comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plicitatis. atq sinteritatis sit nata
diuina: est tamen in ea ꝑsonarum
trinitas. uñ. ãs. in.li .xi. de trinita¬
te dei ait. Non ꝓpt̾ hoc naturam
sumii boni simplicem dicimus
quia est p̃r in ea solus. aut filius
subsistentia ꝑsonarum . sicut sa¬
belliani putauerunt. S ĩo sim¬
ẽ ip̃a. slam utiq pr̃ ht̃ filium. ad
quem relatiue dicitur. nec tamẽ
est filius. ⁊ filius ħt pr̃em. nec tñ
ip̃e est pr̃. In quo uero ad semet ip
sicut ad semet ipsum dr̃ uiuus ha
bendo uitam. ⁊ eadem uita ip̃e est.
Propt̾ hoc itaq natura ħ dicitur.
non enĩ hñ liquorem liquor est
sapientia. Ecce quanta est idẽp
titas. quanta est unitas. immy¬
tabilitas. simpucitas. puritas
diuine sube̾. iuxta infirmitatis
nr̃e ualitudinẽ assignauimus.¬

Expanded text:
plicitatis atque sanctitatis sit divina natura, est tamen in ea personarum Trinitas. Unde Augustinus in libro De Trinitate Dei ait: Non enim propter hoc naturam summi boni simplicem dicimus, quia est Pater in ea solus, aut Filius substantia personarum sicut Sabelliani putaverunt; sed ideo simest ipsa. Nam utique Pater habet Filium, ad quem relative dicitur, nec tamen est Filius. Et Filius habet Patrem, nec tamen ipse est Pater. In quo vero ad semetipsud habet. Sicut ad semetipsum dbendo uitam, et eadem uita ipse est. Propter hoc utique natura haec dicitur que enim uas habens liquorem liquor est sapititas, quanta est unitas, immutabilitas, simplicitas, puritas divinae substantiae, juxta infirmitatis nostrae valetudinem assignavimus.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͦ sp̃e .s. in pr̃e ⁊ filio est. Nullus
hoꝵ extra quemlibet ip̃oꝵ ẽ. ꝓpter
plenẽ pot̾ tm̃ ab homine reserari.
archanum. ex qua intlłigentia di¬
catur singła ꝑsonarũ tota ẽẽ in
aliis. uñ ⁊̃ in hyłr. ista int̾ius per¬
quirens. in.li .iii. de .t̾. ait. Affert
płisq obscuritatem sermo dñi:
est. Nec ĩmerito natura enim in
dci non capit nec exemplum aliꝙ
reb diuinis comꝑatio humana
p̃stabit. s ꝙ in ĩtelligibile ẽ hõĩ dõ¬
ñ ẽẽ possibile est. Cognoscend̃ iraq
atq intlłigend̾ est: quid sit illud.
Ego in patre ⁊ pat̾ in me ẽ. si tam̃
comp̃hende̾ hoc ita ut est: ualebi¬
mus. ut ꝙ natura rerum pati ũ
posse extimatur. id diuine uĩtatis
rõ consequatur. patrem gͥ in filio¬
⁊ filium in prẽ ẽẽ plenitudo in utͦ¬
q diuinitatis ꝑfc̃a ẽ. quia pleni¬
tudo deitatis ĩ filio ẽ. ꝙ in patre ẽ:
hoc ⁊ in filio ẽ. ꝙ in ngenito. ħ in¬

Expanded text:
 sanctus in Patre et Filio est. Nullus horum extra quemlibet ipsorum est, proplene potest tantum ab homine reserari arcanum; ex qua intelligentia dicatur singula personarum tota esse in aliis. Unde etiam Hilar., ista interius perquirens, in lib. 3 de Trin., ait: Affert plerisque obscuritatem sermo Dominiest; nec immerito: natura enim inticti hujus non capit; nec exemplum aliquod rebus divinis comparatio humana praestabit. Sed quod non intelligibile est homini, Deo possibile est. Cognoscendum itaque atque intelligendum est quid sit illud: Ego in Patre, et Pater in me est; si tamen comprehendere hoc ita ut est valebimus, ut quod natura rerum pati non posse aestimatur, id divinae veritatis ratio consequatur. Patrem ergo in Filio, Filium in Patre esse, plenitudo in utroque divinitatis perfecta est, quia plenitudo divinitatis est in Filio; quod in Patre est hoc et in Filio e
Abbreviated transcription (Latin):
do diuinitatis.⁊ unita siłitudo na¬
ture. qr ñ est maior diuma natu¬
ra in aliqua harum ꝑsonarum:.
s uniꝰ ⁊ indiffẽntis nature sunt
hee tres persone. Ideoꝙ altera. in
altera esse dr̃. ut predcm̃ est. unde

Expanded text:
do divinitatis, et unita similitudo nado divinitatis, et unita similitudo naturae; quia non est major divina natura in aliqua harum personarum, sed unius et indifferentis naturae sunt hae tres personae. Ideoque altera in altera esse dicitur, ut praedictum est. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
o a quo est. Non duo unus. s a¬
lius in alio. qr ñ aliud in utroq
ut unum sint in fide nr̃a. ut̾q ñ
unus: nec eũdem utrumq. nec a¬
liud confitemur. quia d̃m ex deo
natum. nec eũdem natiuitas: nec
aliud esse ꝑmittit. Eandem igit᷑¬
in utroq ⁊ uirtutis similitudinẽ
⁊ deitatis plenitudinem confite
dem qui genuit accepit: neut̾ gͦ
ꝑfc̃s est. deest enim ei. uñ decessit.
nec plenitudo in eo erit: ꝙ ex por¬
tione constiterit. Neut̾ ergo per¬
fc̃s est. si plenitudinẽ suam ⁊ qͥ
genuit amittit. nec qui natus ẽ:
ꝑ duplicem conuenientium ge-¬
nerum comũctionem. nec ꝑ insiti¬
uam capatioris sub̾e naturam. s
ꝑ nature unitam similitudinem
ꝑ natiuitatem uiuentis nature ex
uiuente natura: dum res ñ difft̃
dum uaturam dei nõ degenerat na-¬
tiuitas. dum ñ aliud aliquid ex de¬
o quam deus nascit᷑. dum nichil
in hiis nouum est. nichil alienũ.
nichil seꝑabile. Ecce hiis u̾bis
.s. in singulis est. eadem plenitu¬

Expanded text:
o a quo est, non duo unus, sed alius in alio, quia non aliud in utroque, ut unum sint in fide nostra: uterque non unus, nec eumdem utrumque; nec aliud confitemur, quia Deum ex Deo natum, nec eumdem nativitas, nec aliud esse permittit. Eamdem erin utroque et virtutis similitudinem, et deitatis plenitudinem confitemdem qui genuit accepit, neuter ergo perfectus est; deesset enim ei unde decessit; nec plenitudo in eo erit, qui ex portione constiterit. Neuter ergo perfectus est, si plenitudinem suam et qui genuit amittit, nec qui natus est per duplicem convenientium generum conjunctionem, nec per insitam capacioris substantiae naturam, sed per naturae unitam similitudinem, per nativitatem viventis ex vivente natura: dum res non differt, dum naturam Dei non degenerat nativitas, dum non aliud aliquid ex Deo quam Deus nascitur; dum nihil in his novum est, nihil alienum; nihil separabile. Ecce his verbis,uia scilicet in singulis est eadem plenitu
Abbreviated transcription (Latin):
ulud ꝙ desi̾t hõ. Tale enĩ pcc̾m̃ sepe ĩ
hat uita ñ relinquit᷑ ab homine. ⁊
tũ u̾e penitens est. ⁊ si ñ ce omuĩbus
uenialib peniteat. Pot̾ enim quis
de om̃i mortau ⁊ de om̃i uenialipe¬
nitere. excepto uno uł płib ueĩ¬
alib quidem. Sicut ht̃ quis cari¬
tatem: ⁊ unum uł pła uenialia. ꝙ
de cͥminalib nlłatenus esse potest.
Est enu aliquis bonus caritatẽ
hñs. sed adhuc quodam cupidita¬
tis affcũ amant ħ scłaria. Talis
existens subita morte opprimitur.
In illo t̾reno affcũ mortuus ẽ. ⁊ tñ
tã ab illo p̾gab̾r. ꝯstat gͦ q̃dã pcc̃a s le¬
ĩ lligi uoluissẽt auctores. cur mag̾ ꝯ¬
memorassent leuia quam grauia:
cum etiam gͣuium pena hic uiex¬
pleta posthanc uitam restet:¬

Expanded text:
m saepe in hac vita non relinquitur ab homine; et tamen vere poenitens est, etsi non de omnibus venialibus poeniteat. Potest enim quis de omni mortali, et de omni veniali poenitere, excepto uno vel pluribus, venialibus quidem; sicut habet quis charitatem, et unum vel plura venialia; quod de criminalibus nullatenus esse potest. Est enim aliquis bonus charitatem habens, sed adhuc quodam cupiditatis affectu amans haec secularia; talis existens subita morte opprimitur. In illo terreno affectu mortuus est, et tamen tam ab illo purgabintelligi voluissent auctores, cur magis commemorassent levia quam gravia, cum etiam gravium poena hic inexpleta post hanc vitam restet
Abbreviated transcription (Latin):
in futuro dimittenda. Si enĩ u̾am
sunt ei. s pena forte remansit. Id̾o
si u̾e penitens obiit sũ pcc̃o transit.
Si uere penitens ñ est inobitu. ma¬
culam portat q̃ nũqͣm delebitur. Qͥ

Expanded text:
in futuro dimittenda. Si enim veramsunt ei; sed poena forte remansit. Ideoque si vere poenitens obiit, sine peccato transiit. Si autem vere poenitens non est in obitu, maculam portat quae nunquam delebitur. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
tio. ñ diu̾sitas. uel diuisio. siue
seꝑatio. uñ ambr̃. in . li .i. de. tͥ. Nõ
est ip̃e p̃r qui filius est. s int̾ pa¬
trem ⁊ filium expressa distinctio ẽ.
Quomͦ trinitas ibi

Expanded text:
io sive separatio; unde Ambr., in lib. 1 de Trin.: Non est ipse Pater qui Filius, sed inter Patrem et Filium expressa distinctio est. modo Trinitas ibi
Abbreviated transcription (Latin):
affectio animi. ⁊ mo affc̃us¬
tus mentis. auͣctib confirma aĩ¬
tur. Dic̃ enim ãs. in .iiii.li. de doctͥ
na xͥana. Caritatem uoco motũ a¬
nimi: ad fruendum deo ꝓp̃ ipsum
⁊ se ac ꝓximo. ꝓp̾ deum. dem ĩ
ubro de morib ecc̃e catholice. trac
uita potĩt nos seꝑare a caritate dei.
Caritas dei inquit hic dc̃a est uirtꝰ.
q̃ animi nr̃i rectissima affc̃io est q̃
conuingit nos deo: qua eum diligi¬
mus. Ecce hiis u̾bis exprimitur
ꝙ caritas est affetio: ⁊ motus aĩ.
ac per hoc ñ uidetur esse sp̃r sc̃s.¬

Expanded text:
affectio animi, et motus mentis, auctoritatibus confirmant. Dicit enim Aug. in lib. 3 de Doct. christ.: Charitatem voco motum animi ad fruendum Deo propter ipsum, et se ac proximo propter Deum. Idem in lib. de Moribus Ecclesiae catholicae, cvita poterit nos separare a charitate Dei. Charitas Dei, inquit, hic dicta est virtus quae animi nostri rectissima affectio est, quae conjungit nos Deo, qua eum diligimus. Ecce his verbis exprimitur quod charitas est affectio et motus animi; ac per hoc non videtur esse Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ñ odio bñis. Ecce ex premissis
aꝑte insinuatur ꝙ inaffectit cari¬
tatis distinctio sit hñda. ut diffe̾n̾¬
ti affcũ ñ pari: hõies diligamꝰ. ⁊ ã¬
te omĩa deum. scd̃o nos ip̃os. t̾tio: pa¬
rentes. Inde filios ⁊ frẽs. pꝰ domesti¬
cos. demũ: iimicos diligamus.
S inquiũt illi. que de ordĩe dilcõis
onem que diffe̾nt̾ ꝓxĩs exhibenda
sunt. primo ꝑentib. In de filiis. post
domesticis. demũ inimicis. deum
u̾o tamaffcũ qͣm obsequii exhĩtõe
añ oĩa diligendum.

Expanded text:
et non odio habeamus. Ecce ex praemissis aperte insinuatur quae in affectu charitatis distinctio sit habenda: ut differenti affectu, non pari, homines diligamus, et ante omnia Deum: secundo nosipsos, tertio parentes, inde filios et fratres, post domesticos, demum inimicos diligamus. Sed inquiunt illi, quae de ordine dilectionis onem, quae differenter proximis exhibenda sunt. Primo parentibus, inde filiis, post domesticis, demum inimicis. Deum vero tam affectu quam obsequii exhibitione ante omnia diligendum.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mĩ ⁊ filius ⁊ filia. fr̃ ⁊ soror ambr̃
qͦ diligendi expruẽs ordinem sr̃
illd̾ canticorũ. ordinauit in me cari¬
tatem capłm ait. Multoꝵ caritas
mordinata est. ꝙ inpͥmo ẽ. ponũt

Expanded text:
 et filius, et filia, frater, soror. Ambrosius quoque diligendi exprimens ordinem super illud Canticorum: Ordinavit in me charitatem, ait: Multorum charitas inordinata est; quod in primo est, ponunt
Abbreviated transcription (Latin):
dilcoe forent diligendi; S ħ illi re¬
ferendũ dñt ad extĩorum exhĩtõ¬
nem in qua p̃pouendi sunt ꝑ᷑tes.
uñ honora dixit. ñ dilige. Obuiat
Ordinauit in me caritatẽ.: pꝰ oĩm

Expanded text:
ione forent diligendi? Sed hoc illi referendum dicunt ad exteriorem exhibitionem, in qua praeponendi sunt parentes. Unde, honora, dixit, non dilige. Obviat ordi
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ tm̃ naturam. uñ medius erit ni¬
ti sunt ab impretate. quicũq hiũi¬
litatem xͥ c̾dendo dilexerunt ⁊ dili¬
gendo imitati sunt. Ecte hic ali¬
redemit a suitute diaboli. Nam ut

Expanded text:
tantum habet naturam, unde medius erit? et niti sunt ab impietate quicumque humilitatem Christi credendo dilexerunt, et diligendo imitati sunt. Ecce hic alire
Abbreviated transcription (Latin):
ro ⁊ muliere pecm̃ suum excusã¬
tib ait. Dixit adam. mulier qͣm
peccaui. Suꝑbia enmiht ꝯfusio-¬
nis deformitatem. ñ confessionis
humilitatem. Nec etiam młr cõ¬
fitet᷑ pccim̃: s refert in alt̾m dicẽs
Serpens decepit me ⁊ comedi. et¬
in impari sexu: s pari fastu. Et¬
cehic dicit aͥs. quia parem fastũ
hũit mulier cum iuiro. Pariter
gͦ suꝑbierunt. ⁊ ꝑit̾ peccauerunt.
ed hoc ita det̾minari pt̾. ut dica¬
mus parem utriusq fuisse fastũ
in excusatione pcc̃i. ⁊ ⁊̃ in esu lig¬
ni uetiti. s disparem ⁊ in muu¬
ere multo maiorem:. in eo ꝙ credi¬
dit ⁊ uoluit ẽẽ sicut d̾s. ꝙ ñ uir.¬
u̾mptñ ⁊ de iuro legitur ꝙ uolu¬
it ẽẽ sicut deus. Dicit enuim ãg
sr̃ illũ locum psalmi. Que ñ ra-¬
pui tunc exsoluebam. Napuit
adam ⁊ eua presumens ut diabo¬
lus de diuinitate.rapere uolue¬
runt diuinitatem. ⁊ ꝑdiderunt
felicitatem. Item suꝑ ilum loc̃.
similis deo. ut diaboiꝰ qͥ noluit sb̾

Expanded text:
ro et muliere peccatum suum excusantibus ait: Dixit Adam: Mulier quampeccavi. Superbia enim habet confusionis deformitatem, non confessionis humilitatem. Nec etiam mulier confitetur peccatum, sed refert in alterum, dicens: Serpens decepit me, et comedi; impari sexu, sed pari fastu. Ecce hic dicit Aug. quia parem fastum habuit mulier cum viro; pariter ergo superbierunt, et pariter peccaverunt. §. Sed hoc ita determinari potest, ut dicamus parem utriusque fuisse fastum in excusatione peccati, et etiam in esu ligni vetiti; sed disparem, et in muliere multo majorem, in eo quod credidit et voluit esse sicut Deus, men et de viro legitur quod voluit esse sicut Deus. Dicit enim August. super illum locum psal. 68: Quae non rapui tunc exsolvebam. Rapuit Adam et Eva praesumentes ut diabolus de divinitate; rapere voluerunt divinitatem, et perdiderunt felisimilari, ut diabolus, qui noluit esse
Abbreviated transcription (Latin):
moria. q̃ autem homini nã sit.¬
lia sunt: qͣntumcumꝙ uitiẽ¬
tur bona tamen cẽ non desinũt.
qr ñ ualet uitium bonitatem
in qua deus eam fecit penitus
⁊ si uicus ⁊ pecratis obnubilen¬
tur. ⁊ corrumpantur: bona tam̃
dei in qua facti sumus. euident̾
sunt creati. quia ceteris anima¬
lib p̃sunt. que treatura in reb
creatis exceslentissima cum a do
iustificatur: a deformi forma
in formosam mutatur formã.
Erat enim int̾ uicia natura bo¬
na. ħ autem ymago rõ est. uł
intellectus. Cum gͦ uoluntas
de naturalib sit: quare ip̃a no¬
qũ uiciis subiaceat e Ad ħ fa¬
tile Rendent qui dñt omia que
sunt in quantum sunt bona ẽẽ
quia et ipãm uoluntatem in ꝙͣ¬
tum est: uł in quantum uolũ¬
tas est: ut supraposuimus bo¬
nam esse asserunt: s in quant᷑
mordinata est: mala est. ⁊ pec¬
catum. ubi pt̾ ab eis rõnabilit̾
queri si uoluntas inqnͣtum ĩ¬
ordinata est: pccm̃ ẽ. Quare gͦ
intellc̃s. ratio. ⁊ ingenium ⁊ hiꝰ

Expanded text:
moria. Quae autem homini naturalia sunt, quantumcumque vitientur, bona tamen esse non desinunt, quia non valet vitium bonitatem in qua Deus eam fecit, penitusetsi vitiis ac peccatis obnubilentur et corrumpantur, bona tamenDei, in qua facti sumus, evidentersunt creati, qua caeteris animalibus praesunt; quae creatura in rebus creatis excellentissima, cum a Deo justificatur, a deformi forma in formosam mutatur formam. Erat enim etiam inter vitia natura bona. Haec autem imago, ratio est vel intellectus. Cum ergo voluntas de naturalibus sit, quare ipsa noquando vitiis subjaceat? Ad hoc facile respondent qui dicunt omnia quae sunt, in quantum sunt, bona esse; quia et ipsam voluntatem, in quantum est, vel in quantum voluntas est, ut supra posuimus, bonum esse asserunt; sed in quantum inordinata est, mala est et peccatum. Ubi potest ab eis rationabiliter quaeri si voluntas, in quantum inordinata est, peccatum est, quare ergo intellectus, ratio, et ingenium et hujusmodi,
Abbreviated transcription (Latin):
querens quomͦ filius uel sp̃c sc̃s se.
sit missus. cum ut̾q sit ubiq tan¬
legitur. quem mitret pat̾ in noĩe
meo.⁊ item. Si abiero mtttam eũ
ad uos. Et filius de se aitit. Exi¬
iu a patre et ueni in mundum.
⁊ apłs dicit. Misit deus filium

Expanded text:
quaerens quomodo Filius vel Spiritus sanctus sit missus, cum uterque sit ubique tanlegitur, quem mittet Pater in nomine meo . Et item: Si abiero, mittam eum ad vos . Et Filius de se dicit: Exivi a Patre, et veni in mundum. Et Apostolus dicit: Misit D
Abbreviated transcription (Latin):
s corde creditur. quiã cetera pot̃
homo noiens. credere ñ nisi uolẽs
intrare etc̃am. ⁊ accedere ad alta¬
re potest nolens. s non credere. It
uocemus pͥuellam: ⁊ queramus
eius uoluntatem. dicit exposi¬
tor. quia fides est uoluntatis: ñ
necessitatis. Ad que Rendentes
dicimus ñ ħ ita accipiendum fo¬
re. ut ex uoluntate hominis fi¬
des intelligatur ꝓuenire: cũ ip̃a
sit ꝓprie dei donum. ut ait apłs.
et ex ea bona hominis mĩta inci¬
piant. ꝑ hanc enun ut ait ãs. sr̃
fit de ĩpio pus. ut deiũ ip̃a fides
incipiat ꝑ dilcõnem oꝑari. uñ
omĩa bona m̃ita incipiunt. s
pocius ħ ĩo ita dicta sunt: qr ñ ẽ
fides nisi in eo qui uult credere.
cuꝰ bonam uoluntatem fides p̃¬
uenit. ñ tempore: s cã ⁊ nata. uͣ
as. supͣ congruenter dixit. qui a
bona uotuntas in eis tonis est
ad effcm̃ boni. ⁊ in eis est: qr ip̃e
ab eis ñ preceditur

Expanded text:
tur, quia caetera potest homo nolens, credere non nisi volens; intrare ecclesiam, et accedere ad altare potest nolens, sed non credere. IteVocemus puellam, et quaeramus ejus voluntatem, dicit expositor quia fides est voluntatis, non necessitatis. Ad quod respondentes, dicimus non haec ita accipie de fore, ut ex voluntate hominis fides intelligatur provenire, cum ipsa sit proprie Dei donum, ut ait Apostolus, Eph. 2, et ex ea bona hominis merita incipiant. Per hanc enim, ut ait Aug., super fit de impio pius, ut deinde ipsancipiat per dilectionem operari; unde omnia bona merita incipiunt. Sed potius haec ideo dicta sunt, quia non est fides nisi in eo qui vult credere, cujus bonam voluntatem fides praevenit non tempore, sed causa et natura. Unde Aug. supra congruenter dixit quod bona voluntas in eis donis est,ad effectum boni; et in eis est, quia tempore ab eis non praeceditur
Abbreviated transcription (Latin):
filios traducẽ aꝑentib iam m̃d̃.¬
ꝑ bapm̃ ab illo pcc̃o mũdatis di¬
usarum similitudinum inducti¬
one id posse fi insiuuat. ãs. in li.
mͦ pputium ꝑ circumcisionem
aufertur. manet tñ in eo quem
genuerunt tircumcisi: Qũo ⁊̃
palea que oꝑe humano tanta di¬
ugentia seꝑatur. manet tñ ini
fructu qui de purgato nascit᷑ tͥci¬
tism̃ mũdatur: manet meis qͦs
genuer̃t. Ex hoc enim gignunt᷑.
ꝙ adhuc uetustum trahunt. nõ
parentes filios scd̃m generatõ¬
pocius scd̃m eam qua carnaliter
et ip̃i primũ sunt generati. Qr̃

Expanded text:
filios traducere a parentibus, jam per baptismum ab illo peccato mundatis, diversarum similitudinum inductione id posse fieri insinuat Aug. in lib. omodo praeputium per circumcisionem aufertur, manet tamen in eo quem genuerunt circumcisi; quomodo etiam palea quae opere humano tanta diligentia separatur, manet tamen in fructu qui de purgato nascitur trititismum mundatur manet in eis quos genuerunt. Ex hoc enim gignunt, quod adhuc vetustum trahunt; non parentes filios secundum illam generatiopotius secundum illam qua carnaliter et ipsi primum sunt generati. 8.
Abbreviated transcription (Latin):
utrum una tm̃ sit sapĩa patris
ꝙ ñ esse nituntur ꝓbare hoo mͦ.
ilius inquiunt est sapĩa prĩs
sapĩa prĩs qua sapiens ẽ. ⁊ ip̃a
ñ est illa sapĩa prĩs. qua pr̃ sapi¬
ens non est. Non est gͦ una tm̃
sapĩa prĩs. Itm. Sapĩa ingeni¬
ta est sapĩa pris. ⁊ sapĩa genita
est sapĩa prĩs. Non est aut̃ sapĩa
ingenita: sapĩa genita. Non est
a uĩtate longinqua. cunctisq ĩ
theologia ꝑitis patentia abicimꝰ
renso indigna adũtentes. id tm̃
adicientes qr una tm̃ est sapĩa
prĩs. s ñ uno modo dr̃. Nam sa¬
pientia prĩs dr̃ illa quam genu
est. diu̾sa ẽ gͦ rõ dcĩ. Illa enim dr̃
tris. quia ea sapit. una ẽ tamẽ
sapĩa prĩs. quia sapientia geni¬
ta ẽ eadem sapĩa que ⁊ ea. qua
sapiens est: siue ea qua sapiens
sapĩa ẽ: que ẽentia diuina intł¬
ligitur cõmunis trib ꝑsonis.
t ut intͥnitate ẽ dilcĩo q̃ est

Expanded text:
utrum una tantum sit Sapientia Patris. non esse nituntur probare hoc modo: Filius, inquiunt, est Sapientia Patris Sapientia Patris, qua sapiens est; et ipsa non est illa Sapientia Patris qua Pater sapiens non est, non est ergo una tantum Sapientia Patris. Item Sapientia ingenita est Sapientia Patris, et Sapientia genita est Sapientia Patris; non est autem Sapientia ingenita Sapientia genita; non est a veritate longinqua, cunctisque in theologia peritis patentia abjicimus, responso indigna advertentes; id tamen adjicientes, quia una tantum Sapientia Patris, sed non uno modo dicitur. Nam Sapientia Patris est. Diversa est ergo ratio dicti. Illa enim dicitur r Sapientia Patris, quia ea sapit. Una est tamen Sapientia Patris, quia Sapientia genita est eadem Sapientia, et ea qua sapiens est; sive ea qua sapiens Sapientia est; quae essentia divina intelligitur communis tribus personis. 7. Quod in Trinitate est dilectio quae est
Abbreviated transcription (Latin):
ademq sola
pprie ac uere simplex est.uͥ
nec partium. nec accidentium seu
quarumlibet formarum ulla est
diu̾sitas. siue uariatio. uel młtitu¬
do. ut autem scias quomͦ simplex
omnis creatura sit multiplex: et
nullo modo u̾e simplex. ⁊ primo de
corporali. post ea de spũali creatura.
Corꝑalis utiq creatura ex ꝑtibus
constat. ita ut nõ sit ibi alia pars
maior. alia minor. ⁊ maius sit to
no qͦ corpore aliud est magnitudo
tudĩe man̾e id̾ color. ⁊ ead̾ figa ⁊ colore
mutato manere ead figura ⁊ eadem
magnitudo. Ac ꝑ ħ muitiplex esse
ꝯuincitur natura corꝑis. simpłx
autem nullo modo. Hic de spũali¬

Expanded text:
ademque sola proprie ac vere simplex est, ubi nec partium, nec accidentium, nec quarumlibet formarum ulla est diversitas sive variatio vel multitudo. Ut autem scias quomodo simplex omnis creatura sit multiplex, et nullo modo vere simplex; et primum de corporali, postea de spirituali creatura. Corporalis utique creatura ex partibus constat, ita ut sit ibi aliqua pars minor, alia major, et majus sit totunoquoque corpore aliud est magnitudo, itudine manere idem color, et eadem figura, et, colore mutato, manere eadem figura, et eadem magnitudo: et per hoc multiplex esse convincitur natura corporis, simplex autem nullo modo. Creatura
Abbreviated transcription (Latin):
pcc̃a mortalia. in pnĩa fiuint ueĩ¬
alia. ñ tũ mox sanantur. Sepe in¬
firmus moreretur. si ñ meditaret᷑.
ñ tũ statĩ medicatus sanat᷑. lãguet
uicturus. qͥ priꝰ erat moriturꝰ. Qui
aũ impenitens morit᷑: oĩo morit᷑.
⁊ et̾nalit᷑ crutiat᷑. Si enĩ sẽꝑ uuẽt:

Expanded text:
peccata mortalia, in poenitentia sunt venalia; non tamen mox sanantur. Saepe enim infirmus moreretur, si non medicaretur; non tamen statim medicatus sanatur. Languet post victurus, qui prius erat moriturus. Qui autem impoenitens moritur, omnino moritur, et aeternaliter cru
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ transiti᷑ sint ꝑ ignem ut
tent. Si enim tanta fuit cordis
tritio. ⁊ delicti exꝓbratio. ut suffi
ciat ad puniendum pcc̃m. libĩ ab
aliis penis transeunt ad uitam.
cunt ꝓ pcc̃o si ante expletõm pe-¬
nitentie discesserut.ignem pur¬
gatorium sentiunt. ⁊ grauuis pu¬
niuntur: qͣm si hic compleuissẽt.
pnĩam. borrend̃ ẽ enim incidere
nitenti ignoscit. ñ reseruans pec¬
catum ad penam et̾nam. Ex iusti-¬
cta uero impunitum non duittit
delictum. Aut enĩ hõ punit:. aut
d̾s. hõ aũ punit pẽitendo. ⁊ ẽ pña

Expanded text:
utrum transituri sint per ignem, uttent. Si enim fuerit tanta cordis contritio, et delicti exprobratio, ut suffciat ad puniendum peccatum, liberi ab aliis poenis transeunt ad vitam, scunt pro peccato, si ante expletionem poenitentiae discesserint, ignem purgatorium sentient, et gravius punientur quam si hic implessent poenitentiam. Horrendum est enim incidere nitenti ignoscit, non reservans peccatum ad poenam aeternam. Ex justitia vero impunitum non dimittit delictum. Aut enim punit homo, aut Deus. Homo autem punit poenitendo, Deus a
Abbreviated transcription (Latin):
tantib rrnem carnis. ⁊ id̾o ñ credenti¬
b octͣrit infirmitas. S quẽad̾m si
ex illiꝰ mat̾ĩa ⁊ qͣntate reꝑare. nicħ in¬
t̃ess ad eiꝰ integͥtatẽ q̃ ꝑticula mat̾ie
cui m̃bro statue redd̾etur dñ tñ totum
ex quo ꝯstituta fu̾at restituta resume¬

Expanded text:
tionem carnis, et ideo non credentibus, occurrit infirmitas. Sed quemadmodum si ex illius materia et quantitate reparare, nihil interesset ad ejus integritatem quae particula materiae cuique membro statuae redderetur, dum tamen totum ex quo constituta fuerat restituta resume
Abbreviated transcription (Latin):
uis adhuc int̾ eos ignoret᷑ ꝯuiga-¬
lis ꝯcubitus. Item. augꝰ. Con
iiux uocat᷑ ex prima desponsatõ
nec fua̾t agniturus. nec ꝑierat¬
nec m̃dax manserat: ꝯuigis ap¬
plłatio: uͥ nͨ fu̾at. nec fut᷑a erat ul¬

Expanded text:
amvis adhuc inter eos ignoretur conjugalis concubitus. Item August. in jux vocatur ex prima desponsationnec futnec mendax manserat conjugalis appellatio, ubi nec fuerat, nec futura erat ul
Abbreviated transcription (Latin):
nature ꝑsonam ⁊ noĩe nature di¬
int̾rogasse h̾eticum utrũ ꝑ sp̃m̃
dei putaret significatam cẽ na¬
turam. an rem nature ut sic o¬
stenderet distinguend̾̃ ẽẽ int̾ naͣm¬

Expanded text:
naturae personam, et nomine naturae diinterrogasse haereticum utrum per Spiritum Dei putaret significatam esse naturam, an rem naturae; ut sic ostenderet distinguendum esse inter na
Abbreviated transcription (Latin):
dem eẽ naturam dei ⁊ perso ritũ¬
nam siue ypostasim dicentes .s.¬
tandem ẽẽtiam ñ posse cẽ prẽm
⁊ filium sine ꝑsonaꝵ confusiõe
Si enim inquiunt ea ẽentia q̃ p̃r
est ⁊ filiuis est. Idem uibi pr est et
filius. si hanc rem dicis cẽ prẽm¬
⁊ aliam q̃re: quam dicas ẽẽ fili¬
um. Si uero auam ñ q̃sieris. s
eand̾ dixeris idem ⁊ genuit. et
recipiant unam deitatis naͣm
⁊ simplicẽ esse tres personas.
dq testimonio hyłr. defendere
nituntur. qui in .uii. li. de tri.¬
sig̾cau̾it utroq uerbo inquit ita.
Gentium predicator uolens u̾bo¬
inquit nature unitatem in patre.

Expanded text:
dem esse naturam Dei et personam sive hypostasim; dicentes eamdem essentiam non posse esse Patrem et Filium sine personarum confusione. Si enim, inquiunt, ea essentia quae Pater est, est Filius, idem sibi Pater est et Filius. Si hanc rem dicis esse Patrem, aliam quaere quam dicas esse Filium. Si vero aliam non quaesieris, sed eamdem dixeris, idem genuit et recipiant unam deitatis naturam et simplicem esse tres personas. Idque testimonio Hilarii defendere nituntur, qui in lib. 8 de Trinsignificaverit utroque verbo, inquit ita: Gentium praedicator volens naturae unitatem in Patre
Abbreviated transcription (Latin):
Cum qui h̃itat in nob̾ sp̃c xp̃i sp̃c¬
sp̃c dei tm̃ sit xp̃m a mortuis exci¬
tantis. Et quero nunc in spũ dei
utrum naturã an rem nature sig¬
nificatam extimens. Non idem
est enun natura ꝙ res nature. si

Expanded text:
Cum qui habitat in nobis Sp Dei Christum a mortuis excitantis. Et quer o nunc, in spiritu Dei utrum naturam an rem naturae significatam existimes. Non idem est enim natura, quod naturae res
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ primus pulsus cogita terr.
enim peccauit irridens midi¬
tatem patris. et sentenciam ñ
ip̃e s filius eius chanaan acce¬
pit. Maledictus chanaan suus
erit frm̃ suorum. Q̾ enim u¬
sticia est ut pat̾ peccauĩt ⁊ filius
punitus sit. S in must̾io illud
dictum est.

Expanded text:
 primus pulsus cogitationis enim peccavit, irridens nuditatem patris; et sententiam non ipse, sed filius ejus Chanaan accepit. Maledictus Chanaan servus erit fratrum suorum. Quae enim justitia est, ut pater peccaverit, et filius punitus sit? Sed in mysterio illud factum est.
Abbreviated transcription (Latin):
quia ñ inuenitur quid il tres. ł¬
li tres sint: nisi eẽntia. per quid¬
hoc uolentes nos induc̾e ut tri-¬
nomine ꝑsone ẽẽntiam intlłi a.¬
gamus. cum rendemus tres ꝑͣs
ita dicimus. Indubitabilit̾ u̾m
est. qr ñ inuenit᷑ unum auquid
ꝙ illi tres sint: nͥ eẽntia. unũ enĩ
sunt illi tres .i. eẽntia diuina. uñ
quid tria. nõ de eẽntia queritur.
nec ibi quid ad essentiam refert᷑.
S cum fides catholica tres ẽẽ ꝓfi¬
tetur. sicut iobannes in epła cano
nica ait. Tres sunt qui testĩom
ꝑhibent in celo. Querebat᷑ quid
illi tres essent .i. an ẽẽnt tres res.
⁊ que tres res. ⁊ quo nomine ille
tres res sig̾carentur. ⁊ ideo lcq̃ndi
necessitate inuentum est ad r̾ndẽ¬
dum hoc nomen persona. ⁊ dcm̃ ẽ¬
tres ꝑsone. Non aũ te moueat

Expanded text:
quia non invenitur quid illi tres sint nisi essentia; per hoc volentes nos inducere ut nomine personae essentiam intelligamus, cum respondemus tres personas; ita dicimus. Indubilabiliter verum est, quia non invenitur unum aliquid quod illi tres sint, nisi essentia. Unum enim sunt illi trquid tria, non de essentia quaeritur, nec ibi quid ad essentiam refertur. Sed cum fides catholica tres esse profiteretur, sicut Joannes in Episto ait: Tres sunt qui testimonium perhibent in coelo, quaerebatur quid illi tres essent, id est, an essent tres res, et quae tres res, et quo nomine illae tres res significarentur. Et ideo loquendi necessitate inventum est hoc nomen persona ad res
Abbreviated transcription (Latin):
Eademq tͥnitas una quedam sũ¬
ma res est. communisq fruenti
trinitas hec: unus deus. Sieut gͦ
tres res dicuntur. ⁊ hee sũt una
res. ita tres subsistentie dñr. ⁊ hee
sunt una sub̃a. Ecre ostensum ẽ q̃
sit intlłigentia huiꝰ nõis ꝑsona.
tum dicimus tres perionãs. Ex qͥ

Expanded text:
eademque Trinitas, una quaedam summa res est, communisque omnibusTrinitas haec unus Deus. Sicut ergo tres res dicuntur, et hae sunt una res, ita tres subsistentiae dicuntur, et hae sunt una essentia. Ecce ostensum est quae sit intelligentia hujus nominis persona, cum dic
Abbreviated transcription (Latin):
otͥb ꝑsonis ꝑit̾ ꝯueniunt. una
tentia. eadem sapĩa. eadem boni-¬
tas. unde aꝑitur in trinitate sũ¬
ma cẽ perfectio. Si enim ibi deeẽt
potentia uł sapientia uł boni¬
tas: ũ esset summum bonum.
s quia ibi est perfecta potentia.
infiuita sapientia. incompre hẽ¬
sibił bonitas: recte dicitur ⁊ cre¬
ditur. sumnium bonum. Cum¬
q unum ⁊ idem sit penitus in d̾o
potentia. sapĩa. bonitas. in sacra
tñ scͥpta freq̃nter solent hec noĩa
disticte ad personas referri. ut
at nõ est ociosum inquirere. Qͣ

Expanded text:
personis pariter conveniunt. Una tentia eadem sapientia, eadem bonitas. Unde aperitur in Trinitate summa esse perfectio. Si enim ibi deesset potentia, vel sapientia, vel bonitas, non esset summum bonum. Sed quia ibi est perfecta potentia, infinita sapientia, incomprehensibilis bonitas, recte dicitur et creditur summum bonum. Cumque unum et idem penitus sit in Deo potentia, sapientia, bonitas, in sacra tamen Scriptura frequenter solent haec nomina distincte ad personas referri, ut at, non est otiosum inquirere. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
tur: quam in conceptione
Quibusdam uidetur ꝙ sicut aĩa
a reatu purificatur: ita ⁊ caro ab
illa pollutione purgatur. ut sic̃
tur. anima .s. a reatu: ⁊ caro ab
illa contagione. ꝙ quid̃ ꝓbabi¬
ie est. Nlii uero putant᷑ tm̃ a¬
nimam ibi mundari. carnem
uero ab illa feditate ñ purgari.
Si uero remanet illa feditas us¬
q ad ꝓcreationem filioꝵ que fit
tura carnis magis ac magis cor
caro ꝓlis: quam parentis. qr de
carne pollutõem quam hũit a
conceptu retinenti. trahitur pol¬
luta. et inconcupĩa concipitur.
unde ⁊ polluitur. ⁊ ita ex dupliti
cã ꝯtaminatur. unde maior uideͤ
pollutio carnis in ꝑle: quam fue¬
rit in parente. a d qd̃ illi dñt.
quia licet raro ꝓlis ex carne feda¬
ta seminet᷑ ⁊ inconcupĩa ꝯcipiat᷑.¬
caro unde seminatur hũerit. Qeͣ¬
uis etiam si fecidior atq ĩmun¬
dior sit caro ꝓlis ⁊ ideo magis cor¬
rupta quam caro parentis: nõ
nis natura magis in postĩoribus
corrupta trahatur. neq ex ip̃a ma¬

Expanded text:
tur quam in conceptione Quibusdam videtur quod sicut anima a reatu purificatur, ita et caro ab illa pollutione purgatur: ut sicuttur, anima, scilicet, a reatu, et caro ab illa contagione; quod idem probabile est. Alii vero putant tantum animam ibi mundari, carnem vero non ab illa foeditate purgari. Si vero remanet illa foeditas usque ad procreationem filiorum, quae tura carnis magis ac magis corr caro prolis quam parentis, quia carne pollutionem quam habuit a conceptu retinente, trahitur polluta, et in concupiscentia concipitur, unde et polluitur; et ita ex duplici causa contaminatur. Unde et major videtur pollutio carnis in prole quam fuerit in parente. Ad quod illi dicunt quia licet caro prolis ex carne foeda seminetur, et in concupiscentcaro unde seminatur habuit. Quamvis etiam si foedior atque immundior sit caro prolis, et ideo magis corrupta quam caro parentis, non nis natura magis in posterioribus corrupta trahatur, neque ex ipsa ma
Abbreviated transcription (Latin):
pło d̾r. caritas dei diffundit᷑ in cor¬
cordib nr̃is. ñ est dca caritas dei.
qua diligit nos. s qua facit nos
diligere.i. ñ ibi applłat᷑ caritas de¬
i. eo ꝙ deus nos ea diligat. s eo
ꝙ nos ea sui dilectores facit. ⁊ ꝙ
ea rõne posset dici caritas dei. ꝙ
nos ea diligere facit. ex simili ge¬
ne locutõnis ostendit. sic̃ dr̃ iu
stitia dei qua nos iustificat ⁊ do
mini salus qua nos sauiat. ⁊ fi¬
des xp̃i qua nos fideles facit.

Expanded text:
 5,: Charitas Dei diffunditur in cordibus nostris, non est dicta charitas Dei qua diligit nos, sed qua facit nos diligere, id est, non ibi appellatur charitas Dei, eo quod Deus nos ea diligit, sed eo quod nos ea sui dilectores facit. Et quod ea ratione possit dici charitas Dei, quia nos ea diligere facit, ex simili genere locutionis ostenditur, sicut dicitur justitia Dei qua nos justificat, et Domini salus, qua nos salvat; et fides Christi, qua nos fideles facit.
Abbreviated transcription (Latin):
ã ad sacͣm̃ta noue legis accedamus
extrema. ordo. ꝯugnim. qͣꝵ alia
in remedium tm̃ sunt ut ꝯuigiũ
alia grã ⁊ uirtute nos fultiũt. ut
eukaristia ⁊ ordo.

Expanded text:
am ad sacramenta novae legis accedamus;extrema, Ordo, Conjugium. Quorum alia in remedium tantum sunt, ut Conjugium; alia gratia et virtute nos fulciunt, ut Eucharistia et Ordo 2.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ xp̃c. ne sit quat̾nitas ñ tͥnitas d̾s.
ac ꝑ hoc xp̃c est deus aĩa rõalis et
caro. Idẽ qͦ in libͦ de predestinatõe
sc̃orum. Ille hõ ut a u̾bo pr̃i coet̾no
ĩ unitate ꝑsone assumptꝰ filiꝰ dei
uingenitꝰ ess. uñ ħ meruit: ꝙ boñ¬
eiꝰ p̃cessit ut ad hanc ineffabilem ex¬
cellentiam ꝑueniret᷑. faciente actꝰ¬
cipiente dõ ũbo ip̃e hõ ex quo ẽẽ cep̃¬

Expanded text:
 ne sit quaternitas, non trinitas Deus. Ac per hoc Christus est Deus, anima rationalis, et caro. Idem quoque in lib. de Praedestinatione sanctorum: Ille homo ut a Verbo Patri coaeterno in unitatem personae assumptus, Filius Dei unigenitus esset, unde hoc meruit? Quoecessit, ut ad hanc ineffabilem excellentiam perveniret; faciente ac suscipiente Deo Verbo, ipse ex quo coep
Abbreviated transcription (Latin):
singłs quisq dicatur ẽẽntia. sic
ncc̃itate a grecis ⁊ a latinis. parca
hec uocabula adu̾sus insidias ut
erores heticorum. Cumq conaret᷑
humana in opia loq̃ndo ꝓferre ad
hominum sensus. ꝙ in secretario
mentis de deo tenet. siue ꝑ piam
fidem. siue ꝑ qualentumq intel¬
ligentiam tumuit dicere tres es¬
sentias. ne intelligeret᷑ in illa sũ¬
ma equalitate ulla diu̾sitas. Nur¬
sum non poterat dic̾e ñ esse tͥa q̃dã
ꝙͣ quia dixit sabellius: in heresim
iapsus est. Quesunt gͦ quid tria
diceret. ⁊ dixit tres ꝑsonas. siue
tres sub̾as scd̃m grecos.
Sic̃ nos¬
uod dicimus tres personas¬
enim ita g̾ci tres sub̾as qͣs

Expanded text:
singulus quisque dicatur essentia, sic necessitate a Graecis et Latinis parta haec vocabula adversus insidias vel errores haereticorum? Cumque conaretur humana inopia loquendo proferre ad hominum sensus quod in secretario mentis de Deo tenet, sive per piam fidem, sive per qualemcumque intelligentiam, timuit dicere tres essentias, ne intelligeretur in illa summa aequalitate ulla diversitas. Rursum non poterat dicere non esse tria quaedam, quod quia dixit Sabellius, in haeresim lapsus est. Quaesivit ergo quid tria diceret, et dixit tres personas, sive tres substantias secundum Graecos. 8. Sicut nos dicimus tres personas, ita Graeci tres s
Abbreviated transcription (Latin):
per tempus ẽ uaria ri scd̾m¬
extĩores. que sunt in ip̃a req̃ mu¬
tatur. ut q̃n suscipit nicissitudinẽ
gaudii. doloris. scĩe. obliuionis. ł
uariationẽ forme. sũ alicuiꝰ qͣlita¬
tis exterioris. ħ enim mutatio q̃
fit scd̾m tempus: uariatio ẽ qͣu¬
tatum que fit in corꝑali uł spũali
creatura. ⁊ iõ uocatur tempus.

Expanded text:
r tempus est variari sexteriores, quae sunt in ipsa re quae mutatur, ut quando suscipit vicissitudinem gaudii, doloris, scientiae, oblivionis, vel variationem formae sive alicujus qualitatis, et exterioris: haec enim mutatio quae fit secundum tempus, variatio est qualitatum, quae fit in corporali vel spirituali creatura, et ideo vocatur te
Abbreviated transcription (Latin):
corꝰ xp̃i ꝓpriũ de uirgine sumptũ. qr
ut corpus xp̃i ex młtis m̃bris pu¬
rissimis ⁊ ĩmatulatis constat. ita
societas ecͣcstica ex młtis ꝑsonis a
pͣminali macła libĩs consistit. In hꝰ
rei tipo fc̃a ẽ artha diũ de lignis se¬

Expanded text:
 proprium de Virgine sumptum; quia ut corpus Christi ex multis membris purissimis et immaculatis constat, ita societas ecclesiastica ex multis personis a criminali macula liberis consistit. In cujus rei typo facta est arca D
Abbreviated transcription (Latin):
it. slã saluator quo uehementius
ꝯm̃daret mist̾i illiꝰ altitudinem
ultimũ hoc uoluit infigere cordib
⁊ memorie discipłorum a quib ad
passõm disg̾ssurus erat quo asi ordi¬

Expanded text:
it. Nam Salvator, quo vehementius commendaret mysterii illius altitudinem, ultimum hoc voluit infigere cordibus, et memoriae discipulorum, a quibus ad passionem digressurus erat. Quo autem ordi
Abbreviated transcription (Latin):
uisibilia pr̃ne maiestatis migͣtu¬
rus celebrato cũ discipuł tẏpico
pascha. ꝙꝑdam memoriale tis ꝯm̃¬
dare uolens sb̾ spẽ panis ⁊ uini corꝰ
⁊ sangͥnẽ suum cis tradidit. ut ostẽ¬
dẽt legis uetĩs sacͣm̃ta int̾ q̃ p̃cipnũ
erat agni paschał sacͥficiũ in morte su¬
a t̾iari. ac legis noue satͣm̃ta sb̃stitui.
inquib excellit mistĩum euchari¬
stie. iõ ⁊̃ ptꝰ alia cedit ut hoc unũ ar-¬
tiꝰ memorie discipłoꝵ ĩfige̾t᷑ ⁊ ab eccͣ
deĩceps freq̃ntaret᷑. s ñ ex inde discipli¬
nam sanxit ĩposterum: ut pꝰ alios ci¬

Expanded text:
isibilia paternae majestatis migraturus, celebrato cum discipulis typico pascha, quoddam memoriale eis commendare volens, sub specie panis et vini corpus et sanguinem suum ita eis tradidit, ut ostenderet legis veteris sacramenta, inter quae praecipuum erat agni paschalis sacrificium in morte sua terminari, ac legis novae sacramenta substitui; in quibus excellit mysterium Eucharistiae. Ideo etiam post alia dedit, ut hoc unum arctius memoriae discipulorum infigeretur, et ab Ecclesia deinceps frequentaretur. Sed non exinde disciplinam sanxit in posterum, ut post alios ci
Abbreviated transcription (Latin):
um illam creaturam quam
uirgo concepit ⁊ peꝑit quã¬
ius ad solam ꝑͣm filii ꝑtinentem
tota trinitas fecit: Neq enim se
et q̃n unus trium in aliquo opere
nominatur uniu̾isa oꝑari tͥnitas ĩ¬
tlłr: ita uere est. ⁊ in exemplis doceri
pt̾. audisti lector ⁊ ꝓpositam q̃onẽ¬

Expanded text:
um illam creaturam quam Virgo concepit et peperit, quamvis ad solam personam Filii pertinentem, tota Trinitas fecerit neque enim sepetiam quando unus trium in aliquo opere nominatur, universa operari Trinitas intelligitur? ita vere est, et exemplis doceri potest. Audisti propositam q
Abbreviated transcription (Latin):
les sint. an alie alus extellẽ nali¬
tiores. plurib ñ irrõnabiliter b.¬
uidetur ꝙ ex ip̃a c̾atione alie ali¬
is excellant in naturalib bonis
ut in essentia: alia aluis sit subti¬
lior. ⁊ ad intelligendum memorã¬
dumq habilior. ut pote acutiori
ingeno et ꝑspicatiori intellectu
predita. Ꝙ non imꝑbabiliter dͤ.
cum in angłis ita fuisse constet.
⁊ lignaturalib donis alie aliis p̃¬
polleant: tñ ante bap̃m a corꝑe
cliscedentes parem penam. ⁊ ptꝰ
bap̃m statim equalem coronã
sortuntur. quia ingenu acum̃
uł tarditas p̃mium uł penam
in futuro non collocat.

Expanded text:
les sint, an aliae aliis excellentiores. Pluribus non irrationabiliter videtur quod ex ipsa creatione aliae aliis excellant in naturalibus donis, ut in essentia alia aliis sit subtilior, et ad intelligendum memorandumque habilior, utpote acutiori ingenio et perspicaciori intellectu praedita. Quod non improbabiliter dicitur, cum in angelis ita fuisse constet. Et licet naturalibus donis aliae prae aliis polleant, tamen ante baptismum a corpore discedentes, parem poenam, et post baptismum statim aequalem coronam sortiuntur, quia ingenii acumen vel tarditas, praemium vel poenam in futuro non collocat.
Abbreviated transcription (Latin):
do uł meliori quam facit fac̃.
possit ea facere que facit.Si mo¬
dus oꝑationis ad sapĩam opi-¬
ficis referatur: nec alius nͨ me-¬
aliquid aliter uł melius qͣm
facit .i. alia sapĩa. uł maiori sa¬
pientia: nil enim sapientius
pot̾ facere quam facit. si uero
referatur modus ad rem ipsã
quam facit deus: dicimus qr
et alius ⁊ melior pot̾ esse modꝰ
et scd̃m hoc concedi pot̾. quia e¬
a que facit potest facere melius
et aliter quam facit. quia pot qͥ
busdam meliorem modum exi¬
stendi prestare. ⁊ quibdam ali¬
Ꝙr fuit ⁊ alius modꝰ nr̃e delibera¬
tionis possibilis deo qui omĩa
pot̾. s nullus alius nr̃e misĩe
sanande fuit conuẽtẽtior. pot̾ gͥ
deus eorum que facit quedam
alio modo meliori quedam ali¬
o modo eque bono quedam ⁊¬
minus bono facere: quam fac̃.
ut tñ modus referatur ad qua
pientiam creatoris.
utrum d̾s

Expanded text:
do vel meliori quam facit, possit ea facere quae facit. Si modus operationis ad sapientiam opificis referatur, nec alius, nec mealiquid aliter vel melius quam facit, id est, alia sapientia vel majori sapientia; nihil enim sapientius potest facere quam facit. Si vero referatur modus ad rem ipsam quam facit Deus, dicimus quia et alius, et melior potest esse modus. Et secundum hoc concedi potest, quia ea quae facit, potest facere melius, et aliter quam facit; quia potest quibusdam meliorem modum existendi praestare, et quibusdam aliuod fuit et alius modus nostrae liberationis possibilis Deo, qui omnia potest; sed nullus alius nostrae miseriae sanandae fuit convenientior. Potest ergo Deus eorum quae facit, quaedam alio modo meliori, quaedam alio modo aeque bono, quaedam etiam minus bono facere quam facit; ut tamen modus referatur ad qualon ad sapientiam Creatoris. 4. Utrum D
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ scelus corrigẽ ñ potuit. Si q̃n fr̃
sic peccat in fr̾em. ut em̃dare nõ¬
ualeat ꝙ peccauĩt pt̾ ei dimitti.
sin aũ ꝑ manẽt oꝑa frustra uoce
em̃dare nequiuĩt ꝓdirõuis nefas
s ꝓprii homicidii scelus addiderit.
Caueqͣir̃ intlłigas illud. ut em̃da¬
reñ ualcat ꝙ pectauit ⁊ c̃. Non eĩ
emeudatio hic initlłnda est: rei dẽp¬
te reconpensatõ. s delicti ex ꝓbͣtio.
⁊ab hominatõ: tum satisfcõnis de¬
sicerio. demnit eium inuiste quis¬
rem alieuam iniuste abstulit. qͣm
reccere pt̾. de illo pcc̃o penitẽ ac neĩ¬
am consequi: nͥ restituat ablatum
ditur si reddi pt̾. ñ agitur pnĩa s¬

Expanded text:
 scelus corrigere non potuit. Sed quando frater sic peccat in fratrem, ut emendare valeat quod peccavit, potest ei dimitti. Sin autem permanent opera, frustra voce emendare nequiverit proditionis nefas, sed proprii homicidii scelus addiderit. Cave qualiter intelligas illud: Ut emendare valeat quod peccavit, etc. Non enim emendatio hic intelligenda est, rei demptae recompensatio, sed delicti exprobratio et abominatio, cum satisfactionis desiderio. Demit erem alienam injuste abstulit, quam reddere potest, de illo peccato poenitere ac veniam consequi, nisi restituat ablatum.ditur si reddi potest, non agitur p
Abbreviated transcription (Latin):
docet. Tanquam scd̃m cõmu tia.¬
nem eandemqz materiam tres
ꝑsone dicantur ẽẽ una ẽentia. si¬
cut ex ecdem auro si fierent tres
statue. dicẽmus tres statuas u¬
num aurum. nõ autem sic tͥnita¬
tem .i. tres personas dicimus u¬
nam essentiam ⁊ unum deum:
tanquam ex una mat̾ĩa: tͥa que¬
dam subsistant. In statius enim
equalib plus auri est tres simł:
quam singule. ⁊ minus auri est
una. quam due. In illa uõ eẽnti¬
a tͥnitatis nullo mͦ ita est. ñ gͦ¬

Expanded text:
docet, tanquam secundum communem eamdemque materiam tres personae dicantur esse una essentia; sicut ex eodem auro si fierent tres statuae, diceremus tres statuas unum aurum. Non autem sic Trinitatem in tres personas dicimus unam essentiam, et Deum unum, tanquam ex una materia tria quaedam subsistant. In statuis enim aequalibus, plus auri est tres simul quam singulae, et minus auri est una quam duae. In illa vero essentia Trinitatis nullo modo est
Abbreviated transcription (Latin):
m edendo carnẽ ⁊ bibendo sanguinẽ
memores ẽe debeꝰ Ced caueat quisq
ne indigne ꝑcipiat. qr uiditiũ mã¬
ducat. Non ẽ enĩ iste panis qui ua-
ut cotidie mearis acciꝑe. ne accedas
indignus. Indignus ẽ qui alit̾
go ⁊ si sint pc̃ca cotidianałñ sĩt mor¬
tifera: añꝙͣ accedatis dimittite de¬
bitorib nr̃is. Si dimittis: dimitte᷑
tͥ. ⁊ sic seturꝰ accede. panis enim sa¬
lutaris ẽ ⁊ ñ uenenũ. Si ita acced̾:
manducat. qͥ ĩnccẽtiã ad altare por¬
tat. Sullud sit sacͥficiũ. ⁊ sepiꝰ ĩ no

Expanded text:
guinem memores esse debemus. Sed caveat quisque, ne indigne percipiat, quia iudicium manducat. Non est iste panis, qui vadet cottidie merearis accipere, ne accedas indignus. Indignus est, qui alitmortifera, antequam accedas dimitte debitoribus tuis. Si dimittis, dimittetur tibi; et sic securus accede. Panis enim salutaris est, non venenum. Si ita accedis, manducat, qui innocentiam ad altare portat. 7. Si illud sit sacrificium, et si
Abbreviated transcription (Latin):
Debuit enim eis placere ip̃iꝰ cͣti¬
intuitu nr̃e redemptionis s atꝰ.¬
ñ intuitu eius crutiatus. uolu¬
erunt gͦ ac uehem̃ter cupierunt
ctõnis. De eodem gͦ iesabant᷑ ⁊ tͥ¬
stabant᷑. s ob aluid gaudebant. ⁊
pp̃ aliud dolebant. uoiebant gͥ xͫ
corda eorum uarie mouebantur.¬
Quomodo sentiend̾

Expanded text:
Debuit enim eis placere intuitu nostrae redemptionis, sed non intuitu ipsius cruciatus. Voluerunt ergo ac vehementer cupierunt ctionis. De eodem ergo laetabantur et tristabantur; sed ob aliud gaudebant, et propter aliud dolebant. Volebant ergo Ccorda eorum varie movebantur.Quomodo sentiend
Abbreviated transcription (Latin):
quamuis ñd̾ sint iustificati digni
efficiantur uistificatione. Et itẽ aͥd¬
precedit in aliis pcc̃orib quo digni
sunt obtusione. Ecce uidetur ab.
dic̾e ꝙ ⁊ ip̃a dei uoluntas qua auos
tur. nisi forte dicatur hic intlłex¬
isse ꝙ supradiximus eum retrac¬
tasse. Nam ibidem etiam quedã
genti patebit. uñ iu̾simile ẽ. inp̃-¬
missis ⁊̃ ħ retractasse. Qͥdã tamẽ
ex eo ssu accipiũt fore dcm̃. ñ quia
aliquis predestinet᷑ pro mĩtis uł
iustificationis gr̃ã m̾eatur: s qr
aliqui ñ a deo mali sunt ut mere¬
antur sibi gr̃am ñ imꝑtiri. Nul¬
lus enim dei grãm mereri potest
per quam iustificet᷑. pot̃ tamen
mereri ut ñ apponat᷑ et ut peni¬
tus abitiatur. et quidam in tan¬
sint. Alii uero ita uiuunt. ut ⁊ si
ñ me̾antur gr̃am ustificatõnis
ñ tñ me̾nt᷑ omnino replłi. ⁊ gra¬
tiam sibi subtrahi. Ideoq dixit ĩ
quibrdam poc̃orib p̾ced̾e quo dig¬
ni sunt instificatione. ⁊ aliis quo

Expanded text:
quamvis nondum sint justificati, digni efficiantur justificatione. Et item praecedit in aliis peccatoribus, quo digni sunt obtusione. Ecce hic videtur Aug. dicere quod et ipsa Dei voluntas qua alios tur; nisi forte hoc dicatur intellexisse, quod supra diximus eum retractasse. Nam ibidem quaedam alia genti patebit. Unde verisimile est in praemissis etiam hoc retractasse. Quidam tamen ex eo sensu accipiunt fore dictum, non quia aliquis praedestinetur pro meritis, vel justificationis gratiam mereatur, sed quia aliqui non adeo mali sunt, ut mereantur sibi gratiam non impartiri. Nullus enim Dei gratiam mereri potest, per quam justificatur; potest tamen mereri ut non apponatur, ut penitus abjiciatur. Et quidem alint; alii vero ita vivunt, ut etsi non mereantur gratiam justificationis, non tamen merentur omnino repelli, et gratiam sibi subtrahi. Ideoque dixit in quibusdam peccatoribus praecedere quo digni sint justificatione, et in aliis quo
Abbreviated transcription (Latin):
una. Coniugii añ institiitõ dupͣ
ẽ. una añ pcc̃m ad offm̃ fc̃a ẽ in ꝑa¬
diso. uͥ eẽt thorꝰ iimatłatus. ⁊ nup¬
tie honorabiles. ex quib sũ ardore
contꝑent. sñ dolore parerent. Altã
pꝰ ꝑcc̃m ad remedium frã exira ꝑa¬
disum. pp̃ illicitum motũ motum
deuitandũ. prima ut natura mł¬
tiplicaret᷑. Scd̃a ut natura exciꝑe¬
tur. ⁊ uitium cohibẽtur. Nã ⁊ añ
pct̃m̃ dixit deus. Crestite. ⁊ młti¬

Expanded text:
tio duplex est. Una ante peccatum ad officium facta est in paradiso, ubi esset thorus immaculatus, et nuptiae honorabiles, ex quibus sine ardore conciperent, sine dolore parerent; altera post peccatum ad remedium facta extra paradisum, propter illicitum motum devitandum. Prima, ut natura multiplicaretur; secunda, ut natura exciperetur, et vitium cohiberetur. Nam et ante peccatum dixit Deus Gen. 1: Crescite et multi