comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
N DIUIIS UOLUMINIB REEERTUR.OUIOAD
constructionẽ tabernaculi. unusquisq ꝓ uirib suis obtulerit.
Potentes quidẽ & principes popłi. aurum. argentũ. & lapides
p̃ciosos: alii era & ligna. sed imputribilia. Quidã etiã coccũ.
pontificũ ꝑfuturas. Pauperiores autẽ. pelles rubras offerenteᷤ.¬
& pilos cãprarũ: non respuunt᷑. Iccirco beselees ille repletꝰ
ẽẽ. dicit᷑ omĩ sapientia a deo. ut intelligens singula hec quib
usib apta sint: nichil ex offerentiũ deuotione repudiat. La¬

Expanded text:
n divinis voluminibus refertur, quod ad constructionem templi unusquisque pro viribus obtulerit: potentes quidem, et principes populi aurum, argentum, lapides pretiosos, aera, et alii ligna, sed imputribilia: quidam etiam coccum, pontificis et pilos caprarum, non respuuntur. Idcirco namque Beselehel ille repletus esse dicitur omni sapientia a Deo, ut intelligens singula haec quibus usibus apta sint, nihil ex offerentium devotione repudiet.
Abbreviated transcription (Latin):
es ł soꝑ oare Nomen. bnõ ł Salra ⁊oRi¬
Lius est istud suꝑ omne nomen. iccirco in nomine iħu omne ge¬
iiui r̃lectit᷑. celestiũ. terrestriũ & infernoꝵ. & qͥa est hoc nomens
suꝑ omne nomen : iccirco multis generationib anullo cognomi¬
natũ est. Scripsit moyses librũ geneseos. in quo legimꝰ abrahã
&̾ eos. qui ex eo generati sunt. inquib sunt isti quãplurimi: s nul¬
lus ex ipsis meruit nominariiħs. Neq enĩ abel qͥ dictꝰ ẽ. iustus. neq
natꝰ est isaac. nec supplantator iacob: nec qͥsquã ex filiis eiꝰ. Moyses fi¬
delis erat in omi domo sua. necdũ tam̃ uocatꝰ ẽ. iłis. S iħm nom̃ pͥ¬
mũ inuenio in exodo. & uolo intueri q̃n pͥmũ nom̃ iħu cognominat᷑.
enit inqͥt amalech: & expugnabat isrł. Q aix̃ moyses ad iħm in ra¬
phidim. Hec est pͥma appellatio nominiᷤ iħo. Elige inqͥt tͥ uiros po¬
tentes ex omĩb filiis isrł: & egredere. & conflige cũ amalech estino.

Expanded text:
 Salvatoriquod est super omne nomen. Idcirco in nomine Jesu omne genu flectitur, coelestium, terrestrium et infernorum: » et quia est hoc nomen super omne nomen, idcirco in multis generationibus a nullo cognominatum est. Scripsit Moyses librum Genesis, in quo legimus Abraham, et eos qui ex eo generati sunt, in quibus sunt justi quamplurimi, sed nullus ex ipsis Jesus meruit nominari; neque Abel Jesus dictus est; neque natus est Isaac; sed nec supplantator Jacob, nec quisquam ex filiis ejus; Moyses fidelis erat in omni domo sua, necdum tamen vocatur Jesus: sed Jesu nomen primum invenio in Exodo, et volo intueri quando primum nomen Jesu cognominatur: « Venit, inquit, Amalec et expugnabat Israel, et dixit Moyses ad Jesum in Raphidim . » Haec est prima appellatio nominis Jesu: « Elige, inquit, tibi viros potentes ex omnibus filiis Israel, et egredere, et conflige cum Amalec, crastino.
Abbreviated transcription (Latin):
ut eccła ñ qͦmcunq. s beate in et̾nũ uniat. Uĩ uero sapien¬
tissimꝰ salomen cunctas res difficiles esse dexerit. ita ut expli¬
care hõ eas non possit. nontre insantenti quamsimillimus
est qͥ hec ditima archana discutere ad ocułto uiolenter q̃rit.
iĩ enĩ dĩ creaturȩ miracula nob̾ in explicabilia st̃. Apc̃ tͦ inter¬
sic̃ diximus ut unaqueq separata particula sit totur xp̃i
corptis: & cam̃ om̃s separate ñ plura sint corpora. s unur
corpus: que madinodure uox mille hominu ꝑcutit au¬
res : & apud unũ quemq tota ÷. nec tam̃ plures: dicutiuir
si tina sola. ce quemadmodture tota anima mille corporis huma

Expanded text:
esia non quomodocunque, sed beate in aeternum vivat. Cum vero sapientissimus Salomon cunctas res esse difficiles dixerit , ita ut explicare eas homo non possit, nonne insanienti quam simillimus est qui haec divina arcana discutere ad oculum violenter quaerit? Omnes enim creaturae Dei miracula nobis inexplicabilia sunt; Christsicut diximus ut unaquaeque separata particula sit totum Christi corpus, et tamen omnes separatae, non plura sint corpora, sed unum corpus: quemadmodum vox mille hominum percutit aures, et apud unumquemque tota est, nec tamen plures dicuntur, sed una sola: et quemadmodum tota anima
Abbreviated transcription (Latin):
posse dari: minꝰ est aut nichil ad illud qđ ꝓmittit᷑ nob̾. Cũ gͦ nosac¬
uepturos esse credamꝰ. qđ nc̃ fieri qͦnͦ possit fieri. nͥ qr dõ omĩa po¬
sibilia st̃ ñ irmꝰ tu de omĩpotentis: corpore q̃m q̃cunq agunt᷑¬
alib ñ habes. infantilit̾ garrire ñ cessab̾:. Pinde consideratiꝰ
supͣdicta retracta. ꝙ fia

Expanded text:
posse dari, minus est aut nihil, ad illud quod promittitur nobis. Cum igitur nos acposse dari, minus est aut nihil, ad illud quod promittitur nobis. Cum igitur nos accepturos esse credimus quod nunc scire quomodo possit fieri, nisi quia Deo omnia possibilia sunt non valemus, tu de omnipotentisalibus non habes, infantiliter garrire non cessabis? Proinde consideratius supradicta retracta, et fid
Abbreviated transcription (Latin):
N conuenit cõtẽplari :. llã sic̃ scĩssimꝰ ait gregoriꝰ. non habet fideᷤᷤ
serituc. cin humana rõ p̃bet exꝑim̃tirc. Si gͥ de fallacia
carualiiĩ sensinĩ qͥ nec de parius reb. & q̃ ipsis patere sensibus
solent. necdũ de marimis & occultis contra rõnẽ credendi st̃ plene
les oportere didicisti. si demq tͥ de misterio. fidĩ sic infidelibus
occultando. fidelib autẽ ꝓ erercicio suo merito erescentis fidĩ pluri¬
ut ꝓfuturo satisfactũ est: nullis ut arbitrox hic areplius
nebris ĩꝓbȩ tgmuersationis te inuolui decet. Ad sũmã qͥs possit
dre uł mente caꝑe. quanta etiã nr̃e carnis post resurrectionem
ira sit gła. qͣnta potentia : Immutabim̃ enĩ. & corruptibile hoc
fias nulla nc̃ possit cõp̃hendere caro. tu de corpore saluatoris ĩpu¬
Qent᷑ & carnalit᷑ uixta sensus disputas. qđ pͣ se ineffabilit̾ omĩ an¬
Qłi uenerant᷑:. Certe exũuͦ qͥd qͥa humano intellectui occurrit. nob̃

Expanded text:
 sicut sanctissimus ait Gregorius, non habet fides meritum, cui humana ratio praebet experimentum. Si igitur de fallacia carnalium sensuum, qui nec de rebus parvis, et quae ipsis patere sensibus solent, nedum de maximis et occultis contra rationem credendi sunt, evidenter s vero claudi oportere didicisti, si denique tibi de mysterio fidei sic infidelibus occultando, fidelibus autem pro exercitio suo merito crescentis fidei plurimum profuturo, satisfactum est; nullis, ut arbitror, hic amplius tenebris improbae tergiversationis te involvi decet. Ad summam, quis possit edicere vel mente capere, quanta etiam nostrae carnis post resurrectionem futura sit gloria, quanta potentia? Immutabimur enim, et corruptibile hoc tiam nulla nunc possit comprehendere ratio, tu de corpore Salvatoris impudenter et carnaliter, juxta sensus disputas, quod prae se ineffabiliter omnes angeli venerantur? Certe enimvero quidquid humano intellectui occurrit nobis
Abbreviated transcription (Latin):
Sariail aei eco .s meliori ecam esosor
inuinGendar. dilectissime fr̃ Roberi me uocas.
scilicet ut de ueritate dnĩci corporis contra qͥsti¬
ones huiꝰ temponis disserã. ac berengarũ turonen¬
dalias animȩ utilitates me uoluntas imo necessitas mea ducat:
tius tam̃ desideriis & p̃cib quẽ mͥ ualde carũ intueor deesse
ñ possũ. cũ etiã nouerĩ cominuni cõmodo religiosã deseruire
peticionẽ tuã. Tu uͦ hoc unũ exiolueris q̃so. qđ in hac re obedien

Expanded text:
sariam quidem, sed meliori quam ego sum injungendam, dilectissime frater Rogeri, me vocas, scilicet ut de veritate Dominici corporis contra quaestiones hujus temporis disseram, ac Berengarii Turonenad alias animae utilitates me voluntas, imo necessitas mea ducat, tuis tamen desideriis et precibus, quem mihi valde charum intueor, deesse non possum, cum etiam noverim communi commodo religiosam deservire petitionem tuam. Tu vero, hoc unum
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit dĩ: absq dubio fec̃. Reqͥrendũ gͦ cantũmͦ  an ia dr̃ uolu¬
erit. Qđ cũ uoluisse dm̃ ipso adiuuante opportuno loco monst᷑¬
uerimꝰ : siue possit uitelligi qͦmͦ fiat. siue ñ possit: obtinebimꝰ tñ
essaria rõne qm̃i fec̃. Non enĩ satis argum̃to est. si nr̃ȩ infir¬
si manifestȩ rõnis necessitas rẽ ut diciniꝰ ꝓbauerit esse.
la nũ p̃cepit tͥ xp̃s intellige. s crede. Eius ÷ curare qͦmͦ id
freri uult fiat. tuũ ÷ autẽ ñ discutere s humilit̾ credere. qr
dqa omino fieri uult: fiat. Non enĩ intelligendũ pͥus est
tt post modũ credas: s pͥus credendũ ut postmodũ intelligas.
dicentis. Hoc fides credat. intelligentia ñ reqͥrat. ne aut ñ
inueitũ putet increbile : aut reꝑtũ ñ credat singulare. Idẽ
plua pose ħ erit singłare. Demꝰ dõ aliqͥd posse: qđ nos
fateam̃ inuest¬
su. in di reb igendũ

Expanded text:
sque dubio fecit. Requirendum ergo tantummodo est an id Deus voluerit. Quod cum voluisse Deum ipso adjuvante oportuno loco monstraverimus, sive possit intelligi quomodo fiat, sive non possit, obtinebimus tamen necessaria ratione quoniam fecit. Non enim satis argumento est, si nostrae infirsi mani Christus: Intellige, sed crede. Ejus est curare quomodo id quod fieri vult, fiat; tuum est autem non discutere, sed humiliter credere, quia quidquid omnino fieri vult, fiat. Non enim intelligendum prius est, ut postmodum credas: sed prius credendum, ut postmodum intelligas. Felicianum dicentis: « Hoc fides credat, intelligentia non requirat; ne aut non inventum putet incredibile, aut repertum non credat singulare . » Idplum poscitur, non erit singulare. Demus Deo aliquid posse, quod nos fateamur invess
Abbreviated transcription (Latin):
b ñ iuxta rerũ ueritatẽ. s ꝓ affectii uidicant sentientis. Sanonate
cuiuis comedoni si multũ esuriat: etiã amara dulcia uident. Cirro
autẽ aut multũ saturo: etiã dulcia sunt amara. Itẽ siqͥs defora
alicuiꝰ scorti amore deꝑeat. nonne illa talis forma ocu.as eiꝰ stĩ¬
me gratissima est cũ omĩũ pene intuentiũ qͦꝵ mens ei sert
miseria captiuata ñ ÷. ñ medioc̾t uisus offendat: Remũ in aqͦ si
qͥdem illa q̃ in aurib sobri absurdissima resonat. lascitiae
quemlibet nimiũ cantilena mollis oblectat. S qͥd in hea
diutiꝰ immorer: Quis enĩ nurari debeat si sensus exterior
frequent̾ fallit᷑. cũ interior atq omĩũ uidex sensuũ anini.
nͥ hc̃ dĩ gr̃a regat. totiens & tantũ ꝑiclitet᷑ :. Ex qͦ fit. ut toui᷑¬
rõnabilẽ scẽ ecłȩ fidẽ ꝑ hoc qđ infirmꝰ & lippus oculug
se uidere putat. nullatenꝰ debeas impediri: quando qͥd&
eo S quos in obedicientiȩ cibos oculos aperuerat ꝗbuc

Expanded text:
n juxta rerum veritatem, sed pro affectu judicant sentientis. Sano namque cuivis comedoni, si multum esuriat, etiam amara dulcia videntur; aegroto autem, aut multum saturo, etiam dulcia sunt amara. Item si quis deformis alicujus scorti amore depereat, nonne illa talis forma oculis ejus summe gratissima est, cum omnium pene intuentium, quorum mens eadem miseria captivata non est, non mediocriter visus offendat? Remum in aqua, si quidem illa quae in auribus sobrii absurdissima resonat, lascivum quemlibet mimum cantilena mollis oblectat. Sed quid in his diutius immoror? Quis enim mirari debeat si sensus exterior frequenter fallitur, cum interior atque omnium judex sensuum animus, nisi hunc Dei gratia regat, toties et tantum periclitetur? Ex quo fit ut, coae Ecclesiae fidem, per hoc quod infirmus et lippus oculus se videre putat, nullatenus debeas impediri; quandoquidem eos, quos inobedientiae cibus oculos aperuerat , per hunc
Abbreviated transcription (Latin):
oxba dru saluacoris iaccitant: ex qͥb infirmi scandaliza
distributo singłis am ꝓpositis responsa tua cõparando. mͥ ad
ciis taqͥsitionib si ꝗͣ mͥ uiderent᷑ addenda suꝑ addererc.
cognorce pͥmũ. qr ñ onĩs qͥ de istis sacm̃tis errant. una incedu ñ
ina eererisiIã berengariani om̃s qͥdẽ in hoc conuenuuit. qr pa¬
nis otnnũ essent alit̾ ñ mutantur s ut extorq̃re a qͥbdã pocui
dentef ut qͣsi aliqͦmͦ nob̃cũ eẽ udeant᷑: dicunt ibi corpꝰ & san
dixerĩ ĩpanari. & hanc ipsiꝰ berengarii subtiliore c eẽ auiq̃
sententiã. Alii uͦ non qͥdem iã berengariani. s acerrimo be¬
irrationabilem istorũ sensũ longe horrentib s eaderc
uerba dnĩ qͥb isti mouent̾ ñ satis apte intellis ertS0S:
uidebat᷑ panẽ & uinũ ex toto qͥdẽ mutari. s eirn indigni
accedunt ad cõmunicandũ. carnem dnĩ &e sanguineoit e¬
rũ in panẽ ce uinũ reuerti. Quorũ omniũ exrorib. sicut¬

Expanded text:
omini Salvatoris jactitant, ex quibus infirmi scandalizardiligentius opere distributo, singulis a me propositis responsa tua comparando, mihi ad is inquisitionibus, si qua mihi viderentur addenda, superadderem, cognosce primum quia non omnes qui de istis sacramentis errant, una incedunt via erroris. Nam Berengariani omnes quidem in hoc conveniunt quia panis et vinum essentialiter non mutantur, sed ut extorquere a quibusdam potui, dentes, ut quasi aliquo modo nobiscum esse videantur, dicunt ibi corpus et sadixerim, impanari. Et hanc ipsius Berengarii subtiliorem esse sententiam aiunt. Alii vero non quidem jam Berengariani, sed acerrime Beirrationabilem istorum sensum longe horrentibus, eadem verba Domini, quibus isti moventur, non satis apte intelligentibus, videbatur panem et vinum ex toto quidem mutari, sed cum indigni accedunt ad communicandum carnem Domini et sanguinem, iterum in panem et vinum reverti. Quorum omnium e
Abbreviated transcription (Latin):
Fortasse iuolentia putatur frangi. nec tam̃ qđ carnalis estimat
sensus. s qđ ipse uult. xp̃s. credendus est oꝑari. Sic̃ sane pos
partitionẽ hostiȩ. singula tͥ minora iudentur. quã hostia unte.
ita in orĩb missis miꝰ apparet corpꝰ dnĩ ꝗͣ in celis esse credatur
falluntur. S minqͥd si hoc caꝑe ñ potest oculus carnis. extinguen¬
dus est idõ ocłs mentis : Ct̃ enĩ maria magdalene ad monum̃tũ dnĩ
plorans ipsũ dñm cerneret. nunqͥd non ipse re uera iħs erat. qr illa
scđm oculos decepta. ortolanũ se uidere putabat. Aut cũ ipsa die
resurrectionis suȩ duob discipłis ambulantib in uia scͥpturas tan¬
ꝗͣ pegrinꝰ exponeret. nunqͥd aliud quã ipse erat. qr sic̃ scͥptur e est
oculi eoꝵ tenebantur ne eũ agnoscerent: Aut ẽisciplit are

Expanded text:
fortasse violentia putatur frangi: nec tamen quod carnalis aestimat sensus, sed quod ipse vult Christus credendus est operari. Sicut sane post partitionem hostiae singula tibi minora videntur quam hostia integra; ita in omnibus missis minus apparet corpus Domini quam in coelis esse credatur.falluntur. Sed nunquid si hoc capere non potest oculus carnis, exstinguendus ideo est oculus mentis? Cum enim Maria Magdalene ad monumentum Domini plorans, ipsum Dominum cerneret; nunquid non ipse revera Jesus erat, quia illa secundum oculos decepta hortulanum se videre putabat? Aut cum ipse die resurrectionis suae, duobus discipulis ambulantibus in via Scripturas tanquam peregrinus exponeret, nunquid aliud quam ipse erat; quia scriptum est: Oculi eorum tenebantur, ne eum agnoscerent? Aut cum discipuli in
Abbreviated transcription (Latin):
trã eontiner beatꝰ augustinꝰ ualidissime ꝓbat. Qui gͥ hanc
ir̃e aniinę pocentiã tͥbitit ut una eadẽq & in anuisa in singłis qͥb q
ca. tictilis sut corporis eodem tp̃re tota consistat. quare suȩ ꝓpͥę
caripał dignitatis si uult dare ñ ualeat. ut & ipsa in diuersis
Sui cualã corporis qđ est eccła partib simul tota ꝙ indiuisa pos

Expanded text:
ram contineri beatus Augustinus validissime probat. Qui ergo hanc nostrae animae potentiam praebuit, ut una eademque et indivisa in singulis quibusque particulis sui corporis, eodem tempore tota consistat: quare suae propriae carni id dignitatis si vult dare, non valeat, et ipsa in diversis sui cujusdam corporis, quod est Ecclesia, partibus, tota simul et indivisa pos
Abbreviated transcription (Latin):
÷ eodem tp̃re totũ esse possit in altero: cũ de uoce tam̃ id om̃s
teneant. animã qͦq singulis inesse m̃bris simul totã. beatꝰ augꝰ¬
tinꝰ in expugnabili rõne confirmet. Ecce omĩũ rerũ creatio cre¬
dit᷑: cũ tñ ab homine ñ capiat᷑. Quis enĩ ut de cõpendio loqͦt. ua¬
leat caꝑe illud qđ pͥmo factũ ÷ qͣndo habuit fieri:. Quod enĩ ad¬
huc omĩno ñ est: ñ fit. fieri enĩ iã adesse ꝑtinet. postꝗͣ autẽ est. ñ
fit. Iã qͥppe est. S nec int̾esse & ñ esse iliꝰ qđ pͥmo facti¬

Expanded text:
est eodem tempore totum esse possit in altero, cum de voce tamen hominis, id omnes est eodem tempore totum esse possit in altero, cum de voce tamen hominis, id omnes teneant; animam quoque singulis inesse membris simul totam, beatus Augustinus inexpugnabili ratione confirmet. Et ecce omnium rerum creatio creditur, cum tamen ab homine non capiatur. Quis enim, ut de compendio loquar, valeat capere illud quod primo factum est, quando habuit fieri? Quod enim adhuc omnino non est, non fit; fieri enim jam ad esse pertinet. Postquam autem est, non fit; jam quippe est. Sed nec inter esse et non esse, illud
Abbreviated transcription (Latin):
in qͦ itũ te putẽ deb̾e ame ãpliꝰ fatigari Guim̃. Illud sane serane¬
lũ mouet aliqͥb qͦ minꝰ hanc mutationẽ posse fieri credant qupi
solito naturȩ cursu nulla fere ex toto simillinia occurrit ut
Iã cũ aliqͥd substantialit̾ transmutat᷑ in asiud. in id utiq ꝙ bht
solet: qđ ñ exsistebat pͥtis. uerbi gr̃a. uirga mopsi mutata iusigrire
caro: sine ullo ipsiꝰ carnis dnĩcę erem̃to inutari conficem᷑. Q nos el¬
dem ad intelligendũ nob̾ in hoc scło difficilẽ intitationẽ hanc ñ ne¬
gamꝰ: ñ tam̃ ad credendũ. S qͦrsũ id Non enĩ iceirto magnum
hoc atq salub̾rimũ credere ñ debemꝰ. si in hac uita qͦmͦ fiat caꝑe
ñ ualemus. cũ necessario multa fide ceneamus. qͥbus nra
cecitas aut multomagis. aut certe ñ minꝰ repugnare indetur
e ꝓuidentia nãq & lib̾o arbitrio cũ utrunq fidelit̾ teneamꝰ. &
cedant. Nulla mens hominis pot̾ caꝑe. qͦmͦ id quod in uno loco eorũ

Expanded text:
in quo justum putem te debere a me amplius fatigari. GUITMUNDUS. Illud sane scrupulum movet aliquibus, quominus hanc mutationem posse fieri credant, quod ex solido naturae cursu nulla fere ex toto simillima occurrit mutatio. Nam cum aliquid substantialiter transmutatur in aliud, in id utique transire solet, quod non existebat prius, verbi gratia, Virga Moysi mutata est in caro, sine ullo carnis ipsius Dominicae cremento mutari confitemur. Et nos equidem ad intelligendum nobis in hoc saeculo difficilem mutationem hanc non negamus, non tamen ad credendum. Sed quorsum id? Non enim idcirco magnum hoc atque saluberrimum credere non debemus, si in hac vita, quomodo fiat, capere non valemus, cum necessario multa fide teneamus, quibus nostra caecitas, aut multo magis, aut certe non minus repugnare videtur? De providentia namque et libero arbitrio, cum utrumque fideliter teneamus, et ncedant. Nulla mens hominis potest capere quomodo id quod in uno loco totum
Abbreviated transcription (Latin):
apponeremꝰ : non ex toto ꝑueniret ad singulos. qn parrealati n
&e minutatĩ ꝓ portione sua unꝰqͥsq p̾sumeret. De hoce ꝓimm urr
ciat. aut sacerdotũ diuersitas aut locoꝵ. In qͦ qͥdem illi contra
nos eẽ. ñ possunt: qͥ corpꝰ dnĩ in omĩ missa adesse iniusibili
ciunt: in omĩ missa est totũ corpꝰ xpĩ. dituidi enĩ posse corpꝰ
añ &e ipsi negant: aut mille tunc ert̃.xp̃i corpora. aut fatebiã
nob̾cũ uno eodemq tp̃re mille in locis unũ idemq xp̃i corpus
totũ a indnusiñ posse habi. S mille corpora xp̃i nec ipsi dicun⁊.
Restat gͦ. ut mille misis eodẽ tp̃re unũ idẽq corpus xp̃i
& indiuisus eẽ eredere debeant. Similit̃ gͥ & in una hostia. &

Expanded text:
apponeremus, non ex toto perveniret ad singulos, quia particulatim et minutatim proportione sua unusquisque praesumeret. De hoc vero pane cum ciat aut sacerdotum diversitas aut locorum. In quo quidem illi contra nos esse non possunt, qui corpus Domini in omni missa adesse invisibilittiunt, in omni missa est totum corpus Christi dividi enim posse corpus Domini et ipsi negant aut mille tunc erunt Christi corpora, aut fatebuntur nobiscum, uno eodemque tempore, mille in locis unum idemque Christi corpus totum et indivisum posse haberi. Sed mille Christi corpora nec ipsi dicunt. Restat ergo ut in mille missis eodem tempore, unum idemque corpus Christi et indivisum esse credere debeant.
Abbreviated transcription (Latin):
mutat᷑: Qđ si tantũ potest uent̾ hominis. seu etiã cuiꝰcunq A¬
malis. ut panẽ & uinũ uł qͦscunq eibos intra se clatisos in iuuac
carnẽ & iuiuĩ sanguinẽ cotidie mutet. nonue tantũdem si uult
poterit p̃sentia suȩ maiestatis. & uirtute uerbi sui ds̃. ut uidelice
i carnẽ & sanguinẽ siũ panẽ uinũq transformet: Qđsi uł
tantũ uolunt. xp̃iani concedere dõ quantũ concessit paganorur e¬
magnꝰ philosophus plato. qͥ naturã rerũ dix̃ eẽ. id qđ uult ds̃. quia
ẽritunꝗͣ absurdius. quam id qđ tult as̃ aõ uolenti contratre: Quap¬
pt̃ isti nͥ omĩno corde careant nunꝗͣ ita absolute dicent naturã

Expanded text:
mutatur. Quod si tantum potest venter hominis seu etiam cujuscunque animalis, ut panem et vinum, vel quoscunque cibos intra se clausos, in vivam carnem et vivum sanguinem quotidie mutet, nonne tantumdem, si vult, poterit praesentiae suae majestatis, et virtute verbi sui Deus, ut videlicet in carnem et sanguinem suum panem vinumque tranformet. Quod si vel tantum volunt Christiani concedere Deo quantum concessit paganorum magnus philosophus Plato, qui rerum naturam dixit esse id quod vult Deus, quid unquam erit absurdius quam id quod vult Deus Deo volenti contraire? Quapropter isti, nisi omnino careant corde, nunquam ita absolute dicent naturam
Abbreviated transcription (Latin):
tate necessario sacͤm̃to agitur. discamꝰ ui sibilia transcedere.
ad inuisibilia festinare. & cenere certiꝰ occulta q̃ nunꝗͣ menti¬
ens ueritas docuit: quaNc que nob̾ corã fallax oculos
pandit. Quaꝓpt̃ q̃m tibi ostensũ est id erc posse in particłis
nnꝰ hostie  Se qđ est in plurib missis q̃ simul celebrantur.
ae qͥb sata declarature esse dixisti. nec scđ̾m insionẽ ocłoꝵ
carnaliũ debͥi¬

Expanded text:
tam necessario sacramento agitur, discamus visibilia transcendere, tam necessario sacramento agitur, discamus visibilia transcendere, ad invisibilia festinare, et tenere certius occulta, quae nunquam mentiens veritas docuit, quam quae coram nobis fallax oculus pandit. Quapropter quoniam tibi ostensum est idem esse in particulis unius hostiae quod est in pluribus missis quae simul celebrantur, de quibus satis declaratum esse dixisti, nec secundum visionem oculorum carnalium deb
Abbreviated transcription (Latin):
rs ad momiientũ suũ semꝑ dns consoletur. quanus
ma positis semꝑ scͥoturas exponat. quanius turbatos in ma¬
usq ad consũmationem scłi: ñ tam̃ eũ habemꝰ cernere nͥ in
ꝑegrina spẽ. maxime ocłis carnis. licet ñ aliud ꝗͣ ipsũ
habeamꝰ in his sacm̃tis. Q merito. Nã qr fructus mortifere
arbori antiqͥs hominibus sp̃uales ueracesq ocłos clauserat.
carnses fallacesq aꝑuerat: iustũ est ut fruetꝰ inuficȩ̨ eru¬
eis nores hominib ipsos carnis᷑. claudat. & ueraces mentis
oculos qͥb ueritas uid et᷑ aꝑiat. Quemadmodũ gͥ egrotanti
irlato amara seutiendi q̃ sano dulcia st̃ nemo sanꝰ credit: ita
I. armis carnalib oculis cotrera sanatos mentis
oculos de ipsa medicina interioris luminis iudicantibu
uemo nͥ in sanꝰ consentit. Nã & reg hec tanta ⁊̃ ut infirmo ui¬
su ñ ualeat comp̃hendi. & fidemurac ita utiliꝰ est uiterĩ
exerteri: ut ꝑ hoc udelicet qđ contra uisirc carnis in hoc

Expanded text:
s ad monumentum suum semper Dominus consoletur, quamvis in via positis semper Scripturas exponat, quamvis turbatos in mausque ad consummationem saeculi; non tamen habemus eum cernere nisi in peregrina specie, maxime oculis carnis; licet non aliud quam ipsum habeamus in his sacramentis. Et merito. Nam quia fructus mortiferae arboris antiquis hominibus spirituales veracesque oculos clauserat, carnales fallacesque aperuerat; justum est ut fructus vivificae crucis novis hominibus ipsos carnis oculos claudat, et veraces mentis oculos, quibus veritas videtur, aperiat. Quemadmodum igitur aegrotanti palato, amara censenti quae sano dulcia sunt, nemo sanus credit; ita infirmis carnalibus oculis contra sanatos mentis oculos, de ipsa medicina interioris luminis judicantibus, nemo nisi insanus consentit. Nam et res haec tanta est, ut infirmo visu non valeat comprehendi, et fidem nostram ita utilius est interim exerceri; ut per hoc videlicet quod contra visum carnis in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i esse. nec posse senstialit̃ nͥ in solo sacram̃to manib sacerdotu
tractari uł frangi. aut fideliũ dentib atteri. Consentio aut
cholaus. &r hec scã synodus auecoritate euangłica & apłica tenen¬
dã tradidit mͥq firmauit. scilicet panẽ & uinũ q̃ in altari perenł
post consecrationem ñ solũ sacͥm̃tũ.s etiã uerũ corpꝰ & sanras¬
anĩ nr̃i ibu xp̃i esse. & sensualit̾ ñ solũ sacͥnito si in ueritate ma¬
nib sacerdotũ cractari. frangi. & fideliũ dentib atteri. iarans
ꝑsanctam & omousion trinitatem. & ꝑ hec sacroscã xp̃i eua ngla.
os uero qͥ contra hanc fidem uenerint: cũ dogmatib & sectatori¬
b suis etno anathemate dignos eẽ ꝓnuncio. Quod si ego ipse ali¬
quando aliqͥd contra hoc sentire ac p̃dicare p̃sũpsero. susbsacea
canonũ seuerttati lecto ꝙ ꝑlecto. sponte siibscͥpsi. Qualit̃ gͦ &¬

Expanded text:
i esse, et non posse sensualiter, nisi in solo sacramento manibus sacerdotum tractari vel frangi, aut fidelium dentibus atteri. Consentio autecolaus et haec sancta synodus auctoritate evangelica et apostolica tenendam tradidit, mihique confirmavit, scilicet panem et vinum quae in altari ponuntur post consecrationem, non solum sacramentum, sed etiam verum corpus et santri Iesu Christi esse et sensualiter non solum sacramento sed in ueritate manibus sacerdotum tractari, frangi, et fidelium dentibus atteri, iurans per sanctam et omousion Trinitatem et per hec sacrosancta Christi euangelia. Eos uero qui contra hanc fidem uenerint, cum dogmatibus et sectatoribus suis eterno anathemate dignos esse pronuncio. Quod si ego ipse aliquando aliquid contra hec sentire ac predicare presumpsero, subiaceam canonum seueritati. Lecto et perlecto, sponte subscripsi. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
uinianu qͥppe eiꝰ sumꝰ. & nos &e sermones nr̃i. Roseriꝰ. Omnino
qđ nostulas ȩqͥsũmũ est: nec de cantis sacm̃tis nͥ comitantibus¬
u semꝑ p̃cib disputari decet. Proinde adiuuante dnõ ita fiet.
Tuuͦ hunc mͥ obsecro morẽ gere. ut meis obiectionib auditis
q̃cimq̃: insuꝑ seu exipsius berengarii libris. seu ex multorũ
bat̃rogationib qͥb de hac re multociens exercitatꝰ es. seu
ex teipso iure tͥ opponi posse ꝑpenderis: non reticesca s.
Geieondes. Que mͥ suꝑ his sacram̃tis. & que madmodur
cerã dõ conscientia loqͥt᷑. qͥntũ satis eẽ. uidebit᷑. uiuante d nõ¬

Expanded text:
ROGERIUS. Omnino quod postulas aequissimum est, nec de tantis sacramentis nisi comitantibus semper precibus disputari decet. Proinde adjuvante Domino ita fiet. Tu vero hunc mihi, obsecro, morem gere, ut, meis objectionibus auditis, quaecunque insuper, seu ex ipsius Berengarii libri seu ex multorum interrogationibus, quibus de hac re multoties interrogatus es, seu ex teipso, jure tibi opponi posse perpenderis, non reticescas. GUITMUNDUS. Quae mihi super his sacramentis, et quemadmodum coram Deo conscientia loquitur, quantum satis e
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ meti se aftagitus aliqͣtenꝰ tẽꝑare. Ita gͥ & ꝑ tales erecranda pesti
paplutũ adoleuit. Mox gͦ incipientib his palã audiri: catholiciui¬
i gͣuit cõmoti. atq intolerabilit ferentes. p̃sidente ꝑ semetipsu
beatissimȩ memoriȩ dõno papa leone uercellis conciltũ ponunt.IN¬

Expanded text:
ejus metu se a flagitiis aliquatenus temperare. Ita igitur et per tales exsecranda pestis ejus metu se a flagitiis aliquatenus temperare. Ita igitur et per tales exsecranda pestis paululum adolevit. Mox ergo incipientibus his palam audiri, catholici viri graviter commoti, atque intolerabiliter ferentes, praesidente per semetipsum beatissimae memoriae do
Abbreviated transcription (Latin):
u ipse uom seͥpturis sacͥs locũ tuendi eas millũ penitꝰ inueniret.
n ipie disputaute contra eas copiosissime beato augustino: in hanc
Adefensandã totũ contulit. ubi & quo dã uelut testimono sensitum
uidebat᷑. nec tã copiossisisime ab aliqͦ scĩssimoꝵ patrũ. qͥppe ñ indi¬
lucidissi ne sapientissimi eoꝵ multi scͥpierunt. contra hunc errorẽ¬
dispititũ sentiebat. Aucupatis gͦ ñmullis qͣsi ratiunculis. neq enimr
ill: unꝗͣ lieresis sine aliqͣ ueri similitudine rõnis inualescere potu
adhibitis qͦq paucis male intellectis a se capitulis scͥpturȩ sacrȩ q̃
multis errantib laqueus est mortis: ꝑegenos scolares iã ꝑ alimo¬
niã qͦ sustentabat eos.  ꝑ suos dulces c orruptos. quaqͦ uerfũ potu¬
t clanculo huiꝰ tanti mali nefandissimũ iurꝰ effudit. Siqͥ autem p̾terea
stico inore sumere cogunt᷑. mallent aut millã aut ñ tantã esse ꝗͥ

Expanded text:
 ipse vero in Scripturis sacris locum tuendi eas nullum penitus inveniret,  ipse vero in Scripturis sacris locum tuendi eas nullum penitus inveniret, maxime disputante contra eas copiosissime beato Augustino , in hanc se defensandam totum contulit; ubi et quodam velut testimonio sensuum niti videbatur: nec tam copiosissime ab aliquo sanctissimorum Patrum quippe non indilucidissime sapientissimi eorum multi scripserunt contra hanc disputatum sentiebat. Aucupatis ergo nonnullis velut ratiunculis neque enim ulla unquam haeresis sine aliqua verisimilitudine rationis invalescere potuit, adhibitis quoque paucis male intellectis a se capitulis Scripturae sacrae, quae multis errantibus laqueus est mortis, per egenos scholasticos, jam per alimoniam qua sustentabat eos, et per suos dulces sermones corruptos, quaquaversum potuit, clanculo hujus tanti mali nefandissimum virus effudit. Si qui autem praeterea allent aut nullam aut non tantam esse, quam
Abbreviated transcription (Latin):
nouitate omiũ traheret studiose ꝑqͥrens: maluit eẽ. sub aliqua
admiratione hominũ hereticus. qͥuam sub oculis dĩ pͥuate uiuere
catholicꝰ. Tunc illa qͥb mundanis hominib & si multe liceat semꝑ
peccare. cupientib placeret aperuit. letigina uidelicet coniugia
quantũ in ipso erat destruens. & baptisma paruiloꝵ euertens.
ita ut in altero pessimis hominib diabolus ꝑ os eiꝰ licite omĩb fi¬
minis abutendũ esse. in altero cassato baptismate infantię. in ꝓ¬
fundũ omĩũ maloꝵ ut pote postmodũ baptitandis impune ru¬
ere suaderet. Lege epłam leodiensis ep̃ĩ contra berengaruico
ad henricũ regẽ francoꝵ. & eisdem pene uerb eadẽ ipsa ibisc¬
pta reꝑies. Illis sane dieb. & hanc qͦq contra quã dõ ꝓꝑstuo ac¬
turi sumꝰ est ausus dem̃tissune ꝓpinare blaspbemiã. ad hoc etia

Expanded text:
novitate omnium novitate omnium admiratione hominum haereticus, quam sub oculis Dei private vivere catholicus. Tunc illa quibus mundanis hominibus, et si inulte, licet semper peccare cupientibus, placeret, aperuit: legitima videlicet conjugia, quantum in ipso erat destruens, et parvulorum baptisma evertens; ita ut in altero pessimis hominibus diabolus per os ejus licite omnibus feminis abutendum esse; in altero, cassato baptismate infantiae in profundum omnium malorum, utpote postmodum baptizandis, impune ruere suaderet. Lege epistolam Leodiensis episcopi contra Berengarium ad Henricum regem Francorum, et eisdem pene verbis eadem ipsa ibi scripta reperies. Illis sane diebus et hanc quoque contra quam Deo propitio acturi sumus est ausus dementissime propinare blasphemiam, ad hoc etiam
Abbreviated transcription (Latin):
gularis scientiȩ laudẽ s̃ arrogare. & cuiꝰdã excellentie gsan u
ri qualit̾cunq pot̾at affectabat. ł actũq est ut ponpatico in eessu. sti¬
blimi p̃ ceteris suggestu. dignitatẽ magistri potiꝰ simulans qua
reb oftendens. ꝓfunda qͦo inclusione intra cucullũ. ac simulatio¬
ne longe med itationis. & uix tandem satis desideratȩ dui uocis len¬
tissimo qͦdã qͥsi plangore incautos decipiens: doctorẽ sese artiũ pene
in sciꝰ ꝓfiteret᷑. S postquã a dnõ lanfranco in dialectica de re satis
parua curpit᷑ est confusus. cũ ꝑ ipsũ dõnũ lanfrancũ uirũ eque
doctissimũ lib̾ales artes ds̃ recalescere. atq optime reuiuiscere Fe¬
ciss : desertũ se iste a discipłis dolens ad eructuanda ĩpudent̾ diui¬
narũ septurarũ sacram̃ta. ubi ille adhuc adolescens. & aliis eatenꝰ
detentꝰ studus. nundũ adeo intenderat. sese conuertit.S & ibi in¬
sipiens. qͥppe in maliuolã animã ñ introibit sapientia. & ea qͦr

Expanded text:
gularis scientiae laudem sibi arrogare, et cujusdam excellentiae gloriam venari, qualitercunque poterat, affectabat: factumque est ut pompatico incessu, sublimi prae caeteris suggestu, dignitatem magistri potius simulans quam rebus ostendens, profunda quoque inclusione inter cucullum, ac simulatione longae meditationis, et vix tandem satis desideratae diu vocis lentissimo quodam quasi plangore incautos decipiens, doctorem sese artium pene inscius profiteretur. Sed postquam a D. Lanfranco in dialectica de re satis parva turpiter est confusus, cumque per ipsum D. Lanfrancum virum aeque doctissimum liberales artes Deus recalescere, atque optime reviviscere fecisset, desertum se iste a discipulis dolens, ad eructanda impudenter divinarum Scripturarum sacramenta, ubi ille adhuc adolescens aliis eatenus detentus studiis nondum adeo intenderat, sese convertit. Sed et ibi insipiens, quippe in malevolam animam non introibit sapientia , et ea quorum
Abbreviated transcription (Latin):
se metuunt isti saluatorẽ ledere dentib attrectad
ininiicos defensores: si boc scire nesciunt qr aro atłse
q̃m nec ulla obsistit impossibilitas. nec. rpi ab horre⁊̃ malita
siqͥdeni id nob̃ qͦq ita expedit ad uitd̃. eũ neq ꝑ hoo ulla ĩmundicia
saluatori uł lesura timenda sit. nullaq occurrat alia ro ca Ie¬
fas sit xp̃c dentibus atteri. si atteri accipit᷑ quasi p̾ssitis
tangi: nichil prorsus contra nos ualet qđ uanissime iactant
dicentes. ñ ÷ fas. xp̃m dentib atteri. P orro si atteri intelligua
quasi cõminui uł frangi.tc̃ iã non duȩ.s tena sola ratio est qđ di¬
cunt dentib atteri. & partib dissipari. nͥ ꝙ plus est parti¬
biis dissipari quam dentibus atteri. & ita intelligendune
est. tanqͣ si dr̃enit. non est fas xp̃rc ꝑ partes dissipari.
uł dentib atterendo. id est cõminuendo. uł ullo alio modo.
Hoc eqͥdẽ & Nos confitemura: scdicet qi No n. est fas xpo

Expanded text:
se metuunt isti Salvatorem laedere dentibus attrectaninimicos defensores, si hoc scire nesciunt, quia caro Doaedi. Quare quoniam nec ulla obsistit impossibilitas, nec Christi abhorret humilitas si quidem id nobis quoque ita expedit ad vitam, cum neque per hoc ulla immunditia Salvatori, vel laesura timenda sit, nullaque occurrat alia ratio cur nefas sit Christum dentibus atteri. Si atteri accipitur quasi pressius tangi, nihil prorsus contra nos valet quod vanissime jactitant, dicentes: Non est fas Christum dentibus atteri. Porro si atteri intelligunt quasi comminui vel frangi: tunc jam non duae, sed una sola ratio est, quod dicunt dentibus atteri, et partibus dissipari, nisi quia plus est partibus dissipari, quam dentibus atteri; et ita intelligendum est tanquam si dicerent: Non est fas Christum in partes dissipari, vel dentibus atterendo, id est comminuendo, vel ullo alio modo. Hoc equidem et nos confitemur: scilicet, quia non est fas Chistum
Abbreviated transcription (Latin):
Di uideat᷑ :. S qͥ dedignatꝰ ñ est obsalutẽ fideliũ uirgis in¬
fideliũ. corona spinea. crtice. lancea. clauis. niinis. irreligiosi¬
enim id qđ erat indigniꝰ ꝓ nob̾ ꝑtulit. qͦmͦ qͦd minos indig¬
ut qr ueteres homines ñ ũbrã fructꝰ. s ipsũ fructũ ligni ue¬
ti uere comnedendo mortẽ susceꝑant. noui homines¬

Expanded text:
i videatur? Sed qui dedignatus non est ob salutem fidelium, virgis infidelium, corona spinea, cruce, clavis, lancea, nimis irreligiosienim id quod erat indignius pro nobis pertulit, quomodo quod minus indigut, quia veteres homines non umbram fructus, sed ipsum fructum ligni vetiti vere comedendo mortem susce
Abbreviated transcription (Latin):
ede cebemꝰ unientẽ. Possumus qͦq dr̃e tantunaẽ
esse in una qͣsi portiuncula quantũ erat in hostia tota: sic̃
manna legitur. qr nec qͥ plus collegerat habuit ampluis.
uec qͥ minꝰ collegerat habuit minꝰ. Ita gͦ tota hostia corpus
est rp̃i: ut nichilominꝰ una q̃q parti cula separata sit totũ
corpus xp̃i. Mec tanĩ tres particule separatę st̃ tͥa corpora.
s unũ corpꝰ. Nec ipse etiã particulȩ a se tanꝗͣ plures differt̃
ts. particulȩ dicendę st̃.s una potiꝰ hostia integ̾ & in¬
duusa: licet officio sacerdotis uideatur qͣsi diuidi. ꝓpt̾ mag¬
nũ ut dixi misteriũ qđ ita oportuit celebrari. Similit᷑ & si

Expanded text:
ere debemus venientem. Possumus quoque dicere tantumdem esse in una quasi portiuncula, quantum erat in hostia tota. Sicut de manna legitur, quia nec qui plus collegerat, habuit amplius, nec qui minus collegerat habuit minus . Ita ergo tota hostia est corpus Christi, ut nihilominus unaquaeque particula separata sit totum corpus Christi. Nec tamen tres particulae separatae, sunt tria corpora, sed unum corpus. Nec ipsae etiam pres particulae dicendae sunt, sed una potius hostia integra et indivisa, licet officio sacerdotis videatur quasi dividi, propter magnum, ut dixi, mysterium, quod ita oportuit celebrari. Similiter et si
Abbreviated transcription (Latin):
uinii i rsuri. partẽ uͦ aliã subtilẽ qͥdem. s minꝰ utilẽ ꝑ parte
corporis similit̃ transfusã ꝑporos euaporari. partẽ autem re¬
aduã. neq tantis subtilẽ. ueq adeo ut pͥma est corpulentã. ꝑ
duxiiiriũ aut ꝑsputa ui qͦlibetmͦ simili iactari. Quȩ si ita st̃¬

Expanded text:
guinis versum iri; partem vero aliam, subtilem quidem, sed minus utilem, per partes guinis versum iri; partem vero aliam, subtilem quidem, sed minus utilem, per partes corporis similiter transfusam, per poros evaporari; partem autem residuam, neque tantisper subtilem, neque adeo, ut prima est, corpulentam, per fluxum narium aut per sputa, vel quolibet simili modo jactari. Quae si ita s
Abbreviated transcription (Latin):
tid qad sustentandã huiꝰ mortalis corporis uitã ingerunt᷑.
ter ut intelligi pot̃. Nemo est enĩ qͥ de eo qđ saluator post
En reccionẽ suã comedit. sic̃. de angłis qͥ apud abrahã comedert̃.
it audeat suspicari. Sic̃ gͥ cibus corruptibilis cũ ab ĩmortalib
umitur. hac secessus lege congrue credit᷑ ñ teneri: ita cibure
incorruptibilem qa eit corpꝰ dnĩ cũ a mortalib edit᷑. secessus
recessitatib pati nefas est arbitrari. Absit enĩ. ut in honestam
corporis egestionem cib ille sustineat. qͥ corpꝰ & animã ad et̾nã
bonestatẽ parat. S sicui hoc qđ dicimꝰ fortasse ñ suffic̃: audiat
qͥd de ipsis nr̃is cibis corruptibilib phisici o medici maxime
uertissima ratione doceant. dicentes partẽ qͥdem ciborur
potnũ eã uidelicet q̃ corpulentior & corruptior est ꝑseces
in.eri. partẽ autem subtiliorẽ & utiliorem ui naturȩ
ꝑ diuersas corporis partes distrahi. & in carnis naturã ac san¬

Expanded text:
i ad sustentandam hujus mortalis corporis vitam ingeruntur, competenter intelligi potest. Nemo est enim qui de eo quod Salvator post resurrectionem suam comedit, sicut nec de angelis qui apud Abraham comederunt , id vel audeat suspicari. Sicut igitur cibus corruptibilis, cum ab immortalibus sumitur, hac secessus lege congrue creditur non teneri; ita cibum incorruptibilem, quod est corpus Domini, cum a mortalibus editur, secessus necessitatem pati nefas est arbitrari. Absit enim ut inhonestam corporis egestionem cibus ille sustineat qui corpus et animam ad aeternam honestatem parat. Sed si cui hoc quod diximus fortasse non sufficit, audiat quod de ipsis nostris incorruptibilibus cibis physici et medici maxime, certissima ratione doceant, dicentes partem ciborum et potuum, eam videlicet quae corpulentior et corruptior est, per secessum egeri; partem autem subtiliorem et utiliorem, ut naturae per diversas corporis partes, distrahi et in carnis naturam ac san
Abbreviated transcription (Latin):
Ahoc fier et. ut plures s panes aut unũ maximũ sac̾ret
a ipsũ exꝑim̃tũ decep̃. aut suȩ partis qͥspiã forte cũ catho¬
seret panẽ ab angłis siue a malignis spiritib repositũ respon
aNã in uitis patrũ qͦs si berengariꝰ reciꝑe non uult. ad instru¬
du tam̃ aliorũ hoc ꝓferã. legit᷑ qđ aspiciente qͦdã scĩssimo pa
emꝰ ad id cernendũ ds̃ oculos aꝑuerat. qͥb dã indignis cõmu

Expanded text:
num maximum sacraret, ob ipsum experimentum decepit, aut suae partis quispiam forte cum cathofaceret panem ab angelis, sive a malignis spiritibus repositum respondemus. Nam in Vitis Patrum quas et si Berengarius recipere non vult, ad instructionem tamen aliorum hoc proferam legitur, quod aspiciente quodam sanctissimo Patre, cujus ad id cernendum Deus oculos aperuerat, quibusdam indignis commu
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ salua incorruptione eiꝰ tale qͥd spetietenꝰ apparere ꝓ
de scandalizentur & contenebrent᷑ semꝑ increduli. erer
autẽ & illuminent᷑ magis electi. Quaꝓpt̃ desinant homine
te corrupti & putridi corruptelã & pitredinẽ opponere sacr qt¬
tis dĩ. qr sic̃ assumpta ꝑegrini uł ortolani uł lepsi speties fidelu
neglegentiã uł increpuit uł corripuit. uł fidem dilectionẽq

Expanded text:
carnem, salva incorruptione ejus, tale quid specie tenus apparere potest unde scandalizentur, et contenebrentur semper increduli, exerceantur autem et illuminentur magis electi. Quapropter desinant homines mente corrupti et putridi, corruptelam et putredinem opponere sacramentis Dei; quia, sicut assumpta peregrini vel hortulani, vel leprosi species, fidelium negligentiam, vel increpui
Abbreviated transcription (Latin):
ignib imponunt᷑. ñ traduntur eqͥdẽ ignib cremanda. siu
simo ut dixi elem̃to fidelit̾ cõmitunt᷑ nob̾ occultanda. & suꝑii
sedib ilico reponenda. Quod si for cunu curioso uideant᷑ eo¬
buri: certissime nouerit qđ dnĩci sacm̃ti substantia qͥdẽ nullaten
crematur. s a nob̾ ut dictũ est celestia petens abripitur. Quali¬
tates uͦ sensuales qͦs ibidem post ĩmutationẽ substantiȩ ans renta¬
nere altissimo consilio uoluit. ostendt̃ qđ suũ est. Unde fit. ixa
lor & sapor. odor qͦq & siqͣ huiꝰmodi accidentia pͥoris eps

Expanded text:
ignibus imponuntur, non traduntur equidem ignibus cremanda, sed mundissimo, ut dixi, elemento fideliter committuntur, nobis occultanda et supernis sedibus illico reponenda. Quod si forte cuivis curiose videantur comburi, certissime noverit quod Dominici sacramenti substantia quidem nullatenus crematur; sed a nobis, ut dictum est, coelestia petens abripitur; qualitates vero sensuales, quas ibidem post immutationem substantiae Dei remanere altissimo consilio voluit, ostendunt quod suum est. Unde fit ut color et sapor, odor quoque, et si qua hujusmodi accidentia prioris essentiae
Abbreviated transcription (Latin):
ille mori potiꝰ. quã sc̃m dare
urnit qͥd ꝓferant. dũ tam̃ aliqͥd ne recte credant
obiciant. hec a brutis animalib deuorari . & intra eorun
arpora inueniri. licet tale testimoniũ non facile recipien
lignũue responsione uideatur: tanĩ neqͥs neglexisse uł
sas. ut hec sacramenta absq sui corruptione a bestus seuau¬
b comedi possint : qͥd hoc ad ueritatẽ quã eredimꝰ anĩci cor¬
poris obstac: Certe enĩ ñ magis bestiarũ uł auiũ. quare
corpora inanimatis. sensibilia insensibilib meliora
tedobę autẽ meliora sunt: apud optimũ dm̃ cariora. iõq
onorabilia sunt. Quo fi. corpus cuiꝰlibet iuui animalis

Expanded text:
ille mori potius quam sanctum daurant quid proferant, dum tamen aliquid ne recte credant semper objiciant haec a brutis animalibus devorari, et intra eorumdem corpora inveniri, licet tale testimonium non facile recipiendum, dignumve responsione videatur, tamen ne quid neglexisse vel sas, ut haec sacramenta absque sui corruptione a bestiis sive avibus comedi possint: quid hoc ad veritatem, quam credimus, Dominici corporis obstat? Certe enim non magis bestiarum, vel avium, quamcorpora inanimatis, sensibilia insensibilibus melioracredo. Quae autem meliora sunt, apud optimum Dominum chariora, ideoque honorabiliora sunt: quo fit ut corpus cujuslibet vivi animalis
Abbreviated transcription (Latin):
secessu petant: Illud eqͥdem ego confiteor. qui ex iurte
sancti corporis si placet ita dõ ꝓpt̾ aliquã quã ipse noueriei
sam. ñ dico ex multitudine panũ. s uł ex modica portiuncuso.
test qͥs iongo tp̃re melꝰ quã ex omĩb huiꝰ mundi epulis susted¬
tari. Nã si helias ex uirtute refectionis illiꝰ quã ex duob succin¬
ricus panib &e modico aquȩ angło ministrante ꝑceꝑat qͣdragua
dieb a totidem noctib uix̃: quantomagis ex uirtute celestis huiꝰ
diuiniq conuiuii in qͦ ñ iã succinericios panes &e aꝗͣ de manuan¬
Qłi s ipsius uerbi dĩ ꝓpͥã carnẽ &e sanguinẽ de manu eiꝰdem su¬
mimꝰ xp̃i. potest qͥspiã nullo alio cibo utens. si quando ita dĩ uolun¬
dieb taritũ dnĩcis saginati multis annis uxer̃t. Hoc gͥ conceder
possumꝰ. posse aliquem uidelicet ex uirtute dnĩci corporis pe
duunũ miraculum longo tp̃re iiuere.secessũ autẽ ei posse fiȩ

Expanded text:
secessum petant? » Illud equidem ego confiteor quoniam ex virtute sacrosancti corporis, si placet ita Deo, propter aliquam quam ipse noverit causam non dico ex multitudine panum, sed vel ex modica portiuncula potest quis longo tempore melius quam ex omnibus hujus mundi epulis sustentari. Nam si Elias, ex virtute refectionis illius quam ex duobus subcinericiis panibus et modico aquae, angelo ministrante, perceperat, quadraginta diebnu angeli, sed ipsius Verbi Dei propriam carnem et sanguinem de manu ejusdem sumimus Christi, potest quispiam nullo alio cibo utens, si quando ita volundiebus tantum Dominicis saginati, multis annis vixerunt. Hoc igitur concedere possumus, posse videlicet aliquem ex virtute Dominici corporis per divinum miraculum longo tempore vivere; secessum autem ei posse fieri
Abbreviated transcription (Latin):
niosa somniet semꝑ scandala mediteet
celũ. lilua celi. hoc anĩ celoꝵ. Illud corruptioni obnariũ ⁊
dieni alterũ seruaretur: hoc alienũ ab omĩ corruption
i gͦ forte cipã uetustate corruptũ & putridũ ałauadiᷤ til¬
deatur: si is non credit hoc qđ uidet esse corpꝰ dñi. iuxca cor
suũ cũ eo credimꝰ agi. ut que madinodũ de. xp̃o pegi uco a due

Expanded text:
o somniet, semper scandala mediteturcelum. Illud celi, hoc domini celorum. Illud corruptioni obnoxium si in alterum diem seruaretur, hoc alienum ab omni 431 corruergo forte cuipiam vetustate corruptum et putridum aliquando videatur, si is non credit hoc quod videt, esse corpus Domini, juxta cor suum, cum eo credimus agi: ut quemadmodum de Christo pe
Abbreviated transcription (Latin):
tit assumptio. scilicet qi uoluit.S q̃m multa adhuc
aurenda uenena suꝑsunt: oportuniꝰ id suo loco seruamꝰ.
⁊ puautulũ qͥescamꝰ. ut & quȩ dicta sunt diligentiꝰ recolas.
couo initio in ea ꝗ̃ sequunt᷑ assuirgupꝰ: animꝰ tuus noua in¬
uertat siqͥs hec legerit. non me laborare ad expu¬
gnandũ nr̃is argumentis penitꝰ hostẽ s ad nunien
dati contra hostilia argumenta catholicã fidem.
& il lud qͥden aõ auxiliante postinodũ fiet. Nune
uero ita rẽ distingure uolumꝰ: ut pͥmo hostileNe
sputationem debilẽ esse. & nichil contra fidem nr̃am confi
fieri. ut & hei¬

Expanded text:
tat assumptio, scilicet quia voluit. Sed quoniam multa adhuc exhaurienda venena supersunt, opportunius id suo loco servamus.aliquantulum quiescamus: ut et quae dicta sunt diligentius recolas, et, dum novo initio in ea quae sequuntur assurgimus, animus tuus nova invertat si quis legerit, non me laborare nunc ad expugnandum nostris argumentis penitus hostem; sed ad muniendam interim contra hostilia argumenta catholicam fidem. Et illud quidem, Deo auxiliante, postmodam fiet. Nunc vero rem ita distinguere volumus, ut primo hostilem disputationem debilem esse, et nihil contra fidem nostram conficere fieri ut h
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb libet animalib corrodi uł consi hec sacramenta post¬
brutis animalib uidentur posse corrodi. Queł si aliqual.
uelut corrosa uideantur: qđ nc̃ de ortalano. de ꝑegrino. a
lepso diximꝰ responderi potest. id est ñ esse corrosa. s uł ad pt¬
dam. seri eorrigenda⁊e ministroꝵ neglegentiã uł aq re

Expanded text:
acramenta haebrutis animalibus videntur posse corrodi. Quod si aliquando velut corrosa videantur, quod tunc de hortulano, de peregrino, vel leproso diximus, responderi potest, id est non esse corrosa; sed vel ad puniendam seu corrigendam ministrorum negligentiam, vel ad