comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad idipm ꝓbandũ posuimus. ne qͦ ꝗͣ itm̃n repli¬
tudis indisciplina religiose ꝯu̾sionis. Nouit̃
ad fidem ꝯũsi uisibłib sacͣmentis instituendi
sund. ut ꝑea qui uident: intelligant que
ñ uident. Ad monendi st̃ hͦmodi ut ꝯsidẽt
nouam ñ eẽ. fidem in qud noui st̃ ip̃i. qm̃
ab initio mundi sic̃ nullo ꝙt de fuer᷑ fide¬

Expanded text:
ad idipsum probandum posuimus: nequaquam iterum repliad idipsum probandum posuimus: nequaquam iterum repliNoviter ad fidem conversi visibilibus sacramentis instruendi sunt, ut per ea quae vident, intelligant quae non vident. Admonendi sunt hujusmodi ut considerent novam non esse fidem, in qua novi sunt ipsi; quoniam ab initio mundi sicut nullo tempore defuerunt fide
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Cum drc̃m uicem baptismi posse hr̃e fidẽ:
s c̃ drẽm inquit uicem baptisim posse hr̃e pas¬
sionem quãuis uctũq inip̃a una sententiapo¬
tuiss. Si gͦ adid ꝙ dixit uicem baptisini posse
hr̃e passionem exemplũ positum ⁊. c̃ ip̃m sñ
ambiguitate ulla u̾m eẽ. constet. padet quia
exemplũ pꝰmodũ correctum ÷ .s sententia ñ ÷
inꝓbaca. Oportet gͦ ut aut ꝯfitearis uicem
baptismi. inarticło necessitatis fidem u̾am
⁊ ꝯũsionẽ corde inpłe posse aut ostendas qͣłr
fides uera ⁊ caritas ñ ficta hr̃i possit uͥ salust̃
sit. nͥ fortextr̃e uelis nemuiem fidẽ ueram &
caritatem ũam hrẽ posse. qͥ uisibile sacram̃¬
tum aq̃ ñ sit habiturus. Qd̾ tñ qua tõne ł
auctoritate ꝓbes ignoro. S nos int̾im ron
ꝯtendimꝰ utrum aliquis quibaptismi sacra¬
mentũ ꝑcepturꝰ ñ ÷. ista hr̃e possit. ħ solũ
dum tarat. ꝯstanite. qi siquis eẽt qui ħ hr̾et:
⁊ sine uisibłi sac̾mento aq̃ ꝑire non posset.

Expanded text:
ismi posse habere fidem, sed cum dicerem, inquit, vicem baptismi posse habere passionem, quamvis utrumque in ipsa una sententia posuisset. Si ergo ad id quod dixit vicem baptismi posse habere passionem exemplum positum est cum ipsum sine ambiguitate ulla verum esse constet, patet quod exemplum postmodum correctum est, sed sententia non est improbata. Oportet ergo ut aut confitearis vicem baptismi, in articulo necessitatis fidem veram et confessionem cordis implere posse, aut ostendas qualiter fides vera et charitas non ficta haberi possit, ubi salus non sit. Nisi forte dicere velis neminem, fidem veram et charitatem veram habere posse, qui visibile sacramentum aquae non sit habiturus. Quod tamen qua ratione vel auctoritate probes ignoro. Sed nos interim non contendimus utrum aliquis qui baptismi sacramentum percepturus non est; ista habere possit, hoc solo duntaxat constante, quod si quis esset qui  sine visibili sacramento aquae perire non posset.
Abbreviated transcription (Latin):
are manente. sine detm̃to saluns seruo
uariatur Gerũt eccłiastica osuetudo hanic
sitecais suffic̾e possit ad plenũ baptismi sacͣm̃tũ
si fũĩt qͥs in fide tͥnitatis sine ꝓlatione ũbor bap¬
tizanis. ł quia is qui baptrauit loqͥ ñ potuit.
siue ꝙ obfestõnem ł stuporẽ inminentis. ꝑicłi
siue alia quac̃q causa p̃uentus dumbapciraret
locutionis memoi ñ fuit. Siquis gͦ hoc querat¬
forte ego de his que occulta st̃. iudicare nolo. pre¬
cipue ꝙ nom̃ tͥuitatis hic ñ audiui. uͥ⁊ si uera
fide fuerit: confessio cũ fidi non fuit. Et ħ quid̃
deo quid sit sacͣmentũ baptismatis. ⁊ de uerbo
scĩficante inpresentiarũ dicta sufficiant. Quare¬

Expanded text:
tate manente sine detrimento salutis sermo variatur. Verumtamen ecclesiastica consuetudo hanc sitatis sufficere possit ad plenum baptismi sacramentum, si fuerit quis in fide Trinitatis sine prolatione verborum baptizatus, vel quia is quia ob festinationem vel stuporem imminentis periculi, sive alia quacunque causa praeventus dum baptizaret, locutionis memor non fuit. Si quis ergo forte hoc quaerat, ego de his quae occulta sunt judicare nolo, praecipue quia nomen Trinitatis hic non audivi. Ubi etsi vera fides fuit, confessio tamen fidei non fuit. Et haec quidem de eo quid sit sacramentum baptismatis, et de verbo sanctificante in praesenti dicta sufficiant. CA
Abbreviated transcription (Latin):
moritur. qui ⁊ si sanguinem ñ effundat exuulñe:
dat uitam q̃ p̃ciosior ÷ sanguine. Nam sangͥnẽ
funde posset ⁊ si uitam ñ daret. ⁊ minꝰ ẽẽt sangͥ¬
sacram̃ti sine at᷑. sic̃ sacͣmtum ip̃m accepisse ñ ꝓdẽ.
ita cũ illa habetur. sacram̃tum hr̃e ñ posse nõ

Expanded text:
moritur; qui et si sanguinem non effundit ex vulnere, dat vitam quae pretiosior est sanguine. Nam sanguinem fundere posset; et si vitam non daret, et minus esset sangusacramenti, sive qua sicut sacramentum ipsum accepisse non prodest; ita cum illa habetur, sacra
Abbreviated transcription (Latin):
sundunt: baptifma ꝑcipiunt: ꝙͣ sit fruolũ pacet.
Si eñ ꝑꝑ humorem aqͦ qui c̃ same cruoris de uilne¬
rib manat baptitati dũr qui int̾ficiunt᷑: gͦ qͥ
suffocantur ł subm̃guntur ł alio aliqͦ quolib
gn̾e mortis uͥ sangͥi ñ effunditur occidunt᷑ bapti

Expanded text:
fundunt baptisma percipiunt, quam sit frivolum patet. Si enim propter humorem aquae, qui cum sanie cruoris de vulneribus manat baptizati dicuntur, qui interficiuntur, ergo qui suffocantur vel submerguntur, vel alio quolibet genere mortis ubi san
Abbreviated transcription (Latin):
signaretur. Rursum qi pͥoris popłi qui sub tuno¬
it seruebat mundatio laboriosa fuit ꝓpt̾ea sa¬
eraĩtum cͥcũcisionis incarne qͥ dolorem ht̃ ili
datũ: uouo autẽ popło qͥ uoluntate ⁊ dileei¬

Expanded text:
praesignaretur. Rursum quia prioris populi qui sub timopraesignaretur. Rursum quia prioris populi qui sub timore serviebat mundatio laboriosa fuit, propterea sacramentum circumcisionis in carne, quod dolorem habet, illi datum est; novo autem populo qui voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq sub lege naturali pͥmum data sũt sacra¬
menta. decimatione. sacrificia. obłones. Ut
indecimatione quid̃ peccato remissio. In
sacrificũs uͦ carnis mortificatio. In oblatiõe
autem honi oꝑis exibrtio signaretur. S erat
obscura sig̃catio ħ insacmento detimationis
uͥ hõ de his que possiclebat parcem optubt.
q⁊ uͦ ad bonitatem spectabat deo inpicaret
hoc sibi uolunt nouem pãrtes retente. quia
nouenarius ÷ signum inꝑfactionis ad enario
ꝑfeso de ficiens. ꝓpt̾eci auẽ quia ob scurum
sigtum fuit emundationis indecimationt. data
est cireũcisio ut uirtute instificationis eiud en¬
tils demonstraret qñ dictũ ÷ hõi ut portionem
culpam ꝗͣ natura ꝑ illam ꝑtẽ corꝑis tͣheret.
gr̃a ꝑ sacramentũ cutũcisionis emundaret. s
sordes mundare non pot̾. ueuit pꝰ cͥcũcisionem
lauacrum aqͣ totum pͣgans. ut ꝑfecta iusticia

Expanded text:
Itaque sub lege naturali primum data sunt sacraItaque sub lege naturali primum data sunt sacramenta, decimationes, sacrificia, et oblationes, ut in decimatione quidem peccatorum remissio, in sacrificiis vero carnis mortificatio, in oblatione autem doni operis exhibitio signaretur. Sed erat obscura significatio haec in sacramento decimationis, ubi homo de his quae possidebat, partem obtulit, quod vero ad bonitatem spectabat, Deo imputaret. Hoc sibi voluerunt novae partes retentae, quia novenarius signum est imperfectionis, a denario perfecto deficiens. Propterea autem quia obscurum signum fuit emendationis in decimatione, data est circumcisio, ut virtutem justificationis evidentius demonstraret, quando dictum est homini ut portionem culpam quam natura per illam partem corporis traheret, gratia per sacramentum circumcisionis emundaret. Sedsordes mundare non potest; venit post circumcisionem lavacrum aquae, totum purgans, ut perfecta justitia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑciꝑant. a ꝑditione quid̃ seruabantur. s
ad głam regni ñ ꝑducebantur. donec ue
niret ille qui sanguine fuso tumpheam
igneam extinguens aditum ꝑadisi rur sum pade¬
faceret. ⁊ credentib inse omnib regni celestis ia¬
tisimus amplius confert. quia renatos hinc erenun¬
des stattim ad regimm mitcit. Q. tñ ex uirdite
mo mutatam ut inbaptismo ꝑsiceretur. ꝙ. alł¬
cũcisio inpłe non potuit forcasis uidebitur ꝯue.¬
ment̃ illi respondi posse ꝑ hoc ꝗ ampluis nẽ
circũcisionem facere potuisse. si illi passio x ĩ
cooꝑationẽ sc̃ificationis ad incta fuisset:
baptisimi simiłr ut incircũcisione remissio tm̃ pec¬
risionis eausam ꝯmodiorem fortasse ⁊ manifes¬
tam magns ꝓporieu̾am puĩunꝰ. In p̃ceden tib
quodã loco cum desac̾mentis tractarens. diximꝰ.
gis euidentia ac declarantia formarentur. uit
cum affectu salutis: c̃ sc̃ cogarto ueritatis.

Expanded text:
praeceperant, a perditione quidem servabantur, sed praeceperant, a perditione quidem servabantur, sed ad gloriam regni non dniret ille qui sanguine fuso rhomphaeam igneam exstinguens; aditum paradisi rursum patefaceret, et credentibus in se omnibus regni coelestis jatismus amplius confert, quia renatos hinc exeuntes, statim ad regnum mittit: quod tamen ex virtute mo mutatam ut in baptismo perficeretur quod circumcisio implere non potuit, fortassis videbitur convenienter illi responderi posse, quia hoc quod amplius non est circumcisionem facere potuisse, si illi passio Christi in cooperationem sanctificationis adjuncta fuisset. baptismi, similiter ut in circucisionis causam commodiorem fortasse et manifestam magis proponendam putamus. In praecedentibus quodam loco cum de sacramentis tractaremus, diximus semper evidentia ac declaranda formarentur, ut cum effectu salutis cresceret cognitio veritatis.
Abbreviated transcription (Latin):
de monstrare qr̃ institutum sit bapais¬
iri sactamentũ.⁊ qr cutumcisio q̃ loco illius olĩ
posita fuisse putatut: succedente baptismo ab¬
lata sit ł mutata. Nam si olim ꝑcͥcũcisionem
simiłr ut nuuii ꝑbaptismum peccata dimitte.¬
bantur. quid necẽt fuit ut ipã tirtũsio succe¬
dence baptisii sac̃mento mautaretar. Car d̃
accepta minus ꝓfuisse edatur: q̃ neglecto¬
ñ minus nocuisse asfirmatur. Sicut enim
nuric ꝑ euuangłium dicitur: nisi quis renatas
fiuĩt exacusa ⁊spi non intrabit in cagnum di.
itai olim ꝑlegem dicebatur. M ascll̃ cͥ caro pre¬
pucũ cuceumcisa non fueĩt ꝑibit aĩa illa de
poprlo suo. Nisi forte m hoc ꝙ ille qui ñ ÷
batiratus ã regno d̃i exludendus dieituir.
ille uͦ quinon ÷ cirtumtisus: ꝑiturus memo¬
ratur quis uelit in telligere ꝓptea baptis¬
mum aliquid amplius ꝯfr̾e quã circũcisio¬
nim. quia circumcisio suscepta. a ꝑditione
qui sacram̃t circũcisionis iustificationem

Expanded text:
demonstrare quare institutum est baptismi sacramentum, et quare circumcisio, quae loco illius olim posita fuisse putatur, succedente baptismo ablata sit, vel mutata. Nam si olim per circumcisionem similiter, ut nunc per baptismum peccata dimittebantur, quid necesse fuit ut ipsa circumcisio succedente baptismi sacramento mutaretur? Cur autem accepta minus profuisse credatur, quae neglecta non minus nocuisse affirmatur. Sicut enim nunc per Evangelium dicitur: Nisi quis renatus piritu sancto, non intrabit in regnum Dei ; » ita olim per legem dicebatur: « Masculus cujus caro praeputii circumcisa non fuerit, peribit anima illa de populo suo , » nisi forte in hoc quod ille qui non est baptizatus, a regno Dei excludendus dicitur, ille vero qui non est circumcisus, periturus memoratur. Quis velit intelligere propterea baptismum aliquid amplius conferre, quam circumcisionem, quia circumcisio suscepta a perditionequi sacramenti circumcisionis justificationem
Abbreviated transcription (Latin):
ueritor ⁊ qn institutũ sit baptisim¬
sacram̃tũ baptismi. exquo de ĩceps li¬
citum ñ fuit illud neglig̾e.⁊ qn ilło̾ suscꝑe de¬
uia qͦ xͦ nicodemo nocte ad se ueniente mod
noue regñationis insinuans ait. Nisi qͥs tena¬

Expanded text:
uaeritur quando institutum sit sacramenta baptismi, ex quo deinceps licitum non fuit illud negligere, quando illud suscipere demum quod Christus Nicodemo nocte ad se venienti modum novae regenerationis insinuans ait: « Nisi quis rena
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ x eccłiam int̃ fiuctus tempcõnũ rogens m̃gi ñ
sinit. ⁊ ca etate abraham ꝓfilio oblata ariedem
mactauit. siõ d̾s pr̃ ũbum suũ ꝓsalute mundi
obtulit in qͦ tñ diuinitate iuolabili ꝑmanente
sola humanitas dolorem mortis stinuit. pꝰ eae¬
ductiis ⁊ popłs isrł de egypto ꝑmare rubrũ ineo¬
lũpna ignis ⁊ nubis. sic̃ fideles d̾i de tenebris pee

Expanded text:
Ecclesiam inter fluctus tentationum regens mergi non sinit. Tertia aetate Abraham pro filio oblato arietem mactavit, sicut Deus Pater Verbum suum pro salute mundi obtulit. In quo tantem divinitate inviolabili permanente sola humanitas dolorem mortis sustinuit. Postea eductus est populus Israel de Aegypto per mare Rubrum in columna ignis et nubis, si
Abbreviated transcription (Latin):
ippntio. siue uilege fuert̃. ꝙ ꝙ. ill fecerunt cẽ¬
pora. ħ utis̃ cemꝑata÷ absentia. Sinus autẽ
ꝑtiuax ẽe uelit. ⁊ ad huc eꝰmodi aliquos in ig.¬
notis regionib ⁊ remotis t̾rarirm sediͥb deg̃e ꝯ¬
tendat. qͥ forte manda tum diurnum de ꝑcipi¬
endo baptisinatis sac᷑mento ñ acceꝑunt: ego ł
netuinem talẽ ẽt ł si forte aliqͥs ÷. si eiꝰ culpa
ñ obstitisse: audire⁊ scire potuisse aedebuisse

Expanded text:
 quod illis fecerunt tempora, hoc istis operata est absentia. Si quis autem pertinax esse velit et adhuc hujusmodi aliquos in ignotis regionibus, et remotis terrarum sedibus degere contendat, qui forte mandatum divinum de percipiendo baptismatis sacramento non acceperint, ego vel neminem talem esse, vel si forte aliquis est, si ejus culpa non obst
Abbreviated transcription (Latin):
gũał institutio scã ÷. qͦ exeo unũ qͣ debitorẽ
ceptum institutionis ꝑuenit. Qui autẽ inc̃im
longe postai datt ꝓpe inocculto ꝯsticud. nondũ
cognita institutione cogrta diuina. forte ab
hoc uito subducti s̃: hoc de ip̃is sentiendum mͥ¬

Expanded text:
institutio facta est quae ex eo unumquemque debitorem aeceptum institutionis pervenit. Qui autem interim longe positi, aut prope in occulto constituti, nondum cognita institutione divina forte ab hac vita subducti sunt, hoc de ipsis mihi sentiendum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uoui ꝯstitutio sacm̃ti exordiũ : tñ ⁊pͥus ali¬
quanto tꝑe ⁊ noua in coata sunt ad ꝯsuetu¬
ante passionẽ siue pꝰ abeo qñ inchoata s̃ nona.
donec pꝰ mod̾ uet̾a st̃ int̾clicta. Et in isto me¬
dio dꝑe qͦ fuit haptismꝰ cͥc̾cisione. ab in choa¬
tione sua usq ad passionẽ xͥ. hoc fuit circũ¬
cisio c̃ baptismo pꝰ passionẽ xͥ usq ad illud
tp̃s qͦ ip̃a ccũcisio cep̃ ꝓhib̃i. Siõ eñ ante¬
sine ꝑicło salutis ñ ꝯtẽpnebatur ab his qͥb
p̃dicabatur: ita pꝰ passionẽ baptismꝰ. quasi
instatu suo sͦcipiebatur ad salutẽ: ⁊ tñ ⁊ tẽ¬

Expanded text:
et novi constitutio sacramenti exordium, tum et prius aliet novi constitutio sacramenti exordium, tum et prius aliquanto tempore et nova inchoata sunt ad consuetuante passionem, sive post, ab eo quando inchoata sunt nova, donec postmodum vetera sunt interdicta. Et in isto medio tempore quod fuit baptismus cum circumcisione, ab inchoatione sua usque ad passionem Christi; hoc fuit circumcisio cum baptismo post passionem Christi, usque ad illud tempus quo ipsa circumcisio coepit prohiberi. Sicut enim ansine periculo salutis non contemnebatur, ab iis quibus praedicabatur, ita post passionem baptismus quasi in statu suo percipiebatur ad salutem; et t
Abbreviated transcription (Latin):
hic tͥa tꝑa distinguenda. pͥmũ enĩance baptis¬
mũ cͥcũcisio sola statum ħuit. ⁊ suscipiebatur
ad iustificationem sñ baptisio. Nouissime aũ
nunc p̾̃cutũcisconem sobꝰ baptisinus statum ht̃.
⁊ celebratur ad salutem sine cͥcũcisione. fu̾it aũ
mus simł ꝯcurrert̃. unum .i. cͥcũcisio ut finire¬
tur. alt̾um .i baptismꝰ ut ꝯfirmaret᷑. Oportuit
enim ut ⁊ illa qͦ finienda erant neqͣqutã suibito.¬
tia dimitterentur. ut ostend̾entur bona fuisse
tꝑe suo. ⁊ simiłr qͦ incipienda erant ñ subito in
austoritatẽ assum̾ent᷑. s c̃ mora ⁊ gͣuitate in¬
coarentur. nec uelut aliena ⁊ p̃t̾ rem aliũde
in ducdcai: subito putarentur. Illa gͥ dimissa
st̃ ñ ꝓnecta ⁊ ista instituta st̃ ñ usurꝑata. ut
diuini ꝯsilii auctoritas uͥq seruaret᷑ ⁊ huma¬
na causatio ne diuina oꝑa rep̃hend̾e auderet
admon̾etur. Q uis gͦ ĩ passione xͥ ꝑ quã consũ¬
mata st̃ oĩa uet̾is figure status finẽ acoeꝑat.

Expanded text:
ia tempora distinguenda: Primum enim ante baptismum circumcisio sola statum habuit, et suscipiebatur ad justificationem sine baptismo. Novissime autem nunc post circumcisionem solus baptismus statum habet, et celebratur ad salutem sine circumcisione. Fuit autemmus simul concurrerunt: primum circumcisio, ut finiretur, aliud, id est baptismus, ut confirmaretur. Oportuit enim ut et illa qtia dimitterentur, ut ostenderentur bona fuisse tempore suo. Et similiter quae incipienda erant non subito in auctoritatem assumerentur, sed cum mora et gravitate inchoarentur, ne velut aliena et praeter rem aliunde inducta subito putarentur. Illa igitur dimissa sunt, non projecta; et ista instituta sunt, non usurpata, ut divini consilii auctoritas ubique servaretur, et humana causatio ne divina opera reprehendere auderet, admoneretur. Quamvis ergo in passione Christi per quam consummata sunt omnia, veteris figurae status finem accepit,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊tnitatis. sufficiat adsormam sa crañti con¬
plendam ⁊ sc̃isicationẽ ꝑfiriendẽ. sñ ãbor ꝓla¬
tione c̃ sola fide baptirand̾ inm̃g̾e. Qui enim
dix̃ ut infide tͥnitatis hoĩes baptitareat᷑. ñ qͥd
dicatur docuit. s qͥd c̾datur ostũdit. Aia ꝓpt
ne forte insc̃iticatione sacm̃ti sid̃i ꝓfessio suꝑ ua¬
ta donet nõĩari incipiat ⁊uenite minanifes¬
tationẽ. ⁊T̃uno qͥꝑpe nom̃ ẽẽ incipit: qñ noĩati¬

Expanded text:
atis, sufficiet ad formam sacramenti complendam et sanctificationem perficiendam sine verborum prolatione cum sola fide baptizandum immergere. Qui enim dixit ut in fide Trinitatis homines baptizarentur: non quid dicatur docuit, sed quid credatur ostendit. Quapropter ne forte in sanctificatione sacramenti fidei professio supervata donec nominari incipiat, et venire in manifestationem. Tunc quippe nome
Abbreviated transcription (Latin):
alicui auctoritate manifestior se ꝓb quãuis ⁊ ille
quas supͣ memorauimꝰ auctoritates tam manifeste
uideatur: ut de u̾itate ipsarum dubitari ñpossit.
audi tñ ad huc aliud si forte eiuderitius tͥ mõsttar
possit de quo dubitare ñ debes. Seatus augͦ. ĩ libro
de unico baptismo sic ait. Etiam atͥq ⁊̃ ꝯsid̾ans in¬

Expanded text:
alicubi auctoritate manifestiori se probet, quamvis et illae quas supra commemoravimus auctoritates tam manifestae videantur, ut de veritate ipsarum dubitari non possit? Audi tamen adhuc aliud si forte evidentius tibi demonstrari possit, de quo dubitari non debes. Beatus Augustinus in libro De unico baptismo sic ait: Etiam atque etiam considerans, in
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽẽ pot̾ sac̃mentũ eẽ ñ pot̃ donec accedat
ũbum ad elementũ ⁊ fit sacͣmentũ. ꝑ u̾bũ . it.
elementũ sc̃ificat᷑ ut uͥtutẽ sacm̃ti accipiat.
Ut quẽ ad mod̾ elem̃tum exnaturali ꝙ quali¬
tati rep̃sentat. ex suꝑ ad dita institutione sig¬
nificat. sic ex sc̃ificatione ꝯtineat. q̃ sc̃ifican¬

Expanded text:
accedat verbum ad elementum, et sit sacramentum. Per verbum enim elementum sanctificatur, ut virtutem sacramenti accipiat. Ut quemadmodum elementum ex naturali quadam qualitate repraesentat, ex superaddita institutione significat, sic ex sanctificatione contineat quae sanctifican
Abbreviated transcription (Latin):
bemur e Numqͥduocẽ aliꝗͣ hic cogitare opor¬
tec ⁊ somimadautes humanas ꝓlatũ: Si
uocem aliꝗͣ intelligi oportet nom̃ tͥnitatis.
seq̃ns ÷. ut sonus ite uͥ suꝑ aquã sc̃ificandã
ꝓlatus nͭ fuerit. sacͣm̃tũ baptisini ẽẽ ñ possit.
quid gͦ ⁊ oꝯsisti hoĩem ⁊ diasti baptitoce in

Expanded text:
bemur? Nunquid vocem aliquam hoc cogitare oportet et sonum ad aures humanas prolatum? Si vocem aliquam intelligi oportet nomen Trinitatis, sequens est ut ubi sonus iste super aquam sanctificandam prolatus non fuerit sacramentum baptismi esse non possit. Quid ergo? Mersisti hominem et dixisti: Baptizo te in
Abbreviated transcription (Latin):
ficium. Non ut cenebias hꝰ aens illuminent s
ab hoc ut sic̃ uisibile lumen manib gestant. itai
oꝑa lucis ꝓximis ostendant. ⁊ more lucis erran¬
tib uiam intenebris palpantib ducatũ p̃beãt.
Hi cum ordiuant᷑ pꝰ quã edocti fuerint ab ep̃o
quałr in officio suo ag̃e debeant: accipiunt ab
cereo. ut sciant se accedenda luminaria manci¬
pari. Accipiunt ⁊ urceolum uacuum ad effun-¬
dendum u̾nũ incalica. quo ꝯsecrandus ÷
sangͥs x. ut fit ꝯmemoratio sanguinis de xͥ lat̾e

Expanded text:
ficium. Non ut tenebras hujusmodi aeris illuminent, sed ob hoc ut sicut visibile lumen manibus gestant, ita opera lucis proximis ostendant, et more lucis, errantibus viam in tenebris palpantibus ducatum praebeant. Hi cum ordinantur postquam edocti fuerint ab episcopo qualiter in officio suo agere debeant, accipiunt ab cereo, ut sciant se ad accedenda luminaria mancipari. Accipiunt et urceolum vacuum ad infundendum vinum in calicem, quo consecrandus est sang
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ead docente q̃ cumi ĩmał p̃ ssus iaceat agno̾eit
Iste aptus ÷ popłm d̾i munũ ꝯuocare qui ⁊ ele¬
natus oꝑe exempla bonitatis ostendit. ⁊ incli¬
natus humilitate infirmitatem suã ũaciter
agnoscit. Signa uͦ eñgłica dirabiliora sunc
⁊ longuis audiunt᷑ ꝙ. tube legis. qi uox uet̾is
testamenti ad tp̃s udeis tm̃ in sonuit. sonꝰ

Expanded text:
qui eadem docente quantum in malis pressus jaceat agnoscit. qui eadem docente quantum in malis pressus jaceat agnoscit. Iste aptus est populum Dei in unum convocare, qui et elevatus opere exempla bonitatis ostendit, et inclinatus humilitate infirmitatem suam veraciter agnoscit. Signa ergo evangelica durabiliora sunt, et longius audiuntur quam tubae legis, quia vox Veteris Testamenti ad tempus Judaeis tantum insonuit. Son
Abbreviated transcription (Latin):
papa consticuit cereum magnũ in sabbo pascha.¬
scõ pascbe bñdici. quẽ diaconus accepta bñdic¬
tione a sac̃dote bñdicit. hic cereus Eͥ de signat
inecra humantatẽ in igne d̾iuinitatẽ. Qui ca¬
thecuminos ad baptismũ p̃cedit illuminans.
sicnt olim colũpna ignis fͣilios isti mate tubt᷑
transenntes p̃cessit ꝑignem illuminans. ⁊ ob¬
umbras ꝑnubem. Sub eadem figura iurta
ꝯsuetudinẽ antiqua indie paschali in eccłia
romaua agni ⁊ cerei bñdicintur ⁊ populo dis
sumptus ÷ uͥcube argentee a dño duc¬
tiles fieri p̃cipiuntur quib mulcitudo popłi
ꝯuocari debuiss. Ad similitudinem har᷑ tubar᷑
signa ex metallo eris ineccłia fc̃a st̃ ad corda
fidelium excitanda ⁊ ut ꝑea signum detur
qñ debeant inunum ꝯueture. uasa. ista me¬
tallina ora p̾dicantiũ sig̾cant. plestra ferreo
funis manu tenetur qñ scͥptura oꝑe adim¬
pletur. sunem sursum seq̃r qͥ ductu scͥpture
sacra ad bona eleuatur. sunem de orsũ tͣhit

Expanded text:
papa constituit cereum magnum in Sabbato sancto paschae benedici, quem diaconus accepta benedictione a sacerdote benedicit. Hic cereus Christum designat. In cera humanitatem, in igne divinitatem. Qui catechumenos ad baptismum praecedit illuminans, sicut olim columna ignis filios Israel mare Rubrum transeuntes praecessit, per ignem illuminans, et obumbrans per nubem . Sub eadem figura juxta consuetudinem antiquam in die paschali in Ecclesia Romana agni cerei benedicuntur, et populo distsumptus est, ubi tubae argenteae a Domino ductiles fieri praecipiuntur quibus multitudo populi convocari debuisset. Ad similitudinem harum tubarum signa ex metallo aeris in Ecclesia facta sunt ad corda fidelium excitanda, ut per ea signum detur quando debeant in unum convenire . Vasa ista metallina ora praedicantium significant. Plectra ferrea Funis manu tenetur, quando Scriptura opere adimpletur. Funem sursum sequitur, qui ductu Scripturae sacrae ad bona elevatur. Funem deorsum trahit
Abbreviated transcription (Latin):
tur bñplacitum in eo quo res ãꝓbatur. ⁊ ł
eo qͦ aybat᷑ actꝰ rei. ⁊ distinguit᷑ oꝑatio ĩ eo
qͦd oꝑatur. ⁊ in eo quod cooꝑatur qr alia fac̃
tate d̾i dicendum fuerat. qͦd ÷ bñplacitũ
ei. ⁊ signum bñplaciti eiꝰ. ꝓpt̾ quod ⁊ multe
dũr uoluntates eiꝰ cum sit una uoluntas¬

Expanded text:
itur beneplacitum in eo quo res approbatur, et in eo quo approbatur actus rei. Et distinguitur operatio in eo quod operatur, et in eo quod cooperatur; quia alia facit tate Dei dicendum fuerat, quod est beneplacitum ejus et signum beneplaciti ipsius. Propter quod et multae dicuntur voluntates ejus cum sit una
Abbreviated transcription (Latin):
potiuss. Nam ⁊ qñ uult ałr facit. ⁊t sic̃ ip̃e
nult semꝑ. qr ã sic ip̃e fec̃ ut corpus unũ ĩ lo co
uno tẽt. tu ꝙ fcm̃ ÷ uidisti.⁊ nescis aliud nͥ ꝙ
ł audis ꝗͣ ind̾e ⁊ audire ꝯsuesti. Ipẽ aucẽ non
miratus qñ aliud fac̃. ꝗͣ ꝙ facere ꝯsuenit qi¬
mento que minus digna ẽẽ uidebunt᷑. noli
horrere sola fpẽs que apparet ẜ ht̃. ⁊ ibimõ¬

Expanded text:
t sicut ipse vult semper. Quia autem sic ipse fecit, ut corpus unum in loco uno esset, tu quod factum vidisti, et nescis aliud nisi vel audis, quam videre et audire consuevisti. Ipse autem non miratur, quando aliud facit quaamento, quae minus digna esse videbuntur, noli horrere. Sola species quae apparet hoc habet. Tibi mon
Abbreviated transcription (Latin):
plo uniu̾son. Exhũs gͥ sacram̃tis alia ꝯstant᷑ ĩreb
qualia s aqua asꝑsionis. sceptio ciñis bñdictio ra
qͣlia st̃ signa cłm crucis exsufflatio exorcitationis.
expansio manũ. ĩ curuatio genuũ. zalia eiꝰ modi.
alia in dictis ꝯstant sic̃ ⁊ tͥnitatis inuocatio. ⁊ q̃c¬

Expanded text:
plo universorum. Ex his igitur sacramentis alia constant in rebus, qualia sunt aqua aspersionis, susceptio cineris, benedictio ramqualia sunt signaculum crucis, exsufflatio exorcizationis, expansio manuum, incurvatio genuum, et alia hujusmodi. Alia in dictis constant, sicut Trinitatis invocatio, et quaec
Abbreviated transcription (Latin):
cunt. aĩe c̃ xͦ sant: isti sent pars corpis ałca. et
extra calicem quasi extra passionem qm̃ ipm ep̃
amplius ñ mouturũ noq passurum ampluis.
capite suo ianigłantur. ⁊gaudent expectan.¬
tes ⁊ p̃i restirrectionem carnis sue zin mota¬
litatem tam neq dolorem neq passionem en¬
tunt ullam ⁊ sc̃ simł iste due partes ext ale
in calice ponitur sig̾̃dans eos qui ad huc net
inpassione doneo ⁊ip̃i ab hac uita extaurt. ⁊ te¬
seanit ad cap̃ sium. uͥ amplius nͨ mouartur

Expanded text:
cum Christo sunt; isti sunt pars corporis altera, et extra calicem, quasi extra passionem. Quoniam ipsamplius moriturum, neque passurum amplius. suo jam gloriantur et gaudent, exspectantes et ipsi resurrectionem carnis suae, et immortalitatem, jam neque dolorem neque passionem sentiunt ullam, et sunt simul istae duae partes extra cain calice ponitur, significans eos qui adhuc vivunt in passione, donec et ipsi ab hac vita exeant, et transeant ad caput suum ubi amplius nec mor
Abbreviated transcription (Latin):
Neramis palmar̃ ⁊ frodib bñdicendis.
aẜ Et ⁊̃ eccłiastica ꝯsuetudo ut in dñica
q̃ ꝑrima ÷ ante solempitatẽ paschilem.
rami palinarum ⁊ frondes arbor bũdicantur.
⁊ popło portandi distribuantur. infiguram eoꝵ
qͥ dño ibͣu eodem die ierosolunã ascendenti cum
ramis palmarũ ⁊ frondib arbor urentib can¬
tantes ⁊ laudantes occurtert̃. In quoñ solũ nob̾
id ꝗ illi t̃ corꝑaliter fec̾rũt corꝑałr faciendum
ꝓpõitur. s id potus ꝙ ł in illo ł misto coiꝑali fc̃o¬
sp̃ołr imicandñ sig̃catur. palma qͥspe signũ uicto¬
rie ẽ. Bannaũ uirentes bona oꝑa sig̾cant. Lunc

Expanded text:
ramis palmarum et de frondibus benedicendis. Habet etiam ecclesiastica consuetudo ut in Dominica quae proxima est ante solemnitatem paschalem, rami palmarum et frondes arborum benedicantur, et populo portandi distribuantur, in figuram eorum qui Domino Jesu eodem die Jerosolymam ascendenti cum ramis palmarum et frondibus arborum virentibus cantantes et laudantes occurrerunt . In quo non solum nobis id quod illi tunc corporaliter fecerunt, corporaliter faciendum proponitur, sed id potr imitandum significatur. Palma quippe signum victoriae est, rami autem virentes bona opera significant. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
stituit ut sal ⁊ aqua dñ dicerent᷑ ad asꝑgen¬
dum popłm ⁊ habitacła eoꝵ. Illo utiq exemplo
quo heliscus ꝓpħa sal ⁊ ĩ aquam misisse lag̃r. ut hoc
ꝯdim̃to fontes amari induladinem uercent᷑. hac gͥ
a qua scĩficata fideles asꝑgunt᷑ ⁊ habitacula fideliũ
lustrantur ab illusione ⁊ infestatione malignorũ¬

Expanded text:
ua benedicerentur ad aspergendum populum et habitacula eorum. Illo utique exemplo quo Elisaeus propheta sal in aquam misisse legitur, ut hoc condimento fontes amari in dulcedinem verterentur. Hac igitur aqua sanctificata fideles asperguntur, et habitacula fidelium lustrantur ab illusione et infestatione malignoru
Abbreviated transcription (Latin):
oũ insuo erudratur seruat corpisiio iuitat᷑
nature inuiolabił ⁊ inmortał ne ii suo. corrũ¬
patur. Si in aliquo a similitudine reced̾. ñum
sacͣmentũ ñ eẽt. ⁊ ꝑderet se ibi ꝯtolłet loc̃ fidi.
neq iam cred̾etur. s uid̾etur. Q ita fĩ non o¬
poitet. Itaq qͣntum ad nos. seruat ꝑoĩa corrup¬
tibił cibi similitudinẽ. ⁊ tñ ñ amuctit qͣntũ ad se
iuolabił corꝑis u̾itatem. uidetur corrodi⁊ ma
net incorruptus. uid̾r affici ł macłari ⁊ ꝑseue¬
rat inuiolatꝰ. Sustinet ħ fĩ area se. ne sensus
nr̃ aliquid alienum ꝑcipiat. s ñ recipit hrc
inse ne in corruptibił natura sinceritatem su
sordib macłari. Itaq si qñ ħ fi̾ uidetis noli
trmñe ip̃i. s sollicitus estotͥ. Ipse ledi non pot̃.
tu noc̃i potes. qui male credere potes. Quid fiat

Expanded text:
 in suo erudiatur. Servat corpori suo veritatem naturae inviolabilis et immortalis, ne in suo corrumpatur. Si in aliquo a similitudine recederet, verum sacramentum non esset, et proderet se ibi, et tolleret locum fidei, neque jam crederetur. Sed videretur; quod fieri non oportet. Itaque quantum ad nos servat per omnia corruptibilis cibi similitudinem; et tamen non amittit quantum ad se inviolabilis corporis veritatem. Videtur corrodi, et net incorruptus. Videtur vel affici vel maculari, et perseverat inviolatus. Sustinet hic fieri circa se, ne sensus noster aliquid alienum percipiat; sed non recipit hic in se, ne incorruptibilis natura sinceritatem suasordibus maculari. Itaque si quando hoc fieri videris, noli timere ipsi, sed sollicitus esto tibi. Ipse laedi non potest; tu noceri potes, qui male credere potes. Sed fort
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s de ore ad cor transit. Meliꝰ ÷ tͥ ut eat in m̃¬
ton tuã ꝙͣ. inuenirẽ tuũ. cib iste aĩe ñ corꝑis
ẽ. Noli inip̃o querere ꝯsuetudinẽ cibi ooꝑał. ueũ
adte ut comedatur: ñ ut ꝯsumat᷑. ueñ ut gͦ¬
tetur ñ ut incorꝑetur. Auõ. uocẽ de celo au¬
dit qr hoc at̾renis illi dici aut respond̾i non
potuit. Cib sum gͣndiũ. cresce ⁊ manducqib̃
me. nͣ ut me mutes inte sic̃ cibum carnis cue
s tu mutab̾is in me. Itaq prudent̃ disc̾ne qͥd
insac̾mento di sensiu exibitum sit. qͥd sp̃ni
accõmodatũ. Etiam ut sol si pꝰ ꝯpletam ꝑ¬
ad ꝓͥetatem sensui famulat᷑. ut u̾itas simili¬
tudius uͥq ꝯseruetuir. Nam si maliqͦ qͣntũ¬

Expanded text:
anet Christus, de ore ad cor transit. Melius est tibi ut eat in mentem tuam quam in ventrem tuum. Cibus iste animae non corporis est. Noli in Christo quaerere  comedatur, non ut consumatur. Venit ut gustetur, non ut incorporetur. Augustinus vocem de coelo audivit, quia hoc a terrenis illi dici aut responderi non potuit. Cibus sum grandium, cresce et manducabis me; non ut me mutes in te, sicut cibum carnis tuae, sed tu mutaberis in me. Itaque prudenter discerne, quid in sacramento Dei sensui exhibitum sit; quid spiritui accommodatum, etiam ut si solet post completam pecies ad proprietatem sensui famulatur, ut veritas similitudinis ubique conservetur. Nam si in aliquo quantu
Abbreviated transcription (Latin):
oibe t̾rarum p̃fertur ecclns aitq suꝑ se
mecpolitanũ hr̃e ñ pot᷑. cardinales ep̃i ꝓtuldu¬
dio metͦpolittm uice fungunt᷑. qͥ uidelicet e¬
lectum antistitem ad apłici culminis apicem
ꝓ uehũls. fcã ã electione. si foite casꝰ ł aliq̃ uiolen
tra obstit̾it. ut is qͥ electus ÷. in apłica sede
iuxta ꝯsuetudinẽ ĩ cronitari s ualeat. elestꝰ¬
tem obtinere deb⁊ regendi scãm rorranam
eccłiam ⁊ disponendi facultates illiꝰ

Expanded text:
 supra se metropolitanum habere non potest: cardinales episcopi procul dubio metropolitani vice funguntur, qui videlicet electum antistitem ad apostolici culminis apicem provehunt. Facta autem electione si forte casus vel violentia  restiterit, ut is qui electus est in apostolica sede iuxta consuetudinem intronizari non valeat, electem optineat regendi sanctam Romanam aecclesiam et disponendi omnes facultates illi
Abbreviated transcription (Latin):
ei in sua ꝯditione ostende quod pꝰmodũ
in ip̃o facturuis erat exdignõne. Creaturã
gͦ cõnalem qͣm fecent iussit partim in
sua puritate ꝑsist̾e: partim etam corporeis
indum̃tis ⁊ t̾renis mansionib copulans lu¬
team mat̾iam fec̃ adiute sensum uege¬
delicet ostend̾etur. quia quod t̾ẽ erat in ꝯ¬
sibi. sonꝓbauit gͦ d̾c potentiã suã ⁊ gr̃ãm
ostendit pͥmum hoĩem fingendo qͣm pea¬
exibiturꝰ erat hõiem głificando: ut sciret
homo quia si potuit d̾s tam disparem na¬
tucam corporis ⁊ anime adunam ꝯfedati¬
onem atq amiciciã ꝯning̃e. nequaqͣm
ei inpossibile futurum cõnał creature hu¬
militatẽ licet longe inferiarem: ad sue głe
participationem sublimare. Nursũ si tm̃¬

Expanded text:
ditione ostendere quod postmodum in ipso facturus erat ex dignatione. Creaturam ergo rationalem quam fecerat, jussit partim in sua puritate persistere; partim eam corporeis indumentis et terrenis mansionibus copulans, luteam materiam fecit ad vitae sensum vegedelicet ostenderetur quia quod tunc erat in csibi. Comprobavit ergo Deus potentiam suam et gratiam ostendit. Primo fingendo homineexhibiturus erat hominem glorificando, ut sciret homo, quod si potuit Deus tam disparem naturam corporis et animae ad unam foederationem atque amicitiam conjungere, nequaquam ei impossibile futurum rationalis creaturae humilitatem, licet longe inferiorem, ad suae gloriae participationem sublimare. Et si tan
Abbreviated transcription (Latin):
de conditione hominis ꝓ seq̃nda distinximus
ordine ñc suscipimꝰ ex plananda. Quatuor .it.
erant a pͥncipio ꝓposita pͥmum qͣre c̃atꝰ sit.
homo. Secł̾m quał creatus sto: ⁊ qualt in stu¬
tus rercium qͣłr lapsus sit. Quartum qͣliter
sit repanatus. hoꝵ quid̾ quod pͥmũ positũ ÷ .l.¬

Expanded text:
de conditione hominis prosequenda dixtinximus, ordine nunc suscipimus explananda. Quatuor enim erant a principio proposita. Primum quare creatus sit homo, secundum qualis creatus, et qualiter institutus; tertium qualiter lapsus sit; quartum qualiter sit reparatus. Horum quidem quod primum positum
Abbreviated transcription (Latin):
ut ad fam partem in qua ꝓpositum: quał
ẽatus sit homo. ⁊ qualit̾ dispositus discuci
sp̃m creauit. ut eum illiꝰ boni qͦd ip̃e erat.
⁊ qͥ ipse beatus erat participem faceret:
Terum quia ħ ad felicitatis illl augm̃tum
ꝑtuuit ut gr̃am ꝯditoris sui ꝑ quẽ głificã¬

Expanded text:
undam partem in qua propositum est qualis creatus sit homo, et qualiter dispositus: discutiSpiritum creavit, ut eum illius boni quod ipse erat, et quo ipse beatus erat, participem faceret. Verum quia hoc ad felicitatis illius augmentum pertinuit ut gratiam conditoris sui per quem glorifica
Abbreviated transcription (Latin):
sottium t̾reni corporis. ne foite ħ ip̃m ad dep̾ssi¬
onem eiꝰ ꝑtinere uid̾etur: adiunxit ꝓuiden¬
cia d̾i. ut pͥmodum cum eod̾ corꝑe głificato ad
consortum illor. qui in sua puritate ꝑstitem̃t.
sublimaretur. ut quod minꝰ exdispensatione cͤa¬
toris sui acceꝑat. conditus ꝑgrãm eiꝰdem pͦmodũ
acciꝑet głficandus. Sic gͦ conditor d̃s rõnales
sp̃s quas fecerat uaria sorte ꝓarbitrio oĩpoten¬
tis uoluntatis sue disposuit: ilł quos in sua purtea¬
te reliquerat. sursum in celo mansionem ꝯstituẽs:
orsum habitatione disponens. Ut̾sq iegłam p̃¬
ponens. obedientie qͣtinꝰ ⁊ illi ab eo ubi erant
ñ cad̾ent. ⁊isti abes uͥ eiant ad id uͥ ñ erant ascen¬
d̾eut. Ut cũ isti ꝑuenissent ⁊ illi ñ discessisent.
supͣ id quod fc̃i erant. ad id ad ꝙ ft̃i erant ꝑtin¬
gerent: ut cũ eo eẽnt aqͦ fc̃i erant. fecit itaꝙ
es hominem exduplici sub̾a corp̃ s mat̾iam de¬

Expanded text:
onsortium terreni corporis, ne forte hoc ipsum ad depressionem ejus pertinere videretur, adjunxit providentia Dei ut postmodum cum eodem corpore glorificato ad consortium illorum qui in sua puritate perstiterant sublimaretur, ut quod minus ex dispensatione creatoris sui acceperat conditus, per gratiam ejusdem postmodum acciperet glorificandus. Sic spiritus quos fecerat, varia forte pro arbitrio omnipotentis voluntatis suae disposuit; illis quos in sua puritate reliquerat, sursum in coelo mansionem constituens; rrena habitatione disponens. Utrisque regulam proponens obedientiae, quatenus et illi ab eo ubi erant non caderent, et isti ab eo ubi erant ad id ubi non erant ascenderent, ut cum isti pervenissent et illi non cecidissent, supra id quod facti erant ad id ad quod facti erant pertingerent, ut cum eo essent a quo facti erant. Fecit itaque Deus hominem ex duplici substantia:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinent accoliti exorciste. lectores. atq
ꝑsalmiste .i. cantores. Signũ qͦ dandum pro
officio cłicorum. ꝓuite honestate ⁊ ofsicium
cantandi ⁊ ꝑagendi sollicite lectiones. benedio¬
tiones. psalmũ. laudes. offertorium. ⁊ responsora.
quis cłicoꝵ dr̃e debecit. Ordo qͦ ⁊ modꝰ psalleridi
inchoro ꝓ solempnitate ⁊ tꝑe. orduratio qͦ pio
rochianis ꝑ hostiarios dirigit cłicos qͦs delinq̃re
cognoscit ip̃e distring̃. qͦs uͦ em̃dare ñ ualet:
eoꝵ excessum adagnuitionẽ ep̃i defert. Basilici¬
rios ip̃e ꝯstituit. ⁊ mutͥcłas ip̃e disponit. Qñ aũ
pͥmit̾ius absens ÷. ea qͥ p̃dicta st̃ ip̃e exquirit
qͥ eiant lege ⁊ ꝓximꝰ. Aut eruditõe his explẽ¬

Expanded text:
tinent acolythi, exorcistae, lectores atque psalmistae, id est cantores. Signum quoque dandum pro officio clericorum, pro vitae honestate, et officium cantandi peragendi sollicite: lectiones, benedictiones, psalmos, laudes, offertorium et responsoria: quis clericorum dicere debeat. Ordo quoque et modus psallendi in choro pro solemnitate rochianis per ostiarios dirigit. Clericos quos delinquere cognoscit, ipse distringit; quos vero emendare non valet, eorum excessum ad agnitionem episcopi defert. Basilicarios ipse constituit, et matriculas ipse disponit. Quando autem primicerius absens est, ea quae praedicta sunt ille exquirit, qui ei aut lege est proximus, aut eruditione his explen
Abbreviated transcription (Latin):
głam nͥ transiret ꝑpenam: Quid ⁊ eñi oportu¬
it nͥ qi alit̾ ñ potuit: qͦmͦ gͦ suara si oportuit.
⁊ qͦmͦ oportuit si suam : Sigła sua fuit qͦmͦ ntt
ad illam intraret patioportuit : s̃ sum̃ ꝓpt̃
se oportuit ꝓp̃t̃ nos. pot̾at quid̃ xͦ si uoluiss
alia uia int̾r̃e ad głam sudm ⁊ qͣm̾ uellet¬
regłam ut moriens timorem tolleret passiõis
resurgensspem redd̾et głisicationis. hac uia ite
uoluit. ꝙ nos ac uia ire debuimꝰ. qui alia ñ po¬

Expanded text:
 transiret per poenam? Quid est enim oportuit, nisi quia aliter non potuit? Quomodo ergo suam, si oportuit; et quomodo oportuit, si suam? Si gloria ejus fuit quomodo ut ad illam intraret, pati oportuit? Sed suam propter se, oportuit propter nos. Poterat quidem Christus si voluisset alia via intrare in gloriam suamam, ut moriens timorem tolleret passionis; resurgens redderet spem glorificationis. Hac via irc voluit, quia nos hac via ire debuimus, qui alia non po
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ ñ suscep̃ sociũ eiꝰ: oꝑatio in carne illꝰ non
habebat exemplũ ħ gͥ solũ urgo ꝯcep̃ ꝙ de
sua carne ꝑamorẽ ⁊ oꝑationem sp̃s sc̃i accep̃
de suo ⁊̃ solo sñ uirił seminis admuxtione
filium genuit ñ g libido eatnis ꝯ ceptionẽ
inuitgine oꝑata ÷ que nec de carne uiti sem̃ accepit
nec de sua carne ꝑamorem uiti ꝯccep̃. s ꝑamorẽ⁊ oꝑa

Expanded text:
illius non suscepit socium, ejus operatio in carne illius non habebat exemplum. Hoc igitur solum virgo concesua carne per amorem et operationem Spiritus sancti accepit; de quo etiam solo sine virilis seminis admistione filium genuit. Non ergo libido carnis conceptionem in virgine operata est, quae nec de carne viri semen accepit, nec de sua carne per amorem viri concepit, sed per a
Abbreviated transcription (Latin):
potiuiss nͥ pͥns ꝑpassionẽ m̾endo mortẽ sustinuiss.
N eñĩ attendr̃ hi. qr qͦd d̾s ħ mortał fuit ñ necessi¬
tatis erat s uolũtatis. Nam si pꝰ hõ sñ morte ad
inmorcalitatẽ ꝑ uenire potuiss si se ab in obedi¬
maũat. głam incortuptionei dare potuisset.
⁊ si illam ad tolerantiam passionis ⁊ mortis

Expanded text:
 per passionem merendo mortem sustinuisset. Non enim attendunt hi quia quod Deus homo mortalis fuit, non necessitatis erat; sed voluntatis. Nam si primus homo sine morte ad immortalitatem pervenire potuisset; si se ab inobedimaverat, gloriam incorruptionis dare potuisset, etiam si illam ad tolerantiam passionis et mortis
Abbreviated transcription (Latin):
ro fuit quod natum ÷ : Quid dm̃s: auo modo
sidatione indigent ne forte ince difficili &
ualde obscuta sensus humanꝰ aliquid ampliꝰ
sua possibilitate p̃sumat. Nec iõ dehis du¬
bitandum ÷ ꝙ obscura st̃ nec aliquid te¬
ꝯcep̃ maria. ant carnẽ non ꝯcepit.⁊ carucm
ñ genuit. aut si carnẽ genuit. carnẽ ꝯcep̃.
Quod eñi ꝯcepit hoc genuit. S qͦmͦ carnẽ
ministtare potuit ñ caro. aut incarnem
gigñe caro: Ilta ꝑplexa inquisitio siue que¬
itadi tõ quẽadmodũ sane ⁊ ꝯpetent̃ intelli¬

Expanded text:
ro fuit quod natum est. Quid dicemus? Quomodo sideratione indigent, ne forte in re difficili et valde obscura sensus humanus aliquid amplius sua possibilitate praesumat. Nec ideo de his dubitandum est, quia obscura sunt, nec ideo aliquid tecepit Maria? Aut carnem non concepit, et carnem non genuit, aut si carnem genuit, carnem concepit. Quod enim concepit, hoc genuit. Sed quomodo carnem ministrare potuit non caro; aut non carnem gignere caro. Ista perplexa inquisitio, sive quaerendi ratio, quemadmodum sane et cmopetenter intelli
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ m uita man̾e potuit. pꝰ ꝗͣ uita recesserat :¬
ce uiuꝰ pendebat cũ sed̾elictũ causabatur.
Si gͣ in hac recessione d̾i ⁊ inhac diuinitatis
saꝑactione illam q̃ int̾ diunitatem ⁊ huma¬
nitotem constabat unionem. solutam dñt.¬

Expanded text:
ic recesserat Dce pendebat, cum se derelictum causabatur. Si ergo in hac recessione Dei, et in hac divinitatis separatione illam quae inter divinitatem et humanitatem constabat unionem person
Abbreviated transcription (Latin):
ñr iħc. xp̃c autẽ sac̃m̃ti nom̃ ÷ quo modo
si dicatur ꝓpba. quomͦ sidicat᷑ sacdos. lege
es. idem in libro de p̃destinatione scõy. Ille
inquid nos cred̾e in p̾m fecit qui nobis
sius in libro quẽ detuitate seͥbit ita dicit.¬

Expanded text:
ristus autem sacramenti nomen est, quomodo si dicatur propheta, quomodo si dicatur sacerdos. Lege es. Idem in libro De praedestinatione sanctorum: Ille, inquit, nos credere in Christum fecit qui nobis sius in libro quem De Trinitate scripsit, ita dicit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ .n. & paulo plus. gͦ si fcm̃ ẽt̃ freqnter ad
aliquid ñ ad naturam refert ⁊̃ creatum
ad cãm refertur. Uñ incelligimꝰ illud ꝙ. de
incarnatione dñi scͥptum ⁊ dñs c̃auit me
pͥncipiũ uiaꝵ sua. in oꝑa sua id sig̾care ⁊¬

Expanded text:
 Et paulo post: Ergo si factum esse frequenter ad aliquid, non ad naturam refertur, etiam creatum ad causam refertur. Unde intelligimus illud quod de incarnatione Domini scriptum est: Dominus creavit me principium via
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis a carue non fuisse. Inueniunt
enim quedam u̾ba inquib ita dictum ẽẽ.
uidet᷑. ⁊ inuenientes es modi litt̾e ad herent
non ꝑtingentes ad sp̃m. Beatus ambrosius
tale aliquid uid̾r dr̃e in expositione ꝑsal mi
illius quẽ ip̃e dñs in passione dese scͥptũ ex
seꝑatione diuinitaris moritiuꝰ. ꝙ alia qdam
quasi ad ip̃m ꝓbandum adducta. quia .s. d̾s iita¬

Expanded text:
unt enim quaedam verba, in quibus ita dictum esse videtur: et invenientes ejusmodi litterae adhaerent, non pertingentes ad spiritum. Beatus Ambrosius tale aliquid videtur dicere in Expositione psalmi illius, quem ipse Dominus in passione de se scriptum eseparatione divinitatis moriturus, et alia quaedam quasi ad ipsum probandum adducta: quia scilic
Abbreviated transcription (Latin):
turam hũit ꝓpt̾̃ea quod ip̃am solam tñ accep¬
turus fuit. ꝓcul dubio oblatione non eguit
qͣ ꝓeo quod eiꝰ solum ibi erat. necc̃ia ñ fuit.
oblatio. N ñ ꝓnatura s ꝓculpa offt᷑: quia si
erat illam ⁊̃ t̾c ibi culpam ñ hũit. cui ip̃a qͦ
eiꝰ futura erat sine culpa natura in sua origine

Expanded text:
turam habuit, propterea quod ipsam solam tamen accepturus fuit, procul dubio oblatione non eguit, quae pro eo quod ejus solum ibi erat, necessaria non fuit; oblatio enim non natura, sed pro culpa offertur, quia si erat, illam etiam tunc ibi culpam non habuit, cui ipsa quae ejus futura erat sine culpa natura, in sua origine
Abbreviated transcription (Latin):
homo d̾s̃ unus fuit ⁊ ñ duo. homo ⁊ d̾i. Et ꝓp̃t ip̃o
inestabilem unionem qua d̾s ⁊ hõ unus fuit. sic̃
d̾s ꝑhumanitatem suã se u̾acit̃ tꝑ̃alem exbuit.
sic ⁊ hõ ꝑdiuinitatem suamante temꝑase fuis¬
se non falła cit̾ p̃dicauit. Si d̾s et̾nus .xxx. tm̃¬

Expanded text:
homo Deus, unus fuit, et non duo, homo et Deus. Et propter ipsam ineffabilem unionem qua Deus et homo unus fuit, sicut Deus per humanitatem suam se veraciter temporalem exhibuit, sic et homo per divinitatem suam ante tempora se fuisse non fallaciter praedicavit. Si Deus aeternus t
Abbreviated transcription (Latin):
hõ temꝑał et̾nus non fuit. ꝓpt̾ diuinitatem.
oͣ in qͥunt hõ ab et̾̃no fuit ⁊ hõ mundũ creauit
⁊ hõ fuit añꝗͣ hõ ẽẽt. Pueri estis. ⁊ ad huc inuo¬
lum̃tis infantie expediri non potuistis. q̃dũ ĩ
uob exercitati sensus creuer̃ qui lacte opus non
hñt s solido cibo. Quid em̃ st̃ ũboꝵ inuoluc᷑ nͥ qͤ¬
dam inuolum̃ta intelligentie quib qͣmdiu
sensus humanus obuoluit᷑. non ꝗͣ cord̾ ocłs ad
u̾itatis lumen ꝑfecte aꝑitur s Queritis si fuit
homo añ temꝑa ⁊ ego uos int̾rogo si d̾s cepit i

Expanded text:
fuit propter divinitatem? Ergo, inquiunt, homo ab aeterno fuit; et homo mundum creavit, et homo fuit antequam homo esset. Pueri estis et adhuc involumentis infantiae expediri non potuistis. Nondum in vobis exercitati sensus creverunt, qui lacte opus non habent, sed solido cibo. Quid enim sunt verborum involucra nisi quaedam involumenta intelligentiae, quibus quandiu sensus humanus obvolvitur, nunquam cordis oculus ad veritatis lumen perfecte aperitur? Quaeritis an fuit homo ante tempora, et ego vos interrogo an Deus coepit i
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentiã ñ abstulit. Subtͣrit ꝓtectionem. s nõ
seꝑauit unionẽ. Seꝑaũ se foris. ut addefensio¬
nem cont᷑ inimicos non adeẽt. s non seꝑauit
se uitus ut illi ad umionẽ ꝑsone deeẽt. Sic gͦ
deliquid ut ñ adiuuaret. s ñ deliquid ut rece¬
d̾et uado ꝑuiã mecũ ꝑgis. parit᷑ ambulamus.
securꝰ sũ qͣsi amicum meũ hñs. Uenic hostis
m̃s. ⁊ irruens itermẽ ⁊ resist̾e ñ ualentẽ nul¬
netib afficit. Tume plagari c̃nens nicħ mo¬
ueris s pacient̾ sustinens ⁊ stas uitta quasi ñ
curans uulneramea. Et dico. Ut quid d̾eliqͥsti
me : Ad hui stanis iuxta me ⁊ causorte recessisse
ame. Iuita es loco. s longe aualio. Iuxta fu¬
isti qñ p̾sentem exibiuisti indilectione. longe
fc̃s es qñ inꝑicłis constituto te subtͣxisti a̾ ꝯ¬
passione. Sic gͦ humanitas ad diuinitate ĩ
passione d̾ elictã se clamabat qr eã inimitoꝵ

Expanded text:
sentiam non abstulit. Subtraxit protectionem; sed non separavit unionem. Separavit se foris, ut ad defensionem contra inimicos non adesset; sed non separavit se intus, ut illi ad unionem personae deesset. Sic ergo dereliquit, ut non adjuvaret; sed non dereliquit ut recederet. Vado per viam, mecum pergis, pariter ambulamus. Securus sum, quasi amicum meum habens. Venit hostis meus et irruens inermem et resistere non valentem, vulneribus afficit. Tu me plagari cernens, nihil moveris; sed patienter sustines, et stas juxta, quasi non curans vulnera mea, et dico: « Ut quid dereliquisti me? » Adhuc stas juxta me, et causor te recessisse a me. Juxta es loco; sed longe auxilio. Juxta fuisti, quando praesentem exhibuisti in dilectione; longe factus es, quando in periculis constituto te subtraxisti a compassione. Sic ergo humanitas a divinitate in passione se derelictam clamabat, quia eam ini