comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fascinatio quoq. oculoꝵ exitiał est. Re¬
fert idem ẽẽ hõies in illiritis qui nit̾i¬
mant uidendo qͦs dintiꝰ irati uiderĩt.
eosꝙ ip̃os mares feiasq qui uisu no¬
centel sunt: pupillas in singłis ocłis ha¬
bere binas. Apollonides quoq ꝑhibet in
sicia nasci ferninas que bithie uotant᷑.
⁊ eascem ĩ ocłis binas hr̃e pupillas. ⁊ ꝑi¬
m̾e si quem uisu forte irate aspexerint
Uereoi ne hil ognati sint iudices iratũ¬
di. Eradũt ⁊̃ phisiognomi eos qui hẽant
oculos matulosos ad nequitiam ꝓniores.
Que uͦ de p̾sidib aliis quoq iuditib dit¬
ta sunt. debet ⁊ apd̾ ꝓ consules quos noftͣ.¬
tes uulgarit̾ diciit iustitias ẽẽ errantes
optin̾e. Et nomen quidem erroris. ⁊ si ñ
officio. ꝑsonis tñ eoꝵ ꝯuẽit. qui euntes
post ꝯcupestencias suas ĩ sectatu auari¬
cie. ⁊ dep̾dacione popłarium at ͤ mite
equitatis aberrant. Debent a of ficia

Expanded text:
Fascinatio quoque oculorum exitialis est. ReFascinatio quoque oculorum exitialis est. Refert idem homines esse in Illyricis, qui interimant videndo, quos diutius irati viderint. Eosque ipsos mares, feminasque qui visu nocentes sunt, pupillas in singulis oculis habere bina. Apollonides quoque perhibet, in Scythia nasci feminas, quae Bithiae vocantur, et easdem in oculis binas habere pupillas, et perimere si quem visu forte iratae aspexerint. Vereor ne his cognati sint judices iracundi. Tradunt etiam physiognomi, eos qui habent oculos maculosos, ad nequitiam proniores. Quae vero de praesidibus, aliisque judicibus dicta sunt, debent et apud proconsules, quos nostrates vulgariter dicunt justitias esse errantes, obtinere. Et nomen quidem erroris, etsi non officio, personis tamen eorum convenit qui euntes post concupiscentias suas, in sectatu avaritiae, et depraedatione popularium, a tramite aequitatis aberrant. Debent autem officia
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ꝯgnocendo. nͨ excandesc̾e adu̾sus qͦs ma
los putat. nͨ p̾cib calamitasoꝵ illatͥma¬
ri oꝑtet. Id eĩ ñ est ꝯstantis ⁊ recti iucli¬
cis. cui motũ animi uultꝰ detegit. Quid
ei ĩ uiro gͣuĩ defcemiꝰ. qmͣ si ad aturam
gene pallent. cutis ĩ rugas ꝯtͣnit᷑. Scm¬
tillant ocłi. turbatur uultꝰ. aut si sãg¬
uinem faciei ira accendit. ⁊ qͣi exclud̃
ĩ suꝑficie. spumancia torquentur labͤ.
brathia iaicłantur. saliunt pedes. corpͥ
tͤpidat. ⁊ toto gestu nͥ tam iratũ expͥ¬
mit quam ĩsanum: Certe cum tales
uideo: compatior ilł. mͥq metuo. me¬
mor hõmũ qͦs ĩ affrica ẽeͣ in libro na¬
t᷑alis hẏstorie apd̃ plinium diditi. Di¬
tuntur eĩ effascinare uoce ⁊ lingua
ut si inpensĩ forte laudau̾int płuas
arbores. segetes ameniores. leciores in¬
fantes. eqͦs egregios. petudes pastu ⁊
tu optimas: repente morisiit᷑ aut peat

Expanded text:
in cognoscendo, nec excandescere adversus eos, quos in cognoscendo, nec excandescere adversus eos, quos malos putat, nec precibus calamitosorum illacrymari oportet. Id enim non est constantis et recti judicis, cujus motum animi vultus detegit. Quid enim in viro gravi deformius, quam si ad auram genae pallent, cutis in rugas contrahitur, scintillant oculi, turbatur vultus; aut si sanguinem faciei ira accendit, et quasi excludit in superficiem, spumantia torquentur labia, brachia jactantur, saliunt pedes, corpus trepidat, et toto gestu non tam iratum exprimit, quam insanum. Certe cum tales video, compatior illis, mihique metuo, memor hominum, quos in Africa esse, in libro naturalis Historiae apud Plinium didici. Dicuntur enim effascinare voce et lingua, ut si impensius forte laudaverint pulchras arbores, segetes amoeniores, laetiores infantes, equos egregios, pecudes pastu et cultu optimas, repente moriantur, aut pereant.
Abbreviated transcription (Latin):
ercinet aũ ad religionẽ p̾sidis
ꝓuid̾e̾ ne potenciores uiri. ĩũi¬
ruis afficiant hu̾iliores. ne defenso¬
res eoꝵ calũpniosis criminib ĩ lestn¬
tur m̃ocentes. ꝓhibebitq illatas
exactiones. ⁊ molencias factas. ⁊
exortas metu. uendicões ⁊ caucões
ĩ p̾bendds hospitiis hon̾et. deniq ne qͥs
sniquum lucrum uł dãpnũ senciat p̃¬
canebit. Congͥit ẽĩ bono ⁊ gͣui p̃sidi cu¬
rare. ut patata ⁊ qͥeta sit ꝓunicia. qd
fatile optinebit: si solluite agat ut
malis hd̃ib ꝓuincia careat. eosꝙ conqͥ¬
rat. Nam ⁊ sac̾legos. latͦnes. fures pla¬
giarios. ꝯqͥrere debet. ⁊ ꝓut qͥiq cleliq̃rit:
dum est. ut ĩ adcinido qͥdẽ faciłẽ se p̾beat
s ꝯtẽpni ñ patiatur. ude mandatis adi¬
citur ne p̾sides ĩ ult̾iorẽ familiaritatẽ
ꝓuintiales admittant. Nam ex ꝯu̾sa-
sũmatĩ ita ius reddi debet: ut auctorita¬
tem lignitatis ĩg̃nio suo augeat. s ⁊

Expanded text:
ertinet autem ad religionem praesidis, providere ne potentiores viri injuriis afficiant humiliores, ne defensores eorum calumniosis criminibus insectentur innocentes. Prohibebitque illatas exactiones, et violentias factas, et extortas metu venditiones, et cautiones, in praebendis hospitiis oneret, denique ne quis iniquum lucrum, vel damnum sentiat, praecavebit. Congruit enim bono et gravi praesidi, curare ut pacata et quieta sit provincia: quod facile obtinebit si sollicite agat, ut malis hominibus provincia careat, eosque conquirat. Nam et sacrilegos, latrones, fures, plagiarios conquirere debet, et prout quisque deliquerit, dum est, ut in adeundo quidem facilem se praebeat, sed contemni non patiatur. Unde mandatis adjicitur, ne praesides in ulteriorem familiaritatem provinciales admittant. Nam ex conversis. Et summatim ita jus reddi debet, ut auctoritatem dignitatis ingenio suo augeat. Sed et
Abbreviated transcription (Latin):
gularit̾ hĩtauit excuciens manꝰ suas
ab õi mun̾e. ut nͥ dum natꝰ sit ciu au¬
rum uł argentũ ĩ munꝰ acceꝑit. Quid
referam martinũ qui contra morem.
rentino equñ socio necessariũ magna
ꝯpulsus ĩ flancia accepiss: eudem re¬
sttiuit donatori. ex quo eu̾ ab initio da¬
ti mim̾is causam in romana eccłia uẽ¬
tilandam hu̾isse ꝯgnouit. Qd̾ ⁊ pleni.¬
sc̃s beruardus clareualensis alb̃s¬
quem ad sc̾m engeniũ de ꝯtẽplatiõe
uł ꝯsideratione scͥbit. Taceo qd uen̾abi¬
lis pat̾. G. carnotensis legatus aquita¬
niẽ ꝓuincialiũ mun̾a ñ recepit. nͥ ĩ cã
esculenti. ⁊ poculenti. ⁊ ħ cũ sũma fru¬
galitate. s omnia que in exennioꝵ rõe
offerrebantur ut st̾cora ꝯtẽpnebat. Ees¬
tatur sc̃s clareuallensis qd̃ piscem que
nullgo sturionem dicũt a deuoto qͦd̃ã
legationis sue cłico gͣtis acciꝑe noluit.
nͨ aũ adquieuit offerentis ĩꝑbitati: ꝙͣ

Expanded text:
itavit, excutiens manus suas ab omni munere, ut nondum natus sit, cujus aurum, vel argentum in munus acceperit. Quid referam Martinum, qui contra morem arentino equum, socio necessarium, magna compulsus instantia, accepisset, eumdem restituit donatori, ex quo eum ab initio dati muneris, causam in Romana Ecclesia ventilandam habuisse cognovit. Quod et plenius S. Bernardus Clarevalquem ad S. Eugenium de contemplatione vel consideratione scribit. Taceo quod venerabilis Pater Gaufridus Carnotensis, legatus Aquitaniae, provincialium munera non recepit, nisi in causa esculenti et poculenti, et hoc cum summa frugalitate; sed omnia quae in xeniorum ratione offerebantur, ut stercora contemnebat. Testatur sanctus Clarevallensis, quod piscem, quem vulgo sturionem dicunt, a devoto quodam legationis suae clerico gratis accipere noluit, nec ante acquievit offerentis improbitati
Abbreviated transcription (Latin):
tis sũmus pontifex. fuge quem uidisti.
nullũ omnino munꝰ hõis lingantis re¬
cipiebat. aut tui litem crederet immi¬
nere. Uñ cũ in ad nentu suo pͥor qui¬
dam modice facultatis ciui causam ñ¬
dum audierat. ei martam auri deuociꝰ¬
one młta instanter offerret. Nondum
snquid aomũ ingresus es ⁊ ĩa uis corcũ¬
credidit quicq̾d offerebat᷑ iuditi. lite p̾n¬

Expanded text:
tis summus pontifex Eugenius, quem vidisti, tis summus pontifex Eugenius, quem vidisti, nullum omnino munus hominis litigantis recipiebat, aut cui litem crederet imminere. Unde cum in adventu suo prior quidam modicae facultatis, cujus causam nondum audierat, ei marcam auri devotione multa instanter offerret: « Nondum, inquit, domum ingressus es, et jam vis corrumcredidit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑit̾ iuris sanũ ꝯsilium: iuliciũ uendẽ
omnino ñ licet. licero cũ in pallatio domũ
uellet em̾e. ⁊ pecuniam in p̾sens ñ hr̃et.
Alilla qui tũc reuꝰ erat mutuo sext̾cũi
uities tactte actepit. Ea res pͥusquam em̾e¬
tur ꝓdita est. ⁊ in uulꝙꝰ exinit. obiectũq
est ei qd̾ petuniam domͦ em̃de c̾a a reo ac.¬
cepiss. Eunc scicero ĩ opinata ob ꝓbͣcione
ꝑ motꝰ. accepisse se nogauit. dicens se do
cepisse si domũ em̾o. S cñ postea emiss
⁊ ħmencdatiũ ĩ senstu ei ab ĩimitie
obi ceret᷑ : risit satis. atq int̾ ridend̾
Ipͣ dentes inqͥd hõines estis. cũ igno¬
ra Itis pͣdentis ⁊ tau pat̾s famias ẽc̃:
qu.  em̾e nelit empt᷑um sele negare ꝑꝑ
ri ñ pot̾at: urbano facetoq diluit dit¬
to. rem magis clignam fatiens risu: quam
crimine. Familiare siquidem hẽbat. ut
quotiens obiectũ turpe abnegare ñ pos¬
set. respolione iocłari illud elud̾et.: Am¬
plectende memorie. ⁊ imitande santita¬

Expanded text:
juris sanum consilium, judicium vendere omnino non licet. Cicero cum in Palatio domum vellet emere, et pecuniam in praesens non haberet, a Sylla qui tunc reus erat, mutuo sestertium vicies tacite accepit. Ea res priusquam emeretur, prodita est, et in vulgus exivit. objectumque est ei quod pecuniam domus emendae causa a reo accepisset. Tunc Cicero inopinata exprobratione permotus, accepisse se negavit, dicens se domniam accepisse, si domum emero. Sed cum postea emisset, et hoc mendacium in senatu ei ab inimicis objiceretur, risit satis, atque inter ridendum: « Imprudentes, inquit, homines estis, cum ignoratis prudentis et cauti patrisfamilias esse, quod emere velit, se empturum esse negare, ri non poterat, urbano facetoque diluit dicto, rem magis dignam faciens risu quam crimine. Familiare siquidem habebat, ut quoties objectum turpe abnegare non posset, responsione joculari illud eluderet. Amplectendae memoriae, et imitandae sanctita
Abbreviated transcription (Latin):
manim est a nemine acuiꝑe. s passim
uilissimũ est. ⁊ ꝑ omna: auarilłium¬
munꝰ ip̃e ꝓconsul. tił. qui in alio officio erit
accipiat. Emat ue qͥd. nͥ uictus condian
cã qd̾ ad exennia iam non ꝑtinet. s ad
ea que eduliũ excedant usũ. S n exennia
ꝓdlucenda sũt: ad mun̾ũ qualitatem. Lic¬

Expanded text:
manum est a nemine accipere, sed passim uilissimum est et omnia auarissimummunus ipse proconsul uel qui in alio officio erit accipiat ematue quid nisi uictus cottidiani causa, ad xeniola non pertinet, sed ad ea quae edulium excedant usum. sed nec xenia producenda sunt ad munerum qualitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
t ĩ ip̾a disqͥlicõne
consilii tam ĩ ciuilib. quam ĩ tͥmi¬
nalib tansis ad examinandas ꝓbatiões
instruentoꝵ ioͥ hnda est. Et quidem
instrumenta dituntur oĩa quib causa
instrui pͣ. sũ sit testimonia. sũ testes. hͦ
tñ ilł potiora sũt. eo qd̾ testes testimoniis
p̾feruntur. Nam tũ testes examunari
possint : testimonia sẽꝑ ⁊ apd̾ om̃s ead̾e
sũt. In ip̃a uͦ testium examinacõe: ñ pot̾¬

Expanded text:
t in ipsa disquisitione consilii, tam in civilibus quam criminalibus causis, ad examinandas probationes, instrumentorum ratio habenda est. Et quidem instrumenta dicuntur omnia, quibus causa instrui potest, sive sint testimonia, sive testes: haec tamen illis potiora sunt, eo quod testes testimoniis praeferantur. Nam cum testes examinari possint, testimonia semper, et apud omnes eadem sunt. In ip
Abbreviated transcription (Latin):
eiuiscemi honestans. ⁊ estrmaciõis sint ⁊
negocis qͣltas. at iudicis motꝰ tu̾ his ꝯcii¬
rerit: sequenda sũt oĩa test imonia. Si
uͦ quidam eoꝵ aliud ddixerĩt licet ĩpari
mim̾o: credendum est qd̃ nat᷑e negotis ꝯ¬
uenit. qd̃ ĩimiticie aut gratie suspitĩõe
caret ꝯfirmabit q iudex motum aĩmi
sui. ex argumentis ⁊ testimoniis que rei

Expanded text:
eiusdem honestatis et existimationis sint et negotii qualitas ac iudicis motus cum his concurrit, sequenda sunt omnia testimonia: siquidam eorum aliud dixerint, licet impari numero, credendum est quod nature negotii convenit et quod inimicitie aut gratie suspicione caret confirmabitque iudex motum animi sui, ex argumentis et testimoniis et que rei
Abbreviated transcription (Latin):
cũ scͥptum sit. Eeũt signa in sole ⁊
lua. ⁊ stellis. ⁊ cet̾a. ⁊a tñ que hic
p̾nũciantur sine p̾iudicio sentencie
melioris ea intelligenda arbitror: q̃
in hiis
ꝯtra naturam funt.
est qd̾ in passione dñi
sol
obscuratus est. uelum

Expanded text:
Erunt signa in sole, et luna, et stellis, etc. . Ea tamen quae hic praenuntiantur, sine praejudicio sententiae melioris, ea intelligenda arbitror, quae in his contra naturam fiunt; quale est quod in passione Domini sol obscuratus est, velum
Abbreviated transcription (Latin):
espasianũ qͦ iudee uastatorẽ
pr̃emq titi hierosolimoꝵ piis¬
sinũ eu̾soris. ut quibdam scͥptorib pla¬
cuit: miracłoꝵ signis ad facienlam
plebe luminib orbat᷑. itemq alius
claudus crure debilis. sedentem ꝓtͥbu¬
nali parit̾ adierunt: orartes opemi
ualiailini. eo qd̃ sͥ foret inquiete
monstratum ocłos restituendos. si eos
ille inspicet.: ⁊ crus debili roborandñ:
si illud clignaret᷑ calce contingere.¬
quoq ei. et int̾itꝰ nitellis. ⁊ octonis qͥ
fedo neroni successerant: plurib ce

Expanded text:
espasianum quoque Judaeae vastatorem, patremque Titi, Hierosolymorum piissimi eversoris, ut quibusdam scriptoribus placuit, miraculorum, signis ad faciendam plebe luminibus orbatus, itemque alius claudus crure debilis, sedentem pro tribunali pariter adierunt, orantes opem valetudini, eo quod sibi foret in quiete monstratum, oculos restituendos, si eos ille inspiceret, et crus debili roborandum, si illud dignaretquoque ejus et interitus Vitellii et Othonis, qui foedo Neroni successerant, pluribus co
Abbreviated transcription (Latin):
dem: ꝓfecto uithil istoꝵ euenit ꝯtra
nat᷑am. cum ille omnia quetumq uo¬
luit fec̾it. Ille quidem dũ reꝵ cansa
exequit᷑: finem omniũ diuinam astͥ¬
it bonitatem. Optimꝰ est niquit. Po.¬
ro ab optimo longe legata est. om̃is
inuidia. Itaq consequent̾ cunta siri
similia ꝓut natura cuꝰiq bĩtulinis
capax ẽẽ pot̾at: effici uoluit. quam
quidem dei uoluntatem certissimã
reꝵ originem ẽẽ. siquis potiat recte
eum ꝓutare consenciam.

Expanded text:
tem, profecto nihil istorum evenit contra tem, profecto nihil istorum evenit contra naturam, cum ille omnia quaecunque voluit fecerit. Ille quidem dum rerum causas exsequitur, finem omnium divinam astruit bonitatem. « Optimus est, » inquit. Porro ab optimo longe relegata est omnis invidia. Itaque consequenter cuncta sui similia, prout natura cujusque beatitudinis capax esse poterat, effici voluit, quam quidem Dei voluntatem, certissimam rerum originem esse, si quis ponat, recte eum putare consentiam.
Abbreviated transcription (Latin):
tamdecinam exstitisse. nͥ forte qͥs de uida¬
ita ꝑficdia increcdulitatis sue solacium
inutuet᷑: asserens c̃ eis uen̾em tũt in
ecliptita linea soli fuisse oppõitam q̃
quidem magna est. ⁊ ut astrologi tra¬
clunt sola cle .u. siclerib de nocte
umbram de se emittit ut luna. Os
quia hec racio ꝓbat. nͨ auttoritas aut
fides approbat: repudiatur ut futile
alia sicut illud qd̃ d̾o moriente tene¬
bre facte sunt ꝑ uniu̾sam t̾ram ab
sapacitatem gen̾s tempis ꝑpetuita¬
te compensat. Mors ⁊em̃ illa: moysi
faciem decexit uniu̾sis ꝑetuam clu¬
ritiam scidit.: ⁊ resurrectionis pͥmi¬
tias in et̾nam leticiam int̾duxit. Ila
ꝑ die xs. si tñ fut᷑a sunt: qũi dle sẽp¬
tura tanonica firmamentum ñ hut.
nat᷑e legib mimme subiacebunt. dũ
tũ natam hic ut in locis ꝙͣ płib cli¬
camus solitum tursum reꝑ. aut causas
ocuitas euentuũ quaꝵ rõ redili potest
i uͦ platonem sequim᷑ qui asse.¬
rit naturam ẽẽ dei uolunta¬

Expanded text:
s de Judaica perfidia incredulitatis suae solatium mutuetur; asserens cum eis Venerem tunc in ecliptica linea soli fuisse oppositam, quae quidem magna est, et ut astrologi tradunt, sola de quinque sideribus de nocte umbram de se emittit, ut luna. Quod quia nec ratio probat, nec auctoritas, aut fides approbat, repudiatur ut futileralia, sicut illud quod, Deo moriente, tenebrae factae sunt per universam terram, abcapacitatem generis, temporis perpetuitate compensat. Mors etenim illa, Moysi faciem detexit universis, perpetuam duritiam scidit, et resurrectionis primitias in aeternam laetitiam introduxit. Illa per dies XV, si tamen futura sunt, quoniam de Scriptura Canonica firmamentum non habent, naturae legibus minime subjacebunt, dum tamen naturam hic, ut in locis quam pluribus, dicamus solitum cursum rerum, aut causas occultas eventuum quarum ratio reddi potest Platonem sequimur qui asserit naturam esse Dei volunta
Abbreviated transcription (Latin):
Ro ĩd̾ necessaria. ẽ. disciplina
imilitaris. cuiꝰ qͣnta sit ntilitas.
n facile dixerim. Ut enĩ dictũ ẽ. Ro¬
manis ad eo ꝓfuit clisciplina. ut
orbẽ sue subicerẽt ditiom. Alexan¬
der qͦ macedo exiguã manũ nuili¬
tar̾ẽ suscepit ãpatre. s doctã qͣ asue¬
facta milicie orb̾e t̾raꝵ. agressus
ĩ mim̾a ᷤ hostiũ copias fudit.
erxel. atrecentis lacedo nior
ad t̾mo pilas uexatꝰ. cñ cos marnu
it finita plurums ꝙ suor amissis
uix ꝯfeciss: in eo se deceptũ dicebat.
discipline tenaces: nullos. Hoc eqͥdẽ
ue ddixit. qd̃ ⁊ fuga illa testat᷑. qua
ap salammã cͤpit̾ uictus qͥ tot gs
in bella tͣhebat. nͭ dnces nõ possent
facile num̾ari inr una naue eua-¬
sit. Fertur eiũ quod duces exeratꝰ eiꝰ uõ
ꝯsueu̾it p̾ młtitudine alit̾ num̾are.
ꝙͣ singłis telis recepis a singulis ut ex
num̾o telor clucũ qͦ num̾us cen̾et᷑.

Expanded text:
roinde necessaria est disciplina militaris, cujus quanta sit utilitas, non facile dixerim. Ut enim dictum est, Romanis adeo profuit disciplina, ut orbem suae subjicerent ditioni. Alexander quoque Macedo, exiguam manum militarem suscepit a patre, sed doctam, qua assuefacta militiae orbem terrarum aggressus, innumeras hostium copias fudit. Xerxes a trecentis Lacedaemoniorum ad Thermopilas vexatus, cum eos manu infinita, plurimisque suorum amissis, vix confecisset, in eo se deceptum dicebat, disciplinae tenaces nullos. Hoc equidem vere dixit, quod et fuga illa testatur, qua apud Salaminam turpiter victus, qui tot gentes in bella trahebat, ut duces non possent facile numerari, vix una nave evasit. Fertur enim quod duces exercitus ejus non consueverit prae multitudine aliter numerare, quam singulis telis receptis a singulis, ut ex numero telorum, ducum quoque numerus tene
Abbreviated transcription (Latin):
deałtatere l potencum sulntreut̃
aut si ħ parum ẽ: publice p̾conentur
pͥncipem non ẽẽ legi sb̾iectum. ⁊ qd̾ ei
rem. Regẽ qm legis uexib sb̃trahunt:
si uolunt ⁊ audent exlegẽ faciant. e¬
go ñ mͦ his renitentib s mundo recła¬
mante ip̃os bͣt lege ten̾i ꝯfirmo. In
quo eĩ inquit qͥ nͨ fallit tĩ fallit᷑ iucdi¬
cio iudican̾itis: iudicabimini. Et t̾te
iudicium gͣuissimũ in his qͥ p̾sunt:
fiet. eo ꝙ mensura bona. ꝯferta. coagi¬
tata. ⁊ suꝑ effluens refundetur ĩ sm
eoꝵ. Nec tñ dispensacionem legis sub¬
irahunt manib potestatum s ꝑpe¬
tuam p̾ceptionem aut ꝓhibitionẽ.
hñcia. libito eoꝵ neqͣqmͣ arbitror b̃po.¬
nenda. In bis ita dũ taxat que mo¬
bilia sunt dispensacio u̾boꝵ admittit᷑.
ita tñ ut ꝯpensatione honestatis. aut
utilitatis: mens legis integra ꝯseruet᷑.
Hec eleuetut inquit cor eins ĩ suꝑbiam
luꝑ fres suos. Qnod p̾cipne nccͣium est:

Expanded text:
dealbatores potentum, susurrent, aut si hoc parum est, publice praeconentur principem non esse legi subjectum, et quod ei prem. Regem quem legis nexibus subtrahunt, si volunt, et audent, exlegem faciant, ego non modo his renitentibus, sed mundo reclamante, ipsos hac lege teneri confirmo. In quo enim, inquit, qui nec fallit nec fallitur, judicio judicaveritis, judicabimini . Et certe judicium gravissimum in his qui praesunt fiet, eo quod mensura bona, conferta, et coagitata, et superfluens refundetur in sinus eorum. Nec tamen dispensationem legis subtraho manibus potestatum, sed perpetuam praeceptionem, aut prohibitionem habentia, libito eorum nequaquam arbitror supponenda. In his itaque duntaxat quae mobilia sunt, dispensatio verborum admittitur; ita tamen ut compensatione honestatis aut utilitatis, mens legis integra conservetur. Nec elevetur, inquit, cor ejus in superbiam, super fratres suos . Quod praecipue necessarium est,
Abbreviated transcription (Latin):
est. Pat̾ ⁊ ẽĩ est. ⁊ cui milla creatura
ipsius faciente merito negare potest
dileccõnis affectum. Si ego inquit dñs
sum. uͥ est timor meus: Si pat̾ sumͦ
n̾ẽ amor meus: Nerba qͦ legis custo¬
cdiencda sunt. qd̃ ex pͥmo timoris gͣdu
quaclam qͣi uͥtntũ scala felici ꝓcedit
ascensu. Dilectio inquit illuis custo¬
dia legum est: quia omnis sap̃ia timor
Utiq que p̃cepta sunt ĩ lege. ut aps
pͥncipem iota ł apex legis ñ cadat
in t̾ram: quod ñ ille ꝓpͥis ł manib
gentes legitima. ⁊ que omnino ĩpl¬
ne solui ñ possunt. an legem sb̾ lege
sb gr̃a. oñs lex una constͥngit. Quod

Expanded text:
est. Pater etenim est, et cui nulla creatura, est. Pater etenim est, et cui nulla creatura, ipsius faciente merito, negare potest dilectionis affectum. Si ergo, inquit, dominus sum, ubi est timor meus; si pater sum, ubi est amor meus? Verba quoque legis custodienda sunt, quod ex primo timoris gradu, quadam quasi virtutum scala, felici procedit ascensu. Dilectio, inquit, illius, custodia legum est , quia omnis sapientia timUtique quae praecepta sunt in lege, ut apud principem iota vel apex legis non cadet in terram, quod non ille propriis, vel manibus gentes legitima, et quae omnino impune solvi non possunt. Ante legem sub lege, sub gratia, omnes lux una constringit:
Abbreviated transcription (Latin):
seqͥtur ut dilcat timere dñm de¬
um siuum ⁊ custocdire u̾ba eꝰi. q̃ ĩ
lege p̾ceptasunt. Eausam legitime ob¬
seruanionis lex ip̃a sbiungit. Ut dis¬
cat inquid. Diligens namq lector
legis discipłs est non magist̾. Nad sẽ¬
sum suũ captiuatam retorque. t
legem. s menti eiꝰ ⁊ integͥtat sens
suos accomodat. S discipłs iste qͥd
dilcit: Utiq timere dñm deum su¬
um. Recte quidem. eo qd̃ sap̃ia parͣ.
⁊ firmat pͥncipatum. At qui inicium
sap̃ie timor dm̃. Qui gͦ timoris. ñ
iniciatur gradu: frusta ad legitimi
pͥncipat᷑ culmen aspirat. Legitimi
inquam. Quia de quibcdam dimi
allenant᷑ deiectis. ⁊ miserins deicien¬
dis scprum est. Isti rengnauerunt.
⁊ non ex me. pͥntipes ex stiterunt:⁊
ego ignorani. Et alibi. Tenentes le¬
gem: nescierunt sapĩam. Enueat gͦ
pͥnceps dñm. ⁊ se ꝓmpta humilitate y
noscat. cui ñ plus timoris ex mages¬
tate: quam amoris ex pietate exhibũd

Expanded text:
Sequitur ut discat timere Dominum Deum suum, et custodire verba ejus quae in lege praecepta sunt. Causam legitimae observationis, lex ipsa subjungit: Ut discat, inquit. Diligens namque lector, legis discipulus est, non magister: nec ad sensum suum captivatam retorquet legem, sed menti ejus et integritati sensus suos accommodat. Sed discipulus iste quid discit? Utique timere Dominum Deum suum. Recte quidem, eo quod sapientia parit, et firmat principatum. Atqui initium sapientiae timor Domini . Qui ergo timoris non initiatur gradu, frustra ad legitimi principatus culmen aspirat. Legitimi, inquam, quia de quibusdam dum allevantur, dejectis et miserius dejiciendis scriptum est: Isti regnaverunt, et non ex me; principes exstiterunt, et ego ignoravi , et alibi: Tenentes legem nescierunt sapientiam . Timeat ergo princeps Dominum, et se prompta humilitate mentis, num Deum esse agnoscat, cui non plus timoris ex majestate, quam amoris ex pietate exhibendum
Abbreviated transcription (Latin):
gento electo. In uiis iu̾sticie ambulo
in medio semitaꝵ incłicis ut clitem
diligentes me. ⁊ theslauros illoꝵ replẽã.
Item. Meum est ꝯsilium ⁊ equitas. mea
est pͣdencia. mea ẽ fortitudo. Et alibi.
Accipite disciplinam ⁊ ñ pecuniã. doc¬
tͥnam magis quam aurum eligite.
Melior ẽ eĩ sap̃ia cutis oꝑib p̾tiosissi¬
mis. ⁊ om̃e desid̾abile ei ñ potest cõꝑari.
eum gentiles nitbil sñ nutu miminũ
crederent faciendum: unũ tũ qͣi demn
sapĩam. ic̾o qd̾ ip̃a omnib p̾est. Uñ ⁊
philosophi uet̾es ymaginem sapĩe ꝓ
bi debere censuerunt. Usus me genuit. peꝑ¬
it memoria sophiam me uotant graii.
uos sapĩam. Et ħ item. Ego ocdi hoĩes stul¬
Et quidem elegant̾ illi ista finxerunt.
licet u̾itatem ip̃am plene ñ nou̾int: ad
eam tñ aliqͣtenꝰ accedentes: dum sapĩam
onimũ que recte fiunt ducem ⁊ pͥn¬
cipem arbitrantur. cum ⁊ ip̃a uerati¬
t̾ głictur: qd̾ ĩ omni gente ⁊ popl̃o a

Expanded text:
is justitiae ambulo, in medio semitarum judicii, ut ditem diligentes me, et thesauros eorum repleam . Item: Meum est consilium et aequitas, mea est prudentia, mea est fortitudo . Et alibi: Accipite disciplinam, et non pecuniam, doctrinam magis quam aurum eligite. Melior est enim sapientia cunctis opibus pretiosissimis, et omne desiderabile ei non potest comparari . Cum gentiles nihil sine nutu numinum crederent faciendum, unum tamen quasi Diam, ideo quod ipsa omnibus praeest. Unde et philosophi veteres imaginem Sapientiae pro rba scribi debere censuerunt: Usus me genuit, peperit Memoria: Sophiam me vocant Graii, vos Sapientiam. Et haec item: « Ego odi homines stulEt quidem eleganter illi ista finxerunt, licet veritatem ipsam plene non noverint: ad eam tamen aliquatenus accedentes, dum sapientiam omnium, quae recte fiunt, ducem et principem arbitrantur, cum et ipsa veraciter glorietur, quod in omni gente et populo a
Abbreviated transcription (Latin):
eaꝵ studere sapiencie contigiss. Et
si tͥ socratis uidet᷑ ꝯtempnenda auctori¬
tas: ꝑ me inquid sapĩa. reges rengnãt.
⁊ conditores legum iusta desc̾nũt. ꝑ
me pͥncipes imꝑant. ⁊ potentes dec̾nũt¬

Expanded text:
earum studere sapientiae contigisset. Et earum studere sapientiae contigisset. Et si tibi Socratis videtur contemnenda auctoritas: Per me, inquit Sapientia, reges regnant, et conditores legum justa decernunt. Per me principes im
Abbreviated transcription (Latin):
ad imicum quem sꝑabat regni ⁊ felici¬
tans fut᷑m h̾ecem transmitt̾e curanit.
ob hanc cansam epła ei destinata. anͭ.¬
stotili nuꝑ nati alexanctri ut sꝑabat᷑
magistro uisa est ħ scͥbenda. Est gͥ ꝯcep¬
ta adhanc ferme sentenciam. Philipp
Aristotiłi. salt dicit. filium mn genitũ
ltito. qͦ equidem cliis hẽo grãm. ñ pĩde
quia natꝰ est: quam ꝑ eo qd̾ eum nas¬
e contigit temꝑib uite iue. Sꝑo ⁊ em̃
fore. ut ecliuatꝰ eruditꝰq ate: dignus
eristat ⁊ nob̾ ⁊ reꝵ istarñ suscepciõe
Romonos imꝑatores. aut dutes dlum
eoꝵ res publita uiguit: illit̾atos exsti¬
tisse ñ memini. Et nescio qmͦ contig
qd̃ ex qͦ ĩ pͥncipib uͥtꝰ languit litt̾aꝵ
mirum. cum sn sapiencia nullus stare
⁊ qui sũ ꝯtradictõne septem illos qui
dicti sũt sapientes : incomꝑabilit᷑
atñcessit. non in opinione sapĩe: set
uͥtute. tũc demũ res publitas fore batas
aseruit: si eas pħi reg̾ent. aut rectores

Expanded text:
felicitatis futurum haeredem, transmittere curavit. Ob quam causam epistola ejus destinata Aristoteli nuper nati Alexandri, ut sperabatur, magistro visa est hic scribenda. Est igitur concepta ad hanc ferme sententiam. « Philippus Aristoteli salutem dicit. Filium mihi genitum scito, quo equidem diis habeo gratiam, non proinde quia natus est, quam pro eo quod eum nasci confore, ut educatus eruditusque a te, dignus existat et nobis et rerum istarum susceptione. » Romanos imperatores aut duces, dum eorum respublica viguit, illitteratos exstitisse non memini. Et nescio quomodo contigit, quod ex quo in principibus virtus languit litterarmirum, cum sine sapientia, nullus stare, et qui sine contradictione septem illos, qui dicti sunt sapientes, incomparabiliter antecessit, non in opinione sapientiae, sed virtute, tunc demum respublicas fore beatas asseruit, si eas philosophi regerent, aut rectores
Abbreviated transcription (Latin):
philippꝰ si hrẽm partem corꝑis gͤ¬
abciderem ne poti. quam curaret
Deinde familiarit̾ secreto elicitũ ꝑl¬
ciam accepta difficultate necesua
domesticarum pecunia sufficient̾
instrurit. ac metiorem. fictelioremq
hũit quam fu̾it. añ quam cred̾etur
offensus.
t em̃ ait lucius. pͥncipem se¬
nem morib ẽẽ oꝑtet. ⁊ qͥ mo¬
eratiora sequatur ꝯsilia. ⁊ uicem
gerere medicoꝵ. qui morbos curãt
nũc ex inuanicõne ĩ obpletis. nũc
refectione inuacuis ⁊ dolorem secdãt
nũt caut̾io nũc fom̃tis. p̾t̾ea sit ĩ u̾¬
bo affabilis munificus in beneficũ
dignitatem. Famam namq be¬
nignitatis contiliat sermo bonꝰ
⁊ ligua graciosa. Amorem fule¬
lissimũ ⁊ constantissimũ. ⁊̃ a du¬
riorib extorquent bñficia. ⁊ qũe
fec̾e: fonent. ⁊ solulant. Et moꝵ
dignitati: debet᷑ reu̾entia subdli¬
Itoxum.

Expanded text:
Philippus, si haberem partem corporis Philippus, si haberem partem corporis abscinderemne potius, quam curarem? » Deinde familiariter secreto elicitum Phytiam, accepta difficultate necessitatum domesticarum, pecunia sufficienter instruxit, ac meliorem fidelioremque habuit, quam fuerat antequam crederetur offensus. t enim ait Lucius, principem senem moribus esse oportet, et qui moderatiora sequatur consilia, et vicem gerere medicorum, qui morbos curant, nunc ex inanitione in oppletis, nunc refectione in vacuis; et dolorem sedant nunc cauterio, nunc fomentis. Praeterea sit in verbo affabilis, munificus in beneficiismoribus dignitatem. Famam namque benignitatis conciliat sermo bonus, et lingua gratiosa. Amorem fidelissimum et constantissimum, etiam a durioribus extorquent beneficia, et quem fecere, fovent et solidant. Et morum dignitati debetur reverentia subditorum.
Abbreviated transcription (Latin):
oni. Medicoꝵ utiq consuetudo est. ut
morbos qͦs fomentis. ⁊ leuiorib medi¬
cinis curare nequeunt: grauiorib ad¬
hibitis igne puta ł ferro curent. Nec
uncquam ntintur grauib. nͥ t̾ leui¬
um bũficio desid̾ata sanitas desꝑat᷑.
Sic ⁊ potestas c̾ ĩferioꝵ uicia mansu¬
eta manu curare ñ sufficit: penarũ
atrimoniam ddolens recte mln̾ib
infundit. ⁊ pia crudelitate senit in
malos dum bonoꝵ incolumitas ꝓti¬
ratur. S quis sine dolore ꝓpͥi corꝑis
membra ualuit amputare: Dolet
g̾ cum exigentib culpis uindictam
exposcitur. eam tñ ꝑagit in uita der¬
tͥa. Sinistram namq ñ ht̃ pͥnceps.
⁊ in cruciatu memibroꝵ corꝑis cuĩs
ip̃e capd̾ est: legi tͥstis ⁊ gemens fani¬
latur. Philippꝰ cum aucliss phisciam
quenidam bonũ pungnatorem aleis¬
tum animo sͥ. qd̃ tres filias inops uii
aleret nͨ a rege acdiunaretur: monel¬
tib amitis ut eũ cau̾et. qͥd inquid

Expanded text:
oni. Medicorum utique consuetudo est, ut oni. Medicorum utique consuetudo est, ut morbos, quos fomentis et levioribus curare nequeunt, gravioribus adhibitis, igne puta vel ferro, curent. Nec unquam utuntur gravibus, nisi cum levium beneficio considerata sanitas desperatur: sic et potestas cum inferiorum vita mansueta manu curare non sufficit, poenarum acrimoniam dolens recte vulneribus infundit, et pia crudelitate saevit in malos, dum bonorum incolumitas procuratur. Sed quis sine dolore proprii corporis membra valuit amputare? Dolet ergo cum exigentibus culpis vindicta exposcitur, ea tamen peragit invita dextra. Sinistram namque non habet princeps, et in cruciatu membrorum corporis, cujus ipse caput est, legi tristis et gemens famulatur. Philippus cum audisset Phytiam quemdam bonum pugnatorem, alienatum animo sibi, quod tres filias inops vix aleret, nec a rege adjuvaretur, monentibus amicis, ut eum caveret: « Quid, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
uita secleat᷑. ambulet᷑. in conuinio
qd̃ discumbat᷑ familiari: tunc int̾ fi¬
lium magistratum. ⁊ patrem pͥua¬
tum publicos honores cessare. nat᷑a¬
est. Itaq tu psit̾. nt̾e his honorib pͥuꝰ
cdenda ecrbitror. ut ĩ splendore ꝓubli¬
ce dingnitatis memores sĩt ꝓpͥe ꝯdi¬
cionis. ⁊ sic aitenlant ꝓp̾e ꝯdicioĩs
statum: ut ñ cleuenustent publice
dignitatis gradum. sic ⁊̃ coliati sͥ ho¬
noris integͥtatem serriet. ut alioꝵ
non minuat dignitatem. ⁊ sic pͥua¬
ta quisque polleat dignitate: ut ñ
fiat ini̾tia ꝓublice potestati:
ꝑtineat gͦ in pͥncipe qd̾ debet
m omnib obtm̃e. nemo que sua
sunt. querat: s que alioꝵ. Uerũptũ
ipi affectõnis modus quo caritatis b¬
thiis sbiectos. ut fr̃s amplexat᷑. mode¬
racionis limitib claudit᷑. Sit ⁊ em̃
fr̃s iligit: qd̾ errores eoꝵ meditinalt̃
corrigit. Sit in eis carnem agnoscit
⁊ sangninem. nt ea sp̃c subiciat dici¬

Expanded text:
vita sedeatur, ambuletur, in convivio vita sedeatur, ambuletur, in convivio quoque discumbatur familiari, tunc inter filium magistratum, et patrem privatum, publicos honores cessare, naturaest. Itaque tu, pater, utere his honoribus priudenda arbitror, ut in splendore publicae dignitatis memores sint propriae conditionis, et sic attendant propriae conditionis statum, ut non devenustent publicae dignitatis gradum; sic etiam collati sibi honoris integritatem servent, ut aliorum non minuant dignitatem: et sic privata quisque polleat dignitate, ut non fiat injuria publicae potestati. principe, quod debet in omnibus obtinere, nemo quae sua sunt quaerat, sed quae aliorum. Verumtamen ipsius affectionis modus, quo charitatis brachiis subjectos ut fratres amplexatur, moderationis limitibus clauditur. Sic enim fratres diligit, quod errores eorum medicinaliter corrigit, sic in eis carnem agnoscit et sanguinem, ut ea spiritus subjiciat diti
Abbreviated transcription (Latin):
documentis faciendũ agnosce. Ad̾
ph̃m taurum athenas indendiꝯgnos¬
ꝙ post mutuam salutacõnem. Alla¬
ta ẽ mox uma sella que ĩ ꝓmptu erat
⁊ dñ alie ꝓmebant᷑: apposita est.
Inuitauit g̾ taur᷑ pr̃eu p̾sidis ut se¬
cłet. At iłle. Secdeat hic pocius qui po¬
puli romani magistratus est. Absq
p̃iutlitio inquit taur᷑ tu int̾ea sede.
dum conspitimꝰ querimꝰq quid conue¬
niat. te ue pocͦi sec̾e qui pat̾ es: an fili¬
um qui gerit romani ppłi magistrat᷑.
Cñq pat̾ assedisset appõitum eẽt ali¬
udfilio: suꝑ ea re eaurus his qui ꝯue¬
uerant u̾brm ficit cum sũma boni
equi. honoꝵ atq officioꝵ ꝑpensacio¬
ne. Eoꝵ u̾boꝵ sentencia hec u̾e fuit .
In publicis locis atq mun̾ib patrũ
iura cum filioꝵ qui in magistratu
ant potestatib sunt ꝯllata: int̾qui¬
esc̾e paulum. ⁊ ꝯuiu̾e. S cum extͣ
rem publicam ĩ domestica re. atq

Expanded text:
hilosophorum documentis faciendum agnosce. Ad hilosophorum documentis faciendum agnosce. Ad philosophum Taurum, Athenas visendi cognostque post mutuam salutationem. Allata est mox una sella, quae in promptu erat, et dum aliae promebantur apposita est. Invitavit ergo Taurus patrem praesidis ut sederet. At ille: « Sedeat hic potius qui populi Romani magistratus est.--Absque praejudicio, inquit Taurus, tu interea sede, dum conspicimus quaerimusque quid conveniat, tene potius sedere qui pater es, an filium qui gerit Romani populi magistratum? » Cum pater assedisset appositumque esset aliud filio, super ea re Taurus his, qui convenerant, verbum fecit, cum summa boni, aequi, bonorum atque officiorum perpensatione. Eorum verborum sententia haec fere fuit. In publicis locis, atque muneribus patrum jura cum filiorum qui in magistratu aut potestatibus sunt collata, interquiescere et paulum connivere. Sed cum extra rempublicam in domesticare, atque
Abbreviated transcription (Latin):
nu̾it.: fratim̃ subiectis omnib ĩpen¬
it affectum. Et qͥdem pͣdent᷑ hm̃ilita¬
m cum discrenone ⁊ cartate melicit
pͥncipib q sine istis omnino sb̃siste
ĩ morib diligentissime teneat. Nam
qͥ ab hũilitatis opib recedit: a clig¬
nitatis sue fastigio tumoeis pond̾e tadͣ.
Obtinet ẽi ꝑpeto. qi qui se humiliat
exaltabitur. ⁊ uice u̾sa. qͥ se exaltat:
depͥmetur. Regem romanoꝵ nouissi¬
mum tarqͥniũ fecit ẽẽ suꝑbia. ⁊ ei ab
humilitate magis nctĩos sb̾stituit ma¬
gisttatꝰ᷑. Deniq quem suꝑboꝵ legisti
regnare diutius: Eoꝵ namq qui ꝑ
suꝑbiam ceciderunt: historia copiosa
est. Nec tñ eatenꝰ suꝑbiam uitet: ut
intidat in contẽptum quia sicut ela¬
cio: ita ⁊ abiectio declinanda ẽ. Uñ
⁊ in iure romano cautũ ẽ: ut qͥ ut qu¬
ins reddit se quidem in adeundo facilẽ
ales admittant eo qd̃ ex ꝯu̾sacione e¬
Uen̾etur gͦ in publico ppłi maiestatẽ.
⁊ apul se pͥuate ꝯdicionis statum pa-¬

Expanded text:
omnibus impendat affectum. Et quidem prudenter humilitatem cum discretione et charitate indicit principibus, quia sine istis omnino subsisterin minoribus diligentissime teneat. Nam qui ab humilitatis operibus recedit, a dignitatis suae fastigio, tumoris pondere cadit. Obtinet enim perpetuo, quia qui se humiliat exaltabitur, et vice versa, qui se exaltat deprimetur. Regem Romanorum novissimum Tarquinium fecit esse superbia, et ei ab humilitate magis necessarios substituit magistratus. Denique quem superborum legisti regnare diutius? Eorum namque qui per superbiam ceciderunt, historia copiosa est. Nec tamen eatenus superbiam vitet, ut incidat in contemptum, quia sicut elatio, ita et abjectio declinanda est. Unde et in jure Romano cautum est, ut qui jus reddit, se quidem ales admittant. Nam ex conversatione eVeneretur ergo in publico populi majestatem, et apud se privatae conditionis statum pa
Abbreviated transcription (Latin):
uita ⁊ lingua sac̾dotum: qͣi qͥdam ute
liber ẽ in fatie popłoꝵ. Eo forte sp d
quod exemplar legis a sac̾dotib lenitite
tͥb iubetur assumi. qi p̾ditatione eoꝵ.
debet potestas ꝯmissi magistratꝰ gub̾¬
nacula mod̾ari. N exꝑs omnino leccõ¬
nis est. qͥ ⁊ sup̃e t̃i legit: que legunt᷑ ab
aliis fidelit̾ audit. Qui uͦ neutͣm facit:
qͦmͦ ĩ ꝯtẽptu p̃cepti qd p̃cipitur. fidelit᷑̾
adimplebit. Concursus namq desid̾abi¬
lium omnium. sapiencie accessio. Tho¬
lomeuꝰ ad cumulum bĩtudinis. nonne
sͥ aliqͥd deẽe credidit. don accitis septu¬
aginta int̾ptib licet gentilis eẽt. legẽ
dñi grecis ꝯmunicauit: Nithil em̃
refert. an ĩtp̃tes ĩ eadem cellula clansi
contulerĩt. an ꝓphau̾int ĩ cliu̾sis: ũ
constet regem in u̾itatis inquisicõne
sollicinum legem dñi ĩ greciam traie¬
cisse. In athicis noctib legisse me me¬
mini qd̾ c̃ philippi macedonis moꝵ le¬

Expanded text:
i quidam vitae i quidam vitae liber est in facie populorum. Eo forte spectat, quod exempla legis a sacerdotibus Leviticae tribus jubetur assumi; quia praedicatione eorum debet potestas commissi magistratus gubernacula moderari. Nec exspers omnino lectionis est, qui, etsi ipse non legit, quae leguntur ab aliis, fideliter audit. Qui vero neutrum facit, quomodo, in contemptu praecepti, quod praecipitur fideliter adimplebit? Concursus namque desiderabilium omnium sapientiae accessio est. Ptolomaeus ad cumulum beatitudinis, nonne sibi aliquid deesse credidit, donec accitis septuaginta Interpretibus licet gentilis esset, legem Domini Graecis communicavit? Nihil enim refert, an Interpretes in eadem cellula clausi contulerint, an prophetaverint in diversis, dum constet regem in veritatis inquisitione sollicitum, legem Domini in Graeciam trajecisse. In Atticis Noctibus legisse memini, quod cum Philippi Macedonis morum le
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ legem clm̃ cotidie reuoluere lectione
iubent᷑. Et forte qd̃ sai̾dotes legem cori¬
die leg̾e iubeantur: ñ freqñt᷑ inueies.
s mortis est. ħ utiq sine difficultate
illitt̾at᷑ ñ faciet. Uncde ⁊ in lita̾s regẽ
quas romanoꝵ ad francoꝵ. regem trãs¬
misisse recolo. quib ortabatur ut lib̾os
suos lib̾alib clisciplinis institm ꝓcuraret
Hoc int̾ cet̾a elegant̾ acuiecit. quia rex
illitt̾at᷑: est qͣi asmꝰ coronatꝰ. Si tñ ex dis¬
spensacione ob egregie u̾ͥtutis m̾itum
pͥntipem ꝯtingat ẽẽ illitt̾atum: eund̾e
agi litt̾atoꝵ ꝯsiliis. ut ei res recte ꝓce¬
dat ncce est. Afistant gͦ ei nathan ꝓpͥ¬
ta. ⁊ sadoc sac̾dos. ⁊ fideles filiĩ ꝓpħar
quieum a lege dei du̾t̾re non paciant᷑
⁊ quam ip̃e ocuł animo ñ ostendit:
lingiis suis miꝰdncant qͣr qͦdam auriũ
ostio liti̾ati. legat itaq mens p̾naipi
in lingua sac̾dotis. et quicqͥd egregiũ ii¬
det ĩ morib: qͣi legem dm̃ uen̾t᷑. Ip¬

Expanded text:
ne jubentur. Et forte quod sacerdotes legem quotidie legere jubeantur, non frequenter invenies. sed mortis est. Hoc utique sine difficultate illitteratus non faciet. Unde et in litteris, quas regem Romanorum ad Francorum regem transmisisse recolo, quibus hortabatur ut liberos suos liberalibus disciplinis institui procuraret, hoc inter caetera eleganter adjecit, quia rex illitteratus est quasi asinus coronatus. Si tamen ex dispensatione ob egregiae virtutis meritum, principem contingat esse illitteratum, eumdem agi litteratorum consiliis, ut ei res recte procedat, necesse est. Assistant ergo ei Nathan propheta, et Sadoc sacerdos, et fideles filii prophetarum, qui cum a lege Domini divertere non patiantur, et quam ipse oculis et animo non ostendit, linguis suis introducant, quasi quodam aurium ostio, litterati. Legat ergo mens principis in lingua sacerdotis, et quidquid egregium videt in moribus, quasi legem Domini
Abbreviated transcription (Latin):
uite sue. Attende qnͣta debeat ẽẽ diligen¬
cia pͥncipis. ĩ lege dm̃ custocdienda. qͥ eam
semꝑ hr̃e. leg̾e p̾cipitur ⁊ reuoluere. sic
rex regum factus ex muliere. factꝰ sb̃
lege omnem inpleuit iusticiam legis:
ei ñ nccĩtate. s uoluntate subiectꝰ. Qͥa
in lege uolinitas ei.⁊ in lege dm̃ meclitat᷑
est die ac nocte. Quod si ille in hac ꝑte
ñ credit᷑ imitandꝰ qͥ ñ regum głiam s
fidelium amplexꝰ est panꝑtatem. ⁊ in¬
clut᷑ forma d̾uili redinatoriũ capiti
ñ quesinit in t̾ris. ⁊ int̾ogatꝰ a indice¬

Expanded text:
diligentia principis in lege Domini custodienda, qui eam semper habere, legere praecipitur, et revolvere, sicut Rex regum factus ex muliere, factus sub lege, omnem implevit justitiam legis, ei non necessitate, sed voluntate, subjectus. Quia in lege voluntas ejus, et in lege Domini meditatus est die ac nocte. Quod si ille in hac parte non creditur imitandus, qui non regum gloriam, sed fidelium amplexus est paupertatem, et indutus forma servili, reclinatorium capiti non quaesivit in terris; et interrogatus a
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ sacrario moꝵ extiterit: pantis agnos¬
ces. Eet̾um cum p̾misse legis u̾ba reuol¬
intlłigentie fecundata menti occurrt̃.
hẽbit gͦ inquit secum legem. ꝓuident
ne ad dãpnacionem suam cum eam
hr̃e nc̃ce sit: hẽat ccͣ se. Potentes ⁊ ẽi
potent̾ tormenta pacient᷑. Et adiecit.

Expanded text:
gnosces. Caeterum cum praemissae legis verba revolintelligentiae fecundata menti occurrunt. Habebit ergo, inquit, secum legem, providens ne ad damnationem suam, cum eam habere necesse sit, habeat contra se. Potentes etenim potenter tormenta patientur. Et adjecit:
Abbreviated transcription (Latin):
cipis: si non est eccl̃iastice cliscipline ꝯ
formis. Quod ⁊ cristianissimum non
latuit pͥcipem. qͥ legib suis indixit ne
dignentur sacros canones imitari. Et
non mͦ lacdotes exemplaria peti p̾cipit:
set ad leniticam tͥbum mutuancli grã
pͥncipem mittit. Sic em̃ legitimi sai̾do¬
tes ancliendi sũt: ut reꝓbis ⁊ ascenden¬
tib ex adu̾so omnem uͥ iustus claudat
aulitũ. S q̃ sunt sac̾dotes lenitite tͥb :
Illiutiq qͦs sñ auaritie stimilis. sine
ambitionis ĩpłsn. sñ affectõne carnis
⁊ sangͥnis: lex ĩ eccliam intͦouxit. Ñ
autem lex litte q̃ mortifitat: s sp̃c
que in santitate m̃itis. mũdicia corꝑis.
fidei sinceritate. ⁊ oꝑib caritatis uiui¬
ficat. Situt em̃ umibratił lex. ⁊ gerñs
oĩa figuralit̾ sac̾dotes in singłarita¬
te carnis ⁊ sangͥnis p̃elegit: sic pꝰꝙͣ
cessantib umbris u̾itas patefacta ẽ.

Expanded text:
cipis, si non ecclesiasticae disciplinae sit cipis, si non ecclesiasticae disciplinae sit conformis. Quod et Christianissimum non latuit principem, qui legibus suis indixit, ne dedignentur sacros canones imitari. Et non modo sacerdotum exemplaria peti praecipit, sed ad Leviticam tribum, mutuandi gratia, principem mittit. Sic enim legitimi sacerdotes audiendi sunt, ut reprobis et ascendentibus ex adverso, omnem vir justus claudat auditum. Sed qui sunt sacerdotes Leviticae tribus? Illi utique quos sine avaritiae stimulis, sine ambitionis impulsu, sine affectione carnis et sanguinis, lex in Ecclesiam introduxit. Non autem lex litterae, quae mortificat, sed spiritus, quae in sanctitate mentis, munditia corporis, fidei sinceritate, et operibus charitatis, vivificat. Sicut enim umbratilis lex, et gerens omnia figuraliter, sacerdotes in singularitate carnis et sanguinis praeelegit; sic, postquam cessantibus umbris veritas patefacta est,
Abbreviated transcription (Latin):
ostquam aut̃ sed̾it in solio regni
sui: descͥbet sͥ deut̾onomiũ leg̃
htł in uolumine. Ecce qͥa pͥnceps ñ deb
ẽẽ uiris ignarꝰ. ⁊ lic młtis pͥmlegiis gau¬
deat: nͨ milicie p̃textu legem dñi ꝑmit¬
titur ignorare. Descͥbet gͦ dent̾onomiũ
legis .i. sccłam legem. in uoluine cor¬
dis. ut sit lex pͥma ꝙͣ litt̾a ingerit.
sccła: quam ex ea misticꝰ intłłctus agnoᷤ¬
cit. Pͥma qͥde sc̃bi potuit lapideis tabłis
gencia mentis. Et recte ĩ uolumine deil¬
tͥonomium stͥbutim q⁊ sic apd̃ se sensi
legis pͥnceps reuoluit: qd̾ ab oculis eiꝰ lict̾a
non recedit. Et sic quidem insistit litt̾e:. ut
nequaquam ab intlłes discordet puritate
Unt̾a namts occidit. spirit᷑ uiuificat. ⁊ pe
nes ip̃m hũan iuris ⁊ equitat is media
inquit exemplar a sac̾dotib leuitice tͥb
Recte quidem omnium legum mnans
est censura: si non diuine legis ymagi¬
nem gerat. ⁊ inuitilis est ꝯstitucio pͥn¬

Expanded text:
ostquam autem sederit in solio regni sui, de scribet sibi Deuteronomium legis hujus in volumine. Ecce quia princeps non debet esse juris ignarus, et licet multis privilegiis gaudeat, nec militiae praetextu legem Domini permittitur ignorare. Describet ergo Deuteronomium legis, id est secundam legem in volumine cordis; ut sit lex prima, quam littera ingerit; secunda, quam ex ea mysticus intellectus agnoscit. Prima quidem scribi potuit tabulis lapideis; gentia mentis? Et recte in volumine Deuteronomium scribitur, quia sic apud se sensum legis princeps revolvit, quod ab oculis ejus littera non recedit. Et sic quidem insistit litterae, ut nequaquam ab intellectus discordet puritate. Littera namque occidit, spiritus autem vivificat , et penes ipsum, humani juris et aequitatis, media inquit, exemplar a sacerdotibus Leviticae tribus . Recte quidem. Omnium legum inanis est censura, si non divinae legis imaginem gerat; et inutilis est constitutio prin
Abbreviated transcription (Latin):
tentiam emolliti p̾sbit̾i. ⁊ pͥncipib a¬
plaudentis fuisse ten̾am putes: a re¬
galium nsu suspensus est pͥnceps. exclu-¬
sꝰ ab eccĩa. ⁊ penitenciam coactus est.
explere solẽpnem. S quid eum tante
nctĩtati subiͤcerat: uoluntas utiq sb̾iec¬
ta iusticie dei. ⁊ legi usq quaq obtẽꝑãs.
Et nͥ q̃ metͥca leuitate scͥbunt᷑ duxis

Expanded text:
tentiam emolliti presbyteri, et principibus aptentiam emolliti presbyteri, et principibus applaudentis fuisse teneram putes, a regalium usu suspensus est princeps, exclusus ab ecclesia, et poenitentiam coactus est explere solemnem. Sed quid eum tantae necessitati subjecerat? Voluntas utique subjecta justitiae Dei, et legi ejus usquequaque obtemperans. Et nisi quae metrica levitate scribuntur, duxeris
Abbreviated transcription (Latin):
tum incitamenta sunt. Herba qd̾ sũt.
tot institutiones moꝵ. Denq nitã
uiciis subingatis. ⁊ captinatis: quasi
artum tͥhũphalem ꝯsecratum p̾t̾ita¬
ti magnifice uͥtutis tuulis erexermnt.
ficdeli ꝯfessione p̾dicantes in omnib:
qr ñ manꝰ nr̃a excelsa. s dñs fecit ħ oĩa.
Et qͥdem constantin᷑ romana eccĩa fini-¬
cdata ⁊ dotata ut cet̾a ei taceant᷑ egregi
a: bñditõne ꝑpetua nisignis ẽ. Instia¬
nus. ⁊ leo qͥsuerint: ex eo ilaret qd̾ totũ
orbem sacratissimis legib enucleatis. qͣi
qͦodam tẽplum iusticie. sacrare studu¬
erunt. Nam de theodosio quid ddicam
quem isti uͥtutis hũer̃t exẽplar. ⁊ eccłie
cdei ob religionis ⁊ iusticie uen̾abilem
notam. ⁊ sat̾cotib pacientissime tam̃
⁊ humilime indignantem: non mͦ ut
imꝑatorem uen̾ata ẽ. s antistitem᷑. Qr
leges tulerat. quam pacient̾ tulit sentẽ¬
ciam sac̾dotis mediolanensis: Et ne sen-¬

Expanded text:
tum incitamenta sunt; verba quot sunt, tum incitamenta sunt; verba quot sunt, tot institutiones morum. Denique vitam, vitiis subjugatis et captivatis, quasi arcum triumphalem consecratum posteritati, magnificae virtutis titulis erexerunt, fideli confessione praedicantes in omnibus, quia non manus excelsa, sed Dominus fecit haec omnia. Et quidem Constantinus Romana Ecclesia fundata benedictione insignis est. Justinianus et Leo qui fuerint ex eo claret, quod totum orbem sacratissimis legibus enucleatis, quasi quoddam templum justitiae sacrare studuerunt. Nam de Theodosio quid dicam, quem isti virtutis habuerunt exemplar, et Ecclesia Dei ob religionis et justitiae venerabilem notam, et sacerdotibus patientissime tamen et humillime indignantem, non modo ut imperatorem venerata est, sed ut antistitem? Qui leges tulerat, quam patienter tulit sententiam sacerdotis Mediolanensis. Et ne sen