comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nas qd̃ est dies. et dr̃ hoc bruma. me quasi bracos eme¬
ras .I. breuis dies ꝓpter breuitatẽ dierũ qui tunc sunt
Et dicitur bruma matutinale frigus ꝓprie quia bre¬
uiter duret. Et totũ hyemale tpũs dr̃ bruma a breui¬
tate dierũ . uł. bromin interp̃trtur tomed̾e uł cõsum̃̾e.
Inde bronius .i. bachus quia dat appetitũ comedendi
Et hec bruma quasi etacitas. quia corrodit. et comedit
folia arboꝵ. uł que in estate acquirũttur in bruma come¬
dũtur. uł quia dat appetitum comedendi. unde brunici¬
n dicũtur qui hñt fastidiũ aboꝵ. et inde brumani in
codem sensu. It̾m a bruma hic el hec brumalis et hoc
le. ut brumale tpũs. et brumosus. sa. sum .I. ur mũdꝰ
cepte actionis ut deus brumet .I. facit brumã. uel
bruñe .I. stultũ. et brutũ fieri. unde brumesco. scs. in¬
thoatiuũ. Iterum bruniet et brinesat ponũtur ĩ ꝑ¬

Expanded text:
d est dies, inde bruma, quasi bracos emeras, idest brevis dies propter brevitatem dierum qui tunc sunt, et dicitur bruma matutinale frigus proprie quia breviter duret, et totum yemale tempus dicitur bruma a brevitate dierum; vel bromin interpretatur comedere vel consumere, inde Bromius idest Bachus, quia dat appetitum comedendi, et hec bruma quasi edacitas quia corrodit et comedit folia arborum, vel quia que in estate acquiruntur, in bruma comeduntur, vel quia dat appetitum comedendi, unde brumarii dicuntur qui habent fastidium ciborum, et imbrumarii in eodem sensu. Item a bruma hic et hec brumalis et hoc -le, ut ‘brumale tempus’, et brumosus -a -um idest immundus ceptivum ut ‘deus brumet’, idest facit brumam; vel brumere, idest stultum et brutum fieri, unde brumesco -scis inchoativum. Item brumet et brumescit ponuntur i
Abbreviated transcription (Latin):
sitate a ꝑtõ et amiseria. Anecessitate est ante ptñi et pꝰ
Ita nec modo. Ideoq uoluntas merito apud deũ iudicat᷑¬
quia semꝑ a necessitate libera est. et nũꝙͣ cogi p̃t. ubi ne¬
cessitas ibi non est libertas. ubi non est libertas. ibt¬
nec uoluntas et ideo nec meritũ. Hec libertas in om̃ĩb
btens libero arbitrio et se ꝑdidit et ip̃m. quia ꝑdita est p
quos filius ꝑ gr̃am liberat et reperat. uonita ꝙ penitus sĩt
qua a płs ad iomanos. qua ipa cregtura liberatur aser¬
uitute corruptionis in libertatẽ glorie filiox dei. Hant
libertatẽ hũit homo ante pt̾in. quic oñi carebat in iseria
et nulla tangebatur molestia et plenius ħebit in futura:
beatitudine ubi miser. ẽẽ non poterit sed in hac uita q̃
est in ter pͥmũ ptm̃ et uitimã confirmationẽ. nemo a

Expanded text:
sitate, a peccato, a miseria. A necessitate et ante peccatum et post ita nec modo; haec quae semper a necessitate libera est, et nunquam cogi potest. Ubi necessitas, ibi non est libertas; et ubi non est libertas, nec voluntas, ideoque nec meritum. Haec libertas in omnibus it: Homo, inquit, male utens libero arbitrio, et se perdidit, et ipsum, quia perdita est per quos Filius per gratiam liberat et reparat; non ita quod penitus sint a creatura liberabitur a servitute corruptionis, in libertatem gloriae filiorum Dei. Hanc libertatem habuit homo ante peccatum, quia omni carebat miseria, et nulla angebatur molestia; et plenius habebit in futura beatitudine, ubi miser esse non poterit. Sed in hac vita, quae est inter primum peccacatum et ultimam confirmationem, nemo a
Abbreviated transcription (Latin):
Bratea a bracos breue dicitur płaliter hec brectea
oꝵ. et in plurali nũo tm̃ ĩuẽĩtur. et neutri gn̾is. uel
dicitur. a braten. grece quod est lamina. auri. Et ĩ de
bratea .oꝵ. tenuissima auri lamina. unde hec brateola
le. dimi. bratea eciã uł brateola dicitur cãpanula au¬
rea. unde brateatus . ta. tũ .I. brateis ornatus scd̾m

Expanded text:
tea -e, in plurali tamen invenitur et neutri generis; vel dicitur a braten greco, quod lamina auri est, inde bratea tenuissima auri lamina, unde hec brateola -le diminutivum; bratea etiam vel brateola dicitur campanula aurea; unde brateatus -a -um, idest brateis ornatus. Item
Abbreviated transcription (Latin):
rima securri fudistis carmĩa bardi. unde dicti st̃ longo¬
bardi ꝑ syncopã uł. lombardi. quasi longibardi. uł a
longis barbis quas solebant nutrire et non tondere
unde lombardia uł longobardia ꝓ ũcia quã possederł
a cuius noĩe modo sumitur gentile longobardus. da.¬
Sarginꝰ. na.nũ. et hic et hec barginus et hoc. ne .I. a
quia admodũ baronũ se agant. uł sunt fortes quasi

Expanded text:
rima securi fudistis carmina, bardi’; unde et dicti sunt Longobardi, vel per sincopam Lombardi quasi Longibardi, vel a longis barbis quas solebant nutrire et non tondere, unde Longobardia vel Lombardia provincia quam possederunt, a cuius nomine modo sumitur gentile longobardus -aARGINUS -a -um et hic et hec barginis et hoc -ne, idestquia ad modum baronum se agant, vel sint fortes quasi
Abbreviated transcription (Latin):
quo uicio maxime barbari solebant uti et ideo ab eoꝵ
consuetudine habuit nomẽ. uł componit᷑ barbarisinꝰ¬
batorũ. ruris. quia .n. ruricole ut pote inculti. et duri
et rudes et in cultas solent habere barbas. Ideo ad cius
est in cõi ẜmone sine ratione uiciũ est. et est uitandũ
si antẽ in poemate fiat uł in aliquo ꝓsaycodictanũe
aliqua rõnabili de causa figura erit. et dicenir me¬

Expanded text:
quo vitio barbari solebant maxime uti, et ideo ab eorundem consuetudine habuit nomen; vel componitur barbarisbarorum ruris, quia enim ruricole utpote inculti et duri et rudes incultas solebant habere barbas; ideo ad eius est in communi sermone sine ratione, vitium est, et est vitandum; si autem in poemate fiat vel in aliquo prosaico dictamine aliqua rationabili de causa, figura erit, et dicetur me
Abbreviated transcription (Latin):
et pcipias dicũt sic. Balsami arbores in iudea intra
t̾minos tantũ uiginti Iugerũt erant. Postea ꝙͣ eadẽ
regione romani potiti sunt. in latissimis callib ꝓpa¬
gata est stirpe. similis uitis foliis. similis rute sed al¬
biorib semꝑq manentib Alrbor autẽ balscimũ lignũ
eius xili balsamũ dr̃ fructus eius siue semẽ carpobal¬
cortex ligni ꝑ caĩmas eximii odoris guitas distil¬
lat. Caũna .ni. greco sermone oꝑo dr̃. cuius guttam
adulterãt ãm iscendo tẏpano oleo crudo messo. sod
sincerus liquor ꝓbatur a melle si cũ lacte coagula¬
uerit ab oleo iustillatus aq̃ aut ãmixtus facie fũirt¬
culant. adult̾atus quidẽ neq cũ melle neq cũ lacte.
coagulat. et ut oleũ in aqua suꝑ natat et uestẽ ma¬
culat. Balsama autẽ si pura fuerint tantũ uim hñt
ut si sol excanduerit sustiaeri ĩ manu nõ posiũt

Expanded text:
 remordenti. Balsami arbor in Iudaea intra terminos tantum viginti iugerum erat. Posteaquam eandem regionem Romani potiti sunt, etiam latissimis collibus propagata est, stirpe similis vitis, foliis similis rutae, sed albidioribus semperque manentibus. Arbor autem balsamum, lignum eius xylobalsamum dicitur, fructus sive semen carpobalcortex ligni per cavernas eximii odoris guttam distillat; caverna enim Graeco sermone ὀπὴ dicitur. Cuius guttam adulterant admixto Cyprino oleo vel melle. Sed sincerus probatur a melle si cum lacte coagulaverit, ab oleo, si instillatus aquae aut admixtus facile fuerculantur. Adulteratus quidem neque cum lacte coagulat et ut oleum in aqua supernatat et vestem maculat. Balsama autem si pura fuerint, tantam vim habent ut, si sol excanduerit, sustineri in manu non possint
Abbreviated transcription (Latin):
dam anuual de nate tantũ ambulans. unde et lucifu¬
ga dr̃. que comp̾hensa manũ contingit. Quidã dicũt
ꝙ sit besꝑtilio. Ilii dicũt ꝙ sit genus muris. in subt̾ra¬
eius aĩalis colorẽ inittans. unde blateus .ti.ñ. et hic
et hec blatealis et hoc. le. purpureus uł talis coloris
.s. blauius. It̾m ablata pro aĩali dr̃ hec blatea .e.I. illd¬

Expanded text:
dam animal de nocte tantum ambulans, unde et lucifuga dicitur, que comprehensa manum tingit; alii dicunt quod sit vespertilio, quidam dicunt esse genus muriseiusdem animalis colorem imitans, unde blateus -a -um, et hic et hec blatealis et hoc -le, idest purpureus vel talis coloris, scilicet blavius. Item a blata
Abbreviated transcription (Latin):
Arungia .e. feĩ. gͣ .I. uenter porci uł alterius. rei. unde
macer de uirib herbax. Si porcina uetus axũgia iũgitur
illi. Inuenitur eciã. axunga.ge. in eodera sensu. et utrũq
dicitur ab anxiqr. aris. quia reddit anxiũ. unde axungia¬
axũgo.sis. auxũgia ung̾e uł axũgiam p̃bere. Et cõponit᷑

Expanded text:
nxungia -e, idest unctus porci vel alterius rei, unde MacerDe viribus herbarum ‘si porcina vetus anxungia iungitur illi’. Invenitur etiam hec anxiunga -ge in eodem sensu, et utrumque dicitur ab anxior -aris, quia reddit hominem ana
Abbreviated transcription (Latin):
Binus. na.nũ. nomẽ distributiuũ est quod in singu¬
lari nũo tantũ ualet quãtũ duo. ut bina lectio .I. due
lectiones. sed in plurali tenetur distributine ꝓprie. ut
isti cõmedunt biui. et qñq tantũ ualet in plurali ꝙͣtũ
et in singulari. ut uidi binos homĩes .I. duos Et est

Expanded text:
binus -a -um nomen distributivum, quod in singulari tantum valet quantum duo, ut ‘bina lectio’ idest duo lectiones, sed in plurali tenetur distributive proprie, ut ‘isti incedunt bini’, et quandoque tantum valet in plurali quantum et in singulari, ut ‘vidi binos homines’, idest duos, et est
Abbreviated transcription (Latin):
Bidental. lis. neutri g̾̃. locus in quo fulmẽ cadit
sic dictus abidentib ibi sacrificatis.uł est aliquid
nitur hic et hec biẽnis et hoc.ne .I. duoꝵ annoꝵ.
unde hoc biẽniũ .iii .I. spaciũ duox annoꝵ.¬
Ri farius. for componit̾ cũ bis. et dt̃ bifarius
qui duas nouit linguas. uł. duplex et fallax. qui
aliud hͣr incorde ꝙr batur in ore. uł qui nũc dicit
hoc nũc aliud. Et similt̃ expone alia. unde bisarseatis¬
untur acaisatiu p̾dictoꝵ noĩm. positi adu̾bialitor

Expanded text:
bidental -lis, locus in quo fulmen cadit, sic dictus a bidentibus ibi sacrificatis, vel aliquid it hic et hec biennis et hoc -ne, idest duorum annorum, unde hoc biennium -nii spatium duorum annor. Item for componitur cum bis et dicitur bifarius qui duas novit linguas, vel duplex et fallax, qui aliud habet in corde quam fatur ore vel qui nunc dicit hoc nunc aliud; et similiter expone alia; unde bifarie, trifauntur accusativi predictorum nominum positi adverbialiter,
Abbreviated transcription (Latin):
uenttur etiã auspiccto positũ adũ̾bialitet.I apr¬
tuno omine. unde. Terencius in andria hanc eulix
Nuster stri. uentus ꝑflans ameridie ditus. sicͥ
et inde hic et hec australis et hoc. le. et austrinus.
nũ. pro eodem. Alustralis plaga que est ab ausoil¬

Expanded text:
enitur etiam auspicato positum adverbialiter pro oportune, unde Terentius in Andria 807 ‘haud ridie, dictus est sic ab et inde hic et hec australis -le et austrinus -a -um, pro eodem: australis plaga, que est ab aus
Abbreviated transcription (Latin):
abonitate. quia benignitas est uirtus sponte ad benefa¬
ciendum exposita. lenis. blanda. dulcis al loquio et sua
cuictos iuuitans dulcedine. Sed bonitas est quidem
facere bona. et prestare qd̃ postitur ꝑata est tamen nõ¬
nouit suauis cẽ consortio et sua cunctos in uitare
dulcedine. Et inde benignus et bonus uidentur dista¬
re sed non multũ quia uterq est ad benefaciendum
uit ẽẽ consortio. sed benignus sua nouit cunctos
inuttai dulcedine et dulcis ẽẽ alloquio.¬

Expanded text:
bonitate; benignitas enim est virtus sponte ad benefaciendum exposita lenis, blanda, dulcis alloquio et sua cunctos invitans dulcedine, sed bonitas quidem benefacere et prestare quod poscitur parata est, non tamen novit suavis esse consortio et sua cunctos invitare dulcedine; et inde benignus et bonus videntur distare sed non multum, quia uterque est ad benefaciendum se novit consortio, sed benignus sua cunctos novit invitare dulcedine et dulcis esse alloquio
Abbreviated transcription (Latin):
Asya quedã femĩa fuit que olim tenuit imperiũ
orientis a qua dicta est aspa regio illa. unde asyemꝰ
na. nũ et asyacus. ca. cũ. uł asya int̾pretatur elatio
uł. el euatio. Et ideo dicta est t̾ra illa sit. quia illa
pars mũdi et elatior. Inuenttur eciã h ͨ asya ꝓ quadã
palude pͥma ꝓducta que in nomĩe regionis breuia

Expanded text:
ASIA quedam femina fuit, que olim tenuit imperium Orientis, a qua dicta est Asia regio illa, unde asianus -a -um et asiaticus -a -um; vel Asia interpretatur elatio vel elevatio, et ideo dicta est terra illa sic, quia illa pars mundi est elatior; invenitur etiam Asia pro quadam palude prima producta, que in nomine regionis brevia
Abbreviated transcription (Latin):
regione deserti quos tamen ꝗistodiũt griphes aĩalia
terribilia et fortia. q̃ corpus hñt leoninũ pedes autẽ¬
et rostrũ et alas ut aquila. Ideoq ꝑ t̾ram currũt ut
leones. ꝑ aerem uolant ut anes. Que bestie custodiẽt
sp̃am deserti regionẽ et seruãt pp̃os lapides. non ꝙ ipse
in suam eos conu̾tent utiltatẽ. S homines ip̃os auise ñ
Cum quib arimaspi homĩes unũ cculũ hñtes hel

Expanded text:
regione deserta, quos tamen custodiunt gryphes, animalia terribilia et ferocia, quae corpus habent leoninum, pedes autem, rostrum et alas, ut aquila: ideoque per terram currunt ut leones, per aera volant ut aves. Quae bestiae custodiunt ipsam deserti regionem, et servant ipsos lapides, non quod ipsae in suam eos convertant utilitatem, sed hominibus eos auferunt. Cum quibus Arimaspi, homines unum oculum habentes, bel
Abbreviated transcription (Latin):
pis dicebatur taurus qui de nilo solebat exire et gestio¬
lei cõe sui corporis p̃dicere futura solebat. Item ripis di¬
sed quelibet lr̃a qñq dicctur apex. unde in matheo unus
apex non p̃teribit a lege donec om̃ia fiant. Et in pͥnaipis
pex eciam dicitur pileus subtilis quo gentiles sacerdote
pro ligamine. quo fila teria de pendent et ꝓ filis accipit

Expanded text:
pis dicebatur taurus qui de Nilo solebat exire et, gesticulatione sui corporis, predicere futura. Item Apis dsed quelibet littera quandoque dicitur apex, unde in Evangelio‘unus apex non preteribit a lege donec omnia fiant’ et in librorum pex dicitur pilleus subtilis quo gentiles sacerdotes littera et pro ligamine quo filacteria dependent et pro filis accipitur;
Abbreviated transcription (Latin):
tatũ. sicut diu̾sos aristatos plsces qui plures hñti ae¬
stas. Et aristor staris collig̾e aristas.
ristoforũ abareo. res. et foros quod est ferre dr̃
hoc aristoforũ .ri. bas. ad potus et praridia defcrende
rusticis in agros. aptũ. et digtur ab arco. ꝑ contis
co qd̾ non sit aridum. quia oꝑarii. semꝑ in digent ul
uniũ uł. a qua. sic in eo qua btantur . uł. uas bbi adba¬
reliquie reponũtur. et. corripit. fo.¬

Expanded text:
-um, sicut dicimus ‘aristatos pisces’ qui plures habent aristas, et aristor -aris colligere aristas. Item ab areo et foros, quod est ferre, dicitur hoc aristoforum, idest vas ad potus et prandia deferenda rusticis in agros aptum, et dicitur ab areo per contrarium, eo quod non sit aridum, quia operarii semper indigent ut vinum vel aqua sit in eo qua utantur; vel vas ubi reliquie cibo
Abbreviated transcription (Latin):
orbem. In plurali uero significat ꝑtes. Cui nomĩa
diũsa dat inatio nam t̾radicta est a suꝑiore ꝑte quate¬
ritur humꝰ ab inferiori. uł humida t̾ra ut sub mari.
Teslus autẽ fructus epua fructus eius tollimꝰ. Hec et
ops dicta est. eo ꝙ opem ferat frugib. Eatẽ et arua eib
orando et colendo uocata. Proprie autẽ t̾ra ad dura

Expanded text:
 plurali vero singulas partes. Cuius nomina diversa dat ratio; nam terra dicta a superiori parte, qua teritur; humus ab inferiori vel humida terra, ut sub mari; tellus autem, quia fructus eius tollimus; haec et Ops dicta, eo quod opem fert frugibus; eadem et arva, ab arando et colendo vocata. Propr
Abbreviated transcription (Latin):
est testificatio .I. tabule in quib scriptũm erat testamentũ.
tamẽ queꝯq ibi irposita testimonia dici possũt. posita est tbi
urnis aurea plena manna intestificationẽ ꝙ panẽ dedisset
eis deus decelo. Tabule intestificationẽ quia legẽ naturalẽ
sopitã in cordib susceperint in scripto. uirga airon intesti

Expanded text:
est testificatio: id est tabulae, in quibus scriptum erat testamentum tantum, quantum ibi reposita testimonia dici possunt. Posita est ibi urna aurea plena manna, in testificationem quod panem dedisset eis et de coelo. Tabulae in testificationem, quod in legem naturalem sopitam in cordibus suscitaverat in scripto. Virga Aaron, in testi
Abbreviated transcription (Latin):
Aitophilax. arctus . cti. componitur cũ philaxe qd̾
seruare .uł. philos. quod est amor. et fit hic aritophil
quasi seruans uł amans ursam. quia eam sequitus
semꝑ et est minor ursa. et eadẽ dicitur arcturus qul
arcton urens .I. uisam amans. uel est aliuid signũas

Expanded text:
omponitur artos cum philaxe, quod est servare, vel filos, quod est amor, et fit Artofilax, quasi servans vel amans Ursam, quod eam semper sequitur, et est minor Ursa; et eadem dicitur Arturus, quasi arton urens, idest ursam amans, vel est aliud signum
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur a barbarus et lexis qd̾ est sermo et differt a bar¬
arbarolexis est aliene lingue corruptio. et ¶re
barismo. quia barbarisius est ꝓpͥe lingue corruptio. ut si¬
grecus corrũpat lingã grecã. latinꝰ latinã. Warbarolexis¬
uero est corruptio aliene lingue ut si grecus corrũpt
latinã. uł. latinus grecã. Confundit᷑ tamẽ qñq hec ꝓ¬

Expanded text:
Item a barbarus et lexis, quod est sermo, dicitur barbarolexis, idest aliene lingue corruptio, et differt a barbarismo, quia barbarismus est corruptio Grecus corrumperet grecam, Latinus latinam, sed barbarolexis est corruptio aliene lingue, ut si Grecus corrumperet latinam vel Latinus grecam; confunditur tamen quandoque hec
Abbreviated transcription (Latin):
herba diatur abarius. quia terre fixis radicib ad heret
uł. arbos dicitur ab herba. eo ꝙ admodũ herbaꝵ pulu¬
let nascendo. Prius .n. iactato semine herba oritur
de hinc confota surgit in arborẽ. et ĩ ꝑno tẽpore quam
horbã uderas srbustũ suspicis Abaruo ergo d̾iuatur

Expanded text:
itur ab arvis, quia terre fixis radicibus adheret, vel arbor ab herbis, eo quod ad modum herbarum pullulet nascendo; prius enim, iacto semine, herba oritur, dehinc confota surgit in arborem, et in parvo tempore quam herbam videras, arbustum suspicis; et est arbustum
Abbreviated transcription (Latin):
storigraphi. mẽtientis uł. stulticiã eoꝵ qui stati se¬
cuti sunt saluatorẽ quasi irrationabiliter quelibet.
uocantem hominẽ sint secuti. cum tãtas uirtutes tãl¬
q signa p̃cesserurt. q̃ apostolos ante ꝙͣ crederent uil¬
se non dubiũ est. Certe fulgor ip̃e et maiestas dula¬
tatis occutte. que eciã in humana facie relucebat pa
ex pͥmo ad se uidentes trahere pot̾at aspettu. Si aũ
magnete lapide et sucinis hec ẽẽ uis dicttur. ait ans¬
los et stipulã et festucas sibi copulent quãto may¬

Expanded text:
storici mentientis, vel stultitiam eorum qui statim secuti sint Salvatorem, quasi irrationabiliter quemlibet vocantem hominem sint secuti, cum tantae virtutes, tantaque signa praecesserint, quae Apostolos antequam crederent, vidisse non dubium est. Certe fulgor ipse, et majestas divinitatis occultae, quae etiam in humana facie relucebat, ex primo ad se videntes trahere poterat aspectu. Si enim in magnete lapide et succinis haec esse vis dicitur, ut annulos, et stipulam, et festucas sibi copulent, quanto ma
Abbreviated transcription (Latin):
ut cum suꝑ maria in meridional pẽna feratur nec hu¬
manis pateat obtiutibus et tanta sublimitate piscicu¬
los natare uideat ac tormenti instar descendens raptã
obtuitũ non flectere. unde et pullos suos maere suspẽ¬
sos radiis solis obicit et quos uiderit in mobilẽ terĩe
acdẽ ut dignos genere conseruat. si quos uero obtuttũ¬
in flect̾e quasi degeneris abict

Expanded text:
ut cum super maria inmobili pinna feratur nec humanis pateat obtutibus, de tanta sublimitate pisciculos natare videat, ac tormenti instar descendens raptam obtutum non flectere; unde et pullos suos ungue suspensos radiis solis obicit, et quos viderit inmobilem tenere aciem, ut dignos genere conservat; si quos vero inflectere obtutum, quasi degeneres abicit.
Abbreviated transcription (Latin):
apostolus. li .I. missus. Et dicitur apostolus quasi de mis¬
sus .I. de celo uł. adeo missus. Apostolus grece lisan hebra¬
ysse missus latine. unde hic apostolatus. tus. tui. officiũ
uł dignitas apostoli et apostolicus. ca. cũ. et hic apotto¬
licus .ci. pro papa. Apostolic eciã dicti sunt quedam he¬
retici qui nichil possidentes ꝓpriũ non recipiunt aliqͣs

Expanded text:
apostolus, idest missus, et dicitur apostolus quasi demissus, idest de celo vel a deo missus: apostolus grece, lisam ebrayce, missus latine; unde hic apostolatus -tus, officium vel dignitas apostoli, et apostolicus -a -um, et hic apostolicus pro papa; et Apostolici dicti sunt quidam heretici, qu
Abbreviated transcription (Latin):
unus eligitur ut capite constiticto scismatis tolleretur
arasio. sed cur non iohĩs qui electus uirgo etati dela¬
tum est. quia petrus senior est ne ad huc adolescens et
pene puer ꝓgresse etatis hom̃b p̃feratur. Et mag̃
bonus qui occasionẽ iurgii debebat auferre discipalis
et dix̾at eis pacẽ meã do uobis. pacem relinquo uoi
Et qui uoluerit ĩter uos magu eẽ mĩmus oĩm¬

Expanded text:
unus eligitur, ut capite constituto, schismatis tollatur occasio. Sed cur non Joannes electus est virgo? Aetati delatum est, quia Petrus senior erat, ne adhuc adolescens ac pene puer, progressae aetatis hominibus praeferretur, et magister bonus, qui occasionem jurgii debuerat auferre discipulis, et qui dixerat eis: Pacem meam do vobis, pacem relinquo vobis ; et, qui voluerit inter vos major esse, mi
Abbreviated transcription (Latin):
quedã uis aĩe. et insubstancia idem est. aĩa sĩmus
dicctur qͥa. uiuificat et mẽbra uegetat aĩmus dum
scipit et uult. unde dicit ysidorus. Anima est uite. ai¬
mus est consilii. uł uigoris sensus est dum serctit. mẽs
dum intelłigit et recolit. Ratio est dum discernit. sp̃s
est dum spirat. et contemplatur. ¶ Et nota ꝙ quidã¬

Expanded text:
quedam vis anime, et in substantia idem est anima et animdicitur quia vivificat et membra vegetat, animus dum sapit et vult, unde dicit Ysidorus ‘anima est vite; animus est consilii et vigoris, sensus est dum sentit, mens est dum intelligit et recolit; ratio est dum discernit, spiritus est dum spirat vel contemplatur’. Et ab a
Abbreviated transcription (Latin):
ab appollogia scd̾m ugͣ. Pap̾. dicit. Apologia extusatio. unde¬
logos sermo. quasi sermonis relatio .I. responsio. unde ĩ¬
decretis alexandri pape. Clerici qui alios accusant iustã
accipiant. apologiam. et est posita ibi apologia prodefẽ¬
sione uł. negatione sola. Nam mea solent quidã accu¬
sanguinis effusio qua suffocati int̾eunt. sic dicta quia ex
letali ꝑcussu repentunꝰ casus fiat. Greci igitur apoplexim

Expanded text:
excusatio veuod est sermo, quasi sermonis relatio, idest responsio. In Decretis Alexandri Pape ‘clerici qui alios accusant iustam accipiant apologiam’, et est posita apologia in defensione vel negatione sola. Nam in ea solent quidam accusanguinis effusio, qua suffocati intereunt, sic dicta quia ex letali percussu repentinus casus fiat; Greci enim
Abbreviated transcription (Latin):
rius. unde et quãdoq sic dicitur cancellarius quia ip̃e se¬
cretarius est regis uł. imperatorius. et eius secceta scit
Et nomẽ sonat quasi de secretariis. quia rex uł imꝑator
plures ht̃ secretarios .I. consiliarios. quorũ unus est
urbis rome constantiuo politane de arte gr̃amatica

Expanded text:
rius, unde et quandoque sic dicitur cancellarius, quia ipse secretarius est regis vel imperatoris et eius scit secreta, sed nomen sonat quasi de secretariis, quia rex vel imperator plures habet secretarios, idest consiliarios, quorum unus est urbis romane constantinopolitane de arte grammatica
Abbreviated transcription (Latin):
rtuo abartus. dr̃ artuo. as. qd̾ non est in usu
sed cõpontiur exartuo. sis .I. diuidere. et de artuo. as
similr̃ ꝓdiuidere. Et ꝓprie est diuidere. et seꝑare aiti
a se inuicẽ ut degallinis et cũ similib. Et hinc ies¬
balia. unde plantus. Incaꝑtiuis. ego erũnatus

Expanded text:
 Ab artus artuo -as, quod non est in usu, sed componitur exartuo -as, idest dividere, et deartuo -as similiter pro dividere, et proprie est dividere et separare artus a se invicem ut de gallinis fit ed de similibus, et hinc verbalia, unde Plautus in Captivis ‘ego erumpnatus
Abbreviated transcription (Latin):
Nam postea et pedes et pennas accipũt. he solertes
nerandi mellis officio assignatas in colunt sedes. domiq¬
lia in enarrabili. arte componũt. et bariis florib fauĩ
condunt. textis q ceris nimia prole castra replent ext¬
citum et reges hñt p̾lia mouẽt fumũ. fugiũt tumul
exaspirantur. Has pleriq exꝑti st̃ deboũ cadau̾ib nat
ut putrefacto ceruore uernies creentur qui postea effis
apes. ꝓprie tamẽ apes uocãtur orte de bobus sicut strab¬
nes et starabei de equis. fusti de inulis. uepe de asinis: In¬

Expanded text:
Nam postea et pedes et pennas accipiunt. Hae solertes in generandi mellis officio assignatas incolunt sedes, domicilia inenarrabili arte componunt, et ex variis floribus favum condunt, textisque ceris innumera prole castra replent, exercitum et reges habent, praelia movent, fumum fugiunt, tumultu exasperantur. Has plerique experti sunt de boum cadaveribus nasci; rberantur, ut ex putrefacto cruore vermes creentur, qui postea efficiuntur apes. Proprie tamen apes vocantur ortae de bobus, sicuti scabrones de equis, fuci de mulis, vespae de asinis.
Abbreviated transcription (Latin):
mut gigantes. qui dicebantur habere anguinos pe¬
des .uł. quia astuti erant admodum serpentis. uel quia
serpebant in f̾renis tantũ in eis confidentes
angulosus et nũꝙͣ rectus incedat. Et est ꝓprie anguis
aquaꝵ serpens. trarũ draco temploꝵ.¬
aparietib undiq angatur .uł. quia duos parietes in
unũ coniũgat et angat. unde hic et hec angularis eti
hoc.re. quod ht duos angulos uł. est in angulo. et in¬
de angulosus. sa. sũ. et angulatus . ta. tũ quod est an¬

Expanded text:
runt Gigantes, qui dicti sunt habuisse anguinos pedes, quia astuti erant ad modum serpentis vel quia serpebant in terrenis tantum in eis confidentes; angulosus et numquam rectus incedat, et est proprie anguis aquarum, serpens terrarum, draco temploa parietibus undique angatur, vel quia duos parietes in unum coniungat et angat, unde hic et hec angularis et hoc -re, quod habet angulos vel est in angulo, et angulosus -a -um, et angulatus -a -um, quod est an
Abbreviated transcription (Latin):
mortalitatẽ uero carnis cum iumento. quousq ip̃am
mortalitatẽ carnis gła resurrectionis obsorbeat et ĩ¬
herendo spiritui caro seruetur in perpetuũ quia et ip̃e
spũs in herendo carui seruatur indeum. Que tamen
caro nec in reprobis inter supplicia ꝑfecte deficit. quia
semꝑ deficiendo sub sistit. ¶Ut qui spũ et carne pec¬
cauerunt semꝑ ẽẽntialiter uiuentes et carne et spũ
sine fine morientur. Aliam eciam rationẽ. ponit¬

Expanded text:
mortalitatem vero carnis cum jumento; 376 quousque et ipsam mortalitatem carnis gloria resurrectionis absorbeat, et inhaerendo spiritui caro servetur in perpetuum, quia et ipse spiritus inhaerendo carni servatur in Deum. Quae tamen caro nec in reprobis inter supplicia perfecte deficit, quia semper deficiendo subsistit; ut qui spiritu et carne peccaverunt, semper essentialiter viventes, et carne et spiritu sine fine moriantur. PETR. Rationi fi
Abbreviated transcription (Latin):
bro. ille qui bene scit iudicare de sapore ciborũ et libenter gu¬
stat beno saporata. lurto diatur ille. qui gulose et ĩ mũde
omĩa deuorat. Et sic dicitur a lues quod est sordes.uł a lu¬
ra quod est os utris. Manducus dicitur ile qui ore lais
turpiter manducat. Ardelio ab ardeo qui ardens est in le¬
catitite. Ganeo qua moratur in taberius. quia ganeũ ta¬
bera est ubi fit lecacitas: Inde ganea lecacitas. Iude ganeo
ambrouinꝰ. na.iuĩ. unde quidã cum uasiet aliũ redeaguere¬

Expanded text:
bro dicitur ille qui bene scit iudicare de sapore ciborum et libenter gustat bene saporata; lurco dicitur ille qui gulose et immunde omnia devorat, dictus sic a lues, quod est sordes, vel a lura, quod est os ventris; manducus dicitur ille qui ore hians turpiter manducat; ardelio ab ardeo, qui ardens est in leccacitate; ganeo qui moratur in tabernis, quia ganeum est taberna ubi fit leccacitas, inde ganea talis leccacitas, unde ganeo ambroninus -a -um, unde quida
Abbreviated transcription (Latin):
Page recede uł uade. apagete recedite uł. uadite ul.
state in pace. Et uidentur ẽẽ ad u̾bia melius quã
uba. nisi quia uidẽtur discretionẽ hẽre in nũo. Quia a¬
pagesis et apage referũtur ad unũ. apagete ad plura. s
forte hoc contingit non ox ui adũbii. sed ex ui u̾boꝵ quã
ab .a. quod est sine. et pace passio.

Expanded text:
PAGE: recede, vade; apagete: recedite, vadite vel state in pace; et videntur esse melius adverbia quam verba, nisi quia videntur habere discretionem numerorum, quia apagesis et apage referuntur ad unum, apagete ad plures, sed forte hoc contingit non ex vi adverbii, sed ex vi verborum quamPAGE: recede, vade; apagete: recedite, vadite vel forte hoc contingit non ex vi adverbii, sed ex vi verborum quam
Abbreviated transcription (Latin):
tẽna. qr sursũ dirigit uelũ. Et dicitur antẽna. quifi
ante se habeat aquas . uł. dicitur antẽna ꝑtica ex qͣ
uelũ dependet. quasi ante ãnem posita .i. uixta p̃ter¬
fluit .i. eam auiis. unde. Duidius. Tristiũ non tulit
antẽnas aura scd̃a meas. Et uidetur comꝑoni etb ante¬

Expanded text:
ue sursum dirigit velum, et dicitur antenna, quia ante se habeat aquas; vel dicitur antenna pertica ex qua velum dependet, quasi ante amnem posita; preterfluit enim eam amnis, unde Ovidius Tristium ‘non tulit antennas aura secunda meas’. Item amnis componit
Abbreviated transcription (Latin):
¶Antropomorphite heretici sic dicti. quia in simplici¬
tate rustica deum credunt humana habere membra.
ab antropos homo et morphe qd̃ est mutatio et theos
Intropos .I. homo. ab ana quod est sur ¶ deus
suũ creatorẽ aspiciat. cum alia aĩalia prona spectant

Expanded text:
ANTROPOMORPHITE, heretici sic dicti quia in simplicitate rusticana deum humana credunt habere membra, ab antropos quod est homo et morphe quod est mutatio et theosANTROPOS, idest homo, ab ana quod est sursum et tsuum creatorem aspiciat, cum alia animalia prona spectent
Abbreviated transcription (Latin):
Antela ubante et thelon qd est longũ. componitur
componit᷑ hec antela. le. cigutũ illud qd̾ ante pectus
tenditur. sicut postela dicitur qd̾ posterius tenditur.
sub cauda uł dicitur antela. quasi ante sellam. et poste¬
la. quasi post sellam. Et scd̾m hoc p̃t dici quodlbet

Expanded text:
Item ab ante et telon, quod est longum, fit antela -le, cingulum illud quod ante pectus equi tenditur, sicut postela dicitur illud quod posterius tenditur sub cauda, vel dicitur antela quasi ante sellam et postela quasi post sellam; et secundum hoc potest dici sic quodlibet
Abbreviated transcription (Latin):
corpore bigilandũ est ut intellr̃ cũ de una eãdem q ꝑsõa
scciptura loqͥtur qͥd cõueniat capiti quid corpori. Ita et ĩ
qͥ manifestissĩe foris sũt. s in eis eciã qui cũ ad ip̃m per¬
¶Hec autẽ om̃s regule excepta una q̃ beccctur de ꝓmis¬
sis et lege aliud ex alio facũt intessigi quod est ꝓptiũ tropi
Nã ubicãq uelud aliud dr̃ ut aliud intelligatur. et si nomꝰ
ip̃ius tropi in loquẽdi arte nõ inuenitur t̾ropica lecutioqr
q̃ cum fit ubi fieri solet. sine labore sequitur intessectus. ̃
uero ubi nõ solet laboratur ut intessigatur ab aliis mad
ab aliis minꝰ. sicut magis minꝰ ue dona dei sunt ĩgemꝰ¬
ubi res ut dñr intelligende sũt sic in translatis q̃ fao
tropicas locutiões ubi aliud ex alio intelligendũ est ¶u¬

Expanded text:
r, cum de una eademque persona scriptura loquitur, quid conueniat corpori, quid capiti: ita et in qui manifestissime foris sunt, sed in eis etiam qui, cum ad ipsum pere autem omnes regulae, excepta una, quae vocatur De prosis et Lege, aliud ex alio faciunt intelligi, quod est proprium tropicae nam ubicumque uelut aliud dicitur, ut aliud intellegatur, etsi nomen ipsius tropi in loquendi arte non inuenitur, tropica locutio est. quae cum fit, ubi fieri solet, sine labore sequitur intellectus; cum uero, ubi non solet, laboratur, ut intellegatur, ab aliis magis, ab aliis minus, sicut magis minusue dona dei sunt iubi res ut dicuntur intelligendae sunt; sic in translatis quae faciunt tropicas locutiones, ubi aliud ex alio intelligendum est
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ homo exterior dr̃. Anima autẽ agentib nomi
sime falsum est quia multo pͥus gigintur aĩa quan
concipi aer ore possit. que iam in genitricis uteu hes
Non est igitur aer aĩa quod putauerũt quidã as
non poterant in corporcã eius cogitare natun¬
tem habeo ponendi ar̃am meam. et rutsus plaes¬
pore. Item animũ idem dicin ᷑ ẽẽ ꝙ aĩam. sedaĩa bł
est animꝰ consilii unde dicurit pħi. etiã siue aĩa uiã
man̾e. et siue mente aĩam ducare. unde et amentes¬
mens uecatur. tãquã caput eius et gulis. unde &
ĩpe homo scd̾m mentẽ ymago dei dicitur. Ita aul
hec omĩa adiuncta st̃ anime. ut res unasi ꝑ
tersit scientiis .n. causaꝵ diũsa nomĩa sortica est aũa
nam et memoria mens est. unde et ĩ memores ane¬
tes. dum autẽ biuificat corpus aĩma est. dũ uill
auiniꝰ est. Dum scit mens est. dum recolit memoria est duris
rectum iudicat ratio est. dum spirat spiritꝰ est. dũ serctiti

Expanded text:
exterior homo corpus. Anima autem a gentilibus nomen sime falsum est: quia multo prius gignitur anima, quam concipi aer ore possit, quae jam in genitricis utero vivit. Non est igitur aer anima, quod putaverunt quidam, qui non potuerunt incorpoream ejus cogitare natutem habeo ponendi animam meam , et rursum: Potespore. Item animum idem esse quod animam; sed anima vitae est, animus consilii. Unde dicunt philosophi etiam sine animo vitam manere, et sine mente animam durare: unde et amentesmens vocatur, tanquam caput ejus, vel oculus. Unde et ipse homo haec omnia adiuncta sunt animae ut una res sit. Pro efficientiis enim causarum diversa nomina sortita est anima. Nam et memoria mens est, unde et inmemores amentes. Dum ergo vivificat corpus, anima est: dum vult, animus est: dum scit, mens est: dum recolit, memoria est: dum rectum iudicat, ratio est: dum spirat, spiritus est: dum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
creatũ. Quicquid autẽ de amma pͥmi homĩs extimet᷑
de aliis certissime sciendũ est ꝙ in corpore creantur. Cre¬
ando .n. in fundit eas deus. et in fundendo creat. unde
moritur. Spiritus namq est qui carne non tegit᷑¬
et angłorum. spũs qui carne tegitur. sed cũ carne
nõ moritur hominũ. spiritus qui carne tegitur et cũ

Expanded text:
ra. Sed quidquid de anima primi hominis aestimetur, de aliis certissime sentiendum est quod in corpore creentur; creando enim infundit eas Deus, et infundendo creat. Dicemoritur. Spiritus namque est qui carne non tegitur, angelorum: spiritus qui carne tegitur, sed cum carne non moritur, hominum: spiritus qui carne tegitur, et cum
Abbreviated transcription (Latin):
autem duĩn uidisse ꝓ hibetur. uenit quippe ut bideretur non ut
uideret ip̃e. in conspectu dñi. non autẽ in conspectu eius dñs fuit
sicut cetus cum insole consistit. Ip̃e quidem radiis solis ꝓ¬
funditur. sed tamẽ lumẽ non uidet quo illustratur. Ita erge
eciam ĩter angłos in conspectu dñi sathan affuit. quia uis
diuina que intuondo penetrat omĩa nor se uidentẽ in mũ¬

Expanded text:
ut videretur, non ut videret. Ipse in conspectu Domini, non autem in conspectu ejus Dominus fuit: sicut caecus cum in sole consistit, ipse quidem radiis solis perfunditur, sed tamen lumen non videt quo illustratur. Ita ergo etiam inter angelos in conspectu Domini Satan adfuit; quia vis divina, quae intuendo penetrat omnia, non se videntem immun
Abbreviated transcription (Latin):
missio. Inde hic et hec apostata. te. ꝑ u̾sus reaũciatus. re¬
fuga retromissus. Et ꝓprie ille dicitur. apostata qͥ p̾mo
bene agit. sed postea pu̾tit et male agendo retro abit.
unde uidetur componi ab apo. et stans. quasi retro stans¬
uł. ut quidã dicũt d̾iuatur ab apostolus ꝑ contrariũ
penultimã. Et apostato. tas. retro abire a bono ꝑ u̾tere¬

Expanded text:
dicitur hic et hec apostata -e, perversus, renuntiatus, refuga, retromissus, proprie ille dicitur apostata qui primo bene agit, sed postea pervertitur et male agendo retro abit, unde videtur componi ab apo et stans, quasi retro stans, vel, ut dicunt, derivatur ab apostolus per contrarium,  et apostato -as, retro abire a bono, per
Abbreviated transcription (Latin):
ana ꝙ est sursum. et chema ꝙ est quedam figura sic
facta . u. qui in p̾mebatur olim in frontib dãnatoꝵ
Inde dicitur cinathenia quasi anatheca .I. suꝑior maledis
que solet fieri ꝑ p̾latos. unde anathemo. mas. et aueniu¬
mathizo. zas .I. aledicere et excõicare. Et st atfiui¬

Expanded text:
 quedam figura sic facta Ø, que olim imprimebatur frontibus damnatorum. Item dicitur anathema, quasi anatheta, idest superna maledictio que solet fieri per prelatos, unde anathemo -as et anathematizo -as, idest maledicere et excommunicare, et sunt acti
Abbreviated transcription (Latin):
batrũ gradus quia sursum graditur et extenditur. Et
dicuntur anabatra gradus quia ꝑ eos sursum gradit᷑
et astenditur Iuuenatis. Conducto pendent anabatra tigil
gis. ist scd̃m hoc est nonic̃ laituiũ. uł. diciturab ansi q̃d̾¬
est sursum et chorus quasi celestẽ chorũ. mente in hĩtans.
Et scd̾m hoc est nomen nothũ. In de hec anachoresis. sis :I.

Expanded text:
et batin quod est gradus, quia sursum graditur et extenditur, vel dicuntur anabatra gradus quia per eos sursum graditur vel ascenditur. Iuvenalis: ‘et conducto pendent anabatra tigils, et secundum hoc est nomen latinum; vel dicitur ab ana, quest sursum, et chorus, quasi celestem chorum mente inhabitans, et secundum hoc est nothum; et inde hec anachoresis idest
Abbreviated transcription (Latin):
uitori soluẽti. in quo creditor ꝓfitetur se denarios te¬
bitos sibi recipisse. Et inde etiã ꝓfessio dĩ et securitas
quia debitorẽ reddat securũ et dicitur ab apos ꝙ est re
et capios quod est receptio. quia recipitur soluto debito.
qio debitor notat se soluisse tarctũ ex tali causa. Et
dicitur sic quasi contra apocam. Unde u̾sus Alpoca

Expanded text:
bitori solventi, in quo creditor profitetur se accepisse denarios debitos sibi, et inde dicitur etiam professio et securitas, quia debitorem reddat securum, et dicitur ab apo quod est re-, et capio, quasi recipio, quia recipitur soluto debito; quo debitor notat se solvisse tantum pro tali causa, et dicitur sic quia contra apocam datur, unde
Abbreviated transcription (Latin):
amictus .cta. ccũ .I. cooptus. et hic amictus. itus. ctiri et
hoc enim aidult̾io dep̃hense in duebãtux ut in tali amido
potius quã iustola possuerent pudiciciam. Et erat olim
signũ meretricie uestis. s nũc est honestatis.
adiectiue declinatur amicus . ca. cũ. et comꝑatur amitior
cisimꝰ. Cuius comꝑatiuũ posuit plenitus in penulo. prichi¬

Expanded text:
amictus -a -um, idest coopertus, et hic amictus -tus -tui, et hoc olim in adulterio deprehense induebantur, ut in tali amiculo potius quam in stola polluerint pudicitiam, et erat olim signum meretricie vestis, sed nunc est honestatis. adiective amicus -a -um, et comparatur amicior, amicissimus, cuius comparativum Augustinus
Abbreviated transcription (Latin):
Ananias gr̃a dei interp̾tatur. Idem et sydrach ligua
chaldea quod interp̃tatur decorus.¬
Anaticie capilli a fronte dependentes quasi aucie uł ab
aurẽ dependent a fronte qui est suꝑior aure.
reꝑcussionẽ dicunt. qui ideo dicitur sic. quia iueleuatione

Expanded text:
ANANIAS, gratia Dei. Idem, et Sidrac lingua Chaldaea, quod interpretatur decorusANTIE, capilli a fronte dependentes, quasi antie ab aurem dependent a fronte, que superior est aure. repercussionem dicunt - qui ideo sic dicitur quia in elevatione
Abbreviated transcription (Latin):
herba p̃dulcis soporis diuina dicta. eo ꝙ inde pascantur
cqui deorũ. unde hec ambrosia diatur qñq nectar uel
Ambubaia ab ambio et balneũ cõponitur hoc ambu¬
baia .i. femĩa frequens cirta balneũ. quasi ambiens bal
frequentabant. Inde ambubaie quasi frequentãtes et ama¬
bientes lecum scilicet lecatrices.

Expanded text:
edulcis saporis, divina dicta eo quod inde pascantur equi deorum, unde ambrosia dicitur quandoque nectar vel m ab ambio et balneum dicitur hec ambubaia, idest femina frequens circa balnea quasi ambiens balnfrequentabant; inde ambubaie quasi frequentantes et ambientes locum illum, scilicet leccatrices.
Abbreviated transcription (Latin):
titudo celestiũ spirituũ qui inter se in aliquo minĩe gr̃e.
suilantur: sicut et in naturaliũ dectoꝵ muñe cõueniũt
sic autẽ in illa sũma quitate spetialia q̃dam singuloꝵ st
ex ꝑte hoc in alio ordine totũ possidet. sed id cirto uno codẽ
uocabulo cõmunit᷑ non consentur. ut illo ordo ucatri pri¬
uato unius tuiꝰq rei nom̃e debeat. qui hanc in munere

Expanded text:
titudo coelestium spirituum, qui inter se in aliquo munere gratiae similantur, sicut et in naturalium datorum munere conveniuntSic quippe in illa summa civitate specialia quaedam singulorum sunt, que habet, hoc in alio ordine totum possidet. Sed idcirco uno eodemque vocabulo communiter non censentur, ut ille ordo vocari privato uniuscujusque rei nomine debeat, qui hanc in munere
Abbreviated transcription (Latin):
sapiens dicit allter ego nisi sis. non es mͥ uerus amicus.
n michi. sis. ut ego non eris alter ago.
Amigdala nomẽ grecum est que latine nux longa dr̃
Hanc ali nuciliã uocant .I. minorẽ nucẽ. Et nota quod
inuenitur hec amigdala . le. et hec amigdalus .li. ꝓ ere¬

Expanded text:
sque dabit. Alter ego nisi sis, non es michi verus amicus, Ni michi sis ut ego, non eris alter ego. AMIGDALA grecum nomen est, que latine nux longa dicitur, hanc alii nucillam vocant, idest minorem nucem; et nota quod invenitur hec amigdala -e et hec amigdalus -i,
Abbreviated transcription (Latin):
non uenit ab anus ꝓpt p̃dictã musã s ob aliam. sfuit
ri. consuetudo olim qd̾ si fliquis eẽt homicida uł ad ultͣ
deferret sumam in collo. os suũ ad sime culũ tenens.
sed quia hoc nimis. erat obꝓbriosũ. Ideo fecerunt torquẽ
rotundũ. quẽ in dedecus deferebant indigitis. Et turt
nobiles ceperunt illum fac̾e aureũ uł argenteũ. quod
magis uidebatur ẽẽ honori ꝙͣ dedecori. Et ex hoc tpr̃e
consuetudo in oleuit ut nobiles deferrẽt anullos. Et
ideo dicũt quidam anulus dictus est ab ano simie. allii
dicũt ꝙ ꝓtheus fertur circũdedisse ferreũ circulũ digito
lapide induso. qua consuetudine homines usi a nulos
git. quam notandã et or ^ ãdam aliquo in signi uete

Expanded text:
ausam, sed ob aliam. Fuit enim olim consuetudo quod, si aliquis esset homicida vel adulter, deferret simiam in collo, os suum ad culum simie tenens; sed quia hoc nimis erat obprobriosum, ideo fecerunt torquem rotundum quem in dedecus deferebant in digitis, et tunc nobiles ceperunt illum facere aureum vel argenteum, quod magis videbatur honori esse quam dedecori. Et ex eo teconsuetudo ut nobiles deferrent anulos, et ideo dicunt quidam quod anulus dictus est ab ano simie. Alii dicunt quod Prometheus fertur circumdedisse ferreum circulum digito lapide incluso; qua consuetudine homines usi, anulos git, quam notandam et ornandam in aliquo insigni vete
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝓlogo regũ. Intrbernacło dei offer̾̃t unusqͥsq qd̾ potest
alii aurũ et argentũ et lapides p̾ciosos. Alii bissum et pur¬
purã et coccũ offerũt et iaciictũ. Nobiscũ bene agitur si
obtulerimꝰ pelles et caprarũ puos. Et apostolus. Contẽpti¬
biliora nr̃a magis necessaria iudicat. unde. et tota illa
ĩiuriã ĩbriũ. ea q̃ uiliora sunt ꝓhibent. Rubrice istius qͥnte¬

Expanded text:
iquorum. In tabernaculo Dei offert unusquisque quod potest. Alii aurum et argentum et lapides pretiosos, alii byssum et purpuram et coccum offerunt et hyacinthum. Nobiscum bene agitur, si obtulerimus pelles et caprarum pilos. Et tamen Apostolus contemptibiliora nostra magis necessaria judicat . Unde et tota illa et injuriam imbrium, ea quae viliora sunt prohibent. » Vide quant
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ est alii. s uł. hyatus causa. uł quia inter duas uoca¬
les .I. uocalis ẽẽ non poterat. Datiuus autẽ loco conso¬
nãtis eam accipi ꝓ hibebat. quã ip̃e duplicat uocalem.
Et credo drĩe causa ne ali u̾bum infinitiuũ ẽẽ puta¬
retur.: Ideo plures retusauerũt eum in frequẽti usu ꝓfre.¬

Expanded text:
hiatus causa uel quia inter duas uocales i uocalis esse non poterat, datiuus autem loco consonantis eam accipi prohibebat, quam ipse duplicat uocalem et credo differentiae causa, ne ali uerbum infinitum esse putaretur, ideo plerique recusauerunt eum frequenti usu pr
Abbreviated transcription (Latin):
fnr alteritas. tis . I. uicissitudo.
officiarius. unde alt̾natetur alt̾natim. adu̾biũ .I. uicitudina¬
rie. et alt̾no. nas. u̾bum actiuũ .I. mutare uł. alt̾natun aliquid
dicere uł facere. Et caam pro dissonare ĩuenitur.
riare alt̾m facere. unde alt̾atus. ta. tũ .I. uariatus. Et p̃t ẽẽ no¬
men simplicit᷑ d̾iuatum ab alter.¬
Alteriter. alter componit᷑ cum uter. et fit alteruter alte

Expanded text:
 alteritas -tis, idest vicissitudo, rius, unde alterne et alternatim adverbia, idest vicissitudinarie, et alterno -as verbum activum, idest mutuare, vel alternatim aliquid dicere vel facere, et etiam pro dissociarecere alterum, unde alteratus -a -um, idest variatus et potest esse nomen simpliciter derivatum ab alter; alter componitur cum plica et fit alterple
Abbreviated transcription (Latin):
dicatur antissima indeclinabile talis .s. figura. sst.
quasi. sima. contra. sima .I. curuũ contra curuũ. łec¬
nota ad illos u̾sus ponitur. quoꝵ ordo ꝑmutandus
est. lec eadem nota .n. pͣuicto ponitur in hiis locis
ubi ineodem seusu duplices ũsus sunt et dubitatur
quis potius eligendus. sit. s ant ẽ¬

Expanded text:
dicitur hoc antisima318 indeclinabile, talis scilicet figura -, quasi sima contra sima, idest curvum contra curvum. nitur ad eos versus quorum ordo permutandus est; hec eadem nota cum puncto ponitur in his locis ubi in eodem sensu duplices versus sunt, et dubitatur quid potius eligendum sit. A 268
Abbreviated transcription (Latin):
Non nũquã autẽ in una eadem q re uel uerdo hpstoria simul⁊
musticus de xp̃o uel acͣti sensus et tropologia est anagoge figu¬
ralit in timatur ut templũ dñi: Iuicta hystoriã domus quã¬
gaudia mansionis quia suspirabat qui ait. Beati qui hĩtant
in domo tua domine in secula seculox laudabunt te. Simli
celesti iuxta hystoriã iuxta allegoriã iuxta tropologiam.
iuxta anagogẽ recte accipi potest ¶ Iuxta allegoriã de ec¬
allegoriã ꝓprie nũcupare sol et¬

Expanded text:
Nonnunquam in una eademque re, vel verbo, historia simul et Nonnunquam in una eademque re, vel verbo, historia simul et mysticus de Christo vel Ecclesia sensus, et tropologia, et anagoge, figuraliter intimatur, ut: templum Domini, juxta historiam, domus quagaudia mansionis, cui susin domo tua, Domine, in saeculum saeculi laudabunt te. Simili elesti, iuxta historiam, iuxta allegoriam, iuxta tropologiam, iuxta anagogen recte potest accipi. iuxta allegoriam de ecallegoriam proprie nuncupare sole
Abbreviated transcription (Latin):
elliqũ tropologicã.i. moralom rem. Aliquar ido anas
hoc est sensũ ad suꝑiora ducentẽ figurate denũciati
hystoriã namq hystoria figuratur cum factura pͥmol
sex siue septẽ dierũ torridi seculi huius comꝑatur ctatl
pu̾bum hystoria dum hoc quod dicit Iacobir pat anbai
ac uictoriis dauid aliquid intelligitur. per u̾bum spetiale
de xp̃o siue ecclesia sensus elicitur. Cum idem sermo ꝑatiss¬
che de domnica passione ac resurrectiõe fideliter acapitue
¶ Allegoria facti tropologicã hoc est moralõ ꝑft̾iouen
designat ut tunita talaris et pouimita tam iacob ppisr i
¶ Allegoria ũbi eamdẽ morũ ꝑfectionẽ designat ut suł
lumbi urĩ p̾cincti et lucerne ardentes in manib brĩs ¶
goria facti anagogitũ hoc est asuꝑiora ducentẽ seusu
figuiite designat. ¶ Rul egoria uerbi eadem ute celestis
corpore ibi nimirũ et nũc sublenate ad celos auims dse
lebcita glora resurresti onis colligũtut ar pera ustor¬

Expanded text:
aliquando anagogen, hoc est, sensum ad superiora ducentem figurate denuntiat. per historiam namque historia figuratur, cum factura primorum sex siue septem dierum totidem saeculi huius conparatur aetatibus. per uerbum historia, dum hoc quod dicit Iacob patriac uictoriis Dauid intellegitur. per uerbum spiritalis de Cristo siue ecclesia sensus, cum idem sermo patriarchae de dominica passione ac resurrectione fideliter accipitur. item allegoria facti tropologicam, hoc est, moralem perfectionem designat, ut tunica talaris et polymita, quam Iacob patriarcha at. allegoria uerbi eandem morum perfectionem, ut: sint lumbi uestri praecincti et lucernae ardentgoria facti anagogicum, hoc est, ad superiora ducentem sensum figurate praesignat. allegoria uerbi eadem uitae caelestis corpore, ibi nimirum et nunc subleuatae ad caelos animae et, celebrata gloria resurrectionis, colligentur etiam cor