comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pauper orat. & non orat in silentio. Licet ergo
audire eũ. & uidere quisnã sit: ne forte ille sit
de quo dicit apł̃s. Qui propt̃ uos pauꝑ factus
est cũ diues esset. ut illius pauꝑtate uos ditare¬
mini. Di ergo ipse est quomodo pauper. Hã
quomodo diues. quis non uidet. Unde enĩ sunt¬
homines dites: Tuto auro. argento. familia.
terra. sed om̃ia per ipsũ facta sunt. Quid ergo
illo ditius ꝑ quẽ factae sunt diuitiȩ. ẽtiam ille
quae ñ sunt uerae diuitiae. Ter illũ enĩ & ille
tas sensus confirmatioq menbrorũ. Ctenĩ cum
haec salua sunt: & pauperes diuites sunt: ꝑ illũ
& illae maiores diuitiae. fides. pietas. uistitia.
Karitas. castitas. mores boni. Hemo enĩ & hos
habet. nisi per eũ qui iustificat impiũ. Cece
quã diues. Quis enim diues: Qui habet quod
uult alio faciente. an qui facit quod uult &
alium habere. luto quia ditior ille qui fecit
quod habes. quia quod ille habet tu non habes.
Ecce quã diues. In hoc tam diuite unde agnitu¬

Expanded text:
pauper orat, et non orat in silentio. Licet ergo audire eum, et videre quisnam sit: ne forte ille sit, de quo dicit Apostolus, «Qui propter vos pauper factus est, cum dives esset, ut illius paupertate vos ditaremini» . Si ergo ipse est, quomodo pauper? Nam quomodo dives, quis non videt? Unde enim homines sunt divites? Puto auro, argento, familia, terra: sed «omnia per ipsum facta sunt.» Quid ergo illo ditius, per quem factae sunt divitiae, etiam illae quae non sunt verae divitiae? Per illum enim et illae tas, sensus, conformatioque membrorum: etenim haec salva sunt, et pauperes divites sunt. Per illum et illae majores divitiae, fides, pietas, justitia, charitas, castitas, mores boni: nemo enim et has habet, nisi per eum qui justificat impium . Ecce quam dives. Quis enim dives, qui habet quod vult alio faciente, an qui facit quod vult et alio habente? Puto quia ditior ille qui fecit quod habes; quia quod ille habet, tu non habes. Ecce quam dives. In hoc tam divite unde agnitu
Abbreviated transcription (Latin):
n
quin habeat illud inuna deitate cũ eo. sed
ut in homine uenturo illud ostendat. Qđ¬
ergo p̾uidet. orat & ait.
Dd̾s pater.

Expanded text:
n quin haberet illud in una Deitate cum Filio, sed ut in homine venturo illud offendergo praevidit orat, et Deus Pater
Abbreviated transcription (Latin):
ad destructionẽ contrariarũ assertionũ.
ad destruendã omnẽ altitudinẽ extol¬
lentem se aduersus scientiam di: & in cap¬
tiuitatem redigendum omnẽ intellec¬
tum in obsequium xp̃i. Sunt & alia in
aliis eiꝰ scriptis non pauca nec mĩnus
mala capitula: ad quȩ nec temponis
nec epłe angustia. respondere ꝑmittit.
Quãquã nec necessarium putẽ: cũ sint
adeo manifesta. ut ipsa etiã uulgata fi¬
de. facile refellantur. Collegi aliqua ta¬

Expanded text:
sertionum, ad destruendam omnem altitudinem extollentem se adversus scientiam Dei, et in captivitatem redigendum omnem intellectum in obsequium Christi. Sunt et alia in aliis ejus scriptis non pauca, nec minus mala capitula, ad quae nec temporis, nec epistolae angustia respondere permittit. Quanquam nec necessarium putem, cum sint adeo manifesta, ut ipsa etiam vulgata fide facile refellantur. Collegi ta
Abbreviated transcription (Latin):
ipse asapħ qui errauerat castigans se & reco¬
gitans quid subtractis tẽporalib ds suis re¬
UAO BONUS ISRaHeL

Expanded text:
ipse Asaph, qui erraverat, castigans se et recogitans, quid subtractis temporalibus Deus suis reQuam bonus Israel
Abbreviated transcription (Latin):
modi deseruissẽ. Intentione monet ut defici¬
entib tẽporalib tantũ ꝓ eteris sit ymnus.
Ymnus continet tria. Est enĩ laus. & dĩ. et
cũ cantico. In laude. confessio est. Et in hyla¬
recordat᷑ eꝰ telo se fuisse deceptũ. Scd̃õ.
suũ & alioꝵ de ꝓsꝑitate maloꝵ errorẽ ex¬
ponens. dicit se ⁊ illos inde reu̾sos ad melius
consiliũ. ut scilicet ad tendant impiorũ¬

Expanded text:
malis communia, intentionem movet, ut deficientibus temporalibus, tamen pro aeternis sit hymnus. Hymnus continet tria. Est enim laus et Dei et cum cantico: In laude confessio est, et hilarecordatur ejus zelo se fuisse deceptum. Secundo suum et aliorum de prosperitate malorum errorem exponens dicit, se et illos inde reversos ad melius consilium, ut scilicet attendant impioru
Abbreviated transcription (Latin):
h.p.e.e.mn.Petrã utiq firmitatẽ fi¬
dei. & catholice unitatis soliditatem.
manifeste designans. Hec siquidẽ est in¬
consutilis tunica redemptoris nr̃i. suꝑ
quã milites sortiti sunt: sed eã diui
initio fremuert̃ gentes. ⁊ p. in .i.a. a.¬
gregis. & eorũ successores apłici uiri.
ardore caritatis. & zelo rectitudinis
succensi. fidem defendere. & eam in cor¬
dib aliorũ ꝓprii sanguinis effusione.
plantare non dubitarunt. Demũ ces¬
sante ꝑsecutoꝵ rabie. imperauit dñs¬

Expanded text:
etram utique firmitatem fidei, et catholicae unitatis soliditatem manifeste designans. Haec siquidem est inconsutilis tunica Redemptoris nostri, super qua milites sortiti sunt, sed eam dividinitio fremuerunt gentes, et populi gregis, et eorum successores apostolici viri, ardore charitatis et zelo rectitudinis succensi, fidem defendere, et eam in cordibus aliorum proprii sanguinis effusione plantare non dubitarunt. Demum cessante persecutorum rabie, imperavit D
Abbreviated transcription (Latin):
NNocentius ep̃s seruus seruorũ dei.
uenerabilib frĩb. Henrico senonen¬
si. Samsoni Remensi archiepĩs. eoꝵq
suffraganeis. & carissimo in xp̃o filio
Bernardo clareuallensi abb̃i. salutẽ
& apłicã benedictionẽ. Testante apło
sicut unus dñs ita & una fides esse di¬
noscit᷑. in qua tanquã in immobili fun¬
damento pret̾ qd nemo potest aliud
ponere. firmitas catholice eccłiȩ in uio¬
lata consistit. Inde est qđ beatus pe¬
trus apłorũ princeps. ꝓ eximia huiꝰ
fidei confessione a dño & saluatore no¬

Expanded text:
nnocentius episcopus, servus servorum Dei, venerabilibus fratribus Heinrico Senonensi et S. Remensi archiepiscopis eorumque suffraganeis et karissimo in Christo filio B. Clarevallensi abbati salutem et apostolicam benedictionem. Testante apostolo, sicut unus Dominus, una fides esse dinoscitur, in qua tamquam immobili fundamento, preter quam nemo potest aliud ponere, firmitas katholicae aecclesiae inviolata consistit. Inde est, quod beatus Petrus apostolorum princeps pro eximia huius fidei confessione audire meruit:
Abbreviated transcription (Latin):
De re age. acclesiae causam attende. ubi sis
tas tibi unde libet loquatur. Csuriens accipe. ne num.¬
quã ad te ꝑueniat p.

Expanded text:
de re age, Ecclesiae causam attende, ubi sis vide. Veritas tibi undelibet loquatur, esuriens accipe; ne nunquam ad te perveniat p
Abbreviated transcription (Latin):
uã ad te ꝑueniat panis. dũ semꝑ quid reprebendas
n uasculo fastidiosus & calumniosus inquiris E Et
PORT UNE ad id quod cantauimꝰ iniqui¬
tatẽ meã ego pronuntio. & curã geram
pro peccato meo. respondit hȩc mulier
de lectione euangłii. Iniquitates enĩ eius
intuens dñs canem appellauit dicens. Non est boniun
panẽ filiorũ mittere canib. At ilłã que nõuerat ini¬

Expanded text:
uam ad te perveniat panis, dum semper quid reprehendas in vasculo fastidiosus et calumniosus inquiris. IN Pportune ad id quod cantavimus, Iniquitatem meam ego pronuntio, et curam geram pro peccato meo, respondit haec mulier de lectione Evangelii. Iniquitates enim ejus intuens Dominus, canem appellavit dicens: Non est bonum, panem filiorum mittere canibus . At illa quae noverat ini
Abbreviated transcription (Latin):
ne a romanis ꝑderent locũ. & irruentes in lapidẽ of¬
fensionis &e petra scandali de spe cȩlesti cecidert̃. Quib
cecitas ex parte isrł facta ẽ. ignorantib dĩ iuistitiã.
&e suã uolentib constituere. Nos uero resurreximꝰ &
erecti sumus. Nos uero ut popłs gentiũ intraret de.
lapidib excitati filii abrahã qui nͦ sectabam̃ iustitiã
app̃hendimꝰ eã. Et surreximꝰ. nec uirib nr̃is: sed ꝑfidẽ
ipse qui nob preliandi exemplũ passione monstrauit.
offerat etiã sacrificia nr̃a sacerdos excitatꝰ a mortius.
& in celo constitutꝰ. Et exaudi nos in die qua inuoca¬
uerimus te. Qm̃ ꝓ nob̾ offeres t. & exaudi nos in dic

Expanded text:
ne a Romanis perderent locum, et irruentes in lapidem offensionis et petram scandali, de spe coelesti ceciderunt, quibus caecitas ex parte Israel facta est, ignorantibus Dei justitiam, et suam volentibus constituere . Nos vero surreximus, et erecti sumus: nos vero ut populus Gentium intraret, de lapidibus excitati filii Abraham qui non sectabamur justitiam, apprehendimus eam , et surreximus; nec viribus nostris, sed per fidem ipse qui nobis praeliandi exemplum passione sua monstraverit, offerat etiam sacrificia nostra sacerdos excitatus a mortuis, et in caelo constitutus . Et exaudi nos in die qua invocaverimus te. Quoniam nobis offeres t
Abbreviated transcription (Latin):
N TE DNE speraui. non confundar in ȩt̃nũ
In te dñe speraui. nũquã confundar: dũ tamquã
homini simili cȩteris insultabit᷑ ln tua iustitia
erue me: & exime me. Et in tua iustitia erue
me de fouea mortis. & exime me de numero eoꝵ
praximus mihi. Accelera ut ęximas me. Nec
differas in finẽ scłi sicut omniũ credentiũ mͥ
segregationẽ meã a peccatorib Esto mͥ in dm̃
ꝓtectorẽ. Protector ds̃ mihi esto. Et in domũ
refugii. ut saluũ me facias Et tamquã domus
quo refugiens saluus fiam. Quia fortitudo mea
tolerandos ꝑsecutores meos. & refugiũ meũ
ad relinquendos tu mhi es. Et propt̃ nom̃
tuũ dux mihi eris. & enutries me. Et ut ꝑ me innotes¬
cas omnib gentib: ꝑ om̃ia sequar uoluntatẽ tuã. Et
paulatĩ mihi aggregatis sc̃is: adimplebis corpus meũ &
recepturus. Redemisti me dñe ds ueritatis. Dicat &
popłs redẽptus passione dñi sui. & letus clarificatione
sam beatitudinẽ scłi. Ego aut̃ in dño speraui. exultabo¬

Expanded text:
n te, Domine, speravi, non confundar in aeternum: in te Domine speravi, nunquam confundar, dum tanquam homini simili caeteris insultabitur. In justitia tua erue me, et exime me: et in tua justitia erue me de fovea mortis, et exime me de numero eoruproximus mihi. Accelera ut eximas me: ne differas in finem saeculi, sicut omnium credentium mihi, segregationem meam a peccatoribus. Esto mihi in Deum protectorem: protector Deus mihi esto. Et in domum refugii, ut salvum me facias: et tanquam domus, quo refugiens salvus fiam. 4. vers. 4. Quia tolerandos persecutores meos, et refugium meum ad relinquendos tu mihi es. Et propter nomen tuum dux mihi eris, et enutries me: et ut per me innotescas omnibus gentibus, per omnia sequar voluntatem tuam, et paulatim mihi aggregatis sanctis adimplebis corpus meum, erecepturus. Redemisti me, Domine Deus veritatis. Dicat et populus redemptus passione Domini sui, et laetus clarificatione sam beatitudinem saeculi. Ego autem in Domino speravi.
Abbreviated transcription (Latin):
An hucusq habet qͦđ transiliat qͥ transilire desiderat:
Uoces potuis eius audiamꝰ lam enĩ iste transiliens uide¬
tur mihi quod habitabat in eloquiis dñi. & ibi dicit hȩc
quae audituri sumus
mea. Credas

Expanded text:
quo transiliat qui transilire desiderat? Voces potius ejus audiamus. Jam enim iste transiliens videtur mihi quod habitabat in eloquiis Dei, et ibi didicit haec, quae audituri sumus.mea. Credas
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ꝑcutiat inimicos si bene ꝓfecerimꝰ: & nos
erimus. Sicut enim nos ut armem̃ ab illo habe¬
mus. sic ipse armatur de nobis. Ded ipse armat᷑
de his quos fecit. nos de his armamͥ quae ab ipso
liccepimus qui nos fecit. Dicit enĩ quodã loco ar¬
ma nr̃a apłs scutũ fidei & galeã salutis &
gladiũ sp̃s. quod est uerbũ dĩ. Armauit nos talib armis.
qualib auditis. laudabilib & inuictis. insuperabilib &
splendidis. sp̃ualib sane atq inuisibilib quib & hostes
inuisibiles expug namus. Diuides hostẽ tuum. uide.¬
antur arma tua. Armamur earũ rerũ fide quas non
uidemus. & sternimꝰ hostes quos non uidemus. Uerũtam̃
karissimi arma ista ne putetis sic ẽẽ ut quasi quod scu¬
tũ est semꝑ scutũ sit. aut quod galea est semꝑ galea sit.¬

Expanded text:
etiam percutiat inimicos, si bene profecerimus, et nos etiam percutiat inimicos, si bene profecerimus, et nos erimus. Sicut enim nos, ut armemmus, sic ipse armatur de nobis. Sed ipse de his armatur quos fecit, nos de his armamur quae ab ipso accepimus qui nos fecit. Dicit haec quodam loco arma nostra Apostolus, scutum fidei, et galeam salutis, et gladium spiritus, quod est verbum Dei . Armavit nos talibus armis, qualibus audistis, laudabilibus et invictis, insuperabilibus et splendidis; spiritualibus sane atque invisibilibus, quia et hostes invisibiles expugnamus. Si vides hostem tuum, videantur arma tua. Armamur earum rerum fide quas non videmus, et sternimus hostes quos non videmus. Verumtamen, carissimi, arma ista ne putetis sic esse, ut quasi quod scutum est, semper scutum sit; aut quod galea est, semper galea sit
Abbreviated transcription (Latin):
quod cantare possit. Deniq hoc quod modo cantamus.
sp̃u euis dictũ est ꝑ propħam eius. Et in uerbis eius
ibi nos agnoscimꝰ & ipsum. Hec iniuriã facimus. quia
dicimus nos & ipsũ. qm̃ cum esset in cęlo sic clamauit.
quid me ꝑsẽqueris. cũ eũ nemo tangeret. & nos in t̾ra
laboraremus Ergo uocẽ eius audiamus. nunc corporis. nc̃
capitis. Est enim psalmus iste inuocans dm̃ contra mui
ribulato tunc capite & tribulato nunc corpore. tam̃
ꝑtribulationes omnib menbris suis dans uitã ȩt̾nã.
quã ꝓmittendo desiderabilis factus est
UDICA INQATT DNE nocentes me. ex¬
pugna impugnantes me. Di ds̃ pro nobis. quis
contra nos: Et unde hoc nobis prestat đs. Ap
riũ mihi. Magnũ spectaculũ est.: udere dm̃
armatũ pr̃ote. Et quod eius scutũ. Quȩ arma.
Dñe inquit alio loco homo iste qui & hic loquit᷑.
ut scuto bonȩ uoluntatis tuae coronasti nos. Ar¬
ma autẽ eius quib non solũ nos muniat sed

Expanded text:
quod cantare possit. Denique hoc quod modo cantamus, iritu ejus dictum est per Prophetam ejus, et in eis verbis ubi nos agnoscimus et ipsum. Nec injuriam facimus, quia dicimus nos et ipsum: quoniam cum esset in coelo, sic clamavit, Quid me persequeris ? cum eum nemo tangeret, et nos in terra laboraremus. Ergo vocem ejus audiamus, nunc corporis, nunc capitis. Est enim psalmus iste invocans Deum contra iniChristus, tribulato tunc capite, tribulato nunc corpore: tamen per tribulationes omnibus membris suis dans vitam aeternam, quam promittendo desiderabilis factus est. 2. Judica, inquit, Domine, nocentes me, expugna impugnantes me. Si Deus pro nobis, quis contra nos ? Et unde hoc nobis praestat Deus? rium mihi. Magnum spectaculum est, videre Deum armatum pro te. Et quod ejus scutum? quae arma? Domine, inquit alio loco homo iste qui et hic loquitur, ut scuto bonae voluntatis tuae coronasti nos . Arma autem ejus, quibus non solum nos muniat, sed
Abbreviated transcription (Latin):
nis cęteroꝵq taliũ salutẽ ponit. Spes mea ab uberib
matris meae. Spes mea ds. ñ ex quo uberib uirginis
lactari cȩpi. nam & ante utiq. sed ab uberib sina¬
goge. sicut de uentre dixi extraxisti me ne carnalẽ
ẽ uterus sinagogę. qui ñ me ꝑtulit: scd iac tauit me
Non aut̃ cecidi. quia continiusti me. De uentre ma¬
uent̃ matris mee. ut tamquã paruulus oblitꝰ essem tui.

Expanded text:
nis caeterorumque talium salutem ponit. Spes mea ab uberibus nis caeterorumque talium salutem ponit. Spes mea ab uberibus matris meae: spes mea Deus, non ex quo uberibus virginis lactari coepi, nam et ante utique; sed ab uberibus Synagogae, sicut de ventre dixi, extraxisti me, ne carnalem  uterus Synagogae, qui me non pertulit, sed jactavit me. Non autem cecidi, quia constituisti me. De ventre mauterus matris meae, ut tanquam parvulus oblitus essem tui.
Abbreviated transcription (Latin):
ft̃. Aa te clamauert ñ uerbis delictoꝵ a quib longe
ẽ salus. & ideo salui facti st̃ In te sperauert̃. & ñ st̃
confusi In te sperauert. nec cos fefellit spes. ñ ciũ in
xp̃c sine semine incarnatꝰ sũ.: ut essẽ in homine ultra
homines. ut uel sio dignaret᷑ unitari humana suꝑbia
humilitatẽ meã Obꝓbriũ hominũ & abiectio plebis.
In qua factus sũ obpbriũ hominũ. ita ut ꝓ conuitie¬
so maledicto diceret᷑. tu sis discipłs ciꝰ: &e me plebs c̃¬
teneret. Om̃s qui conspiciebant nie: subsannabant me
Dñis qͥ conspiciebant mȩ. irridebant. Et locuti st̃ labi¬
is. & mouert caput. Et locuti st̃ ñ in corde sed in labu
cruat eũ : saliiu faciat eũ. qm̃ uult cũ. Hec uerba
lo uirginali. nã om̃ib hominib lex ista nascendi ẽ ut
de uentre extrahant᷑: sed ẽtiã de uentre udaicae
gentis cuiꝰ tenebris obtegit᷑ & nondũ in lucẽ xp̃i natꝰ
e quisquis in carnali obseruatione sabbati & circũcisio¬

Expanded text:
clamaverunt, non verbis delictorum a quibus longe est salus, et ideo salvi facti sunt. In te speraverunt, et non sunt confusi: in te speraverunt, nec eos fefellit spes; non enim inprie Jesus Christus sine semine in carne natus sum, ut essem in homine ultra homines; ut vel sic dignaretur imitari humana superbia humilitatem meam. Opprobrium hominum et abjectio plebis: in qua factus sum opprobrium hominum, ita ut pro convicioso maledicto diceretur; Tu sis discipulus ejus , et plebs ers. 8. Omnes qui conspiciebant me, subsanabant me: omnes qui conspiciebant me, irridebant me, Et locuti sunt labiis, et moverunt caput: et locuti sunt non in corde, sed in labieruat eum; salvum faciat eum, quoniam vult eum. Haec verba virginali, nam omnibus hominibus lex ista nascendi est ut de ventre extrahantur, sed etiam de ventre Judaicae gentis; cujus tenebris obtegitur, et nondum in lucem Christi natus est, quisquis in carnali observatione sabbati et circumcisio
Abbreviated transcription (Latin):
Circũdedert me multitudo luxuriantis plebis: Tauri
pingues obsedert me. Et principes eius de opp̃ssione
Sicut leo rapiens & rugiens. Sicut leo cuius rapina eso
Sicut aqua effusus sũ ubi lapsi st̃ ꝑscutores mei. & timo¬
re dispsa sunit a me funcamñta corporis. hoc ẽ eccłe disci¬
puli mei factũ c̃ cor meũ tamqua cera liquescens. in medio
uentris mei. Sapientia mea que in sc̃ĩs libris de me c̃scrip¬
ta ẽ tamquã dura & clausa ñ intelligebat̃. sed post quã
ignis passionis meȩ accessit. taniqua liquefacta manifesta¬
testa urtus mea. Exaruit passione iurtus ica: ñ uelut
fenũ sed uelut testa. que igne fit firmior. Et lingua
mea adhesit faucib meis. Et seruauert̃ ap̃ud se p̃cepta
mea ili ꝑ quos locuturꝰ erã. Et in puluere mortis dedu¬
xsti me. Et in impios morti dostinatos quos tamquã
puluerẽ ꝓ̃cit uentꝰ a facie tetrȩ deduxistime. Um cir¬
eudeacrt me canes multi. Qm̃ curcũdedert̃ me ñ ꝓ ueri¬

Expanded text:
circumdedit me multitudo luxuriantis plebis. Tauri pingues obsederunt me: et principes ejus de oppressione Sicut leo rapiens et rugiens: sicut leo cujus rapina est, sicut aqua effusus sum, ubi lapsi sunt persecutores mei; et timore dispersa sunt a me firmamenta corporis, hoc est Ecclesiae, discipuli mei. Factum est cor meum sicut cera liquescens, in medio ventris mei: sapientia mea, quae in sanctis libris de me conscripta est, tanquam dura et clausa non intelligebatur; sed postquam ignis meae passionis accessitrtus mea: exaruit passione virtus mea; non velut fenum, sed velut testa, quae fit igne firmior. Et lingua mea adhaesit faucibus meis: et servaverunt apud se praecepta mea illi, per quos locuturus eram. Et in pulverem mortis deduxisti me: et in impios morti destinatos, quos tanquam pulverem projicit ventus a facie terrae, deduxisti me. ederunt me canes multi: quoniam circumdederunt me, non pro veri
Abbreviated transcription (Latin):
uestimentu meũ misert̃ sortẽ. Tu aut̃ dñe ne elongaue¬
ris auxiliu tiuĩ a me Tu aut̃ dñe ñ in finẽ scłi sicut᷑ cęte¬
ros. sea statĩ resuscita me. In defensionẽ meã aspice Aspi
meã. Et de potestate popłi ex consuetudine latrantis
ore regni scłaris. Et a cornib unicornuoꝵ humilitatẽ meã
Et a sublinitatib suꝑboꝵ se singularit᷑ erigentiũ c̃sortesq
ñ ficri uolentiũ saluã fac humilitatẽ meã. Harrabo no
in tuũ fr̃ib meis. Harrabo nom̃ tuũ humilib & se in¬
uicẽ diligentib sicut a me dilecti st̃ fr̃ib meis. ln medio
ȩccłȩ cantabo te. In medio ȩccłs gaudens p̃dicabo te

Expanded text:
 ne longe feceris auxilium tuum a me: tu autem, Domine, non in fine saeculi, sicut caeteros; sed statim resuscita me. In defensionem meam aspice: aspimeam: et de potestate populi ex consuetudine latrantis ore regni saecularis. Et a cornibus unicornuorum humilitatem meam: et a sublimitatibus superborum se singulariter erigentium, consortesque nmen tuum fratribus meis: narrabo nomen tuum humilibus, et se invicem diligentibus sicut a me dilecti sunt fratribus meis. In medio Ecclesiae cantabo te: in medio Ecclesiae gaudens praedicabo te.
Abbreviated transcription (Latin):
ge factꝰ a sa¬
lute mea. Lon
ge ẽ a peccato¬
rib salus. Uer¬
ba delictorũ
meoꝵ. Nã hec
uerba st̃ ñ iustitiȩ. sed delictoꝵ meoꝵ. Uetus enĩ ho¬
mo confixus cruci loquit᷑ ẽtiã causã ignorans quare
illũ dereliquerit ds̃ Aut certe longe a salute mea st̃
huus utte clamabo ut ꝓsperent᷑. & similit̃ ñ exaudie
huiu. hos facis ad insipientiã mͥ. sea potius ut sapiame
poralis uitȩ. scd uerbis conũsationis ad te in uitã et̾nã¬
Ur aut̃ in sco habrtas. laus isrł. Tu aut̃ in sc̃o habitas.
& ideo imunda delictoꝵ uerba ñ exaudios. Laus ui¬
dentis te: ñ eiꝰ qui laude suã quȩ siuuit in gustando ue¬
tito cibo. ut aptis corporris oculis abscondere se conare¬

Expanded text:
a salute mea; quoniam longe est a peccatoribus salus . Verba delictorum meorum: nam haec verba sunt non justitiae, sed delictorum meorum. Vetus enim homo confixus cruci loquitur; etiam causam ignorans quare eum dereliquerit Deus: aut certe, Longe a salute mea sunt hujus vitae clamabo, ut prosperentur: et similiter non exaudies. Neque hoc facis ad insipientiam mihi, sed potius ut sapiam, poralis vitae, sed verbis conversionis ad te in vitam aeternau autem in sancto habitas, laus Israel: tu autem in sancto habitas, et ideo immunda delictorum verba non exaudies. Laus videntis te, non ejus qui laudem suam quaesivit in gustando vetito cibo, ut apertis corporeis oculis abscondere se conare
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ passus ẽ scđ̾m hominẽ Palpebre cius int̾rogant filios
hominũ. Oꝑtionẽ atq adaꝑtionẽ oculoꝵ quod nomine pal
pebrarũ ꝓbabilo c̃ positũ morte resurrectionẽq eiꝰ accipe¬
re possumꝰ. ubi ꝓbabit filius hominis discipłos suos & t̾ri¬
tos sua passione ac resurrectione lȩtificatos. Dñs int̾ro¬
gat iustũ & impiũ. iã de cęlo gubernans ȩccłam. Qui aut̃
ddiligit iniquitatẽ. odit animã suã Quare hoc ita sit: con¬
sequentia docent. Pluit enĩ suꝑ peccatores laqueos. Scd̾n
superiorẽ expositionẽ accipiendũ. & om̃ia cȩtera usq in fino¬

Expanded text:
quem passus est secundum hominem. Palpebrae ejus interrogant filios quem passus est secundum hominem. Palpebrae ejus interrogant filios hominpositum, mortem resurrectionemque ejus accipere possumus, ubi probavit filios hominum discipulos suos, et territos sua passione, et resurrectione laetificatos. Dominus interrogat justum et impium: jam de coelo gubernans Ecclesiam. Qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam: quare hoc ita sit, consequentia docent; Pluet enim super peccatores laqueos, secundum superiorem expositionem accipiendum, et omnia caetera usq
Abbreviated transcription (Latin):
uidit facies eiꝰ quia ñ se prebet cognoscendũ malis seoboniꝰ
intelligere : ad passionẽ dñi referat psalmũ & de ude¬
is dicat. Qm̃ quȩ ꝑfecisti destruxert̃. Ac de ipso dño lu¬
stus aut̃ quid fecit Quẽ tamquã destructorẽ legis ar¬
guebant. cuius precepta ꝑuerse iuiuendo & ea contẽnen¬
do ac sua statuendo destruxerant: ut ipse dñs scd̾m honu¬
nẽ loquat᷑ ut solet dicens. in dño confido. quomͦ dicitis ani¬
mȩ meş transigra in montẽ sicut passer. ꝓpt̃ terrores
scilicet eoꝵ qui illũ accipere & crucifigere cupiebant. cũ
peccatores sagittare uolentes rectos corde id est qui xp̃o
credidert̃ in obscura luna id est repleta peccatorib syna¬
goga ñ absurde intelligit᷑. Cui congruit & quod dicit᷑
Dñs in tẽplo scõ suo. dñs in celo sedes eiꝰ. Uel uerbũ in ho¬
mine. uel ipse filius hominis qui ẽ in celis. Oculi eius in
pauperẽ respiciunt. aut quẽ suscepit scłm dm̃i. aut ꝓpt̃

Expanded text:
t cognoscendum malis, sed bonis; intelligere, ad passionem Domini referat Psalmum, et de Judaeis dicat, Quoniam quae perfecisti destruxerunt; ac de ipso Domino, Justus autem quid fecit? quem tanquam destructorem Legis arguebant: cujus praecepta, perverse vivendo, et ea contemnendo, ac sua statuendo, destruxerant, ut ipse Dominus secundum hominem loquatur, ut solet, dicens, In Domino confido; quomodo dicitis animae meae: Transmigra in montes sicut passer? propter terrores scilicet eorum, qui illum apprehendere et crucifigere cupiebant: cum peccatores sagittare volentes rectos corde, id est qui Christo crediderant, in obscura luna, id est repleta peccatoribus synagoga, non absurde intelligitur. Cui congruit et quod dicitur, Dominus in templo sancto suo, Dominus in coelo sedes ejus? id est, Verbum in homine, vel ipse Filius hominis qui in coelis est. Oculi ejus in pauperem respiciunt: aut quem suscepit secundum Deum, aut propter
Abbreviated transcription (Latin):
plura specula. Quot quot in illa singulare c̃. de illis plu¬
rib pluralit̃ reddit᷑. Propterea rursus ad singularita¬
tẽ refert se dicendo. Lequitatẽ uidit facies eiꝰ fortasse
ꝓ eo sit positũ equitatẽ iudit facies eius. ac si diceret᷑.
equitas uisa ẽ in facie ciꝰ. id est in eiꝰ notitia: ł acies enĩ d

Expanded text:
plura specula, quod in illa singulare est, de illis pluplura specula, quod in illa singulare est, de illis pluribus pluraliter redditur. Propterea rursus ad singularitatem se refert, dicendo, Aequitatem vidit facies ejus: fortasse pro eo sit positum, Aequitatem vidit facies ejus, ac si diceretur, Aequitas visa est in facie ejus, id est in ejus notiti
Abbreviated transcription (Latin):
doꝵ suꝑstitione munit᷑. Et hino iget̾ eadẽ scripturarũ nu¬
be ꝓ suo cuiusq merito & peccatori pluua laqueoꝵ. &
iusto pluuia ubertatis infusa ẽ. Ignis o sulphur. sp̃s
ꝓcellaru pars kalicis eoꝵ. Hec pęna c̃ coꝵ atq exitus.
ꝑ quos blasphemat᷑ nom̃ dĩ: ut primo cupiditatũ fuarũ
igne uastent᷑. deinde maloꝵ operũ putore a cętu beatoꝵ
abiciant᷑. postremo abrepti atq fubmersi ineffabiles pe¬
nas luant. Hȩc enĩ pars ẽ kalicis eoꝵ. sicut iustoꝵ calix
domus tuȩ. kalicẽ aut̃ ꝓpterea puto appellatũ. neqͥd
p̃ter modũ atq mensurã uel in ipsis peccatoꝵ supplici¬
is ꝑ diuinã ꝓuidentiã fieri arbitrem̃. Et ideo tamquã
rationẽ reddens quare id fiat: subiecit. Qñi iustus adñs
& iustitias dilexit. Non frustra pluralit. nisi homines
dĩ. cui oins participant: taiquã si una facies intueat᷑

Expanded text:
dorum superstitione munitur. Et hic igitur eadem Scripturarum nudorum superstitione munitur. Et hic igitur eadem Scripturarum nube, pro suo cujusque merito, et peccatori pluvia laqueorum, et justo pluvia ubertatis infusa est. 11. Ignis et sulphur et spiritus procellae pars calicis eorum. Haec poena eorum est atque exitus, per quos blasphematur nomen Dei, ut primo cupiditatum suarum igne vastentur, deinde malorum operum putore a coetu beatorum abjiciantur, postremo abrepti atque submersi, ineffabiles poenas luant. Haec enim pars est calicis eorum; sicut justorum calix perpetuam. Calicem autem propterea puto appellatum, ne quid praeter modum atque mensuram, vel in ipsis peccatorum suppliciis per divinam providentiam firationem reddens quare id fiat, subjecit: Quoniam justus Dominus, et justitias dilexit. Non frustra pluraliter, nisi quia hDei, cujus omnes participant: tanquam si una facies intueatur
Abbreviated transcription (Latin):
parationẽ extremi supplicii si ꝑseuerare in peccando
maluerit. siue ad desuadendã suꝑbiã si aliquando dm̃
cura sinceriore quesiuerit. Si aut̃ nubes ñ nͥ boni ueriq pro¬
pħe intelligunt᷑. & de ins manifestũ c̃ suꝑ peccatores la¬
queos pluere dm. quauis de his etiã pios ad fructificandũ
telligunt᷑: pluit ds̃ suꝑ peccatores laqueos. Cũ
aut̃ benc intelligunt᷑. fecundat pectora piorũ
atq fideliũ: sicut exempli gr̃a quod scriptũ ẽ & crunt
duo in carne una si ad libidinẽ quisq int̃pretet᷑. laque¬
um pluit suꝑ peccatores. Si aut̃ intelligas sicut illc qui
ait ego aut̃ dico in xp̃o & in ęccła. imbrẽ pluit suꝑ ferti¬
lẽ terrã. Cadẽ aut̃ nube id est diuna scriptura utrũq
factũ ẽ. Itẽ dñs dicit. Non quod intrat i os ur̃ i uos
comquinat. sed quod exit. Audit hoc peccator. & gulã
parat uoracitati. Audit hoc iustus. & a ciboꝵ discernen¬

Expanded text:
aeparationem extremi supplicii, si perseverare in peccando aeparationem extremi supplicii, si perseverare in peccando maluerit; sive ad desuadendam superbiam, si aliquando Deum cura sinceriore quaesiverit. Si autem nubes nonnisi boni et veri Prophetae intelliguntur; et de his manifestum est super peccatores laqueos pluere Deum, quamvis de his etiam pios ad fructificandum telliguntur, pluit Deus super peccatores laqueos; cum autem bene intelliguntur, foecundat pectora piorum atque fidelium. Sicut exempli gratia, quod scriptum est, Et erunt duo in carne una , si ad libidinem quisque interpretetur, laqueum pluit super peccatorem; sin autem intelligas, sicut ille qui ait, Ego autem dico in Christo et in Ecclesia , imbrem pluit super fertilem terram: eadem autem nube, id est divina Scriptura, utrumque factum est. Item Dominus dicit: Non quod intrat in os vestrum, vos coinquinat, sed quod exit . Audit hoc peccator, et gulam parat voracitati: audit hoc justus, et a ciborum discernen
Abbreviated transcription (Latin):
illa regula libent acceperĩ de uertrib regeneratos ꝑ fidẽ.
Hi quippe quibusdã scripturarũ locis obscuris tamquam
clausis oculis dĩ exercent᷑ ut querant. & rursus quib dã lo¬
cis manifestis tamquã aꝑtis oculis dĩ illuminant᷑ ut gari¬
deant. Et ista in sc̃ĩs libris crebra aꝑtio atq adaꝑtio tã¬
quã palpebrȩ sunt dĩ quȩ introgant id est quȩ ꝓbant
filios hominii. qui neq fatigant᷑ rerũ obscuritatib sed
exercent̾. ncq inflant̾ cognitione sed confirmant᷑. Dñs
int̾rogat iustũi & impiũ. Quid ẽ ergo: Metiumꝰ ne aliqͥs
nob̾ obsunt impii si forte nobiscũ sacramenta ñ sincero coroe
cõmunicant. quando ille int̾rogat iustũ & impiu: Qui
aut̃ diligit iniquitatẽ. odit animã suã la est ñ ei qͥ credit
dõ & spẽ suã ñ ponit in homine. sed tantũ animȩ suc
Si nubes generalit̃ ꝓpħȩ intelligunt̃ siue boni siue mali
enĩ in cos quisq sectandos uicidit nisi peccator siue ad p̾¬

Expanded text:
illa regula libenter acceperim, de veteribus regeneratos per fidem. Hi quippe quibusdam Scripturarum locis obscuris, tanquam clausis oculis Dei, exercentur ut quaerant: et rursus quibusdam locis manifestis, tanquam apertis oculis Dei, illuminantur ut gaudeant. Et ista in squam palpebrae sunt Dei, quae interrogant, id est probant filios hominum, qui neque fatigantur rerum obscuritate, sed exercentur, neque inflantur cognitione, sed confirmantur. VERSinterrogat justum et impium. Quid ergo metuimus ne aliquid nobis obsint impii, si forte nobiscum sacramenta non sincero corde communicant, quando ille interrogat justum et impium? Qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam: id est, non ei qui credit Deo et spem suam non ponit in homine, sed tantum animae suae Si nubes generaliter Prophetae intelliguntur, sive boni, sive mali,enim quisquam in eos sectandos incidit nisi peccator; sive ad pr
Abbreviated transcription (Latin):
adiuuerit dñs. Neq enĩ passim prȩte¬
tunda sunt hȩc. quandoquidẽ placuit fr̃ib ñ tantĩ
ure & corde sed & stilo excipienda que dicimus. ut ñ
auditor̃ tantũ sed lectorẽ etiã cogitare debeamus
ata est quidem occasio psalmo huic ex re quadã g

Expanded text:
adjuverit Dominus. Neque enim passim praetereunda sunt haec; quandoquidem placuit fratribus, non tantum aure et corde, sed et stylo excipienda quae dicimus: ut non auditorem tantum, sed et lectorem etiam cogitare debeamus. Nata est quidem occasio psalmo huic ex re quadam g
Abbreviated transcription (Latin):
ERBA MEA
exaudi dñe. Vo¬
cãta inuocat dñm.
ut eodẽ opitu¬
lante ꝑtranseat
& ad eũ ꝑueniat
Intellige clamo¬
rẽ meũ. Bene
ostendit quis iste
sit clamor. quã

Expanded text:
erba mea exaudi, Domine: vocata invocat Dominum, ut eodem opitulante pertranseat et ad eum perveniat. Intellige clamorem meum: bene ostendit quis iste sit clamor, qua
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa est. ut no
te debere de meritis tiuis. nec presumere de impunitate
catorem. Consequens intelligentia est. ut cũ ex fide
ꝑ dilectionẽ bene cȩperis operari. ñ hoc uirib tuis sed
gr̃ae dĩ deputaueris Ita non erit dolus in corde tuo. hoc
est in ore interiore tuo. Nec aliud habebis in labis.¬

Expanded text:
ipsa est, ut noveris nec jactare te debere de meritis tuis, nec praesumere de impunitate catorem. Consequens intelligentia est, ut cum ex fide per dilectionem bene coeperis operari, ne hoc viribus tuis, sed gratiae Dei deputaveris. Ita non erit dolus in corde tuo, hoc est in ore interiore tuo; nec aliud in labi
Abbreviated transcription (Latin):
sua Potens c̃ nuscd̾ia ipsuis. qui illis illud faciat. Quoscũq uiue¬
nerit nom̃ xp̃i portare. congreget illos. Et uidote fr̃s quan¬
do potens aliquis inuenerit titulos suos. nonne sibi iure rem
uidicat & dicit. ñ poneret titulos meos : Titulos meos posuit
mea res ẽ. Ubi nom̃ meũ inuenio. meũ ẽ: Nũquid titulus
nuitat᷑: Titulus qui erat: ipse ẽ Possessor mutat᷑. titulus
unitatẽ: ñ mutamꝰ titulos aut silemꝰ titulos. sed agnoscinꝰ
titulos regis nr̃i. titulos imperatoris nr̃i. Sed quid dicimus
o domus misera. Ille te possideat. cuiꝰ titulos habes. Xp̃i
titulos habes. noli eẽ donati possessio. Multa diximꝰ fr̃s
Sed illus amemoria ur̃a ñ recedat. quod hodie legit᷑. Ecce ite¬
rũ dico. & sȩpe dicendũ c̃. Per ipsũ diẽ id est ꝑ sacramenta hu¬
iuis diei constringo uos ut ñ uob exeat de cordib: cõme¬

Expanded text:
suae. Potens est misericordia ipsius, qui illis illud faciat, quoscumque invesuae. Potens est misericordia ipsius, qui illis illud faciat, quoscumque invenerit nomen Christi portare, congreget illos. Et videte, fratres, quando potens aliquis invenerit titulos suos, nonne jure rem sibi vindicat, et dicit, Non poneret titulos meos, nisi res mea esset? Titulos meos posuit, mea res est: ubi nomen meum invenio, meum est. Numquid titulos mutat? Titulus qui erat, ipse est: possessor mutatur, titulusunitatem, non mutamus titulos, aut delemus titulos; sed agnoscimus titulos regis nostri, titulos imperatoris nostri. Sed quid dicimus? O domus misera, ille te possideat cujus titulos habes; Christi titulos habes, noli esse Donati possessio. 32. Multa diximus, fratres; sed illud de memoria vestra non recedat, quod hodie legitur. Ecce iterum dico, et saepe dicendum est: per ipsum diem, id est per sacramenta hujus diei constringo vos, ut non vobis exeat de cordibus. Comme
Abbreviated transcription (Latin):
tuȩ titulos xp̃i posuisti. Nonne hoc faciunt nonnulli
in domo sua:. Ne domũ ipsius inuadat aliquis potens: po¬
nit ibi titulos potentis. titulos mendaces. Ipse uult ẽe
possessor. & frontẽ domus suȩ uult de titulo alieno mu¬
niri: ut cũ titulus lectus fuerit. cont̾ritꝰ potentia nomi¬
nis abstineat se ab inuasione. Fecert̃ illud quando maxi¬
mianistas damnauert̃. Egert̃ apud iudices. & conciliũ su
recita q uert̃ tamquã titulos ostendentes. ut ep̃i uderent̃
Tunc ui nidex int̾rogauit. Quis hic alt̾ ep̃s c̃ de parte
donati: Respondit officiũ. Nos ñ nouimꝰ nisi aureliũ ca-¬
tholicũ Timentes illi leges ñ respondert nisi de uno ep̃o
Illi aut̃ ut audirent᷑ a iudice nom̃ xp̃i imponebant in sua¬
possessione. Titulos illius imposuert̃. Bonus ẽ dñs qui illis par¬
cat. Et ubi inuenerit titulos suos. uindicet illud possessione

Expanded text:
tuae titulos Christi posuisti. Nonne hoc faciunt nonnulli tuae titulos Christi posuisti. Nonne hoc faciunt nonnulli in domo sua? Ne domum ipsius invadat aliquis potens, ponit ibi titulos potentis, titulos mendaces. Ipse vult esse possessor, et frontem domus suae vult de titulo alieno muniri; ut cum titulus lectus fuerit, conterritus quis potentia nominis, abstineat se ab invasione. Fecerunt illud, quando Maximianistas damnaverunt. Egerunt apud judices, et concilium suum recitaverunt: tanquam titulos ostendentes, ut episcopi viderentur. Tunc judex interrogavit: Quis hic alter episcopus est de parte Donati? Respondit Officium: Nos non novimus nisi Aurelium catholicum. Timentes illi leges, non responderunt nisi de uno episcopo. Illi autem ut audirentur a judice, nomen Christi imponebant: in possessione sua titulos illius imposuerunt. Bonus est Dominus, qui illis parcat, et ubi invenerit titulos suos, vindicet illud possessioni
Abbreviated transcription (Latin):
tat ẽ aliquid. neq qͥ rigat : sed qui inerementũ dat ds̃.
Quare habeo incas. habes tu tuas. Si ibi ẽ xp̃e. illo eant
met. quia ñ st̃ mec̨. Si hic ẽ xp̃c. huc eant tuȩ.: quia ñ st̃
tuae. Propt̃ possessiones osculant᷑ nob̃ caput & manus. &
ꝑgunt fili alieni Non ẽ mea possessio inquit. Quid est
hoc : Uideamus si ñ est tua possessio. uideamꝰ si ñ tibi illã
uendicas. Ego nomiini xp̃i laboro. tu nomini donati Nã
Ego dico Per totũ ẽ. Laudate pueri dñm. laucdate nom̃
dñi. Vnde laudant.: Usquequo laudant. A solis ortu
usq ad occasũ laudate nom̃ dñi. Ecce quã ȩccłam ostendo.
Ecce quid emit xp̃c. ecce quid redẽmit.: eccc ꝓ quo sanguins̃
dedit. Sed tu quid dicis: Et ego illi colligo. Qui mecũ inqͥt
ñ colligit. spargit. Diuidis unitatẽ. possessiones tuas queris.
Et quare habent nom̃ xp̃i. Qa ad defensionẽ possessionis

Expanded text:
tat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . tat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Quare habeo meas, habes tu tuas? Si ibi est Christus, illo eant meae, quia non sunt meae: si hic est Christus, huc eant tuae, quia non sunt tuae. Propter possessiones osculentur nobis caput et manus, et pereant filii alieni. Non est mea possessio, inquit. Quid est hoc? Videamus si non est tua possessio, videamus si non illam tibi vindicas. Ego nomini Christi laboro, tu nomini Donati. Nam  Christus : ego dico, Per totum est. Laudate, pueri, Dominum, laudate nomen Domini. Unde laudant? Usquequo laudant? A solis ortu usque ad occasum laudate nomen Domini . Ecce quam Ecclesiam ostendo, ecce quid emit Christus, ecce quid redemit, ecce pro quo sanguinem dedit. Sed tu quid dicis? Et ego illi colligo. Qui mecum, inquit, non colligit, spargit . Dividis unitatem, possessiones tuas quaeris. Et quare habent nomen Christi? Quia ad defensionem possessionis
Abbreviated transcription (Latin):
Habes hereditatẽ. Huc ueni. totã mecũ possido. Quare
litigando uocas ad partẽ: Huc ueni. Pono tuo uinccris
Totã habebis. An adhuc calũniaris: lã ego testam̃tũ
legi. & tu calũniaris: An adhuc calũniaris quia fines
terre dixit. ñ dinit om̃s fines terrȩ Legamꝰ ergo quod¬
modo lectũ ẽ. Cõmemorabunt᷑ & conũtent᷑ ad dnm̃ u
sionẽ dñi. Sedat uos: quia ur̃a priuata uultis possidere.
& ñ cõmuni cũ xp̃o unitate. Dommari enĩ uultis in t̾ta. &
cũ illo in celo regnare: Posfidetis domus ur̃as. Et aliquando
uenimꝰ ad illos dicentes. Queramꝰ uerũ. inuemamus uerum.
Et illi. Cos tenete quod tenetis. Oues tuas habes. oues mca
habeo. Noli ẽc molestus ouib meis. quia & ego ñ sũ molestꝰ
ouib tuis. Dõ gr̃as. Meae sunt oues. illius sunt oues. Ap̃c
quid emit: Inmo nec mec sint nec tuę. sed illius sint
qui illas emit. illius sint qͥ ilas signauit. Neq qͥ plan¬

Expanded text:
habes haereditatem, huc veni, totam mecum posside. Quare habes haereditatem, huc veni, totam mecum posside. Quare litigando vocas ad partem? Huc veni: bono tuo vinceris, totum habebis. An adhuc calumniaris? Ego jam testamentum legi, et tu calumniaris. An adhuc calumniaris, quia fines terrae dixit, non dixit omnes fines terrae? Legamus ergo. Quomodo lectum est? Commemorabuntur, etsionem Domini. 31. Sed et vos, quia privata vestra vultis possidere, et non communi cum Christo unitate; dominari enim vultis in terra, non cum illo in coelo regnare, possidetis domos vestras. Et aliquando venimus ad illos dicentes, Quaeramus verum, inveniamus verum. Et illi, Vos tenete quod tenetis: oves tuas habes, oves meas habeo; noli molestus esse ovibus meis, quia et ego non sum molestus ovibus tuis. Deo gratias: meae sunt oves, illius sunt oves: Christus quid emit? Imo nec meae sint, nec tuae: sed illius sint qui illas emit, illius sint qui illas signavit. Neque qui plan
Abbreviated transcription (Latin):
sensu iacet in monum̃to. & ualent uerba ipsius. Sedet
xỹc in celo. & contradicit᷑ testamento. Aperi. Legamus
fr̃s sumus. Quare contendimꝰ. Placet᷑ animus nr. Non
sine testamento nos dimisit pat̾. Qui fecit testam̃tũ.
uuit in ęt̾nũ. Audit uoces nr̃as. cognoscit suã. Legamꝰ
Quid litigamꝰ. Ulbi inuenta fuerit hereditas: ipsã te¬
neamus: Aperi testamentũ: Lege in primo capite ip¬
sius psalterii. Postula a me. Sed quis dicit: Forte ñ
xp̃c: Ibi habes. Dñs dix̃ ad me. Filius ms es tu: ego
hodie genuite. Ergo filius dĩ dicit. uel ad filiũ suũ di¬
cit patꝰ. Ergo quid dicit ad filiũ: Postula a me. &
dabo tͥ gentes hereditatt̃ tuã. & possessionẽ tuã fines
terre. Solet fieri fr̃s. ut quando quęrit̾ de possesione :
quȩ rant̾ affines Int̾ affines illũ & illũ ñ crit heres aut
cui donat᷑. aut qͥ emit: Quexit int̾ quos affines. Int̃
misit affines. Quocũq te uerteris: xp̃c ẽ finis terrae.

Expanded text:
sensu jacet in monumento, et valent verba ipsius: sedet Christus in coelo, et contradicitur testamento ejus? Aperi, legamus. Fratres sumus, quare contendimus? Placetur animus noster, non sine testamento nos dimisit pater. Qui fecit testamentum, vivit in aeternum: audit voces nostras, agnoscit suam. Legamus, quid litigamus? Ubi inventa fuerit ipsa haereditas, ipsam teneamus. Aperi testamentum, lege in primo capite ipsius Psalterii, Postula a me . Sed quis dicit? Forte non Christus. Ibi habes, Dominus dixit ad me, Filius meus es tu, ego hodie genui te . Ergo Filius Dei dicit, vel ad Filium suum Pater dicit. Ergo quid dicit ad Filium? Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam fines terrae. Solet fieri, fratres, ut quando quaeritur de possessione, quaerantur affines. Inter affines illum et illum, quaeritur haeres, aut cui donatur, aut qui emit. Inter quos affines quaerimisit affines. Quocumque te verteris, Christus est. Fines terrae
Abbreviated transcription (Latin):
scripturis scĩs qui sunt inimi¬
ci nr̃i. cognoscimꝰ huuis cantici
ueritatẽ di aut̃ nos fallat¬
carnis prudentia ut non cog¬
noscamꝰ aduersus quos nobis sit¬
atio. in ipso psalmi huius exordio inuenimus que¬

Expanded text:
qui sint inimici nostri, cognoscimus hujus cantici veritatem: si autem nos fallacarnis prudentia, ut non cognoscamus adversus quos nobis sit colluctatio, in ipso psalmi hujus exordio invenimus qu
Abbreviated transcription (Latin):
insensatis. & similes efficimini illis
sermo dĩ ad cor-¬
rectionẽ uitae
nr̃e. & ad spe¬
randa prȩmia

Expanded text:
insensatis, et similes efficimini illis.sermo Dei ad correctionem vitae nostrae, et ad speranda praemia
Abbreviated transcription (Latin):
eobtẽ perare debumus
Uoluit enĩ dñs ꝓpt̃
imbrium nimietatẽ
retardare ꝓfectionẽ
nr̃am. & imperatũ ẽ
nobis ne uacaret hic
erga uos lingua nr̃a.
cũ cordis nr̃i negotiũ
semꝑ sitis. sicut & nos

Expanded text:
obtemperare debuimus. Voluit enim Dominus propter imbrium nimietatem retardare profectionem nostram; et imperatum est nobis, ne vacaret hic erga vos lingua nostra, cum cordis nostri negotium semper sitis, sicut et nos
Abbreviated transcription (Latin):
dauid extasis In finẽ quid
sit nouimus. si xp̃m nouimus
Dicit enĩ apłs. finis enĩ legis xp̃c ad iustitiã omni
credenti: Finis non consumens. sed ꝑficiens. Duob
enĩ modis dicimus finẽ : uel quod fit ut ñ sit quod
erat. uel quod fit ut ꝑfectũ sit quod inchoatum
erat. Ergo in finẽ. in xp̃m. P salmus dauid extasis
Uerbũ est ęxtasis grecũ. Latine quantũ dat᷑ intelligi
uerbo uno exponi potest. si dicat᷑ excessus. Uxcessus aut̃
mentis ꝓprie solet extasis dici. In excessu uero mentis
duo intelligunt᷑. aut pauor. aut intentio ad suꝑna. ita
ut quodãmodo a memoria labant᷑ interna. In hac extasi
fuerunt om̃s scĩ. quib archana dĩ mundũ istũ excedentia
reuelata sunt. De hoc mentis excessu id est extasi paulus
cũ loqueret᷑ seipsum insinuans ait. Siue enĩ mente exces¬
sunus dõ : siue temperantes sumus uobis. Raritas enĩ xp̃i
cõpellit
nos. Hoc est. Si ea tantũ agere uelle¬
mus. & ea

Expanded text:
inem quid sit, novimus, si Christum novimus; dicit enim Apostolus: Finis enim legis Christus ad justitiam omni credenti Finis non consumens, sed perficiens: duobus enim modis dicimus finem; vel quo fit ut non sit quod erat, vel quo fit ut perfectum sit quod inchoatum erat. Ergo in finem, in Christum. 2. Psalmus David ecstasis. Verbum ectasis graecum, latine, quantum datur intelligi, verbo uno exponi potest, si dicatur excessus: excessus autem mentis proprie solet ecstasis dici. In excessu vero mentis duo intelliguntur; aut pavor, aut intentio ad superna, ita ut quodam modo de memoria labantur inferna: in hac ecstasi fuerunt omnes sancti, quibus arcana Dei mundum istum excedentia revelata sunt. De hoc mentis excessu, id est ecstasi, Paulus cum loqueretur, seipsum insinuans, ait: Sive enim mente excessimus Deo, sive temperantes sumus vobis, charitas enim Christi compellit nos . Hoc est, si ea tantum agere vellemus, et ea
Abbreviated transcription (Latin):
respicit ex iusto iudicio
suo in sudore uultus nr̃i
panẽ manducare. ex nobis
nobis loqui dignatus est.
ut ostendat quia ñ solum
⁊ conditor nr̃. sed &

Expanded text:
respicit ex justo judicio suo in sudore vultus nostri panem manducare , ex nobis nobis loqui dignatur, ut ostendat quia non solum est conditor noster, sed
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ laudamus cui tantomagis placemus quantomagis nob¬
ipse placuerit: rectos inquit decet laudatio. Qui sunt
recti. Qui dirigunt cor scd̾m uoluntatẽ dĩ. Et si eos ꝑ¬
turbat humana fragilitas. diuna consolatur aequitas.
Quãuis enĩ corde mortali priuatĩ aliquid uelint quod
suȩ interĩ cause uel negotio uel pręsenti necessitati con¬
ueniat: ubi intellexerint & cognouerint aliud dĩn uelle.
preponunt uoluntatẽ melioris uoluntati suae. & uo¬
luntatẽ om̃ipotentis uoluntati infirmi. & uoluntatem
dĩ uoluntati hominis. Quantũ enĩ distat dĩ ab homine.

Expanded text:
autem laudamus, cui tanto magis placemus quanto magis ipse nobautem laudamus, cui tanto magis placemus quanto magis ipse nobis placuerit; Rectos, inquit, decet laudatio. Qui sunt recti? Qui dirigunt cor secundum voluntatem Dei; et si eos perturbat humana fragilitas, divina consolatur aequitas: quamvis enim corde mortali privatim aliquid velint, quod suae interim causae vel negotio, vel praesenti necessitati conveniat; ubi intellexerint et cognoverint aliud Deum velle, praeponunt voluntatem melioris voluntati suae, et voluntatem omnipotentis voluntati infirmi, et voluntatem Dei voluntati hominis. Quantum enim Deus distat ab homine,
Abbreviated transcription (Latin):
exultatio. Exultent aut̃ iusti in dño. quia ꝑmanente
dño ꝑmanebit iustoꝵ exultatio. Exrultare aut̃ in dño
ita conuenit. ut laudemus illũ qui solus ñ habet quoo
nobis displiceat. Et nemo tammulta habet quȩ infideli¬
bus displicent. Et breue preceptũ est. Ile placeat dõ.
cui placet ds̃. Hec leue putetis hoc km̃i. Uidetis
enĩ quãmulti disputent contra dm̃. quammultis displi¬
ceant opera euis. Cũ enĩ facere uoluerit contra uolunta¬
tẽ homunũ: quia dñs est nouit quid faciat. Hec tantũ
attendit nr̃am uoluntatẽ quam utilitatem. Illi qui ma¬
lunt uoluntatẽ suã impleri quã dĩ. uolunt ad suã uo¬
luntatẽ flectere dm̃. non suã corrigi ad dm̃. Calib ho¬
minib infidelib impiis. iniquis. & quod piget dicere seo
tam̃ dicã. nostis enĩ quã uerũ dicã: facilius placet pan¬
tomimus quã ds̃. Propterea cũ dixisset exultate iustim
dño. quia exultare in illo nisi laudando ñ possumus. eum

Expanded text:
 autem justi in Domino: quia permanente Domino, permanebit justorum exsultatio. Exsultare autem in Domino ita convenit, ut laudemus illum qui solus non habet quod nobis displiceat, et nemo tam multa habet quae infidelibus displicent. Et breve praeceptum est: Ille placet Deo, cui placet Deus. Nec leve putetis hoc, carissimi. Videtis enim quam multi disputent contra Deum, quam multis displiceant opera ejus. Cum enim facere voluerit contra voluntatem hominum, quia Dominus est, et novit quid faciat, nec tam attendit nostram voluntatem quam utilitatem; illi qui malunt suam voluntatem impleri quam Dei, volunt ad suam voluntatem flectere Deum, non suam corrigere ad Deum. Talibus hominibus infidelibus, impiis, iniquis, quod piget dicere, sed tamen dicam, nostis enim quam verum dicam, facilius placet pantomimus quam Deus. 2. Propterea cum dixisset, Exsultate justi in Domino; quia exsultare in illo nisi laudando non possumus, cum