidem quoque Constantiensis episcopus, Hermannus nomine, vir religiosus adfuit, obnixius supplicans ut ad partes suas ascendere dignaretur. Cujus petitioni multa quidem negotia resistebant; maxime tamen Clarae-Vallensium suorum intima sollicitu
Abbreviated transcription (Latin):
reuoluam. quẽ non ignoratis duri¬
oris penitentie martyrio confrin¬
gendum. In ueritate didici nil esse
tum regina. pͥmogenitũ filiũ suũ
ulentium parit. in quo ⁊ de qͦ culiꝰ
iusticie pendet. iusto attestante qͥ
ait. Cultus iusticie silentiũ. Sed ni¬
mis ꝓgredior. ⁊ interrũpendꝰ est cur¬
sus sermonis quia fortassis incõmo¬
da publita. pettem si quos płibus
debitis ocłos detineam pagina longi¬
ori. Id ip̃m aut̃ qñdo p̃sumpsisset
humilis sublimitas. immo sublĩs
hũilitas amantissime pat̃: Rogatis
gͥ ut scͥbam uob̾ que comꝑta habeo
de miracłis nr̃i patͥs. amici ũri. qui
uos diligit non u̾bo neq lingna. s
oꝑe ⁊ iu̾tate. Et illa quidẽ egebant
diligentiori disputatione. ⁊ doctori
disputatore. cum illa tñ ego scͥpsi̾m.
s collegĩm certus tam̃ qd̾ auribꝰ meis
audierim ⁊ ꝑspexerim ocłis uniu̾¬
sa. Ip̃a tñ que in itu ⁊ reditu stam¬

Expanded text:
involvam, quem non ignoratis duriinvolvam, quem non ignoratis durioris poenitentiae martyrio confringendum. In veritate didici nihil esse tum regina, primogenitum filium suum silentium parit; in quo, et de quo cultus justitiae pendet, justo attestante qui ait: Cultus justitiae silentium . Sed nimis progredior et interrumpendus est cursus sermonis; quia fortassis incommoda praelibatio est, si quos pluribus debetis oculos detineam pagina longiori. Id ipsum autem quando praesumpsisset humilis sublimitas, imo sublimis humilitas, amantissime pater? Rogatis igitur, ut scribam vobis quae comperta habeo de miraculis patris nostri, amici vestri, qui vos diligit non verbo neque lingua, sed opere et veritate. Et illa quidem egebant diligentiori disputatione et doctiori disputatore; cum illa tamen ego non scripserim, sed collegerim: certus autem quod auribus meis audierim et 1167 perspexerim oculis universa; ipsa tamen, quae in itu et reditu Stam
Abbreviated transcription (Latin):
imm̃sitate aquarum cum libris
extulimus. Et quidẽ cdupplex nob̾
incubuit exultandi mat̾ia. tum
existimꝰ. tum ꝓ ip̃a pueri uita dona¬
ta. cuiꝰ liberatõem scĩssimi ꝯfossoris
huiꝰ pretib ⁊ meritis attͥbuendã
esse non dubitamus. incip̃ epła¬
claraualle. ambula¬
re aclaritate in cla¬
ritatem: tanqͣm a dm̃ sp̃u. Muilta
esset p̃sumptio si ñ multa eẽt dilec¬
tio qd̃ ur̃e presumo scrib̾e subli¬
mitati. Quid eñi seruus ad cdñm.
discipłs ad magr̃m. ad ep̃m mona¬
chus: Nicħ mͥ ⁊ illi cum illũ sũma
dignitas. me uilitas alta cõponat:
Sepuitus int̃ hoĩes ñ est reuocandꝰ
ad hoĩes. nec uolare debet ad phale¬
ras glamq u̾boꝵ: qui silentuum
imposuit ori suo. Scitis ⁊ uos dñe
pat quia scrib̾e ñ monacho in au¬
su. nec indocto in ꝓmptu nͥ peni¬
tenti ẽẽ debeat in affectu. Durum
quoq ẽ . llum ali uacent ⁊ uideãt
qm̃ ip̃e est deus. ego stilum tabulasq

Expanded text:
immensitate aquarum cum libris immensitate aquarum cum libris extulimus. Et quidem duplex nobis incubuit exsultandi materia: tumexistimus; tum pro ipsa pueri vita donata, cujus liberationem sanctissimi confessoris hujus precibus et meritis attribuendam esse non dubitamus. PHILIPClara-Valle, ambulare a claritate in claritatem tanquam a Domini Spiritu. Multa esset praesumptio, si non multa esset dilectio, quod vestrae praesumo scribere Sublimitati. Quid enim servus ad dominum, discipulus ad magistrum, ad episcopum monachus? Nihil mihi et illi, cum illum summa dignitas, me vilitas alta componat. Sepultus inter homines, non est revocandus ad homines, nec revocari debet ad phaleras gloriamque verborum, qui silentium imposuit ori suo. Scitis et vos, domine pater, quia scribere nec monacho in usu, nec indocto in promptu, nec poenitenti esse debeat in affectu. Durum quoque est, ut cum alii vacent et videant quoniam ipse est Dominus, ego stylum tabulasque
Abbreviated transcription (Latin):
sent. ueruntñ solus ille miracłorũ
liber. cum t̃n cet̾is aqua imbutis atq
subm̾sis esset immistꝰ ita reꝑtꝰ est in¬
corruptꝰ ⁊ siccus. ita pulcher ⁊ floridꝰ.
ut munime tc̃ extractum de niua¬
rio crederes. s potuis assumptũ de
armario diceres. Nam quemadmod̾̃
usq hodie cernit᷑. ne unã quidem
ineo literulam magna us moclica
aque stilla deleuit. aut tetigit. cũ
cet̾i sicut dictũ est libri. ita fluctibꝰ
obliterati. ⁊ pellium more cofecti
uiderent᷑. ut nulł deinceps usibus¬
apti iudicarent᷑. Uñ mirati ⁊ mag¬
na iocunditate repleti grãs egere
multimodas diuine clem̃tie: que
dilecti sui b̾nardi mi̾ta uen̾anda
uoluit etiam nunc huiꝰmocli sig¬
no głificare. Nos quoq magnifice
consolati ꝓpͥum dãpnum de submͦ¬
sione libroꝵ. ñ modo leuissime. ue¬
rum etiã lenissime tulimꝰ. quippe
qui ineuis restitutõe iocunda uere pis¬
catione tantum ⁊ tale miracłm de

Expanded text:
sent. Verumtamen solus ille Miraculorum sent. Verumtamen solus ille Miraculorum liber, cum tamen caeteris aqua imbutis atque submersis esset immistus, ita repertus est incorruptus et siccus, ita pulcher ac floridus, ut minime tunc extractum de vivario crederes, sed potius assumptum de armario diceres. Nam quemadmodum usque hodie cernitur, ne unam quidem in eo litterulam magnam vel modicam aquae stilla delevit, aut tetigit; cum caeteri, sicut dictum est, libri ita fluctibus oblitterati, et pellium more confecti viderentur, ut nullis deinceps usibus judicarentur apti. Unde mirati et magna jucunditate repleti, gratias egere multimodis divinae clementiae, qui dilecti sui Bernardi merita veneranda voluit etiam nunc hujusmodi signo glorificare. Nos quoque magnifice consolati, proprium damnum de submersione librorum non modo levissime, verum etiam laetissime tulimus: quippe qui in ejus restitutione, jucunda vere piscatione, tantum et tale miraculum de
Abbreviated transcription (Latin):
illuc anxie ꝑuagabat᷑. Exclaman¬
tib aut̃ qui aderant qd̃ equus
ille libroꝵ atq uestim̃toꝵ sarcinã
habtus cum puero supposito mer¬
gerẽt᷑. accurrit᷑ undiq ut eis suc¬
currat᷑. Int̾i̾m aut̃ quadrupes et
ip̃e puer toti sub aqua latebant
nisi qd̃ ora ꝓtensa modice suꝑuis
apparebant. Quidã uͦ iuuenis in¬
dum̃tis exutis ⁊ natando duituis
insecutꝰ. ꝑeuntes eriꝑe uoluit: s
fugiente caballo muume potu¬
it. Tandẽ uero quesita. ⁊ delonge
adducta nauicła miserante dño
educti ⁊ lib̾ati sunt simul adoles¬
centulus ⁊ caballus. ñ mͦ uiuentes. ue¬
rum etiam salui ⁊ alacres. Mantica
uero ꝯtinens ipsos libros. inuenta ẽ
aquis in modum utris plena atq
distenta. Que dum pꝰmodũ incuri¬
a ministroꝵ clausa dutissime per¬
maneret. tandẽ ea reserata inuen¬
ti sunt libri aminimo usq ad ma¬
ximum. ita madefacti. atq deleti.
ac si infundo stagni cluitiꝰ iacuis¬

Expanded text:
illuc anxie pervagabatur. Exclamanilluc anxie pervagabatur. Exclamantibus autem qui aderant, quod equus ille librorum atque vestimentorum sarcinam habens cum puero superposito mergeretur; accurritur undique ut ei succurratur. Interim autem quadrupes, et ipse puer sub aqua latebant, nisi quod ora protensa modice superius apparebant. Quidam vero juvenis indumentis exutus, et natando diutius insecutus pereuntes, eripere voluit, sed fugiente caballo minime potuit. Tandem vero quaesita et de longe adducta navicula, miserante Domino, reducti et liberati sunt simul adolescentulus 1166 et caballus, non modo viventes, verum etiam salvi et alacres: mantica vero continens ipsos libros inventa est aquis, in modum utris, plena atque distenta. Quae dum postmodum incuria ministrorum clausa diutissime permaneret, tandem ea reserata inventi sunt libri a minimo usque ad maximum, ita madefacti atque deleti, ac si in profundo stagni diutius jacuis
Abbreviated transcription (Latin):
nuꝑ uenerabili ab̃b̃e
clareuallensi petro ce¬
nobia sua que in re¬
mensi ꝓuincia flante
sp̃u dei uenustissime florent. nos
quoq cum illo ꝓfecti uenimꝰ die
quada una cum ip̃o ad monasteri¬
um uallis regis. Inuenimꝰ aũt ibi¬
dem miracłoꝵ scĩ bernardi młtitu¬
dinem copiosam. que ꝓpt̃ legentiũ
tedium in codice uite eius inseri ñ po¬
tuerunt. Nam si ꝓlixius scͥberentur
płima inde uolumina conficerent᷑:
Hunc gͦ miracłoꝵ librũ qm̃ in cla¬
raualle ñ haberi comꝑimꝰ. acceptũ
mutuo nob̾cum ferre curauimus.
ut eum transcͥbi fac̾emus.Portaba¬
tur aut̃ in mantica clausus. cum
aliis septẽ libris. tam maioris quã
minoris uoluminis. uenientibus
itaq nob̾ ad monast̾ium longipon¬
tis. contigit ut eoꝵdem libroꝵ por¬
titor equus cũ cet̾is ad aqmͣ duc̾et᷑.
Qui dum incaute dimissis habe¬
nis uadum exced̾et lapsus in ꝓfun¬
dum stagni fluctuando ⁊ natitan¬
do ferme unuis hore spacio huc et

Expanded text:
r venerabili abbate Clarae-Vallensi Petro monasteria sua, quae in Remensi provincia, flante spiritu Dei, venustissime florent, nos quoque cum illo profecti venimus die quadam una cum ipso ad monasterium Vallis-Regis. Invenimus autem ibidem miraculorum sancti Bernardi multitudinem copiosam, quae propter legentium taedium in codice vitae ejus inseri non potuerunt. Nam si prolixius scriberentur, plurima inde volumina conficerentur. Hunc ergo Miraculorum librum, quem in Clara-Valle non habere comperimus, acceptum mutuo nobiscum ferre curavimus, ut eum transcribi faceremus. Portabatur autem in mantica, cum aliis septem libris, tam majoris quam minoris voluminis. Venientibus itaque nobis ad monasterium Longi-Pontis, contigit ut eorumdem librorum portitor equus cum caeteris ad aquam duceretur. Qui dum incaute dimissis habenis vadum excederet, lapsus in profundum stagni fluctuando et natanto ferme unius horae spatio huc et
Abbreviated transcription (Latin):
ratõem pat̾ dum eas signaret sñ ul¬
la hesitatõe cognouit. Substitit eñi
⁊ utramq deponi fecit. ⁊ lib̾e ambu¬
iabant magnificantes dm̃. Aibertꝰ
in toto ⁊ rigido collo sanatꝰ ẽ cor̃a nob̾.
⁊ lib̾e caput mouebat. Ebrehardus:
p̃ced aebatis. Ibi cleritꝰ quidã de uilla
que drͦ selkingen obnixius rogauit
liqd̃ fac̾e̾t signũ qr ppłs durissimꝰ
erat. ⁊ ecce mulierẽ claudã. ab annis

Expanded text:
rectionem Pater, dum eas agitaret, sine ulla haesitatione cognovit. Substitit enim, et utramque deponi fecit, et libere ambulabant magnificantes Deum. ALEXANDER. intorto et rigido collo, sanatus est coram nobis, et libere caput movebat. EBERHARDUS. praecedebatis. Ibi clericus quidam de villa quae dicitur Seckingen, obnixius rogavit liquod faceret signum, quia populus durissimus erat: et ecce m
Abbreviated transcription (Latin):
rum pͥncipumq conuentꝰ. Illuc
pat̾ sc̃s aduenit int̃ pͥncipes qͦsdã
pacẽ cupiens reformare. quoꝵ ini¬
micitiis ab exercitu crucis xp̃i etͣ
in his ꝯuentibꝰ apparere miracła.
nec dignat᷑ d̾s uͥ tantꝰ est ocursus
mstitudinis curiose. reuelare glo¬
riam suam. Sed non fuit ociosus pa¬
tris aduentꝰ. Ibi enĩ factũ est ut ipsi¬
us uerbis utar miracłm miracłoꝵ.
Siquidẽ rex signatꝰ est pret spem
oĩum qͥ ouen̾ant. Cucurrit uelocit̃
sermo uiuus ⁊ efficax. ⁊ uere ibi ꝓ¬

Expanded text:
ncipumque conventus. Illuc Pater sanctus advenit, inter principes quosdam pacem cupiens reformare; quorum inimicitiis ab exercitu crucis Christi min illis conventibus apparere miracula, nec dignatur Deus, ubi tantus est concursus multitudinis curiosae, revelare gloriam suam. Sed non fuit otiosus Patris adventus: ibi enim factum est, ut ipsius verbis utar, miraculum miraculorum. Siquidem Rex signatus est praeter spem omnium, qui convenerant: cucurrit velociter sermo vivus
Abbreviated transcription (Latin):
uider̃t. qmͣ ego ip̃e num̾auimꝰ trigĩ¬
ta sex miratła q̃ facta st̃ ip̃adie. Ceci
undecĩ illumĩati st̃: claudis decẽ et
octo gressus redlictꝰ est. Mancis .xi.
manꝰ restitute. Surdꝰ unꝰ audiuit:
Si plus in sũma ueniunt ꝙͣ trigm¬
ta sex. inde ẽ qd̾ pͥus ꝑsonas mim̾a¬
uerã. mͦ signa. Nam erga puelła uña
młta st̃ fc̃a. que ceca ⁊clauda utroq
pede.⁊ mutaerat. ⁊ alt̾am manũ
aridã hñs. ad mlt̾a &̃ alia cantatẽ
audiuimꝰ ppłm qͥ sequebat᷑ nos s qr¬

Expanded text:
iderunt, quam ego ipse, numeravimus triginta sex miracula, quae facta sunt ipso die. Caeci 1170 undecim illuminati sunt: claudis decem et octo gressus redditus est: mancis undecim manus restitutae: surdus unus audivit. Si plus in summa veniunt quam triginta sex, inde est, quod prius personas numeraveram, modo signa. Nam erga puellam unam multa sunt facta, quae caeca, clauda utroque pede, et muta erat et alteram manum aridam habens: ad multa etiam alia cantantem audivimus populum qui sequebat
Abbreviated transcription (Latin):
tunc nosse potuerimꝰ aut possimꝰ nunc
adhuc dieb ꝑ fidelẽ sernũ ⁊ deuotũ
famulũ uirtꝰ oĩpotentis mirabilit̃
oꝑat᷑. S ⁊ pauca ex his q̃ uidimꝰ a
spira usq coloniã huic annotatõi
p̃mittenda credidimꝰ. ut pͥou narra¬
tioni ista cohereant. Non nulla qͦq
ex his q̃ p̃sentes uider̃t uen̾abiles ab¬

Expanded text:
us nosse, aut possimus nunc adhuc diebus per fidelem servum et devotum famulum virtus Omnipotentis mirabiliter operatur. Sed et pauca ex his, quae vidimus a Spira usque ad Coloniam, huic annotationi praemittenda credidimus, ut priori narrationi ista cohaereant. Nonnulla quoque ex his quae praesentes viderunt venerabiles ab
Abbreviated transcription (Latin):
crepuer̃t. ⁊ relexati sunt.⁊ pueri
pat. ⁊ puer ip̃e incredibilit̃ letaban¬
tur. õs audistis cantantẽ ppłm. ego
puerum uidi. Gaufridus. Adolescẽ¬
tem cuiꝰ arida erat manꝰ cũ brachio
toto. ⁊ ibidẽ curatꝰ est. om̃s uidimus¬
frowmnus. Et puellam que dm̃ica
quarta aduentꝰ argentine in eccłia
pꝰ missaꝵ celebretõem erecta est. de
qua su exultabat pat̃. sic ppłs at¬
clamabat. Philippis. Ip̃a die pͥusꝙͣ
nauem ingreclerem᷑ puer claudus
erectꝰ est. ⁊ coram om̃i ppło lib̾e am¬
bulabat. ⁊ qͥ aderant uociferabant᷑

Expanded text:
crepuerunt et relaxati sunt, et pueri pater et puer ipse incredibiliter laetabantur. Omnes audistis cantantem populum: ego puerum vidi. GERARDUS. Adolescentem, cujus arida erat manus cum brachio toto, et ibidem curatus est; omnes vidimus. Et puellam, quae Dominica quarta Adventus Argentinae in ecclesia post missarum celebrationem erecta est: de qua sic exsultabat pater, sic populus acclamabat. PHILIPPUS. Ipsa die, priusquam navem ingrederemur, puer claudus erectus est, et coram populo libere ambul
Abbreviated transcription (Latin):
ta eandẽ uilła sac̾doti locuti sumus:
⁊ dix ex his de quib certi erant usq¬
ad decem ip̃a die ibi aut erectos aut
illuminatos. uesꝑa qͦ ubi dux con¬
radus occurrit claudꝰ puer corã eo
⁊ militib g̾ssũ recepit. uidentibꝰ¬
ꝙ̃ nob̃. Ep̃c. Ibidem ꝯtigit qd̃ modo
sileo. s suo loco auob uelim ꝯme¬
morari. Ebrehard̃. Ip̃o die in ingressu
eccłie doinguem etcłie alt̾um claudũ¬
erectum uidimꝰ ambulantẽ Pmlippꝰ.
Mane scd̃a f& ex ut̾o clandꝰ ming̾ssu

Expanded text:
ta eamdem villam sacerdoti locuti sumus; ta eamdem villam sacerdoti locuti sumus; et dixit ex his de quibus certi erant, ipsa die ibi aut erectos aut illuminatos. Vesperi quoque, ut dux Conradus occurrit, claudus puer coram eo et militibus gressum recepit, videntib nobis. EPISCOPUS. Ibidem contigit, quod modo sileo, sed suo loco a vobis velim commemorari. EBERHARDUS. Ipso die in ingressu ecclesiae Doningen, alterum clauduerectum vidimus et ambulantem. Mane secunda feria, ex ut
Abbreviated transcription (Latin):
erant neruicernicis indurati. ⁊ caput
erigere. aut circunduc̾e ñ ualebat ob¬
latus est: ⁊ ubi signatꝰ recdiit. solutis
nerius erexit caput. ⁊ lib̾e circũspex:
Seruiens meus qͥ in ip̃o hospicio ꝑ noc¬
tauit ⁊ puerũ uidit: mͥ hoc indicaũ.
cũ aliis sociis suis. Gerardus. Ip̃a est
uilla uͥ mane die clñica puero ma¬
nus restituta ẽ: ⁊ alt̃ claudꝰ anati¬
uitate gressũ recep̃: ⁊ duo claudi.
ait̃ uir. alt̾a mulier in egressu uil¬
le erecti sunt: ⁊ bacłis quib susten¬
tabant᷑ abiectis. lib̾e incedebant
magnif. cantes dm̃. Net longe ꝓcesse¬
ramꝰ ⁊ ecce mulieris manꝰ inualida
signata est ⁊ sanata. Om̃s hoc uidimꝰ.
⁊ ad singła clamor factus est. ⁊ exulta¬
tio magna. Hoĩem õs n ente captũ
quẽ meadem uilla pat̃ signauerat.
⁊ statim quietũ ac sane loquentem
⁊ agentẽ gr̃as uicdunꝰ: ⁊ ex hoc sanũ
ꝑmansisse audiuimꝰ. Redeuntes uix¬

Expanded text:
erant nervi cervicis indurati, et caput erant nervi cervicis indurati, et caput erigere aut circumducere non valebat, oblatus est, et ubi signatus est rediit solutis nervis, erexit caput et libere circumspexit. Serviens meus, qui in ipso hospitio pernoctavit et puerum vidit, mihi hoc indicavit, cum aliis sociis meis. 6. GAUFRIDUS. Ipsa est villa, ubi mane die Dominica, puero manus restituta est; et alter claudus a nativitate gressum recepit; et duo claudi, alter vir, et altera mulier, in egressu villae erecti sunt, et baculis quibus sustentabantur abjectis, libere incedebant magnificantes Dominum. Nec longe processeramus, et ecce mulieris manus invalida signata est, et sanata. Omnes hoc vidimus, et ad singula clamor factus est, et exsultatio magna. Hominem etiam mente captum, quem in eadem villa Pater signaverat, et statim quietum ac sane loquentem et agentem gratias vidimus, et ex hoc sanum permansisse audivimus. Redeuntes jux
Abbreviated transcription (Latin):
signacłm. ⁊ statim sanusfactꝰ est corã
nobis. Nam ⁊ manũ euis arid̃a ante
curau̾at. In uilla scleng. ceta ab annis
quatuor mulier in aque tnsitu il¬
luminata est corã ppło. ⁊ õs fere ui¬
dimus eam. Gerardus. Ego in eadem
uia puellam iudi cuiꝰ manꝰ arida sa¬
nata est uidentib ⁊ acclamantibus
multis. Ep̃c. Sexta feria basilee pꝰt
sermonẽ habitũ ⁊ datas cruces mu¬
lier muta oblata est uiro dei. Cuis
cum tetigisset lingũa. statim solutũ
est uincłm oris eiꝰ. ⁊ loquebat᷑ recte
Hanc ego uidi. ⁊ ei locutꝰ sũ s claud̃
puerũ uidimmꝰ: quẽ ad hospitiũ scĩ
uiri cecũ mat̃ adduxerat. ⁊ reduce¬
bat uidentẽ. Gerard̃. Multa eo ma¬
nandos. Ep̃c. Sabb̾o iuixta castrum
Rurde eld puer claudꝰ ereitꝰ ẽ. ⁊ ego
cũ audissem uocifatõem: p̃cedebam
eñi: redii ⁊ inueni ambulantẽ clau¬
dum in metlio ppli exultantis. Ebre¬
hardus. Sekkim uesꝑe sabb̃i dum
egrederef᷑ eccł̃ĩam h̃o dei. puer cuiꝰ

Expanded text:
m, et statim sanus factus est coram nobis; nam et manum ejus aridam ante curaverat. In villa Stieng caeca ab annis quatuor mulier in aquae transitu illuminata est coram populo, et omnes fere vidimus eam. GERARDUS. Ego in eadem via puellam vidi, cujus manus arida sanata est, videntibus et acclamantibus multis. 5. EPISCOPUS. Sexta feria, Basileae, post sermonem habitum et datas cruces, mulier muta oblata est Viro Domini: cujus cum tetigisset linguam, statim solutum est vinculum oris ejus, et loquebatur recte. Hanc ego vidi, et ei locutus sum; sed claudum puerum vidimus, quem ad hospitium sancti Viri caecum mater adduxerat et reducebat videntem. GERARDUS. Multa eo manandos. EPISCOPUS. Sabbato juxta castrum Rinvel, puer claudus erectus est: et ego, cum audivissem vociferationem, praecedebam enim, redii et inveni ambulantem claudum in medio populi exsultantis. EBERHARDUS. Secking vespere sabbati, dum ingrederetur ecclesiam Homo Dei, puer, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o mane inutũ uid̾amꝰ: corã nobis
locutꝰ est. Sed ⁊ hospita nr̃a nob̾ tes¬
tabat᷑ neptẽ suã que qͣdraginta an¬
nis ceta fu̾at a quarto anno etatis
sue. ip̃a die illuminatã. Gerardus:
Ego in hospitio die ip̃a puerũ cecum
illuminatũ uidi. Philippꝰ. Et ego ad¬
oiestentuła cecã que ꝓpe uilła illu¬
minatã est ꝙͣ e̾x nr̃is ⁊ exppło inłti¬

Expanded text:
oram nobis locutus est. Sed et hospita nostra nobis testabatur, neptem suam, quae quadraginta annis caeca fuerat, a quarto anno aetatis suae, ipsa die illuminatam. GERARDUS. Ego in hospitio die ipsa puerum caecum illuminatum vidi. PHILIPPUS. Et ego adolescentulam caecam, quae prope villam illuminata
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ de eis ꝓnuntiant uniu̾isi: qd̾ debea¬
to helya quidã sapiens aiebat. Beati
sunt qͥ te uiderunt. ⁊ in amicitia tua
decorati sunt. Cet̾m in omni interim
iocunditate captanda nobis utilitas:
⁊ querendꝰ in om̃i deuotõis affectu.
fructus salutisedificatõis effectus. Pau¬
ꝑtas siquidem nr̃a refici magis eget
qmͣ delectari: ⁊ si non desipit. escas po¬
tius qm̃ delicias querit. Et sane utsq¬
simul in hac satra ⁊ fructuosa arbo¬
re. si pie querimꝰ. inuenimꝰ. Hoc eñĩ
lignum pͥmo qͥdẽ plantatũ secꝰ detur¬
sus aquarũ fructũ suũ dedit intꝑ̃e

Expanded text:
et de iis pronuntiant universi quod, de beaet de iis pronuntiant universi quod, de beato Elia quidam Sapiens aiebat: Beati sunt qui te viderunt, et in amicitia tua demorati sunt . Caeterum, in omni veterum jucunditate captanda nobis utilitas, et quaerendus in omnibus devotionis affectus, salutis fructus, aedificationis effectus. Paupertas siquidem nostra refici magis eget, quam delectari: et si non desipit, escas potius quam delicias quaerit. 2. Et sane utrasque in hac sancta et fructuosa arbore, si pie quaerimus, invenimus. Hoc enim lignum primo quidem plantatum secus decursus aquarum, fructum suum dedi