comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ibi ꝑu̾sa satagit emendare. Si em̃dare ñ pot̾ tolerat gemit:
sustinet paleam ut intret in horreum. Uerbi gr̃a. Uides frẽm
currere ad theatrũ. ꝓhibe. mone. ꝯtristare. Uides currere ad
uinũ: ꝓhibe si potes. Amicꝰ ẽ: admoneat᷑ lenit̃. Uxorẽ. seue¬
rissime refrenet᷑. Sicrelꝰ domꝰ dĩ comedit  ͤSi aũ frigidus
⁊ martidus dixeris in corde tuo. qͥd ad me aliena peccata: suf¬
ficit mͥ meam aĩam seruare do: ꝓfecto ñ uenit tͥ in mentẽ ser¬
uus ille qui talentum abscondit. Beda exc uiii c̃i
cute intuendũ ẽ: qr ñ passim peccanti dimittere. s peniten¬
tiam agenti dimittere iubem᷑. Et pͥmo qͥdẽ peccantẽ miseri¬
cordit̾ increpare: ut sit cui pꝰ modũ habeamꝰ iuste dimittere.
Qui gͦ frẽm uidens peccare tacuerit. ñ minꝰ dñici p̃cepti trans¬
gressorẽ quã is qui eidẽ penitenti ueniã dare nolu̾it: qr qui¬
dixit si penituerit dimitte : p̃misit si peccau̾it increpa. Itaq

Expanded text:
erversa satagit emendare. Si emendare non potest, tolerat, gemit, sustinet paleam, ut intret in horreum. Verbi gratia: Vides fratrem concurrere ad theatrum? prohibe, mone, contristare. Vides concurrere ad vinum; prohibe, si potes. Amicus est? admoneatur leniter. Uxor est? severissime refrenetur. Sic zelus domus Dei comedit te. Si autem frigidus et marcidus dixeris in corde tuo: Quid ad me aliena peccata? sufficit mihi meam animam servare Deo, profecto non venit tibi in mentem servus ille qui talentum abscondit. M. 212X Et ute intuendum est quia non passim peccanti dimittere, sed poenitentiam agenti dimittere jubemur, et primo quidem peccantem misericorditer increpare, ut sit cui postmodum habeamus juste dimittere. Qui ergo fratrem videns peccare tacuerit, non minus dominici praecepti transgressor est, quam is qui eidem poenitenti veniam dare noluerit. Qdixit: Si poenituerit, dimitte, praemisit: Si peccaverit, increpa. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
mis corripiatur disciplinis. Euticianꝰ pp̃. Obseruandũ¬
ẽ uobis ut & uos ab ebrietate abstineatis: ⁊ ut plebes sub¬
ditȩ abstineant p̃dicetis. Et neq ꝑ tab̾nas eatis bibendo
aut comeddendo. neq domos neq domos neq uicos curiosi¬
tate qualibet ꝑagretis: neq cũ feminis aut quib libet ꝑsonis
impuris ꝯuiuia exerceatis: nisi forte pat familias qͥlibet uos
ad domũ suam inuitauerit. ⁊ cũ coniuge sua. ⁊ ꝓle uob̾cum
uelit spuali gaudio letari: ⁊ uerboꝵ. ur̃oꝵ. refectionẽ acci¬
pere. ⁊ uob̃ refectionẽ carnalẽ caritatis officio exhibere. Opor-¬
tet enĩ ut si quando quilibet fidelis carnalib uos reficit epuł:
a uob̃ reficiat᷑ epulis spũalibus. Aug¬

Expanded text:
mis corripiatur disciplinis. 93 De eadest vobis, ut et vos ab ebrietate abstineatis, et ut plebes subditae abstineant, praedicetis. Et neque per tabernas eatis bibendo, aut comedendo, neque domos, aut vicos curiostate qualibet peragretis, neque cum foeminis, aut cum quibuslibet personis impuris convivia exerceatis, nisi forte paterfamilias quilibet vos ad domum suam invitaverit, et cum conjuge sua, et prole velit pere, et vobis refectionem carnalem charitatis officio exhibere. Oportet enim ut, si quando quislibet fidelium carnalibus vos reficit epulis, a vobis reficiatur epulis spiritualibus.
Abbreviated transcription (Latin):
ta. Nec iđo tam̃ ab huiꝰcemodi culpa penitꝰ alienꝰ est: qui licet p̃¬
positꝰ ñ sit. in eis tam̃ quib uite huiꝰ necessitate ꝯiungit᷑ multamo¬
nenda uel arguenda nouit ⁊ negligit. deuitans eoꝵ. offensiones.:¬
ꝓpt̃ illa qͥbꝰ in hac uita ñ indebitis utit᷑. s plusꝙͣ debuit delectatur.
llua ẽ culpabile: qͦd hii qui dissimilit̃ uiuunt ⁊ amaloꝵ factis ab Idẽ in¬
horrent. parcunt tam̃ peccatis alienis. quȩ edocere aut obiurgaͤ¬
re deberent: dũ eoꝵ offensiones cauent ne sibi noceant in his rebꝰ
quib licite boni atq innocentes utunt᷑. s cupidiꝰ quã oportebat

Expanded text:
ta. Nec ideo tamen ab huius modi culpa penitus alienus est, qui, licet praepositus non sit, in eis tamen, quibus uitae huius necessitate coniungitur, multa monenda uel arguenda nouit et neglegit, deuitans eorum offensiones propter illa quibus in hac uita non indebitis utitur, sed plus quam debuit delectatur.Illud est culpabile, quod hi, qui dissimiliter uiuunt et a malorum factis abhorrent, parcunt tamen peccatis alienis, quae dedocere aut obiurgare deberent, dum eorum offensiones cauent, ne sibi noceant in his rebus, quibus licite boni adque innocenter utuntur, sed cupidius, quam oportebat
Abbreviated transcription (Latin):
h ac aũt carens: ⁊̃ quȩ habebat amittit. Nullus dicat: Talen-¬
tum minime accepi. ñ est unde rationẽ reddere cogar.
Uni cuiq enĩ hoc ipsum reputabit᷑: qͦd uel minimũ ac¬
cepit. Aliꝰ intelligentiã habet p̾dicationis: ministeriũ
pascitur: ars ẽ ei ꝓ talento. Aliꝰ familiaris ẽ diuiti. talentũ
habet familiaritatis: loqui debet ꝓ indigentib Beda in epłam¬

Expanded text:
hac autem carens, etiam quae habebat amittit. Nullus dicat, talentum minime accepi, non est unde rationem reddere cogar. Unicuique enim hoc ipsum reputabitur, quod vel minimum accepit. Alius intelligentiam habet praedicationis? ministerium pascitur? ars est ei pro talento. Alius familiaris est diviti? talentum habet familiaritatis, et loqui debet pro indigentibus. Omni e
Abbreviated transcription (Latin):
Ueminẽ absolute ordinari prb̃rm uel diaconũ nec quẽli¬
bet in eccłastica ordinatione constitutũ: nisi manifeste in
eccła ciuitatis. siue possessionis. aut ĩ martyrio. aut ĩ monas¬
terio. hi. qui ordinatur mereat᷑ ordinationis publicatȩ uoca¬
bulum. Eoꝵ qui absolute ordinant᷑ decreuit sc̃a sy nodus ua¬
cuam habere manꝰ inpositionẽ: ⁊ nullũ tale factũ ualere ad
muriam ipsius qui eũ ordinauit: E x c̃cir toletano

Expanded text:
absolute ordinare presbyterum vel diaconum nec quemlibet alium in ecclesiastica ordinatione constitutum, nisi manifeste in ecclesia civitatis sive possessionis aut in martyrio aut in monasterio, et qui ordinatur mereatur ordinationis publicatae vocabulum: eos vero qui absolute ordinantur decrevit sancta synodus vacuam habere manus impositionem, et nullum ejus tale factum 100 valere ad injuriam ipsius qui eum ordinavit. VII. De
Abbreviated transcription (Latin):
nere huiꝰcemodi conatꝰ. ⁊ restituat᷑ ꝓpriȩ eccłȩ i qua ordinatꝰ:¬
& timorẽ cłi ante oculos ñ habentes. neq eccłastica statuta ẽ¬
todientes recesserint ab eccłia sua. siue p̃rb̃r. siue diaconus. uł
in quocũq ecclesiastico ordine positi fuerint. ñ debent suscipi
in alia eccła. s cum omni necessitate cogant᷑ ut redeant. ad
eccłiam suam. Quod si ꝑmanserint: excõmunicare eõ oporter¬
Siquis ausus fuerit aliquẽ qui ad alcerũ XUII c̃ eĩdem.¬
ꝑtinet ordinare in sua eccła. cũ ñ hãt ꝯsensũ ep̃i ipsiꝰ a quo
recessit clericꝰ: irrita sit huiꝰmodi ordinatio. Beda ex aug̃ in¬

Expanded text:
nere hujuscemodi conatus et restituatur propriae Ecclesiae in qua ordinatnere hujuscemodi conatus et restituatur propriae Ecclesiae in qua ordinatt timorem Dei ante oculos non habentes, neque ecclesiastica statuta custodientes, recesserint ab Ecclesia sua, sive presbyteres, sive diacones, vel in quocunque ecclesiastico ordine positi fuerint, non debent suscipi in ecclesia alia, sed et cum omni necessitate cogantur ut redeant ad Ecclesias suas; aut si permanserint, excommunicari oporteSi quis ausus fuerit aliquem qui ad alterum pertinet ordinare in sua Ecclesia, cum non habeat consensum episcopi ipsius a quo recessit clericus, irrita sit hujusmodi ordinatio. XVIII. De
Abbreviated transcription (Latin):
qualibet cõmotione ep̃i sui excõmunicati sint. Ut gͦ digna
hec possint examinatione ꝑ quiri. recte uisũ est ꝑ singłos an¬
nos in singłis quibꝰq ꝓuinciis bis in anno ep̃oꝵ ꝯcilium fie¬
ri: ut simul in unũ ꝯuenientes ex cõmuni ꝑuincia. huiꝰ mõi
examinent questiones: ut ita demũ hi qui ob culpas suas epis¬
copoꝵ. suoꝵ. offensas merito ꝯtaxerunt. digne &̃ acet̾is ex cõ¬
municati similit̾ habeant᷑: quousq ĩ cõmuni uel ipsi ep̃osuo
iusũ fuerit humaniorẽ circa eos ferre sententiam. Habeatur
aũt semel ꝯcilium ante dies quadragesime: ut om̃ib si quȩ
sunt simultatib amputatis mundũ sollẽpne do munꝰ possit
offerri. Sc̃m uͦ agatur: circa tẽpꝰ autũni. E x eodem capͥXU.¬
Propt̾ multas ꝑturbationes ⁊ frequentes tumultꝰ sedicionũ
sc̃i huiꝰ. ꝯcilii tale aliqͥd agere tẽptau̾it. ifringatur omnige¬

Expanded text:
qualibet commotione episcopi sui excommunicati sint. Ut ergo digna qualibet commotione episcopi sui excommunicati sint. Ut ergo digna haec possint examinatione perquiri recte visum est, per singulos annos, in singulis provinciis bis in anno episcoporum concilium fieri, ut simul in unum convenientes ex communi provincia hujusmodi examinent quaestiones, ut ita demum hi qui ob culpas suas episcoporum suorum offensas merito contraxerunt digne etiam a caeteris excommunicati similiter habeantur, quousque in communi vel ipsi episcopo suo visum fuerit humaniorem circa eos ferre sententiam. Habeatur autem semel concilium ante dies Quadragesimae, ut omnibus, si quae sunt, simultatibus amputatis, mundum solemne Deo munus possit offerri. Secundum vero agatur circa tempus autumni. VI. Mos aPropter multas perturbationes et frequentes tumultus seditionum, sancti hujus concilii tale aliquid agere tentaverit, infringetur omni ge
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ: sic̃ dñs dicit ad ierechielẽ. Linguã tuã adherere faciã
palato tuo. ⁊ eris nutꝰ. nec quasi uir obiurgans: qr domꝰ exaspe¬
rans ẽ. Ac si aꝑte dicat. Idcirco tͥ sermo p̃dicationis tollit᷑: quia
dum me inisuis actib plebs exasꝑat. ñ ẽ digna cui exortatio
ueritatis fiat. Idem codem.
dẽ recipiat: s ido mercedẽ recipere ut p̃dicare subsistat. Quisqͥs
nãq ido p̃dicat. ut hic uel laudis uel iuneris mercedẽ recipiat:
et̃na ꝓculdubio mercede se pͥuat. Quid nos opastores agimꝰ. qͥ
⁊ m̃cedẽ ꝯsequim᷑: ⁊ tam̃ oꝑar iĩ nequaquã sumꝰ: Fructꝰ ȩccłȩ¬
p̃dicatione laboramꝰ. Ecce ex oblatione fideliũ uiuimꝰ. s quid
sit. eiꝰ forsitan & errata laudant᷑: ne si adu̾set᷑ ꝑ iracundiã munꝰ

Expanded text:
ere faciam palato tuo, et eris mutus, nec quasi vir objurgans, quia domus exasperans est . Ac si aperte dicat: Idcirco tibi praedicationis sermo tollitur, quia dum me in suis actibus plebs exasperat, non est digna cui exhortatio veritatis fiat. Ex cujus dem recipiat, sed ideo mercedem recipere, ut praedicare subsistat. Quisquis enim ideo praedicat, ut hic vel laudis vel muneris mercedem recipiat, aeterna procul dubio mercede se privat. i mercedem consequimur, et tamen operarii nequaquam sumus; fructpraedicatiosit, ejus forsitan errata laudantur, ne, si adversetur, per iracundiam munus
Abbreviated transcription (Latin):
dit suba quȩ: tantũ ꝑtẽpꝰ: ita ipsam p̾cedit illa quȩ¬
que nec ꝑ locũ nec ꝑ tempꝰ. Ac ꝑ hoc sic̃ ꝑtẽp̾ et locum
mouet corpus ipse tantum ꝑ tempus motus c̃ditus.
spiritus. ita ꝑtempꝰ mouit c̃ditum spm̃ ipse nec ꝑtempꝰ
nec ꝑ locun motus ñ c̃ditus spiritus. S sp̃o creatus mo¬
uet se ipsum ꝑ tempus. ac ꝑtempꝰ ⁊ locũ corpus sp̃c aut̃ cit¬
ator mouet se ipsum suit tempore ac loco. mouit c̃ditũ
c̃ditum spt̃i ꝑ tempus sint loco. mouet corpꝰ ꝑtempꝰ ac lo

Expanded text:
 quae tantum per tempus, ita. ipsam praecedit illa quae nec per locum nec per tempus. ac per hoc sicut per tempus et locum mouet corpus ipse tantum per tempus motus conditus spiritus, ita per tempus mouet conditum spiritum ipse nec per tempus nec per locum motus conditor spiritus. sed spiritus creatus mouet se ipsum per tempus et per tempus ac locum corpus; spiritus autem creator mouet se ipsum sine tempore ac loco, mouet conditum spiritum per tempus sine loco, mouet corpus per tempus et lo
Abbreviated transcription (Latin):
it. quod spiritalis tantum
ꝑ tempora mutari posset
corporalis aut̃ ꝑ tempora ⁊
loca. Ex cmpli gr̃a per tẽp
mouet᷑ animꝰ ł reminiscendo qđ oblitus erat. ł discendo
qđ nesciebat. uel uolendo qd nolebat. Plocos aut̃ corp̃¬

Expanded text:
it, quod spiritalis tantummodo per tempora mutari posset, corporalis autem per tempora et locos. exempli enim gratia per tempus mouetur animus uel reminiscendo, quod oblitus erat, uel discendo, quod nesciebat, uel uolendo, quod nolebat; per locos autem corp
Abbreviated transcription (Latin):
ne somł .i. met̾nũ int̾fic̾et uult
n. impb sathan quatinꝰ qui dor¬
nut᷑ ñ adicieit ut resurgat at uͦ
miẜicors dd̾ de lõgĩqͦ u̾tioe sepius
ĩcłamat. ñne rodebis. abner. re

Expanded text:
est in aeternum, interficeret. Vult enim improbus satan, quatenus qui dormit non adjiciat ut resurgat. At vero misericors David de longinquo vertice saepius inclamat: Nonne respondebis, Abner? Re
Abbreviated transcription (Latin):
solitudine canit turtur ⁊ sꝑ t᷑
tur solitudinẽ diligit quia sin
resonat. Intrĩsecus canie ⁊ ñ poi¬
sũt audire turtures isi qui int᷑
sũt qui elongant se ĩ solitudi¬
ne qui sccretũ nihĩtarit qmi in

Expanded text:
solitudine canit turtur, et semper turtur solitudinem diligit, quia sinresonat, intrinsecus canit; et non possunt audire turturem, nisi qui intus sunt. Qui elongant in solitudine, qui secretum inhabitant, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
cito guttur meũ dulcedinẽ gr̃e ei
attingit ita me recreat᷑a sp̃u c⁊ab
amore t̾renoꝵ ĩ suꝑna trãssatã sencõ
ac si m celłam uinariã introducta
noui meri sun odore ⁊ pocło refet

Expanded text:
cito guttur meum dulcedinem gratiae ejus attigit, ita me recreatam spiritu et ab amore terrenorum in superna translatam sentio, ac si in cellam vinariam introducta, novi
Abbreviated transcription (Latin):
uicio. qm̃ cum ꝑuenit ao
regnum. Seruus namq
amore iusticie dep̾hensũ
adu̾sarium ferire timuit:
rex aute ꝑsuasione lux¬
urie deuotum militem
etiã sub studio frauois ex¬
tinxit. Quis gͦ opes. quis
potestatem. quis głam q̃¬
rat innoxie. si et illi exstite¬
runt noxia. qui hec habu¬
it non quesita: Quis int̾
hec sine magni discriminiᷤᷤ
labore saluabit᷑. si ille in
his culpa int̾ueniente tͣ¬
batꝰ est: qui ad hec fuerat
ueo eligente preparatus:
Aomonendi st̃ ut conside¬
rent ⁊ qõ salomon qui pt
tantam sapientiam usq
ad idolatͥam cecidisse de¬
scribit᷑: nil in hoc mũdo
prius qͣm caderet ÷ aduersi

Expanded text:
vitio, quam cum pervenit ad vitio, quam cum pervenit ad regnum . Servus namque amore justitiae, deprehensum adversarium ferire timuit; rex autem persuasione luxuriae devotum militem etiam sub studio fraudis exstinxit . Quis ergo opes, quis potestatem, quis gloriam quaerat innoxie, si et illi exstiterunt noxia, qui haec habuit non quaesita? Quis inter haec sine magni discriminis labore salvabitur, si ille in his culpa interveniente turbatus est, qui ad haec fuerat Deo eligente praeparatus? Admonendi sunt ut considerent quia Salomon qui post tantam sapientiam usque ad idololatriam cecidisse describitur, nihil in hoc mundo priusquam caderet, adversi
Abbreviated transcription (Latin):
fatigant᷑. ut sollicita conside¬
ratione ꝑpendant. creator
dis posrtorq cunctorum
quanta suꝑ eos gr̃a uigilat:
quos in sua desideria non
relaxat. Egro quippe qͦm
medicus desꝑat: concedit
ut cunc̾ta que concupis¬
cit accipiat. Nam qui sa¬
nari posse credit᷑: a mul¬
tis que appetit ꝓhibet᷑.
Et pueris nũmos subtrahi¬
mus: quib tota simul pa¬
tͥmonia heredib reseruam.
hinc gͦ de spe eterne heredi¬
tatis gaudium sumant:
quos aduersitas uite tem¬
poralis bumiliat. Quia nͥ
saluandos inꝑpetuum cer¬
neret: erudiendos sub di¬
scipline regimine diuina
dispensatio non refrena¬
ret. Admonendi itaq st̃
qui in iis que temporalit
concupiscunt aduersita¬
tis labore fatigantur: ut
sollicite considerent qͦd ple¬
rmq etiam iustos cum
temporalis potentia sustol¬
lit. uelut in laqueum cul¬
pa comprebendit. Nam si¬
cuc in pͥori huiꝰ uoluminiᷤᷤ
parte iam dixim᷑: dauro d̾o
amabilis rect̾ior fuit inser¬

Expanded text:
fatigantur, ut sollicita considefatigantur, ut sollicita consideratione perpendant, Creator dispositorque cunctorum quanta super eos gratia vigilat, quos in sua desideria non relaxat. Aegro quippe quem medicus desperat, concedit ut cuncta quae concupiscit accipiat. Nam qui sanari posse creditur, a multis quae appetit prohibetur: et pueris nummos subtrahimus, quibus tota simul patrimonia haeredibus reservamus. Hinc ergo de spe aeternae haereditatis gaudium sumant, quos adversitas vitae temporalis humiliat; quia nisi salvandos in perpetuum cerneret, erudiendos sub disciplinae regimine divina dispensatio non frenaret. Admonendi itaque sunt qui in his quae temporaliter concupiscunt, adversitatis labore fatigantur, ut sollicite considerent quod plerumque etiam justos cum temporalis potentia sustollit, velut in laqueo culpa comprehendit. Nam sicut in priori hujus voluminis parte jam diximus , David Deo amabilis rectior fuit in ser
Abbreviated transcription (Latin):
et̾̃norum fidem citius ro¬
boret᷑: nequaqͣm solũmͦ
spe ad res. sed reb quoq
ad spem trahitur. Qõ liqͥ¬
do psalmista testatur di¬
cens. Dedit eis regiones
gentium: et labores po¬
puloꝵ possederunt: ut cu¬
stodiant iustificationes e̾
et legem eiꝰ requirant. Sa¬
cum largientem d̃m hu¬
mana mens boni oꝑis re¬
sponsione non sequit᷑. un
nutrita pie credit᷑. iustius
inde dãpnat᷑. hinc enin
Seiecisti eos cum alleuarent
Quia uidelicet reprobi cũ
rect̾a oꝑa diuinis mune¬
rib non rependunt. cum
totos se hic deserunt. et af¬
fluentib prosꝑitatib di¬
mittunt: unde exterius¬
ꝓficiunt. inde ab intimis
cadunt. Hinc ẽ qd̾ in infer¬
no cruciato diuiti dicit᷑.
Recepisti bona in uita tua.
Iccirco enim hic bona rece¬
pit et malus: ut illic ple
mꝰ mala reciperet qui hic
fuerat nec ꝑ bona conũsꝰ.¬
qui ea quidem que¬
mundi st̃ concupiscunt.
sed tam̃ adu̾sitatis labore

Expanded text:
aeternorum fidem certius roaeternorum fidem certius roboretur, nequaquam solummodo spe ad res, sed rebus quoque ad spem trahitur. Quod liquido Psalmista testatur, dicens: Dedit eis regiones gentium, et labores populorum possederunt: ut custodiant justificationes ejus, et legem ecum largientem Deum humana mens boni operis responsione non sequitur, unde nutrita pie creditur, justius inde damnatur. Hinc enim Dejecisti eos dum allevarentur . Quoniam videlicet reprobi, cum recta opera divinis muneribus non rependunt, cum totos se hic deserunt, et affluentibus prosperitatibus dimittunt, unde extericum largientem Deum huproficiunt, inde ab intimis cadunt. Hinc est quod in inferno cruciato diviti dicitur: Recepisti bona in vita tua, idcirco enim bona hic recepit et malus, ut illic plenius et mala reciperet, qui hic fuerat nec per bona conversustotos se hic deserunt, et afmundi sunt concupiscunt, sed tamen adversitatis labore
Abbreviated transcription (Latin):
in dextera eiꝰ in sinistra
cie itaq et gła qualit̾ sit
habenda docuit: que po¬
sita in sinistra memora¬
uit. Hinc psalmista ait.
dextera. Ut iudelicet cũ dex¬
teram diceret: qͥa et̾nam
salutẽ quereret indicaret.
Hĩc rursum scriptum est.
Dextera manus tua dñe
confregit inimi cos. Hosteᷤ
enim dei et si in sinistra
eiꝰ profitiunt. dextera con¬
fringunt᷑: quia plerumq
pͣuos uita presens eleuat.
sed aduentꝰ eterne beatitu¬
dinis dampnat. Admonẽ¬
di st̃ qui in hoc mundo ꝓ¬
sperant᷑. ut sollert̾ conside¬
rent: qͦd presentis uite pro¬
speritas aliqndo iccirco da¬
tur ⁊ ut ad meliorem uitã
ꝓuocet: aliqͥn uero ut in
eternum plemiꝰ dannet.
Hĩc est enĩ quod plebi isra¬
helitice chanaan terra pro¬
mittit᷑: ut qnq ad et̾na
speranda ꝓuocent᷑. Neq
enim radis ille populus
ꝓmissionib dei in longin¬
quum crederet: si a ꝓmis¬
sore suo non etiã aliquid
eiucino ꝑcepisset. Ut gͦ ad

Expanded text:
in dextera ejus, in sinistra in dextera ejus, in sinistra tiae itaque et gloria qualiter sint habenda docuit, quae posita in sinistra memoravit. Hinc Psalmista ait: dextera; ut videlicet cum dexteram diceret, quia aeternam salutem quaereret, indicaret. Hinc rursum scriptum est: Dextera manus tua, Domine, confregit inimicos . Hostes enim Dei etsi in sinistra ejus proficiunt, dextera franguntur quia plerumque pravos vita praesens elevat, sed adventus aeternae beatitudinis damnat. Admonendi sunt qui in hoc mundo prosperantur, ut solerter considerent quia praesentis vitae prosperitas aliquando idcirco datur ut ad meliorem 78 vitam provocet, aliquando vero ut in aeternum plenius damnet. Hinc est enim quod plebi Israeliticae Chanaan terra promittitur, ut quandoque ad aeterna speranda provocetur. Neque enim rudis ille populus promissionibus Dei in longinquum crederet, si a promissore suo non etiam e vicino aliquid percepisset. Ut ergo ad
Abbreviated transcription (Latin):
reditatem cum gaudio
ex toto corde et ex animo.
Quib uerb̾ ꝑpenditur: qͦd
non solum quia gande¬
ant sed qd̃ toto corde et ex
animo gaubeant. distͥcta
rep̾hensione feriant᷑. Hĩc
salomnon ait. Auersio par¬
uulorum interficiet eos:
et ꝓĩꝑitas stultorum per¬
det̃ eos. hinc paulus admo¬
uet dicens. Qui emunt tã¬
qͣm non possidentes. et qͥ
utunt᷑ hoc mundo tanqͣmͣ
non utant᷑. Ut uidelicet
sic nob̾ que suppetunt ex¬
derius seruiant: quatinꝰ
a suꝑne dilectionis studio
anunum non inflectãt.
Ne luct̾um nob̾ interne pe¬
regrinationis temꝑent:
ea que in exilio positis
subsidium p̾bent et
qͥͣsi felices nos in tͣnsito¬
riis gaudeamus : qui ab
eternis nos interum mise
ritatem indelicet uite pre¬
sentis qͣsi sub capite posu¬
it: qͣm indentione sũmi a¬
moris p̃mit. Dextera uero
dei eam amplectit᷑: quia
sub et̾na eiꝰ beatitudine:
tota deuocione continet᷑.
Hinc rursum ꝑ salomonẽ
dicit᷑. Longitudo dierum

Expanded text:
reditatem cum gaudio, reditatem cum gaudio, et toto corde, et ex animo . Quibus verbis perpenditur, quod non solum quia gaudeant, sed quod toto corde et ex animo gaudeant, districta reprehensione feriantur. Hinc Salomon ait: Aversio parvulorum interficiet eos, et prosperitas stultorum perdet illos . Hinc Paulus admonet dicens: Qui emunt, tanquam non possidentes, et qui utuntur hoc mundo, tanquam non utantur . Ut videlicet sic nobis quae suppetunt, exterius serviant, quatenus a supernae delectationis studio animum non inflectant, ne luctum nobis internae peregrinationis temperent eaque in exsilio positis subsidium praebent; et quasi felices in transitoriis nos gaudeamus, qui ab aeternis nos interim miserritatem videlicet vitae praesentis, quasi sub capite posuit, quam intentione summi amoris premit. Dextera vero Dei eam amplectitur; quia sub aeterna ejus beatitudine tota devotione continetur. Hinc rursum per Salomonem dicitur: Longitudo dierum
Abbreviated transcription (Latin):
aduersitatis labore fatigã¬
t᷑. Admonendi nãq st̃ qui
in hoc qd̃ temporalit̾ appe¬
tunt ꝓsꝑant᷑. ne cum cũc¬
ta ad uotum suppetunt.
dantem quer̾e neglegant:
si in iis que dant᷑ aniniu̾
figant. Ne ꝑegͥnationem
ꝓ patria diligant. ne subsi¬
dia itineris in obstacła ꝑ¬
ꝑuentionis uertant. ne
nocturno lune lumine de¬
lectati. claritatem solis ui¬
dere refugiant. Admonen¬
diitaq st̃: ut qͦq in hoc
mundo consequunt᷑: ca¬
lamitatis solacia nõ aut̃
p̃inia retributionis cred̃.
Sed contͣ fauores mundi mẽ¬
tẽ erigant: ne in eis ex tota
cordis delectatione succum¬
bant. Quisqͥs enĩ prosꝑita¬
den qua utit᷑. apud uidi¬
cim cordis melioris uite a¬
more non repͥmit: fauorẽ
uite tͣnseuntis in mortis
ꝑpetue occasionem uertis.
Hinc est enĩ qd̃ sub soume¬
orum specie qui uincendoᷤᷤ
se ꝓsperitati sue reliquerãt.
in huiꝰ mundi successib le¬
tantes inerepant᷑: cũ dicũ.
Dedert terrã meã sibi in he¬

Expanded text:
re fatigantur. Admonendi namque sunt qui in hoc quod temporaliter appetunt prosperantur, ne cum cuncta ad votum suppetunt, dantem quaerere negligant; sed in his quae dantur animum figant; ne peregrinationem pro patria diligant, ne subsidia itineris in obstacionis vertant, ne nocturno lunae lumine delectati, claritatem solis videre refugiant. Admonendi itaque sunt ut quaeque in hoc mundo consequuntur, calamitatis solatia, non autem praemia retributionis credant; sed contra favores mundi mentem erigant, ne in eis ex tota cordis delectatione succumbant. Quisquis enim prosperitatem qua utitur, apud judicium cordis, melioris vitae amore non reprimit, favorem vitae transeuntis in mortis perpetuae occasionem vertit. Hinc est enim quod sub Idumaeorum specie, qui vincendos se prosperitati suae reliquerunt, in hujus mundi successibus laetantes increpantur cum dicitur: Dederunt terram meam sibi in hae
Abbreviated transcription (Latin):
doce. nemo ad olescentiam
tuam contẽpnat: sciendũ
nob̾ est. qͥa in sacro eloqͥo
aliqͣndo adolescentia iuue̾¬
tus uocat᷑. Qo scitiꝰ ostendit᷑:
si salomonis ad medium
uerba ꝓferant᷑ qui ait. Leta¬
re iuuenis in adolescentia
non decerneret:quẽ mone¬
bat in adolecetia iuuenem
non uocaret.

Expanded text:
doce: nemo adolescentiam doce: nemo adolescentiam tuam contemnat ; sciendum nobis est quia in sacro eloquio aliquando adolescentia juventus vocatur. Quod citius ostenditur, si Salomonis ad medium verba proferantur, qui ait: Laetare juvenis in adolescentia non decerneret, quem monebat in adolescentia, juvenem non vocaret.
Abbreviated transcription (Latin):
cum in celis sit conditor. et
ostensione sue potentie semꝑ
doctor angłorum: ante tri¬
cennale tempꝰ in terra magiꝰ¬
ter fieri noluit hominum.
Ut uidelicet precipitatis
uim saluberrimi timoris in¬
funderet: cum ip̃e etiam qͥ
labi non posset. ꝑfect̾e uite
grãm nõ nisi ꝑfect̾a etate
p̃dicaret. Scriptum qͥppe e̾.
Cum fact̾us ẽẽt annoꝵ duo¬
decim: remansit puer iħc
in ierłm. De quo aparentib
reqͥsito paulopꝰt subditur.
Inuenerunt illum in tem¬
plo sedentem in medio doc¬
torum. audientem illos et in¬
terrogantem. Nigilanti itaq
considerationẽ pensandum
ẽ: qͦd cum iħc annoꝵ duode¬
cim dicit᷑. in medio doctorũ
sedens. non docens sed int̾¬
rogans inuenit᷑. Quo exe¬
plo scilicet ostendit᷑: ne infir¬
mus quis docere audeat. si
ille puer doceri int̾rogãdo
uoluit: qui ꝑ diumitatis po¬
tentiam uerbum scientie
ip̃is suis doctorib ministͣ¬
uit. Cum u̾ ꝑ paulum dici¬
pulo dicit᷑. precipe hec et

Expanded text:
cum in coelis sit conditor, et ostensione suae potentiae semper doctor angelorum, ante tricennale tempus in terra magister noluit fieri hominum; ut videlicet praecipitatis vim saluberrimi timoris infunderet, cum ipse etiam, qui labi non posset, perfectae vitae gratiam non nisi perfecta aetate praedicaret. Scriptum quippe est: Cum factus esset annorum duodecim, remansit puer Jesus in Jerusalem . De quo a parentibus requisito, paulo post subditur: Invenerunt illum in templo sedentem in medio doctorum, audientem illos et interrogantem . Vigilanti itaque consideratione pensandum est, quod cum Jesus annorum duodecim dicitur in medio doctorum sedens, non docens, sed interrogans invenitur. Quo exemplo scilicet ostenditur ne infirmus docere quis audeat, si ille puer doceri interrogando voluit, qui per divinitatis potentiam verbum scientiae ipsis suis doctoribus ministravit. Cum vero per Paulum discipulo dicitur: Praecipe haec et
Abbreviated transcription (Latin):
tis exhibent. sed tam̃ exempla
de se publice in bonis oꝑibuᷤᷤ
p̾bent: ostendunt sequenda
que fugiunt. clamant amã¬
da que oderunt. Uiuũt pos¬
tremo aliis: et sibi moriunt᷑.
t contra admonendi st̃
qͥ bona occulte faciũt
ettñ quibdã factis publice
de se mala opinari ꝑmit¬
tunt: ne cum semet ip̃os ac¬
tionis recte uirtute uiuifi¬
cant. in se alios ꝑ exẽplũ
pͣue estimationis occidant.
Ne minꝰ quã se ꝓximos dili¬
gant. et cum ip̃i salubrem ui¬
ni potum sorbeant: intentis in
sui consideratione mentib
pestiferum ueneni poculum
fundant. Hi nimirum in uno
ꝓrimoꝵ uitam minꝰ adiuuãt:
in altero multum grauant.
dum student et rect̾a occulte
agere. et qͥbdam fact̾is ad exẽ¬
plum de se praua seminare.
Quisqͥs enĩ laudis concupiscẽ¬
tiam calcare iam sufficit: edi¬
ficationis fraudem ꝑpetrat.
si bona que agit occultat. Et
qͥsi iactato semine germinã¬
di radices subtͣhit: qͥ opus qͦd

Expanded text:
tis exhibent, sed tamen exempla tis exhibent, sed tamen exempla de se publice in bonis operibus praebent, ostendunt sequenda quae fugiunt, clamant amanda quae oderunt, vivunt postremo aliis, et sibi moriuntur. At contra admonendi sunt qui bona occulte faciunt, et tamen quibusdam factis publice de se mala opinari permittunt, ne cum bona semetipsos actionis rectae virtute vivificant, in se alios per exemplum pravae aestimationis occidant; ne minus quam se proximos diligant, et cum ipsi salubrem potum vini sorbeant, intentis in sui consideratione mentibus pestiferum veneni poculum fundant. Hi nimirum in uno proximorum vitam minus adjuvant, in altero multum gravant, dum student et recta occulte agere, et quibusdam factis, ad exemplum de se prava seminare. Quisquis enim laudis concupiscentiam calcare jam sufficit, aedificationis fraudem perpetrat, si bona quae agit, occultat; et quasi jactato semine germinandi radices subtrahit, qui opus quod
Abbreviated transcription (Latin):
nunt. et sine teste ẽ bonum
qͦd publice faciunt. et non
sine et̾no teste ẽ qͦd latent̾ delĩ¬
quunt. Culpas itaq suas oc¬
cultando hominib uirtutesq
pandendo: et unde puniri de¬
beant abscondentes detegũt.
et unde remunerari poterãt
decegentes abscondunt. Quoᷤᷤ
rect̾e sepulchra deal bata. spe¬
ciosa exterius sed mortuorũ
ossib plena ueritas uocat:
qͥa uicioꝵ mala intꝰ contegt᷑
huinanis uͦ oculis quoru̾̃idã.
demonstratione oꝑin de solo
foris iusticie colore blandiũ¬
ne que agunt recta despici¬
ant: sed ea meriti melioris cre¬
dant. Ualde enim bona sua
diiudicant: qui ad eorũ mer¬
cedem suffic̾e fauores huma.
nos putant.Cum enĩ ꝓ recto
oꝑe laus tͣnsitoria queritur:
eterna retͥbutione res digna
uili p̾cio uenundat᷑. De quo
uidelicet ꝑcepto precio ueri¬
tas dicit. Am̃ dico uobis rece¬
perunt mercedem suam.
Adinonendi st̃ ut considerẽt
quia dum pͣuos se in occul¬

Expanded text:
nunt, et sine teste est bonum nunt, et sine teste est bonum quod publice faciunt, et non sine aeterno teste est quod latenter delinquunt. Culpas itaque suas occultando hominibus, virtutesque pandendo, et unde puniri debeant abscondentes detegunt, et unde remunerari poterant, detegentes abscondunt. Quos recte sepulcra dealbata speciosa exterius, sed mortuorum ossibus plena Veritas vocat , quia vitiorum mala intus contegunt, humanis vero oculis quorumdam demonstratione operum, de solo foris justitiae colore blandiunne quae agunt recta despiciant, sed ea meriti melioris credant. Valde namque bona sua dijudicant, qui ad eorum mercedem sufficere humanos favores putant. Cum enim pro recto opere laus transitoria quaeritur, aeterna retributione res digna vili pretio venundatur. De quo videlicet pretio percepto Veritas dicit: Amen dico vobis, receperunt mercedem suam . Admonendi sunt ut considerent quia dum pravos se in occul
Abbreviated transcription (Latin):
sub spe e̾: ita post frigus tepor
in desꝑatione. Qui enĩ adhuc
in peccatis e̾: conuersionis fi¬
dutiam non amittit. Quͦ p̾t
conu̾sionem tepuit: et spem
que potuit ẽe de peccatore sub¬
t̃xit. Aut calidus gͦ quisq eẽ
aut frigidus querit᷑: ne tepi¬
dus euomat᷑. Ut uidelicet aut
calore quem ꝓposuit. tepore
ad noxium frigus redit.
mala occulte agunt ⁊ bo¬
na publice: atq alit̾ qui boni
que faciunt abscondunt.
ettñ quibdam factis publice
mala de se opinari ꝑmutũt.
Admonendi enĩ sunt qͥ mala
occulte agunt et bona publi¬
ce: ut pensent humana iu¬
dicia qͣnta uelocitate euolã.
diuina autẽ qͣnta ĩ mobilitate
ꝑdurant. Aomonendi sunt:
ut in fine rerum mentis ocu¬
los figant. Quia et humane
laudis attestatio p̃derit: et
suꝑna sententia que et ab¬
scondita penetrat. ad retͥbu¬
tionem ꝑpetuam conuales¬
cit. Dum gͥ occulta mala sua
diunus iudiciis. recta autẽ
sua humanis oculis antepo¬

Expanded text:
sub spe est, ita post frigus tepor sub spe est, ita post frigus tepor in desperatione. Qui enim adhuc in peccatis est, conversionis fiduciam non amittit. Qui vero post conversionem tepuit, et spem quae esse potuit de peccatore subtraxit. Aut calidus ergo quisque esse, aut frigidus quaeritur, ne tepidus evomatur; ut videlicet aut calore quem proposuit torpore ad noxium frigus redit.mala occulte agunt, et bona publice, aliter qui bona quae faciunt abscondunt, et tamen quibusdam factis publice mala de se opinari permittunt.Admonendi enim sunt qui mala occulte agunt, et bona publice, ut pensent humana judicia quanta velocitate evolant, divina autem quanta immobilitate perdurant. Admonendi sunt ut in fine rerum mentis oculos figant, quia et humanae laudis attestatio praeterit, et superna sententia, quae et abscondita penetrat, ad retributionem perpetuam convalescit. Dum igitur occulta mala sua divinis judiciis, recta autem sua humanis oculis antepo
Abbreviated transcription (Latin):
tinguit᷑ qd̾ quasi adhuc
uiuum tenet᷑. Admonendi st̃
ut ꝑpendant : qͦd tolerabilius
ẽẽ potuisset recti uiam non
amrꝑe: qͣm airepta post ter¬
gum redire. Nisi enim recro re¬
spiceret: erga ceptũ studium
nullo torpore langueret.
Audiant gͦ qd̾ scriptum ẽ. Me¬
lius erat eis non cognoscere
uiam iusticie: qͣm post ag¬
nitionem retrorsum conũti.
Audiant qd̾ scriptum ẽ. Uti¬
nã frigidus esses aut calidꝰ.
Sed quia tepidus es ⁊ nec frigi¬
dus nec calidus: incipiam te
euomere ex ore meo. Calidus
qͥppe e̾: qui bona studia et ar¬
ripit et consũmat. Frigidus
uͦ ẽ: qui consũmanda nec ĩ¬
choat. Et sicut a frigore ꝑte
porem tͣnsitur ad calorem: i¬
ta a calore ꝑ teporem redit᷑
ad frigus. Quisqͥs gͦ amisso
infrdelitatis frigore inuit.s
nequaqͣm tepore suꝑato creᷤᷤ¬
cit ut ferueat: ꝓcul dubio
calore despaco dum nerio in
tepore demorat᷑ ÷ ut fugescat¬
agit. Sed sic̃ an teporem frig̾

Expanded text:
stinguitur, quod quasi adhuc stinguitur, quod quasi adhuc vivum tenetur. Admonendi sunt ut perpendant quod tolerabilius esse potuisset recti viam non arripere, quam arrepta post tergum redire. Nisi enim retro aspicerent, erga coeptum studium nullo torpore languerent. Audiant ergo quod scriptum est: Melius erat eis non cognoscere viam justitiae, quam post agnitionem retrorsum converti . Audiant quod scriptum est: Utinam frigidus esses, aut calidus; sed quia tepidus es, et nec frigidus, nec calidus, incipiam te evomere ex ore meo . Calidus quippe est qui bona studia et arripit et consummat; frigidus vero est qui consummanda nec inchoat. Et sicut a frigore per teporem transitur ad calorem, ita a calore per teporem reditur ad frigus. Quisquis ergo amisso infidelitatis frigore vivit, sed nequaquam tepore superato excrescit ut ferveat, procul dubio calore desperato, dum noxio in tepore demoratur, agit ut frigescat. Sed sicut ante teporem frigus
Abbreviated transcription (Latin):
etiam qͦd fuerat bñ gestum
decrescit. In hoc qͥppe mũdo
humana anima qͣsi
more nauis ẽ. contͣ ictum flu¬
nunis conscendentis. Uno in lo¬
co nequaqm stare ꝑmittit᷑: qͥa
ad ima relabit᷑. nisi ad sũma
conet᷑. Si gͦ inchoata bona for¬
tis oꝑantis manus ad ꝑfectio¬
nem non subleuat: upsa o¬
ꝑandi remissio contͣ id qd̃ ope¬
ratum ẽ pugnat. Hinc ẽ enim
qͦd ꝑ salomonem dicit᷑. Qui
mollis et dissolutus ẽ in oꝑe
suo: frater ẽ sua oꝑa dissipan¬
tis. Quia uidelicet qui cepta
bona uistͥcte non exequit᷑.
dissolutione neglegentie ma¬
num destruentis imitatur.
Hinc sardis eccł̃ie ab angło
dicit᷑. Esto uigilans: et con¬
firma cetera que moritura
erant. Non enĩ inuenio ope¬
ra tua plena coram deo meo
Quia gͥ plena coram d̾o eiꝰ ope¬
ra inuenta nõ fuerant: mori¬
tura reliqua que erant ges¬
ta p̃dicͤabat. Si enim qͦd mor¬
tuum in nobis ẽ ad uitam
non accendit᷑: hoc etiam ex¬

Expanded text:
etiam quod fuerat bene gestum etiam quod fuerat bene gestum decrescit. In hoc quippe mundo humana anima quasi more navis est contra ictum fluminis conscendentis: uno in loco nequaquam stare permittitur, quia ad ima relabitur, nisi ad summa conetur. Si ergo inchoata bona fortis operantis manus ad perfectionem non sublevat, ipsa operandi remissio contra hoc quod operatum est, pugnat. Hinc est enim quod per Salomonem dicitur: Qui mollis et dissolutus est in opere suo, frater est sua opera dissipantis . Quia videlicet qui coepta bona districte non exsequitur, dissolutione negligentiae manum destruentis imitatur. Hinc Sardis Ecclesiae ab angelo dicitur: Esto vigilans, et confirma caetera quae moritura erant, non enim invenio opera tua plena coram Deo meo . Quia igitur plena coram Deo ejus opera inventa non fuerant, moritura reliqua etiam quae erant gesta praedicebat. Si enim quod mortuum in nobis est ad vitam non accenditur, hoc etiam ex
Abbreviated transcription (Latin):
edificari requirebat. Et cum
suꝑbia destruit᷑: edificationis
tñ uerba retinent᷑. Ut iudeli¬
cet ꝑsecutor ĩmanis dui destrue¬
tꝰ iaceret ÷ et tanto post in boniᷤ
solidius surgeret: quanto priꝰ
funditꝰ eu̾sus a pristino errore
cecrdisset. Qui g nulla adhuc
bona agere ceꝑunt: a rigidi¬
tate antea sue prauitatis cor¬
reptionis manu euertendi st̃.
ut ao statum postmodum
recte oꝑationis erigant᷑. Quia
et iccirco altum silue lignum
succidimus: ut hoc in edificii
tegmune subleuemꝰ. Sed tam̃
non repente in fabrica ponit᷑.
ut nimirũ uiciosa eiꝰ uiriditaᷤᷤ
exsiccet᷑. Cuiꝰ quo plus in infi¬
mis humor excoquit᷑: eo ad sũ¬
ma solidius leuatur.
t contͣ admonendi st̃ qui ĩ¬
choata bona minime con¬
lumant: ut cauta circũspec¬
tione considerent: qͥa dum
ꝓposita non ꝑficiunt: etiam
que fuerant cepta conuellũt.
Si enĩ qd̃ uidet᷑ gerendum sol¬
licita intentione non crescit:

Expanded text:
aedificari requirebat, et cum aedificari requirebat, et cum superbia destruitur, aedificationis tamen verba retinentur; ut videlicet persecutor immanis diu destructus jaceret, et tanto post in bonis solidius surgeret, quanto prius funditus eversus a pristino errore cecidisset. Qui ergo nulla adhuc agere bona coeperunt, a rigiditate antea suae pravitatis, correctionis manu evertendi sunt, ut ad statum postmodum rectae operationis erigantur, quia et idcirco altum silvae lignum succidimus, ut hoc in aedificii tegmine sublevemus; sed tamen non repente in fabrica ponitur, ut nimirum prius vitiosa ejus viriditas exsiccetur, cujus quo plus in infimis humor excoquitur, eo ad summa solidius levatur At contra admonendi sunt qui inchoata bona minime consummant, ut cauta circumspectione considerent quia dum proposita non perficiunt, etiam quae fuerant coepta convellunt. Si enim quod videtur gerendum sollicita intentione non crescit,
Abbreviated transcription (Latin):
ditum. ꝑ manus iniquorũ
assligentes int̾emistis. Quem
d̾s suscitauit solutis dolorib
inferni. Ut uidelicet crude¬
litatis sue cognitione destruc¬
ti: edificationem sc̾e predi¬
cationis qͣnto anxie quere¬
rent: tanto utilit̾ audirent.
uñ et ilico responderunt.
Quid gͦ faciemꝰ uiri fr̃s: Quib
mox dicit᷑. Agite penitentiam
et baptizet᷑ unusquisq ur̃m.
Que edificationis uerba ꝓfecto
contẽpnerent: nisi prius salu¬
bricer ruinam sue destruc̾tio¬
nis inuenissent. Hinc ẽ qd̾ sau¬
lus cum suꝑ eũ celitus lux e¬
missa resplenduit: nõ iam qͥd
recte deberet facere. sed qͥd pra¬
ue fecisset audiuit. Nam cum
subiungeret dn̾e qͥd me uis
facere: ilico adiungit᷑. Surgẽs
ingredere ciuicatem: et ibi¬
tͥ dicet᷑ qͥd te oporteat facere.
Ecce de celo dñs loquens. ꝑse¬
cutoris sui fc̃a ccerpuit: nͨ tn̾
ilico que ẽẽnt facienda demõ¬
strauit. Ecce elationis eiꝰ fa¬
brica iam tota corruerat: et
post rumam suam humilis

Expanded text:
tum, per manus iniquorum affigentes interemistis, quem Deus suscitavit solutis doloribus inferni ; ut videlicet crudelitatis suae cognitione destructi, aedificationem sanctae praedicationis quanto anxie quaererent, tanto utiliter audirent. Unde et illico respondet: Quid ergo faciemus, viri fratres? Quibus mox dicitur: Agite poenitentiam, et baptizetur unusquisque vestrum . Quae aedificationis verba profecto contemnerent, nisi prius salubriter ruinam suae destructionis invenissent. Hinc est quod Saulus cum super eum coelitus lux emissa resplenduit, non jam quid recte deberet facere, sed quid prave fecisset, audivit. Nam cum subjungeret: Domine, quid me jubes facere ? Illico adjungitur: Surgens ingredere civitatem, et ibi dicetur tibi quid te oporteat facere . Ecce de coelo Dominus loquens persecutoris sui facta corripuit, nec tamen illico quae essent facienda monstravit. Ecce elationis ejus fabrica jam tota corruerat, et 94 post ruinam suam humilis
Abbreviated transcription (Latin):
fatigatur. In quo nimirum
unum uicium nullatenus
extinguit᷑: nisi aliud nutri¬
atur. Que gͥ pestis ardentiuᷤᷤ
insequenda est. nisi que ꝑi¬
culosius premit: Tolerandũ
namq est. ut ꝑ uirtutem
abstinentie interim arrogã¬
dia contra uiuentem crescat:
ne eum ꝑ ingluuiem auita
funditus luxuria extinguat.
hinc est qd̾ paulus cum infir¬
mum auditorem suum per¬
penderet aut praua adhus
uelle agere. aut de actione res¬
ta humane laudis retribu¬
cione gaudere:ait. Uis non
timere potestatem: Bonũ
fac: et habebis laudem ex
illa. Neq enim ideo agenda
bonã sunt ut potestas huiꝰ
mundi nulla timeat᷑. aut ꝑ
hec gloria transitorie laudis
sumatur. Sed cum infirmã
mentem ad tantum robur
ascendere non posse pensaret.
ut et prauitatem simul ui
taret et laudem: predicator
egregius ei admonendo ali¬
quid obtulit. et aliqͥd tulit.
Concedendo enim leuia: sub¬
trahit acuora. Ut quia ad de¬
serenda cuncta simul non
assurgeret: dum in quodã

Expanded text:
fatigatur: in quo nimirum fatigatur: in quo nimirum unum vitium nullatenus extinguitur, nisi aliud nutriatur. Quae igitur pestis ardentius insequenda est, nisi quae periculosius premit? Tolerandum nunquam est ut per virtutem abstinentiae interim arrogantia contra viventem crescat, ne eum per ingluviem a vita funditus luxuria exstinguat. Hinc est quod Paulus, cum infirmum auditorem suum perpenderet, aut prava adhuc velle agere, aut de actione recta humanae laudis retributione gaudere, ait: Vis non timere potestatem? bonum fac, et habebis laudem ex illa . Neque enim ideo bona agenda sunt ut potestas hujus mundi nulla timeatur, aut per haec gloria transitoriae laudis sumatur. Sed cum infirmam mentem ad tantum robur ascendere non posse pensaret, ut et pravitatem vitaret simul et laudem; praedicator egregius ei, admonendo aliquid obtulit, et aliquid tulit. Concedendo enim lenia, subtraxit acriora; ut quia ad deserenda cuncta simul non assurgeret, dum in quodam
Abbreviated transcription (Latin):
predicatione apposita moꝵ
morbis diuerso ordine ob¬
uiare non ualeat. que tan¬
to subtilior agitur. quanto
de inuisibilib tractat.¬
ed quia plerumq dum
Souum uiciorum lan¬
guor irruit. hoc leniuis illud
fortasse grauius premit:
ei iuiirum uitio rectius
sub celentate subuenitur
ꝑ qd̃ festine ad interitum
tenditur. Et si hoc a uicina
morte restringi non potest
nisi illud etiam qͦd existit
contrarium crescat: colerã¬
dum p̃dicatori ẽ ut ꝑ exhor¬
tacionem suam artificioso
moderamine unum pacia¬
tur crescere: quatinus pos¬
sit aluco auicina morte re¬
tinere. Quod autem cum
agit: non morbum exaggerat
seo uulnerati sui cui medi¬
camentum auhibet. uitam
seruat: ut exquirerroe salu¬
tis congruum tempus inue¬
niat. Sepe enim quis a cibo¬
rum se ingluiie minime
temperans: iam iãq pene
suꝑantis luxurie stimulis
premit᷑. Qui huiꝰ pugne me¬
tu derritus dum se ꝑ absti¬
nenciam restringere nicit᷑.
inanis glorie temptacione

Expanded text:
praedicatione apposita, morum praedicatione apposita, morum morbis diverso ordine obviare non valeat, quae tanto subtilior agitur, quanto de invisibilibus tractated quia plerumque dum duorum vitiorum languor irruit, hoc levius, illud fortasse gravius premit; ei nimirum vitio rectius sub celeritate subvenitur, per quod festine ad interitum tenditur. Et si hoc a vicina morte restringi non potest, nisi illud etiam quod existit contrarium crescat tolerandum praedicatori est, ut per exhortationem suam artificioso moderamine unum patiatur crescere, quatenus possit aliud a vicina morte retinere. Quod cum agit, non morbum exaggerat, sed vulnerati sui, cui medicamentum adhibet, vitam servat, ut exquirendae salutis congruum tempus inveniat. Saepe enim quis a ciborum se ingluvie minime temperans, jamjamque pene superantis luxuriae stimulis premitur, qui hujus pugnae metu territus, dum se per abstinentiam restringere nititur, inanis gloriae tentatione
Abbreviated transcription (Latin):
in illo reprimatur repente
aborta precipicatio: ut tam̃
non conualescat impressa ex
consꝑsione formido. Quid
autem mirum si mentium
medici ista custodiunt. dum
tanta discretionis arte se tem¬
perant qui non corda sed cor¬
pora medent᷑: Plerumq e¬
nim debile corpus opprimit
languor ĩmanis. cui languo
ri scilicet obiuari adrutoriis
fortibus debet. sed tamen cor¬
pus debile adiudorium forte
non sustinec.Studet gͥ qui
medet᷑ quatinus sic suꝑ ex¬
istentem morbum subtrahat:
ut nequaqͣm subposita car¬
nis debilitas crescat. ne for¬
tasse languor cum uita de¬
ficiat. Ganta gͦ adiutorium
discretione com ponit: ut
uno codemq tempore et lan¬
guori obuiet et debilitati.
Si igit᷑ medicina corporis in¬
diuise adhibita. seriure diui¬
sibiliter ꝑotest. tunc enim ue¬
re medicina est quando sic ꝑ
eam uicio suꝑexistenti suc¬
curritur. ut etiam supposite
conspersioni seruiatur: cur
medicina mentis una eadẽq

Expanded text:
in illo reprimatur repente in illo reprimatur repente oborta praecipitatio, ut tamen non convalescat impressa ex conspersione formido. Quid autem mirum si mentium medici ista custodiunt, dum tanta discretionis arte se temperant, qui non corda sed corpora medentur? Plerumque enim debile corpus opprimit languor immanis, cui languori 98 scilicet obviari adjutoriis fortibus debet, sed tamen corpus debile, adjutorium forte non sustinet. Studet igitur qui medetur, quatenus sic superexistentem morbum subtrahat, ut nequaquam supposita corporis debilitas crescat, ne fortasse languor cum vita deficiat. Tanta ergo adjutorium discretione componit, ut uno eodemque tempore et languori obviet et debilitati. Si igitur medicina corporis indivise adhibita servire divisibiliter potest tunc enim vere medicina est, quando sic per eam vitio superexistenti succurritur, ut etiam suppositae conspersioni serviatur, cur medicina mentis una eademque
Abbreviated transcription (Latin):
predicationis uoce ad occul¬
tos singulorum motus cau¬
sasq uignare. et palestrani
more in diuersi lateris arce
se uertere. Multo tam̃ acrio¬
ri labore fatigat᷑: quando uni
et contrariis uiciis seruien¬
ti predicare compellitur.
plerumq eium quis lece ii¬
mis conspersionis existit:
sed tamen eum repente ab¬
nut. Curandum itaq p̃dica¬
tori est. quatinus sic tergat᷑
tristicia que uenit extẽpore:
ut non augeat᷑ leticia que
suppetit ex consꝑsione. et sic
frenet᷑ leticia que ex consꝑsi¬
one est: ut non creseat tristi¬
cia que uenit ex tempore.
Iste grauat᷑ usu iminoderate
precipitationis: et aliquan¬
do tamen ab eo qͦd festine a¬
gendum ẽ eum uis prepe¬
dit subito nate formidiuis.
Ille grauat᷑ usu inimodera¬
te formidinis: et aliquando
tamen in eo qd appetit te¬
meritate impellitur preci¬
pitationis. Sic itaq in isto
reprunat᷑ subito aborta for¬
mrdo: ut camen non excrescat
enutrita diu precipitatio. Sic

Expanded text:
praedicationis voce, ad occulpraedicationis voce, ad occultos singulorum motus causasque vigilare, et palaestrarum more in diversi lateris arte se vertere; multo tamen acriori labore fatigatur, quando uni e contrariis vitiis servienti praedicare compellitur. Plerumque enim quis laetae nimis conspersionis existit; sed tamen eum repente trmit. Curandum est itaque praedicatori quatenus sic tergatur tristitia quae venit ex tempore, ut non augeatur laetitia quae suppetit ex conspersione; et sic frenetur laetitia quae ex conspersione est, ut tamen non crescat tristitia quae venit ex tempore. Iste gravatur usu immoderatae praecipitationis, et aliquando tamen ab eo quod festine agendum est, eum vis praepedit subito natae formidinis. Ille gravatur usu immoderatae formidinis, et aliquando tamen in eo quod appetit, temeritate impellitur praecipitationis. Sic itaque in isto reprimatur subito oborta formido, ut tamen non excrescat enutrita diu praecipitatio. Sic