comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
filios ex ancilla quesiuit. nec ilo¬
rum exemplo p̃ter conuigale de¬
bitum feciinditatem in aliqua
licet alicui q̃ rere: cũ illoꝵ coniugia
nr̃oꝵ equentur uirgiutati ⁊ mmi¬
moderatus usus coniugii nr̃i tm̃¬
patris. turpitudinẽ fere mittet᷑
foruicationis illius tẽꝑis. De hoc
augꝰ sic ait. Antiquis uistis non
fuit peccatum: qd̾ pluribus fe¬
minis utebantur. neq contra
naturam hoc faciebant: cum
ñ lasciui endi causa s gignendi
hoc facerent nec coutra morem
quia eo temꝑe ea fiaiebant: nec
contra p̃ceptum. quia nulla le¬
ge erat ꝓhibitum. Idem. Obici
mos erat cͥmen ñ erat. Sie patriar¬
ce conuigib excipientib sem̃ suũ
miscebantur. ũ concupiscentia ꝑ
ficiende uoluptatis: s puidentia ꝓ¬
parraude successionis. Sicut apłi¬
sius auditoribus ãmirantibus
doctrinam suam cuni delectãban¬
tur: ñ auiditate conscquende
laudis. s caritate semmande ui̾¬

Expanded text:
filios ex ancilla quaesivit; nec tamen illofilios ex ancilla quaesivit; nec tamen illorum exemplo praeter conjugale debitum fecunditatem in aliqua licet alicui quaerere, cum illorum conjugia nostrorum aequentur virginitati, et immoderatus usus conjugii nostri temporis, turpitudinem fere imitetur fornicationis illius temporis. De hoc us: Antiquis justis non fuit peccatum quod pluribus feminis utebantur, neque contra naturam hoc facnon lasciviendi causa, sed gignendi hoc facerent; nec contra morem, quia eo tempore ea fiebant; nec contra praeceptum, quia nulla lege erat prohibitum. Idem, 33, q.mos erat, crimen non erat. Sic patriarchae conjugibus excipientibus semen suum miscebantur, non concuperficiendae voluptatis, sed providentia propagandae successionis; sicut Apostoli auditoribus suis admirantibus doctrinam suam condelectabantur, non aviditate consequendae laudis, sed charitate seminandae ver
Abbreviated transcription (Latin):
quia uou erant alieue nuilieres
rit ruri quib ade filii uł filie iuu¬
gereutur. Primus ouiniũ lamech
legitur duas simul habuisse rixo¬
res: ⁊ hoc in eo arguitur: quia pro
expletione carnalis uoluptatis
id fecisse ꝑhibetur: postea uͦ cum
iam pene ouĩs falsis diis seruirent
paucis incultu dei ꝑmanentibus
consultum est ad̾o plures in matri¬
moniũ copulare sibi: ne illis paucis
deficientib cultus ⁊ notitia dei de
nuit. Iacob etiam liberis ⁊ ancil¬
lis se copulauit: ⁊ filie loth patre
ebrio use sunt. Cum enim cetĩs ĩ
ẏdolatria relictis. abrahaui ⁊ filios
legisset. rite multarum fecundi¬
tate mulierum ppłi d̾i multipli¬
catio q̃ rebatur. quia insuccessio¬
ue sanguinis erat successio religi¬
onis. Uñ etiam in lege maledicta
erat sterilis: q̃ ñ relinquebat sem̃
suꝑ terram. Hinc etiam sacerdoti¬
u conuigia decreta sunt:quia in
successione familie successio est
officii. Non igitur abraham uł
iacob deliquid: quia p̃ter uxorem

Expanded text:
liae mulieres vel viri, quibus Adae filii vel filiae jungerentur. Primus omnium Lamech duas legitur simul habuisse uxores; et hoc in eo arguitur, quia pro expletione carnalis voluptatis id fecisse perhibetur. Postea vero cum jam pene omnes homines falsis diis servirent, paucis in cultu Dei permanentibus, consultum est a Deo plures in matrimonio copulare sibi, ne illis paucis deficientibus, cultus et notitia Dei defuit. Jacob etiam liberis et ancillis se copulavit; et filiae Loth patre ebrio usae sunt. Cum enim caeteris in idololatria relictis, Abraham et filios legisset, rite multarum fecunditate mulierum populi Dei multiplicatio quaerebatur, quia in successione sanguinis erat successio religionis. Unde etiam in lege maledicta erat sterilis, quae non relinquebat semen super terram. Hinc etiam sacerdotibus conjugia decreta sunt, quia in successione familiae successio est officii. Non ergo Abraham vel Jacob deliquit, quia praeter uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
genuit. Nam illuis celibarus ⁊ istiꝰ
coniugium ꝓtempoꝵ distictio¬
ne xp̃o militauernit: s continenti¬
ani iohes in oꝑe abraham in solo
habebat habitu. Melior est ant̃
castitas celibum: qm niptiarum.
Quarum unam abraham habebat
in usu: ambas in habitu. Caste ciũ
conuigaliter mixit: esse aũt castus
sine coniugio potuit. s tẽ ñ opor
placent incassitate. Seruiuit legi
gi ⁊ temꝑi ur̃o. inquos fiues scłoꝵ
deueuerunt. Exhis apparet: qd̾ scĩ
patres aute legeui siue peccato
plures habuerunt uxores uiuas
tura: nũe concubinas. Rachelrũ
ñ seruabant illi patres: dicinius
inhoc seruasse fidem thori. quia ũ
aliis s ꝓprizs uxorib uł ancillis
iniscebautur. Ecce q̃ su̾t consuetri¬

Expanded text:
elibatus et istius connubium pro temporum distributione Christo militaverunt; sed continentiam Joannes in opere, Abraham in solo habebat habitu. Melior est autem castitas caelibum quam nuptiarum; quarum unam Abraham habebat in usu, ambas in habitu. Caste enim et conjugaliter vixit. Esse autem castus sine conjugio potuit, sed tunc non oportirgines placent in castitate. Servivit ille gi et tempori nostro, in quos fines seculorum devenerunt. Ex his apparet quod sancti Patres ante legem sine peccato plures habuerunt uxores vel cotura, nunc concubinas. Rachel tamen non servabant illi patres, dicimus in hoc servasse fidem thori, quia non aliis, sed propriis uxoribus vel ancillis miscebantur. Ecce quae fuerit consuetu
Abbreviated transcription (Latin):
liquo uage succẽssus libidinis. ñ pe¬
tulantis forme captus decore ancil¬
le con tubernio coningalem post¬
habuit thorum. s studio querende
posteritatis ⁊ ppagande sobolis. Ad h
post diluuinm caritas erat generis
humaui: erat etiam religionis. De
niq ⁊ loth scĩ hauc filie causam que¬
rende posteritatis habuerunt ne ge¬
nus deficeret humanum: ⁊ ideo pu¬
blici muneris grã pͥuatam culpam
m̃tum ũ cupiditate uiuendi. s offici¬
o consulendi: ut maueat qd̾ necessa¬
riũ ẽ. Propt̾ alios sic misceri femmis
tuire imptiarum. officiosum fuit
sc̃is uiris: ñ libidinosum. Quod enĩ
ẽ cib ad salutẽ hoĩs. hoc ẽ ꝯcubitꝰ ad
dificata ⁊ resrenante temꝑantia in
usum ira cunralẽ redacta eẽ libido ũ
potest. Quod autẽ insustentando
uitam illicitas est cib. hoc est inque¬
renda ꝓle fornicarius uł illicitus
concubitus. ⁊ qd̾ est in cibo licito im¬
moderatior appetitus: hoc ẽ nni con¬
uigib uenialis ille concubitus.¬

Expanded text:
liquo vage succensus libidinis, non petulantis forme captus decore, ancille contubernio coniugalem posthabuit thorum, sed studio querende posteritatis et propagande sobolis. Adhuc post diluvium raritas erat humani generis; erat etiam relnique et Loth sancti filiae hanc causam quaerendae posteritatis habuerunt, ne genus deficeret humanum; et ideo publici muneris gratia privatam culpam mentum, non cupiditate vivendi, sed officio consulendi, ut maneat quod necessarium est propter alios. Sic misceri feminis jure nuptiarum officiosum fuit sanctis viris, non libidinosum. Quod enim est cibus ad salutem hominis, hoc est concubitus addificata, et refrenante temperantia in usum naturalem redacta, libido esse non potest. Quod autem in sustentando vitam illicitus est cibus, hoc est in quaerenda prole fornicarius vel illicitus concubitus; et quod est in cibo licito immoderatior appetitus, hoc est in conjugibus venialis ille concubitus.
Abbreviated transcription (Latin):
sã ioh̾is: ⁊ ab aduentu domini usq
post epyphaniau nuptias celebra
uec coniugia facere. quadragesi¬
mali temꝑe conuenire posse:nul¬
mul leguntur habuisse uxores
uł concubinas: utrum peccauu̾it
uaria inuenitur dispensatio cõ¬
dicionis. Ab exordio enim tẽꝑis ĩt̾

Expanded text:
annis, et ab adventu Domini usque post Epiphaniam nuptias celebrarnec convivia facere in quadragesimali tempore, vel convenire posse nulmul leguntur habuisse uxores vel concubinas, utrum peccaverint. varia invenitur dispensatio Conditoris. Ab exordio enim temporis inter
Abbreviated transcription (Latin):
untur qui sapus agendam peni¬
tentiam putant: qui luxuriant᷑
in xꝑo. Lam si uere in xꝑo peni¬
tentiam agerent. iterandam post
Hiis aliisq plurib utpnturꝰ. in
assertione sue opinionis. S ambe
dicit. Hec uera penitentia ẽ:ces¬
sare apecc̃o. Et item. Nagni ꝓfectꝰ
ẽ reniratiasse errorr imbutos eñi
uiciis ani mos exuere. ⁊ emendare
uirtutis est ꝑfc̃e. ⁊ celestis grẽ: ⁊ ideo
sane sic diffiniri pot̾. Penitentia
mendationis ꝓposito plangunus¬
⁊ odimus. ⁊ plangenda ulterus com¬
mutere nolumus. qr sic penitentia
uera est in animo. dolere ⁊ odire ui¬
cia. uñ illa u̾ba p̾missa penitere est
sunt. ut ñ ad diu̾sa temꝑa: s ad idem
referantur: ut .s. temꝑe quo flet cõ¬
missa mala. ĩ cõmittat uolintate ł
oꝑe flenda. Quod munitur ex u̾bis
consequentib. Nam qui sic alia de¬
plorat. ⁊ cet̾a. Hinc augꝰ ait. Cauen¬
dum ẽ ue quis existiniet infanda illa

Expanded text:
untur, qui saepius agendam poenitentiam putant, qui luxuriantur in Christo. Nam si vere in Christo poenitentiam agerent, His aliisque pluribus utuntur in assertionem suae opinionis. Sed Ambros. dicit: Haec vera poenitentia est, cessare a peccato. Et iterum: Magni profectus est renuntiasse errori. Imbutos enim vitiis animos exuere atque emendare, virtutis est perfectae et coelestis gratiae; et ideo sane ita definiri potest: Poenitentia mendationis proposito plangimus odimus, et plangenda ulterius committere nolumus, quia poenitentia vera, est in animo dolere, et odire vitia. Unde illa verba praemissa, poenitere est sunt, ut non ad diversa tempora, sed ad idem referantur: ut scilicet tempore quo deflet commissa mala, non committat voluntate vel opere flenda, quod innuitur ex verbis consequentibus, nam qui sic alia deplorat, etc. Hinc Aug. ait: Cavendum e
Abbreviated transcription (Latin):
audi breuiter qd̾ inde scĩ doctoreᷤ
tradunt. Hylarius ꝙͦ ait. Extitert̃
plures qui celestium u̾borum sim¬
plicitatem ñ u̾tatis ipĩus absolu¬
tione susciꝑent. aliter int̾p̃tanteᷤᷤ
quã dictoꝵ uirtus postularet. De ĩ¬
telligentia enim heresis. ñ desc̾ptu¬
ra est. ⁊ sensus ñ sermo fit crimen.
Idem moctauo. In telligentie sentꝰ.
incrimine ẽ. Iher̾. dicit qd̃ exũbis
mordinate platis incurritur here

Expanded text:
audi breviter quid inde sancti doctores tradant. Hilar. ait: Extiterunt plures qui coelestium verborum simplicitatem, non veritatis ipsius absolutionem susceperunt, aliter interpretantes quam dictorum virtus postularet. De intelligentia enim haeresis non de Scriptura est; et sensus, non sermo, fit crimen. Idem in lib. 8: Intelligentiae sensus in crimine est. Hieron. dicit quod ex verbis inordinate prolatis incurritur
Abbreviated transcription (Latin):
continue dolendum est de peccato:
qd̾ declarat ip̃a dictionis uirtus. Pe¬
nit̾e enim ẽ. penam tenere ut sẽꝑ
puniat nise ulaiscendo: qd̾ cõmisit
peccando. Ille penam tenet: qui sc̃ꝑ
uiudicat qd̾ cõmisisse dolet. Peuiten¬
tia gͥ ẽ uindicta semꝑ punieus in se
qd̾ dolet cõinisisse. Quid restat nob̾:
nsi dolere inuita Ubi enum dolor
finitur: desicit ⁊ penitentia. Si uͦ fi
nitur penitentia: quid relinquitur
de uenia: Tam diu gaudeat ⁊ speret
de grã: quã du fustentat᷑ apeniten¬
tia. Dicit enim dominꝰ. uade ⁊ am
riatur. Qd̃ qd̾ quomͦ seruabitur.
nisi dolor inpenitentia continne cu¬
stodiatur. Hic semꝑ doleat. ⁊ dodolo¬
regaudeat. ⁊ ñ satis sit qd̾ doleat: s
ex fide doleat. ⁊ ñ semꝑ doluisse doleat.

Expanded text:
ontinue dolendum est de peccato, quod declarat ipsa dictionis virtus. Poenitentia enim est poenam tenere, ut semper puniat, in se ulciscendo, quod commisit peccando. Ille poenam tenet, qui semper vindicat, quod commisisse dolet. Poenitentia igitur est vindicta semper puniens in se quod commisisse dolet. Quid restat nobis nisi dolere in vita? Ubi enim dolor finitur, deficit et poenitentia. 315 Si vero poenitentia finitur, quid relinquitur de venia? Tam diu gaudeat et speret de gratia, quandiu sustentatur a poenitentia. Dicit Dominus: « Vade, jam riatur. Quod quomodo servabitur nisi dolor in poenitentia continue custodiatur? Hinc semper doleat, et de dolore gaudeat; et non sit satis, quod doleat, sed ex fide doleat et non semper se doluiss
Abbreviated transcription (Latin):
tio głe. Mortificatur enĩ illa peniten¬
tia ⁊ alia añ acta bona ꝑsequens pec¬
catuni: ut ũ sortiautur mercedem
quã meruerũt cum fierent : ⁊ quam
haberent si pccm̃ ñ succederet. Et si
de poccato succedenti penitentia agat᷑
⁊ penitentia q̃ p̃cessit. ⁊ alia añacta
bona reuiuiscunt: s illa tm̃ q̃ ex ca¬
ritate ꝓdierunt. illa eĩ sola uiua
sinnit. que in caritate fiunt. Ideoq si ꝑ¬
consequentia peccata mortifi cantir
ꝑ fubsequentem penitentiam reuiui¬
idere possunt. Que uͦ sine caritate fi¬
unt. mortua ⁊ inania gena̾ntur. ⁊ ĩo
ꝑpenitentiam reuiuisce̾ ũ ualent Si¬
milit̾ intelligendum ẽ illud. Nich̾ ꝓsũt
ueniam infinem p̃cedens lam̃tum
quia nich reliquit de uite mundicia
qr aut peccata dimissa redemut ut qͥ¬
bus dam placet cũ replicantur: uł si
ñ redeunt. eis tñ deletis ꝓꝑter ingrati¬
tudinem. ita reus ⁊ miniundus con¬
stitutirr. cum ad huc in expiandis
implicatur: ac si iam deleta rrdirẽt.

Expanded text:
tio gloriae. Mortificatur enim illa poenitentia et alia anteacta bona per sequens peccatum, ut non sortiantur mercedem, quam meruerunt cum fierent, et quam haberent si peccatum non succederet. Sed et si de peccato succedenti poenitentia agatur, et poenitentia quae praecessit, et alia bona reviviscunt; sed illa tantum quae ex charitate prodierunt: Illa enim sola viva sunt, quae ex charitate fiunt. Ideoque si per sequentia peccata mortificantur, per subsequentem poenitentiam reviviscere possunt. Quae vero sine charitate fiunt, mortua et inania generantur; et ideo per poenitentiam reviviscere non valent. Similiter intelligendum est illud, nihil prosunt fine praecedens lamentum, quia nihil relinquitur de vitae munditia: quia aut peccata dimissa redeunt, ut quibusdam placet, cum replicantur; vel si non redeunt, eis tamen deletis propter ingratitudinem ita reus et immundus constituitur, cum adhuc in expiandis implicatur, ac si jam deleta redirent.
Abbreviated transcription (Latin):
nabiliter: ⁊ sigrauit̾ peccauĩt ue¬
ram ĩ precessisse penitentiã. Qd̃
etiã aliis muniunt testimoniis.
Ait enim ysidorus. Irrisor ẽ ⁊ ñ pe¬
nitens: qui ad huc agit qd penitet.
Nec uidetur deum poscere subditꝰ:
s subsaunare suꝑbz. Canis reu̾sus
aduomitum: est ponicens ad pec¬
catum. Multi lacrimas indesmnen¬
cer fundunt. ⁊ peccare ñ desinũt.
Quosdam acciꝑe lacͥmas ad pe¬
nitentiam cerno. ⁊ affectum pe¬
ntentie ñ hre: quia iuconstan¬
tia mentis numc rocordatione
peccati lacrimas fundunt numc
reuiuiscente usu ea que fleuert
de peccantib dicit. Lauamini mũ¬
di estote: lauatur ⁊ mundꝰ ẽ: qui
⁊ p̃tĩta plangit.⁊ flenda iterum
ñ ẽ. qui plangit que gessit ueode¬
serit. ⁊ post lacrimas ea que flene¬

Expanded text:
nabiliter; et si graviter peccaverit, venabiliter; et si graviter peccaverit, veram non praecessisse poenitentiam. Quod etiam aliis muniunt testimoniis. Ait enim Isidor.: Irrisor est et non poenitens qui adhuc agit quod poenitet; nec videtur Deum poscere subditus, sed subsannare superbus. Canis reversus ad vomitum, et poenitens ad peccatum. Multi lacrymas indesinenter fundunt, et peccare non desinunt. Quosdam accipere lacrymas ad poenitentiam cerno, et affectum poenitentiae non habere; quia inconstantia mentis nunc recordatione peccati lacrymas fundunt, nunc reviviscente usu, ea quae fleverunt de peccatoribus dicit: Lavamini, mundi estote. Lavatur et mundus est qui et praeterita plangit, et flenda iterum mundus qui plangit quae gessit, nec deserit, et post lacrymas ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. int̾i̾or u̾ͥtus mentis: et
utraq causa salutis est ⁊ iustifi¬
cationis. Utrum uͦ omĩs exte¬
rior penitentia sit sacramĩtum
uł si nõ omĩs q̃ hoc nomine censẽ¬
da sit consequenter inuestigabi¬
mus. Apenitentia cepit ioh̃is p̃¬
dicatio. dicentis. Penitentiam
idem post uitas p̃dicauit: exordi¬
um sermonis sumens a peniten¬
tia. Penitentia dicitur apunien¬
do: qua quis puuit illicita q̃ com¬
concipitur. Uñ ysaias. Atimore
tuo domine concepimus ⁊ peꝑi¬
mus sp̃m salutis. Est aũt peni¬
tentia ut ait aubr. mala p̃t̾ita
plangere: ⁊ plangenda iterum
ñ cõmittere. Item gͥgͥ. Penit̾e est
ante acta peccata deflere: ⁊ flen¬
da ñ cõmutere. Nam qui sic alia
deplorat ut alia tñ cõmittat: ad¬
huc penitentiam agere aut ig¬
norar aut disfinrulat. Quid ꝑ
dest si peccata luxurie quis defle¬
at: ꝙ adhuc auaritie estibus an¬
helat : His u̾bis quidam uehem̃¬
tius inherentes contendunt u̾e
penitentem ultra ñ peccare dãp¬

Expanded text:
ior, virtus mentis est; et utraque causa salutis est et justificationis. Utrum vero omnis exterior poenitentia sit sacramentum, vel si non omnis, quae hoc nomine censenda sit, consequenter investigabimus. A poenitentia coepit Joannis praedicatio dicentis: Poenitentiam idem post Veritas praedicavit, exordium sermonis sumens a poenitentia. Poenitentia dicitur a puniendo, qua quis punit illicita quae com timore tuo, Domine, concepimus, et peperimus Spiritum salutis. Est autem poenitentia, ut ait Amb., mala praeterita plangere, et plangenda iterum non committere. Item Gregor.: Poenitere est anteacta peccata deflere, et flenda non committere. Nam qui sic alia deplorat, ut alia tamen committat, adhuc poenitentiam agere aut ignorat, aut dissimulat. Quid enim prodest si peccata luxuriae quis defleat, et adhuc avaritiae aestibus anhelat? His verbis quidam vehementius inhaerentes, contendunt vere poenitentem ultra non posse peccare dam
Abbreviated transcription (Latin):
de penitentia agendum ẽ. Pemi¬
tentia longe positis necessaria est:
ut appropinquent. Est enĩ ut ait
ihes. scd̾a tabula post naufragium:
qr siquis uestem ninocentie inbapõ¬
tentie reme dio recriꝑare pot̾. Ori¬
ma tabula est bap̃s: u̾bi deponi̾tur
penitentia qua post lapsum resur¬
gimus dum uetustas reu̾sa expel¬
litur ⁊ nouitas ꝑdita resumitur.
Post bap̃m ꝓlapsi ꝑ penitentiam

Expanded text:
de Poenitentia agendum est. Poenitentia longe positis a Deo necessaria est, ut propinquent. Est enim, ut ait Hieron., secunda tabula post naufragium, quia si quis vestem innocentiae in Baptentiae remedio reparare potest. Prima tabula est Baptismus, ubi deponitur Poenitentia, qua post lapsum resurgimus, dum vetustas reversa repellitur, et novitas perdita resumitur. Post Baptismum prolapsi per Poenitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
dei ũ possidebunt. Cotidie ꝑpetranda
⁊ clemosinis redim̃da. In melucł est
enĩ uita mutanda. ⁊ ꝑ elemosinas
de peccatis p̃titis ppitiandus est deus.
ñ ad hoc emiendis quodãm ut ea sẽꝑ
liceat impune cõnuttere. Neminiꝰ
enĩ dedit laxam̃tum peceandi. ⁊ si
miserando deleat cõmissa pecata:
si ñ satisfactio congrua negligatur.
Item puis pp̃. Nicħ ꝓdest homini ieiu¬
uare ⁊ orare. ⁊ alta religiouis oꝑa ag̾e:
nͥ mens abiniquitate reuocetur. Qͥ
ergo a malis sic uitam reuocat. ut
cõmissa plangat. ꝙ plangenda com¬
nutt̾eñ uelit: nec satifface negli¬
gat. uere penitet. Neo ideo ũ est ue¬
ra penitentia: quia forte post ñ deꝑ
posito. s casu uł inifirmitate pecca¬
bit. Ille añt irrisor est ⁊ ñ penitens:
qui si cõmissa plangit. ut plangen¬
da uolinitate uł oꝑe cõmittere ñ desi¬
uat. Ille enam qui post lacrimas repe¬
tit que fleuit. lauatur ad tempus: s

Expanded text:
 possidebunt quotidie perpetranda, et eleemosynis redimenda. In melius est enim vita mutanda et per eleemosynas de peccatis praeteritis propitiandus est Deus, non ad hoc emendus quodammodo, ut ea semper liceat impune committere. Nemini enim dedit laxamentum peccandi, etsi miserando deleat commissa peccata, si non satisfactio congrua negligatur. Item Pius papa: Nihil prodest homini jejunare et orare, et alia religionis opera agere, nisi mens ab iniquitate revocetur. Qui ergo a malis sic mentem revocat, ut commissa plangat, et plangenda committere non velit, nec satisfacere negligit, vere poenitet. Nec ideo non est vera poenitentia, quia forte post non de proposito, sed casu, vel infirmitate, peccabit. Ille autem irrisor est et non poenitens, qui sic commissa plangit, ut plangenda voluntate vel opere committere non desinat. Ille etiam qui post lacrymas repetit quae flevit, lavat
Abbreviated transcription (Latin):
net. nec ego in illo ⁊ si accpit sacraiũ¬
tum: acquirit magnium torim̃tum. Itẽ¬
Nulli ambiguum est tũc quẽq cor¬
ꝑis sangunusq dnĩ participem fieri
si anteqmͣ panem illum edat ⁊ calicẽ
bibat. de hoc scłõ in unitate corꝑis xͥ
constitutus abscedat: quia illuis sacͤ¬
menti bñficio ñ pͥuatur. qñ ille in¬
hoc qd̃ illud sacramentum sigc̃at ĩ¬
uenitur. In illo enm sacram̃to cor¬
pus ⁊ sanguinem suum cõm̃ dauit
uobis: qd̾ ⁊ fecit nos ip̃os. Nam ꝙ
corpus uos ip̃ius facti sumus. Item.
⁊ si tante rei sacramentum ad iu¬
dicium sibi cotidie accipit
.De errore
Qrdã qͥ dicũt abonis tm̃ corpꝰ xͥ sumi xxxix.

Expanded text:
net, nec ego in illo, etsi accipit sacramentum, acquirit magnum tormentum. Nullique ambigendum est tunc quemque corporis et sanguinis Dominici participem fieri,si antequam illum panem edat et calicem bibat, de hoc saeculo in unitate corporis Christi constitutus abscedat, quia illius sacramenti beneficio non privatur, quando ille hoc quod illud sacramentum significat invenitur. In illo enim sacramento corpus et sanguinem suum commendavit nobis, qui etiam fecit nos ipsos. Nam et corpus ipsius faetsi tantae rei sacramentum ad judicium sibi quotidie accipit. 2. De errore quorumdam qui dicu
Abbreviated transcription (Latin):
t sicut due sunt res illius sacra¬
menti ita etiam ⁊ duo modi mã¬
ducandr: iuiꝰ sacram̃talis .s. quo boni
⁊mali edunt. Alt̾ spũalis quo soli bo¬
mento corpus euis acciꝑe. Multi enĩ
⁊ haberc ip̃m in se mauenteni ñ pos¬
sunt. Sꝑualiter enĩ manducat: qui
significat manet. Nam qui discor¬
dat axp̃o: nec caruem xꝑi mandueat
nec sanguinem bibit. ⁊ si taute rei
a sacram̃tali ait. Ut quid panais dentẽ
⁊ uentrem: Crede ⁊ manducasti. Cred̾e
eĩ in eum: hoc est manducare paũe
⁊ unum. Qui credit in eum: mandu¬

Expanded text:
t sicut duae sunt res illius sacramenti, etiam duo modi manducandi: unus sacramentalis scilicet, quo boni et mali edunt; alter spiritualis, quo soli boamento corpus ejus accipere: multi enim et habere ipsum in se manentem. Spiritualiter enim manducat, qui tum significat manet. Nam qui discordat a Christo, nec carnem Christi manducat, nec sanguinem bibit, etsi tantae rei tali, ait: Ut quid paras ventrem et dentem? crede, et manducasti. Credere enim in eum, hoc est comedere panem et vinum. Qui credit in eum, mandu
Abbreviated transcription (Latin):
ostremo queritrir an uisa¬
pena repborum decoloret
głam beatorum: an eoꝵ beatitudi¬
Et licet iustis gaudia sua sufficiant:
ad maicrem tũ głam uident penas
quia qui dei claritatem uident. ui¬
chil increatura agitur: qd̾ uidere
ñ possint. Non est aũt mirandum
si scĩ iam immortales reprobos ni¬
deant meitis intelligentia: cum
ꝓph̾e mortales ad huc uidere hec
omnia meruerunt. Egredientur
enlm electi ũ loco s intelligentia
uł uisione manifesta ad uidendum
impiorum cruciatus: quos uiden¬
tes ñ dolore afficientur. s leticia sa¬
tiabuntur. agentes gr̃as desua li¬
beratione: iusa impiorum iñ effa

Expanded text:
ostremo quaeritur an poena reproborum visa decoloret gloriam beatorum, an eorum beatitudiEt licet justis sua gaudia sufficiant, ad majorem tamen gloriam vident poenas unt, quia qui Dei claritatem vident, nil in creatura agitur quod videre non possint. Non est autem mirandum si sancti jam immortales reprobos videant mentis intelligentia, cum prophetae mortales adhuc videre haec omnia meruerunt. Egredientur ergo electi, non loco, sed intelligentia vel visione manifesta, ad videndum impiorum cruciatus; quod videntes non dolore afficientur, sed laetitia satiabuntur, agentes gratias de sua liberatione, visa impiorum ineffa
Abbreviated transcription (Latin):
Ietio sa ei nielui. Sãm lohianme¬
Lectio sci Cunglii. Ocdmi Iohanne.
N principio erat uerbum. Et uerbum
erat apud deum. Et d̾s erat uerbum.
Hoc erat in printipio apud d̃m. Oĩa¬

Expanded text:
tur, electi scilicet, et videbunt cadavera virorum, qui praevaricati sunt in me. Vermis eorum non morietur, et ignis non extinguetur, et erunt usque ad satietatem visio
Abbreviated transcription (Latin):
ceruitur. adinuisibilem uirtutẽ
q̃ intus est agnoscendam mens
erudiatur. Nomo enuqui añ
pereatum sine medio d̾ni uide
excitatus. Popter exercitationẽ
simliter mstituta sunt: quia cum
hõ ꝯcios eẽ ñ possit. opponitur
ei utilis ⁊ salubris exercitatio in
sacramentis: qͣ uanam ⁊ noxiã
declinet occupationem. Non enĩ
facile capitur a temptatore. qui
bonouacat exercitio. uñ iheRe
monet. Semꝑ aliqͥd oꝑis facito:
ut te occupatum dyabolus mue¬
niat
De triplicigen̾e exercitatõis.
onum tres spẽs. una ad edifi¬
catiouẽ auime ꝑtinet. altera ad
corꝑis fomentum. alia ad utͥusq
subũsionem. Cum gͥ absq sacra¬
mentis quib ñ alligauit poten¬
tiam suam ds̃ hõ. grãm donare
poss. p̃dictis de causis sacͣm̃ta in¬
stituit. Duo aũt sunt inquibus
sacramentum consifit scilicet uer¬
ba et res. Uerba ut muocatio tri¬
uitatis. res. ut a qua oleum et
huiꝰmodi
De differentia sacram̃toꝵ

Expanded text:
cernitur, ad invisibilem virtutem quae intus est cognoscendam mens erudiatur. Homo enim qui ante peccatum sine medio Deum videbercitatus. Propter exercitationem similiter instituta sunt, quia cum homo otiosus esse non possit, proponitur ei utilis et salubris exercitatio in sacramentis, qua vanam et noxiam declinet occupationem. Non enim facile capitur a tentatore, qui bono vacat exercitio. Unde Hieronymus monet: Semper aliquid operis facito, ut te occupatum diabolus inveniat. 4. De triplici genere exercitationis. onum tres species. Una ad aedificationem animae pertinet; alia ad corporis fomentum; alia ad utriusque subversionem. Cum igitur absque sacramentis quibus non alligavit potentiam suam Deus homini gratiam donare posset, praedictis de causis sacramenta instituit. Duo autem sunt in quibus sacramentum consistit, scilicet verba et res; verba, ut invocatio Trinitatis; res, ut aqua, oleum et hujusmodi. 5. De differentia sacramentorum
Abbreviated transcription (Latin):
cretio in nũo fr̃m. ut tot
simul cohabitent. qui ordina¬
te uiuere possint. ne uel excu¬
sante paucitate irregularit̾ ui¬
uant. uel ꝓ multitudine coha¬
bitantium necessitati eoꝵ illici¬
ta querant. Qui enum multos
congregant. necesse est ut eorũ
uictui multa querant. Sed dũ
querunt plura crescir ext̾ior cu¬
ra. sparguntur ꝑ diu̾sas regio¬
nes ecclesie beneficia. spargunt᷑
et fres soli inter secłares habitãt.
nolentes pati fraudem. s iudici¬
o contendere ꝑati. Qui uero per
cellulas duo uel tres. uel etiam
quatuor aut quinq simul ha¬
bitant. claustrali non coartan¬
tur lege. Locuntur et qñ. ⁊ cui
rum siue illoꝵ uitam accuso:
s quid in utrisq pericłi lateat ã¬
nuncio. In hiis autẽ quidã mo¬
nachi quos heredes beati bene¬
dicti nouimus eẽ. discretionem
decim fr̃s transmittunt. ne reli¬
gionis opus paucitatis negli¬
gentia corrumpatur.

Expanded text:
ctio in numero fratrum, ut tot simul habitent, qui ordinate vivere possint, ne vel excusante paupertate irregulariter vivant, vel pro multitudine cohabitantium, necessitati eorum illicita quaerant. Qui enim multos congregant, necesse est, ut eorum victui multa quaerant. Sed dum quaerunt plura, crescit exteriorum cura, sparguntur per diversas regiones ecclesiae beneficia, sparguntur et fratres, soli inter saeculares habitant nolentes pati fraudem, sed judicio contendere parati. Qui vero per cellulas duo, vel tres, vel etiam quatuor, aut quinque simul habitant, claustrali non coarctantur lege, loquuntur et quando, et cui, men, sive illorum vitam accuso. sed quid in utrisque periculi lateat, annuntio. In his autem quidam monachi, quos haeredes beati Benedicti novimus esse, discretionem decim fratres transmittunt, ne religionis opus paucitatis negligentia corrumpatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ria sunt genera olei sci. pri¬
mum est oleum unctionis. Re¬
cundum oleũ pͥncipalis chris
cum om̃e oleũ ad unctionẽ faciendam
scĩficetur. non om̃e oleum pͥncipał chriᷤͤ¬
matis uocatur: nisi illud solum qͦ pͥn¬
cipalis unctio ꝑficitur. qd̃ etiam singu¬
larit̾ chrisma nominatur. Chrisma eñĩ
ẽ oleũ cum balsamo mixtum quo un¬
guntur captta regum ⁊ pontificũ. qͦ
etiam baptizatos sacerdos ungit in u̾ti¬
te. sicut eodem pontifex ꝑ impositionẽ
manꝰ confirmandos ungit in fronte. hoc
ttaꝙ oleũ cum bals amo mixtũ ccisma uo¬
tatur. siue oleũ pͥncipalis unctionis. hec
quores mextos ht̃ oleum scilicet ⁊ bal¬
samumii oleñ conscientie. balsamũ fa¬
me. oleum quo unitus conscientia ꝑun¬
gitur. balsamũ cuiꝰ odore foris ꝓximi
respergut᷑. Oleum intus ad patem cum
deo. balsamũ foris ad exemplum cum ꝓ¬
ximo. Est aliud oleum. qd̃ dr᷑ oleũ uñc¬
tionis quo cathetumini ⁊ neophiti un¬

Expanded text:
ria sunt genera olei sancti. Primum est oleum unctionis. Secundum est oleum principalis chrismcum omne oleum ad unctionem faciendam sanctificetur; non omne oleum principalis chrismatis vocatur, nisi illud solum quo principalis unctio perficitur, quod etiam singulariter chrisma nominatur. Chrisma enim est oleum cum balsamo mistum, quo unguntur capita regum et pontificum: quo etiam baptizatos sacerdos ungit in vertice, sicut eodem pontifex per impositionem manus confirmandos ungit in fronte. Hoc itaque oleum cum balsamo mistum, chrisma vocatur, sive oleum principalis unctionis. Haec quores mistos habet: oleum scilicet et balsamum. Oleum conscientiae, balsamum famae; oleum quo intus conscientia perungitur, balsamum cujus odore foris proximi resperguntur. Oleum intus ad pacem cum Deo; balsamum foris ad exemplum cum proximo. Est aliud oleum quod dicitur oleum unctionis, quo catechumeni et neophyti un
Abbreviated transcription (Latin):
ratorium hoc sit q̃d̾ dicitur.¬
nec ibi quicquam aliud gera¬
tur aut condatur. Expleto
opere di omnes cum summo silentio e¬
xeant. et agatur reuerentia d̾o: ut frater
qui forte sibi peculiarit̾ uult orare non
impecliatur alt̾uis improbitate. Sed ⁊ si
alt̾ uult sibi forte secretius orare. sim¬
plicit̾ intret ⁊ oret: ñ in clamosa uote
s in lacrimis ⁊ intentione cordis. Ergo
qui simile opus ñ facit. ñ ꝑmittatur
expleto oꝑe dei. remorari in orarorio sic̃
dictum ẽ: ne alius impedimentum pa¬
tiatur.

Expanded text:
ratorium hoc sit, quod diciturnec ibi quidquam aliud geratur et contendatur. Expleto opere Dei, omnes cum summo silentio exeant, et habeatur reverentia Deo: ut frater, qui forte sibi peculiariter vult orare, non impediatur alterius improbitate. Sed et si alter vult sibi forte secretius orare, simpliciter intret et oret non in clamosa voce, sed in lacrymis et intentione cordis. Ergo qui simile opus non facit, non permittatur explicito opere Dei remorari in oratorio sicut dictum est ne alius impedimentum patiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
at deinceps. ⁊ ut dyaboli potestas in
eo minuatur. uñ rabanꝰ. Añ bap¬
tismum cathecizandi debet in hoiẽ
p̃uenire officium: ut fidei cathectimi¬
cus accipiat rudimentum. ⁊ sciat cui
debitor deinceps fiat. Iten augꝰ. Par¬
ut ab eis pellatur potestas dyaboli:
ne iam contendat eos subu̾te. ue bap¬
tismũ consoquant᷑. Non ergo in in¬
fantib crcatura dei exsufflatur ł
exorcizatur: s dỹabolus ut rece¬
dat ab homine

Expanded text:
at deinceps, et diaboli potestas in at deinceps, et diaboli potestas in eo minuatur. Unde Rabanus: Ante Baptismum, catechizandi debet in homine praevenire officium; ut fidei catechumenus accipiat rudimentum, et sciat cui debitor fiat deinceps. Item Augustut ab eis pellatur potestas diaboli, ne jam contendat eos subvertere, ne Baptismum consequantur. Non ergo ab infantibus creatura Dei efflatur vel exorcizatur, sed diabolus ut recedat ab homine
Abbreviated transcription (Latin):
lla aũt interrogatio ⁊ responsio fidi
fit in cathecumino: aui additur ex¬
orcissmus. Añ bap̃m enum fit cache¬
cismus ⁊ exorcismus: post cathecis¬
mum. soquitur exorcismus. ut ab
eo qui iam fide instructus ẽ adu̾sa¬
ria uirtus pellatur. Hcorcismus de
cathecismus instructio. Catheciza¬
re est instruere: ut de symbolo ac
rudim̃tis fidei. Exorciz are ẽ ad iura¬
re: ut exi abeo sp̃s mmimunde. Sỹ¬
bolũ d̾r signum uel collatio.
Signum: quia eo fideles abinfidelib
discermntur. Collatio: quia totuis i¬
di fidei sufficientia ⁊ integritas col¬
lata ẽ. Cathocismus ⁊ exorcismus ne¬
ophitorum sunt: magisq sacramen¬
talia qmͣ sacram̃ta dici debent. Neo¬
phitus uouitus int̾p̃tatur uł rudiᷤ.
⁊ dicitur neophitus nuꝑ ad fidem cõ¬
u̾sus. uł in disciplina religiose comĩ¬
sationis rudis. Hec igitur p̃cedũt
bap̃m: ñ qd̾ sñ istis ñ possit eẽ uerꝰ
baptismus. s ut baptizandus de
fide instruatur. ⁊ sciat cui debitor fi¬

Expanded text:
lla autem interrogatio et responsio fidei fit in catechismo, cui additur exorcismus. Ante Baptismum enim fit catechismus et exorcismus, post catechismum sequitur exorcismus, ut ab eo qui jam fide instructus est, adversaria virtus pellatur. Exorcismus de catechismus, instructio: catechizare est instruere, ut de Symbolo ac rudimentis fidei. Exorcizare est adjurare, ut: Exi ab eo, spiritus immunde. Symbolum est signum vel collatio. Signum, quia eo fideles ab infidelibus discernuntur; collatio, quia ibi totius fidei sufficientia et integritas est collata. Catechismus et exorcismus neophytorum sunt, magisque sacramentalia quam sacramenta dici debent. Neophytus novitius interpretatur vel rudis; et dicitur neophytus nuper ad fidem conversus, vel in disciplina religiosae conversationis rudis. Haec ergo praecedunt Baptismum, non quod sine istis non possit esse baptismus verus, sed ut baptizandus de fide instituatur, et sciat cui debitor fi
Abbreviated transcription (Latin):
tizat. s sp̃m sub ministrare gra¬
tiam baptismi: licet pagaius sit
qui Baptirat. In his ꝑspicue cer¬
nis baptismũ uerum bonis ⁊ ma¬
lis dari. ⁊ abonis. ⁊ amalis. ⁊ ip̃m

Expanded text:
itum Dei subministrare gratiam Baptismi, licet paganus sit qui baptizat. In his perspicue cernis Baptismum verum bonis et malis dari, et a bonis et a malis; et ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
quia uistos oportet ẽẽ ꝑ quos bap¬
tizatur: uistos oportet ẽẽ tãti usdi¬
cis muristros. Sint mi nistri ui¬
sti si uolunt: si aũt noliu̾nt eẽ
uisti qui sedent in cathedra moy
si: securum me fecit magister
mĩs. de quo sp̃s sc̃s dicit. Hic est qͥ
dam: qr columbam attendo ꝑ ꝙͣ
michi dicitur. hic ẽ qui baptieat.
Item. Homicida dedit bapm̃ xͥ:¬

Expanded text:
quia justos oportet esse, per ques baptizatur, quia justos oportet esse tanti judicis ministros. Sint ministri justi si volunt. Si autem noluerint esse justi qui in cathedra Moysi sedent, securum me fecit magister meus, de quo spiritus ejus dicit: Hic est qui dam, quia columbam attendo, per quam mihi dicitur: Hic est qui baptizat . Item. Homicida dedit bap
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑit integrum sacram̃tum acce¬
pit. s salutem q̃ uirtus est sacra¬
menti ñ habebit. si extra occłiaui
eatholicam tpm̃ sacram̃tum habuit.
Debet gͥ ad eccłiam redire: ñ ut sa¬
terum accipiat. qd̾ nemo debet in
quolibet repetere. s ut in societa¬
te catholica uitam accipiat. Bap¬
tismus enun extra eccłiam noqͥd
tismus: cui pot̾ ꝓ deẽ elemosina .s.¬

Expanded text:
perit, integrum sacramentum accepit; sed salutem, quae virtus est sacramenti, non habebit si extra Ecclesiam catholicam ipsum sacramentum habuerit. Debet ergo ad Ecclesiam redire, non ut saterum accipiat, quod nemo debet in aliquo repetere, sed ut in societate catholica vitam accipiat. Baptismus enim extra Ecclesiam nequit tismus, ubi potest prodesse eleemosyna, s
Abbreviated transcription (Latin):
bũt᷑. ut ab illiᷤ ad cogitandũ aliqͥd
de d̾o uix ⁊ raro uł nũqm mentẽ
reuocent: ut qua uinno pondere
p̃muntur a deo stupescunt ⁊ tur¬
bantur ut interim in alta cogita¬
tionum ñ extendant S illuc
tendit impetus cogitationis: uͥ
sentitur uis doloris. S in hac
uita nullus adeo malus est. ut
penitus secludatur a cogitatione
dĩ. quia uec ꝑdit appetitum bĩtu¬
diuis. ⁊ quẽdam bori amorem. qũe
naturaliter ht̃ rationalis creatu¬
ra. Illas aũt extĩores ⁊ ꝓfundissi¬
mas tenebras repbos ꝑpessuros pt
udicium dicit angꝰ. opponens de
illo diuite qui n uiferno positus
eleuans oculos uidit abraham ⁊
in sinu eius laearum: cuiꝰ cõpatõe
coactus est confiteri mala sua usq
ad eo uͭ ⁊ frẽs roget ab his p̃moneri
qd̾ añ iudicium factum legitrar: s pͦt
iudicium in ꝑfiuidioribus tenebris
erunt impii: ubi nullam dei lncẽ
uidebunt cui confiteantur

Expanded text:
llis ad cogitandum aliquid de Deo vix, vel raro, vel nunquam mentem revocent. Ut qui nimio premuntur pondere, adeo stupescunt et turbantur, ut interim in aliam cogitationem non se extendant; sed illuc tendit impetus cogitationis, ubi sentitur vis doloris. Sed in hac vita nullus adeo malus est, ut penitus secludatur a cogitatione Dei, quia nec perdit appetitum beatitudinis, et quemdam boni amorem quem naturaliter habet rationalis creatura. Illas autem exteriores et profundissimas tenebras reprobos perpessuros post judicium dicit Aug., opponens de illo divite qui in inferno positus, elevans oculos, vidit Abraham, et in sinu ejus Lazarum, cujus comparatione coactus est confiteri mala sua, usque adeo ut fratres roget ab his praemoneri; quod ante judicium factum legitur. Sed post judicium in profundioribus tenebris erunt impii, ubi nullam Dei lucem videbunt cui confiteantur
Abbreviated transcription (Latin):
Dic queri pot̾ quare ille tenebre qͥb
tenebras in cecitate mentis: ñ tñ
penitus extra lucem dei sunt. nec
⁊ hic est in cecitate mentis: cum
dantux mali in reprobum sensũ:
Ibi ext̾iores tenebre erunt: quia
tunc penitus peccatores erunt ex¬
tra deum. Quid ẽ enĩ penitus eẽ
extra dñi: uisi ẽẽ instĩma cecitate :
Si quidem deus deus lucemi habitat¬
maccessibilem. Hec aũt tenebre
hic iam incipiunt inpeccante cũ
ab uit̾ĩori dei luce secluditur.: s ñ
peuitus dumi ihac uita est. Ecre¬
quare ibi peccator dicitur pati ex¬
teriores tenebras ⁊ ũhic: quia ibi
secthudetur penitus a luce dei. qd̾ ũ
hic. S quomigto intelligenda est
ula soctusio: Anquia ñ uidebruit
d̃m ꝑ speciem: S nec his aliquis
similitudinem qm facit peccatũ
in t̾ deum ⁊ hominem. s ⁊ hic mul¬
ti ꝑ grauia peccata ad̾o elou¬
gantur. An quia deum odiunt
ita ut uelint eum ñ eẽ. s ⁊ hic

Expanded text:
Hic quaeri potest quare illae tenebrae quibus Hic quaeri potest quare illae tenebrae quibus tenebras in caecitate mentis, non tamen penitus extra lucem Dei sunt, nec  hic est in caecitate mentis, cum dantur mali in reprobum sensum. Ibi exteriores tenebrae erunt, quia tunc peccatores penitus erunt extra Deum. Quid est enim penitus esse extra Deum, nisi esse in summa caecitate, siquidem habitat Deus lucem inaccessibilem? Hae autem tenebrae hic jam incipiunt in peccante, cum ab interiori Dei luce secluditur, sed non penitus dum in hac vita est. Eccequare ibi peccator dicitur pati exteriores tenebras, et non hic, quia ibi secludetur penitus a luce Dei, quod non hic. Sed quomodo intelligenda est illa seclusio? An quia non videbunt Deum per speciem? sed nec aliquis similitudinem quam facit peccatum inter Deum et hominem? sed et hic multi per gravia peccata elongantur a Deo. An quia Deum odiunt, ita ut velint Deum non esse? sed et hic
Abbreviated transcription (Latin):
pniam in futuro scło de malis suis. s
ĩdulgentiã ĩ ꝯspͤtu d̾i ñinueniet qr ⁊si erit
ita culpabitur iniquitas sua: ut
nullatenus possit ab eis uł diligi
uł desiderari iusticia. Uoluntas .ii.
eoꝵ talis erit: ut habeat in se semꝑ
malignitatis sue suppliciũ. nĩqͣm
tñ reciꝑe possit bonitatis affectum.
Quia sicut illi qui cũ xp̃o reguabũt
uullas in se male uoluntatis reliqͥ¬
as habebunt: ita illi qui insupplicio
ignis et̾ni cum dẏabolo ⁊ eius au¬
gelis depritati sicuit uullam ulteriꝰ
habebunt requiem. sic bonam hr̃e¬
mllatenus poterant uoluntatem:
gre ad eternami głam. ita consorti¬
b diaboli cumulabit. ip̃a inalig¬
nitas penam: qñ ext̾ĩorib depita¬
ti tenebris. nullo illustrabuntur
interiori lumine uĩtatis. Ex his
apparet reprobos minferuo sic pe¬
intentiam gesturos: ut ꝑ eã prauã
uoluntatem ñ deserant ⁊ illa mala
uoluntas ert eis ad cumulum pe¬

Expanded text:
poenitentiam in futuro saeculo de malis suis, sed poenitentiam in futuro saeculo de malis suis, sed indulgentiam in conspectu Dei non inveniet: quia etsi erit ita culpabitur iniquitas sua, ut nullatenus ab eis possit vel diligi vel desiderari justitia. Voluntas enim eorum talis erit, ut habeat in se semper malignitatis suae supplicium, nunquam tamen recipere possit bonitatis affectum. Quia sicut illi qui cum Christo regnabunt, nullas in se malae voluntatis reliquias habebunt; ita illi qui erunt in supplicio ignis aeterni cum diabolo et ejus angelis deputati, sicut nullam ulterius habebunt requiem, sic bonam nullatenus habere poterunt voluntatem. gratiae ad aeternam gloriam, ita consortibus diaboli cumulabit ipsa malignitas poenam, quando exterioribus deputati tenebris, nullo illustrabuntur interiori lumine veritatis . Ex his apparet reprobos in inferno poenitentiam sic gesturos, ut per eam pravam voluntatem non deserant; et illa maligna voluntas erit eis ad cumulum p
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ diuidit᷑. cum ille qͥ diuidit ꝓut cuiq
opꝰ ẽ singłis partit᷑. In hoc młti młtociens
deciꝑiunt᷑. cũ delicatiori alicui usũ lautio¬
ris cibi ꝯcessum uiderint. Non ẽ inqͥunt ħ
equa religio. q̃ ꝑsonas recipit. diuttes ho¬
ĩ monasterio ubi qnͣtum possunt fiũt di¬
uites laboriosi fiant pauꝑes delicati. hii

Expanded text:
iditur, cum ille, qui dividit, prout cuique opus est, singulis partitur. In hoc multi multoties decipiuntur, cum delicatiori alicui usum cibi lautioris concessum viderint. « Non est, inquit, haec aequa religio, quae personas recipit, divites hoin monasterio, ubi quantum possunt, fiunt divites laboriosi, fiant pauperes delicati. Uti
Abbreviated transcription (Latin):
Auaricia subtrahit ncc̃itati. uoluptas
ris uti. una qua uendentes sua distribu¬
unt q̃ minor ẽ. alt̾a uͦ qua em̃tes aliena
tatis uasculo subiestis ministrant. ip̃i aũ
tem p̾ditant subiectis. s ip̃i uoluptatẽ
secunt᷑. Sũt ⁊ alii m̾catores qui rectis
utentes m̃suris. em̃ti mimus ex sola be¬
nignitate misericordit̾ impendunt. quibꝰ
benignitas quorũdam p̾latoꝵ comꝑatur.
qui cum subiectis necessaria ꝑuideant. ad¬
dunt etiã qñeꝑ minus ꝑfectis aliqua uo¬
luꝑtuosa ne definant. Utamꝰ gͥ in domo
religionis. m̃sura discretionis. hec ẽ enĩ m̃¬
sura q̃ singłis sufficiens ẽ.¬

Expanded text:
uptas ris uti: una, qua vendentes sua distribuunt, quae minor est; altera vero, qua ementes aliena tatis vasculo subjectis ministrant, ipsi autem tem praedicant subjectis, sed ipsi voluptatem sequuntur. Sunt et alii mercatores, qui rectis utentes mensuris ementi munus ex sola benignitate misericorditer impendunt, quibus benignitas quorumdam praelatorum comparatur, qui cum subjectis necessaria provideant, addunt etiam quandoque minus perfectis aliqua voluptuosa, ne deficiant. Utamur igitur in domo religionis mensura discretionis, haec est enim mensura, quae singulis sufficiens e
Abbreviated transcription (Latin):
latione extra conuentũ alicubi concedat᷑.
uino liceat uti frĩb in conuentu. s tñ ui¬
tandum summoꝑe nob̾ ẽẽ creilimꝰ. qd̾ cũ
u̾ecundia dicturi sumꝰ. ne scilicet qd̾ mise¬
ricordit̾ concedit᷑ ut a quibdam fieri solz
qiͣ ex debito requirat᷑ ñ enĩ p̾cipimꝰ sed cõ¬
cedimus. Si aũ locus aut pauꝑtas qd̃
concedimꝰ negau̾it. hiis que regio aut
abstinentiã. que de om̃ib ciboꝵ gene¬
tib solum camis excludit usũ. cet̾a u̾o
concedit ac benigne subministrat. In
hiis ciboꝵ generib que ncc̃itati fr̃m lici¬
ta fore diximus. tria sunt obseruanda.i¬
dest modus mensura ⁊ numer̾. Modusut
mod̾ate moderate ittam᷑ appositis. m̃sura
ut apposita sustentationi. ñ delectationi
sufficiant. numerus. ut ex aliquo apposi¬
toꝵ reficiant᷑ ne abstinentia nimia caro
afflicta deficiat. aut satuttate luxuriet.
In mensura debet ẽẽ equalttas. ñ quan¬

Expanded text:
satione extra conventum alicubi concedatur. satione extra conventum alicubi concedatur. Vino liceat uti fratribus in conventu, sed tamen vitandum summopere nobis esse credimus quod cum verecundia dicturi sumus ne, scilicet quod misericorditer conceditur, ut a quibusdam fieri solet, quasi ex debito requiratur. Non enim promittimus, sed concedimus. Si autem locus aut paupertas quod concedimus negaverit, iis, quae regio aut abstinentiam, quae de omnibus ciborum generibus solum carnis excludit visum, caetera vero concedit, et benigne subministrat. In iis ciborum generibus, quae necessitati fratrum licita esse diximus, tria sunt observanda, id est, modus, mensura et numerus: modus, ut moderate utantur appositis; mensura, ut apposita sustentatione non delectationi sufficiant; numerus, ut ex aliquo appositorum reficiantur, ne abstinentia nimia caro afflicta deficiat, aut saturitate luxurietur. In mensura debet esse aequalitas, non quan
Abbreviated transcription (Latin):
uoniam per
esum pͥmi parentis culpa sũpsit inici¬
um. ideo cauendĩt nob̾ est. ne sicut ille ꝑ
escam ꝑadysi meruit egressum. ita ⁊ nos ar¬
ceamur ab ingressu. Sunt gͥ tria in tibo cõ¬
sid̾anda. idest quid ⁊ qñ. ⁊ quantũ comeda¬
mus. scilicz. cibi species. hora ⁊ mensura.
ne illicitũ aut extra horam. aut altra m̃¬
suram aliqͥd sumam. Illicitũ comeilit adã
in ꝑadyso. ⁊ expellit᷑. extra horã ionathas ⁊
cupiscentie ultia m̃suram. ⁊ occidit᷑. Trans¬
greditur adam p̾ceptũ dñi. frangit iona¬
thas qd̃ obseruabat młtitudo ppłi. decipit᷑
isrł in saturitate cibi. Sic gͥ transg̾ssio me¬
ruit expulsionẽ negligentia uoti cõmunis
maledictionẽ. satuntas mortẽ. In hiis fr̃ co¬
nit̾ tenet᷑. negligent̾ obseruamꝰ. Nunc autẽ¬
tnseamꝰ ad ea : q̃ ncc̃itati fr̃m mediocritas cõ¬
sagimine pulmenta eoꝵ ⁊diant᷑. A tarni¬
b abstineant. nisi aut ncc̃itate. aut dispẽ¬

Expanded text:
uoniam per esum primi parentis culpa sumpsit initium, ideo cavendum nobis est, ne sicut ille per escam paradisi meruit expulsionem, ita et nos arceamur ab ingressu. Sunt igitur tria in cibo consideranda, id est, quid et quando, et quantum comedamus, scilicet cibi species, hora et mensura, ne illicitum, aut extra horam, aut ultra mensuram aliquid sumamus. Illicitum comedit Adam in paradiso, et expellitur ; extra horam Jonathacupiscentiae ultra mensuram, et occiditur . Transgreditur Adam praeceptum Domini; frangit Jonathas quod observabat multitudo populi; decipitur Israel in saturitate cibi. Sic igitur transgressio meruit expulsionem; negligentia voti communis maledictionem; saturitas mortem. In his, fratres, quos tenetur, negligenter observamus. Nunc transeamus ad ea quae necessitati fratrum mediocritas consagimine eorum pulmenta condiantur. A carnibus abstineant, nisi aut necessitate, aut dispen
Abbreviated transcription (Latin):
rudicare p̃sunat: s alud ẽ fauore
uł odio ꝓprum sacerdotem contẽp̃¬
nere qd̾ canones ꝑ hibent: aliud ce¬
cum ititare. Qdꝰ urbamis facẽ mo¬
ner: ne si cecus cectun ducat ambo
ut nulli sacertotuim deinceps liceat
quelibet cõmissum altĩ sacerdoti
ad penitentiam susciꝑe sine eius cõ¬
sensu cui se prins cõmisit nisi per
ignorantiam illiꝰ cui pruis confest̾
est. Qui uͦ contea hoc facẽ temptar̃t:¬

Expanded text:
judicare praesumat. Sed aliud est favore vel odio proprium sacerdotem contemnere, quod canones prohibent; aliud caecum vitare, quod Urbanus facere monet, ne si caecus caecum ducat, ambo ut nulli sacerdotum deinceps liceat quemlibet commissum alteri sacerdoti ad poenitentiam suscipere, sine ejus consensu cui se prius commisit, nisi pro ignorantia illius cui prius confessus est. Qui vero contra hoc facere tenta
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ꝑeccatũ publicat confitentis.Lxxu.
laueat aũt sacerdos ne pecĩ pe
intentium aliis ꝓdat: alioquin
pcc̃a sua alicin recitet. ñ ꝓpinquis
ñ extraneis: nec qd̃ ab sit ꝓ aliquo
scandalo. Nam si hoc fec̾it deponatur:
⁊ omĩb dieb uuite sue ignominiosus
ꝑegriuando ꝑgat. Qd̃ uͦ dictum
est ut penitens eligat sacerdotem¬

Expanded text:
 peccatum publicat confitentis. Caveat autem sacerdos ne peccata confitentium aliis prodat; alioquin peccata alicui recitet, non propinquis, non extraneis; nec, quod absit, pro aliquo scandalo. Nam si hoc fecerit, deponatur, et omnibus diebus vitae suae ignominiosus peregrinando pergat. Quod vero dictum est, ut p