comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rare: Omnia audiuimus: non
later uoluntas dei ꝑ totum mun¬
dum. Pone seruum mundum:
&e atcende euuangłium: Audi
domini uocem: Seruus iste. mundus
est Seruus nesciens uoluntatem do¬
mini sui & faciens digna plagis: ua¬
pulabit pauca. Seruus. mundus:
Quomodo seruus mundus: Quia
mundus ꝑ eum factus est. & mundꝰ
eum non cognouit Seruus nesciers
uoluntatem dm̃i sui: Ecce quid erat
ante mundus. Hunc uero quid:
Seruus sciens uoluntatem dñi
& non faciens digna: plagis uapu¬
labit multa & utinam multa ua¬
pulet: non semel dampnetur. Quid
recusas uapulare multa. o serue
sciens uoluntatem dñi tuiꝰ &e faci¬
ens digna plagis: Dicitur tibi: ecce
una uoluntas dñi tui. Thesaurita¬
te uobis thesauros in cęlo: ubi neq
erugo. neq comestura exterminat.
ubi fures non effodiunt nec furan¬
tur: Tu in terra thesaurizas: ille in
cęlo iubet. dicens tibi Michi da
Ibi habeto thesaurum ubi ego sũ
custos:. Mitte ante te: Quid seruas

Expanded text:
rare. Omnia audivimus: non rare. Omnia audivimus: non latet voluntas Dei per totum mundum. Pone servum mundum: et attende Evangelium. Audi Domini vocem. Servus iste mundus est. Servus nesciens voluntatem domini sui, et faciens digna plagis, vapulabit pauca. Servus mundus. Quomodo servus mundus? Quia mundus per eum factus est, et mundus eum non cognovit . Servus nesciens voluntatem domini sui. Ecce quid erat ante mundus. Nunc vero quid? Servus autem sciens voluntatem domini sui, et faciens digna plagis, vapulabit multa . Et utinam multa vapulet, non semel damnetur. Quid recusas vapulare multa, o serve sciens voluntatem domini tui, et faciens digna plagis? Dicitur tibi ecce una voluntas Domini tui: Thesaurizate vobis thesauros in coelo, ubi neque aerugo, neque comestura exterminat, ubi fures non effodiunt, nec furantur . Tu in terra thesaurizas: ille in coelo jubet, dicens tibi, Mihi da, ibi habeto thesaurum, ubi ego sum custos. Mitte ante te: quid servas
Abbreviated transcription (Latin):
quatur fini: Audistis fr̃sͥ. simul
audiuimus: erunt bella erunt
tumultus. erunt p̃ssurȩ. erunt
fames. Quare nobis ipsis contra¬
rii sumus ut quando leguntur
credamus. quando implentur
unt. plus uastatur modo genus
humanum: Interim considera¬
ta p̃terita hystoria. salua quęsti¬
one. nescio utrum plus Sed ecce
sit plus: Credo quia plus: Dominꝰ
ipse soluit questionem: plus mͦ
uastatur mundus. plus uastatur.
Audi quare modo plus uastat᷑.
quando euuangłium ubiq p̃di¬
catur Attendis quanta celebri-¬
tate euuangłium p̃dicaturꝰ et
non attendis quanta impietate
contempnatur: Iam fr̃s dimitta¬
mus paululum paganos foris:
oculum adnos. Euuangłium p̃di-¬
catur toto mundo: uerum est:
Ante quam ȩuuangłium p̃dica¬
retur latebat uoluntas dei: in p̃di¬
catione ȩuuangłii patuit uolun¬
tas dei. Dictum est nobis in p̃di¬
catione euu angłii. quid amare
debeamus: quid contempnere.
quid agere. quid uitare: quid spe¬

Expanded text:
quatur fini. Audistis, fratres, simul quatur fini. Audistis, fratres, simul audivimus: Erunt bella, erunt tumultus, erunt pressurae, erunt fames . Quare nobis ipsis contrarii sumus, ut quando leguntur credamus, quando implentur unt, plus vastatur modo genus humanum. Interim considerata praeterita historia, salva quaestione, nescio utrum plus. Sed ecce sit plus: credo quia plus. Dominus ipse solvit quaestionem: plus modo vastatur mundus, plus vastatur. Audi quare modo plus vastatur, cum Evangelium ubique praedicatur. Attendis quanta celebritate Evangelium praedicatur, et non attendis quanta impietate contemnatur? Jam, fratres, dimittamus paululum Paganos foris, oculum ad nos. Evangelium praedicatur toto mundo: verum est. Antequam Evangelium praedicaretur, latebat voluntas Dei: in praedicatione Evangelii patuit voluntas Dei. Dictum est nobis in praedicatione Evangelii quid amare debeamus, quid contemnere, quid agere, quid vitare, quid spe
Abbreviated transcription (Latin):
supbus & fluidus. delectatus est ro¬
mano incendio: Uidere uolo inquit.
quomodo troia arsit. Arsit ergo sic. se¬
mel.bis. tercio. Modo te quid delectat
contra dm̃ stridereꝰ ꝓ ea quȩ consue¬
uit ardẽre: S in ea inquiunt passi¬
sunt tanta mala. tam multi xp̃iani:
Excidit tibi quia xp̃ianoꝵ est pati
mala temporalia: & bona sperare
sempiterna: Tu quis quis paganus
es. habes quod plangas: quia et¬
temporalia ꝑdidisti. & eterna non¬
dum inuenisti. Habet xp̃ianus qđ
cogitet. Omne gaudium existima¬
te fratres mei: cum in temptatio¬
nibus uariis meideritis. Dicis itaq
õ pagane Dii p̃sides. romam modo
non seruauerunt: quia non sunt:
Tunc seruarunt quando erant:
Nos deum nr̃m. ostendimus uera¬
cem Prȩdixit ista omnia. legistis
audistis: sed nescio utrum memini¬
stis. qui talibus uerbis turbamini:
Non audistis ꝓpħas. non audistis
centem mala futura: quantum ac¬
cedit ȩtas mundo. quanto ꝓpin-¬

Expanded text:
superbus et fluidus, delectatus est Rosuperbus et fluidus, delectatus est Romano incendio. Videre, inquit, volo, quomodo Troja arserit. Arsit ergo sic semel, bis, tertio. Modo te quid delectat contra Deum stridere, pro ea quae consuevit ardere? sunt tanta mala tam multi Christiani. Excidit tibi quia Christianorum est pati mala temporalia, et bona sperare sempiterna? Tu quisquis paganus es, habes quod plangas; quia temporalia perdidisti, et aeterna nondum invenisti. Habet christianus quod cogitet: Omne gaudium existimate, fratres mei, cum in tentationibus variis incideritis . Dicis itaque, o pagane: Dii praesides Romam modo non servaverunt, quia non sunt; tunc servaverunt, quando erant. Nos Deum nostrum ostendimus veracem. Praedixit ista omnia, legistis, audistis: sed nescio utrum meministis, qui talibus verbis turbamini. Non audistis Prophetas, non audistis centem mala futura? Quantum accedit aetas mundo, tantum propin
Abbreviated transcription (Latin):
tus es ad amplect Endam terram. s
ad comparandum cęlum. Non uoca¬
tus es ad felicitatem terrenam: sed
ad cȩlestem Hson ad temporales suc¬
cessus. & ꝓsperitatem uolaticam
& transitoriam: sed ad ȩternam
cum angłis uitam: Tamen huic
amatori carnalis felicitatis. & mur¬
muratori aduersus dm̃ uiuum et
uerum. uolenti seruire demoniis
& lignis & lapidibus. ato responde
Sicut habet hẏstoria eoꝵ: incendi¬
um hoc romanȩ urbis terciũ est
Sieut habet hyst oria eorz. sicut
habent littere ipsoꝵ: incendiũ ro¬
manȩ urbis quodmodo contigit
tercium est: Quȩ modo semel arsit
inter sacrificia xp̃ianoꝵ: iam bis
arserat inter sacrifi cia paganor
Semel ã gallis sic incensa est. ut so¬
lus collis capitolinus remaneret
Postea ã nerone. nescio utrum dicã
seuiente an fluente: scdo igne roma
flagrauit. Iussit nero imperator
ipsius romȩ. seruus idoloꝵ interfector
re putatis: Qua causa: Homo ȩlatus.

Expanded text:
tus es ad amplectendam terram, sed tus es ad amplectendam terram, sed ad comparandum coelum; non vocatus es ad felicitatem terrenam, sed ad coelestem; non ad temporales successus et prosperitatem volaticam et transitoriam, sed ad aeternam cum Angelis vitam. Tamen huic amatori carnalis felicitatis, et murmuratori adversus Deum vivum et verum, volenti servire daemoniis et lignis et lapidibus, cito responde. Sicut habet historia eorum, incendium hoc Romanae urbis tertium est. Sicut habet historia eorum, sicut habent litterae ipsorum, incendium Romanae urbis, quod modo contigit, tertium est. Quae modo semel arsit, inter sacrificia Christianorum, jam bis arserat inter sacrificia Paganorum. Semel a Gallis sic incensa est, ut solus collis Capitolinus remaneret. Postea a Nerone, nescio utrum dicam saeviente an fluente, secundo igne Roma flagravit. Jussit Nero imperator ipsius Romae, servus idolorum, interfector re putatis? qua causa? Homo elatus,
Abbreviated transcription (Latin):
ne cum relinquendo remaneas:
Nolebas ante te mori filium tuũ.
nolebas ante te mori uxorẽ tuã:
Quid enim: &e si roma non capere.¬
tur: non aliquis urm̃ prior mo¬
riturus erat. Nolebas ante te
mori uxorem tuam: nolebat
uxor tua ante se mori uirũ suũ
Ambobus obtemperaturus erat
dominus: Ordo penes ipfum sit:
qui nouit ordinare quod creauit
Obtempera gͦ tantȩ uoluntati dĩ
Ecce temporibus xp̃ianis roma
afflicta est: & incensa est. Quare
temporibus xpĩanis: Quis hoc
dicit. Dep̃ĩanus. Ergo tu tibi res¬
ponde si xp̃ianus es: quando uo¬
luit deus. S quid dico pagano:
Insultat michi. Quid tibi dicit:
Unde tibi insultat. Ecce qͣndo
faciebamus sacrificia dũs nr̃is sta¬
bat roma: florebat roma. Modo qͥa
superauit & abundauit sacrificiũ
dei ur̃i. & inhibita sunt & phibita
sacrificia deoꝵ nr̃oꝵ: ecce quid pa¬
titur roma. Sreuiter responde in¬
terim. ut illo cartas. Cȩterum tibi
alia meditatio est. Non enim uoca¬

Expanded text:
ne cum relinquendo remaneas. ne cum relinquendo remaneas. Nolebas ante te mori filium tuum, nolebas ante te mori uxorem tuam. Quid enim? Etsi Roma non caperetur, non aliquis vestrum prior moriturus erat? Nolebas ante te mori uxorem tuam, nolebat uxor tua ante se mori virum suum: ambobus obtemperaturus erat Dominus? Ordo penes ipsum sit, qui novit ordinare quod creavit. Obtempera ergo tantae voluntati Dei. Ecce temporibus christianis Roma afflicta est, et incensa est. Quare temporibus christianis? Quis hoc dicit? Christianus? Ergo tu tibi responde, si christianus es: Quando voluit Deus. Sed quid dico pagano? insultat mihi. Quid tibi dicit? unde tibi insultat? Ecce quando faciebamus sacrificia diis nostris, stabat Roma, florebat Roma; modo quia superavit et abundavit sacrificium Dei vestri, et inhibita sunt et prohibita sacrificia deorum nostrorum, ecce quid patitur Roma. Breviter responde interim, ut illo careamus; caeterum tibi alia meditatio est. Non enim voca
Abbreviated transcription (Latin):
entiȩ p̃para. Fẽrre te uult Ferto
quod uult: & dabit quod uis: &
tamen fr̃s mei: ecce audeo dicere:
Libenter audituri estis. siiam pri-¬
mas partes obedientiȩ retinetis:
si est in uobis lenis & mitis pati¬
entia ferendi dnĩcam uoluntatẽ
Lenia quippe non ferimus: sed
amamus: Aspera toleramus:
ad lenia gaudemus. Dnm deum
tuum uide: capiit tuum uide.
exemplum uitȩ tuȩ uide Redẽp¬
torem tuum: pastorem tuum at¬
tende. Pater si fieri potest: transe¬
at ã me calix iste Quomͦ ostendit
humanam uoluntatẽ &e continuo
conuertit renisum ad obedientiam
Ueruntamen non quod uolo ẽgo:
s quod tu uis pater. Ecce petro hoc
dixit. Cum senueris alter te cinget:
& feret quo tu non uis. Ostendit¬
& in illo humanam uoluntatem:
circa trepidationem mortis. ꝑsum¬
quid quia nolens mortuus est. no-¬
lens coronatus est: Sic & tu nole¬
bas forte amittere peculium tuũ.
quod hic relicturus eras: attende

Expanded text:
entiae praepara. Ferre te vult: ferto entiae praepara. Ferre te vult: ferto quod vult, et dabit quod vis. Et tamen, fratres mei, ecce audeo dicere: libenter audituri estis, si jam primas partes obedientiae retinetis, si est in vobis lenis et mitis patientia ferendi dominicam voluntatem. Lenia quippe non ferimus, sed amamus: aspera toleramus, ad lenia gaudemus. Dominum Deum tuum videa caput tuum vide, exemplum vitae tuae vide; redemptorem tuum, pastorem tuum attende: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste. Quomodo ostendit humanam voluntatem, et continuo convertit renisum ad obedientiam? Verumtamen non quod ego volo, sed quod tu vis, Pater . Ecce Petro hoc dixit: Cum senueris, alter te cinget, et feret quo tu non vis. Ostendit in illo humanam voluntatem, circa trepidationem mortis. Numquid quia nolens mortuus est, nolens coronatus est? Sic et tu nolebas forte amittere peculium tuum, quod hic relicturus eras: attende
Abbreviated transcription (Latin):
bet tribulatio temporalis: Indig¬
nȩ enim sunt pase si ones huius tem¬
quȩ reuelabitur in nobis. Si hec
ita funt: modo nemo cogitet car¬
naliter: Hon est tempus: Concu¬
titur mundus. excutitur uetus
homo. p̃mitur caro. liquescat sp̃s
Iacet petri corpus rome dicunt᷑
homines. iacet pauli corpus romȩ.
laurentii corpus rome. alioꝵ scõꝵ
martyrum corpora iacent romȩ.
& misera est roma: & uastatur roma.
affligitur. conteritur. incenditur:
Tot strages mortis fiunt ꝑ famem.
ꝑ pestem. ꝑ gladium. Ubi sunt
memoriȩ apłoꝵ: Quid dicis: Eece
hoc dixi tanta mala roma patit᷑
Ubi sunt memoriȩ apłoꝵ: Ibi suñ.
s in te non sunt: Utinam in te eẽnt
quisquis ita loquȩris.quisquis
ita desipis: quisquis uocatus i
sp̃u carnaliter sapis:. Prsus ad huc
patientiam doceo: nondum sapien¬
tiam: Patiens esto dñs uult Que¬
ris quare uelit: Differ secretum
cognitionis: strenuitatem obedi¬

Expanded text:
bet tribulatio temporalis. Indigbet tribulatio temporalis. Indignae enim sunt passiones hujus temquae revelabitur in nobis . Si haec ita sunt, modo nemo cogitet carnaliter, non est tempus. Concutitur mundus, excutitur vetus homo: premitur caro, liquescat spiritus. Jacet Petri corpus Romae, dicunt homines; jacet Pauli corpus Romae, Laurentii corpus Romae, aliorum sanctorum martyrum corpora jacent Romae; et misera est Roma, et vastatur Roma, affligitur, conteritur, incenditur. Tot strages mortis fiunt, per famem, per pestem, per gladium; ubi sunt Memoriae Apostolorum? Quid dicis? Ecce hoc dixi, Tanta mala Roma patitur, ubi sunt Memoriae Apostolorum? Ibi sunt, sed in te non sunt. Utinam in te essent, quisquis ista loqueris, quisquis ita desipis, quisquis vocatus in spiritu carnaliter sapis. Prorsus adhuc patientiam doceo, nondum sapientiam. Patiens esto, Dominus vult. Quaeris quare velit? Differ secretum cognitionis, strenuitatem obedi
Abbreviated transcription (Latin):
pascimur uobiscum: Bet nobis ds
uires sic amandi uos. ut possimꝰ
eciam mori ꝓuobis. aut effectu
aut affectu. Fon enim quia ioħi
apło passio defuit. id eo passioni
animus p̃paratus deẽẽ potuit
Non est passus: sed potuit pati
Preparationem eius deus nouerat.
quemad modum tres pueri arsuri
eos martyres. quia flamma eos
urere non potuit.: Interroga ignes:
passi non sunt Interroga uolunta¬
tem: coronati sunt: Potens est enim
dominus dixerunt: eruere nos de
manibus tuis. S & si non. ibi sunt
certa pectora. & stabilis fides: ibi
uirtus inconcussa. ibi secura uicto¬
ria Sed &e si non. notum tibi sit
rex qm̃ statuam quam statuisti
non adoramus. Aliud deo placuit.
Non arserunt: s ignem idolatriȩ
in animo regis extinxerunt: Uli-
detis ergo carissimi quȩ si nt ꝓpo¬
fita in hoc tempore seruis dei: ꝓpt̃
futuram głam quȩ reuelabitur
in nobis: Contra quam głam non
appenditur quȩlibet. quantali¬

Expanded text:
pascimur vobiscum. Det nobis Deus pascimur vobiscum. Det nobis Deus vires sic amandi vos, ut possimus etiam mori pro vobis, aut effectu, aut affectu. Non enim quia Joanni apostolo passio defuit, ideo passioni animus praeparatus deesse potuit. Non est passus, sed potuit pati. Praeparationem ejus Deus noverat. Quemadmodum tres pueri arsuri eos martyres, quia flamma eos urere non potuit? Interroga ignes, passi non sunt: interroga voluntatem, coronati sunt. Potens est enim Dominus, dixerunt, eruere nos de manibus tuis: sed et si non: ibi sunt certa pectora et stabilis fides, ibi virtus inconcussa, ibi certa victoria: sed et si non, notum tibi sit, rex, quoniam statuam quam statuisti, non adoramus. Aliud Deo placuit: non arserunt, sed ignem idololatriae in animo regis exstinxerunt . detis ergo, charissimi, quae sunt proposita in hoc tempore servis Dei, propter futuram gloriam quae revelabitur in nobis: contra quam gloriam non appenditur quaelibet quantali
Abbreviated transcription (Latin):
dat. Prȩciosas. emptas non auro.
non argento. s sanguine. Si dñs ho
suas. ꝓcul dubio cogitaret. utrum
peculium serui illius idoneum eẽt
p̃cium ouium suarum: & diceret:
Si ꝑdiderit. si dissi pauerit. si c̃sũp¬
sserit
habet unde reddat Commendaret
ergo idoneo seruo oues suas. & serui
facultates in pecunia quereret. ꝓ oui¬
bus quas pecunia comparauit:
ne comparauit. idoneitatem serui
in passionem sanguinis quęrit:
Tamquam diceret: Pasce oues me¬
as: commendo tibi oues meas. Qs
oues: Quas emi sanguine meo.
Mortuus sum ꝓ eis: Amas me:
Morere ꝓ eis: & quidem seruus ille
hominis homo. pecuniam redde¬
ret ꝓ consumptis ouibus: petrus
sanguinem reddidit ꝓ ouibus con¬
datum est. quod petro mandatum
est. non petrus solus. s etiam alii
apłi audierunt. tenuerunt. serua¬
uerunt: Maximeq ipse consors
sanguinis &e diei. apłs paulus.
Audierunt ista: &e ad nos audien¬
da transiniserunt: Pascimus uos:

Expanded text:
dat? Pretiosas, emptas, non auro, dat? Pretiosas, emptas, non auro, non argento, sed sanguine. Si dominus s suas, procul dubio cogitaret, utrum peculium servi illius idoneum esset pretium ovium suarum, et diceret: Si perdiderit, si dissipaverit, si consumpserit, habet unde reddat. Commendaret ergo servo idoneo oves suas, et servi facultates in pecunia quaereret, pro ovibus quas pecunia comparavit. ne comparavit; idoneitatem servi in passione sanguinis quaerit. Tanquam diceret: Pasce oves meas, commendo tibi oves meas. Quas oves? Quas emi sanguine meo. Mortuus sum pro eis. Amas me? Morere pro eis. Et quidem servus ille hominis homo pecuniam redderet pro consumptis ovibus: Petrus sanguinem reddidit pro ovibus condatum est, quod Petro mandatum est, non Petrus solus, sed etiam alii Apostoli audierunt, tenuerunt, servaverunt, maximeque ipse consors sanguinis et diei apostolus Paulus. Audierunt ista, et ad nos audienda transmiserunt. Pascimus vos,
Abbreviated transcription (Latin):
do securus amet. Securus: quia
sequuturus. Dñs ergo Petre amasme:
&& ille: Amo domine. & dns. Non quia
amas me. uolo ut moriaris ꝓme. Hoc
enim ego iam feciꝓte. S quid: Amas
me: Quid michi redditurus es. quia
amas me: Amas me: Amo. Pasce
oues meas: & iterum hoc. & terciohoe:
ut ter confiteretur amor. quod ter
negauerat timor Uidete. ꝑcipite:
discite. Hson aliud quam amas inter¬
rogatur. non aliud quam amo res-
pondenti dicitur. pasce oues meas:
oe cominendatis petro ouibus suis
& cominendato sibi petro cum oui¬
bus suis: iam p̃nunciat passionem
& dicit. Cum esses iunior. cingebas
te: & ibas quouelles. Cum autem
senior factus fueris. alter te cinget.
& feret quo tu non ius. Hoc autem
dicebat ait euuangłista:. significans
qua morte clarificaturus eẽt deum.
Uidetis hoc ꝑtinere ad pascendas
oues dñi: ut non recusetur mors
Commendat oues idoneo: an minꝰ
idoneo: Primo quas oues commen¬

Expanded text:
do securus amet; securus, quia do securus amet; securus, quia secuturus. Dominus ergo: Petre, amas me? Et ille: Amo, Domine. Et Dominus: Non quia amas me, volo ut moriaris pro me; hoc enim ego jam feci pro te. Sed quid? Amas me? Quid mihi redditurus es, quia amas me? Amas me? Amo. Pasce oves meas. Et iterum hoc, et tertio hoc: ut ter confiteretur amor, quod ter negaverat timor. Videte, percipite, discite. Non aliud quam, Amas, interrogatur: non aliud quam, Amo, respondetur. Respondenti dicitur, Pasce oves meas. Et commendatis Petro ovibus suis, et commendato sibi Petro cum ovibus suis, jam praenuntiat passionem, et dicit: Cum esses junior, cingebas te, et ibas quo velles; cum autem senior factus fueris, alter te cinget, et feret quo tu non vis. Hoc autem dicebat, ait Evangelista, significans qua morte clarificaturus esset Deum . Videtis hoc pertinere ad pascendas oves Domini, ut non recusetur mors Commendat oves idoneo, an minus idoneo? Primo, quas oves commen
Abbreviated transcription (Latin):
ui.beatus es symon bariona. quia tͥ
non reuelauit caro & sangius. s pat̃
meus qui est in cęlis: Paulo ante bea¬
tus: postea sathanas. S unde beatus:
Non de suo. Non tibi reuelauit caro
&e sanguis. s pater meus qui est in
celis. Unde autem sathanas: Ee ho-¬
mine in homine. Non enim sapis
quȩ dei sunt. s quȩ sunt hominũ:
Talis petrus amans dominum:
timens mori dominum. & uolens
mori ꝓ domino sequutus est: &
inuentum est quomodo p̃dixerat
medicus: non quomodo p̃sump¬
sit egrotus. Interrogatus ab an¬
cilla: negat semel. bis. & tercio
Aspicitur a dno. flet amare. tergit
lacrimis pietatis cordis negatio
discipulis: Uidet iam petrus ui¬
uentem: cui morienti timuerat:
Uidet non dominum occisum:
s mortem in domino occisam:
Iam ergo confirmatus exemplo
ipsius carnis domini. mortem
non ẽẽ usq adeo metuendam.
docetur amare Modo opus est
ut amet: iam uiso domino iuiuo
post mortem: Modo amet: mo¬

Expanded text:
vi: Beatus es, Simon Bar-Jona, quia tibi vi: Beatus es, Simon Bar-Jona, quia tibi non revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui est in coelis . Paulo ante beatus, postea satanas. Sed unde beatus? Non de suo: Non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui est in coelis. Unde autem satanas? Ex homine, et in homine: Non enim sapis quae Dei sunt, sed quae sunt hominum. Talis Petrus amans Dominum, timens mori Dominum, et volens mori pro Domino, secutus est: et inventum est quomodo praedixerat medicus, non quomodo praesumpserat aegrotus. Interrogatus ab ancilla, negat semel, bis, et tertio. Aspicitur a Domino, flet amare : tergit lacrymis pietatis cordis negationdiscipulis. Videt jam Petrus viventem, cui morienti timuerat. Videt non Dominum occisum, sed mortem in Domino occisam. Jam ergo confirmatus exemplo carnis ipsius Domini, mortem non esse usque adeo metuendam, docetur amare. Modo opus est ut amet, jam viso Domino vivo post mortem: modo amet, mo
Abbreviated transcription (Latin):
pondere passionis: ordnate autem
mus infirmmitatem petri dolentis:
quod eẽt dominus moriturus. Hane
cominemoro: ecce cominemoro Qui
meminerunt in corde suo. mecum
dicant. Qui obliti fuerant. commno¬
nente me recolant. Dominus iħs xp̃c
passionem suam imminentem ipse
discipulis p̃nunciauit. Tumc petrus
amans eum. s adhuc carnaliter
mori timens mortis interfectorem.
tibi esto. nisi agnosceret uerum dm̃
Ergo petre si ds̃ a te cognoscitur: qͥd
times ne ds̃ moriatur: Tu homo es.
ille ds̃ est & ꝓ homine ds̃ factus est
homo. assumens quod non erat.
non ꝑdens quod erat In eo ergo dñs
moriturus erat. in quo &e resurre¬
cturus. Expauit gͦ petrus huma¬
nam mortem: & noluit eam contin¬
gere dnĩn. Nesciens saccum uole¬
bat claudere. unde nrm erat p̃ci¬
um manaturum: Audiuit a dño
tunc: redi retro sathanas: Neq
enim sapis quȩ dei sunt: s que
sunt hominum: Cui paulo ante
dixerat dicenti tu es xp̃c filius dei ui¬

Expanded text:
pondre passionis: ordinate autem pondre passionis: ordinate autem mus infirmitatem Petri dolentis quod Dominus esset moriturus: hanc commemoro, ecce commemoro. Qui meminerunt, in corde suo mecum dicant: qui obliti fuerant, commonente me recolant. Dominus Jesus Christus passionem suam imminentem ipse discipulis praenuntiavit. Tunc Petrus amans eum, sed adhuc carnaliter, mori timens mortis interfectorem: tibi esto, nisi agnosceret verum Deum. Ergo, Petre, si Deus a te cognoscitur, quid times ne Deus moriatur? Tu homo es, ille Deus est. Et pro homine Deus factus est homo, assumens quod non erat, non perdens quod erat. In eo ergo Dominus moriturus erat, in quo et resurrecturus. Expavit ergo Petrus humanam mortem, et noluit eam contingere Dominum. Nesciens, saccum volebat claudere, unde nostrum pretium erat manaturum. Audivit a Domino tunc, Redi retro, satanas; neque enim sapis quae Dei sunt, sed quae sunt hominum. Cui paulo ante dixerat, dicenti, Tu es Christus Filius Dei vi
Abbreviated transcription (Latin):
ecens sancti ȩuuangłii lectio
hodiernȩ sollempnritati con¬
ueniens. quȩ modo sonuit
in auribus nr̃is. si ab auribus etiam
in nr̃m cor descendit. & in eo locum
quietis inuenit᷑. tunc enim in nobis
requiescit uerbum dei. quando nos
acquiescimus uerbo dei: ammonuit
nos omnes qui uobis uerbum et
sacramentum dñi ministramus.
pascere oues suas: Beatus petrus
ior amator quam negator. sicut in¬
dicat ȩuuangłium sequutus est
dnm̃ passurum: s tunc non potuit
sequi passurus: Sequutus est pe¬
dibus: nondum idoneus sequi mo¬
ribus: ꝓmisit se moriturum pro
illo: & non potuit nec cum illo. Plus
enim ausus erat: quam eius capa¬
citas sustinebat: Plus ꝓmiserat
quam poterat: quia &e indignum
erat. ut faceret quod ꝓmiserat:
Animam meam inquit ꝓte ponã:
Hoc ꝓ seruo dominus erat facturꝰ.
non seruus ꝓ dño. Qui ergo plus
est ausus. ubi p̃postere amauit.
ideo timuit &e negauit. Postea uero
dñs postquam surrexit. docet petrũ
amare . In ordinate amans defecit sub

Expanded text:
ecens sancti Evangelii lectio hodiernae solemnitati conveniens, quae modo sonuit in auribus nostris, si ab auribus etiam in cor nostrum descendit, et in eo locum quietis invenit tunc enim in nobis requiescit verbum Dei, quando nos acquiescimus verbo Dei; admonuit nos omnes, qui vobis verbum et sacramentum Domini ministramus, pascere oves suas. Beatus Petrus su Christi major amator, quam negator, sicut indicat Evangelium, secutus est Dominum passurum: sed tunc non potuit sequi passurus. Secutus est pedibus, nondum idoneus sequi moribus. Promisit se moriturum pro illo, et non potuit nec cum illo. Plus enim ausus erat, quam ejus capacitas sustinebat. Plus promiserat, quam poterat: quia et indignum erat ut faceret quod promiserat. Animam meam, inquit, pro te ponam . Hoc pro servo Dominus erat facturus, non servus pro Domino. Qui ergo plus est ausus, ibi praepostere amavit; ideo timuit et negavit. Postea vero Dominus postquam surrexit, docet Petrum amare. Inordinate amans, defecit sub
Abbreviated transcription (Latin):
bis pheben sororem meam quȩ est
in mynisterio eccłȩ quȩ est cenchris.
ut eam suscipiatis in domino dig¬
nȩ scĩs. & assistatis ei in quocumq
negocio ur̃i indiguerit. & iterũ

Expanded text:
bis Phoeben sororem nostram, quae est in ministerio Ecclesiae, quae est in Cenchris: ut eam suscipiatis in Domino digne sanctis: et assistatis ei in quocumque negotio vestri indiguerit; etenim
Abbreviated transcription (Latin):
uit archana uerba que non licet
homini loqui. Quid hoc apło mag¬
nificentius. cui in medio mortaliũ
constituto. & supra cę̧los ire datũ.
& ad terras redire concessum est:
Quid hoc beatius uiro. qui inter
secreta paradisi ediscere meruit
quod nec lingua hominis loqui
possit. nec quisquam mereretur
audire: & cum tante sint subli¬
mitatis illa que docuit. ut com¬
p̃hendere ea mens humana non
possitꝰ quante illud putamus ẽẽ
głe. quod ꝓdere sibi asserit non
licere: Quid etiam de petro refe¬
ram. enius tanta a deo apꝓbata
iusticia tantaq ei potestas attributa
est uidicandi ut in arbitrio eius po¬
neretur cȩleste iudicium. ꝑspicite
ergo & estimate quanto nobis sit
petrus apłs honore reuerendus. cuius
sententiam in terris ꝓlatam sempi¬
terni nidicis equitas non repellit.
& ideo diligenter intendite que
sit eius głȩ magnitudo: cui dum
daues regni committuntur ȩterni.
clum illi claudere & aperire ꝑmis-¬
sum est: Hoꝵ itaq carissimi ꝑuni-¬

Expanded text:
vit arcana 226 verba, quae non licet homini loqui . Quid hoc Apostolo magnificentius, cui in medio mortalium constituto, et supra coelos ire datum, et ad terras redire concessum est? Quid hoc beatius viro, qui inter secreta paradisi ediscere meruit quod nec lingua hominis loqui possit, nec quisquam mereretur audire? Et cum tantae sint sublimitatis illa quae docuit, ut comprehendere ea mens humana non possit; quantae illud putamus esse gloriae quod prodere sibi asserit non licere? Quid etiam de Petro referam, cujus tanta a Deo est approbata justitia, tantaque ei potestas attributa judicandi, ut in arbitrio ejus poneretur coeleste judicium? Perspicite ergo, et aestimate quanto nobis sit Petrus apostolus honore reverendus, cujus sententiam in terris prolatam sempiterni judicis aequitas non repellit. Et ideo diligenter intendite quae sit ejus gloriae magnitudo, cui dum claves regni committuntur aeterni, coelum illi claudere et aperire permissum est. Horum itaque, carissimi, per uni
Abbreviated transcription (Latin):
la traderentur: Aut quantum
in apostolatus sui ministerio
complacuisse xp̃o credimus
paulumꝰ qui tantum placere
potuit ꝑsequutor: Placuit
enim: quia non iniqui pectoris stu¬
dio. s simplicis ignorantiȩ in cau¬
ta deuotione certabat: Deniq ut
primum sensibus eius sp̃s uerita¬
tis infusus est: ostendit continuo
non se xp̃i seuisse odio. s amore pa¬
ternȩ legis quasi innocenter errasse
De quo quid ego potissimum dicam.
cum fidelissimus ipse sibi sit testis:
qui nec suas uelit iactare laudes.
statem: Uerecundius quod in se
gestum est confitetur. Ait enim: ue¬
lut de altero quodam: Scio hominẽ¬

Expanded text:
la traderentur? Aut quantum la traderentur? Aut quantum in apostolatus sui ministerio complacuisse Christo credimus Paulum, cui tantum placere potuit persecutor? Placuit enim, quia non iniqui pectoris studio, sed simplicis ignorantiae incauta devotione certabat. Denique, ut primum sensibus ejus Spiritus veritatis infusus est, ostendit continuo, non se Christi saevisse odio, sed amore paternae legis innocenter errasse. De quo quid ergo potissimum dicam? cum fidelissimus ipse sibi sit testis: qui cum nec suas velit jactare laudes, ajestatem, verecundius quod in se gestum est confitetur. Ut enim velut de altero quodam: Scio homine
Abbreviated transcription (Latin):
tri & pauli insepara¬
bilem fidem passionẽq
germanam om̃i nos
deuotione fr̃s necesse est celebrare.
quia & laudabilis eos uita ad glo¬
riosissimum ꝑduxit occasum. et
mirificus obitus ꝑpetuam trans¬
misit ad uitam & licet in petro fi¬
des emineat᷑. in paulo doctrina p̃¬
cellat: & magisterium tam̃ pauli
fidei plenitudo. & credulitas petri
doctrine est fundamentum: Quos
tanta cęlestis electionis dignatio
uisitauit: ut hic fieret de piscato¬
re doctor. ille de ꝑsequutore de¬
fensor: S in hoc omnipotentis dĩ
attollenda maiestas est. qui inspi¬
ratione mirabili docendi grãm
tribuit imperitoꝰ & iniquum
fecit amare quod oderat. & fidẽ
guam impugnabat asserere:
Illius piscationem non abstulit
sed mutauit: hunus cęcauit ocu¬
los. ut purgatiore recepto lumi-¬
ne.clarissima mentis acie. ultra
humanum uidere posset aspec¬
tum Quanti igitur meriti apd̃
dominum suum petrus erat.
ut ei post nauiculȩ paruę remi-¬
gium totius eccłȩ gubernacu¬

Expanded text:
tri et Pauli inseparabilem fidem, passionemque germanam omni nos devotione, fratres, necesse est celebrare, quia et laudabilis eos vita ad gloriosissimum perduxit occasum, et mirificus obitus perpetuam transmisit ad vitam. Et licet in Petro fides emineat, in Paulo doctrina praecellat; et magisterium tamen Pauli fidei plenitudo est, et credulitas Petri doctrinae est fundamentum; quos tanta coelestis electionis dignatio visitavit, ut hic fieret de piscatore doctor, ille de persecutore defensor. Sed in hoc omnipotentis Dei attollenda majestas est, qui inspiratione mirabili 225 docendi gratiam tribuit imperito, et inimicum fecit amare quod oderat, et fidem, quam impugnabat, asserere. Illius piscationem non abstulit, sed mutavit; hujus caecavit oculos ut, purgatiore recepto lumine, clarissimae mentis acie ultra humanum videre possit aspectum. Quantum igitur meriti apud Deum suum Petrus erat, ut ei post naviculae parvae remigium totius Ecclesiae gubernacu
Abbreviated transcription (Latin):
enim uidentur temporalia sunt:
quȩ autem non uidentur eterna
Uere liberatus es ab homine malo.
hoc est a teipso: ut cȩteri tibi mali
homines. non obeẽnt. s magis ꝓdes¬
sent. Ergo carissii festum scõꝵ di¬
em qui aduersus peccatum usq
ad sanguinem certauerunt. & dño
suo donante atq adiuuante ince¬
runt. sic celebremus ut amemus.
sic amemus ut imitemur: ut imi¬
tati ad eoꝵ p̃mia ꝑuenire merea

Expanded text:
enim videntur, temporalia sunt; enim videntur, temporalia sunt; quae autem non videntur, aeterna » . Vere liberatus es ab homine malo, hoc est a te ipso ut caeteri tibi mali homines non obessent, sed magis prodessent. Ergo, charissimi, festum sanctorum diem, qui adversus peccatum usque ad sanguinem certaverunt, et Domino suo donante atque juvante vicerunt, sic celebremus, ut amemus; sic amemus, ut imitemur: ut imitati, ad eorum praemia pervenire merea
Abbreviated transcription (Latin):
lo a seipso quid ei fecit alius homo
malus: Apłi petri uerba sunt: &
quis uobis nocebit. si boni amato¬
res fueritis: ꝑsequutus est homo
malus. lapidauit homo malus.
uirgis cicidit homo malus. ad ex¬
tremum uinxit tenuit. traxit. oc¬
cidit homo malus Quanta ille ad¬
didit mala: tanta deus p̃parauit
bona:. Quicquid passus est non fuit
tormentum pene. s occasio corone:
Uidete quid sit liberari ab homi¬
ne malo: hoc est a seipso. Quis inqͥt
uobis nocebitꝰ si boni amatoret
fueritis: S ecce nocent homine¬
mali: Tanta tibi fecerunt: o paule:
Respondet tibi paulus: Opus eẽt
ut liberatus eem̃ ab homine malo.
hoc est a meipso. Ceterum quid isti
homines mali michi faciunt:
Non sunt inquit condignȩ passi¬
ones huius temporis: ad futurã
glam que reuelabitur in nobis
& emm quod est leue tribulationis
nr̃e. supra mere dibilem modum et̃¬
num głe pondus operatur nobis. ñ
respicientibus que uidentur: Que

Expanded text:
lo se ipso, quid ei fecit alius homo lo se ipso, quid ei fecit alius homo malus? Apostoli Petri verba sunt: Et quis vobis nocebit, si boni amatores fueritis ? Persecutus est homo malus, lapidavit homo malus, virgis cecidit homo malus: ad extremum tenuit, vinxit, traxit, occidit homo malus. Quanta ille addidit mala, tanta Deus praeparavit bona. Quidquid passus est, non fuit tormentum poenae, sed occasio coronae. Videte quid sit liberari ab homine malo, hoc est a se ipso. Quis, inquit, vobis nocebit, si boni amatores fueritis? mali. Tanta tibi fecerunt, o Paule. Respondet tibi Paulus: Opus esset ut liberatus essem ab homine malo, hoc est, a me ipso. Caeterum quid isti homines mali mihi faciunt? « Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis . Etenim quod est leve tribulationis nostrae, supra incredibilem modum, aeternum gloriae pondus operatur nobis, non respicientibus quae videntur. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
malo: Omnino fr̃s mei hoc uerum
est. hoc certum ẽ. hoc fixum est. si te
deus liberauerit a te ipso homiNe
malo: nichil tibi nocebit quisquis
fuerit alius homo malus. Exemplũ
paulo: cuius celebramus passionis
diem. Fuit ꝑsequutor. blasphemus.
iniuriosus. homo erat malus. pena
sua ipse sibi erat. Porro autem cum
anhelat cedis ee sitit sanguinem xp̃i¬
anoꝵ. fusurus ꝓprium. habens lit¬
teras a principibus sacerdotum. ut
apud damascum quoscumq inue¬
niret xp̃iane uiȩ sectatores. iuinc¬
tos ad duceret puniendos. carpens
uiam crudelitatis. nesciens pietatis.
saule quid me ꝑsequeris. Burum
est tibi aduersus stimulum calci¬
trare: Ista uoce ꝑcussus ꝓstratus est
ꝑsequutor. erectus est p̃dicator: Ex¬
cȩcatus est in carne. ut uideret in
corde: illuminatus in carne. ut p̃di¬
caret ex corde. Quid uidetur fr̃s:
Liberatus est saulus ab homine ma¬
lo. A quo. insi a seipso saulo: ꝓꝑte¬
rea qm̃ liberatus est ab homine ma¬

Expanded text:
malo? Omnino, fratres mei, hoc verum malo? Omnino, fratres mei, hoc verum est, hoc certum est, hoc fixum est: si Deus te liberaverit a te ipso homine malo, nihil tibi nocebit quisquis fuerit alius homo malus. CAPUT VIIPaulo, cujus celebramus passionis diem. Fuit persecutor, blasphemus, injuriosus. Homo erat malus; poena sua ipse sibi erat. Porro autem cum anhelat caedes, et sitit sanguinem Christianorum, fusurus proprium, habens litteras a principibus sacerdotum, ut apud Damascum quoscumque inveniret christianae viae sectatores, vinctos adduceret puniendos, carpens viam crudelitatis, nesciens pietatis, Saule, quid me persequeris? Durum est tibi adversus stimulum calcitrare . Ista voce percussus, prostratus est persecutor, et erectus est praedicator: excaecatus est in carne, ut videret in corde; illuminatus est in carne, ut praedicaret ex corde. Quid videtur, fratres? Liberatus est Saulus ab homine malo: a quo, nisi a se ipso Saulo? Propterea quoniam liberatus est ab homine ma
Abbreviated transcription (Latin):
dies malos fr̃s nos facimus: Si be¬
ne iuueremus omnes dies: et hic
habereninis bonos dies & enim ho¬
mini unde malum: nisi ab homi¬
ne: Emimerate quanta extrinse¬
cus homines patiantur: Quȩ nou
udeantur ab hominibus fieri
ꝑ pauca sunt. Abundant mala
homni. ab homine: furta ab
homine. adulterium passus est
in uxore ab homine seductus. ẽ.
ei seruus ab homine. celatus. ẽ.
ab homine. ꝓscriptus est ab ho¬
mine. expugnatus est ab ho¬
mine: captiuus ductus ab ho¬
mine: Libera me domine ab ho¬
mine malo. Iam tu quisquis
audis. non cogitas nisi de inimico: quẽ
pateris uicinum malum. potentem
consortem cruem: Forsitan de latrone
ista cogitas: quando audis libera
me domine ab homine malo: & sie
oras quando oras ut liberet te dñs
ab homine malo: illo uel illo inimico
tuo Tu noli tibi eẽ malus Audi me
Liberet te deus a te. Quando enim
deus grã sua & miscđia de malo facit¬
de te liberat nisi a te ipso. homine

Expanded text:
dies malos, fratres, nos facimus. Si bedies malos, fratres, nos facimus. Si bene viveremus omnes dies, et hic haberemus bonos dies. Etenim homini unde malum, nisi ab homine? Enumerate quanta extrinsecus homines patiantur. Quae non videantur ab hominibus fieri, perpauca sunt. Abundant mala homini ab homine. Furta ab homine, adulterium passus est in uxore ab homine, seductus est ei servus ab homine, celatus est ab homine, proscriptus est ab homine, expugnatus est ab homine, captivus ductus est ab homine. Libera me, Domine, ab homine malo . Jam tu quisquis audis, non cogitas nisi de inimico, quem pateris vicinum malum, potentem, consortem, civem. Forsitan de latrone ista cogitas, quando audis, Libera me, Domine, ab homine malo; et sic oras, quando oras, ut liberet te Deus ab homine malo, illo vel illo inimico tuo. Tu noli tibi esse malus. Audi me: liberet te Deus a te. Quando enim Deus gratia sua et misericordia de malo facde te liberat, nisi a te ipso homine
Abbreviated transcription (Latin):
altera concupiscis. Ecce amando
uitam: ꝑdidisti uitam. ł ternȩ uitȩ.
temporalem: beate miseram p̃tu¬
listi. & quid inuenisti: Forte cum
seruas uitam. nolens expiras. qͣn¬
do hinc eas ignoras. Qua fronte
exis ad xp̃m: qua fronte recusas
suppliciumꝰ. non dico qua fronte
postulas p̃mium: Eris in eterna
morte dampnatus. qui eligis tem¬
poralem uitam: cuius electione
contempnis sempiternam. S non¬
nos quȩris Bonũ ẽ qd q̃ris: s ñ ẽ. hic:
Habet iste lapis p̃ciosus regionẽ suã. ñ
inc nascitur. Quantunilibet labo¬
res fodiendo: non hic imuenies qđ
hic non est. S fac quod iubetur.
&e quod amas reddetur Ecce enini
quamlibet longa sit uita ista. nũ¬
quid dies bonos inuenies inc: Uidete
quid adiunxerit. Uitam &e dies
bonos. He sit uita &e misera sit.
ꝓpter dies malos. Abundant hie
dies mali. s dies malos non ille sol
currit. ab oriente in occidentem
ueniens. & altero die ꝓcedens: sed

Expanded text:
altera concupiscis. Ecce amando altera concupiscis. Ecce amando vitam, perdidisti vitam: aeternae vitae temporalem, beatae miseram praetulisti. Et quid invenisti? Forte cum servas vitam, nolens exspiras. Quando hinc eas, ignoras. Qua fronte exis ad Christum? Qua fronte recusas supplicium? Non dico, Qua fronte postulas praemium? Eris in aeterna morte damnatus, qui eligis temporalem vitam, cujus electione contemnis sempiternam. Cnos quaeris. Bonum est quod quaeris, sed non est hic. Habet iste lapis pretiosus regionem suam, non hic nascitur. Quantumlibet labores fodiendo, non hic invenies quod hic non est. Sed fac quod jubetur, et quod amas reddetur. Ecce enim quamlibet longa sit vita ista, numquid dies bonos invenies hic? Videte quid adjunxerit: Vitam et dies bonos: ne sit vita, et misera sit propter dies malos. Abundant hic dies mali: sed dies malos non ille sol facit, qui currit ab oriente in occidentem veniens, et altero die procedens: sed
Abbreviated transcription (Latin):
uita ista laboribus plena est. Erũp¬
nis. temptationibus. miseriis. do¬
loribus. timoribus plena est ista
uita: Certe manifestum est. quiahis
omnbus malis plena est. & tamen
sic quomodo omnibus malis plena ẽ
si quis nobis illam daret ȩteruam sic
talem qualis est. quantas grãs agere¬
mus: ut semꝑ miseri cẽmus: Hon ta¬
iem ꝓmittit non quicumq homo:
sed deus uerus. Uera ueritas ꝓmittit
uitam. non solum eternam. s etiam
beatam: ubi nulla molestia. uullus
labor. nullus timor. nullus dolor.
Ibi plena & tota certa securitas: Ali¬
ta sub deo. inta cum deo Uita de dõ
uita ipse deus. Talis nobis ȩterna
ꝓmittitur. &e huic temporalis & ista
hoc est misera. & erumpnosa p̃ponit᷑
Preponitur inquam annon: Prepo¬
intur. quando uis homicidium fa¬
cere. ne moriaris: Times enim ne te
occidat seruus: & tu occidis seruũ:
Times ne de occidat uxor de qua for¬
te falsum suspicaris: & tu dimissa
uxore adulterinas nuptias cum

Expanded text:
vita ista laboribus plena est, aerumvita ista laboribus plena est, aerumnis, tentationibus, miseriis, doloribus, timoribus plena est ista vita: certe manifestum est quia his omnibus malis plena est. Et tamen sic quomodo omnibus malis plena est, si quis illam nobis daret aeternam sic, talem qualis est, quantas gratias ageremus, ut semper miseri essemus? Non talem promittit, non quicumque homo, sed Deus verus. Vera veritas promittit vitam, non solum aeternam, sed etiam beatam; ubi nulla molestia, nullus labor, nullus timor, nullus dolor. Ibi plena et tota certa securitas. Vita sub Deo, vita cum Deo, vita de Deo, vita ipse Deus, Talis nobis aeterna promittitur: et huic temporalis, et ista, hoc est, misera et aerumnosa praeponitur? Praeponitur, inquam, an non? Praeponitur, quando vis homicidium facere, ne moriaris. Times enim ne te occidat servus, et tu occidis servum. Times ne te occidat uxor, de qua forte falsum suspicaris; et tu dimissa uxore, adulterinas nuptias cum
Abbreviated transcription (Latin):
mitat neq dormit: qui custodit
re nos uitam nullo mͦ dubitamus
Neq omnino negare poterimus. ama¬
re nos uitam: Et go eligamus utam:
si amamus uitam Quid eligimus:
uitam: Pruno hic bonam. post hane
eternam: Primo hic bonam: sednon¬
dum beatam. Bona modo agatur.
cui postea beata seruatur. Bona uita
opus est: beata merces est. Age bo¬
nam: & accipies beatam Quid iustꝰ
quid ordinatius: Ubi es amator
uitȩ: Bonam elige. Si uxorem uel¬
les: non nisi bonam uelles. Amas
uitam & eligis malam: Pic michi
quid malum uelis. Quicquid uolu¬
eris. quicquid amaueris. bomiĩ us
ꝓrsus non uimentum malum. non
seruum malum. non uestem malam.
non uillam malam. non domum ma¬
lam. non uxorem malam. non filios
malos: Omnia bona queris. esto
bonus qui quęris. Quid te offen¬
disti. ut inter omnia quȩ us bona
solus uelis ẽẽ malus: Cara est tibi
uilla. uxor tua. uestis tua. o ut ad
extremum ueniamus caliga tua:
& uiluit tibi anima tua: Certe

Expanded text:
mitat, neque dormit, qui custodit mitat, neque dormit, qui custodit re nos vitam nullo modo dubitamus: neque omnino negare poterimus, amare nos vitam. Ergo eligamus vitam, si amamus vitam. Quid eligimus? Vitam. Primo hic bonam; post hanc, aeternam. Primo hic bonam, sed nondum beatam. Bona modo agatur, cui postea beata servatur. Bona vita, opus est: beata, merces est. Age bonam, et accipies beatam. Quid justius, quid ordinatius? Ubi es amator vitae? Bonam elige. Si uxorem velles, nonnisi bonam velles: amas vitam, et eligis malam? Dic mihi quid malum velis. Quidquid volueris, quidquid amaveris, bonum vis. Prorsus non vis jumentum malum, non servum malum, non vestem malam, non villam malam, non domum malam, non uxorem malam, non filios malos. Omnia bona quaeris: esto bonus qui quaeris. Quid te offendisti, ut inter omnia quae vis bona, solus velis esse malus? Cara est tibi villa, uxor tua, vestis tua, et, ut ad extremum veniamus, caliga tua; et viluit tibi anima tua? Certe
Abbreviated transcription (Latin):
te: quo uuiante: Quid hic dicis:
Cursum inquit consummaui: sed
neq uolentis neq currentis. s mise¬
rentis est dei:. Fidem seruasti. uerũ ẽ
Primo quam fidem: Quam tibi ip¬
se dedisti: Falsum est quod dixisti:
sicut unicuiq partitus est deus men¬
suram fidei: Nonne tu alloqueri
quosdam concertatores tuos. & itz
huius uitȩ stadio tecum laborantes
atq currentes. quibus dicis uobis
enim donatum est ꝓ xp̃o. quid do¬
natum est. non solum ut credatic.
in eum. s etiam ut patiamini ꝓ eo:
Ecce utrumq donatum est: & cre¬
quis: Accepi quidem fidem: sed ego
custodiui Tu forte hoc dicis. quisqͥs
hec audis insipiens. Accȩpi fidem
s ego custodiui. Paulus nr̃ non hoc
dicit: ego custodiui. Respicit enim
nisi dñs custodierit ciuitatem: in
uanum laborauit qui custodit eã
Labora. custodi: s bonum est ut
custodiaris. Nam custodire te non
sufficis: Si desertus fueris: dormi¬
tabis &e dormies. Non autem. dor¬

Expanded text:
te, quo juvante? Quid hic dicis? te, quo juvante? Quid hic dicis? Cursum, inquit, consummavi; sed neque volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei . Fidem servasti, verum est. Primo quam fidem? quam tibi ipse dedisti? Falsum est quod dixisti, Sicut unicuique Deus partitus est mensuram fidei ? Nonne tu alloqueris quosdam concertatores tuos, et in hujus vitae stadio tecum laborantes atque currentes, quibus dicis, Vobis enim donatum est pro Christo? Quid donatum est? Non solum ut credatis in eum, sed etiam ut patiamini pro eo . Ecce utrumque donatum est, et crequis: Accepi quidem fidem, sed ego custodivi. Tu forte hoc dicis, quisquis haec audis insipiens, Accepi fidem, sed ego custodivi: Paulus noster non hoc dicit, Ego custodivi. Respicit enim, Nisi Dominus custodierit civitatem, in vanum laboravit qui custodit eam . Labora, custodi: sed bonum est ut custodiaris. Nam custodire te non sufficis. Si desertus fueris, dormitabis et dormies. Non autem dor
Abbreviated transcription (Latin):
cursum consummasti: fidem ser¬
uasti: Reddet coronam debitam
his meritis tius: S ut reddatur
tibi corona tua. dei dona sunt me¬
rita tua. Ecce bonum agonem cer¬
tasti: cursum consummasti: Uidisti
enim aliam legem in menbris tuid
repugnantem legi mentis tuȩ: et
captiuum te ducentem in lege pec¬
cati quȩ est in menbris tuis: Ut¬
de tibi uincere nisi ex hoc quod se¬
quitur: miser ego homo quis me
Ecce unde pugnasti: ecce unde la¬
borasti Ecce unde non defecisti.
ecce unde uicisti: Uidete pug¬
nantem: Quis nos inquit separa¬
bit a caritate xp̃i: Tribulatio
an angustia. an fames. an ꝑsequu¬
tio. an nuditas. an gladius: Si¬
cut scriptum est. Qm̃ ꝓpter te
mortificamur totadie: deputati
sumus ut oues occisionis: Ecce
infirmitas. labor miseria. ꝑicula.
temptationes: Unde uictoria
certantium: Audi quod sequit᷑
Sed in his omnibꝰ suꝑuincunus.
ꝑ eum qui dilexit nos Cursum con-¬
summasti. Quo ducente: quo regen¬

Expanded text:
cursum consummasti, fidem sercursum consummasti, fidem servasti: reddet coronam debitam his meritis tuis. Sed ut reddatur tibi corona tua, Dei dona sunt merita tua. Ecce bonum agonem certasti, cursum consummasti. Vidisti enim aliam legem in membris tuis, repugnantem legi mentis tuae, et captivum te ducentem in lege peccati, quae est in membris tuis: unde tibi vincere, nisi ex hoc quod sequitur? Miser ego homo, quis meEcce unde pugnasti, ecce unde laborasti, ecce unde non defecisti, ecce unde vicisti. Videte pugnantem: « Quis nos separabit a charitate Christi? Tribulatio? an angustia? an fames? an persecutio? an nuditas? an gladius? Sicut scriptum est, Quoniam propter te mortificamur tota die, deputati sumus ut oves occisionis. » Ecce infirmitas, labor, miseria, pericula, tentationes. Unde victoria certantium? Audi quod sequitur: Sed in his omnibus supervincimus per eum qui dilexit nos . Cursum consummasti: quo ducente, quo regen
Abbreviated transcription (Latin):
&c ꝑseguutor &e inuiriosus Debebat᷑
tibi ergo ut eẽs apłs: Quid debebat᷑
blasphemo. et ꝑsequutori. & iniuri¬
oso: Quid nisi eterna dampnatio:
& ꝓ eterna dampnatione quid acce¬
pit: Miscdiam consequuitus sum:
quia ignorans feci in incredulitate:
hec est miscđia: quam deus dona¬
uit indebitum: Audi aliud. eodem
ipso dicente alio loco. Hon sum in¬
quit aignus uocari apłs: quia ꝑse¬
quutus sum eccłam dei. Uideo gͦ
apłe. quid non eras dignus: Uude
hoc tibi ut dignus eẽs: Quare ergo
es. quod dignus non es: Audi S
gr̃a dei consequutus sum. qđ sum
Pena mea fui quod fui: grã dei sum
cepisti. & reddidisti. Attende quid
dixisti. Attendo inq̃uit. Non ego
autem. s grã dei mecum Ergo
huic laborioso apło. bonum ago¬
nem certanti. cursum consũman¬
ti. fidem seruanti. negab it iustus
det coronam debitam o paule par¬
ue. magne.cui reddet: Utiq meri¬
tis tuis. Bonum certamen certasti:

Expanded text:
et persecutor, et injuriosus. Debebatur et persecutor, et injuriosus. Debebatur tibi ergo ut esses apostolus? Quid debebatur blasphemo et persecutori et injurioso? Quid, nisi aeterna damnatio? Et pro aeterna damnatione quid accepit? Misericordiam consecutus sum, quia ignorans feci in incredulitate . Haec est misericordia, quam Deus donavit indebitam. Audi aliud eodem ipso dicente alio loco: Non sum, inquit, dignus vocari apostolus, quia persecutus sum Ecclesiam Dei. Video ergo, Apostole, quod non eras dignus. Unde hoc tibi, ut dignus esses? Quare ergo es quod dignus non es? Audi: Sed gratia Dei consecutus sum quod sum. Poena mea fui quod fui: gratia Dei sucepisti, et reddidisti? Attende quid dixisti. Attendo, inquit. Non ego autem, sed gratia Dei mecum . Ergo huic laborioso Apostolo bonum agonem certanti, cursum consummanti, fidem servanti, negabit justus det coronam debitam, o Paule parve, magne, cui reddet? Utique meritis tuis. Bonum certamen certasti,