comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sifĩ poss ut ĩa ueniret ip̃i mortalitas. ee
modosicut sumus mutaret nos. qr ⁊ si amał
ad bona transeamus. tñ ip̃e transitꝰ ama¬
rus est. ⁊ ħt fel ⁊ acetuni. atre quid toleran¬
dũ ⁊ si corpus grauat aĩam ⁊ h̃t intitarãta
uicioꝵ ⁊ desideria uiciosa. si tn̾oma mala
sunt exeo. nec oĩa utte iniq̃ uicia tribuen¬
da sunt carni ne abhis om̃ib purgenius
diabolũ quiñ ht cacrne. nec fuit corruptõ
cem feciti s peccatrix aĩa catne corrupti¬
bilem fetit. Qui ergo oĩa mala aĩe excor¬
pore putant artidisse in errore ft̃. Atten¬
de ꝙ ingemiscere se dixct ⁊ grauari sub
sartina corruptibilis corporis. ⁊ tñait uio¬

Expanded text:
si fieri posset, ut jam veniret ipsa immortalitas, et modo sicut sumus mutaret nos, quia etsi a malis ad bona transeamus, tamen ipse transitus amarus, et habet fel et acetum, id est acre quid tolerandum. Et si corpus gravat animam, et habet incitamenta vitiorum, et desideria vitiosa, non tamen omnia mala sunt ex eo, nec omnia vitae iniquae vitia tribuenda sunt carni, ne ab his omnibus purgemus diabolum, qui non habet carnem, nec fuit corruptio cem fecit, sed peccatrix anima carnem corruptibilem fecit. Qui ergo omnia mala animae ex corpore putant accidisse, in errore sunt. Attende quod ingemiscere se dicit, et gravari sub sarcina corruptibilis carnis, et tamen ai
Abbreviated transcription (Latin):
generatur sub illoatñ ñ libent᷑ deserittr.
ꝓͥnius erum ffitis tõne cupit dusolui et ẽ
cumi xp̃. Sensum ait carnis refugit et re¬
cusat. hoc ht humanus animus. hoc ip̃a
anima nescio quo habet in uoluntate. qm̃
Uiligendouitam odit mortem ⁊ qm̃ carnẽ
suam ñ odit. nec ip̃i uult accidere qd ⁊ si fĩ¬
possit ic̃ nult expoliari s superuestiri sic̃
na tumcã gemo ad celestem festino. illã
uolꝯ accrpere istam nolo dimittere. quid
super hospannos mortalitatis ⁊ corrup¬
tionis ⁊ hoc sit inferins. illud superius. hoe
int̾ius illud ext̾ius : Non sic inquit cli-
co ñ sic nolo itiq spoliaris super nesti¬
ri. ñ tñ itaut tñ subintorruptiõe ma¬
ueat corruptio. s ut. absor qd̃. mor. ẽ a
.ii ut nusquam̃ sit mortalitas. ñ infra.

Expanded text:
ritur. Prius enim mentis ratione cupit dissolvi, et Christo; sensu autem carnis refugit et recusat. Hoc habet humanus affectus, hoc ipsa anima nescio quomodo habet in voluntate, quoniam diligendo vitam, odit mortem, et quoniam carnem suam non odit, nec ipsi vult accidere quod odiexspoliari, sed supervestiri. nica gemo, ad coelestem festino; illam volo accipere, istam volo ponere. Quid, super hos pannos mortalitatis et corruptionis, ut hoc sit inferius illud superius, hoc interius, illud exterius. Non sic, inquit, dico, non sic. Nolo itaque exspoliari, sed supervestiri, non tamen ita, ut sub incorruptione maneat corruptio, sed ut absor ut nusquam sit mortalitas, non infra,
Abbreviated transcription (Latin):
ħitatione huius¬
corporis diligireꝰ.
de quo ñ eẽt curan¬
si tabernacłm ad
tempus ingemis¬
etmus desidio celes¬
tis. nos dico. gra.l¬

Expanded text:
bitationem hujuscorporis diligimus, de quo non esset curasi tabernaculum tempus, ingemiscimus, desiderio coeleEt nos dico, gra
Abbreviated transcription (Latin):
in iin .x.ie. iuolutates ⁊ intellectꝰ
urõs itaut extra ip̃m nicħ intlłigatis
uł appetatis. Nota ꝙ p̾misit deassidui¬
tate ⁊ uigilantia oronis ⁊ post subdit
de tustodia patis. qr ħita assiduitate
oronis. tc̃ demum pax sustodit corda
in xp̃o. hoc iõ dicit qr quitũ deo hnt pa¬
cem sĩ timent m̃tem adũsam. Ne cẽto¬

Expanded text:
 id est voluntates et intellectus vestros, ita ut extra ipsum nihil intelligatis vel appetatis. Nota quod praemisit de assiduitate et vigilantia orationis. Et post subdit de custodia pacis, quia adhibita assiduitate orationis, tunc demum pax custodit corda in Christo. Hoc ideo dicit, qui cum Deo habent pacem, non timent mentem adversam. VE
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃os excepisse in¬
telligitur argłos
tta dcm ẽe accrpiemus patem dei clua
ip̃e deus ꝑacatus est. sicut d̾s eã nouit
nec nos sic possumus nosse net issu an¬

Expanded text:
os excepisse intelligitur angelos, ita dictum esse accepimus, quia pacem Dei qua ipse Deus pacatus est, sicut eam Deus novit, nec nos sic eam possumus nosse, nec ulli an
Abbreviated transcription (Latin):
ned ut petatis ⁊ deũ
sũ quo humanus¬
labor mutilis esti
oro ut p̃stet effc̃m¬
⁊ hoc est qsd̾ait. et

Expanded text:
neo ut petatis et Dominum, sine quo humanulabor inutilis est, oratio ut praestet effet hoc est quod ait: Et
Abbreviated transcription (Latin):
dare huc ⁊̃ accedit
ꝙ firmitas ⁊ cari
tas petri cui ter a
dũo clictum ẽ pas¬
ce oues mtas: obiurgatione talem pos¬
terioris pastoris pro salute gregis li¬
bentissime sustiebat. ualebatq hoc
ad magnũ humilitatis exẽplum utĩ
eo qui primus ẽ ctiscant cet̾i mites ẽẽ ⁊
hũiles. ip̃e enim petrus cid̾ a paulo fie¬
bat utilit̾ libertate caritatis scẽ ac be¬
nigne pietate hũiitatis accepit atyita
exemplum posteris p̾buit tanto sane¬
trus qͣnto ad mutanclum difficilius. qd̾
ñ declignarentur maiores sit nisi forte
rec̾ta tramite ueliquissent ⁊̃ a posteriori¬
b corrigi laus itaq uiste libertatisin
paulo ⁊ scẽ humilitatis in petco eminu¬
it. dixi inqͣmS¬
ui lli tuo petre cum sũ

Expanded text:
 Huc etiam accedit, quod firmitas et tas Petri cui ter a Domino dictum est: Pasce oves meas ; objurgationem talem posterioris pastoris pro salute gregis libentissime sustinebat, valebatque hoc ad magnum humilitatis exemplum, ut in eo qui primus est, discant caeteri mites esse et humiles. Ipse enim Petrus quod a Paulo fiebat utiliter libertate charitatis, sancte ac benigne pietate humilitatis accepit, atque ita exemplum posteris praebuit, tanto sanctius quanto ad imitandum difficilius, quo non dedignarentur majores sicubi forte recti tramitem reliquissent, etiam a posterioribus corrigi. Laus itaque justae libertatis in Paulo, et sanctae humilitatis in Petro eminuit. Dixi inquam, si tu, o Petre, cum sis
Abbreviated transcription (Latin):
tañdo ⁊ solatiis fouendo
si qua aũ. q ueras iudu¬
as honora ñ tñ õs ue¬
ras. s potius si qua ue
udua ecc̃e nuncupa¬
ri. p̃ire eisi debent me¬
rita. uo debitus honor¬
tribui uideatur ⁊ ru.¬
suam regere

Expanded text:
tando, et solatiis fovendo. Si qua autem. Quasi dias honora, non tamen omnes veras, sed potius si qua vervidua Ecclesiae nuncupri. Praeire enim debent merita, ut debitus honotribui videaturm reddere
Abbreviated transcription (Latin):
comiminus ꝑcĩ et
filio. amborumo
uno: sit cum oĩb
uobil tam correctilut perseuerent. qm
incorrectis ut corrigantur. uł commun
possideamus grãm salutis quam xp̃c do¬
nat: cõmunicatio facit sp̃t sc̃i. hic eñ
dilectos ad̾o ⁊saluatos gr̃a xp̃i tueat᷑.
trinitatis complexio est hic ⁊uuitis po¬
testatis ⁊ est cłrẽ. tota trinitas sit uõbis¬
cum dans grãm de cominissis ⁊ caritatẽ
ut trium perfectio consummnatio sit
hominis in salutem Ame

Expanded text:
communis Patri et Filio, amborumque unio, sit cum omnibus vobis, tam correctis ut perseverent, quam incorrectis ut corrigantur. Vel, commupossideamus gratiam salutis quam Christus donat, communicatio facit Spiritus sancti. Hic enim dilectos a Deo et salvatos gratia Christi tuetur. Trinitatis hic complexio est et unitas potestatis. Et est dicere: Tota Trinitas sit vobiscum dans gratiam de commissis et charitatem, ut trium perfectio consummatio sit hominis in salutem. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
sincedentes.⁊ it̾ perditi¬
onis contito pede turgentes xp̃m in futaro
sentient uinditem. so petra seecndali clr̃ uł
sicut petra dr̃ ante polition̾e⁊ lapisẽ post
firnttatis miseriam deposuit xx̃e ergo arcte

Expanded text:
incedentes, et iter perditionis concito pede currentes, Christum in futuro sentient vindicem, ideo petra scandali dicitur. Vel sicut petra dnfirmitati
Abbreviated transcription (Latin):
ad unum clm̃ dixit. qui deus. ope. om̃uia.
oĩa operatur. ut qsd̃ ñ ħt quisin se. ħat ĩ
alio ⁊ sic maneat caritas ⁊ hũilitas. siem̃
humilis es ⁊ amas imitate᷑ ciłi ħt quis¬
quis in illa aliqurd ht tolle iniũdiam. et
tuũ est qd̾ habeo. liuor separat. caritas iũ¬
git. sic̃ in humano torpore ocłs solusudet

Expanded text:
ad unum Deum subdit: Quia Deus operatur. omnia operatur, ut quod non habet quis in se, habeat in alio, et sic maneat charitas et humilitas. VEhumilis es et amas unitatem, tibi habet quisquis in illa aliquid habet, tolle invidiam et tuum est quod habeo; livor separat, charitas jungit. Sicut in humano 102 corpore oculus solus videt,
Abbreviated transcription (Latin):
effĩs sigicat diten¬
⁊ oꝑationũ eacum
eñĩ effc̃s sunt qͣntũ
ad proxiõs: minist¬
tio qͣntumad se: o¬
peratio qd̾ uero di
deus. eadem prors

Expanded text:
ificat, dicenperationum. Earum enim effectus sunt, quantum ad proximos ministratio, quantum ad se, operatio. Quod vero dicDeus, eadem prors
Abbreviated transcription (Latin):
ñ credenitib qui tanta ineis mirabilia fecit
⁊ it clicit q excusationem ñ hñt depcc̃o suo in¬
fĩcelitatis .s. qr uenit ⁊ locutus ẽ eis de quo ha¬
bent excusatione illi quib nec ꝑ se nec ꝑ su¬
os locutus est. qui tñ s effugient dãpnatio¬

Expanded text:
ilia? Et item dicit quod excusationem non habebunt de peccato infidelitatis, quia venit et locutus est eis , de quo habent excusationem illi, quibus nec per se, nec per suos locutus est, qui tamen non effugient damnatio
Abbreviated transcription (Latin):
ergo nouerunt diuina mandata aufert᷑
ab eis extusatio qũa solent hr̃e hoĩes de
ignorantia. s nec ip̃i sñ pena erunt qui
fugiendũ est ad ignorantie tenebras.
ut in eis quis excusation̾e requirat ali¬
ud est en nescire aliud scrre noluisse igro¬
rantia quipꝑe q̃ sĩ est eoꝵ qui serrenolt̃
s quitanꝙͣ simplr̃ nesciunt neminẽ sit
excusat ut sempiterno igne ũ ardeat s
fortasse uto minus ardecit. s p̾pea ñ credit
Q ñ audunt quid toederet ioq mnextu
scbilis est om̃is pecoruł reatu origĩs
itł additam̃to ⁊̃ ꝓprie uoluritatis siue
qui nouit siue quisi nouit. siue qͥ ui
dicat. siue qui si iudicat. qr ⁊ip̃aigno¬
raritia in eis qui intlłre nolunt poc̃m

Expanded text:
ergo noverunt divina mandata, aufertur ab eis excusatio quam solent habere homines de ignorantia, sed nec ipsi sine poena erunt qui fugiendum est ad ignorantiae tenebras, ut in eis quisque excusationem requirat. Aliud est enim nescisse, aliud scire noluisse. Ignorantia quippe quae non est eorum qui scire nolunt, sed qui tanquam simpliciter nesciunt, neminem sic excusat ut sempiterno igne non ardeat, sed fortasse ut mitius ardeat, si propterea non credit quia non audivit quod crederet: ideoque inexcusabilis est omnis peccator uel reatu originis uel additamento etiam propriae uoluntatis. siue qui nouit siue qui ignorat siue qui iudicat sine qui non iudicat, quia et ipsa ignorantia in eis. qui intellegere noluerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
domum isrł. ñ dicit ppło gentiũ s in¬
deis. ut ñ in uetustate litte iuant.s
in nouitate sp̃e. nec sunt ille cerumno¬
nie res indifferentes int̾ bonũ ⁊ malũ
s obseruande sunt salutem afferunt
si uero salutem ũ afferunt: sĩ sunt ob¬
seruande eas obseruare tuclitis bonũ
ego affrrmo malũ. ñ modo qui exgen

Expanded text:
domui Israel . Non dicit populo gentium sed Judaeis, ut non in vetustate litterae vivant, sed in novitate spiritus, nec sunt illae caeremoniae res indifferentes inter bonum et malum; si observandae sunt, salutem afferunt, si vero salutem non afferunt, non sunt observandae. Eas observare tu dicis bonum, ego assero malum, n
Abbreviated transcription (Latin):
iam eẽt apłs xp̃i. suscepit ea q̃ in lege p̃ci¬
puintur ẽẽ celebranda. ut doceret ñ eẽ per¬
nitiosa hus qui ea uellent sic̃ aperientib
per legẽ acceperant custodire.sitsi ineisñ
constituerent spem salutis. estq simima.
siũe tue. credentes quid̃ de gentib a leg̃
oñeliberatos eẽ s credentes deuideis bñ
facere si sacrificant ⁊ cirtuntidunt. s si
post euangłm benefatit qui iidaizat
in sacrifitiis ⁊ cederis. in heresim iabi᷑
cherinti ⁊ ebionis qui p̃p̃ hoc sunt ana¬
thematirati qd̾ euangłio miscũnt cul¬
tus legis. qui tlñ uolunt udei eẽ ⁊ xp̃ia¬
ni: neutrũ sunt. ⁊ sitales sustipimus uͥ
inecẽa dei faciant qd̃ fecerunt in syna¬
goga sathane: ñ illi xp̃iam fient s noꝰ
uideos fatient. Ditis legis cerimonias hi
qui ex iudeis sunt ñ ẽẽ pestiferas. ego eͣ

Expanded text:
i Apostolus suscepit ea quae in lege praecipiuntur celebranda, ut doceret non esse perniciosa his qui ea vellent sicut a parentibus per legem acceperant custodire, si tamen in eis non constituerent spem salutis. Estque summa sententiae tuae, credentes quidem de gentibus a legis onere liberos esse, sed credentes de Judaeis bene facere, si sacrificant et circumcidunt. Sed si post Evangelium bene facit qui judaizat in sacrificiis et caeteris, in haeresim labimur Cerinthi et Ebionis, qui propter hoc sunt anathematizati quod Evangelio miscuerunt cultum legis, qui dum volunt Judaei esse et Christiani, neutrum sunt: et si tales suscipimus ut in Ecclesia Dei faciant quod fecerunt in synagoga Satanae, non illi Christiani fient, sed nos Judaeos facient. Dicis legis caeremonias his qui ex Judaeis
Abbreviated transcription (Latin):
ed qid̃ scripsit se ratlisse pecrum ñ recte᷑
ambulantem ad ueritatẽ euangłii iõq
ei restitisse ꝙ ssla simulatione gs uidai¬
zare cogebat. utrũ uerum scripserit an
ñ: nestio qua tlispensatiua felfitate m̃¬
titus sit. Absit ut eum mdaciter fetis¬
se creclamus. oĩo enm tenentũ est in
doctrina religionis isllomodo ẽẽ mentiẽ¬
dum uel nics in striptorib sc̃ãꝵ scriptu¬
rarum credendũ est oĩo abce menclatiũ
ne clispensatores xp̃i sibi putent sicere
ꝓ ũitatis dispensatione m̃tiri fidelis igi¬
tur clispensator paulus nob̃ exhibet pro¬
culdubio in stribendo fidem qr u̾itatis clis¬
pensator erat ñ falsitatis ⁊ io̾ uerũ scrip¬
sit dicens se uidisse petrum ñ recte ãbu¬
lantẽ ad ueritatẽ euangłi. eiq in fa

Expanded text:
rum non recte ambulare ad veritatem Evangelii, eique ideo restitisse, quod illa simulatione gentes judaizare cogebat: utrum verum scripserit an non, nescio qua dispensativa falsitate mentitus sit. Absit! ut eum mendaciter fecisse credamus. Omnino enim tenendum est in doctrina religionis nullo modo esse mentiendum, et a scriptoribus sanctarum Scripturarum credendum est omnino abesse mendacium, ne dispensatores Christi sibi putent licere pro veritatis dispensatione mentiri. Fidelis igitur dispensator Paulus nobis exhibet procul dubio in scribendo fidem, quia veritatis dispensator erat, non falsitatis: et ideo verum scripsit, dicens se vidisse Petrum non recte ambulantem ad veritatem Evan
Abbreviated transcription (Latin):
drẽt ꝙ gs̃ uidarzare eogebat. qd̾ paulus
utiq ñ faciebat. ob hoc illa uetera facie¬
bat ueracit᷑ ubi opus erat obseruansut
dampnanda ñ ẽẽ monstraret. p̃licans
tñ instanter ñ eis s grã fidei saluos fie¬
ri fideles. ne ea uelut ncc̃ia quiscim susci¬
officu sui. ueruntũ sicut defunsta corpora:
declucenda eranit quode modo ad sepul¬
turama ac simulate s religiose ñ erart
disserenda continuo uł mmicoꝵ obrecti¬
onib tanqͣm canum morsib proicienda.
deis ea celebrare uolu̾it. q̃ sopitos ciuereᷤ
eruens ñ eris pus deductor s baiuluscor¬
poris. s impius sepulture molator isa

Expanded text:
entes judaizare cogebat, quod Paulus utique non faciebat: ob hoc illa vetera veraciter ubi opus erat observans, ut damnanda non esse monstraret, praedicans tamen instanter non eis, sed gratia fidei salvos fieri fideles, ne ea velut necessaria quisquam susciofficii sui. Verumtamen sicut defuncta corpora deducenda erant quodammodo ad sepulturam, nec simulate, sed religiose, non erant deserenda continuo, vel inimicorum obtrectationibus tanquam canum morsibus projicienda. udaeis ea celebrare voluerit, quasi sopitos cineres eruens non erit pius deductor vel bajulus corporis, sed impius sepultur
Abbreviated transcription (Latin):
decreuerant ierosolimis ne quisqͣm tẽ tu¬
deos iudanate prohiberet. qͣmius ⁊̃ ip̃os
xp̃ĩana doctrina ñ cogeret. s̃oq si pꝰ hoc
apłoꝵ decretum petrus huit sllam in
antrothia simislatione qua gs̃ cogeret
uidanare. ñ mirum si paulus ꝯstrin¬
gebat eun libere debere asserere ꝙ eũ
minerat. Si aũ hoc añ illud ierosolimitanũ
contilium petrus ferit. nec sic inirũ est ꝙ
eũ uolebat paulus ñ trmidehec subteg̾̃e.
s fident asserere qd̃ eum parit᷑ iam senti
uł qr in corneli uocõne ⁊̃ dminitus eum
de hac re admonitũ acceperat. siue qr añ¬
qͣm slui uerissent antiochiam quos ti¬
iuerat cũ gentib eũ nestiuiderat. ñ
enim negamus petrũ m hac sñia fuisse
inqua ⁊ paulus fiuit si igitur tunc eũ
qͥd mea re uersi eẽt docebet.s ei simula¬
tionẽ qua g̾s̃ cogebat udarzare argue¬
bat. ꝙ sicilla om̃ia simulatorie agebarit᷑
tes sine lege si posse saluari. incuiꝰ sm̃e

Expanded text:
decreverant Hierosolymis, ne quisquam tunc Judaeos judaizare prohiberet, quamvis etiam ipsos Christiana doctrina non cogeret . Itaque si post hoc apostolorum decretum Petrus habuit illam in Antiochia simulationem qua gentes cogeret judaizare, non mirum si Paulus constringebat eum libere debere asserere, quod minerat. Si autem hoc ante illud Hierosolymitanum concilium Petrus fecit, nec sic mirum est, quod eum volebat Paulus nd eum pariter sentire vel quia in Cornelii vocatione etiam divinitus eum de hac re monitum acceperat, sive quia antequam illi venissent Antiochiam quos timuerat, cum gentibus eum convesci viderat. Non enim negamus Petrum in hac sententia fuisse in qua et Paulus fuit. Non igitur tunc eum quid in ea re verum esset docebat, sed ejus simulationem qua gentes cogebat judaizare, arguebat, quia sic illa omnia simulatorie gerebantur, tes sine leg
Abbreviated transcription (Latin):
dam salutẽ dicebatur paulus gõe predi¬
cator egregius clampnare legẽ moysi
ut sacrilegam nec d̾omandante scriptã
⁊o huius false criminationis inuicliã
diluere uolens rp̃e iudaizauit ostenderis¬

Expanded text:
dam salutem, dicebatur Paulus gratiae praedicator egregius damnare legem Moysi ut sacrilegam, nec Deo mandante scriptam, et ideo hujus falsae criminationis invidiam diluere volens ipse judaizavit, ostende
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsuetutline̾ legis ingredi quid ergo ẽ utiq
oportet ꝯuenire multitudinẽ audient et¬
etim tesuperuenisse. hoc ergo fac qid̾ tibi
cłms. sunt enim nobis uiri .iiiiͬ. uotũ ha¬
bentes sẽ se. hiis assumptis: stifica te csĩ¬

Expanded text:
suetudinem legis ingredi. Quid ergo est? Utique oportet convenire multitudinem. Audierunt etenim supervenisse. Hoc ergo fac quod tibi dicimus. Sunt nobis viri quatuor, votum habentes super se: his assumptis, sanctifica te c
Abbreviated transcription (Latin):
se qñ tumothm circuntielit uł chentr̃is
uotum persoluit uł terosolimis a iacobo
monitus legalia illa suscepit ut putare
underetur per sllalegalia salitem decci. s
ne illa q̃ i uubris futuroꝵ d̾s fieri iusse¬
rat tanqͣm ydolatriam gentiũ dampna¬
re cred̾etur. hoc ẽ enim qd̾ illi iacob att.

Expanded text:
se, quando Timotheum circumcidit, vel Cenchris se, quando Timotheum circumcidit, vel Cenchris votum persolvit, vel Hierosolymis a Jacobo monitus, legalia illa suscepit, ut putare videretur per illa legalia salutem posse dari, sed ne illa quae in umbris futurorum Deus fieri jusserat, tanquam re crederetur. hoc est enim, quod illi Iacobus ait
Abbreviated transcription (Latin):
rat. s ꝙ cogit gs̃ iudartare suo exẽplo.
in quo solo paulus rep̾hendit eũit doftor
gentiũ ut sit rep̾herisio uera nec dispen¬
satoria. alioqum m̃titus est paulus. si er̃
hoc fecit petrus qid̃ facere debuit: m̃tit᷑
ẽ paulus ꝙ eum uiderit si recte ambri¬
lautem ad suitatem euangłii. quisdͥs
ro fłm dc illo uitit qui liit eum ñ rec¬
te fecisse. qd̃ nouit eum facere debuisse̾.
siaũ uerum scripsit paulus uerũ est ꝙ
petrus si recte ambulabat ad ueritatẽ
euangłi ego islud eruid ꝑetrum sic egissẽ
credout gentiles cog̾et uidarare. hoc en̾
lego scrrpsisse paulum. quem m̾titum
ẽẽ ñ credo. ⁊ ideo ñ recte agebat hoc petoꝰ.
qr erat contra euangłii ueritatẽ nt pu¬
tarent qui credebant ir xp̃m se ñ illis le¬
galib saluos ẽẽ ñ posse. hoc eñi contende¬
bant antiochie qui ex tirtuntisione credi¬
derant. ip̃m uero paulum credo ñ ita cgis¬

Expanded text:
zat, sed quia cogit gentes judaizare suo exemplo, zat, sed quia cogit gentes judaizare suo exemplo, in quo solo, Paulus reprehendit eum ut doctor gentium, ut sit reprehensio vera, nec dispensatoria. Alioquin mentitus est Paulus. Si enim hoc fecit Petrus quod facere debuit, mentitus est Paulus qui eum vidit non recte ambulantem ad veritatem Evangelii. Quislsum de illo dicit, qui dicit eum non recte fecisse, quod novit eum facere debuisse. Si autem verum scripsit Paulus, verum est quod Petrus non recte ambulabat ad veritatem Evangelii: ego quidem illud Petrum sic egisse credo, ut gentes cogeret judaizare. Hoc enim lego scripsisse Paulum quem mentitum esse non credo, et ideo non recte agebat hic Petrus, quia erat contra Evangelii veritatem, ut putarent qui credebant in Christum, se sine illis legalibus salvos esse non posse. Hoc enim contendebant Antiochiae qui ex circumcisione crediderant. Ipsum vero Paulum credo non ita egis
Abbreviated transcription (Latin):
corda eoꝵ Quid ergo tẽptatis dm̃ impo¬
nere iugũ qd̾ n nos n ꝑatres nr̃i porta¬
re potiumusͤ. S per grãm creclimꝰ sal¬
uari situt ⁊ illi. Petrus ita bn sensit de
abolitione legis. s simulaiit protimore
uideoꝵ. ne occ̃one gentium a fide recede¬
rent. ⁊ sic perderet gregẽ suũ. simula¬
uit aũ paulus pro simili metu ut in
crrcuncisione tymothei ⁊ ip̃e qui comã
ex uoto mitrunt. ut nararei mchencriꝰ
ex lege caput totondit. post multa ⁊̃
hostiam optulit. Ecte qũo uideis uideuᷤ
fcs est. Nlon igitur offi̾tioso m̃dacio. s ho¬
nesta clispensatione ⁊ petrũ sea gentib
segregasse ⁊ paulũ ei restitisse ego nuimo
phiri imprudentia coherceretur. Augꝰ
uero clicit credentes de gentib onerele¬
gis liberatos ẽẽ. de uideis uero credentes
legi subditos ẽẽ. nec peccare si trrcsitidunt
⁊ sacrificant clũmodo sꝑem salutts meis
ñ constituant. nec peccat petrus si iudai¬

Expanded text:
ponere jugum, quod neque nos neque patres nostri portare potuimus? sed per gratiam credimus salvari sicut et illi . Petrus itaque bene sensit de abolitione legis, sed simulavit pro timore Judaeorum ne occasione gentium a fide recederent, et sic perderet gregem suum. Simulavit autem Paulus pro simili metu, ut in circumcisione Timothei, et ipse qui comam ex voto nutrivit ut Nazaraei, in Cenchris ex lege caput totondit. Post multa etihostiam obtulit. Ecce quomodo Judaeis Judaeus factus est. Non ergo officioso mendacio, sed honesta dispensatione et Petrum se a gentibus segregasse, et Paulum ei restitisse, ego imo aphyrii imprudentia coerceretur. Augustinus vero dicit credentes de gentibus onere legis liberatos esse; de Judaeis vero credentes, legi subditos esse, nec peccare si circumcidunt et sacrificant, modo spem salutis in eis non constituant, nec peccat Petrus si judai
Abbreviated transcription (Latin):
qui pꝰ uisione̾ linthei in quo erant di¬
de hac re soluit. cũ enim paulus ⁊ bar¬
nabas lam conu̾sis multis gentib
uenissent autiochiam: quid̾a de iu¬
dea descendentes dicebant. sũ lege mo¬
ysi nemo pot̃ saluaritẽ utriq .s. pauł¬

Expanded text:
qui post visionem lintei, ubi erant diqui post visionem lintei, ubi erant dide hac re solvit. Cum enim Paulus et Barnabas jam conversis multis gentibus venissent Antiochiam, quidam de Judaea descendentes dicebant: Sine lege Moysi nemo potest salvari. Tunc utrique
Abbreviated transcription (Latin):
ab om̃ib iudeis erant seruanda. ⁊ eũ uere
pectassente ea seruando. s alios suo exem¬
plo tudanare cogendo. ut rep̃hensio ire¬
i sitũ dispensatoria. ait erã ieꝵx.ex hoc
loco impoi porrhiutĩ perũ a pauilo rerhen¬
sum nobis obititi uolens ⁊ illi macłam er¬
dogiatis ficti accusarem̃datium cłũ
inter se ect̃arum principes dissiderentad̾
utiq facit sĩ intelligens quosensu petrꝰ
en resistere clicatur. nauterq recte sen¬
trone dispensat. slle subtractione. iste
rep̃hensionem. ut ⁊iuudeis superbia. et
gentib desperatio tolleretur. s̃ĩ igiturł
paulo uł eis cum quib antecedens se
abeis postea separabat petrꝰ uero rep̃¬
hensibilis erat. nec paulus ei procattter
resistebat. Paulus enim in petro hoc
rep̾hendere ñ potuit qd̃ ip̃e fecit nec ar¬
guere summulatione cutis ⁊ ip̃e reus erat
s fuit ħ rep̃hensio ñ uera s dispensa¬
toria nec petrus pectauit nec paulus ꝓ¬

Expanded text:
ab omnibus Judaeis erant servanda, et eum vere ab omnibus Judaeis erant servanda, et eum vere peccasse, non illa servando, sed alios suo exemplo judaizare cogendo, ut sit reprehensio vera non dispensatoria. Ait enim Hieron.. Ex hoc loco impius Porphyrius Petrum a Paulo reprehensum nobis objicit, volens et illi macdogmatis accusare mendacium, dum inter se Ecclesiarum principes dissiderent. Quod utique facit non intelligens quo sensu Petrus em restitisse dicatur. Nam uterque recte sentione dispensat, ille subtractionem, iste reprehensionem, ut et Judaeis superbia, et gentibus desperatio tolleretur. Non igitur vel Paulo vel eis cum quibus ante edens se ab eis postea separabat, Petrus vere reprehensibilis erat, nec eis Paulus procaciter resistebat. Paulus enim in Petro hoc reprehendere non potuit, quod ipse fecit, nec arguere simulationem, cujus et ipse reus erat; sed fuit haec reprehensio non vera, sed dispensatoria; nec Petrus peccavit, nec Paulus p
Abbreviated transcription (Latin):
lium ñ iudeoꝵ ritu
.iii. qr sciebat illã¬
discretione ciboꝵ
nicħ conferre ecce¬
qui añ fuit in ritu
ergo debent facere
docentis imperios conu̾satioĩs exẽplo.
⁊ de hoc oburrgatus ẽ. hinc discant ga¬
lathe petri auctoritate si ẽẽ uidaizan¬
dum cũ in hoc rep̃hensus ẽ. ehacaũ
rep̃hensione uidentur clissentire ieR et¬
augꝰ. ficut ⁊ de legaliũ post xp̃m obsexua¬
tione. ier enumerat petrum ñ ĩo obsuas¬
seilla legalia ꝙuellet ea post xp̃m serua
fetisse ⁊ dispensatione simulasse ne .s. ru
deos amrtt̾et. nec in hoc peccabat. qr bona
intentione id agebat⁊ sisli peccarent qͥ
euis qͣi exemplo iudaizabant nec fuit rep̃¬
hensib uera. q nili eo rep̃hensibile s dis¬
pensatoria erut. ut per ħ stirent gꝯniesse
iudaizandũ. udentes tantum cipłm in
hoc rep̃hendi. Augꝰ uero dicit petrũ ser¬
uasse illa legalia ñ clispensatorie s ueretn
eis subiectum. s ñ in eis sꝑem ponentem q̃

Expanded text:
ium, non Judaeorum ritu vivis, quia sciebat ilsertationem ciborum nihil conferre. Eccequi ante fuit in ritu ergo debent facere docentis imperio, sed conversationis exemplo, et de hoc objurgatus est. Hinc discant Galatae Petri auctoritate non esse judaizandum, qui in hoc reprehensus est. De hac autem reprehensione dissentire us, sicut et de legalium post Christum observatione. Hieronymus enim ait Petrum non ideo observasse illa legalia, quod vellet ea post Christum sefecisse et dispensatorie simulasse, ne scilicet Judaeos amitteret; nec in hoc peccabat, quia bona intentione id agebat, etsi illi peccarent, qui ejus quasi exemplo judaizabant. Nec fuit reprehensio vera, quia nil in eo reprehensibile erat, sed dispensatoria, ut per hoc scirent gentes non esse judaizandum, videntes tantum Apostolum in hoc reprehendi. Augustinus vero dicit Petrum servasse illa legalia non dispensatorie, sed vere, quasi eis subjectum, sed non in eis spem ponentem, quae
Abbreviated transcription (Latin):
pellet uenit emm selluator ad ge¬
nꝰ humanum nlłm sanum inuenit ideo
incducere n᷑m mali. hoc u̾bo apłi suũ ꝯfirman¬
tes errorem s uirus homo est ead̾q natura
a bono d̾o conditarona qr herisapiebat ẜ car
subiti rec̾te arabulatiomi tolle uero clauctica¬
tiont̃ ⁊ uideb pectam ambułonem. Ita exclu¬
sonicio sanacca ẽ natura quid asiꝑ singula l¬

Expanded text:
ium. Venit enim Salvator ad genus humanum, nullum sanum invenit, id est inducere naturam mali, hoc verbo Apostoli suum confirmantes errorem. Sed unus homo eademque natura, a bono Deo condita bona, quae heri sapiebat secundum carnsubjici rectae ambulationi. Tolle vero claudicationem, et videbis rectam ambulationem. Ita excluso vitio, sanata est natura. Quid autem per singula
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾as uero uniuer¬
sas molestias si c̃
forte extit̾int. iu¬
bet profide coniu¬
gi ⁊ pro castitate

Expanded text:
ceteras vero universas molestias, si quae forte exstiterint, jubet pro fide conjugali, pro castitate
Abbreviated transcription (Latin):
cualiS. hinc ex lege iñ ex ydolatria
soluit. remouens legẽ auide¬
is ⁊ ydolatriam a gentib qui ꝑaries dr̃
macerie. qr ñ erat stabuuis u robustus
est enĩ materia ꝯgertes lapidu̾ sine ce¬
m̃to. ut fit cirta ortos. paries ergo ma¬
cerie ẽ qui facile destruetur uenientẽ
inuidia inter eos. q̃ abolita st̃ destructo
exponit parietẽ qͣntum ad parietem ui¬

Expanded text:
ulos, hinc ex lege, inde ex idololatria solvit, removens legem a Judaeis, et idololatriam a gentibus: qui paries dicitur maceriae, quia non erat stabilis neque robustus. Est enim maceria congeries lapidum sine caemento, ut fit circa hortos. Paries vero maceriae est qui facile destrueretur venienteinvidiaeque inter eos, quae abolitae sunt destructo exponit parietem quantum ad partem
Abbreviated transcription (Latin):
tiro dolore suũ inue¬
niens scriptum sios
miles ẏsaac ut illis
solis condoleat qui ñ¬
crecliderunt. possunt
tũ credere de quib ñ
est ualde dolendũ. s
ñ sint p̾destinatiad

Expanded text:
tur dolorem suum, inveniens scriptum non omnes miles Isaac, ut illis solis condoleat qui ncrediderunt. Possunt tamen credere: de quibus est valde dolendum, quia non sunt praedestinati ad
Abbreviated transcription (Latin):
bilis ab hoĩb est d̾s in natura ẜ illud de¬
um nemo udit unqͣ qd deilla sub̃a sũ
ma summne s diuina ⁊ incorautabili
bilem do incomut abili subditã fc̃e st̃
causis ⁊ tp̃ib oportuit. indetur enm ds¬

Expanded text:
bilis ab hominibus est Deus in natura, secundum illud: Deum nemo vidit unquam: quod de ipsa substantia summa summeque divina et incommutabili bilem, Deo incommutabili subditam factae sunt causis et temporibus oportuit. Videtur enim D
Abbreviated transcription (Latin):
ad̾ in altari consecratur atq sumit.
legis consuetuliñe admisteriũ sp̃a.¬
lemq sensum legis. siquidem p̃ceptũ
fuit sit decima die m̃sis seꝑtinu atesti¬
uitate paschali infestiuitate iudelicet
ꝓpitiationis acciperent uttulũ ⁊ hyrcũ
⁊ linmolarent int̃ castra. quoꝵ satigui¬
nem solus pontifex in sca scõꝵ orat᷑ur
ꝑ ppło. carnes uero illoꝵ portarentur
citum ex illis comedere. sp̃aliter aũl
illa duo ammalia uitulus uidel et
hyrcus figurã terent dm̃i saluato¬
ris ip̃e ẽ enim uitulus que puis pr̃
in regressione filu prodigi immola
ne illoꝵ aĩalium intrabat in sc̃a sc̃oꝵ
ꝓfidelib sius ĩmolabattur aute illa:
ierłm in crude combuste sunt igneꝰ
passionis. elñ enim adiudicatus est
morti clamantib iudeis crucifige:
quodãmodo qͣntum ad islos pertinet
ĩmolatus est. uñ marcus dicit eum
trucifixum hora .iiͣi. nam hora .uͣi. in
crute leuatus est altare aũ ubi extra¬
castra tremabantur tarnes: altare

Expanded text:
od in altari consecratur atque sumitulegis consuetudinem ac mysterium spiritualemque sensum. Legis siquidem praeceptum fuit ut decima die septimi mensis a festivitate paschali, in festivitate videlicet propitiationis acciperent vitulum et hircum, et immolarent intra castra, quorum sanguinem ferret solus pontifex in sancta sanctorum, oraturpulo, carnes vero illorum portarentur servienti ex illis comedere. Spiritualiter autem illa duo animalia, vitulus videlicet et hircus, figuram tenent Domini Salvatoris: ipse est vitulus quem pius pater in regressione filii prodigi immolavne illorum animalium intrabat in Sancta sanctorum, pro fidelibus suis. Immolabantur illa Jerusalem in cruce combustae sunt igne passionis. Quando enim adjudicatus est morti, clamantibus Judaeis: Crucifige , quodammodo quantum ad illos pertinet immolatus est. Unde Marcus dicit eum crucifixum hora tertia . Nam hora sexta in cruce levatus est. Altare aucastra crematus est, altare est
Abbreviated transcription (Latin):
mr̃ium pro xp̃i nomine sustinendo in¬
fertur sanguis siloꝵ in sc̃a per pontifitẽ
.b llta illoꝵ laudabilis deo prĩ presenta
sanguis illoꝵ infertur in scã scõꝵdum
illoꝵ aĩe cum truimpho passionis ince¬
lum feruntur. Bñ quo in altati consu¬
hutur q om̃s sci inrẽo in altari fidei of¬
feruntur deo ista oĩa adimplentes per
fidem qua crechunt se ado temimerari
Qd̃ ad eandem legalem consuetudinem
spectat ad dit. referens ad sꝑ̃alem intelli¬
gentiam ⁊ licens.

Expanded text:
rium pro Christi nomine sustinendo. Infertur sanguis illorum in sancta per pontificem, id est vita illorum laudabilis praesentatsanguis illorum infertur in sancta, dum illorum animae cum triumpho passionis in coelum feruntur. Bene quoque 266 in altari consumuntur, quia omnes sancti martyres in altari fidei offeruntur Deo. Ista omnia adimplentes per fidem qua credunt se a Deo remunerari, prius quod ad eamdem legalem consuetudinem spectat, addit referens ad spiritualem intelligentiam, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
b ⁊ defideriis carnis sue deseruiunt.
qui emi manducat ⁊ bibit indigner
iuditiũ sibi manducat ⁊bibit᷑. hec
qũo ad dñm pertineant satisutreor
dc̃m est. s qr ip̃e est caput õm escoꝵ
per carnes iloꝵ aĩalium posst̃ intł¬
ligi õs electi sicut ergo xp̃o sie ⁊ sui
extra castra .i. extra comuiersationẽ
scłarium carnaliũq hõm feruore

Expanded text:
e deserviunt. Qui enim manducat et bibit indigne sibi judicium manducat et bibit . Haec quomodo ad Dominum pertineant, satis ut reor dictum est. Sed quia ipse est caput omnium electorum, per carnes illorum animalium possunt intelligi omnes electi. Sicut ergo Christus, sic et sui extra castra, id est extra conversationem saecularium carnaliumque hominum, fervore
Abbreviated transcription (Latin):
luit. ut si quis alit̾
agat ñ sit trans gres¬
sor. situt ⁊post de
uirginib consulit.
monet ergo qd̾ ẽ lu

Expanded text:
lit, ut si quis aliter agat non sit transgressor, sicut et post de virginibus consulit. Monet ergo quod est lu
Abbreviated transcription (Latin):
dentes malu promalo Nonne hoc est reddere
malũ pro malo ⁊ si diligit nec bonũ facit nu¬
ruco. Cim igitur ħo istus ⁊ ho malus de mi¬
micis suis uelint a dn̾o uindicari in quo disd̃¬
cum qͣm punmi. ⁊ cũ deus pinit: si delectat᷑
de pena rrmiti qr ñ odit eũ. s de iuditio d̾i qr¬
dampnabit. huic ergo reseruanda ẽ uindc̃a
aquersario facere qd̃ uult ⁊ delxtis darelo

Expanded text:
dentes malum pro malo? Nonne hoc est reddere malum pro malo? et non diligit, nec bonum facit inimico? Cum igitur et homo justus et homo malus de inimicis suis velint a Domino vindicari, in quo disceicum quam puniri, et cum Deus punit non delectatur de poena inimici, quia non odit eum, sed de judicio Ddamnabit. Haimo Huic ergo reservanda est vindictadversario facere quod vult. Et debetis dare lo
Abbreviated transcription (Latin):
.de. adhuc peregrina. s tand̃ peruenit ad
uos dico tñ hacodi¬
biles in spe p̾mu⁊
abeaimmobiles.
⁊ ꝑromitritur in

Expanded text:
coelo, adhuc peregrina, sed tandem perveniet advos dico, tamen hac condibiles in spe praemii, et ab ea immobiles, quae promittitur in
Abbreviated transcription (Latin):
critus est cłnm. Ita iacob alphei ira¬
nor dc̃s est. qr eo posterius xp̃o adhesit.
fr̃ uero dñi dc̃s est ut qurbusd̾a placet.
intessigi hunc iacobum ⁊ frẽm eius ex
hiis uerbis. Quidam seq̃ntes deliram̃¬
ta apotrifoꝵ susꝑicantur fĩs clm̃ foris
stantes ẽe filios ioseph de quad̾a mulier¬
cula. s consobrinos frõ saluatoris hic
tere eius. mat̾ iacobi minoris. ⁊ ioseph.
quem dñs elegerit eũ quisit de frĩb
tius. porro cognatione fis uocantur
qui sunt de una familia. cũ ex una ra¬

Expanded text:
cutus est Dominum. Itaque Jacobus Alphaei minor dictus est, quia eo posterius Christo adhaesit. Frater vero Domini dictus est, ut quibusdam placet, intelligi hunc Jacobum, et fratres ejus, his verbis: Quidam sequentes deliramenta apocryphorum suspicantur fratres Domini foris stantes esse filios Joseph de quadam muliercula; sed consobrinos fratris Salvatoris hic rterae ejus matris Jacobi minoris, et Joseph, quem Dominus elegerit, eum qui sit de fratribus tuis . Porro cognatione fratres vocantur qui sunt de una familia, cum ex una ra
Abbreviated transcription (Latin):
dũ est ꝙ maria mater cdm ioachim
⁊ anne filia fuit q̃ nitꝑsit ioseph. ata
eandem amĩa accepit uxore. ⁊ genuit
ex ea filiam qũa uocauit matiam q̃
nupsit alpheo qui genuit exea filioᷤ
eande anña duxit ⁊ gn̾auit ex ea filiã
noĩe mariam q̃ nupsit rebedeo. ⁊ hũit ex
ea filios .s. iacobum qui dc̃s est maior et
ioh̃em euangłistam. tres igitur urros ha
buit anna ⁊ tres filias. Timc uidenclum
qͣre iacob alphei ⁊ iinor dc̃s sit⁊ fẽ cłra.¬

Expanded text:
dum quod Maria mater Domini, Joachim et Annae filia fuit, quae nupsit Joseph: et ita eamdem Annam accepit uxorem, et genuit ex ea filiam quam vocavit Mariam, quae nupsit Alphaeo, qui genuit ex ea quatuoeamdem Annam duxit, et generavit ex ea filiam, nomine Mariam, quae nupsit Zebedaeo, et habuit ex ea filios, scilicet Jacobum, qui dictus est major, et Joannem evangelistam. Tres igitur viros Anna habuit et tres filias. Nunc videndum est quare Jacobus Alphaei, et minor dictus sit, et fra
Abbreviated transcription (Latin):
b meis. porro in cõmunione õs hoĩes
trs diciuitur qr ab uno pr̃e nati sunt
Ilos ergo frs xp̃i appellatos intelligo:
cognationis priuilegio. iacob aũ fr
dñi uelex filus ioseph dealia ircore itel
ex cognatione marie matris eius de¬

Expanded text:
s Porro in commune omnes homines fratres dicuntur, quia ab uno parente nati sunt. Illos ergo fratres Christi appellatos intelligo cognationis privilegio. Jacobus frater Domini, vel ex filiis Joseph de alia uxore, vel ex cognatione Mariae matris ejus de
Abbreviated transcription (Latin):
abeout uerax et
coapłs. per hoc os¬
tendit se ntło mo¬
dodissentire ab ali¬
is apłis ut susurra
uidicdico nisi .ia.¬

Expanded text:
eo ut verax et coapostolus. Per hoc ostendit se nullo modo dissentire ab aliostolis, ut susurrabvidi, dico, nisi Ja
Abbreviated transcription (Latin):
rita enĩ mala post tergũ oportet pone¬
re. ut in ea q̃ nobis proratttuntur intẽ¬
damus. ergo nedex p̃terita uita nec ex
p̃senti delectari debemus. reuocandusẽ
animus a recordandis cũ quad̾a delecta¬
tione p̃teritis malis. ⁊ cũ quad̾a ꝯtupis¬
centia fruendi. ne redeamus corde in e¬
gyptum. Uitam ergo p̃teritam malam
obluuscere site delectaiit asicis̃ uanitas
ñ te modo deleftet. persequor dico uso eo
ꝓmnissum ad̾o. uł ad qd̾ p roposui me cut
cat me d̾s per filium suum xp̃m ⁊ ideo¬

Expanded text:
terita enim mala post tergum oportet ponere, ut in ea quae nobis promittuntur intendamus. Ergo nec ex praeterita vita, nec ex praesenti delectari debemus: revocandus est animus a recordandis cum quadam delectatione praeteritis malis, et cum quadam concupiscentia fruendi ne redeamus corde in Aegyptum. Vitam igitur praeteritam malam obliviscere, si te delectavit aliquando vanitas, non modo te delectet. Persequor, dico, eo usque promissum a Deo, vel ad quod proposui me currcat me Deus per Filium suum Jesum Chr
Abbreviated transcription (Latin):
s unum suminũ bonum. qd̃ uero ẽ unũ
in quo sunt om̃ia bona. hoc est sllud uũ
nis priora sunt . ex. me .ip. tota rrtentõ¬
ne ⁊ desiderio ñdum ħite rei extendebat
enim se ad celestia ẜ intentionem sĩ ẜ
ĩa transiluumus. nec remaneamus in
allis in q̃ iam uenimus. curramꝰ inten¬
uides. s desiderando capax effitieris. ut
cum uenerit qd̾ uideas implearis. sicut
ehim si uelles implere alique sinũ ⁊ nosti
qͣmmagnũ est qd̃ dabitur. extendens si¬
nũ ueĩ sacci uł uttis. uł alicuius rei ⁊extñ¬
dendo facis caꝑatiorẽ: sie d̾s differendo rẽ
extendit desideriũ. desiderando extentlit
am̃. extendendo facit capac̃e. desideremus
ergoq implendi sumus. ħ est utta nr̃a
ut desiderando exerceamur. tantum aũ

Expanded text:
sed unum, summum bonum: quod vere est unum, in quo sunt omnia bona. Hoc est illud unum nis priora sunt, extendens me, tota intentione et desiderio nondum habitae rei. Extendebat enim se ad coelestia secundum intentionem, non jam transilivimus, nec remaneamus in illis in quae jam venimus. Curramus, intenvides; sed desiderando capax efficiaris, ut cum venerit quod desideras, implearis. Sicut enim si velles implere aliquem sinum, et nosti quam magnum est quod dabitur, extendes sinum vel sacci, vel utris, vel alicujus rei, et extendendo facis capaciorem: sic Deus differendo rem, extendit desiderium; desiderando, extendit animum; extendendo, facit capacem. Desideremus ergo quia implendi sumus. Haec est vita nostra ut desiderando exerceamur: tantum aute
Abbreviated transcription (Latin):
assignatur. ut las¬
cuuens refrenenr
mittꝰ. etas ⁊ prona iuitia teneant᷑
corda dum tenera studiis eru¬
clit infantia ⁊ metu pene cohertita p̃pa
ducat. lex ergo ppło lascuuenti ad ĩstar
peclagogi appostta est ut custodiret eos
⁊ fature fidei p̃pararet. ecte honor legis.
qr tustodiuit ut peclagogus. s hoc ã est
magnũ qr pu̾oꝵ est ñ adultoꝵ pedago¬

Expanded text:
assignatur, ut lasciviens refrenetur aetas, et prona in vitia teneantur corda, dum tenera studiis eruditur infantia, et metu poenae coercita, praeparductet. Lex ergo populo lascivienti ad instar paedagogi apposita est ut custodiret eos, et futurae fidei praepararet. Ecce honor legis, quia custodivit ut paedagogus: sed hoc non est magnum, quia puerorum est non adultorum. Paedago
Abbreviated transcription (Latin):
legeuiri. itt¬
mei et uos
estis legi ꝑ
ut sitis uos¬
alt̾ius qui
ex mortuis
resurrexit.
ut fructifi¬
cemus deo.
cũ enim ẽẽ¬
mus incar.¬
ne passione
oꝑabaritur
inmembris
nrĩs ut fru

Expanded text:
lege uiri. mei, et uos estis legi per ut sitis alterius, qui ex mortuis resurrexit, ut fructificemus deo. cum enim essemus in carne, passiones operabantur in membris nostris, ut fru
Abbreviated transcription (Latin):
siones per legẽ erant uł note uel ⁊ aucter¬
ad xp̃m transit di¬
missis figuris mor
sunt imo si quis
seruans legẽ mor¬
ulter ẽ in utroznec¬

Expanded text:
siones per legem erant, vel notae vel ead Christum transit, dimissis figuris. Morsunt, imo si quis servans legem moradulter in utroque
Abbreviated transcription (Latin):
illo sicuti de me doleo ⁊ quis. scanda.
enĩ qui scandalum patiuntur frixo¬
riũ sunt hñtium caritatẽ .i ossium
q̃ ferunt carnes .i. per fectoꝵ qui por¬
tant ⁊ regunt carnales. Uñ. et ossa
uror urunt quidem õs tribułones

Expanded text:
illo sicut de me doleo. Et quis scandalizatur enim, quia scandalum patiuntur, frixorium sunt habentium charitatem, id est ossium quae ferunt carnes, id est perfectorum, quia portant et regunt carnales. Unde: Et ossauror. Urunt quidem homines tribulationes
Abbreviated transcription (Latin):
nis idem corpꝰ dat.
o pullulat granum qd̃ det̾ra oritur
nisi de eo quod seminatũ est ita uobis
reformabuntito in futuro ur̃a antiqͣ
corꝑora sicut iob ait. quem isitrus
sum ego ip̃e ⁊ ñ alius.

Expanded text:
nis idem corpus dat,o pullulat granum quod de terra oritur, nisi de eo quod seminatum est: ita nobis reformabuntur in futuro nostra antiqua corpora, sicut Job ait: Quem visurus sum eg
Abbreviated transcription (Latin):
batur. qd modo purgat ostendens señle¬
uiter s ex consilio fecisse. ñ mentitum eẽ
qr ñ erat in intentione sua tũ illud dix̃
ał fatere. ñ enĩ est iudicandus m̾daxqͥ
dicit fłm qd̃ putat ẽẽ uerum q qͣrtum
in se est sĩ fallit s fallitur. econtra m̃tit᷑
ille qui elicit uerum cib putat fł̾m. nccil
le ẽ liber am̃datio quiore nesciens locim

Expanded text:
batur, quod modo purgat, ostendens se non leviter, sed ex consilio fecisse, nec mentitum esse, quia non erat in intentione sua cum illud dixit a. Non est judicandus mendax, qui dicit falsum quod putat verum: quia quantum in se est non fallit ipse, sed fallitur. Econtra mentitur ille, qui dicit verum quod putat falsum, nec est liber a mendacio; qui ore nesciens verum
Abbreviated transcription (Latin):
significat. altitudo aũ in ilło ligno est ed̾
ab eodem transuerso sursum uersus ad
daput eminet. per qd̾ sig̃icatur superior ex¬
pectatio. profundũ uero est in ea parte
ligni que ñ apparet q̃ fixa terre occutta¬
tut usi totum illuo surgit qd̃ profurdi¬
datem sig̃icat gratuito grẽ inqua mul¬
doꝵ ingenia conuertuntur id inuestiga¬
re conantia ħ ergo uerba apłi sic intłłre
aptatur ut sit ssꝰ q̃ sit. la in operib ca¬
ritatis q̃ extenditur usq ad iimicos
cliligendos. situt xpe feeit qͥ orautt pro
mimitis. qd̾ ostensum in erute sua fuit q̃ i
latum tensa esta dextera m sinistram ubi
manus fixe per quas opera signantur. q̃

Expanded text:
significat. Altitudo autem in illo ligno est, quod significat. Altitudo autem in illo ligno est, quod ab eodem transverso sursum versus ad caput eminet: per quod significatur superiorum exspectatio. Profundum vero est in ea parte ligni, quae non apparet, quae fixa terrae occultatur, unde illud surgit, quod profunditatem significat gratuitae gratiae, in qua multorum ingenia conteruntur id vestigare conantia. Haec ergo verba Apostoli sic intelligere aptatur: ut sit sensus: Quae sit latitudo, in ritatis, quae extenditur usque ad inimicos diligendos, sicut Christus fecit, qui oravit pro inimicis, quod ostensum in cruce sua fuit, quae in latum tensa est a dextra in sinistram, ubi manus fixae per quas opera signantur, quae
Abbreviated transcription (Latin):
tia comiñdatur. tum aũ in profiudo. dif¬
fitultas inuestigationis ⁊ coguitionis.¬
sterium crucis ostenditur. quienimq
uoluit mortuus est: qũo uoluit mortu¬
us est. sĩ frustra igitur mortis tale elegit
genus in quo latituduus huius ⁊ longi¬
tuclins ⁊ altitudinis ⁊ profunditatie
magẽ tibi existeret qui dixerat tolle crucẽ
tuam ⁊ seq̃re me. tollitur crux tum spũfẽa
carius mortifitantur. qͣm diu ergo euatu¬
atur corpus pct̃i qͣmdui exterior hõ cortũ¬
pitur. ut interior renouetur de die in diẽ.
tempus est crutis. in cuius ergo potestate¬
erat mori uel ñ mori ⁊ sic uel nĩ sic mori: ñ
frustra crutem elegit ubi te huic munde
crutifigeret. ña latitudo ẽ in cruce transũ
do est in ea parte ligni q̃ ab ip̃o transũso
ad t̾ram tendit. ⁊ ab ip̃o ligno us ad terrã
conspicua est. ibi corpus crutifigitur. ⁊ qͦ¬
dammodo stat. ⁊ ip̃a statio perseuerantiaᷤ

Expanded text:
tia commendatur, cum autem in profundo, diftia commendatur, cum autem in profundo, difficultas inuestigationis et cognitionis.sterium crucis ostenditur. Qui enim quia voluit mortuus est, quomodo voluit mortuus est. Non frustra igitur mortis tale genus elegit, in quo latitudinis hujus, et longitudinis, et altitudinis, et profunditatis magister tibi existeret. Qui dixit: Tolle crucem tuam, et sequere me . Tollitur crux, cum spiritu facta carnis mortificantur: quandiu autem evacutur corpus peccati, quamdiu exterior homo corrumpitur, ut interior renouetur de die in diem, tempus est crucis. haecerat mori vel non mori, et sic vel sic mori, non frustra crucem elegit, ubi te huic mundo crucifigeret. Nam latitudo est in cruce transverdo est in ea parte ligni quae ab ipso transverso ad terram tendit, et ab ipso ligno usque ad terram conspicua est: ibi corpus crucifigitur, et quodammodo stat, et ipsa statio perseverantiam
Abbreviated transcription (Latin):
ñ. de profundo enm iudicioꝵ dei q̃ struta¬
riꝯtentplariq nequimus procedit om̃e
qd possumus. qd possum uideo. un possũ
li det: multũ est ad me abyssus ẽ ⁊ protun¬
dum. nc ergo ip̃a caritas est in bonis ope¬
rib exercetur ad subuenteritłu aliis ⁊ us
ad inmicos porrigitur ⁊ ħ latitudo est nc̃
longanimitate ⁊ aduersa tolerat. ⁊ in coqd̃
hoc aũ totum pp̃ adipiscencła uitã et̾¬
nam facit q̃ iuli promitutur in excelso. ⁊
hec altitudo est existit uero ex occulto ista
caritas. ⁊ hoc profundũ profundum enĩ
est uoluntas dei. cunis causeñ inuestigã¬
tarie quippe genint nos u̾bo ueritatis
⁊ ħ uoluntas euis in abdito ẽ cuius se¬
creti profunditatem quod̾amodo apłs
expauescens clamat. o altitudo.di sa⁊
.sci. dei hoc est profundũ. altitudo enim
cõmune nom̃ est excelso ⁊ profundo. scũ
in excelso dicitur. sublimitatis eminen¬

Expanded text:
non. De profundo enim judiciorum Dei quae perscrutanon. De profundo enim judiciorum Dei quae perscrutari contemplarique nequimus, procedit omne quod possumus. Quod possum video, unde possum li det, multum est a me: abyssus, et profundum est. Nunc ergo ipsa charitas in bonis operibus exercetur ad subveniendum 169 aliis, et usque ad inimicos porrigitur; et haec latitudo est. Nunc longanimitate adversa tolerat; et in eo quod Hoc autem totum propter adipiscendam vitam aeternam, facit quae illi promittitur in excelso: et haec altitudo est. Existit vero ex occulto ista charitas: et hoc est profundum. Profundum enim est voluntas Dei, cui causae non investigantarie quippe genuit nos verbo veritatis, et haec voluntas est in abdito, cujus secreti profunditatem quodammodo Apostolus expavescens clamat: O altitudo sapientiae et scientiae Dei ! hoc est profundum. Altitudo enim commune nomen est excelso et profundo; sed cum in excelso dicitur, sublimitatis eminen