comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lutera quia dułsa sunt ꝓmisa qbi t̾rena. hic ce¬
lestia ꝓmittũtur. diu̾sa ⁊̃ sacrm̃ta. quia il
admoralia sunt eade. s plenius ĩ eu̾a̾głio ꝯ¬
tin̾ctur. Autistis decem cordas psalrerũ. utri¬
q sexui inpõitas. que caritate tangende sũt.
ut uit̾orum fere occidantur. Ex plicit liber

Expanded text:
tera, quia diversa sunt promissa; ibi terrena, hic coelestia promittuntur. Diversa etiam sacramenta, quia illa ad moralia sunt eadem, sed plenius in Evangelio continentur. Audistis decem chordas Psalterii utrique sexui impositas, quae charitate tangendae sunt, ut vitiorum ferae occidantur. LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
Simittit. msi optima ⁊ innonabilicũ. lic
nob̾ ccculta sit. ẜ quam oportet eum faceͣ̃
⁊omuitere. que facit uł dimittit. Nat̾o
enim penes eum ẽ. qua illa facit ⁊ illadi¬
mittit. Que mto et̾ua ẽ. ⁊ sẽꝑ manens. ꝓ̃¬
ter qua nõ põt aliquid fucer̾e. uł dimit¬
tere. Illa ergo manente ñ po̾t q̃ facit di¬
mittere. nec ꝙ dimutit facere. ⁊ i n̾o
po̾t facere nisi ꝙ facit. ¶ Et ad ħ ixnde¬
mus ambiguitate locutionis det̾mina¬
tes. Cum enim dicitur ratõ uł cũ optima
penes dm̃ ẽe qua facit cumicta qͥ fẽcit. ⁊ di¬
mittit ea q̃ dimiitit. noꝵ quid̾ ẽ. quia ĩ
conolutas ẽ equissima ⁊ rectifsima. qua
facit ⁊ dimittit q̃ uult. contra qua face
ñ põt nec p̃ter eam facere põt. ꝯlec itiq
contra eam face̾t. nec p̾ter eam sique fu¬
cit dimitteret. uł que dimittit faceret.
S ead̾ manente ratõ ⁊c̾a. alia potuit fa¬
cere ⁊ ista dimutere. Licer gͦ rõ sit penes

Expanded text:
onabili causa, licet nobis occulta sit; secundum quam oportet eum facere ac dimittere quae facit vel dimittit. Ratio enim penes eum est, qua illa facit et illa dimittit; quae ratio aeterna est et semper manens, praeter quam non potest aliquid facere vel dimittere. Illa ergo manente non potest quod facit dimittere, nec quod dimittit facere; et ita non potest facere nisi quod facit. Et ad hoc respondemus, ambiguitatem locutionis determinantes. Cum enim dicitur: Ratio vel causa optima penes Deum est, qua facit cuncta quae facit, et dimittit ea quae dimittit, verum quidem est, quia in eo voluntas est aequissima et rectissima, qua facit et dimittit quae vult, contra quam facere non potest, nec praeter eam facere potest. Nec utique contra eam faceret, nec praeter eam si ea quae facit dimitteret, vel quae dimittit faceret; sed, eadem manente ratione et causa, alia potuit facere, et ista dimittere; licet ergo ratio sit penes
Abbreviated transcription (Latin):
terat. eam mirabili celentate restituet.
xlec aliquid atinebit. ad eius reintegra¬
tõe utrum capilli ad capillos redeant ⁊
ugues adungues. an quicquid eorn
ꝑierat mutetur ĩcarne.⁊ in partes ali¬
as corporis reuccetur curante artificis ꝓ¬
uitentia nequid indecens fiat. Indeqͣ¬
si ñ decebit.
Qd̾ sc̃ sine oĩ deformitate re

Expanded text:
terat eam mirabili celeritate restituet, terat eam mirabili celeritate restituet, nec aliquid attinebit ad ejus redintegrationem, utrum capilli ad capillos redeant, et ungues ad ungues; an quidquid eorum perierat, mutetur in carnem, et in partes alias corporis revocetur; curante artificis providentia ne quid indecens fiat. Indecosi non decebit. 3. Quod sancti sine omni deformitate re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑibit dõ terena matenes. dequa mortali¬
u crantur caro. s inquelibet puluerem
cinereq soluatur inquo slibet. alitus
auresq diffugiat. inqna̾tũq alioru
iuiueret. animauit. Ip̃i igitur t̾renama¬
tenes que aĩa discedente fit cadaner. ñ
tuntur. Quamuis ad corpus redeant. uñ
dilapsa c̃ ad easdem quoq corporis pã¬
detraxit. si unguib ꝙ tociens dep̃fłit ex¬
sectio. ĩ moderata ⁊ ĩ decens cogitantib¬
resurectoe carnis.⁊ iõ ñ crrtentib. actũ¬
rit ĩ firmitas. S que ad mod̾ sistatuã
cuꝰ libet solubił metalli igne liquesceͣr.
uł ꝯtereretur ĩ puluere. uł ꝯfuntẽtur
ĩ massa.⁊ eam uellz artifex rursu ex
illius materia. ⁊ quantitate reꝑare. nł ĩ
t̃ eẽt ad eius integutate q̃ particula ma¬
terie. cui m̃bro statue redderetur. dum
tam̃ totum exquo ꝯstituta fuiͣt restitu¬
ta resumẽt. Ita d̾s mirabiłr atq in ef¬
fabiłr artifex de toto quo caro nr̃a exti

Expanded text:
it Deo terrena materies de qua mortalium creatur caro, sed in quemlibet pulverem cineremve solvatur, in quoslibet alitus aurasque diffugiat, in quamcunque aliorum viveret, animavit. Ipsa ergo terrena materies quae discedente anima fit cadaver, non tantur, quamvis ad corpus redeant unde dilapsa sunt, ad easdem quoque corporis pardetraxit, si unguibus quod toties dempsit exsectio, immoderata et indecens cogitantibresurrectionem carnis non credentibus occurrit informitas. Sed quemadmodum si statua cujuslibet solubilis metalli aut igne liquesceret, aut contereretur in pulverem, aut confunderetur in massam, et eam vellet artifex rursus ex illius materiae quantitate reparare, nihil interesset ad ejus integritatem, quae particula materiae cui membro statuae redderetur, dum tamen totum ex quo constituta fuerat, restituta resumeret: ita Deus mirabiliter atque ineffabiliter artifex de toto quo caro n
Abbreviated transcription (Latin):
utru uirtutes ita sint sibi ꝯm̃cte. ut seꝑ¬
aturi ñ possint pofsideri abaliquo. s qui un̾a
rent. ut qui una caruerit om̃ib carent.Ꝙ
ergo una ħt. om̃s ht̃. quod quite ꝓbale est
.i. uirtutes recte fore crecdũtur. Uñ añg. supͣ¬

Expanded text:
utrum virtutes ita sint sibi conjunctae, ut separatim non possint possideri ab aliquo; sed qui unam rent, ut qui una caruerit, omnibus careat. Qui ergo unam habet, omnes habet. Quod quidem probabile est.est, virtutes recte fore creduntur. Unde Augu
Abbreviated transcription (Latin):
Ilud̾ sciri oportet ꝙ cum angłorũ ministeĩo
sc̃a sit mulieris formatõ. noneis ẽ tñ tribu¬
enda crcat᷑onis potentia. Angłi enĩ nulla
possũt c̾are natura. ergo nec formare ꝯstã
inmulierẽ. nec carnis supplem̾tu in locũ
coste. Nonꝙ nicħ̾. igant. ut aliquid crect᷑.
s ñ ideo creatores st̃. sicut nec agr̃ ur cole
segetum.aut arboru.solus d̾s .i. triuitas
ẽ creator. Facta ẽ ergo fẽmina acõ: ⁊̃ si ꝯsta
ministrata sit ꝑ angłos.

Expanded text:
iam scire oportet, quod cum angelorum ministerio facta sit mulieris formatio, non est eis tamen tribuenda creationis potentia. Angeli enim nullam possunt creare naturam, ergo nec formare costam in mulierem, nec carnis supplementum in loco costae: non quod nihil agant ut aliquid creetur, sed non ideo creatores sunt, sicut nec agricolae segetum vel arborum. Solus Deus, id est, Trinitas est creator. Facta est ergo femina a Deo, etiam si costa ministrata sit per angelos.
Abbreviated transcription (Latin):
degenesi afferendũ ẽ. Ch̃a enĩ peccauit urtc̾s
nuditatẽ patris. ⁊ sententiã ñ ip̃e s filius
eius chanaan acceꝑit. Maledictus chanaã.
ẜuus erit frm̃ suoru. Que enim ursticia ẽ.
ut pat̃ peccauiͣt ⁊ filius punitus sit. S in
misterio illud dictum ẽ. de peccato actua¬

Expanded text:
 afferendum est: Cham enim peccavit, irridens nuditatem patris; et sententiam non ipse, sed filius ejus Chanaan accepit. Maledictus Chanaan servus erit fratrum suorum. Quae enim justitia est, ut pater peccaverit, et filius punitus sit? Sed in mysterio illud factum est. DISTINCTIO
Abbreviated transcription (Latin):
queda uis aĩc inferior: exqua ẽ motus
qui intenditur incorꝑis sensus atq aꝑ¬
petitus reru. ad corpus ꝑtinentiũ. ¶ Rõ
nõ. iuis aĩe ẽ suꝑior. que ut ita dicamtis
duas h̾t partes uł differentias. suꝑiorem.

Expanded text:
quaedam vis animae inferior, ex qua est motus qui intenditur in corporis sensus, atque appetitus rerum ad corpus pertinentium. Ratio vero vis animae est superior, quae, ut ita dicamus, duas habet partes vel dif
Abbreviated transcription (Latin):
dice̾s. uideamus. uͥ sit qiͣ ꝙda hominis ex¬
terioris interioris q ꝯfiniu. Quicquid eͥ
ho exterior deputabitur. s ad iuncta q̃ da
uita sua qua ꝯpages corporis ⁊ õs sensus¬
uigent. quib instrucius ẽ ad extenora
sentienda. Ascendẽtib igitur introrsu ꝗb¬
dam gradib considert᷑ois ꝑ aĩe paites
nbi inciplit aliquid cecurere ꝙ nob non
terior homo iami possit aguosci. Rarõnis aũ
ꝑars suꝑior. et̾ms ratõnib ꝯspiciendis ꝑ
consulendis ad heresat. P ortõ in or ad te¬
poralia gub uanda deflectut᷑. Et illa rõnis¬

Expanded text:
mus ubi sit quasi quoddam hominis exterioris interiorisque confinium. Quidquid enim lum corpus homo exterior deputabitur, sed adjuncta quadam vita sua, qua vigent, quibus instructus est ad exteriora sentienda. Ascendentibus ergo introrsum quibusdam gradibus considerationis per animae partes, ubi incipit aliquid occurreterior iam possit agnosci. Rationis autem pars superior eternis rationibus conspiciendis vel consulendis adherescit, portio inferior ad temporalia gubernanda deflectitur ». Hec i
Abbreviated transcription (Latin):
deputatur. Illa nõ q̃ uñ utimur reb
temporalib. scĩc deputatur. Cũ nõ disce¬
rimus d̃ natura humane m̾tis. d̾ una
quada re disserimus. nec ea in ħ duo
q̃ ꝯmemorami nisi ꝑ officia geminamũ.
Carnał aũt ł sensuał aĩe motus qui in
corporis sensus intenditur. nob̾ pecorib¬
q coĩs ẽ. qui se dusus ẽ arc̃e sapientie. ra¬
tõi aũt scĩe uicinus ẽ.

Expanded text:
utimur rebus temporalibus, scientiae deputatur . Cum vero disserimus de natura mentis humanae, de una quadam re disserimus, nec eam in haec duo quae commemoravimus, nisi per officia, geminamus. Carnalis autem vel sensualis animae motus, qui in corporis sensus intenditur, nobis pecoribusque communis est, qui seclusus est a ratione sapientiae, rationi autem scientiae vicinus est
Abbreviated transcription (Latin):
duntur. ⁊ inhac tanta uarietate. quid te¬
nendum ẽ. hoc sane dicere ac sentire pos¬
sunus. ꝙ solus d̾s dimittit peccã tretut.¬
⁊ tñ eccłie ꝯtulit potestare ligandi ⁊ sol¬
uendi. S ałr ip̃e soluit ⁊ ligat. aliter et¬
cłia. Ap̃e enim ꝑ se tm̃ dimu̾tit poccatu:
quia ⁊ aĩa inundat ab interiori macła
⁊ debito et̾ne mortis soluit. Qũo sacerdo¬

Expanded text:
et in hac tanta varietate quid tenendum? Hoc sane dicere ac sentire possumus, quod solus Deus dimittit peccata etn Ecclesiae contulit potestatem ligandi et solvendi, sed aliter ipse solvit vel ligat, aliter Ecclesia. Ipse enim per se tantum dimittit peccatum, qui et animam mundat ab interiori macula, et a debito aeternae mortis solvit. 6. Quomodo sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
Et iõ tñ negamus sacerdotib ꝯcessa po¬
testatem dimittendi ⁊ retinendi peccata:
cum uentas ħ in enangłio aꝑte doceat.
ꝑsp̃m sc̃m diffunditur incordib corum
qui participes suis̃. peccata diunitit. ⁊¬
corum qui nõ sunt tenet. Id̾. In ł debapt̃o.
sacerdotes possunt ꝯfitentib parcere: ꝗ¬
u enim remitunt digne rem̾iitit deus.

Expanded text:
eo tamen negamus sacerdotibus concessam potestatem dimittendi et retinendi peccata, cum hoc Veritas in Evangelio aperte doceat sanctum diffunditur in cordibus eorum qui participes sui sunt, peccata dimittit; eorum qui non sunt, tenet. Idem: Sacerdotes possunt confitentibus parcere: quibus enim remittunt remittit Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
uincitur ⁊ ꝓ banr aliqua ẽẽ ñ apparentia cũ
fides ñ sit mũ d̾ ñ apparentib.⁊
.d̃ sc̃pt̃o fidei.

Expanded text:
onvincitur et probatur aliqua esse non apparentia, cum fides non sit nisi de non apparentibus. 8. Descriptio fidei.
Abbreviated transcription (Latin):
Fidem ip̃am uidet quisq incorde suo ẽe sĩ cre¬
dit. uł ñ ẽẽ si ñ credit. ꝯdõ sicut corpora que
uidemus ccuł corporis. ⁊ ꝑ ip̃orum imagines
quas memoria tenemus. ⁊ absentia cogitamꝰ
nec sicut ea q̃ ñ uidemus ⁊ exhis q̃ uitemus co¬
gitatce̾m ut cumq formanius ⁊ memorie ꝯ¬
m̃tamus. Nec sicut homin̾e cuiꝰ aĩam ⁊ sino
uidemus. exnr̃a ꝯnicimus. ⁊ exmotib corpoi̾s
homin̾e. sicut uidendo diclicimus. intuenur
⁊̃ cogitando. ꝗlõ sic uideñdo fidos incorde ĩ quo
ẽ ub eo cuius ẽ. s eam tenet certissima scĩa.
Cum igitur io credere iubeamur. quia id ꝙ c̾
dere iubemur uidere ñ possumus. ip̃a tñ
fide q̃n ẽ in nob̾ uidemus ĩ nob̾ quia ⁊ reru
absentium. p̾sens ẽ fides.⁊ rerum que foris s̃
intus ẽ fides ⁊ rerum q̃ ñ uidentur uidetur fi¬
tes. ⁊ ip̃a temporałr fit incordib hominũ. ⁊ siex
fidelib infideles fuĩt ꝑit abeis. His u̾b̾ euid̾e̾¬

Expanded text:
Fidem ipsam videt quisque in corde suo esse, si credit; vel non esse, si non credit. Non sicut corpora, quae videmus oculis corporeis, et per ipsorum imagines quas memoria tenemus, etiam absentia cogitamus; nec sicut ea quae non videmus, et ex his quae videmus cogitationem utcumque formamus, et memoriae commendamus; nec sicut hominem, cujus animam, etsi non videmus, ex nostra conjicimus, et ex motibus corporis hominem sicut videndo didicimus, intuemur etiam cogitando; non sic videtur fides in corde in quo est, ab eo cujus est, sed eam tenet certissima scientia. Cum ergo ideo credere jubeamur, quia id quod credere jubemur videre non possumus; ipsam tamen fidem quando est in nobis, videmus in nobis; quia et reruest fides, et rerum quae foris sunt, intus est fides; et rerum quae non videntur, videtur fides, et ipsa temporaliter fit in cordibus hominum; et si ex fidelibus infideles fiant, perit ab eis. His verbis eviden
Abbreviated transcription (Latin):
pidine uoluptatis raptus. s tantu cre¬
andorum lib̾orum grã utitur: iste ꝓfir¬
to. siue d̾ ingressu eccłie. seu desumendo
rõ relinquend̾. Quia ꝓhiberi anob̾ nõ
d acciꝑe qui ĩ igne poͣitus nescit arce̾.
luptas dominatur inoꝑe ꝯmixtioĩs.¬

Expanded text:
pidine voluptatis raptus, sed tantum creandorum liberorum gratia utitur; iste profecto sive de ingressu Ecclesiae seu de sumendo cio relinquendus, quia prohiberi a nobis non debet accipere, qui in igne positus nescit ardere.luptas dominatur in opere commistionis
Abbreviated transcription (Latin):
iuges debitum carnis exposcunt nõ
ꝓ pagatõis uoluntate s libidinis uo¬
luntate. Que tñ uoluptas. ñ ꝑꝑ nup¬
tias cadit ĩ culpam. s ꝑꝑ nuptias acci¬
ꝑit ueniã. In moderata igitur ꝓ gres¬
quem postusant nuptie. Om̃ino igit
ngne suo nuptie bone sunt. ut ait¬
agͥ ꝯ̃ iulianu ħrticu quia fitẽ thori ser¬
uant. ⁊ ꝓł suscipiend̾ cã. utruuq sexũ
ꝯmisce̾nt. ⁊ ĩ pietate seꝑatõis horrent.
Sc̃itati ⁊̃ ꝯiugii. nec ꝯiux infidelis obẽe
põt. s pocius fideł ꝓde̾ inficeli. ut apłs
bitum redount. tefendit apeccato sc̃ĩ¬
tas ꝯ iugii bonũq nptiale. Sienim
absq peccato nõ poss fieri ꝯcubitusꝯ¬

Expanded text:
uges debitum carnis exposcunt, non propagationis voluntate, sed libidinis voluptate? quae tamen voluptas non propter nuptias cadit in culpam, sed propter nuptias accipit veniam. Immoderata ergo progresquem postulant nuptiae. Omnino igitur in genere suo nuptiae bonae sunt, qui quia fidem thori servant, et prolis suscipiendae causa utrumque sexum commiscent et impietatem separationis horrent . Sanctitati etiam conjugii nec conjux infidelis obesse potest, sed potius fidelis prodest infideli, ut Apostolus bitum reddunt, defendit a peccato sanctitas conjugii, bonumque nuptiale. Si enim absque peccato no
Abbreviated transcription (Latin):
daẽ. ⁊ pena peccati. s nͥ semꝑ petcatu
ẽ. Sepe enim delectatur uir sc̃s ẜ car
nem maliqua re. ut requiescento post
sunt ila tria uõa. apeocato defenditur
uitetur tam̃ beatus g̾g aliter sentire
dormiens. nisi lotus eccłiã aqua intra¬
re nõ debet. quamuis diu̾se hõiu na¬
tões de hac re du̾sa sentiant ⁊ alit̾ custo¬
dire uiteantur. Romanorum tam̃ sẽꝑ
abantiquiorib usus fuit. pꝰ amixtige
ꝓprie ꝯ iugis. ⁊ lauacri purificatã que¬
rere. ⁊ auingressu eccłie paululu tẽꝑ¬
are. ꝯlec ħ dicentes culꝑam deputamꝰ¬
cẽ ꝯ iuguim. S quia ip̃a licita amix¬
tio ꝯiugis sine uoluptate carns fien
ñ põt. a sacri loci ingressu ẽ abstinend̾.
quia uoluptas ip̃a. sine culpa nulla¬

Expanded text:
da est, et poena peccati; sed non semper peccatum est. Saepe enim delectatur vir sanctus secundum carnem in aliqua re, ut requiescendo post sunt illa tria bona, a peccato defenditur. Videtur tamen beatus Gregorius aliter sentire,dormiens, nisi lotus aqua ecclesiam intrare non debet. Quamvis diversae hominum nationes de hac re diversa sentiant, et alia custodire videantur; Romanorum tamen semper ab antiquioribus usus fuit, post admixtionem propriae conjugis, et lavacri purificationem quaerere, et ab ingressu ecclesiae paululum temperare. Nec hoc dicentes culpam deputamconjugium; sed, quia ipsa licita admixtio conjugum sine voluptate carnis fieri non potest, a sacri loci ingressu abstinendum est, quia voluptas ipsa esse sine culpa nulla
Abbreviated transcription (Latin):
tanĩ nõ ita sit nimius ut impediat.
tp̃ra que oratõi tebentur. nec̃ nutat᷑
incum usum. qui ẽ ꝯͣ naturam. Cõ¬
cubitus enim necessarius cã gn̾andi
inculpabił. ⁊ solus ip̃e nptiał ẽ. N¬
le noͣ qui ultra necefsitatem ꝓgreli¬
tur. nõ rntõni. s libidini obsequitur.
Et hunc nõ exigere. s recddere ꝯiugi
ne fornicetur. ad ꝯiugem ꝑtinet. Si
nõ ambo tali concupiicentie subitiunt᷑.
iem faciunt que nõ ẽ nptiarum. cu¬
ius delicti. nõ sunt nptie ortatrices.
s dep̾catrces. Elecus quidem ꝯiugale
ẽ castitas ꝓcreandi. ⁊ redtendi debiti car¬

Expanded text:
tamen non ita sit nimius, ut impediat tempora quae orationi debentur, nec immutetur in eum usum qui est contra naturam. Concubitus enim necessarius causa generandi inculpabilis, et solus ille nuptialis est. Ille vero qui ultra necessitatem progreditur, non rationi, sed libidini obsequitur; et hunc non exigere, sed reddere conjugi ne fornicetur, ad conjugem pertinet. Si vero ambo tali concupiscentiae subiguntur, rem faciunt quae non est nuptiarum; cujus delicti non sunt nuptiae hortatrices, sed deprecatrices. Decus quidem conjugale est castitas; procreandi et reddendi car
Abbreviated transcription (Latin):
ostenditur. ꝙ tarni iacenti insepulcro unitꝰ
moriue nͥ e̾ẽt unitus. ñ mea diceretur iacuis¬
se insepulcto. Aĩa igitur ad ĩ fernu descendit.
caro insepulcro iacuit. sapĩa cum utraq per¬
ra sap̃ie illuminabat in p̾fernu. s ĩinfn̾oñ
claudebatur. Quis enim locus ẽ sapientie s̃
me. mare dicit. ñ ẽ mecum: Eigo nec in tp̃r.
nec inlcro sap̃ia ẽ. cui nec mors tribuenta c̃.
In ligno ein caro. ñ illa oꝑatux omĩu sub̾a
diuina pendebat. Confitemur tñ xp̃m pep̾e¬
disse inligno. iacuisse insepuliro. s incarne.
⁊ fuisse ĩ inferno. s maĩa sola. O¬

Expanded text:
ostenditur, quod carni jacenti in sepulcro unitusmortuae non esset unitus, non in ea diceretur jacuisse in sepulcro. Anima ergo ad infernum descendit, caro in sepulcro jacuit, sapientia cum utroque perra sapientiae, illuminabat infernum, sed in inferno non claudebatur. Quis enim locus est Sapientiae? me; mare dicit: Non est mecum; ergo nec in tempore, nec in loco sapientia est, cui nec mors tribuenda est. In ligno enim caro, non illa operatrix omnium substantia divina pendebat. Confitemur tamen Christum pependisse in ligno et jacuisse in sepulcro, sed in carne sola, et fuisse in inferno, sed in anima sola.
Abbreviated transcription (Latin):
indesment̾ tenuit. qua assumm̃do contraxit.
ĩo ñ in congrue u̾cumq anime uł carni. uł
utriq mutus ẽ. ibi hõ dicitur ẽẽ. quia ibi hu¬
manatus ẽ. ergo insepulcro erat hõ. ⁊ inferno
erat hõ quia utrobiq hu̾anatus ẽãt xͦ ⁊ una¬

Expanded text:
do contraxit; ideo non incongrue ubicumque animae vel carni, vel utrique unitus est, ibi homo esse dicitur, quia ibi humanatus est. Ergo et in sepulcro erat homo, et in inferno erat homo, quia utrobique humanatus erat
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ. Et in ĩferno erat hõ hũanitati unitus.
s nõ toti quia aĩe tantu. S si ĩ inferno. ũe t̾a¬
tum ⁊ ĩ sepulcro carm t̾atu unit᷑ etat. ergo ñ
ĩ inferno unitꝰ erat anime ⁊ cami. nec insepłꝰ¬
cro. Qũo ergo hicͥ ibi hõ eẽ diciur. Que ẽ rato
dicti. Quia una eudemq unio̾e̾ unitus erat
anime ĩ inferno. ⁊ carni insepulcro. Et sic
eñt ulł duob tunc seꝑatis unitus. sicut añ

Expanded text:
ferno erat homo, quia humanitati unitus, sed non toti, quia animae tantum. Sed si in inferno animae tantum, et in sepulcro carni tantum unitus erat: ergo nec in inferno unitus erat animae et carni, nec in sepulcro. Quomodo ergo ibi vel hic homo esse dicitur? Quae est ratio dicti? Quia una eademque unione unitus erat animae in inferno, et carni in sepulcro. Et sic erat illis duobus tunc separatis unitus, sicut ante
Abbreviated transcription (Latin):
uerus hõ fuit. sic ergo ubi carne ⁊ aĩa sibi u¬
nitam ñ he̾bat. uetus hõ ibi ñ existebat. S
tp̃r mortis misqua illa duo unita hebat. ꝗa
nec insepulcro. nec ĩmferno. nec alibi. Qnͥ¬
qua ergo erat hõ. ad ꝙ dicimus. qr xͥntiq¬

Expanded text:
verus homo fuit. Sic ergo ubi carnem et animam sibi unitam non habebat, verus homo ibi non erat. Sed tempore mortis nusquam illa duo vere unita habebat, quia nec in sepulcro, nec in inferno, nec alibi; nusquam ergo erat homo. Ad quod dicimus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dicere. Est aũt cognatio. alia carnał.
alia sp̃nał. Primu decarnali cognatõe
⁊ affinitate urspitiamus. Cognati igitur
uł affines in .uii. gradu uł infra copła¬
si nulli exꝓpinquitate sui gnͣs uł sã¬
gumis usq ad .uii. gradum uxoremdu

Expanded text:
r. Est autem cognatio, alia carnalis, alia spiritualis. Primum de carnali cognatione et affinitate inspiciamus. Cognati igitur vel affines in septimo gradu vel infra copulans.: Nulli ex propinquitate sui sanguinis usque ad septimum gradum uxor
Abbreviated transcription (Latin):
Et pͥcipũmi d᷑ filius. Cum enĩ diceretur
a tu quis erͣ. rendit. p̾rincipium quiilo
quor nob̾. S nimiquid patris pͥncipiu¬
se dixit ẽẽ principium. sicut ⁊ pat prin¬
cipium ẽ creature quia ab ip̃o om̃ia sunt.
cur uõ diñs ⁊ patre principiu ⁊ filiu pͥn¬
cipium. no̾ duo principia creaure dm̃s. ꝗa
pͥncipiu ẽ sicut ẽ unus c̾ator

Expanded text:
um dicitur Filius: cum enim diceretur ei: Tu quis es? respondit: Principium, qui et loquor vobis . Sed nunquid Patris principiucum dixit esse principium, sicut et Pater princcum dicimus et Patrem principium, et Filium principium, non duo principia creaturae dicimusprincipium est, sicut unus creator,
Abbreviated transcription (Latin):
losa ⁊̃ int̾ doctos questio ẽ quia ⁊ in hoe płi¬
runt nec tm̃ alii ab aliis miͣmcĩ ide a se¬
ip̃is dissõare iitentur. sicut subic̾ta ca¬
pitula torent.¬

Expanded text:
inter doctos quaestio est, quia et in hoc plurirunt; nec tantum alii ab aliis, verum etiam iidem a seipsis dissonare videntur, sicut subjecta capitula docent.
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. ñ poni aliquid. s remouari płalitas em̃
uł ꝯ sortium ꝑsonaru cra dr᷑. solitudo ⁊ singu¬
laritas negatur. Cum dicimus pluirs e̾c ꝑͥs:
significamus ꝙ ñ e̾ una sola. ꝯdeo ilanus uo¬
lens ista subtiliter ⁊ sane intelłi. ait. ꝓ fesno
consortii. sustulit inelligentiam singłatita¬
tis. ñ dicit posuit aliquid. Ira ⁊̃ cum dicimus tͣs
ꝑsõas singłartatem ⁊ solitudine tollimus. ⁊
ꝙ pater ñ ẽ solus. acc filius ẽ solus. nec sp̃e .s.¬

Expanded text:
tatis non poni aliquid, sed removeri. Pluralitas enim vel consortium personarum cum dicitur, solitudo vel singularitas negatur; cum dicimus plures esse personas, significamus quod non est una sola. Ideo Hilarius volens ista subtiliter et sane intelligi, ait: Professio consortii sustulit intelligentiam singularitatis; non dicit: Posuit aliquid. Ita etiam cum dicimus tres personas, singularitatem et solitudinem tollimus; et quod Pater non est solus,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ꝯiugati uicti ꝯcupiscentia utuntur ĩ¬
uice ultra necessitate liberos ꝓcrrundi.
ponam mnuis ꝓquib cotidie dicimus. di¬
des .s. ⁊ ꝓles. nõ uidetur coitus defendiac᷑
regnat in eo ĩ petus uoluntatis nec p̾cep̾
fertur ad coitum. ꝯdicħ ẽ feclius quam
uxorẽ amare qĩ adultera. Qui dñt se
cã humani geniͣs uxorib iungi. imi¬
tentur saltem ꝓecute.⁊ postqua ue̾t̃
uxoris intumiͣt ñ ꝑdant filios. nec a¬
matore se uxorib exibeant s manto.
Id̾ ĩ manimonio oꝑa lib̾oꝵ ꝯcessa sunt.
uolũtates aũt q̃ demeretritu amplexi
u capiũtur. ĩ uxore dãpnate sunt.
d̾ indulgẽtia apłi qu̾o fit accipienda.
Et si ꝯcubitus qui fit cã pł culpa caret.
ħ ⁊̃. quida ꝓbare uolunt nuptias c̃e
peccatu. S ut sup̃dictum ẽ. indulgẽ¬
tia alia ẽꝯcessionis. alia ẽ ꝑmissionis.
Egerat apłs denuptiis.⁊ de carnali coitu.
⁊ ad utrimiq retulit alut. ħaũt dico.

Expanded text:
conjugati victi concupiscentia utuntur invicem ultra necessitatem liberos procreandi, ponam in his pro quibus quotidie dicimus: Diet proles, non videtur coitus defendi a cctu; non regnat in eo impetus voluptatis, nec praeceps fertur ad coitum. Nihil est foedius quam uxorem amare quasi adulteram. Qui dicunt se causa humani generis uxoribus jungi, imitentur saltem pecudes, et postquam venter uxoris intumuerit, non perdant filios, nec amatores se uxoribus exhibeant, sed maritos. Idem: In matrimonio opera liberorum concessa sunt, voluptates autebus capiuntur, in uxore sunt damnatae. 7. De indulgentia Apostoli, quomodo sit accipienda. Sed si concubitus qui fit causa prolis, culpa caret,  quidam probare volunt nuptias esse peccatum. Sed, ut praedictum est, indulgentia alia est concessionis, alia permissionis. Egerat Apostolus de nuptiis, et de carnali coitu; et ad utrumque retulit illud: Hoc autem dico
Abbreviated transcription (Latin):
inquiẽs. Inhis atq huiꝰ mõi ub̾ meis.
quia grñ dei ꝯmaorata ñ ẽ. dequa tũc
ñ agebatur. putant pelagiani. sua nos
tenuisse sententia. S fiustã ħ putant.
Uoluritas quippe ẽ. qua parintur ⁊ recte
uiuit᷑. Qd̃ his ueb̾ egimus s ip̃a nrsi di
gr̃a lib̾etur. ⁊ut uiciaᷤ nperet adiuuetur.
recte amor talib iuui nõ põt. ¶ Ecce aꝑ¬
te de t̾minat ex quo sensu illa dixerit. mni¬
micos gr̾e refellens.

Expanded text:
inquiens: In his atque hujusmodi verbis meis, quia gratia Dei commemorata non est, de qua tunc non agebatur, putant Pelagiani suam nos tenuisse sententiam; sed frustra hoc putant. Voluntas quippe est qua peccatur et recte vivitur, quod his verbis egimus: sed ipsa nisi Dei gratia liberetur, et ut vitia superet adjuvetur, recte a mortalibus vivi non potest. Ecce aperte determinat ex quo sensu illa dixerit, inimicos gratiae refellens.
Abbreviated transcription (Latin):
hõ sum. nullo exꝑim̾it ꝯ p̾hentere ualeo. si¬
cut augłi qui ħ agunt. ¶Attente lecror
quia q̃stice ꝓpõitam ñ soluit. s mdiscussã
relinquid. uitu angłi qui muttelũtur ẜua¬
tis suis ꝓpriis sp̃ualib corꝑib suꝑ uestir̾e¬
tur aliqua corpulentioris sp̃e inqua ꝑossẽt
uideri an ip̃m corpus mutarẽt ⁊ miniforma¬
rẽt inqu̾atũq uellen̾t sp̃e in qua possint
cerni / in quib ub nidetur añg attestan ã¬

Expanded text:
o sum nullo experimento comprehendere valeo; sicut angeli qui hoc agunt. Attende, lector, quia quaestionem propositam non solvit, sed indiscussam reliquit, utrum angeli qui mittebantur servatis suis propriis spiritualibus corporibus supervestirentur aliqua corpulentiori specie, in qua possent videri; an ipsum corpus mutarent et transformarent in quamcumque vellent speciem in qua possent cerni. In quibus verbis videtur Augustin
Abbreviated transcription (Latin):
pato̾e siłia sunt dõ. recipiunt difsłitudine.
At ip̃a siłituto. nullo m̾o. exaliqua parte pͥ
eẽ dissimił. uñ fit. ut cũ siłitudo patris
filius sit. exnulla parte patri possit ẽẽ disi
Nich̾ ẽ aũt ꝙ homine̾ adeo dõ dissimile fa¬
ciat que ad modu pec̾e. Cum aũt pect̾m sit¬

Expanded text:
nt dissimilitudinem. At ipsa similitudo nullo modo ex aliqua parte potest esse dissimilis. Unde fit ut cum similitudo patris filius sit, ex nulla parte patri possit esse dissiNihil est autem quod hominem adeo Deo dissimilem faciat, quemadmodum peccatum. Cum autem pec
Abbreviated transcription (Latin):
Mlet ⁊̃ quen utrum satiffactonis lex
morituris sit imponenda daquo theodo¬
nus cantiniensis ep̃is ĩ penitentiali suo
sic ait. ab infirmis inꝑitalo mortis posi
tis ꝓura ẽ in quirendã ꝯfessio peccatoꝵ.
ñ tn ẽ ilł inponenda quantitas pnĩe.
s innotescenda cũ amicoru oratõnib. ⁊ e¬
limosinaru largit õib. pondus penitẽ¬
tie sit subleuandui. si forte migniueĩt.¬

Expanded text:
etiam quaeri utrum satisfactionis lex morituris sit imponenda. De quo Theodorus Cantuariens. episcopus in Poenitentiali suo sic tis pura est inquirenda confessio peccatorum, non tamen est illis imponenda quantitas poenitentiae, sed innotescenda; et cum amicorum orationibus, et eleemosynarum largitionibus pondus poenitenti
Abbreviated transcription (Latin):
uiru hõ ille potueri ᷑ peccare. uł ñ ẽẽ d̾s. Si enim
potuit peccare. ⁊ potuit dãpnan. si potuit dãpna¬
ii.pomut ñ eẽ d̾s. ergo si potuit peccare. potuit
ñ eẽ d̃s. quia eẽ dm̃.⁊ posse uelle iniquitate. si¬
mul cẽ nequeunt. Hic distinctõe opus ẽ. uitũ
de pͦ. intenatura agatur. S ienim de ꝑͦ agitur. ma¬
nifestum ẽ quia peccare n̾o potuit. nec deus ũ
ẽẽ potuit. Sio denatura discutiendum ẽ. uttũ
agat d̾ ea ut u̾bo unita an d̾ ea tanqua ñ uni¬

Expanded text:
utrum homo ille potuerit peccare vel non esse Deus. Si enim potuit peccare, et potuit damnari. Si potuit damnari potuit non esse Deus; ergo si potuit peccare, potuit non esse Deus, quia esse Deum, et posse velle iniquitatem, simul esse nequeunt. Hic distinctione opus est, utrum de persona, an de natura agatur. Si enim de persona agitur, manifestum est quia peccare non potuit, nec Deus non esse potuit. Si vero de natura discutiendum est, utrum agat de ea ut Verbo unita, an de ea tanquam non uni
Abbreviated transcription (Latin):
Et u̾ba amb̾rii. piadiligentia inspicienda
st̃. q̃ exparte hominis ignorantia instruũt.
dilluiminãt exparte etrandi fomitẽ male ĩ¬
tellecta mĩstrat. His eͥ euide̾t iradit᷑. duos ĩ
xp̃o ẽẽ principales sensus. sine geniin̾a sapi¬
entiam. n idõ uniras ⁊ singłaritas ꝑͦ diuidi¬
tur. S iuxta duas naturas. duas ht̃ sapĩ̾as.
nna ñ crentum s genita. que ip̾e ẽ. altͣaͣ

Expanded text:
erba Ambrosii pia diligentia inspicienda sunt; ex parte hominis ignorantiam instruunt et illuminant, quae ex parte errandi fomitem male intellecta ministrant. His etenim evidenter traditur duos in Christo esse principales sensus, sive geminam sapientiam. Neque ideo unitas et singularitas personae dividitur; sed juxta duas naturas, duas habet sapientias, unam non creatam, sed genitam, quae ipse est; alteram
Abbreviated transcription (Latin):
arcius memorie discipuloru infigeret.
⁊ abeccłia de inceps frequentaretur. S ñ
ex inde disciplinam senxit inposterum.
ut post alios cibos sumatur. P̾ otius aie¬
iunis sũmi oportet sicut apłs docet: ut
singłari reuerentia. diiudicetur .i. discer
primo acceꝑunt discipłi eucharistia n̾õ
cos accepisse ieiinos. n̾oĩo tam̃ caluꝑ¬
sumatur. Placuit enim sp̃ui sc̃o. ut in
honore tagiti sacram̃ti prius in os xͥani
dñicu cor iniraret. qua alii cibi. Iõq
mos iste ubiq ẜnatur. Nõ enim quia
post cibos dñs declit. i̾o pransi uł cenati
illud acciꝑe debent: ut illi faciebant quoᷤ
apłs arguit. Nam saluator quo ue hem¬
tius ꝯmendaret misterii illius alritudiẽ.
ultimiu hxc uoluit infigar cordib ⁊ me
morie discilorum. aquib adpassio̾
digressus ent. sruo añt ordinie de ĩcep̾

Expanded text:
arctius memoriae discipulorum infigeretur, et ab Ecclesia deinceps frequentaretur. Sed non exinde disciplinam sanxit in posterum, ut post alios cibos sumatur, sed potius a jejunis sumi oportet, sicut Apostolus docet, ut singulari reverentia dijudicetur, id est, diprimo acceperunt discipuli Eucharistiam, non eos accepisse jejunos; non ideo tamen calumsemper. Placuit enim Spiritui sancto, ut in honore tanti sacramenti, prius in os Christiani dominicum corpus intraret quam alii cibi; ideo ubique mos iste servatur. Non enim quia post cibos dedit Dominus, ideo pransi vel coenati illud accipere debent, ut illi faciebant quos Apostolus redarguit. Nam Salvator, quo vehementius commendaret mysterii illius altitudinem, ultimum hoc voluit infigere cordibus, et moriae discipulorum, a quibus ad passionem digre
Abbreviated transcription (Latin):
retate ꝑͦ. ⁊ quali ħ fecent temptatõe.⁊ in
ip̃nis inͣci multiplia executõe. ¶ Oport
intempore oratõni ꝯstituto. ut sunt fe¬
sunt enim qui ñ solum ñ uincuntur.
s ultro se peccato offerunt. nec expectãt
temptatõem. s p̃ueniunt uoluntatem.
⁊ tractet secum quam multiplici actr̃e
uitii. delectabiliter peccauit. Sĩs ista ua¬
rietas. confirenda ẽ ⁊ deflenda: ut cum co¬
gnouiͣt ꝙ pecatum ẽ. cito inuemiat de
u ꝓpitium. Incognoscendo augm̾tu
peccati. inueniat cuius etatis fuĩt. ciꝰ
sapientie ⁊ ordinis. Inmoretur ĩ singłis
istis. ⁊ sentiat modum criminis. purg̃s

Expanded text:
et quali hoc fecerit tentatione, et in ipsius vitii multiplici exsecutione. » Oportet in tempore orationi constituto, ut sunt feSunt enim qui non solum non vincuntur, sed ultro se peccato offerunt; nec expectant tentationem, sed praeveniunt voluptatem. Et pertractet secum quam multiplici actione vitii delectabiliter peccavit. Omnis ista varietas confitenda est et deflenda, ut cum cognoverit quod peccatum est, cito inveniat Deum sibi propitium. In cognoscendo augmentum peccati, inveniat cujus aetatis fuerit, cujus sapientiae et ordinis. Immoretur in singulis istis, et s
Abbreviated transcription (Latin):
quaq ẽ. qd̾ sicut solus filius or n̾bume
uł imago. ita ⁊̃ ip̃e solus dicitur sap̾ia no¬
ta. uł genita. Et ideo queritur uprirmm hor
relatiue dicatur: Si relatiue dr̃. an ẜm
amus cum dicitur u̾bum ⁊ ymago ac si di¬
catur nata sap̾ia. ut sit ⁊ filius ⁊ imago.

Expanded text:
que est quod sicut solus Filius dicitur Verbum vel imago, ita etiam ipse solus dicitur Sapientia nata vel genita. Et ideo quaeritur utrum hoc relative dicatur; et, si relative dicitur, an amus cum dicitur Verbum, ac si dicatur nata Sapientia, ut sit Filius et imago.
Abbreviated transcription (Latin):
ne .s. ut ei ẜuiret. Põitus ẽ ergo homo
ĩmedio. ut ⁊ ei ẜuiretur. ⁊ ip̃e ꝑluret. ut
acciꝑet uirũq ⁊ ixflueret totu ad bonũ
hõis. ⁊ ꝙ accepit obsequiu ⁊ ꝙ inpendit.
Ita enm uoluit d̾s sibi ab homine ẜmͣ
Et uoluit ut mundus ⁊̃ ẜniret hõi ⁊ ex
m sĩmilit᷑ iuuaretur hõ. Sotu ergo hoñ

Expanded text:
ut ei serviret. Positus est ergo homo in medio ut et ei serviretur, et ipse serviret; ut acciperet utrumque, et reflueret totum ad bonum hominis, et quod accepit obsequium, et quod impendit. Ita enim voluit Deus sibi ab homine serviri, et voluit ut mundus serviret homini, et exinde similiter juvaretur homo. Totum ergo bonum
Abbreviated transcription (Latin):
uod uõ intersponsam ⁊ ꝯiugem płimu
mnt̃ sit: exeo astiuunt. quia licet sponse̾
añt carnale copula incõsulto uł nolẽ¬
te sponso monasteriu eligere. Quo fc̃o.
sponso ⁊ licet aliam ducere. Coniugatus
muni ꝯsercsu ẜuare ualet. nec monaste¬
riu petere. uͥ nterq ꝯtineitia parit̃ ꝓfi¬

Expanded text:
uod vero inter sponsam et conjugem plurimum intersit, ex eo astruunt, quia licet sponsae ante carnalem copulam inconsulto vel nolente sponso monasterium eligere; quo facto, sponso etiam licet aliam ducere. Conjugatus muni consensu servare valet, nec monasterium petere, nisi uterque continentiam pariter profi
Abbreviated transcription (Latin):
simile inpẽa. ⁊ ñ inculpa.⁊ ĩo ñ pecanice. Ce¬
ter uo̾ hominu omis caro peccati ẽ. sola illiꝰ
tia. s gr̃a concepit. hd̃t tam̃ siłitudine ca̾i̾s
peccati. ꝑ passibilitate ⁊ mortalitate: quia e¬
suriit ⁊ siciit. ⁊ huiꝰ mõi. Licet ergo eade carosit
enim scificata inutero. ⁊ nata sine peccato. ⁊
cẽm qua exroncupiscentie motu ꝯcepta ẽ. oĩo
ñ hũit. nec excarnali delectatr̾e nata c̃. uenit
gͦ adcorpus ĩmaculatu. ꝙ p̾ter libidinis ꝯcu¬
pisdentia fucit ꝯceptũ. Nͣ ill d̾inse hũit uitiu¬

Expanded text:
similem in poena, et non in culpa, et ideo non peccatricem. Caetera vero hominum omnis caro peccati est. Sola illius tia, sed gratia concepit; habet tamen similitudinem carnis peccati per passibilitatem et mortalitatem, quia esuriit, sitiit, et hujusmodi. Licet ergo eadem caro sitenim sanctificata in utero, et nata sine peccato, etonem quae ex concupiscentiae motu concepta est, omnino non habuit, nec ex carnali delectatione nata est. Venit ergo ad corpus immaculatum, quod praeter libidinis concupiscentiam fuit conceptum; nec illud in se habuit vitiu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ dicendum ẽ. duo eẽ diligenda in homine.
naturam ⁊ nirtute. uitiu uo̾ ⁊ paratũ et̃ ho¬
diendum. Et parentes ergo ĩ quantũ mali
sunt. odiendi sunt. ⁊ inimici diligendi ĩquã¬
tu homines. Diligamus ergo inimicos luciã¬
dos regno d̾i. ⁊ odiamus ꝓpiiquos si nos impe¬
diunt᷑ a regno dĩ.⁊ in oib cõmuniter naturã
diligamus. qua d̾s fecit.
De gradib carita

Expanded text:
 dicendum est duo esse diligenda in homine, naturam et virtutem; vitium vero et peccatum odiendum. Et parentes ergo in quantum mali sunt, odiendi sunt: et inimici diligendi, in quantum homines. Diligamus ergo inimicos lucrandos regno Dei, et odiamus propinquos si impediunt nos a regno Dei; et in omnibus communiter naturam diligamus, quam Deus fecit. 8. De gradibus charita
Abbreviated transcription (Latin):
are ꝙ ait ier. Quicuniq̃ uxori debit᷑
reddit. uacare ñ põt oratõni. nec cã¬
nes agni ꝯmederr. It si panes ꝓpõi¬
tõis abhis qui uxores suas retigerant
ꝯmedi nõ poterant. quanto magis pa¬
nis qui decclo descendit. nõ põt abhis
qui ꝯiugalib paulo añ hesere ꝯplexi¬
b uiolan. atq contingi. nõ ꝙ npti¬
as ꝯtemꝑnemus. s ꝙ eõ ip̃r quo car¬
nes agni manducatsm sumus. uaca¬
re acͣan alibꝰ oꝑib debemus. ¶ħ cap¬
tur. quib nõ liccbat sacra officia mi

Expanded text:
que uxori debitum reddit, vacare non potest orationi, nec carnes Agni edere. Item, si panes propositionis ab his qui uxores suas tetigerant, comedi non poterant; quanto magis panis qui de coelo descendit, non potest ab his qui conjugalibus paulo ante haesere complexibus, violari atque contingi! non quod nuptias condemnemus, sed quod eo tempore quo carnes Agni manducaturi sumus, vacare a carnalibus operibus debeamus. Hoc captu
Abbreviated transcription (Latin):
queritur nͥ ẽ fr̃a lux illa. cũ abissus cẽm t̾re
altitudine tegeret. dici põt in ilł partibus
fc̃a quas nũc illustitit soł diurna lux. ꝯlec
miru luce maquis posse lucere. cũ ⁊̃ nauta¬
ru oꝑatõe sepius alustrentur. qui ĩ ꝓfu̾tũ
mersis mifso exore oleo. aquas sibi illustrãt.
q̃ multo rariores fueru̾̃t ĩpriacipio quã m̾o
sint. quia ñdũ congregate fuerant ĩunu
locũ. Facta ẽ ergo lux illa uice ⁊ locum soł
tenebat que motu suo circum agitata. noc
te diemq discernebat. Ibi gͦ primũ luce
apparuisse uerisimile ẽ. nbi sol cotidiano
cursu circũ uectus apparet. ut eod̾ tramite
lux arcũ currens ac primo ad occasu d̾ sc̃e
autoram .i. mane illustraret. Et ita dusit
d̾s lucem ⁊ tenebras.⁊ appellauit uice diez
⁊ tenebras nocte¬

Expanded text:
quaeritur ubi est facta lux illa, cum abyssus omnem terrae altitudinem tegeret, dici potest in illis partibus facta quas nunc illustrat solis diurna lux. Nec mirum lucem in aquis posse lucere, cum etiam nautarum operatione saepius illustrentur, qui in profundum mersi, misso ex ore oleo aquas sibi illustrant, quae multo rariores fuerunt in principio quam modo sunt, quia nondum congregatae fuerant in uno loco. Facta est ergo lux illa quae vicem et locum solis tenebat, quae motu suo ctem diemque discernebat. Ibi itaque primo lucem apparuisse verisimile est, ubi sol quotidiano cursu circumvectus apparet, ut eodem tramite lux circumcurrens, ac primo ad occasum descendeauroram, id est mane illustraret; et ita divisit Deus lucem a tenebris, et appellavit lucem diem, et tenebras nocte
Abbreviated transcription (Latin):
sapient̾or extp̃r eẽt qui aprima ꝯceptõnis
hora sp̃u sapientie plenus ꝑmanebat. s eã¬
dem qua plenus erat sapientia ceteris ex
tp̃r paulatim demostrabat. Iuxta hoĩs na¬
turam ꝓficiebat etate: de infantia adiuuen¬
tute. Iuxta hominis natura ꝓfitiebat gr̃a.
s donum gr̾e pandendo ꝙ hebat apud deum.
eod̾ euangłio. Puer ille plenus sapi̾a ⁊ gr̃a
ꝑhibetur. Sic ergo dicitur ꝓfecisse sap̾ia ⁊ gc̃a
ut aliquis rector eccłiasticus dr ꝓficere incira
sibi creclita. dũ ꝑ eius industria alũ ꝓficiunt.¬

Expanded text:
sapientior ex tempore, qui a prima conceptionis hora Spiritu sapientiae plenus permanebat; sed eamdem, qua plenus erat sapientiam, caeteris ex tempore paulatim demonstrabat. Juxta hominis naturam proficiebat aetate, de infantia ad juventutem; juxta hominis naturam proficiebat gratia,  donum gratiae quod habebat, apud Deum eodem Evangelio puer ille plenus sapientia et gratia perhibetur . » Sic ergo dicitur profecisse sapientia et gratia, ut aliquis rector ecclesiasticus dicitur proficere in cura sibi credita, du
Abbreviated transcription (Latin):
enim tot sunt qui labuntur ut pristma
dignitate exauccoritate defendam.⁊ qiͣ
irsum peccandi sibi faciunt. recidenda ẽ
spes ista. Siuõ locus ẽ ubi rsta ñ ꝯcurrãt:
restitui possunt qui peccant. ¶ Exhis sa
tis ꝑ penditur quał tebeat ẽẽ sacerdos qui
lioquin mortificat sepe animas q̃ mori¬
untur. ⁊ uiuificat que ñ uuuũt. ⁊ ita ĩ ci¬
dit ĩmaledictõnis iuditiu. ¶ qludañt
malachie .s. maledicam bñdictõnib urĩs.
siue suꝑ hr̃ticos tm̃ ⁊ excc̃ominicatos. siue
suꝑ om̃s sacerdotes. qui uita ⁊ scĩa carentes
ũndicere p̾sumunt dictum accipiatur.
tis. quia faciam ea nob̾ cedere ĩ maleclic¬
tõnib ñ inbenedictõem. Quia ⁊ si benedic̃t
scĩs ñ hoc faciunt ex nõ corde. ⁊ ĩo corum¬

Expanded text:
enim tot sunt qui labuntur, ut pristinam dignitatem ex auctoritate defendant, et quasi ausum peccandi sibi faciant, rescindenda est spes ista. Si vero locus est, ubi ista non concurrant, restitui possunt qui peccant. tis perpenditur qualis debeat esse sacerdos qui lioquin mortificat saepe animas quae non moriuntur, et vivificat quae non vivunt; et ita incidit in maledictionis judicium. Illud autem Malareticos tantum et excommunicatos, sive super omnes sacerdotes qui vita et scientia carentes benedicere praesumunt, dictum accipiatur, tis, quia faciam ea cedere vobis in maledictionem, non benedictionem. Quia etsi benedicunt sanctis, non hoc faciunt ex
Abbreviated transcription (Latin):
gare. ⁊lccum ⁊ tpc ⁊̃ cetera q̃ supͣdiximus.
Quib cognitis assit beniuolus ꝓatus en¬
gere ⁊ sccum honus portare. Hãt dulce¬
dinem maffecto̾e. discretcem innanietate.
doceat ꝑseuerantia. saueat ne corruat.
enim penitentia ei possit acquirere gr̾̃a:
ñ tñ mox restituit inpotestatem prima.
Et si petius pꝰ lapsum restinitus fu̾it. ⁊ ie¬
ꝑe lapsis sacerdotib reddita sit dignita
datur quasi ex auctoritate. Inuenitur.au:
toritas que concedit ⁊ qiͣ imꝑat. inue¬
nitur alia que ñ conceclit s netat. Que

Expanded text:
et locum, et tempus, et caetera quae supra diximus; quibus cognitis, adsit benevolus paratus erigere et secum onus portare; habeat dulcedinem in affectione, discretionem in varietate, doceat perseverantiam, caveat ne corruat, itentia ei possit acquirere gratiam, non tamen mox restituit in potestatem primam. Licet enim Petrus post lapsum restitutus fuerit, et saepe lapsis sacerdotibus reddita sit dignitatdatur quasi ex auctoritate. Invenitur enim auctoritas quae concedit, et quasi imperat. Invenitur et alia quae minime concedit, sed vetat.
Abbreviated transcription (Latin):
pientia quam genuit: quia si ea dice̾tur
sapiens ñ ip̃a abeo s ip̃̾e ab ca intelligere¬
tur eẽ ita uidetur ñ detere concedi. q̃ pat̃
asp̃u sc̃o. quia id ẽ ibi diligere. ꝙ ce. i
sup̃ dictum ẽ atq auctoritate aũgi sãai¬
tum. q̾ intnutate tua sunt. unus dili¬
gens cum qui de illo ẽ ⁊ inus diligens
cum de quo ẽ.⁊ ip̃a dilecrõ. Et ñ ẽ aliꝗs
duorum quo genitus agignente diligi¬
titr ⁊ gemtorem suu diligit. quib ubis
pientia qua genuit. ne ea ẽẽ intelliga

Expanded text:
uit; qui si ea diceretur sapiens, non ipsa ab eo, sed ipse ab ea intelligeretur esse; ita videtur non debere concedi quod Pater quia idem est ibi diligere quod esse. At supra dictum est, atque auctoritate Aug. sancitum, quod in Trinitate tria sunt, unus diligens eum qui de illo est, et unus diligens eum de quo est, et ipsa dilectio; et non est aliquis duorum quo genitus a gignente diligitur, et genitorem suum diligit. Quibus verbpientia quam genuit, ne ea esse intelliga
Abbreviated transcription (Latin):
lo misterio sentientesn posse intendere.
ñ quidem illud ꝯficere. ꝙ iam ẽe  recte c̾¬
dere s id agere ꝙ agͣitur ab aliis. du illud¬
ꝯficitur. ⁊ sic adhibetur intentõ. ⁊ si int̾e¬
tõ dicatur d̾ eẽ ꝯficiendi illud misterium.
tñ ex quo intendit ea dicere ⁊ agete que ab
aliis geruntur. ĩ pletur misteriu. ¶ Illud
⁊̃ sane dici põt. ꝙ abrutis animalib cor xͥ¬
ñ suinitur. ⁊ si uideatur. Quid ergo sumit
mus. quid manducat. d̾s nouit. De loc
celesti misterio aliqua ꝑstrinximus aca¬
tholicis fideliter tenenda. Qui enim his

Expanded text:
lo mysterio sentientes, posse intendere, lo mysterio sentientes, posse intendere, non quidem illud conficere, quod jam esset recte credere, sed id agere quod geritur ab aliis dum conficitur, et sic adhibetur intentio, et si intentio dicatur deesse conficiendi illud mysterium, tamen ex quo intendit ea dicere et agere quae ab aliis geruntur, impletur mysterium. Illud etiam sane dici potest, quod a brutis animalibus corn sumitur, etsi videatur. Quid ergo sumit mus, vel quid manducat? Deus novit hoc. De hoc coelesti mysterio aliqua perstrinximus, a Catholicis fideliter tenenda. Qui enim his
Abbreviated transcription (Latin):
dicens malelicam benedictõib ur̃is. Qd̾
si uñdictõnib eorum se afsent maledic¬
turu ueritas: quid erit d̾ hostia. Eogo dice¬
scimus ado fore maledictum c̾ sua uñdic¬
tõe. Si enim d̾s maledixerit beneclictõib
corum p̾ualebit. ꝯLumquid uenedict̃o na¬
maleclicti ad nichilum poterit religere uer¬
ba uerissima ꝯminantis dĩ: Exhis colligi¬
ħ sacram̾tu ꝯficere. quia sc̃i angłi qui huiꝰ
misterii celebratõi asistunt. t̾c no assut.
merare p̾sumit. Nõ enim dubitare lic
ubi corporis dñici ⁊ sangunus misteriage¬
runtur. suꝑnoru ciniu ad eẽ ꝯuentus.
In huius aũt misteni expletõe sicut for¬
⁊ intemptõe adhiberi oportet ut illud faceͣ
intendat. S si noncredit d̾ illo misterio si¬
cut misterio ueritas ht̃. nunquid põt in¬
tendere illud ꝯficere: ⁊ si nõ intendit. nũ¬
quid ꝯficit: Aliqui dicunt ⁊̃ nõ recte d̾ il¬

Expanded text:
dicens: Maledicam benedictionibus vestris. Quod dicens: Maledicam benedictionibus vestris. Quod si benedictionibus eorum se asserit maledicturam Veritas, quid erit de hostia? Ergo dicescimus a Deo fore maledictum cum sua benedictione? Si enim Deus maledixerit benedictionibus eorum praevalebit? Numquid benedictio maledicti ad nihilum poterit redigere verba verissima comminantis Dei? Ex his colligihoc sacramentum conficere; quia sancti angeli, qui hujus mysterii celebrationi assistunt, tunc non adsunt, lebrare praesumit. Non enim dubitari licet, ubi corporis dominici et sanguinis mysteria geruntur, supernorum civium adesse conventus. In hujus autem mysterii expletione, sicut foret intentionem adhiberi oportet, ut illud facere intendat. Sed si non credit de illo mysterio sicut veritas habet, numquid potest intendere illud conficere? et si non intendit, numquid conficit? Aliqui dicunt etiam, non recte de il
Abbreviated transcription (Latin):
sacramenta dicuntur. panis ⁊ calicis. sacra¬
m̃tum. grece euchartstia dicitur. iãt uona
greͣcia interpretatur. Et quid melius corꝑe.
⁊ sanguine xͥ: Siue ergo ꝑ bonos sue ꝑ
malos minrstros uit᷑ eccłiam dispensetur.
rum dispensatoru meritis ampliatur. nec
malorum actenuatur. Hoc decorpore dñi.
du: quia uirtus diu̾na secͥtius oꝑatur ĩ ilł¬
⁊ diuina solum mõ ẽ ħ uirtus siue potestaᷤ.
ñ humane efficatie. Illi uõ. qui excõmimi¬
cati sunt uł d̾ hrsi manifeste notati. ñ uid̾e̾¬
tur ħ sacram̾tu posse ꝯficere. licet sacerdo¬
tes sint. quia nemo dicit inp̃a ꝯsecrato̾e of¬
ferro. s offerimus. quaiͣ ex ꝑ sona eccłie. ⁊ ĩõ
cum alia sacram̃ta ex̃ eccłam possint cele¬
missus ad ꝯsecrandu ⁊ niuificandu cõr ad¬
ueniat. uixta dicta sacerdotis dicentis. sm
nisi angłs uenerit. mifsa nequaqua iure
uocari põt. Nunquid enim si hoc miste¬
ceł mittit d̾s oblatcem eius ꝯsecrare. Ma¬

Expanded text:
stia. Cuius panis et calicis sacramentum grece eukaristia dicitur, latine bona gracia interpretatet sanguine Christi! Sive ergo per bonos, sive per malos ministros inter Ecclesiam dispensetur, rum dispensatorum meritis ampliatur, nec malorum attenuatur. Hoc de corpore Domini, dum; quia virtus divina secretius operatur in ec virtus sive potestas, non humanae efficaciae. Illi vero qui excommunicati sunt, vel de haeresi manifeste notati, non videntur hoc sacramentum posse conficere, licet sacerdotes sint, quia nemo dicit in ipsa consecratione: Offero, sed: Offerimus, quasi ex persona Ecclesiae. Et ideo cum alia sacramenta extra Ecclesiam possint celenuntius ad consecrandum vivificum corpus adveniat, juxta dictum sacerdotis dicentis: Omnnisi angelus venerit, missa nequaquam jure vocari potest. Numquid enim si hoc mystecoelo mittit Deus oblationem ejus consecrare? ma