comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
timus uero iste est qui & quastus similes fili hominis
extingens fornacem ignis stabilimentum pedum
fundamentum aq in quo plenitudo diuinitatis habitat
baptis mi dona consistunt. unde nequa quam baptis mi
sci ficatur offitionisi qui suptrinitatis tinguitur sacrre¬
si ommissi qualibet trinitatis persona baptismumdetur
manifeste in regenentionis sollempnitate nihi laget᷑
nisi tota trinitas in uocetur. Nam & dñs dũ aiohan¬
ne baptiraretur. eundẽ baptismũ subtrinita¬
tis sacramento legitur egisse Dicente enĩ dõ
be spetiae: Duae sunt nam quae pȩtionis cre¬
dentium. prima enim petitio est. inqua renun¬
tiatur. diabulo & pompis & uniuersa conuer¬
satio illius. Secunda p&itio est in qua se credere
in patrem. et filium et sp̃m sc̃m profitentur
Semel autem nos opostet in xp̃o lauari. quia & xp̃s
semel pronobis mortuus est. Si enim unus ds̃
& fides una est neces sarium & una baptis masit

Expanded text:
timus vero id est, qui et quartus similis filii hominis, timus vero id est, qui et quartus similis filii hominis, exstinguens fornacem ignis , stabilimentum pedum, fundamentum aquae, in quo omnis plenitudo divinitatis habitat  salutaria baptismi dona consistunt. Unde nequaquam baptismi sanctificatur officio, nisi qui sub Trinitatis tingitur sacrasi, omissa qualibet Trinitatis persona, baptisma detur, manifeste in regenerationis solemnitate nihil agitur, nisi tota Trinitas invocetur. 5. Nam et Dominus, dum a Joanne baptizaretur, eumdem baptismum sub Trinitatis sacramentobae . Duae sunt autem pactiones credentium. Prima enim pactio est in qua renuntiatur diabolo, et pompis, et universae conversationi illius. Secunda pactio est qua se credere in Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum profitetur. 6. Semel autem nos oportet in Christo lavari, quia Christus semel pro nobis mortuus est. Si enim unus Deus, et fides una est, necessario et unum baptisma sit ,
Abbreviated transcription (Latin):
tionis lauacrum abluuntur. Secundum baptismũ
quoq: sanguine suo permar tyrium baptizatur
Quobaptismo &iam xp̃s baptizatus est. ut & in hoc
sicut & inceteris formam credentibus daret.
figura baptismatis unum quore generamur exlauacro
Aliud quod consecramur insanguine. Est & tertium
baptismum lacrimarum quod laboriosius troens agitur
sicut illae quiper singulas nostes stratum suum lacri¬
mis rigat. Qui imitatur conuersatione manase & hu
militate neniuitarum ꝑ quam misericor dia consecu¬
tismum enim a qua est quae tempore passionis dalatere
xp̃i profluxit. Nullumq aliud elementum est
quod in hoc mundo purget un iuersa quod uiuific&
cuncta. Ideoq cumbaptizamur in xp̃o peripsum
renascimur ut purificati uiuificemur. Fons autem
origo omnium gloriarum est cuius septem graedus s.
Tres indiscessum propterea quibus renuntiamus
Tres alii in ascensum proptereaq: confitemur. Sep¬

Expanded text:
tionis lavacrum abluuntur. Secundum, quo tionis lavacrum abluuntur. Secundum, quo quis sanguine suo per martyrium baptizatur, 466 quo baptismo etiam Christus baptizatus est, ut et in hoc, sicut et in caeteris, formam credentibus daret, figura baptismatis: unum quo regeneramur ex lavacro, aliud quo consecramur ex sanguine. 3. Est tertium baptisma lacrymarum, quod laboriosius transigitur, sicut ille qui per singulas noctes stratum suum lacrymis rigat , qui imitatur conversionem Manasse , et humilitatem Ninivitarum, per quam misericordiam consecutismus enim aqua est, quae tempore passionis de latere Christi profluxit. Nullumque aliud elementum est, quod in hoc mundo purget universa, vivificet cuncta, ideoque cum baptizamur in Christo, per ipsam renascimur, ut purificati vivificemur. 4. Fons autem origo omnium gratiarum est, cujus septem gradus sunt: tres in descensu propter tria quibus renuntiamus; tres alii in ascensu propter tria quae confitemur; sep
Abbreviated transcription (Latin):
aptismi sacramentũ si prima rep&ens ab origine
pandã baptizauit morses in mari & in nube &
in tipo & infigura. Ita enim paulus pronuntiat.
habuit ergo mare formam aquȩ nubes uero
sp̃s sẽi manna panes uite. illic enim sicut patrũ
exempla docent a egrptius demergitur & di
permare rubrum in offenso transiuit uestigio.
baptizauit & iohannis sed non extoto iudaicȩ.
non enim in aqua nec tamen inspũ sed hoc solum
addidit quod inpaenitentia baptizauit. Sicut ait
datum est in aqua baptizare ut xp̃s qui inqua & inspũ
baptizaturus erat baptismũs. ib hannis manifesta¬
taretur in iħł quando sp̃s sc̃s descensione & patres
uoce filiusdĩ palam cunstis ostensus est. Coepit
in sp̃uscõ sicut &iohannis dicit. Ego quidem
haec est perfectio baptismi. Ds est enim quibap¬
tizat ut possent & quibaptizantur fieri filiiđĩ.
Trea sunt autem. genere baptismi. Primum¬
baptismnum qui sordes peccatorum perregenerx¬

Expanded text:
aptismi sacramentum si prima repetens ab origine pandam, baptizavit Moyses in nube, et in mari, in typo et in figura, ita enim Paulus pronuntiat . Habuit ergo mare formam aquae, nubes vero Spiritus sancti, manna panis vitae. Illic enim, sicut Patrum exempla docent, Aegyptius demergitur, Dei per mare Rubrum inoffenso transivit vestigio. Baptizavit et Joannes , sed non ex toto Judaice; non enim solum in aqua, nec tamen in Spiritu, sed hoc solum addidit, quod in poenitentiam baptizavit, sicut ait datum est in aqua baptizare, ut Christus, qui in aqua et spiritu baptizaturus erat, Joannis baptismate manifestaretur in Israel, quando Spiritus sancti descensione et Patris voce Filius Dei palam cunctis ostensus est. 2. Coepit in Spiritu sancto, sicut et Joannes dicit: Ego quidem Haec est perfectio baptismi: Deus est enim, qui baptizat, ut possint et qui baptizantur, fieri filii Dei. Tria sunt autem genera baptismi. Primum, quo sordes peccatorum per regenera
Abbreviated transcription (Latin):
pudica sed & scibria colant : usuris nequaquam
incumbant: neque turpium occupationes lucroꝵ.
fradisque cuiusquam studium app&ant. amorẽ
pecuniae. quasi materiã cunctorũ criminum
fugiant scłaria officia negotiaq: abiciant

Expanded text:
pudica, sed et sobria colant. Usuris nequaquam pudica, sed et sobria colant. Usuris nequaquam incumbant, neque turpium occupationes lucrorum fraudisque cujusquam studium appetant, amorem pecuniae, quasi materiam cunctorum criminum, fugiant, saecularia officia negotiaque abjiciant
Abbreviated transcription (Latin):
.I. DECLERICIS. Itaque omnes qui in ecclesiastici
ministerii. gradibus ordinati sunt generaliter
clerici nominantur. Cleras autem uelclericas
hinc apellatas. doctores nr̃i dicunt: Quia mathi¬
as sorte electus est. quemprimũ ꝑ apostolos legi¬
mus ordinatũ: Sic & omnes quos illistemporibus
ecclesiarum principes ordinabant. sorte eldgebant¬
Namclerus sors interp̃tatur. unde & hereditas
grecae clero nominꝰ appellatur. & her es. cle¬
ra nomus ꝓ inde ergo clericas uocari aiunt.
eo quod in sortẽ hereditatis dñidentur. uel peo
quod ipse dñs sors eorum sesĩcut de eis scriptũ ẽ
Loquente dño ego hereditas eorum: unde oport&.
ut qui dm̃ hereditate possident. absque ullo in pe¬
dimento scłi dõ seruire studeant. & pauperes sp̃u
esse contendant. Ut congrue illud psalmistȩ dice
His igitur lege patrũ cau&ur. ut aduulgari
uita reclusi. amundi uoluptatibus sese abstene¬
ant: Non expectaculis. non pompis inter sint.
conuiuia puplica fugiant. Priuata non tantum

Expanded text:
.-- De clericis. Itaque omnes qui in ecclesiastici ministerii gradibus ordinati sunt, clerici generaliter nominantur. Cleros autem vel clericos hinc appellatos doctores nostri dicunt, quia Mathias sorte electus est, quem primum per apostolos legimus ordinatum . Sic et omnes quos illis temporibus Ecclesiarum principes ordinabant sorte elNam cleros sors interpretatur, unde et haereditas graece cleronomia appellatur, et haeres cleronomos. 2. Proinde ergo clericos vocari aiunt, eo quod in sortem haereditatis Domini dentur, vel pro eo quod ipse Dominus sors eorum sit, sicut de eis scriptum est, loquente Domino: Ego haereditas eorum. Unde oportet ut qui Deum haereditate possident absque ullo impedimento saeculi Deo servire studeant, et pauperes spiritu esse contendant, ut congrue illud Psalmistae dicerHis igitur lege Patrum cavetur ut, a vulgari vita seclusi, a mundi voluptatibus sese abstineant; non spectaculis, non pompis intersint; convivia publica fugiant, privata non tantum
Abbreviated transcription (Latin):
missi adoperandum duorum populorum typum
Primus enim missus uocatur
gentium populus pernaturre intelle gentiam
adoperis diuinȩ culturaem. qui tamen spernens contu
cognitionem respondit. omnia quaecumq: dixeritdñs
faciemus. sed idcirco damnatur. quia non solum in pro¬
fessionem legem pnreuaricauit sed &inipsum dñm

Expanded text:
missi ad operandam vineam duorum populorum typum demonstrant. Primus enim missus vocatur gentium populus per naturae intelligentiam ad operis divini culturam: qui tamen spernens contumcognitionem respondit: Omnia quaecunque dixerit nobis Dominus, faciemus . Sed idcirco damnatur, quia non solum in confessione legis praevaricatus est, sed in ipsum Dom
Abbreviated transcription (Latin):
cuius uberes frustus ager adtulit
Significat hominem luxuriis deditum & abundantẽ
peccatis quem in moderato. plus amplius peccare
desiderantem arguit dñs dicens. Stultȩ ac noste
reped unt animatua. quae paraesti cuius erunt
QUINque illi

Expanded text:
cujus uberes fructus ager attulit, significat hominem luxuriis deditum, et abundantem peccatis, quem immoderato fluxu amplius peccare desiderantem arguit Dominus, dicens: Stulte, hac nocte auferetur a te anima tua: et quae praeparasti, cujus erunt? . Quinque illi
Abbreviated transcription (Latin):
tibus pricedicatur ut scłi errore deposito
siue de consum matione mundi. Proph& auit
autem annis ferme Lxx subregibus quat¬
tuor iud&e ordinȩ aeque genert sibi m&
succedentibus. Id est. ozia. ioathan. achat
adultimum ez echia. sub quo pars magna
uoluminis ẽ &usque ad calcem texitur eius
simplex in loquendo & ad intellegendum fa¬
cilis qui in omnibus dictis & passionibus suis.
redemptoris nostri imaginem p̃tulit. Hic
postquam intypoxp̃i regna destruxit diaboli.
iustitiaeq uel fidei aedificauit imperium.
iub&ur proph& are superomnes gentes
aegyptum uidelic&. & pales tinos. moab & amon
aedom & da mascum. & cedar. & super regna
asur Nec non super elam & babilonem. Inter
haec autemiuirgam uigilantem diuine correp

Expanded text:
tibus praedicatur, ut, saeculi errore deposito,tibus praedicatur, ut, saeculi errore deposito,sive de consummatione mundi. Prophetavit autem annis ferme LXX, sub regibus quatuor Judae, ordine atque genere sibimet 204 succedentibus, id est, Ozia, Joathan, Achaz, ad ultimum Ezechia: sub quo pars magna voluminis ejus usque ad calcem texitur prophus Domini, simplex in loquendo, et ad intelligendum facilis; qui in omnibus dictis et passionibus suis Redemptoris nostri imaginem praetulit. Hic, postquam in typo Christi regna destruxit diaboli, justiaeque vel fidei aedificavit imperium, jubetur prophetare super omnes gentes, Aegyptum videlicet et Palaestinos, Moab et Ammon, Edom et Damascum, et Cedar, et super regna Assur, necnon super Helan, et Babyloniam 49. Inter haec autem videt virgam vigilantem divinae correp
Abbreviated transcription (Latin):
onem quoq: edom fugam & interitum arabiae¬
& excidium uallȩssion : subuersionem &iam tpri
siue quadrupedum: sed figuneliter in uisione. iudec
sinagogapicitur. & ecdesi ad̃o copulatur
inruina babiloniae. confusio totius mundi suꝑbiaq:
arguitur & finis eius monstratur: inuastitate
moab error scientiae seculargs. insilentium lustũq
ido latriae destruuntur temq: dñi aedificatio
prcedicatur: in contritione philisthum. lultus
eorum monstratur qui abiciunt iugum xp̃i & ele¬
uant sẽ contrax scientiamdi. Porro ꝑdamascum.
p̃dicatio gentium. & ruina ostenditur populi iudȩ¬
orum. Peronus maris deserti. huius scłi tempta¬
tio declaratur & quae illȩ uenturae sunt ostendunt᷑.
Peridum eam oritur soliustitiae gentium : & tenebrȩ
ueniunt populo iuda eorum. Per arebiam. p̃dicatur
aqua baptismatis p̃buendam his qui fugerent
gentium errores ueleorum blasphemias: ꝑditio
mitate ecclesiae caeciderunt. Per tyrum gen¬

Expanded text:
onem quoque Edom, fugam et interitum Arabiaeonem quoque Edom, fugam et interitum Arabiae, excidium vallis Sion, subversionem etiam Tyri, sive quadrupedum. Sed figuraliter in visione Judae Synagoga projicitur, et Ecclesia Domino copulatur. In ruina Babyloniae confusio totius mundi superbiaque arguitur, et finis ejus monstratur. In vastitate Moab error scientiae saecularis in silentium luctumqueidololatriae destruuntur, templique Domini aedificatio praedicatur. In contritione Philisthiim luctus eorum monstratur, qui abijciunt jugum Christi, et elevant se contra scientiam Dei. Porro per Damascum praedicatio gentium, et ruina ostenditur populi Judaeorum. Per onus maris deserti hujus saeculi tentatio declaratur, et quae illi ventura sunt ostenduntur. 46. Per Idumaeam oritur sol justitiae gentium, et tenebrae veniunt populo Judaeorum. Per Arabiam praedicatur aqua baptismatis praebenda iis qui fugerunt gentium errores, vel eorum blasphemias. Per valmitate Ecclesiae ceciderunt. Per Tyrum gen
Abbreviated transcription (Latin):
Hic enim propternimiam sensus similitudinem.
& eloquii panlitatem salomonis titulo prcenotat᷑
Constat autem hunclibrum ab hiesu filium syrach
editum fuisse. & inter religos sc̃arum scripturarum
dealtane missus calculus labia eius purgauit.
duo decim alis. Id est a postolis qui p̃dicatione sua totũ
mundum uolucri cȩleritate discurrunt. tegentes
faciem & pedes sedentes inthronodi : Id est occultan¬
tes ea siuequae ante scłi fuerunt exordia. siuȩ quȩ
posttrens astam huius mundi figuraem futura sunt.
Hic tamen postuisionem iudaei & hierusalem aduer¬
sus c&eras gentesquȩ incircuitu eius sunt. proph&iae
conuertit sermonem. Et iuxta qualitatem locoꝵ
&uitae diuersitatẽ : quaeq essent eismala uentunx
denuntiat. Post captiuitatem hierus alem ruinã
babilonȩ comminatur. Deinde necem philisthum
uastationem moab: ex terminium damasciegipti
commotionem : & solitudinem maris deserti obsidi¬

Expanded text:
Hic enim propter nimiam sensus similitudinem Hic enim propter nimiam sensus similitudinem et eloquii parilitatem Salomonis titulo praenotatur. Constat autem et hunc librum a Jesu filio Sirach editum fuisse, et inter reliquos sacrarum Scripturarum de altari missus calculus labia ejus purgavit, duodecim alis, id est, apostolis, qui praedicatione sua totum mundum volucri celeritate discurrunt, tegentes faciem et pedes sedentis in throno Dei, id est, occultantes ea, sive quae ante saeculi fuerunt exordia, sive quae post transactam hujus mundi figuram futura sunt. 43. Hic tamen post visionem Judae et Jerusalem adversus caeteras gentes, quae in cicuitu ejus sunt, prophetiae convertit sermonem, et juxta qualitatem locorum, et vitae diversitatem, quae essent eis mala ventura denuntiat. Post captivitatem enim Jerusalem ruinam Babyloniae comminatur. 203 44. Deinde necem Philisthiim, vastitatem Moab, exterminium Damasci, et Aegypti commotionem, et solitudinem maris deserti, obsidi
Abbreviated transcription (Latin):
permitterent : Nisi uero iam ꝑfestȩscientiae & robo¬
ratȩ fidei. neforte ꝑ inbecillitatẽ infantiae & fidei
inperitiam nontam erudiret cognitio lubricas
mentss quam potius ad concupiscentias corponeles
conuerterit. Omnes enim scripturas adostoribus
eorum tradipueris solitum est. &iam eas quas
deuterios inuocant : quattuor tantum ista adultimũ
reseruant. Id est principium genesis demundi
creatione : Hie zechielis quoq: principia in quibus
cherubin scripsit : & finem eius in quotempli descrip¬
tio contin&ur : & cantica canticorum: liber sapien¬
tiae quiuocabitur panar&hon xp̃i aduentum
qui est sapientiadĩ patris passionemq: eius aꝑta
manifestatione denuntiat. Ecclȩsiasticus uero
morum paene omnium disciplinam & scãe religionis
conuersationem a ffatim copiosȩq conscribit
Distus est autem ec lesiasticus pro eo quod in medio
coetu populi. id est conem ecclȩsia fuerit habitus.

Expanded text:
permitterent, nisi viro jam perfectae scientiae, et labopermitterent, nisi viro jam perfectae scientiae, et laboratae fidei, ne forte per imbecillitatem infantiae, et fidei imperitiam, non tam erudiret cognitio lubricas mentes, quam potius ad concupiscentias corporales converteret. 39. Omnes enim Scripturas a doctoribus eorum tradi pueris solitum est, etiam eas quas deuteroseis vocant. Quatuor tantum ista ad ultimum reservari, id est, principium Genesis de mundi creatione, Ezechielis quoque princide cherubim scripsit: et finem ejus, in quo templi descriptio continetur, et Cantica canticorum. Liber Sapientiae, qui vocatur panarethon, Christi adventum, qui est sapientia Dei Patris, passionemque ejus aperta manifestatione denuntiat. Ecclesiasticus vero morum pene omnium disciplinam, et sanctae religionis conversationem affatim copioseque conscripsit. Dictus est autem Ecclesiasticus, pro eo quod in medio coetu populi, id est, coram ecclesia fuerit habitus.
Abbreviated transcription (Latin):
thearica. Id est contemplatiua. In prouerbiis
enim moralia docens ꝑ communem quaedam loquen¬
diusum alteriorem intelle gentiam edidit. c̃oser¬
uationemq: mandatorum & dostrinae caelestis
institutionem succinstis uersibus. breuibusq senten¬
tiis coaptauit. Sunt autem prouerbia sub uerbis
intelleguntur. plus inuirtute sententiarum.
quam in sono uerborumquẽ greciphar&h uocant
IN ec clesiasten uero perum natura discutiens cuncta
omnium fragilitate prace specta. renuntiare mundo
amonuit. Incanticis autem canticorum super¬
gressus uisibilia atq: contemplans eq sunt cȩles¬
tia uel diuina subspecie sponsi &sponsae xp̃i eccle¬
sia eq unitate declarat. atqi animam adamorem
caelestium excitans. perueniendam ad consorcium
dĩ prouocat. Illud &iam non est omittendum:
quod adoctoribus nostris traditur. Apud hebrxeos
hanc fuisse obseruationem necuiquam librum hunc

Expanded text:
theoricam, id est, contemplativam. In Proverbiis theoricam, id est, contemplativam. In Proverbiis enim moralia docens, per communem quemdam loquendi usum altiorem intelligentiam edidit, conservationemque mandatorum et doctrinae coelestis institutionem succinctis versibus brevibusque sententiis coaptavit. 37. Sunt autem proverbia sub verbis intelliguntur, plus in virtute sententiarum quam in sono verborum, quae Graeci paroemias vocant. In Ecclesiaste vero rerum naturam discutiens, cuncta omnium fragilitate perspecta, renuntiare mundo admonuit. 38. In Canticis autem canticorum supergressus visibilia, atque contemplans ea quae sunt coelestia, vel divina, sub specie sponsi et sponsae, Christi Ecclesiae unitatem declarat, atque animam ad 201 amorem coelestium excitans provehendam ad consortium Dei provocat. Illud etiam non est omittendum, quod a doctoribus nostris traditur, apud Hebraeos hanc fuisse observationem, ne cuiquam librum hunc legere
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius ẽẽ credantur. Est autem hicliber alle¬
goricis astypicinis sacramentis signatus. specialit̃
autem quod natus. quod passus quod resurrexitxp̃s.
Paene hic omnia psalmorum reson&t organa
sciendum tamen quod apud hebrȩos omnes psalmi
ꝑmixti fuerunt &inordinati : Quos quidem primus
esdras in uno uolum ine cogit & in ordinem numerũq
disposuit: acꝑ occulto sacramenti misterio. aliis¬
atq: aliis protulit ordinem. dum posteriores
uideantur intempore. Nam secundum istoriae¬
cursum: tertius psalmus quinquagesimoposteri¬
or est. sed propter misterium inordine prior est
primus exhis prouerbiorum liber est. Secundus
quiapellatur ecclesiastes. Tertius cuius titulus ẽ
cantica canticorum. In quibus quidem tribus
libris trium generum disciplinas conposuit. quibus
ad rerum scientia ꝑuenitur. In primis nam que¬
a&hica. id est moralis: posthaec fisica quae qua¬
litatem naturte conpracehendit : adultimum

Expanded text:
ipsius esse credantur. Est autem hic liber alleipsius esse credantur. Est autem hic liber allegoricis ac typicis sacramentis signatus: specialiter autem, quod natus, quod passus, quod resurrexit Christus: vere hoc omne psalmorum resonat organum. Sciendum tamen, quod apud Hebraeos omnes psalmi permixti fuerint et inordinati, quos quidem primus Esdras in unum volumen coegit, et in ordinem numerumque disposuit, ac per occultum sacramenti mysterium aliis alios praetulit ordine, dum posteriores videantur in tempore. Nam secunducursum tertius psalmus quinquagesimo posterior, sed propter mysterium in ordine prior est. Primus ex his Proverbiorum liber. Secundus, qui appellatur Ecclesiastes. Tertius, cujus titulus est, Canticum canticorum. In quibus quidem tribus libris trium generum disciplinas composuit, quibus ad rerum scientiaethicam, id est, moralem; post haec physicam, quae qualitatem naturae comprehendit; ad ultimum
Abbreviated transcription (Latin):
exsuis passionibus & uerbis xp̃i expressit imaginem
Coniux uero eius carnalium typum designat : qui in¬
trx ecclesiam positi. uitam spiritalium moribus suis
scandalizant. Amici uero. omnem speciem ꝓtulerurt
iuda eorum. figurtq dogmatum ꝑuersorum.
Porro heliu qui aduersus iob graui ex probnatone
innititur. significat eos qui intrix scãm ecclesiã.
aroganter priredicant. & pertumorem cordis
ac scientiae fastu. quicquid ꝓferunt suꝑbiae ex¬
emplis ostentat.
quam quam uno concludatur uolumine. non est
tamen editus uno eodemq: austore. decem enim
paene proph& aesunt qui eos diuerso tempore scrip¬
serunt. Idest morses Dauid. salomon Asabh.
ethan. eman. Idithun. & filii core. aser. & abia¬
tab siue esdrix. Nonnulli &iam aggei & zacha¬
riȩ esse estimantur. Dehis autem quisine titulis s̃.
traditio u&erum talis est ut cuius austoris proce¬
scriptio pracecesserit. Ceteri qui sine titulo secunt᷑

Expanded text:
ex suis passionibus et verbis Christi expressit imaginem; ex suis passionibus et verbis Christi expressit imaginem; conjux vero ejus carnalium typum designat, qui, intra Ecclesiam positi, vitam spiritualium moribus suis scandalizant. 32. Amici vero ejus speciem praebuerunt haereticorum, figuramque dogmatum perversorum. Porro Eliu, qui adversus Job gravi exprobratione innititur, significat eos qui intra sanctam Ecclesiam arroganter praedicant, et per tumorem cordis ac scientiae fastum, quidquid proferunt superbiae exemplis ostentant.quanquam uno concludatur votamen editus uno eodemque auctore. Decem enim pene prophetae sunt, qui eos diverso tempore scripserunt, id est Moyses, David, Salomon, Asaph, Ethan, Eman, Idithun, et filii Chore, Asir et Aahab sive Esdra: nonnulli etiam Aggei, Zachariae esse existimantur. De his autem, qui sine titulis sunt, traditio veterum talis est: ut cujus auctoris praescriptio praecesserit, caeteri, qui sine titulo sequuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
rorem idolatriae narraet in assiriis tracns migratũ.
ad extremum eo doc& uenisse nabuchodonosor
in hierusalem captiuumq: duxisse principem ac
populum & subuertisse urbem &templum
unius libri uolum ine contin&ur. apellaturq
ab eis dabretamin. idest uerba dierum. Apud
nos autem propter: ꝓlixitatem sui induabus decisus ẽ
& temporum continens. inqua scilic& non parua
sc̃arum scriptunarum erudicio continetur. Nam¬
quaeq: storia ueteris testamenti in locis suis aut
omnino omissa sunt aut fortasse non plene digesta.
Inisto summatim acbreuiter explicatȩ sunt. cuius quidẽ
series elatere legis siue regnorum adiunstum
procedit. ꝑueniens adillud usque tempus quo &reg¬
norum textus finitur.
tum eliosa consolantium dicta. Lamenta quoque
eius inquibus totius mundi deplorat miseriam. conso¬
lationes &iamdĩ ad eum ꝑturbinem. eiusq: duplicem
bonorum infine remunerationem. Hic autem

Expanded text:
rorem idololatriae narrat in Assyrios transmigratum; rorem idololatriae narrat in Assyrios transmigratum; ad extremum edocet venisse Nabuchodonosor in Jerusalem, captivumque duxisse principem, ac populum, et subvertisse urbem et templuunius libri volumine continetur, appellaturque ab eis Dibrehaiamin, id est, Verba dierum, apud nos autem propter prolixitatem sui in duabus decisus est generationum et temporum continens. In qua scilicet non parva sanctarum Scripturarum eruditio continetur. 30. Namque in historia Veteris Testamenti in locis suis aut omnino 198 omissa sunt, aut fortasse non plene digesta, in isto summatim ac breviter explicata sunt, cujus quidem series e latere legis, sive Regnorum adjuncta procedit, perveniens ad illud usque tempus quo enorum textus finitur. tumeliosa consolantium dicta, lamenta quoque ejus, in quibus totius mundi deplorat miseriam; consolationes etiam Dei ad eum per turbinem, ejusque duplicem bonorum in fine remunerationem. Hic autem
Abbreviated transcription (Latin):
quoq filii ihł duce iħu iordanem traenseunt ac
secundo circum ciduntur. sub uersisq: dehinc cananeoꝵ
gestibus. diuisionem terrae eorum hereditatis sorte
nentur peccata & seruitutis ihł exclamationis¬
populi & miserationis dĩ. LIBERRUT Heiusdem¬
moabiditis texit istoriam decuius stirpe familia
descendit dauid. Hunc hebrei libellum adiudicum
librum subiungunt. pro eo quod indiebus iudicum
gesta ẽẽ comiemorenturque in eo scripta sunt.
at contra latini proeo quod genus regni dauid
retexit adortum. & ex eadem moabitidȩ ruth. ad
corpus libri regnorum ueratius eum pertinene
contendunt.
apud latinos propter prolixitatem sui inquatiuor
partibus sit desectus. apud hebrȩos tamen in duob
arcamdñi aiudȩis trensisse adgentes. Heliquoq
sacerdotium in samuhel msstice fuisse trans latum.
& indauid saulis regis imperium. Malachim uero.
regis iudae. &israheliticae gentes. gestaq: eorum
ꝑordinẽ dirigit temporum. Ipsum quoq: ihł ober¬

Expanded text:
o filii Israel, duce Jesu, Jordanem transeunt, ac secundo circumciduntur, subversisque dehinc Chananaeorum gentibus, divisione terrae eorum haereditatis sortesnentur peccata et servitutes Israel, exclamationesque et miserationes Dei. Liber Ruth eMoabitidis texit historiam, de cujus stirpe familia David descendit. Hunc Hebraei libellum ad Judicum librum subjungunt, pro eo quod in diebus Judicum gesta esse commemorant quae in eo scripta sunt; at contra Latini, pro eo quod genus regis David retexat, ortum ex eadem Moabitide Ruth, ad corpus libri Regnorum veracius eum pertinere contendunt. apud Latinos propter prolixitatem sui 197 in quatuor partibus sit desectus, apud Hebraeos tamen in duobusarcam Domini a Judaeis transisse ad gentes, Heli quoque sacerdotium in Samuel mystice fuisse translatum et in David Saulis regis imperium. 28. Malachim vero reges Judaeae, et Israeliticae gentis, gestaque eorum per ordinem digerit temporum, ipsum quoque Israel ob er
Abbreviated transcription (Latin):
norum haec fuit. mutauit in aurum siluestres
frondium uirgas litore adq saxa ingemmas
Item gemmarum fragmina inpropriam refor¬
mauit naturam. Viduam quoq p̃cepto populi
suscitauit. & rediuium iuuenis corpus reuocante
anima reparauit. bibens loetiferum austum
non solum euasit periculum sed eodem prostratis
puculo inuite reparauit statum. Hic autem
anno sexagesimo septimo post passionem dñi
saluatoris subtraiano principe longeuam uetus¬
tatis senio fessus cumdiem transmigrationis suae
inminere sibi sentiret iussesse fertur effodire
sibi sepulcrum. adq: inde uale dicens fratribus
facta oratione uidens tumulum introiet. Deinde¬
ut quidam eum uiuere asserunt nemortuum in
sepulcrum sed dormientem iacere contendunt.
maxime proeo quod illic terra sensim abimoscaturri¬
ens ad suꝑ ficiem sepulcrum conscendat. & quasi flatu
quiescentis deos sum ad superiora puluis ebuliat

Expanded text:
norum 184 haec fuit. Mutavit in aurum sylvestres norum 184 haec fuit. Mutavit in aurum sylvestres frondium virgas littoreaque saxa in gemmas. Item gemmarum fragmina in propriam reformavit naturam, viduam quoque ad precem populi suscitavit, et redivivum juvenis corpus revocata anima reparavit. Bibens lethiferum haustum, non solum evasit periculum, sed eodem prostratos noculo in vitae reparavit statum. 129. Hic anno sexagesimo septimo post passionem Domini Salvatoris sub Trajano principe longo jam vetustatis senio fessus, cum diem transmigrationis suae imminere sibi sentiret, jussisse fertur effodi sibi sepulcrum, atque inde vale dicens fratribus, facta oratione vivens tumulum introivit, deindnde accidit ut quidam eum vivere asserant, nec mortuum in sepulcro, sed dormientem jacere contendant, maxime pro eo quod illic terra sensim ab imo scaturiens, ad superficiem sepulcri conscendat, et, quasi flatu quiescentis, deorsum ad superiora pulvis ebulliat.
Abbreviated transcription (Latin):
cidentalium locorum euangelium pracedicauit.
& in occasum mundi lucem pracedicationis infudit.
Hic abherode tetarcha gladio cesus occubuit
filius zebedei frater ia cobi uirgo elestus ado
adq interceteros magis dilestus. quietiam super
pestus magistri recumbens eliangelii sui fluenta
de ipso sacro dominice pestoris fonte potauit.
& quasi unus deparadysi fluminibus uerbidi gra¬
tiam in toto terrarum orbe diffudit. Quique in
locoxp̃i xp̃o iubente successit. Dum suscipiens
quodam modo derelictus est filius. Hic dum euan¬
gelium xp̃i in asia pracedicaret ad omiciano caesare
inphatmos insulam metallo relegatur. ubi &iam
positus a pocalipsin scripsit. inter festo autem a se¬
natu domiciano exsilio resolutus recessit effesum
Ibiq: hereticorum refutanda uersutias efflagi¬
tatus adasiae ep̃is euangelium nouissimus ȩdidit.
Cuius quidem inter alias uirtutes magnitudo sig¬

Expanded text:
cidentalium locorum gentibus Evangelium praedicavit, cidentalium locorum gentibus Evangelium praedicavit, et in occasu mundi lucem praedicationis infudit. Hic ab Herode tetrarcha gladio caesus occubuit.filius Zebedaei, frater Jacobi, virgo electus a Domino, atque inter caeteros magis dilectus, qui etiam super pectus Magistri recumbens, et Evangelii fluenta de ipso sacro dominici pectoris fonte potavit, et quasi unus de paradisi fluminibus, verbi Dei gratiam in toto terrarum orbe diffudit. Quique in locum Christi, Christo jubente, successit, dum suscipiens quodammodo derelictus est filius. 127. Hic, dum Evangelium Christi in Asia praedicaret, a Domitiano Caesare in Pathmos insulam metallo relegatur, ubi etiam positus Apocalypsim scripsit. Interfecto autem a senatu Domitiano, exsilio resolutus, recessit Ephesum, ibique ob haereticorum refutandas versutias, efflagitatus ab Asiae episcopis Evangelium novissimus edidit. 128. Cujus quidem inter alias virtutes, magnitudo sig
Abbreviated transcription (Latin):
miserias & laborem famem sitim frigus & nu¬
& millae pericula rapiem ferrarum uerbera
carcerales tenebras & tormenta catenarum
squalores & uincula. Interhaec ligatur aiudȩis
traditur gentibus lapidatur ad necem insportam
permurum dimititur. uirgisceditur . poenis astatur
incarcerem uinstus terrae modo fastore soluitur.
Adultimum anerone gladio caeditur. exdie quo
& petrus crucifixus est. Sic enim oportuerat
ut hii quisimul confessi sunt unodiae coronarentur
Sepultus rome uia ostensi anno post passionem dñi
tricesimo septimo tercio aburbe roma miliario con
qui inter p̃tatur decorus frat̃
p&ri secundum iohannem primus iuxta matheum
a primo secundus. Hic insorte praedicationis
scithiam adq: achaiam accepit. inqua etiam ciuitate
patras cruci suspensus occubuit
quartus in ordine duodecim tribubus quae sunt
indis persione gentium scripsit adq: spaniae & oc¬

Expanded text:
miserias, et laborem, famem, sitim, frigus, et numiserias, et laborem, famem, sitim, frigus, et nuet mille pericula, rabiem ferarum, verbera, carcerales tenebras, et tormenta catenarum, squalores, et vincula. 123. Inter haec ligatur a Judaeis, traditur gentibus, lapidatur ad necem, in sporta per murum demittitur, virgis caeditur, poenis arctatur, in carcere vinctus terraemotu facto resolvitur, ad ultimum a Nerone gladio caeditur eo die quo et Petrus crucifixus est. Sic enim oportuerat ut hi qui simul confessi sunt uno die coronarentur. Sepultus Romae in via Ostiensi, anno post passionem Domini tricesimo sexto, tertio ab urbe milliario, conqui interpretatur decorus, frater Petri, secundum Joannem primus, juxta Matthaeum a primo secundus. Hic in sorte praedicationis Scythiam atque Achaiam accepit, in qua etiam civitate Patris cruce suspensus occubuit.quartus in ordine, 183 duodecim tribubus quae sunt in dispersione gentium scripsit, atque Hispaniae, et oc
Abbreviated transcription (Latin):
quiante saulus apostolis
gentium aduocatus iuda eorum axp̃o decaelo uota¬
tus. interram prostratus. quioculatus cecidit.
caecatus surrexit. expersecutore. effectus uas
elestionis. Exlupo ouis inter a postolos uocatione
nouissimus prȩdicatione primus in lege gama¬
lieli discipulus. in euangelio xp̃i seruus. Cuius
Hic secundo post ascensionem dñi annobaptizatus
dignitate meruit a postolatus. adq: plus omnibus
laborans multo latius interceteros uerbi gloriam
seminauit adq: dostrinam euangelicam sua prie
solimis usq ad illiricum &italiam spaniasq pro¬
cessit. Ac nomen xp̃i multarum manifestauit
Cuius miracula ista esse noscuntur. reptus ter¬
imperata discessione damnauit. aduliscenti mor¬
tuo uitalem red integrauit sp̃m cecitate ꝑcutit
magum. Clodo proprium reformauit incessum.
Diri serpentis nec sensit nec corruit morsu sedigni
dedit assurum. patrem etiam publii afebrib:
Inprimis iudaetas persecutionis & gentium

Expanded text:
qui ante Saulus, apostolus gentium, advocatus Judaeorum, a Christo de coelo vocatus, in terram prostratus, qui oculatus cecidit, caecatus surrexit, ex persecutore effectus est vas electionis, ex lupo ovis, inter apostolos vocatione novissimus, praedicatione primus. In lege Gamalielis discipulus, in Evangelio Christi servus. Cujus Hic secundo post Ascensionem Domini anno baptizatus, dignitatem meruit apostolatus, atque plus omnibus laborans, multo latius inter caeteros verbi gratiam seminavit, atque doctrinam evangelicam sua praedsolymis, usque ad Illyricum, et Italiam Hispaniasque processit, ac nomen Christi multarum manifestavit cujus miracula ista esse noscuntur. 182 imperata discessione damnavit, adolescenti mortuo vitalem redintegravit spiritum, caecitate percussit magum, claudo proprium reformavit incessum; diri quoque serpentis nec sensit nec horruit morsum, sed igni dedit arsurum, patrem etiam Publii a febribus In primis Judaicas persecutiones, et gentium
Abbreviated transcription (Latin):
RΑ A B figuram habet ecclesiae quaper coccum
Id est perpassionis dominicȩ signum ab interitũ mundi
DUOEXPLO RATORES

Expanded text:
rix figuram tenuit Ecclesiae, quae per coccum, id est, per passionis dominicae signum, ab interitu mundi 74. Duo exploratores
Abbreviated transcription (Latin):
euangelista secundus petri
discipulus eiusq baptis mate filius. cuius quidem
euangelium non nulli a petro romae dictatũ fuerunt
Hic ne ad sacerdotium moueretur abscidisse sibi
policem fertur. primus tamen alex andriae
cathedram tenuit primusq ec clesiae aegyptiorum
fundauit tantis dostrinȩ & continentiae uirtutib:
Florens ut omnes discipuli xp̃i eius imitatione seque¬
rentur. mortuus est octauo neronis anno placita
qui ete sepultus

Expanded text:
evangelista, Petri discipulus, ejusque in baptismate 188 filius. Cujus quidem Evangelium nonnulli a Petro Romae dictatum ferunt. Hic, ne ad sacerdotium promoveretur, abscidisse sibi pollicem fertur. 146. Primus autem Alexandriae cathedram tenuit, primusque Ecclesias Aegyptiorum fundavit, tantis doctrinae et continentiae virtutibus florens, ut omnes discipuli Christi ejus imitationem sequerentur. Mortuus est octavo Neronis anno in Alexandria, placida quiete sepultus
Abbreviated transcription (Latin):
ex quibus unus debebat feneratori denarios quin¬
qui quinquaginta denarios debuit iudȩorum trpum
habuit. Illeuero qui quingentos gentilitatis
figuram expracessit quiabinitio mundi debitor
semꝑ ex sistens ciro graffi peccati perpoenitentiam
non exsoluit. Adueniente itaque xp̃o tandem cre¬
didit adq: uberiorem misericordiae frustum accepit
plus diligit. SEPTEM UEROFRATRES
quiunius mulieris nupserunt & sine filuis sunt
mortui. hominis infidelis intelleguntur. quiper
septem mundi aetates in acterra totam uitam suam
sine fructum iustitiae consumpserunt
LecTO

Expanded text:
ex quibus unus debebat feneratori denarios quinqui quinquaginta denarios debuit Judaeorum typum habuit; ille vero qui 144 quingentos, gentium figuram expressit, qui ab initio mundi debitor semper existens, chirographum peccati per poenitentiam non solvit. Adveniente itaque Christo, tandem credidit, atque uberiorem misericordiae fructum accepit, plus diligit. 193. Septem vero fratres qui uni mulieri nupserunt, et sine filiis mortui sunt , homines infideles intelliguntur, qui per septem mundi aetates, in hac terra totam vitam suam sine fructu justitiae consumpserunt. lecto
Abbreviated transcription (Latin):
uero qui reprobatur
eli inministerio sacerdotali successit noui sacer dotu
successionem abieto ueteri sacerdotio praenuntiauit
DUOΡILI ELI sacerdotis qui capta agentibus archa
perempti sunt signant posteritatem sacerdoti prioris.
fuisse extinctam & legistestamentum adcultum gentium
esse trans latum.

Expanded text:
ero, qui reprobato Heli in ministerio sacerdotali successit , novi sacerdotii successionem, abjecto veteri sacerdotio, praenuntiavit. 87. Duo filii Heli sacerdotes, qui capta a gentibus arca perempti sunt , significant posteritatem sacerdotii prioris fuisse exstinctam, et legis Testamentum ad cultum gentium esse translatum.
Abbreviated transcription (Latin):
bernaculũ seruire mandatũ est: quã regulã scĩ
patres & innouo testamento constituerund neu angelio
autẽ primordia eorũ in actibus a postolarũ ita legunt᷑:
Conuocantes autẽ duodecim a postoli multitudinẽ
discipulorũ dixerunt non plac& nos relinquere

Expanded text:
bernaculo illis servire mandatum est . Quam regulam sancti Patres, et in Novo Testamento constituerunt in Evangelio autem primordia eorum, in Actibus apostolorum ita leguntur: Convocantes autem duodecim apostoli multitudinem discipulorum dixerunt: Non placet nos relinquere
Abbreviated transcription (Latin):
p̃li triumphator quousq expediret uicto¬
riam ut solstaret caelo imperauit iordanis
&iam cursum transitu suo stare fecit¬
Hiericho in expugnabiles muros clagentium
tubarum sono deiecit. Chananeorum euer¬
tit regna. reges extincxit acpopulũdi
solus interre promissionis induxit eamq
in latere montis gaas castra aquilonem
ibiq hodie insignem monumentum eius os¬
tenditur. est autem intribudan
cummadĩanitidae thelo perculit acperpe¬
tuas sacerdotii infolas p̃miumq uistimarum
ingenerationibus spiritalibus meruit proeo
quod zelo diuiniamoris accensus iramdñi
feriendo placauit
genitus in solitudine liberator populi. & mul¬
torum pater extitit manu fortis consilio ex¬
trinuus signis explorans futura documenta
uiostoriae potentiamq đi intellegere cognouit
Hic cumtrecentis uiris aquam linguam lamben
acuistor. Deamalech fortiter trium phauit

Expanded text:
praelii triumphator. Qui, quousque expediret victopraelii triumphator. Qui, quousque expediret victoriam ut sol staret, coelo imperavit. Jordanis etiam cursum transitu suo resiJericho inexpugnabiles muros clangentium tubarum sono dejecit. 48. Chananaeorum evertit regna, reges exstinxit, ac populum Dei solus in terram repromissionis induxit, eamquin latere montis Gaas, contra Aquilonem, ubi usque hodie insigne monumentum ejus ostenditur. Est autem in tribu Dacum scorto Madianitide telo percussit, atque perpetuas sacerdotii infulas praemiumque victimarum in generationibus Israel meruit, pro eo quod zelo divini amoris accensus iram Domini feriendo placavit.genitus in solitudine, liberator populi, et multorum pater exstitit filiorum, manu fortis, consilio strenuus, signis explorans futurae documenta victoriae, potentiamque Dei in vellere. Hic cum trecentis viris aquam lingua lambentac victor de Amalech fortiter triumphavit.
Abbreviated transcription (Latin):
ruit dño inmonte cumelia. mortuum. illum esse
non raptum certissime sacra scriptura testatur
lorum sotius adq: in lege sacerdos dñi primus.
cuius uirga sorte elesta fronde germine
floruit quiq: turabula indextera gestans
furentis se flammae opposuit adq: stans inter
uiuos & mortuos obiecto suicorporis transire
ignem adignem uuentium non permisit
Hic perhostiam uictimarum. & sacrificium
sanguinis futuram xp̃i passionem expressit
Hic ius & principatum sacerdotii perordinem
generis & successionis suae transmisit. Anno
autem quadragesimo egressionis fiorum
iħł de terra aegypti. cum esset annorum
in montem hor qui est iuxta petraem insignẽ
arabiae urbem. Ibi & sepulta iac& soror
eius maria. ubi etiam & nunc usq ostendit᷑
rupis qua percussa mosses aqua sitienti
populo p̃buit. Est aut hic locus in ex tremis¬
extribu efraim aegyptunatus mosse
discipulus & potestate successor. Nouique

Expanded text:
in monte Thabor cum Elia, mortuum autem illum esse, non raptum, certissime sacra Scriptura testatur.lorum socius, atque in Lege sacerdos Domini primus, cujus virga sorte electa, fronde et germine floruit. Quique thuribulum in dextra gestans, furenti se flammae opposuit, atque stans inter vivos et mortuos, objectu sui corporis transire ignem ad agmen viventium non permisit. Hic per hostiam victimarum, et sacrificium sanguinis, futuram Christi passionem expressit: hic jus et principatum sacerdotii per ordinem generis et successionis suae transmisit. 46. Anno autem quadragesimo egressionis filiorum Israel de terra Aegypti, cum esset annorum in monte Hor, qui est juxta Petram, insignem Arabiae urbem. Ibi et sepulta jacet soror ejus Maria, ubi etiam et nunc usque ostenditur rupes, qua percussa, Moyses aquas sitienti populo praebuit. Est autem hic locus in extremisex tribu Ephraim in Aegypto natus, Moysi discipulus, et potestatis successor, novique
Abbreviated transcription (Latin):
gad felix in proeliis fidelis in promissis
affestum pietatis exuberans tollerantia mentis
Hic uouerat dõ ut siquid illi post uistoriã reuer¬
tenti primum occurrerit immolaret. Namrediens
exhostibus ammanitarum triumphator nepoluerit᷑
labae periurii pollicitam sponsionem conpleuit
Ac filiam quam prima uictoriae occurrerat immo
genitus a patre manue extribudan nazareus
uocatus liberator iħł & omnium fortissimus
Iste fugientem necauit leonem fauumq ab ore
mortui tulit. sarras quoq portarum humeris
tollens. inuerticem montis in posuit. Vulpium
caudis igne. uinstis totam regionem filistinorum
succendit. Vinctus &iam rescisis funibus in ma¬
xilla asini mille uiros peremit neruis interea¬
uincula ut lanea fila disrupit.
uim suȩ uirtutis amisit nec mora effossis oculis
columnas templi contiens ruina oppressus parit̃
quae est intribu iuda decimo procul lapide abele¬
utero poleus contra septem trionis plagam iuxta
uiam queducit
nicopolim

Expanded text:
 felix in praeliis, fidelis in promissis, affectum pietatis exsuperans tolerantia mentis. Hic enim voverat Deo, ut si quid illi post victoriam revertenti primum occurreret, immolaret. Nam rediens ex hostibus, Ammonitarum triumphator, ne pollueretur labe perjurii, pollicitam sponsionem complevit, ac filiam, quae victori occurrerat, immogenitus patre Manue ex tribu Dan, Nazaraeus vocatus, liberator Israel, et omnium fortissimus. Iste rugientem mactavit leonem, favumque ab ore mortui tulit, seras quoque portarum humeris tollens, in vertice montis imposuit. Vulpium caudis igne vinctis totam regionem Philistinorum succendit. Vinctus etiam rescissis funibus, maxilla asini mille viros peremit. Nervis inteincula, ut lanea fila, disrupit.vim suae virtutis amisit: nec mora, effossis oculis, columnas templi concutiens, ruina oppressus pariterquae est in tribu Juda, decimo procul lapide ab Eleutheropoli, contra septentrionalem plagam, juxta viam quae ducit Nicopolim
Abbreviated transcription (Latin):
pelagi desidentes exterriti latrare putant undas
quas sorbentes aestus uorago conlidit eadem causc
&iam & hne montes ꝑ p&uos ignis facit. Nam a qua¬
rum ille concursus raptum & secum sp̃m inimum
ꝓfundum trait adque ubi suffocatum tam diuten&
donec ꝑspiramenta terre diffusus nutrimenta ignis
accendat: Constat cutem ad exemplum gehenne
cuius ignis ꝑp&ua incendia spirabunt adpuniendos
peccatores quicruciabuntur in scła scłorum. Nam
sicut hii montes tanta temporis diuturnitate usque
nunc flummis aestuantibus ꝑ seuerant. Ita ut num¬
quam extingui possint. sic ignis ille gehenne ad con¬
cremanda corpora damnatorum finem num quam est
Habiturus

Expanded text:
pelagi dissidentis, exterriti, latrare putant undas, pelagi dissidentis, exterriti, latrare putant undas, quas sorbentis aestus vorago collidit. Eadem causa etiam Aetnae montis perpetuos ignes facit. Nam aquarum ille concursus raptum secum spiritum in imum fundum trahit, atque ibi suffocatum tandiu tenet, donec, per spiramenta terrae diffusus, nutrimenta ignis incendat. 4. Constat autem ad exemplum gehennae, cujus ignis perpetua incendia spirabunt ad puniendos peccatores, qui cruciabuntur in saecula saeculorum. Nam sicut isti montes in tanta temporis diuturnitate usque nunc flammis aestuantibus perseverant, ita ut nunquam exstingui possint, sic ignis ille ad crucianda corpora damnatorum finem nunquam est habiturus
Abbreviated transcription (Latin):
Demonte autem & hna iustinus in libro historiar
ita scripsit dicens: Siciliae insole tellus tenuis ac
fragilis &cauernis quibusdam fistulisque ita pae¬
netrabilis ut uentorum tota ferme flatibus pate¬
at. Nec non & ignibus generandis nutriendisque
sole ipsius naturalis materia quippe intrinsecus
stratu sulphore &bitumine traditur. Quaeris
facit ut sp̃u cumigne introrsus reluctante fre¬
quenter ut conpluribus locis nunc flammas
nunc uapores nunc fumum eruct& &inde deniq¬
& hne montes ꝑ tot scła durat incendium: ⁊tubi
acrior ꝑspiramenta cauernarum uentus incũbit
arencirum & lapidum moles egeruntur accedunt
& ꝑp&ua fomenta in solarum eolitu ue luti ipsis
undis alatur incendium. Neque enim intam an¬
gust is terminis aliter durare ꝑtot scłi tantos
ignis potuiss& nisi & humores nutrimentis aler&ur
Hinc igitur fabulae scintillam & caribidem peperi¬
re. hinc latratuum auditus. hinc mostri incre¬
dita simulaera dumnauigantes magnis uerticibus

Expanded text:
De monte autem Etna Justinus in libro Historiarum ita scribit, dicens: Siciliae tellus fragilis et cavernis quibusdam fistulisque ita penetrabilis, ut ventorum tota ferme flatibus pateat;nec non et ignibus generandis nutriendisque soli ipsius naturalis materia. Quippe intrinsecus stratum sulphure et bitumine traditur,quae res facit, ut spiritu cum igne in terra interiore luctante frequenter et conpluribus locis nunc flammas, nunc Aetnae montis per tot saecula durat incendium, et ubi acrior per spiramenta cavernarum ventus incubuit, arenarum moles egerunt. Accedunt et perpetua fomenta insularum Aeolidum, veluti ipsis undis alatur incendium, neque enim in tam angustis terminis aliter durare tot saecula tantus ignis potuisset, nisi et humoris nutrimentis aleretur. 3. Hinc igitur fabulae Scyllam et Charybdim peperere. Hinc latratus auditus, hinc monstra, hinc reddita simulacra, dum navigantes, magnis vorticibus
Abbreviated transcription (Latin):
significabat illis temporibus &iã camascõrum
Nam & a postolus comam ꝓuelamentã essedicit.
ꝓindeiam nonoport& ut uelaentur crinibus capita
eorum quidño consecrantur. sed tantum ut relielen¬
tur. quia quod erat occultũ insacramento ꝓf&iae

Expanded text:
significabat illis temporibus etiam coma sanctorum. Nam et Apostolus comam pro velamento esse dicit. Proinde jam non oportet ut velentur crinibus capita eorum qui Domino consecrantur, sed tantum ut revelentur, quia quod erat occultum in sacramento prophe