comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuit ep̃m inciuitate lundonia: cuiꝰ uidelicet uiri & ineptscopa¬
tu & ante episcopatũ uita & conuersatio fertur fuisse scĩssima.
sicut ctiã nunc cȩlestiũ signa uirtutũ indiciosunt. Et enim usq
hodie feretrũ eius caballariũ quo infirmus uehi solebat seruatũ
adiscipulis eius multos febricitantes uł alio quolibet incom¬
modo fesos sanare nondesistit. Nomolũ autẽ subpositi eidẽ fere¬
tro ud appositi curantur egroti : sed & astulȩ deillo abscisẽ atq
adinfirmos allatȩ. citã illis solent afferre medelã. Hic sane prius¬
quã ep̃s factus efsec : duo prȩclara monasteria unũ sibi alterum
sorori suȩ ȩdilburgȩ construxerat. Quod utrunq regularib: disci¬
plinis obtime imatuerat. Sibi quidem in regione sudergeona. iuix¬
ta fluuiũ tamensem in loco qui uocatur cerotaesȩ idest caeroti in¬
patur inberecingũ. inquo ipsã dõ deuotarũ mater ac nutrre ponet
existere feminarũ. Iuac suscepto monasteri regimine : condignã

Expanded text:
piscopum in civitate Lundonia: cujus videlicet viri in episcopatu, et ante episcopatum vita et conversatio fertur fuisse sanctissima, sicut etiam nunc caelestium signa virtutum indicio sunt. Etenim usque hodie feretrum ejus caballarium, quo infirmus vehi solebat, servatum a discipulis ejus, multos febricitantes vel alio quolibet incommodo fessos sanare non desistit. Non solum autem subpositi eidem feretro vel adpositi curantur aegroti, sed et astulae de illo abscissae atque ad infirmos adlatae, citam illis solent adferre medelam. Hic sane priusquam episcopus factus esset, duo praeclara monasteria, unum sibi, alterum sorori suae Aedilbergae construxerat, quod utrumque regularibus disciplinis optime instituerat. Sibi quidem in regione Sudergeona, juxta fluvium Tamensem, in loco qui vocatur Cerotaesei, id est, Ceroti inpatur In Berecingum, in quo ipsa Deo devotarum mater ac nutrix posset existere feminarum. Quae suscepto monasterii regimine, condignam s
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ eredẽ quã malũ Unde & illos clĩ famulos ac dõdilectos ee nonno
qui simplicitate rustica sed intentione piadm multu dilexer. Neq
illis ob. eẽ reor talẽ pasche obseruantiã quandiu mullus ad uenerat qui
eos uistitua: ꝑfactionus decreta que scquerent᷑ ostenderet Quos utiq cre¬
do nqͥs tẽ adeos catholicus calculator adueniret sicq̃ eiꝰ monita fuisse
seciauros q mͦ ea que nouerant ac clidicerant di mandata ꝓbant᷑ fuis¬
se seciti Iu aut̃ & socu tui. si audita secͣreta sedis apłicȩ inmo uniũsĩ

Expanded text:
bonum credere, quam malum. Unde et illos Dei famulos, ac Deo dilectos esse non nego, qui simplicitate rustica, sed intentione pia Deum dilexerunt. Neque illis multum obesse reor talem Paschae observantiam, quandiu nullus advenerat, qui eis instituti perfectioris decreta quae sequerentur, ostenderet: quos utique credo, si qui tunc ad eos catholicus calculator adveniret, sic ejus monita fuisse secuturos, quomodo ea quae noverant ac didicerant, Dei mandata probantur fuisse secuti. Tu autem et socii tui, si audita decreta sedis apostolicae, immo univ
Abbreviated transcription (Latin):
nst acoxx pletu imlo oratione discedeliit Qđ n fite cosibi
iefici coritoeret simplici tantim & quot idiar o fratrum cibo
tona uut. il ultra querebt : Iota enĩ fut tunc sollicitudo docto¬
tibus illis do seruco idi non seculo tota cura coras excolet igdi nogro
uents aude &in mana ueneratione tẽpore illo redrio est huboita

Expanded text:
lesia oratione discedebat. Quod si forte eos ibi refici contingeret, simplici tantum et quotidiano fratrum cibo contenti, nil ultra quaerebant. Tota enim fuit tunc solicitudo doctoribus illis, Deo serviendi, non saeculo; tota cura cordis excolendi, non ventris. Unde et in magna era
Abbreviated transcription (Latin):
nuncupat᷑ heruteu. id ÷ insula ceruĩ : tt hibela abbatissa p̃fuit. Quc pꝰ biennũ
cõparata posessione dete familiarũ in loco quidr̃ staanes halch ibi monasteriũ
construxit. in qͦ memorata repis filia pͥmo discipła uite repularis. deinde etiã ma¬
gistra extitit. donec cõpleto xl. annoꝵ numero ad cõplexũ & nuptias sponsiceles¬
tis ungo beata intraret. in qͦ monasterio & ipsa & pat̾ eiꝰ osuiꝰ. & mat̃̾ eiꝰ canfled
& pat̃ matris eiꝰ aeclui & multi alii nobiles in eccła sc̃i apłi petri sepulti sunt
hoc aut̃ bellũ rex osuiꝰ inreione loidis xiii. rena sui anno septimo decimodie

Expanded text:
 Hild abbatissa praefuit : quae post biennium comparata possessione decem familiarum in loco qui dicitur Streanaeshalch, ibi monasterium construxit; in quo memorata regis filia, primo discipula vitae regularis, deinde etiam magistra exstitit, donec completo undesexaginta annorum numero, ad complexum et nuptias Sponsi caelestis virgo beata intraret. In quo monasterio et ipsa, et pater ejus Osuiu, et mater ejus Aeanfled, et pater matris ejus Aeduini, et multi alii nobiles in ecclesia sancti apostoli Petri sepulti sunt. Hoc autem bellum rex Osuiu in regione Loidis , tertio decimo re
Abbreviated transcription (Latin):
ea. sed in xiiii. uł uetꝰ pascha manducauitaduesꝑam
uł noui testam̃ti sacram̃ta in comemorationẽ sue panionis ȩccłȩ celebran¬
m̃dauit acelebrationis ur̃i pasche funditꝰ elominatis. sicq ut dixxi incelebra¬
cione sume festiuitatis. neq ioħi. neq petro. neq lei neq lepianłio con¬
eccłastica multũ laudatus. legi uł euangłio contraria sipint quiꝰ xiiii. usq¬

Expanded text:
us Pascha manducavit ad vesperam, vel novi testamenti sacramenta in commemorationem suae passionis, Ecclesiae celebranmendavit, a celebratione vestri Paschae funditus eliminatis: sicque, ut dixi, in celebratione summae festivitatis, neque Johanni, neque Petro, neque Legi, neque Evangelio conecclesiastica multum laudatus, legi vel Evangelio contraria sapuit, qui a q
Abbreviated transcription (Latin):
tario eius cordi precepit. Quantae autem parsimoriaes
cuius contiientiae fuerit. ipse cum predecessoribus suis. tes tabatio
me domus repertae. surt . I loc est ille solum modo sine
quibus coruersatio cuulis esse nullatenus poterat. Pil pecur¬
arum absq peccoribus habebart. Siquid enin peceruae adi¬
tibus accipiebart mox pauperibus clabar t Iam neq ad
susc eptiorem potentum setuli uel peccuruas colligi. uel domus¬

Expanded text:
tario ejus condi praecepit. Quantae autem parsimoniae, tario ejus condi praecepit. Quantae autem parsimoniae, cujus  Al., cujusque continentiae fuerit, ipse cum praedecessoribus suis testabatur mae domus repertae sunt, hoc est, illae solummodo, sine quibus conversatio civilis esse nullatenus poterat. Nil pecuniarum absque pecoribus habebant. Si quid enim pecuniae a divitibus accipiebant, mox pauperibus dabant. Nam neque ad susceptionem potentium saeculi, vel pecunias colligi,
Abbreviated transcription (Latin):
surae eđ aesticae : cat holicam temporis paschalis rggulam obseruans:
nerat aut̃ de scottia tenente adhuc pontificatũ colmano & diligenter
ea que ad fidẽ ac ueritatẽ pertinent & uerbo cunctos docebat᷑ & oꝑe.
Porro fr̃ib: qui in lindiffarnensi eccła scoctis ab cuntib remanerẽ ma¬
luerunt. prepositꝰ es ł abbatis uire uir reuerentiffimis ac mansu¬
etissimus eata. quierat abbas imonasterio qđ dicit᷑ mai̾ros. qđ aiunt¬
idẽ eata unus de duocim pueris aidani quos pͥmo episcopatus siu
tẽpore de natione anlorum erucdiendos in xp̃o accepit. Multib
namq cundem episcopum colmartum rex pro osita illi prii¬
dentia diligebat:. Ipse est eata. qui Non multo post᷑ idem ecl e¬
siȩ liidisfarneris episcop us factus est Abiens autem domum
colmanus. assumpsit secum partem ossuum reuerentissoma patris
aiclanii. Partem uero mecclȩsia cui preerat reliquit. & i secre¬

Expanded text:
surae ecclesiasticae, et catholicam temporis paschalis regulam observans: surae ecclesiasticae, et catholicam temporis paschalis regulam observans: ns. Venerat autem  Al., enim de Scottia, tenente adhuc pontificatum Colmano, et diligenter ea quae ad fidem et veritatem pertinent, et verbo cunctos docebat et opere. Porro fratribus, qui in Lindisfarnensi Ecclesia, Scottis abeuntibus, remanere maluerunt, praepositus est abbatis jure vir reverentissimus ac mansuetissimus Eata, qui erat abbas in monasterio quod dicitur  Aidem Eata unus de duodecim pueris Aidani, quos primo episcopatus sui tempore de natione Anglorum erudiendos in Christo accepit. Multum namque eumdem episcopum Colmanum rex pro insita illi prudentia diligebat. Ipse est Eata, qui non multo post eidem Ecclesiae Lindisfarnensi episcopus factus est. Abiens autem domum Colman adsumpsit secum partem ossium reverentissimi Patris Aidani; partem vero in ecclesia cui praeerat, reliquit, et in secre
Abbreviated transcription (Latin):
into conflicta ab foluta contentione asilberctꝰ domũ reduit calmanꝰ
undens spretã suã doctrinã sectãq eẽ despectã assiup̃sit hͥs quse
sequi uolutr id÷ qui pascha catholicũ & tonsurã corone. nã cede hoc
questio non minima erat. recipere nolebant soctiã rgressis es A
tractaturus cumnus qd de his gfaccere deberet cedda relictis scoctors
uestigus. ad suã seddẽ redut: ut pote agnata obseruatione catholici pasche
Facta est hec questio anno chominicae incarnadionis sex centesimo lexare¬
simo quarto qui fui anus osiusrenis uicefonꝰ seds. łpescopatꝰiaut̃ icorto
que sesserunt in proruntia ansloꝵ anius tricesonis. Siquidem aidanus
Reuerso aut̃ patriam colmano suscepit pro illo pontificatum nor¬
danhymbrorum famulus xp̃i tuda qui erat apđ scoctos ausermoseru¬
ditusꝰ. atq ordinatus ep̃s. habens uxta morẽ ꝓunntiae illius coronãton¬

Expanded text:
oque conflictu, ac soluta concione, Agilberctus domum rediit. Colman videns spretam suam doctrinam, sectamque esse despectam, adsumptis his qui se sequi voluerunt, id est, qui Pascha catholicum, et tonsuram coronae, nam et de hoc quaestio non minima erat, recipere nolebant, in Scottiam regressus est, tractaturus cum suis quid de his facere deberet. Cedd, relictis Scottorum vestigiis, ad suam sedem rediit, utpote agnita observatione catholici Paschae. Facta est autem haec quaestio anno dominicae Incarnationis sexcentesimo sexagesimo quarto, qui fuit annus Osuiu regis vicesimus secundus; episcopatus autem Scottorum, quem gesserunt in provincia Anglorum, annus tricesimus. Siquidem Aidan Reverso autem  Al. add. in patriam Colmano, suscepit pro illo pontificatum  Al. episcopatum Nordanhymbrorum famulus Christi Tuda, qui erat apud Scottos Austrinos eruditus atque ordinatus episcopus, habens juxta morem provinciae illius coronam ton
Abbreviated transcription (Latin):
xp o oninum eonelitore. Quam obrem oporcet uestram ce lnt udimẽ
em pote menbrum exis tens xp̃i in omnibus piam reuilam sequi pee¬
enr onter prm aipis a pos tolorum siue in pascha celebrandum sue
ut duo uolubus quae tradiderunt sc̃i apostoli petrus & paulis qui
torduo uoliminuana celi illuminar t mundum nc dogtii qui
eorim cordubioriuom quotidie illits trarut credentium & post
panhuilla quibis decelebras do per orbem totum utiro ueroo
paicta. loquitun homiem deniq inquit docibilem & iromnbnuo

Expanded text:
 omnium conditorem. Quamobrem oportet vestram celsitudinem, utpote membrum existens Christi, in omnibus piam regulata sequi perenniter principis apostolorum, sive in pascha celebrando, sive in omnibus quae tradiderunt sancti apostoli Petrus et Paulus, quia ut duo luminaria coeli illuminant mundum, sic doctrina eorum corda hominum quotidie illustrat credentium. Et post nonnulla, quibus de celebrando per orbem totum uno vero Pascha loquitur: Hominem denique, inquit, docibilem, et in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
utriusq partos extitit. Primꝰq rex osiuus p̃missa p̃fatione qd oporte c cos
qͥ ina do serurent unã uiuendi rgulã tenere nec discrepire in celebra¬
tione sacram̃toꝵ celestiũ qui uniũ om̃s incelis rꝗnũ expectarent inquiren¬
lis potiꝰ que eẽt uerior traditio & hanc ab omłib cõmunit̃ ẽẽ scquendã
lussit por dicere epescopĩ colmanũ qui ẽt ritꝰ & inde oryiiẽ ducens ille

Expanded text:
titit. Primusque rex Osuiu praemissa praefatione, quod oporteret eos qui una Deo servirent, unam vivendi regulam tenere, nec discrepare in celebratione Sacramentorum caelestium, qui unum omnes in caelis regnum exspectarent; inquirendum potius quae esset verior traditio, et hanc ab omnibus communiter esse sequendam: jussit primo dicere episcopum suum Colmanum, qui esset ritus, et unde originem ducens ille
Abbreviated transcription (Latin):
ducib nobilissonis instructas ibello habuere qͥb osuiꝰ rex cũ alchfrido flioꝑparu ĩ
ut cdixi habens exercitũ. sed xp̃o duce confisus occurrit. Nã aliꝰ filiꝰ eiꝰ cefrid̾ eo
tẽpore inpuntia mercioꝵ. apcł rerinã cymusse obses tenebat᷑. Filiꝰ aut̃ osualdi
repis ordiluald qͥcis auxilio ẽẽ debuerat in parte erat adũsarioꝵ. cidẽq contra
patriã & patruũ suũ puenatur as cluctor extittrat quãuis ipiotẽpore pugnandi
sesc pupne subtraxerat. euentũq dicriminis tuto in loco expectabat inito eͦ certa¬
fecti. In qͥb aedilhred fr̃. aõma reris orientalis andoꝵ qͥ pꝰ cũ renauit auctor ipse belli
ꝑditis militib siue auxilus int̃emptꝰ ẽ. Ꝙ qr̾ ꝓpe fluinũ umued pugnatũ ẽ qͥpͣ ⁊
tunc

Expanded text:
ducibus nobilissimis instructas in bello habuere, quibus Osuiu rex cum Alchfrido filio, perparvum, ut dixi, habens exercitum, sed Christo duce confisus, occurrit. Nam alius filius ejus Ecgfrid eo tempore in provincia Merciorum apud reginam Cynuise obses tenebatur. Fierat adversariorum, iisdemque contra patriam et patruum suum pugnaturus ductor exstiterat. Quamvis in ipso tempore pugnandi sese pugnae subtraxerat, eventumque discriminis tuto in loco exspectabat. Inito ergo certarfecti: in quibus Aedilheri frater Annae regis Orientalium Anglorum qui post eum regnavit, auctor ipse belli, perditis militibus sive auxiliis interemptus: et quia prope fluvium Uinuaed pugnatum est, qui tunc
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m colũbã & succenores eiꝰ uiros dõ dilectos. qui eodẽ mͦ pascha fecer
dumms paginis contraria sapiusse uł eisse credendũ: cũ plurimi fuerint
meis quoꝵ sc̃itati celestia ñgna & uirtutũ que fecerunt miracula tes¬
timonia p̃buerunt: Quos ipse scõs ẽt̃ non dubitansᷤ. semꝑ eorũ uitã.
mores & disciplinã seqͥ non desiito: Ut uil frid Constatꝰ in qͥt antitholũ
uirũ scissonũ. Aoctissimũ ac laude. ẽẽ dipnissonũ. Sed qͥd uob cũ illo cũ
nec eius decreta. seruetis: Ille enĩ in pascha suo rqulã utiq ueritatis
agnitũ. & atota xp̃i eccła cut oditũ ꝓnihilo cõtẽpnitis. lile sic in .
pascha h̃orco xiii. lũa cõputauit: ut hanc eandẽ ipsa die more eyp¬
ior .xU. lunã aduesꝑam et faterct᷑: Sic itẽ uicesimã diȩ dm̃co pasche
ad notauit. ut hanc declinata. eadẽ che ẽẽ ucesimã pͥmã crederet. Qut
coluba & sequacib eiꝰ quoꝵ sc̃itatẽ uos imitari & reulã ac p̃cepta celes¬

Expanded text:
 Columban, et successores ejus viros Deo dilectos, qui eodem modo Pascha fecerunt, divinis paginis contraria sapuisse, vel egisse credendum est? cum plurimi fuerint in eis, quorum sanctitati caelestia signa, et virtutum quae fecerunt miracula, testimonium praebuerunt: quos ipse sanctos esse non dubitans, semper eorum vitam, mores et disciplinam sequi non desisto. » At Uilfridus: « Constat, inquit, Anatolium virum sanctissimum, doctissimum, ac laude esse dignissimum; sed quid vobis cum illo, cum nec ejus decreta servetis? Ille enim in Pascha suo regulam utique veritatis agnitum et a tota Christi Ecclesia custoditum, pro nihilo contemnitis. Ille Pascha Dominico 14 lunam computasse, ut hanc eadem ipsa die more Aegyptiorum 15 lunam ad vesperam esse fateretur; sic vicesimam die dominico paschae adnotasse, ut hanc declinata eadem die esse vicesimam primam crederet . EtColumba et sequacibus ejus, quorum sanctitatem vos imitari, et regulam ac praecepta caeles
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia nec subito ualentib apłis omẽm leris obseruantiã que adõ instituta ẽ ab di¬
paulus timotheũcirtucĩdit qđ hostias intẽplo onmolauit qđ cũ aqͥla & pͥscilla
caput chorinti totondit ad nihlũ uidelicet utile. nisi ad scandalũ uitandũ iudeors
hincẽ qđ eidẽ paulo iacob ait̃ꝰ. Uides fr̃. qđ milia funt in udeis qͥ crtdiderunt
& om̃s hi emulatores sunt leros : Nec tam̃ hodie clafescente ꝑmundũ cuangłio
necesse ẽ. immonec licitũ fidelib: uł cirtũcidi uł hostias do uiccimarũ offerre
bat celebrationẽ festi paschalis nilcurans utrũ hec sabbato analia qialibet feru
ꝓueruret At uͦ petrus cũ rome p̃dicaret memor q dr̃s pͥma sabbati resur¬
rexit amortuis ac mundo sp̃e resurrectionis contulit. ita paschã faciendũ intel¬
srientẽ ad uesꝑam seꝑ expectaret. & hãc exarta si cbnca dies que tunc pͥma

Expanded text:
Ecclesia, nec subito valentibus apostolis omnem legis observantiam quae a Deo instituta est, abdiEcclesia, nec subito valentibus apostolis omnem legis observantiam quae a Deo instituta est, abdiPaulus Timotheum circumcidit, quod hostias in templo immolavit, quod cum Aquila et Priscilla caput Corinthi totondit: ad nihil videlicet utile, nisi ad scandalum vitandum Judaeorum. Hinc quod eidem Paulo Jacobus ait: Vides, frater, quot millia sunt in Judaeis qui crediderunt? et omnes hi aemulatores sunt legis. Nec tamen hodie clarescente per mundum Evangelio necesse est, immo nec licitum fidelibus vel circumcidi, vel hostias Deo victimarum offerre bat celebrationem festi Paschalis, nil curans haec Sabbato, an alia qualibet feria proveniret. At vero Petrus cum Romae praedicaret, memor quia Dominus prima Sabbati resurrexit a mortuis, ac mundo spem resurrectionis contulit, ita Pascha faciendum intelem ad vesperam semper exspectaret: et hac exorta, si Dominica dies, quae tunc prima
Abbreviated transcription (Latin):
brasse lepit᷑. Quo hec & his sonilia dicente uissit rex & a pilb̵tũ ꝓferre
in mediũ morẽ sue obseruationis unde mitiũ haberet uł quahunc aucto¬
ritate sequeret᷑. Respondit a pilbtꝰ. Loquat᷑ obsecro uice mea discipłs m̃s
planare que sentimꝰ: lũ uilfriđ iubente ree ut diceret ita exorsus ẽ. Pascha
qđ facimus inquit uicdimꝰ rome ubi beati apłi petrus & paulus iuxere docuer
passi sunt. & sepulti ab om̃ib celebrari. Hoc mnitalia. hoc ingallia. quas discendi
uł orandi studio ꝑtransiuimꝰ. ab om̃ib agi conspȩximꝰ. hoc afficã asiã eyptũ
ac non diuso tẽporis ordine feri consꝑimꝰ. Pret hos tantũ obstinationis eoꝵ cõ¬
plices pictos dico & britones cũ qͥb de duab ultimis occam insulis & his non
totis contͣ tocũ orbẽ stulto labore pugnant᷑. Cui hec dicenti. respondit col¬
titie cũ scita legis mosaice iuxta litterã seruaret iuclaitante adhuc inmulti

Expanded text:
lia dicente, jussit rex et Agilberctum proferre in medium morem suae observationis, unde initium haberet, vel qua hunc auctoritate sequeretur. Respondit Agilberctus: « Loquatur, obsecro, vice mea discipulus meplanare quae sentimus. » Tunc Uilfrid, jubente rege ut diceret, ita exorsus est: « Pascha quod facimus, inquit, vidimus Romae ubi beati apostoli Petrus et Paulus vixere, docuere, passi sunt et sepulti, ab omnibus celebrari: hoc in Italia, hoc in Gallia, quas discendi vel orandi studio pertransivimus, ab omnibus agi conspeximus: hoc Africam, Asiam, Aegyptum,  ordine gerere  Al., geri comperimus: praeter hos tantum, et obstinationis eorum complices, Pictos dico et Brittones, cum quibus de duabus ultimis Oceani insulis, et his non totis, contra totum orbem stulto labore pugnant. » Cui haec dicenti respondit Coliae reprehendamus, cum scita legis Mosaicae juxta literam servaret, judaizante adhuc in multis
Abbreviated transcription (Latin):
suer̃. sed uttro ipsã eccłam imemaĩ miraculi posier ubiintrates genu
flectere. ac micdiȩ cȩlesti supplicare deb̾ent. Constat multos ex eotẽpore
de obseruatione pasche minꝰ ꝓfecte sapiebat immo hoc multude¬
ieditns fic ilibro qrẽ deceporib cõposui minifest iimȩ pbuu
ded qruesi erax batoricus fomplicit᷑ ea que de illo hue ꝑllu t

Expanded text:
suerunt; sed intro ipsam ecclesiam in memoriam miraculi posuerunt, ubi intrantes genu flectere, ac misericordiae caelesti supplicare deberent. Constatque multos ex eo tempore de observatione Paschae minus perfecte sapiebat: immo hoc multum detestans, sicut in libro quem de Temporibus composui, manifestissime probavi, sed quasi verax historicus, simpl
Abbreviated transcription (Latin):
electione &coriserusu etclesiae gerutis arplorum uirum bonum
& aptum episcopatui presbiterum nomirie uighardm decreto
qruatinus accepto ipse pradu archiepis copatus catholicos per omnem
britanttam ecclisus arplorum ordinare posset antistites. Uerum
uthardus romam perueniers prius quam consecrarum epis copatũ

Expanded text:
ensu sanctae Ecclesiae gentis Anglorum, virum bonum, et aptum episcopatu presbyterum nomine Uighardum, de clero quatenus accepto ipse gradu archiepiscopatus, catholicos per omnem Brittaniam Ecclesiis Anglorum ordinare posset antistites. Verum Uighardus Romam perveniens, prius
Abbreviated transcription (Latin):
q ep̃m ꝑuenit. Fauens sͦ uotis reris antistes elegit sibi locũ monasteru conitru¬
endi ii montib ardius ac remotis in qͥb latronũ mapis latibula aclutra st̃
quã habitacula fuisse indebant᷑ bomonũ ut iuxxtã ꝓphetia isaerni cubilibis
inqͥb pͥus cbracones habitabant. oriret᷑ uiror chalami & uinci id÷ fructꝰ bonoꝵ
operũ. ibi nascerent᷑ ubi priꝰ uł bestiȩ cõmorari uł homines bestialit̃ iuuere consue¬
uerant. Studens aut̃ uir dñi acceptũ monasteru locũ pͥmo p̃cib acieumus a pris¬
tiia flagitioꝵ sorde purgare. & sic ineo monasteru fundasta iacere : postulauit
demorari concedet. Quil dicb cunctis excepta d̃nca ituoniũ usq ad uesperã¬
iuxta more ꝓtelans: nec tc̃qͥdẽ nisi panis ꝑmodicũ. & inũ oũu allinaticũ cũ paru
lacte aqua mixto ꝑcipiebat. Dicelat enĩ hanc eẽ. consuetudinẽ eoꝵ. aqͥb normã

Expanded text:
 pervenit. Favens ergo votis regis antistes, elegit sibi locum monasterii construendi in montibus arduis ac remotis; in quibus latronum magis latibula ac lustra ferarum, quam habitacula fuisse videbantur hominum: ut, juxta prophetiam Isaiae, iu cubilibus, in quibus prius dracones habitabant, oriretur viror calami et junci, id est, fructus bonorum operum ibi nascerentur, ubi prius vel bestiae commorari, vel homines bestialiter vivere consueverant. Studens autem vir Domini acceptum monasterii locum primo precibus ac jejuniis a pristina flagitiorum sorde purgare, et sic in eo monasterii fundamenta jacere, postulavit ademorandi concederet. Quibus diebus cunctis, excepta Domi ne  Al., nec tunc quidem nisi panis permodicum, et unum ovum gallinaceum cum parvo lacte aqua mixto percipiebat. Dicebat enim hanc esse consuetudinem eorum, a quibus normam
Abbreviated transcription (Latin):
merito diligebat᷑. Nec solũ amediocrib uerũ abipsis qͦq ep̃is honorio cantuarioꝵ
& flice orientaliũ angloꝵ ueneratione halntꝰ ẽ. Defuncto aut̃ finano qͥ pꝰ illũ fuit
cũ colnanꝰ inepiscopatũ succederet & ipse missus ascottia. grauor de obseruatione¬
pasche. nec non & dealus eccłastice uite disciplons contrauersia nataẽ. Vnde
mouit hec questio sensus & corda multoꝵ tonentiũ. ne forte accepto xp̃ianitatis
uocabulo inuacuũ currerent uł cucurrissent. Peruenit & acliplas pͥncipũ au¬
illoꝵ etiã linꝓue optime ĩbutꝰ. nil meliꝰ quã qđ illi docuissent autumabat. Porro
alchfridmaģistrũ habens eruditionis xp̃iane uilfridũ uirũ doctissimũ nã& rom

Expanded text:
merito diligebatur: nec solum a mediocribus, verum ab ipsis quoque episcopis, Honorio Cantuariorum, merito diligebatur: nec solum a mediocribus, verum ab ipsis quoque episcopis, Honorio Cantuariorum, et Felice Orientalium Anglorum, venerationi habitus est. Defuncto autem Finano qui post illum fuit, cum ColPaschae necnon et de aliis ecclesiasticae vitae disciplinis controversia nata est: unde movit haec quaestio sensus et corda multorum, timentium ne forte accepto Christianitatis vocabulo, in vacuum currerent, aut cucurrissent. Pervenit et ad ipsas principum auillorum etiam lingua optime imbutus, nihil melius quam quod illi docuissent autumabat. Porro Alchfrid magistrum habens eruditionis Christianae Uilfridum virum doctissimum: nam et Rom
Abbreviated transcription (Latin):
scoctꝰ sed ingallie uł italie partib reula ecłastice ueritatis ecloctꝰ. Quicũ
fiano confligens multos quidẽ correxit uł ad solertiorẽ ueritatis inqͥsiti¬
onẽ accendit᷑ Nequaquã tam̃ finanũ emendare potuit qum potiꝰ qđ cẽt
homo ferocis animi a cerbiorẽ castigando & aꝑtũ ueritatis aduersartũ reddi¬
bubens sccũ de cantia prbm catholice obseruationis nomine romanũ. VUho
nomũquã contipine fert᷑ illis tẽporib ut bis m anno und pascha. celebrat¬
tur. Et eũ rex pascha domnicũ solitis icuoius faceret tũ reriia cũ suts
psistens adhuc inieunio. ut diẽ palmarũ celebraret. Hec aut̃ dissonantia
pascalis obseruantiae uiuente aidano patient̃ ab om̃ib tolerabat᷑ qͥ paci¬
tent̃ intellexerant qr & si pascha contͣ morẽ eoꝵ qui ipsũ miserant facere

Expanded text:
Scottus, sed in Galliae vel Italiae partibus regulam ecclesiasticae veritatis edoctus; qui cum Scottus, sed in Galliae vel Italiae partibus regulam ecclesiasticae veritatis edoctus; qui cum Finano confligens, multos quidem correxit, vel ad sollertiorem veritatis inquisitionem accendit: nequaquam tamen Finanum emendare potuit; quin potius, quod esset homo ferocis animi, acerbiorem castigando, et apertum veritatis adversarium reddihabens secum de Cantia presbyterum catholicae observationis, nomine Romanum: unde nonnunquam contigisse fertur illis temporibus, ut bis in anno uno Pascha celebraretur. Et cum rex Pascha dominicum solutis jejuniis faceret, tunc regina cum suis persistens adhuc in jejunio diem Palmarum celebraret. Haec autem dissonantia paschalis observantiae vivente Aedano patienter ab omnibus tolerabatur, qui patenter intellexerant, quia etsi Pascha contra morem eorum qui ipsum miserant facere
Abbreviated transcription (Latin):
seruire gaudebant. Prefuit aut̃ rex ide genti mertioꝵ. annis .x. & uii. Habuit q
pͥmũ ep̃os trumheri deqͦ supͣ cliximꝰ. scdm ieruman. t̃tiũ ceacddan quartũ uinfri
Om̃s hi ꝑordinẽ siluinet succedentes. sub ree uulferc᷑ entis mertioꝵ. episcopatu
nt̃ea aidano ep̃o de hac uita iublato. fiã ꝓillo gradũ episcopatꝰa sunt functi
cpiscopali sedi coneruã quã tam more scortoꝵ non de lapide sed de robore
recto totã cõponut atq arundine texit. Quã tẽpore sequenteͥ reuerentis¬
sos qͦq parieites ciꝰ cooꝑire curauit. his tẽporib questio facta ẽ frequens
& magna le obseruatione pasche confirmantib eis qͥ de cantia uł depallio
aduenerant. qđ scotti clominicũ pasche diẽ contra uniũsał ȩccłȩ morẽ celebra¬
rent Erat in his acerronꝰ ueri pasche defensor nomine ronan. natione qͥdẽ

Expanded text:
servire gaudeservire gaudeprimum episcopum Trumheri, de quo supra diximus , secundum Jaruman, tertium Ceaddan, quartum Uynfridum. Omnes hi per ordinem sibimet succedentes sub rege Uulfhere, gentis Merciorum episcopatunterea Aidano episcopo de hac vita sublato, Finan pro illo gradum episcopatus, a cit ecclesiam episcopali sedi congruam; quam tamen more Scottorum, non de lapide, sed de robore secto totam composuit, atque harundine texit, quam tempore sequenti reverentissos quoque parietes ejus cooperire curavit. His temporibus quaestio factade Cantia, vel de Galliis advenerant, quod Scotti Dominicum Paschae diem contra universalis Ecclesiae morem celebrarent. Erat in his acerrimus veri Paschae defensor, nomine Ronan  Al., Sonan, natione quidem
Abbreviated transcription (Latin):
factꝰ c̃ ep̃s. diuma ut sup diximꝰ qui apđ medit̃raneos anplos defunctꝰ ac¬
sepultꝰ .ẽ. Sccł̃s cellach qͥ relicto episcopatꝰ officio uiuens ad scoctiã redut
locus ubi occisus. ẽ. rex osuiꝰ ut sup̃ meminimꝰ Nã repina eanfleda ꝓpinqͥ illiꝰ
pendan repis. mertioꝵ genti nec non & cet̃is australiũ ꝓunntiurũ popłis p̃fuit. Qu
p̃et᷑ato peada filio reris pendan eo qđ ẽet cõpnatꝰ suus rgnũ australiũ mertioꝵ qui
sunt ut dicunt familiarũ .i. miliũ discreti fluiuuo treanta abaqͥlonib mercis. quoꝵ t̾ra
ẽ familiarũ uuͦ miliũ Sed idẽ peada ꝓximo uere multũ nefarie ꝑemptꝰ. ẽ ꝓditio¬
post int̃fectionẽ pendan repis rebellauerunt adu̾sus reẽ osuiũ duces gentis mer
cioꝵ imnim & eafa&. & eadberctꝰ leuato inreit̃ uulfere᷑ filio eiusdẽ pendanadoles
simul & lib̾tatẽ receper̃. sicq cũ suo ree liberi xp̃o uero repi ꝓsẽpit̃no incelis ran

Expanded text:
copus Diuma, ut supra diximus , qui apud Mediterraneos Anglos defuncts Cellach, qui relicto episcopatus officio vivens ad Scottiam rediit, locus in quo occisus est rex Osuini, ut supra meminimPendan regis, Merciorum genti, necnon et caeteris Australium provinciarum populis praefuit: qui Al., Penda, filio regis Pendan, eo quod esset cognatus suus, regnum Australium Merciorum, qui sunt, ut dicunt, familiarum quinque millium, discreti fluvio Treanta ab Aquilonalibus Mercis  Alium. Sed idem Peada proximo vere multum nefarie peremptus est, proditiopost interfectionem Pendan regis, rebellarunt adversus regem Osuiu duces gentis Mer Eabba, Eaba, et Eadberct., levato in regem Wlfhere, filio ejusdem Pendan adolessimul et libertatem receperunt: sicque cum suo rege liberi, Christo vero regi pro sempiterno in caelis regno
Abbreviated transcription (Latin):
nor danbymbroꝵ audirent fr̃s qͥri monasterio eiꝰ erant impuntia orient iliũ saronũ
uener̃ illo de suo monasterio homin̾es circit̃ xxx.cupientes ad corpꝰ siupatrisaut uuere
sisic dõ placeret aut morientes ibi sepeliri Quilibent᷑ asius fr̃ib & connilitonib suscept
om̃s ibidẽ supueniente p̃fate peftilentie clade defuncti sunt excepto uno puerulo
que oratirib patrs sui amorte constat ẽe seruatũ. Nã cũ multo pꝰ hec tẽpore unui¬
ret &e serpturis lgendis opaelaret tandẽ didicit se aqua baptisn ts nct
sonib utt ddoci sui patri adcuiꝰ opies cdilectionis ipsius pra uenerat sttabarci

Expanded text:
 Al., audissent fratres qui in monasterio ejus erant in provincia Orientalium Saxonum, venerunt illo de suo monasterio homines circiter triginta, cupientes ad corpus sui Patris, aut vivere si sic Deo placeret, aut morientes ibi sepeliri: qui libenter a suis fratribus et commilitonibus suscepti, omnes ibidem superveniente praefatae pestilentiae clade defuncti sunt, excepto uno puerulo, quem orationibus patris sui a morte constat esse servatum. Nam cum multo post haec tempore viveret, et Scripturis legendis operam daret, tandem didicit se aqua baptismatis nonsionibus, ut dixi, sui patris, ad cujus corpus dilectionis ipsius gratia venerat, s
Abbreviated transcription (Latin):
e. in quã obseruantiã imitanda om̃s beati ioħis succefiores masia post
obitũ eius. & om̃is ꝑ orbẽ eccłia conu̾sa ẽ & hoc ẽẽ. uerũ pascha. hoc solũ
fidelib: celebrandũ niceno contilio non statĩ nouit̃. sed confirmatũ
ẽ ut eccłastica docet historia. Unde constat uos colmane: neq ioħis
ut autumatis exẽpla sectari neq petriciũ traclitioni soientes
contraclicitis: neq leri neq euangłio inobseruatione ur̃i pasche con¬
ꝓruere. loħs emĩ ad leris mosaice decreta. tẽpꝰ paschale custodiens. nil
de prima sabbati curabat. Qđ uos non facits. qui non nisi prima sab¬

Expanded text:
est: in quam observantiam imitandam, omnes beati Johannis successores in Asia post obitum ejus, et omnis per orbem Ecclesia conversa est. Et hoc esse verum Pascha, hoc solum fidelibus celebrandum, Nicaeno concilio non statutum noviter, sed confirmatum est, ut ecclesiastica docet Historia. Unde constat vos, Colmane, neque Johannis, ut autumatis, exempla sectari, neque Petri, cujus traditioni scientes contradicitis, neque legi, neque Evangelio in observatione vestri Paschae congruere. Johannes enim ad legis Mosaicae decreta tempus paschale custodiens, nil de prima Sabbati curabat; quod vos non facitis, qui nonnisi prima Sab
Abbreviated transcription (Latin):
uouerat ꝓcollacta sibi uictoria gr̃as do referens: declit filiã sua elfledã que uix
uniꝰ anni ecatẽ inplcuerat ꝑpetue uipmnitati consecrandã donatis insuꝑ xi posses¬
siunculis t̃rarũ in qͥb ablato studio militie t̃restris ad exercendã militiã cele¬
facultasq suppeteret E qͥb uidelicet possessiunculis. s&x in ꝓuntia deiroꝵ¬
& sex mbnicioꝵ delit. Singule possassioꝵs. dcce erant familurũ id ÷ simul

Expanded text:
rens, dedit filiam suam Aelfledam quae vix dum unius anni aetatem impleverat, perpetua ei virginitate consecrandam: donatis insuper duodecim possessiunculis terrarum, in quibus ablato studio militiae terrestris, ad exercendam militiam caelefacultasque suppeteret. E quibus videlicet possessiunculis, sex in provincia Deirorum, sex in Berniciorum dedit. Singulae vero possessiones, dec
Abbreviated transcription (Latin):
eius annuens multis annis cidc̃ genti sac dotali uire p̃fuit  Landẽ rexqe
saronũ tantũ linguã nouerat. ꝑtesus barlurt locͦtele subintroduxit in
q iidias parrothas ꝓunitiã huic inciutate uenta que agente saxonũ
qdđ b ec ipso piconsulto aperet rex. redit inpalliã & accepto episcopatũ pari¬
see cuitut. ibidẽ senex ac plenꝰ dierũ obit. Non mutts ut anis
pꝰabfessũ eĩ a britomi transactos pulsus & iu ab eodẽ rge dceptꝰ

Expanded text:
genti sacerdotali jure praefuit. Tandem rex, qui Saxonum tantum linguam noverat, pertaesus barbarae loquelae, subintroduxit in que in duas parochias provinciam, huic in civitate Venta, quae a gente Saxonum d hoc ipso inconsulto ageret rex, rediit Galliam, et accepto episcopatu Parisiacae civitatis, ibidem senex ac plenus dierum obiit. Non multis autem annis post abscessum ejus a Brittania transact
Abbreviated transcription (Latin):
quent ad cũ or punitia nordanhi mbroꝵ uenireo solediat cũ hortari as
intelligendũ dõs ce. ñ possẽ. qͥ hominũ manib facti cẽnt di creandi materũ
lignũ uł lapidẽ.et̃ ñ posse quoꝵ recisure uł igni ab sumerent᷑. uł inuasa quelib
humaniusus formarent᷑. uł certe despectiñ habita foras ꝓicerent᷑. & petlib
conculcata int̾rã u̾terent᷑. Pm̃ pociꝰ intelligendũ maiestate in conp̃hensibilẽ

Expanded text:
 veniret, solebat eum hortari ad intelligendum deos esse non posse qui hominum manibus facti essent; dei creandi materiam lignum vel lapidem esse non posse, quorum recisurae vel igni absumerentur, vel in vasa quaelibet humani usus formarentur, vel certe despectui habita foras projicerentur, et pedibus conculcata in terram verterentur. Deum potius intelligendum majestate incomprehensi
Abbreviated transcription (Latin):
acrgis nominẽ ac ꝑsona dinisimꝰ p̃latꝰ ẽ a patre igno gentis illiꝰ. Uenitq. adrepẽ
nor danby mbroꝵ osiuũ postulans filiã ciꝰ eclbfledã sibi conug̃e dare. Neq alit̃
qđ peteliat inpetrare potuit. nis fidẽ xp̃i ac baptisma cũgente cuperat
acceꝑit: Atille audita p̃chicatione ueritatis & ꝓmissione renicȩlestis speq
resurrectionis ac future onmortalitatis libent̃ se xp̃ianũ fieri uelle confestus
ẽ. etiã si unginẽ non acciꝑet ꝑsuasus maxime ad ꝑcipiendã fidẽ afilioosui
reris nomine alchfridoqͥerat cõmatꝰ & amicus eiꝰ. habens sorore ipsuis coniugẽ¬

Expanded text:
ac regis nomine ac persona dignissimus, praelatus est a patre regno gentis illius; venitque ad regem Nordanhymbrorum Osuiu, postulans filiam ejus Alchfledam sibi conjugem dari. Neque aliter quod petebat impetrare potuit, nisi fidem Christi ac baptisma, cum gente cui praeerat, acciperet. At ille audita praedicatione veritatis, et promissione regni caelestis, speque resurrectionis ac futurae immortalitatis, libenter se Christianum fieri velle confessus est, etiamsi virginem non acciperet: persuasus maxime ad percipiendam fidem a filio regis Osuiu, nomine Alchfrido, qui erat cognatus et amicus ejus, habens sororem ipsiu
Abbreviated transcription (Latin):
caumate suclauerit. Cũ gͦ ut̃ acl suꝑiora redcamꝰ multis annis icotia ũbũ
di om̃ib annuntians. tũmultꝰ irruentiũ turba Non facile ferret relictis
om̃ib que habe iuclelat᷑ abipsa qͦq insula patria cliscessit & paucis cũ fr̃ib
ꝑbritones in ꝓuintiã angloꝵ deuenit. ibiq p̃dicans ubũ ut cliximnꝰ monasteriũ
gotbano & dicullo. & ipse abom̃ib mundi reb lib in anachoreticã conũsus uitã
in continentia & orationib in qͦtidianis manuũ ĩuxit laborib. Demturbatã in¬
cursione gentilẽ ꝓiuntiã uidens & monisterus qͦq ꝑiculũ ĩminere p̃udens di¬
misfis ord̾m̃ate om̃ib nauigauit galliã Ibiq arepe fracncoꝵ chlodoueo uł patri¬
erchenaldo honorifice sũsceptus. monasteriũ construxit in latindico loco
nominato : Ac non multo pꝰ infirmitate correptꝰ diẽ clausit ultimũ Cuiꝰ

Expanded text:
caumate sudaverit Cum ergo, ut ad superiora redeamus, multis annis in Scotia verbum Dei omnibus adnuncians, tumultus inruentium turbarum non facile ferret, relictis omnibus quae habere videbatur, ab ipsa quoque insula patria discessit: et paucis cum fratribus per Brittones in provinciam Anglorum devenit, ibique praedicans verbum, ut diximus, monasterium Golbano et Dicullo, et ipse ab omnibus mundi rebus liber, in anachoretica conversatione  in continentia et orationibus, in quotidianis manuum vixit laboribus. Dein turbatam incursione gentilium provinciam videns, et monasteriis quoque periculum imminere praevidens, dimissis ordinate omnibus, navigaErcunualdo honorifice susceptus, monasterium construxit in loco Latiniaco nominato, ac non multo post infirmitate correptus, diem clausit ultimum . Cujus
Abbreviated transcription (Latin):
cũ informuores spolurtĩ & es fraudẽ faccre ꝓnihlo ducimꝰ. Crecntes
uͦ paulatĩ ines usq acboucẽ sese extender atq inimmens̃ adinati sunt
q unĩꝰ cuiꝰq cupiditas hoc ougne ardebit: Sic̃ enĩ qͥs ardet incorpore ꝑin
licita uoluntate i ta solutꝰ corpore. ardebit ꝑdebitã poenã : lunc uidtt
unũ detrib anđis qͥ sibi tota utraq: uifione ductors affuer̃ pcedent dis¬

Expanded text:
audem facere pro nihilo ducimus. Crescentes vero paulatim ignes usque ad invicem sese extenderunt, atque in inmensam adunati sunt quia uniuscujusque cupiditas in hoc igne ardebit. Sicut enim quis ardet in corpore per inlicitam voluptatem, ita solutus corpore ardebit per debitam poenam. » Tunc vidit unum de tribus angelis, qui sibi in tota utraque visione ductores adfuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
nasteriũ in quo libiꝰ cȩlestib studus uacaret conftruxit. Ubi correptus
ins irmitate sic̃ libellis deuita eiꝰ conscriptꝰ sufficient̃ eelocet raptꝰ ẽ. dorpore
& auesꝑa usq al gallicantũ corpore exutꝰ anglicoꝵ asmoũi & aspectꝰ intueri
& laudes beatas meruit audire. Referre aut̃ erat solitꝰ qđ apte cosint̃ alia
re sonare audiret . Ibunt sc̃i de uirtute in urtutẽ. & iterũ. Udebit᷑ ds doꝵ in
seon Qu reductꝰ in corpore & die t̃tia rursueductꝰ uidit ñ solu maiora beatoꝵ
gaudia seel& maxima malignoꝵ sp̃iũ certamina. Tui crebris accusationib

Expanded text:
nasterium in quo liberius caelestibus studiis vacaret, construxit: ubi correptus nasterium in quo liberius caelestibus studiis vacaret, construxit: ubi correptus infirmitate, sicut libellus de Vita ejus conscriptus sufficienter edocet, raptus est e corpore: et a vespera usque ad galli cantum corpore exutus, angelicorum agminum et aspectus intueri, et laudes beatas meruit audire. Referre autem erat solitus, quod aperte eos inter alia resonare audiret: Ibunt sancti de virtute in virtutem. Et iterum: Videbitur Deus deorum in Sion. Qui reductus in corpore, et die tertia rursum eductus vidit non solum majora beatorum gaudia, sed et maxima malignorum spirituum certamina, qui crebris accusationibus
Abbreviated transcription (Latin):
uitã. Qui cũ ad puntiã orientaliũ ꝑuenisset anploꝵ susceptus ẽ honori¬
flec arge p̃sato & solitũ sibi opꝰ eu angelitandi exsequens. multos & exc̃¬
infirmiate corporis arreptꝰ angłica merint uisione ꝑfrui. inqua as¬
monitꝰ ẽ cepto ũbi ministerio sedulus infitere ingilusq consuctis & ora¬
tionib indefessus picũbe eo qđ certꝰ sibi exitꝰ sed incerta euidẽ exitꝰ ect hora¬
futura dicente dicent. Vrilate qr nescitis chẽ noq horã. Qua uisione con¬
firmatꝰ curauit locũ monafferii quẽ ap̃fatorge sĩbto acceꝑat uelocassi¬
ac nobiles qͥq aurustiorib: edificus ac donarus ad ornar. Erat aut̃ uir iste
de nobilissimo gẽnere scottoꝵ sed longe animo quã carne nobilior. abipso puc¬
tẽpore pueritie sue curã non modicã lectionib sacris sonul & monasticis exh¬
bebat disciplinis. Et qđ maxime sc̃os decet cuncta que apenda didi¬
cerat sollicitꝰ apere curabat. Iuid multa: ꝓcedente tepore & ipse sibi mo¬

Expanded text:
iam Orientalium pervenisset Anglorum, susceptus est honorifice a rege praefato: et solitum sibi opus evangelizandi exsequens, multos et exeminfirmitate corporis arreptus, angelica meruit visione perfrui, in qua admonitus est coepto verbi ministerio sedulus insistere, vigiliisque consuetis et orationibus indefessus incumbere; eo quod certus sibi exitus  horam. Qua visione confirmatus, curavit locum monasterii, quem a praefato rege Sigbercto acceperat, velocissiac nobiles quique augustioribus aedificiis ac donariis adornarunt. Erat autem vir iste de nobilissimo genere Scottorum, sed longe animo quam carne nobilior. Ab ipso tempore pueritiae suae curam non modicam lectionibus sacris simul et monasticis exhibebat disciplinis, et, quod maxime sanctos decet, cuncta quae agenda didicerat, sollicitus agere curabat. Quid multa? Procedente tempore et ipse sibi mo
Abbreviated transcription (Latin):
Icesore siłtus fr̃ eiꝰ p̃fuit homo bonꝰ ac religiosus Suidudũ ingallia
dumimicis redualdi fugiens exularet lauacħrũ bptasmi ꝓcepit &
patriã reũsus ubi regno p̾otitꝰ ẽ mox ea que in gallus bene cboposita uidit
initari cupiens instituit scolã inqua puerilittis erudirent᷑ uuante se
ep̃o felice quẽ decantia acceꝑat esq peda pogos ac mapistros iutamorẽ
cepta tonsura pͥ et̃no rgno magis militare curaret. Qđ dũ multo tẽpore
faceret contisit gentẽ mertioꝵ duce rege penda adũsus orientales anglos
in bellũ ꝓcedere. Quidũ se inferiores mbello hostib conspicerent᷑ roauer̃
muilitũ trepidare. minꝰ p̃sente duce qͦnlã Frenuissimo&e exomiopoñ fura
meeliari. Scel& ipse non ꝓfestionu sue immemor cdu opimo eẽt uallatis
exercitu. ñ nisi urpã tantũ habere i mani uoluit. Occisusqẽ unacũrepȩ

Expanded text:
er ejus praefuit, homo bonus ac religiosus: qui dudum in Gallia dum inipatriam reversus, ubi regno potitus est, mox ea quae in Galliis bene disposita vidit imitari cupiens, instituit scholam in qua pueri literis erudirentur: juvante se episcopo Felice quem de Cantia acceperat, eisque paedagogos ac magistros juxta morem cepta tonsura pro aeterno magis regno militare curaret. Quod dum multo tempore faceret, contigit gentem Merciorum duce rege Penda adversus Orientales Anglos in bellum procedere, qui dum se inferiores in bello hostibus conspicerent, rogaverumilitum trepidare, minus praesente duce quondam strenuissimo et eximio posse fugam meditari. Sed ipse professionis suae non immemor, dum optimo esse vallatus exercitu, n
Abbreviated transcription (Latin):
lus qͥdã lonco febriũ incõmodo grauit̃ uexatꝰ. Quicũ die qͦdã sollicitꝰ horã
accensionis expectaret ingressus ad eũ qͥdã defr̃ib uis in qͥt filiminate doceã
ad sepulchrũ osualdi repis ibi reside & quictus manens ad hehe tũbt ude
ne exeas inde nec de loco mouearis. donec hora recessionis febriũ transierat.
lunc ipse intrabo & adducate inde. Fecit᷑ ille suaserat. Sedentt̃q ad tubã
sccła die nec t̃tia neq. unquã exide eũ ideret continpere. Qđ ita et
gestũ qͥda referchat mͥ fr̃ inde adueniens adiecit qđ adhuc eo tt̃pore¬
qͦ mecũ loquebat᷑ suꝑcẽt ieodẽ monastcrio iã uuonis ille in quotõ pue¬
ro factũ erat hoc miraculũ sanitatis. Neo mirandũ p̃cessrgis ille ic̃uũ Iñ
rgnantis. multũ ualere apđ cũ qui tẽpor alis regi gubnacula tencus m

Expanded text:
lus quidam longo febrium incommodo graviter vexatus; qui cum die quodam sollicitus horam accessionis exspectaret, ingressus ad eum quidam de fratribus: « Vis, inquit, minate, doceam ad sepulcrum Osualdi, ibi reside, et quietus manens adhaere tumbae. Vide ne exeas inde, nec de loco movearis, donec hora recessionis febrium transierit. Tunc ipse intrabo, et educam te inde. » Fecit ut ille suaserat, sedentemque ad tumbam secunda die, nec tertia, neque umquam exinde eum auderet contingere. Quod ita esse gestum qui referebat mquo mecum loquebatur, superesset in eodem monasterio jam juvenis ille, in quo tunc puero factum erat hoc miraculum sanitatis. Nec mirandum preces regis illius jam cum Domino regnantis, multum valere apud eum qui temporalis regni quondam
Abbreviated transcription (Latin):
xl familiarũ. in loco qͥ chr̃ inmhrypũ quẽ indelic& locũ paulo ante eis qͥ scottos
sequelunt᷑ in possenionẽ monast erudederat. Sedqr illi pꝰ modũ daita sibi optione
magis loco cedere quã suã mutare consuctudinẽ uolebant: declit eã illi qͥ dignã loco
& apđ eos aliqͣndui morabat᷑: Qui etiã iulfridũ rgatualchfridi inp̃fato
suo monasterio prbm fecit. Hlabebat aut̃ secũ ipse prb̵m nomine apathonẽ
Mota cͦ ibi questione de pascha uł detonsura uł de aliis reb eccłasticis dospositũ¬
uota fenina p̃fuit synodus fieri & hec questio t̃minari deberet Venerq
illo reges abo pat̃ scilicet & filiꝰ. Ep̃i colman cũ clericis suis de scottia agube

Expanded text:
 familiarum in loco qui dicitur Inhrypum; quem videlicet locum paulo ante eis qui Scottos sequebantur in possessionem monasterii dederat. Sed quia illi postmodum data sibi optione, magis loco cedere quam suam mutare consuetudinem volebant, dedit eum illi qui dignam loco et apud eos aliquandiu demorabatur; qui etiam Uilfridum, rogatu Alchfridi, in praefato suo monasterio presbyterum fecit. Habebat autem secum ipse presbyterum nomine Agathonem. Mota ergo ibi quaestione de Paschavota femina praefuit, synodus fieri et haec quaestio terminari deberet. Veneruntque illo reges ambo, pater scilicet et filius; episcopi, Colman cum clericis suis de Scottia, Agilberctus
Abbreviated transcription (Latin):
aindius carꝑe cepit. Quo ille inso: ut uir sagacis ingenui intellexit aliqͥd
mirt sc̃itat᷑is hus loco quo equs ẽ. curatꝰ mẽe & posito ibi signo non mul¬
to pꝰ ascendit erriiũ atq ad hospitiũ qͦ ꝓposuerat accessit. Qđ dũ
adueniret iiuenit puellã ibi nepte patris familias longo para
morbograuatã. Et cũ familiares domꝰ de acerba puelle infirmitate
ipso p̃sente quererent᷑. cepit dicere ille deloco ubi cabull siuis ẽĩt curatꝰ
posita inloco obdormunt parũꝑ. Et ubi eigilauit. sanatã se ab illa corpo¬
ris dmolutione sentiens postulata aqͣ ipsa lauit faciẽ crines cõposuit
caput linteo cooꝑut. & cũ his qͥse addixerant sana pedib incedendore

Expanded text:
carpere coepit. Quo ille viso, ut vir sagacis ingenii, intellexit aliquid mirae sanctitatis huic loco quo equus est curatus, inesse; et posito ibi signo, non multo post ascendit equum, atque ad hospitium quo proposuerat, accessit: quo dum adveniret, invenit puellam ibi, neptem patris-familias, longo paralysis morbo gravatam: et cum familiares domus illius, de acerba puellae infirmitate ipso praesente quererentur, coepit dicere ille de loco ubi caballus suus esset curatus. posita in loco, obdormivit parumper; et ubi evigilavit, sanatam se ab illa corporis dissolutione sentiens, postulata aqua, ipsa lavit faciem, crines composuit, caput linteo cooperuit, et cum his qui se adduxerant, sana pedibus incedendo re
Abbreviated transcription (Latin):
untutes modestieꝰ. & utĩ dicã specialis benedictionis płam &iã maxona fus¬
sẽ fert᷑ humilitas ut uno ꝓbare sit crit exc̃plo Donauerat eqrũ obtimũ
antisciti aidano in qͦ ille quãuis ãbulare solitꝰ uł amniũ flucnta transire
uł sialia qualibet necessitas insiferet uiã paprare posset. Cui cũ parus
in t̃iccto tt̃pore pauꝑ qͥdã occurreret aelemosinã petens desiliens ille p̃cepit
cqusũ ita ut erat ftratꝰ reralit̃. pauꝑidari. Erat enĩ multũ misericorri& cultor
pauperũ. ac uelut pat̃ miserłoicde. Hoc cũrai eẽt relatũ licebat ep̃o cũ forti

Expanded text:
utes et modestiam, et, ut ita dicam, specialis benedictionis glorias, etiam maxima fuisse fertur humilitas, ut uno probare sat erit exemplo. Donaverat equum optimum antistiti Aidano, in quo ille quamvis ambulare solitus, vel amnium fluenta transire, vel si alia quaelibet necessitas insisteret, viam peragere posset. Cui cum parvo interjecto tempore pauper quidam occurreret eleemosynam petens, desiliens ille praecepit, equum, ita ut erat stratus regaliter, pauperi dari: erat enim multum misericors, et cultor pauperu
Abbreviated transcription (Latin):
morte p̃reptaẽ & in ipso eccłȩ loco ubi desiderabat condita. Post cuiꝰ mort̃ẽ
frib alia maros curantib int̃ missũ ẽ hoc edificiũ annis in Quib cõplecsit

Expanded text:
morte praerepta est, et in ipso ecclesiae loco ubi desiderabat, condita. Post cujus mortem morte praerepta est, et in ipso ecclesiae loco ubi desiderabat, condita. Post cujus mortem fratribus alia magis curantibus, intermissum est hoc aedificium annis septem, quibus complet