comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erubescentia. Precipus sollemꝓnita¬
tib habetur sermo in capło. Egresse
de capitulo uacamꝰ lectõi usq ad f̾riã.
si hora ꝑmiserit. Seqͥtur t̾nia et ma¬
ior missa. Seqͥtur ⁊ sexta sine inter¬
uallo. Post sextã uacamꝰ lectõiusq
ad nonam. ministre et lectx accipiũt
mixtũ. Post nonam ingredim᷑ refato¬
rium. auditur lectõ cũ sũmo silen¬
tio. Et in cet̾is ordinẽ regłariũ seqͥm᷑.
Dicto tu aut̃e. ꝓcedimꝰ ordinate grãs
cantantes. et ingredimur oratorium.
finitis graciisin ecc̃a. ingredim᷑ capi¬
tulum. et oueniunt sorores laice. et
exponitur aliqͥd edificatõis ĩ ꝯmuni
audientia. referente illa cui ĩ sunctũ
fu̾it. Si tempꝰ suꝑfu̾it sedemꝰ in clau¬
stro usq ad uesꝑas. Cantant᷑ uespere.
Stiend̾ quia nuilla chorũ egreditur
sine licentia. post uesꝑas sedemus in
claustro meditatõi seruientes et ĩn
cordib orantes. absq sigras penitus

Expanded text:
erubescentia. Praecipuis solemnitaerubescentia. Praecipuis solemnitatibus habetur sermo in capitulo. Egressae de capitulo vacamus lectioni usque ad Tertiam, si hora permiserit. Sequitur tertia et major missa. Sequitur et sexta sine intervallo. Post sextam vacamus lectioni usque ad nonam. Ministrae et lectrix accipiunt mistum. Post nonam ingredimur refectorium, auditur lectio cum summo silentio, et in caeteris ordinem regularium sequimur. Dicto Tu autem, procedimus ordinate gratias cantantes, et ingredimur oratorium. Finitis gratiis in ecclesia, ingredimur capitulum, et conveniunt sorores laicae, et exponitur aliquid aedificationis in communi audientia, referente illa cui injunctum fuerit. Si tempus superfuerit, sedemus in claustro usque ad vesperas. Cantantur vesperae. Sciendum est, quia nulla chorum egreditur sine licentia. Post vesperas sedemus in claustro meditationi servientes, et in cordibus orantes absque signis penitus
Abbreviated transcription (Latin):
dent q̃ lectõis ł oꝑis indigent. si dies
fu̾it statĩ seqͥtur prima. In festinta¬
tib et dominics dieb. siue dies fu̾it
siue ñ fũit: reu̾̃timur oẽs ĩ dormitoriũ.
pausantes in lectulis. donec die clariꝰ
illucescente ad sonitũ dormitorii ue¬
niamus in claustrũ. Pulsat᷑ pͥma.
et faciente signum priorissa: ingredi¬
mur om̃s ecc̃ãm. p̃cedente scola ⁊ iu¬
niorib. Similiter ante om̃s horas
expectatur signũ prioeisse. Ante pͥmã
fit oratõ int̾ formas sic̃̾ añ uigilias.
post pͥmam sequitur missa matuti¬
nalis. In de itur in capłm. et fiunt
clamatões et em̃datões iuxta modũ
culparum. ꝯsideratc̃e tenentis capi¬
tulum. Qbdam sollempnitatibus
ueniunt sorores in capitłm. ⁊ emen¬
dantur culpe eaꝵ. Quocienscũq aũ
fr̃es grauiterͤ delinquũt. uocantur
in capłm. et coram ꝯmuni capitło
corniguntur. ut marori ꝯfundanturꝰ

Expanded text:
dent quae lectionis vel operis indigent. Si dies dent quae lectionis vel operis indigent. Si dies fuerit, statim sequitur Prima. In festivitatibus et dominicis diebus, sive dies fuerit, sive non fuerit, revertimur omnes in dormitorium, pausantes in lectulis, donec die clarius illucescente ad sonitum dormitorii veniamus in claustrum. Pulsatur prima, et faciente signum priorissa, ingredimur omnes ecclesiam praecedente schola et junioribus. Similiter ante omnes horas exspectatur signum priorissae. Ante primam fit oratio inter formas sicut ante vigilias. Post primam sequitur missa matutinalis. Inde itur in capitulum, et fiunt clamationes et emendationes juxta modum culparum, consideratione tenentis capitulum. Quibusdam solemnitatibus veniunt sorores in capitulum, et emendantur culpae earum. Quotiescunque autem fratres graviter delinquunt, vocantur in capitulum, et coram communi capitulo corriguntur, ut majori confundantur
Abbreviated transcription (Latin):
atur domũ cuiꝰlibet scł̃ans. Ad famili¬
mittimꝰ in domos nr̃as ꝓbatas. tameta¬
te ꝙͣ uita et moniales et conuersas.
ꝑmittimus. s si reman̾e̾ uolu̾it. ⁊ eam
conu̾sa ueniens in conu̾satõe laicarũ
suscepta fu̾it: nullatenꝰ postea moniał
efficietur. s ĩ ea uocatõe in qua uora¬
ta ẽ ꝑmaneat. AUdito signo ad ui¬
gilias cũ festinatõe surgimus. et mode¬
rate nos cohortantes festinamꝰ ad opͦꝰ
dei. et dimusso signo ad mitum pͥorisse
facimꝰ ꝯsuetas orones. in sollempnita¬
tib inclinate. pͥuatis dieb ꝓstrate.
Completis or̃onib signamus nos et in¬
gredimur stationes nr̃as. Edomada¬
riã cuiꝰ d̾s in adiutorium: incipit.
in p̃cipuis sollempnitatib cantando.
ceteris dieb sñ cantu. Ebdomadaria
mur diuinũ offm̃. iuxta ꝯsuetudinẽ
regłarium ecc̃aꝵ. Post ingilias egredi¬
mur om̃s. et firmat᷑ oratoriũ.si dies
ñ fu̾it. et accenso lumine in capło se¬

Expanded text:
s. Ad familimittimus in domos nostras probatas tam aetate quam vita et moniales et conversas. permittimus; sed si remanere voluerit, et eam conversa veniens in conversatione laicarum suscepta fuerit, nullatenus postea monialis efficietur, sed in ea vocatione, in qua vocata est, permaneat. gilias cum festinatione surgimus, et moderate nos cohortantes festinamus ad opus Dei: et dimisso signo ad nutum priorissae faciamus consuetas orationes, in solemnitatibus inclinatae, in privatis diebus prostratae. Completis orationibus signamus nos, et ingredimur stationes nostras. Hebdomadaria, cujus est Deus in adjutorium, incipit: in praecipuis solemnitatibus cantando, caeteris diebus sine cantu. Hebdomadaria imur divinum officium juxta consuetudinem regularium ecclesiarum. Post vigilias egredimur omnes, et firmatur oratorium, si dies non fuerit, et accenso lumine in capitulo se
Abbreviated transcription (Latin):
in te u̾bũ dei. Si accepisti ab ib̾u aquã ui¬
uam. et fidełr accepisti. fiet in te fonsaq̃
salientis in uitam et̾tiam. Id̃ Omelia se¬
q̃nte de puteis ysaac supra memoratis.
Qͦs inqͥt philistim t̾ra repleu̾ant. Illi sũ
dubio qͥ mtelligentiam spĩtalem clau¬
dunt. ut neq ip̃i bibant. n alios bib̾e
ꝑmitcant. audi dñm dicentẽ. ue uobis
scribeet pb̃isei qm̃ tulistis clauem scĩe.
n ip̃i introistis. n uolentes ꝑmisistiᷤ ⁊ c̃.
fodiendo. et nunc qͥd̾ uet̾a. minc ⁊̃ noua
discuciendo. efficiamur sile̾s illi euͣnge¬
licoscribe.dequo dñs dixit. Qͥ ꝓfert de
thesauro suo noua et uet̾a. Itẽ redeamꝰ¬

Expanded text:
in te verbum Dei, si accepisti ab Jesu aquam viin te verbum Dei, si accepisti ab Jesu aquam vivam, et fideliter accepisti, fiet in te fons aquae salientis in vitam aeternam. Idem homelia sequente de puteis Isaac supra memoratis. Quos, inquit, Philisthiim terra repleverant, illi sine dubio qui intelligentiam spiritalem claudunt, ut neque ipsi bibant, neque alios bibere permittant . Audi Dominum dicentem: Vae vobis, Scribae et Pharisei, quoniam tulistis clavem scientiae, non ipsi introistis, neque volentes permisistis . Nos fodiendo, et nunc quidem vetera, nunc etiam nova discutiendo, efficiamur similes illi Evangelico scribae, de quo Dominus dixit: Qui profert de thesauro suo nova et vetera . Item redeam
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c dñs sua a te uͥtute repulerit. diuini
in te eloquii talentũ lucdiꝰ crescit. Leg̾at
iste nͥ fallor magni xͥanoꝵ philosoꝑhi
Origenis omelias in fẽnesi. Et de eius
hauserat puteisꝙ. nc̃ de hiis loqͥt᷑ ꝑuteiᷤᷤ
Ille qͥppe sp̃ũalium puteoꝵ fossor studi
tor habere ꝓpriũ puteum. et ꝓprium
fontẽ. ut ⁊ tu cũ apphenderis librũ
scͥpturaꝵ. incipias ⁊̃ ex ꝓprio sensu ꝓfre¬
tempta et tubibere de fonte ingenii tui.
Est intra te naturã aq̃ uiue. st̃ uene ꝑ¬
hennes. et irrigua fluenta rõnabił sensꝰ
si mͦ ñ sĩt t̾ra. et rudib completa. s sa¬
tage fid̾e t̾ram tuam. et purgare sordes.
.i. ingeniũ amor̾e desidiã. ⁊ torporẽ cor¬
dis excut̾e. audi .N. qͥd dicit scͥptura. Pun¬
ge aulũ et ꝓfer lacͥmam. punge cor et ꝓfer
sensum. purga ⁊̃ ⁊ tu ingeniũ tuũ. ut ali¬
qͣndo ⁊̃ de tuis fontib bibas. et tiris putei ᷤ
hauriasaquã uiuam. Si .ni. suscepisti

Expanded text:
spiritus Dominus sua a te virtute repulerit, divini in te eloquii talentum lucidius crescit. Legerat iste, ni fallor, magni Christianorum philosophi Origenis homelias in Genesi, et de ejus hauserat puteis quod nunc de iis loquitur puteis. Ille quippe spiritualium puteorum fossor studiotor, habere proprium puteum et proprium fontem, ut et tu cum apprehenderis librum Scripturarum, incipias etiam ex proprio sensu prTenta et tu bibere de fonte ingenii tui. Est intra te natura aquae vivae, sunt venae perennes et irrigua fluenta rationabilis sensus, si modo non sint terra et rudibus completa. Sed satage fodere terram tuam, et purgare sordes, id est ingenium, amovere desidiam et torporem cordis excutere. Audi enim quod dicit Scriptura. « Punge oculum, et profer lacrymam: punge cor, et profer sensum . Purga etiam et tu ingenium tuum, ut aliquando etiam de tuis fontibus bibas, et de tuis puteis haurias aquam vivam. Si enim suscepisti
Abbreviated transcription (Latin):
studiocantus ãmonet benedcus. c̃ ip̃e
płimũ de lectõe p̃cipiat. et ip̃i legendi
tp̃ra. sic̃ ⁊ laborandi diligent̾ assigned.
et intm̃ de ip̃a quoq dictandiseu scriben¬
di doctna ꝓuideat ut int̾ neccͣia q̃ ab
abbate monachi sꝑare deb̾ent debeant.
codices de bibliotheca quos ꝑordinẽ ex ĩte¬
gro legant. qͥd hoc mag̃ ridiculosũ qͣm
lectõi uacare. et in telligentieoꝑam nõ
dare: Notũqͥppe ẽ illõ sapientis ꝓũbiũ
leg̾e ⁊ ñ intellig̾e neglige̾ ẽ. Tali quippe
lector librũ tenẽs. id adꝙ liber̾⁊ factus
ag̾e ñ ualens. sHulto ⁊̃ salubuus taleᷤᷤ
lectores alias intenderẽt uͥ aliꝙͥ. utilita¬
tis ineẽt. ꝙͣ ociose ł scͥpture litteras in¬
spic̾ent. ł folia u̾sarẽt. In quib ꝓfec¬
tolectorib illud ysaieopleri manifeste
sicut u̾ba libri signati. Quẽ cũ dedeũt
scienti litt̾as dicent. lege istũ. ⁊ &debit.

Expanded text:
studio cantus admonet Benedictus , cum ipse studio cantus admonet Benedictus , cum ipse plurimum de lectione praecipiat, et ipsa legendi tempora, sicut et laborandi, diligenter assignet: et in tantum de ipsa quoque dictandi seu scribendi doctrina provideat , ut inter necessaria quae ab abbate monachi sperare debeant codices ex bibliotheca, quos per ordinem ex integro legant, quid hoc magis ridiculosum quam lectioni vacare, et intelligentiae operam non dare? Notum quippe est illud Sapientis proverbium: « Legere et non intelligere, negligere est. » Tali quippe d lyram lector librum tenens, id ad quod liber est factus agere non valens. Multo etiam salubrius tales lectores alias intenderent, ubi aliquid utilitatis inesset, quam otiose vel Scripturae litteras inspicerent, vel folia versarent. In quibus profecto lectoribus illud Isaiae compleri manifeste sicut verba libri signati, quem cum dederint scienti litteras, dicent: Lege istud, et respondebit:
Abbreviated transcription (Latin):
lege dñi uolmntas eiꝰ. ⁊c̃. Et ad ih̾m na¬
ue ds̃ loqͣr. Non recedet liber iste de ma¬
nib tius. Et meditaberis ĩeo die ac noc
ip̃a sedulitas animũ ad dm̃ p̃stet ĩten¬
tum. efficit tñ ĩse mordax seculi cura
sollicitũ. Ꝙ si ħ freq̃nterꝰ importune
patitur religioso labori deditꝰ numqͣ
ꝓfecto illiscarebit oriosꝰ. Et beatꝰ papa
Greg̃. libro Mhorałꝰ .xiͦx. Que tp̃ra inquit
iam nc̃ inchoasse ingemuscmꝰ. c̃ multos
intra eccãm positos cernimꝰ. qr nolunt
oꝑari qd̃ intelligunt. aut hoc ip̃m qͦq
sacrum eloqͥum intellige̾ ac nosse cõ¬
tempnunt. a u̾itate .ni. au̾tentes audi¬
tum ad fabulas ꝯũtuntur̾. dũ oẽs q̃¬
suast̾ q̃runt. ñ q̃ ib̾u xͥ. Scͥpta dei uͥq
reꝑta cognoscũturꝰ opponuntur cculi
si hec cognosc̾e hoĩes dedignant᷑. pene
nullus scire querit ꝙ credidit. Ad qd̾
etiam płimũ ip̃os et ꝓfessionis sue
regła. et sc̃oꝵ patrum ad hortantur
exempla. Nrch̾ quippe de doctrina. uel

Expanded text:
lege Domini voluntas ejus . » Et ad Jesum Nave Deus loquitur: « Non recedet liber iste de manibus tuis, et meditaberis in eo die ac noctipsa sedulitas animum ad Deum praestet intentum, efficit tamen in se mordax saeculi cura sollicitum. Quod sic hoc frequenter importune patitur religioso labori deditus, nunquam profecto illis carebit otiosus. Et beatus papa Gregorius lib. Moral. XIX : « Quae tempora, inquit, jam nunc inchoasse ingemiscimus, cum multos intra Ecclesiam positos cernimus, quia nolunt operari quod intelligunt, aut hoc ipsum quoque sacrum eloquium intelligere ac nosse contemnunt. A veritate enim avertentes auditum, ad fabulas convertuntur, dum omnes qi. Scripta Dei ubique reperta cognoscuntur, opponuntur oculis. Si haec cognoscere homines dedignantur, pene nullus scire quaerat quod credidit. » Ad quod etiam plurimum ipsos et professionis suae regula et sanctorum Patrum adhortantur exempla. Nihil quippe de doctrina vel
Abbreviated transcription (Latin):
fodiendo. ut ⁊ nob̾dicat᷑. bibeaquã de
tuis uasis. et de tuis puteis. et in tm̃fo¬
diamꝰ ut suꝑhabundent aq̃ putei ĩ pla¬
teis nr̃is. ut ñ solum nob̾sufficiat scĩa
scͥpturax. s ⁊ alios doceamꝰ. ⁊ instiuamꝰ.
ut bibant hor̃es. bibant ⁊ peccora. qr ⁊
ꝓpła dicit. hoĩes et ium̃ta saluꝙ facies
et t̾rena saꝑit. nescit in om̃i t̾ra inue¬
nire aquam. inuenire rõnabilẽ sensũ.
Qd tͥ ꝓdest hr̃e eruditõem et nescire ea
uti. hr̃e sermonem. et nestire loqͥ Ifrõ

Expanded text:
fodiendo, ut et nobis dicatur: Bibe aquam de tuis vasis, et de tuis puteis : et in tantum fodiamus, ut superabundent aquae putei in plateis nostris, ut non solum nobis sufficiat scientia Scripturarum, sed et alios doceamus et instruamus ut bibant. Homines bibant et pecora, quia et Propheta dicit: Homines et jumenta salvos facies, et terrena sapit, nescit in omni terra invenire aquam, invenire rationabilem sensum. Quid tibi prodest habere eruditionem, et nescire ea uti? habere sermonem, et nescire loqui? Istud
Abbreviated transcription (Latin):
ie. cor ã eiꝰ longe ẽ a me. ⁊ timuerũt
memandato hominũ. ⁊ doctͥnis: Ido ec¬
ce ego addam ut admiratõem faciã ppło
huic. miraculo grandi et stupendo. ꝑibit
.i. sapĩa a sapientib eiꝰ. et iñtlłs pruden¬
dentiũ eiꝰ abscondeo᷑. Scire quippe litt̾as
ĩ claustͥs dnr. qͥcũq illas ꝓferre didice¬
runt. &ͥ ꝓfecto qͣntum ad intelligẽtiã
spectat. se nescire legẽ ꝓfitente librũ qͥ
tradit᷑ hñt signatũ. eque ut illi quos
illitt̾atos ibidem dñt. Quos qͥdem dñs
arguens dicitem ore ⁊ labiis pociꝰ quã
corde sͥ aꝓpinquare. qr q̃ ꝓferre ut cũq¬

Expanded text:
timuerunt me mandato hominum et doctrinis: Ideo ecce ego addam ut admirationem faciam populo huic miraculo grandi et stupendo. Peribit enim sapientia a sapientibus ejus, et intellectus prudentium ejus abscondetur . » Scire quippe litteras in claustris dicuntur, quicunque illas proferre didicerunt. Qui profecto, quantum ad intelligentiam spectat, se nescire legem profitentes, librum qui traditur habent signatum aeque ut illi, quos illitteratos ibidem dicunt. Quos quidem Dominus arguens dicit, eos ore et labiis potius quam corde sibi appropinquare, quia quae proferre u
Abbreviated transcription (Latin):
monastica uacare uidemꝰ. Isti ꝓfecto
no t̾renis mag̃ ꝙͣ spĩtalib secũ ĩtendẽ
cupientey. illi sunt qͥ tamꝙͣ. allophili
fodientẽ putas ysaac ꝑsecũtur. et eos
replendo cõgene t̾reaꝙͣ ei satagt̃ ꝓhib̾e.
O beatꝰ exponẽs G̾reg̃. libro moraliũ xuͦi.
ait. sepe cum eloquiis sacͥs intendimuᷤᷤ
malignoꝵ sp̃uũ insidias grauiꝰ tolera¬
mus. qr mñti nr̃e t̾renaꝵ cogitationũ
pulũem asꝑgunt. ut intentõis nr̃e a
oculos a luce iñtime insionis obscurẽt
qd̃ nimium psalmista ꝑtuleiat cũ
dicebat. dedinate a me maligni. ⁊ .s. m.¬

Expanded text:
re videmus. Isti profecto nos terrenis magis quam spiritalibus secum intendere cupientes, illi sunt qui tanquam Allophili fodientem puteos Isaac persequuntur : et eos replendo congerie terrae aquam ei satagunt prohibere. Quod beatus exponens Gregorius lib. Moral. XVI, ait: Saepe cum eloquiis sacris intendimus malignorum spirituum insidias gravius toleramus, quia menti nostrae terrenarum cogitationum puoculos a luce intimae visionis obscurent . Quod nimium Psalmista pertulerat cum dicebat: Declinate a me, maligni, et
Abbreviated transcription (Latin):
amdiscipline regłaris. et cotidianã
tantandi ĩ ecc̃acurã. semꝑ aũdisce. au̾
scrib̾e dulce hñi. Nunc uͦ qui ĩ mona¬
steriis erudiuntur a deo stulti ꝑseue¬
rant. ut litt̃ax sono ꝯtenti nullam de
intelligentia curã assumãt. nec cor in¬
stiuere. s linguam studẽt. Qͦs ꝑatent̾
illud salomonis arguit ꝓu̾biũ. Cor
sapientis q̃iit doct̾nam. et o stultoꝵ pas¬
cetur imꝑicia. cũ uidel u̾bis q̃ ñ ĩtelli¬
git oblectatur. E ꝓfecto tanto minꝰ daĩ
amare. et ĩ eũ accendi posst̃ qͣnto ampliꝰ
ab intelligentia eiꝰ ⁊ a sensu sc̃pture de
ip̃ono erudientis absistunt. hoc ã duabꝰ
maxime de causis in monaft̾is accidis¬

Expanded text:
 et quotidianam cantandi in ecclesia curam semper aut discere, aut scribere dulce habui. » Nunc vero qui in monasteriis erudiuntur adeo stulti perseverant, ut litterarum sono contenti nullam de intelligentia curam assumant, nec cor instruere, sed linguam student. Quos patenter illud Salomonis arguit proverbium: Cor sapientis quaerit doctrinam, et os stultorum pascetur imperitia : cum videlicet verbis quae non intelligit oblectatur. Qui profecto tanto minus Deum amare et in eum accendi possunt, quanto amplius ab ejus intelligentia et a sensu Scripturae de ipso nos erudientis absistunt. Hoc autem duabus maxime de causis in monasteriis accidis
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ oratores credas in diuinã ẽẽ sapi¬
entiam. Sanctꝰ ⁊̃ beda sic̃ in hystoria
refert angloꝵ a pu̾o ĩ mon aft̾iũ sus¬
ceptꝰ cunctũ inqͥt exeo tp̃c uite ĩ eiꝰdẽ
monast̾ii hĩtatõe ꝑagens oẽm meditãs

Expanded text:
 eorum oratores credas in divinam esse sapientiam. » Sanctus etiam Beda, sicut in historia refert Anglorum, a puero in monasterium susceptus: « Cunctum, inquit, ex eo tempus vitae in ejusdem monasterii habitatione peragens
Abbreviated transcription (Latin):
tiores int̾ eos uidentur. ⁊ doctores residẽt.
excecandos ẽẽ ꝯminat᷑. Maximꝰ ecc̃e doctor
et monastice ꝓfessionis honor. Iexoꝰ. qͥ
nos ad amorem litt̾aꝵ ad hortãs ait. Ama
scĩam litt̾aꝵ. et carnis uicia ñ amabis. qͣn¬
tum laborem et expensas ĩ doct̾na earũ
ꝯsumpserit. Eius qͦ testimonio didicimꝰ.
Qͥ int̾ cet̾a q̃ ip̃emet de ꝓpͥoscribit stu¬
dio. ut nos ⁊̃ uidel suo instruat exẽplo.
ad paninachiũ ⁊ orceanũ qͦdã loco sic me¬
minit. dũ ẽẽm iuuenis miro discendi¬
feruebam amore: Nec iuxta quorũdam
p̃sumptõem ip̃e me docui. apollinarem
spargebat᷑ capd̾. et magr̃m pociꝰ ꝙͣ disci¬
pulum decebat. ꝑren tn alexandam.
audini didunũ. In multis ei gracias
homines finem fecisse discendi. Rurs
p̾cio baramnam hebreũ nocturnũ hũi
se se exhibebat nichodemũ memori ꝓ¬
pientiam. In qͦ ip̃e ñ solũ scripture

Expanded text:
tes inter eos videntur et doctores resident, excaecandos esse comminatur. Maximus Ecclesiae doctor et monasticae professionis honor Hieronymus, qui nos ad amorem litterarum adhortans, ait: « Ama scientiam litterarum, et carnis vitia non amabis , quantum laborem et expensas in doctrina earum consumpserit ejus quoque testimonio didicimus. Qui inter caetera quae ipsemet de proprio scribit studio, ut nos etiam videlicet suo instruat exemplo, ad Pammachium et Oceanum quodam loco sic meminit: « Dum essem juferebar ardore: nec juxta quorumdam praesumptionem ipse me docui. Apollinariumspargebatur caput: et magistrum potius quam discipulum decebat. Perrexi tamen Alexandriam, audivi Didymum: in multis ei gratias homines finem fecisse discendi. Veni rursum pretio Baranniam Hebraeum nocturnum habui sese exhibebat Nicodemum . Memori ppientiam. » In quo ipse non solum Scripturae
Abbreviated transcription (Latin):
littere sensũ simpliciorib aꝑit. hyuͦ parꝰ¬
uuli panẽ frangi postuland c̃ de intelli¬
gentia scͥpture animã saginari deside¬
rant sicut alibi dñs testatur: Emnittã fa¬
triem ĩ t̾ram. ñ famẽ panis. n sitĩ aq̃. set
hostis famẽ ⁊ sitim audiendi u̾ba h̃iũ
et rimores scl̃i claust̾s monast̾ioꝵ ĩmisit.
utuaniloquio uacantes diuina tãto am¬
plius fastidiamꝰ eloquia. qͣnto mag̃ sine
dulcedine. ł condm̃ito intelligẽtie nobiᷤᷤfi¬
unt insipida. Uñ ⁊ psalmista ut supra
statimantierint dicẽs. amandatis tius
intellexi .i. amandatis tuis pocsqͣm hu¬
manis intelligentiã accepi. illis uidelicet
erudit᷑atq instructus. Cuiꝰ qͥd̾ ĩtlligẽtie
q̃ sit utilitas tion p̃t̾misit. subiungẽs.

Expanded text:
litterae sensum simplicioribus aperit. Hi vero parlitterae sensum simplicioribus aperit. Hi vero parvuli panem frangi postulant, cum de intelligentia Scripturae animam saginari desiderant, sicut alibi Dominus testatur: « Emittam famem in terra, non famem panis, neque sitim aquae, sed udiendi verba hominum, et rumores saeculi, claustris monasteriorum immisit, ut vaniloquio vacantes divina tanto amplius fastidiamus eloquia, quanto magis sine dulcedine vel condimento intelligentiae nobis fiunt insipida. Unde et Psalmista, ut suprastatim adnexuit dicens: « A mandatis tuis intellexi . Id est a mandatis tuis potius quam humanis intelligentiam accepi, illis videlicet eruditus atque instructus. Cujus quidem intelligentiae quae sit utilitas non praetermisit, subjunge
Abbreviated transcription (Latin):
u̾la benedcõis formau̾is. ñ sensumentẽ
audientis instrux̾is. qͥs suplet locũ ydio¬
nesciat utrum in maledcõem pociꝰ qͣm
bñ drõem inducas. deniq q̃ scͥpture non
hñt intelligentiam. qͦmͦ sermonis edi¬
ficatõem sibi ministrabt̃. aut ⁊̃ regulã
expone. łintellige. aut uicose ꝓ lata
corrigẽ ualebt̃: Uñ ñ mediocrit̾ mirã¬
mur q̃ inimici suggestio ĩ monast̾ũs
hor git. ut nulla ibi deintelligendis scͥp¬
turis sint studia. s decantu tm̃. ł de r̾cbiᷤ
solum mͦ form andis. ñ intelligendis ha¬
bratur disciplina. ꝙͣi ouiũ balatꝰ plus
utilitatis hãt qͣm pastus. Cibiis qͥpe ẽ
anime. et sp̃italis refectõ ip̃i diuina in¬
telligentia scͥpture. uñ ⁊ ẜrechielẽ ꝓphe¬
tam ad p̃oicand̾ dñs destinans eũ prius
uolumine cibat. ꝙ statĩ ĩ eiꝰ ore fc̃m est
mel dulce. dequo ⁊̃ cibo scͥptũ ẽ ĩ ierania.
ꝑuuli peciert̃ panẽ. et ñ erat qͥ frang̾et
eis. Panemqͥipe paruulis frangit qui

Expanded text:
verba benedictionis formaveris, non sensu mentem audientis instruxeris, « quis supplet locum idionesciat utrum in maledictionem potius quam benedictionem inducas. Denique qui Scripturae non habent intelligentiam, quomodo sermonis aedificationem sibi ministrabunt, aut etiam regulam exponere vel intelligere, aut vitiose prolata corrigere valebunt? unde non mediocriter miramur quae inimici suggestio in monasteriis hoc egit, ut nulla ibi de intelligendis Scripturis sint studia, sed de cantu tantum vel de verbis solummodo formandis, non intelligendis, habeatur disciplina, quasi ovium balatus plus utilitatis habeat, quam pastus. Cibus quippe est animae et spiritalis refectio ipsi divina intelligentia Scripturae. Unde et Ezechielem prophetam ad praedicandum Dominus destinans eum prius volumine cibat, quod statim in ejus ore factum est mel dulce . De quo etiam cibo scriptum est in Jeremia: « Parvuli petierunt panem, et non erat qui frangeret eis . » Panem quippe parvulis frangit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓlatõi sapor et odmĩtum intelligentie
Et alibi. Non in tibiis inquit niri bene¬
placitument ei. Tibia qͥppe sonitũ emitat
ad delectatõem uoluptatis. Nõ ad intelli¬
gentiam m̃tis. Uñ bene in tybỹs cantare.
nec in hoc dõ placere dñr. qui melodia
sui cantꝰ sic oblectant᷑. ut nulla huic
edificẽturꝰ intelligentia. Qua ⁊̃ rõne ĩ¬
quit apl̃s. Cum bñdc̃oes ĩ ecc̃a fiũt res¬
pondebit᷑. am̃. si ꝙ. oratur in illa bñ dcõe
tas. et litt̾aꝵ sensum ignorantes. uidemꝰ
ĩ ecr̃a ꝑ errorem. ñ nulla sͥ nociua qͣm
utilia p̃rari. ueluti cum dr̃. ut sic tͣnsea¬
mus ꝑ bona temꝑalia ut ñ amitramus
et̾na. facile ip̃a ꝯsimilis uaris affinitas
ñ nullo sic decipit. ut ł sic dicãt. ut nos

Expanded text:
lationi sapor et condimentum intelligentiae ua! » Et alibi: « Non in tibiis viri beneplacitum erit ei . » Tibia quippe sonitum emittit ad delectationem voluptatis, non ad intelligentiam mentis. Unde bene in tibiis cantare, nec in hoc Deo placere dicuntur, qui melodia sui cantus sic oblectantur, ut nulla hinc aedificetur intelligentia. Qua etiam ratione, inquit Apostolus, cum benedictiones in Ecclesia fiunt, respondebitur amen, si quod oratur in illa benedictiotas et litterarum sensum ignorantes videmus in Ecclesia per errorem nonnulla sibi nociva quam utilia precari, veluti cum dicitur: « Ut sic transeamus per bona temporalia, ut non amittamus aeterna. » Facile ipsa consimilis vocis affinitas nonnullos sic decipit, ut vel sic dicant, « ut nos
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ ꝓficimus. Ibi a ꝓfectu quam
longe distamus. Qͥ añ scripturã ospi¬
cit quam ñ intelligit. qͣi cecus añ ocłax
tenet. ĩ quo qualis sit cognoscẽ ñ ualet.
Nec doctrinam q̃rit ĩ scͥptura. ad quã
ad lyram. sic ociosus sedetad scͥpturam.
Et qͣi panem appositũ ħt. quo ienmnꝰ nõ
reficitur: dum ubum dei nec se ꝑ ĩtelli¬
gentiam penetrante. nec alio ei docendo
frangente. i nutilit̾ cibum ht̃. qͥ einul¬
latenus ꝓdest uñ ⁊ apłs gn̾alit̾ ad¬

Expanded text:
quantum proficimus. Ibi a profectu quam quantum proficimus. Ibi a profectu quam longe distamus. Qui autem Scripturam conspicit quam non intelligit, quasi caecus ante oculos tenet, in quo qualis sit cognoscere non valet, nec doctrinam quaerit in Scriptura, ad quam ad lyram, sic otiosus sedet ad Scripturam, et quasi panem appositum habet, quo jejunus non reficitur, dum verbum Dei nec se per intelligentiam penetrante, nec alio ei docendo frangente, inutiliter cibum habet qui ei nullatenus prodest. Unde et Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
fundamentũ. et non potũit ꝑfic̾e. om̃s
qͥ uiderint incipiant illud̾e ei. drcẽtex
qr hic homo ceꝑit edificare. et ñ potuit
consummare. Magnũ ẽ si ł seunũ qͥs
saluare sufficiat. et ꝑiculosũ multis
eum ꝓuidere qͥ uixad custodiam sui
sufficit uigilare. Nemon̾o studiosus ẽ ĩ
custodiendo. nͥ qui panidꝰ fu̾it iñ suscipi¬
endo. Et nemo sic ꝑseu̾at ĩ incepto. sic̃ qͥ
tardus ⁊ et ꝓuidus ad incipiend̾. In qͦ
qͥdem tanto maior feminaꝵ sit proui¬
dentia qͣnto caram infirmitas magna
minus toleraton̾a. Et quiete plurimũ
ẽ forienda.
Speculum anime scͥpturam sacrã stat
c̃ẽ. in quam qͥslibet legendo niuens in¬
telligendo ꝓficiens moꝵ suoꝵ pulcͥtudi¬
nem cognoscit. ł deformitatẽ dephendit.
ut illam uides augere. hancstudeat
remou̾e. boc nob̾ spetulum beatꝰ cõme¬
morans G̃reg̾. ĩ . iͦ. moraliũ. ait scͥptura
sacra m̃tis oculis qͣi qͦddam spetulum
opponitar. ut int̾na nr̃a facies in ip̃a

Expanded text:
ficere, omnes qui viderint incipiant illudere ei, dicentes: Quia hic homo coepit aedificare, et non potuit consummare . » Magnum est si vel se unum quis salvare sufficiat, et periculosum est multis eum providere qui vix ad custodiam sui sufficit vigilare. Nemo vero studiosus est in custodiendo, nisi qui pavidus fuerit in suscipiendo. Et nemo sic perseverat in coepto, sicut qui tardus est et providus ad incipiendum. In quo quidem tanto major feminarum sit providentia, quanto earum infirmitas magna minus tolerat onera, et quiete plurimum est fovenda. Speculum animae Scripturam sacram constat esse, in quam quilibet legendo vivens, intelligendo proficiens, morum suorum pulchritudinem cognoscit, vel deformitatem deprehendit, ut illam videlicet augere, hanc studeat removere. Hoc nobis speculum beatus commemorans Gregorius in libro II Moralium, ait : « Scriptura sacra mentis oculis quasi quoddam speculum opponitur, ut interna nostra facies in ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
uehemens ꝯsumat temptationum.
u̾itas inqͥunt ait. Et eũ qͥ uenitadine
ñ eiciam foras. Nec nꝙ eici susdeptꝙ
uolumꝰ. s de suscipiendis ꝓuideri. ne
cũ eq intus susceꝑimꝰ. nos ip̃ꝙ extra
ꝓ eis eiciamꝰ. Nam ⁊ ip̃m dñm ñ sus¬
ceptam eiecsse legimus. s offerentẽ
se respuisse Cui quid̃ dicenti. magr̃

Expanded text:
vehemens consumat tentationum. vehemens consumat tentationum. Veritas, inquiunt, ait: « Et eum qui venit ad me non ejiciam foras . » Nec nos ejici susceptos volumus, sed de suscipiendis providere, ne, cum eos intus susceperimus, nos ipsos extra pro eis ejiciamus. Nam et ipsum Dominum non susceptum ejecisse legimus, sed offerentem se
Abbreviated transcription (Latin):
dilecto xndere ꝑatus erat. Erspoliani
me tamcamea. qͦmͦ induar illa: La¬
uni pedes mecy qͦmͦ in qͥnaboillos: Qesqͥs
itaq quietis monastice secietũ desid̾at
lectulum mag̃ ꝙͣ lectũ se hr̃e gaudeat.
nem ẽẽ relictum legiius. de quo ⁊ ip̃a¬
met loqͥturꝰ. In lectulo meo ꝑ noctans
q̃sini quem diligit aĩa mea. A quoetiã
lectulo ip̃a surgere dedignans ł formi¬
dans pulsanti dilecto ꝙ supͣmemini¬
muis Endet. Non .n. sordes nͥectͣ lectũ
suũ ẽẽ credit. quib inqͥnan pedes me¬
tuit. Egssa ẽ dina ut aliengenas uid̾et
et cormupta ẽ. Et sicut malcho illi capti¬
uo monacho ab albate suo p̃dc̃m. et
ditur.cito lupi morsib patet. Ne igit᷑
multitudinem cõgregemꝰ. ꝓ qua egre¬
diendi occõnẽ q̃ ramus. Immo ⁊ egre¬
di compellam᷑. et cũ detrim̃to nr̃i lucͣ
faciamus alioꝵ ad modũ in delicet
plumbi. ꝙ ut argentũ seruet᷑ in for¬
nace ꝯsunat᷑ uendũ pociꝰest. ne et
plumbum pant̾ ⁊ argentũ fornax

Expanded text:
erat: « Exspoliavi me tunica mea, quomodo induar illa? Lavi pedes meos, quomodo inquinabo illos? » Quisquis itaque quietis monasticae secretum desiderat, lectulum magis quam lectum se habere gaudeat. nem esse relictum legimus. De quo et ipsamet loquitur: « In lectulo meo pernoctans quaesivi quem diligit anima mea . » A quo etiam lectulo ipsa surgere dedignans, vel formidans, pulsanti dilecto quod supra meminimus respondet. Non enim sordes nisi extra lectum suum esse credit, quibus inquinari pedes metuit. Egressa est Dina ut alienigenas videret, et corrupta est. Et sicut Malcho illi captivo monacho ab abbate suo praedictum editur cito lupi morsibus patet. Ne igitur multitudinem congregemus, pro qua egrediendi occasionem quaeramus, imo et egredi compellamur, et cum detrimento nostri lucrum faciamus aliorum: ad modum videlicet plumbi, quod ut argentum servetur in fornace consumitur. Verendum potius est ne et plumbum pariter et argentum fornax
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ x. ꝓfert intelligit. ł de intelligentia
uerboꝵ suoꝵ fructum facit. Id̾ ad ẽymo.
sciens aquo didiceris. Et qr ab infim¬
cia satras litr̾as nosti q̃ te posst̃ inftru¬
ere adsalutem ꝑ fidem q̃ ẽ in ĩ xpo ib̾u.¬

Expanded text:
 profert intelligit, vel de intelligentia verborum suorum fructum facit. Idem ad Timothsciens a quo didiceris, et quia ab infantia sacras litteras nosti, quae te possunt instruere ad salutem, per fidem quae est in Chri
Abbreviated transcription (Latin):
d̾r qͥ ore tm̃ u̾ba format. s̃i intelligentia.
exponendo ministrat. ꝓph̾at uͦ sine int̾¬
ut ip̃a expon̾e possit. Orat ille sp̃u. siue
psallit qͥ solo ꝓlatõis flatu u̾ba format.
Mens nr̃a sñ fructuẽ q̃m in orõne uidel¬
hr̃e debet. ut ip̃a .s. ex intelligẽtia u̾boꝵ
in deum compungatur atq accendat᷑.
Uñ hanc in u̾bis ꝑfectõem nos ãmonet hr̃e
u̾m ⁊̃ ĩtelligentie sensũ ĩ hũs hr̃e. atꝙ alit̾
nos orare ł psallere infructuose ꝓtestatur.
Qͤm ⁊ beatus sequens bñdictꝰ sic stemꝰ inqͥt¬
pacto uelox ad psallendᷤ utmens nr̃a uror¬
det uocinrẽ. hoc ⁊ psalmista p̃ciose a p̾ci¬

Expanded text:
r qui ore tantum verba format, non intelligentia exponendo ministrat. Prophetat vero sive inteut ipsa exponere possit. Orat ille spiritu sive psallit, qui solo prolationis flatu verba format, mens nostra sine fructu est, quem in oratione videlre debet, ut ipsa scilicet ex intelligentia verborum in Deum compungatur atque accendatur. Unde hanc in verbis perfectionem nos admonet habere, m intelligentiae sensum in iis habere, atque aliter nos orare vel psallere infructuose protestatur. Quem et beatus sequens Benedictus : « Sic stemus, inquit, ad psallendum, ut mens nostra concordet voci nostrae. » Hoc et Psalmista p
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ c̾. uenumt inquit ꝑ se. ñ a d̾o missi.
ł expectantes ut ꝓ eis mandetu᷑. Ioh̾ee
ditate cedebat. semei ab urbe recessit.
adheremũ. pontificatũ .s. ꝓ monacha¬
tu. ciuitates ꝓ solituoine deserẽs. Et
ad eum ppłs exibat. ñ ip̃e ad ppłm intͦi¬
bat. Qͥ cum tantꝰ eẽt ut xp̃r credẽtur¬

Expanded text:
. » Veniunt, inquit, per se, non a Deo missi, . » Veniunt, inquit, per se, non a Deo missi, vel exspectantes ut pro eis mandetur. Joannesditate cedebat, semel ab urbe recessit ad eremum, pontificatum scilicet pro monachatu, civitates pro solitudine deserens. Et ad eum populus exibat, nec ipse ad populum introibat. Qui cum tantus e
Abbreviated transcription (Latin):
let retin̾e: aꝑte ꝓfessus ẽ man̾e extͣ cel¬
lam nullatenus se posse. Necait qͥdem.
quam de abbatis s solũmͦ fratrũ eg̾ssu
memuñit. de cuiꝰ ⁊̃ assiduitate ita cati
te ꝓuidit. ut in uigiliis dominicoꝵ et
festoꝵ diex euͣngłicam lectõem ⁊ que illi
adiuncta st̃. nĩ nͥ ab abbate p̃cipiat dici.
Qͥ ⁊̃ infatuens ut m̃sa abbatis cũ pere
grinis et hospitib sit semꝑ. ⁊ quociẽs
minus st̃ hospites cũ quos uolu̾̃it de fñ¬
ly uocare semore uno tm̃ aut duob di¬
missis cum fr̃ib patent̾ insinuat nũ¬
quam in tp̃re m̃se abbatẽ monasterio
debere deeẽ. Et ut delicatis pͥncipũ fc̃u¬
lis iam assuetus cibariũ panẽ mona¬
sterii subiectis delinquat. de qualibꝰ
qͥd̃ ueritas alligant inqͥt oña grauia.
et importabilia. et imponũt ĩ himios
hominũ. digito aũ suo nolũt eamon̾e.¬
te a falsis ꝓpħis quiueniunt ad uos.

Expanded text:
let retinere, aperte professus est manere extra cellet retinere, aperte professus est manere extra cellam nullatenus se posse. Nec ait quidem : nusquam de abbatis, sed solummodo fratrum egressu meminerit. De cujus etiam assiduitate ita caute providit, ut in vigiliis dominicorum et festorum dierum evangelicam lectionem, et quae illi adjuncta sunt, nonnisi ab abbate praecipiat dici. Qit semper, et quoties minus sunt hospites cum eo, quos voluerit de fratribus vocare, seniore uno tantum aut duobus dimissis cum fratribus; patenter insinuat nunquam in tempore mensae abbatem monasterio debere deesse, et sicut delicatis principum ferculis jam assuetus cibarium panem monasterii subjectis derelinquat, de qualibus quidem Veritas: « Alligant, inquit, onera gravia, et importabilia, et imponunt in humeros hominum: digito autem suo nolunt ea movete a falsis prophetis qui veniunt ad vos
Abbreviated transcription (Latin):
uini p̃dicatõ u̾bimlũit: neminẽ iam
latere arbitror. hinc et ip̃i abbates. ł
qͥ maiores in monast̾qs uidenturꝰ: po¬
tentib scłi et mundanis curis se se im¬
portine ing̾entes. iammag̾ carnales
curiales ẽẽ quam cenobite didicer̃t. Et fa¬
uorem hominũ quacumq arte uenan¬
tes. crebriꝰ cũ hominib fabulari qͣm cũ dõ
loqui ꝯsueuerunt. Nlud sepe frustra le¬
gentes atq negligentes. Laudientes. s nõ
exaudientes ꝙ beatꝰ antoniꝰ ãmonet di¬
cens. Sic̃ pisces si tardau̾int ĩ sicco mori¬
untur. Ita ⁊ monachi cardantes extͣcel¬
lulam. aut cum uiris sclarib ĩmoran
xere. ne forte foris tardante obliniscam᷑
bates. et sr̃ custodiam sui gregis sollicite
stare: tam exemplo qͣm scͥpto patent̾ edo¬
cuit. Hic .ii. cũ a fr̃ib ad sacratissimã so¬
nrem suam uisitandã ꝓfectus. cũ ip̃a
eum ꝓ edificatõe saltem nocte una uel¬

Expanded text:
vini praedicatio verbi viluerint, neminem jam vini praedicatio verbi viluerint, neminem jam latere arbitror. Hinc et ipsi abbates vel qui majores in monasteriis videntur, potentibus saeculi et mundanis curiis sese importune ingerentes, jam magis carnales esse quam coenobitae didicerunt. Et favorem hominum quacunque arte venantes, crebrius cum hominibus fabulari, quam cum Deo loqui, consueverunt. Illud saepe frustra legentes atque negligentes, vel audientes; sed non exaudientes quod beatus Antonius admonet, dicens : « Sicut pisces si tardaverint in sicco moriuntur; ita et monachi tardantes extra cellulam, aut cum viris saecularibus immorantrere, ne forte foris tardantes obliviscamubates, et super custodiam sui gregis sollicite stare, tam exemplo quam scripto patenter edocuit. Hic enim cum a fratribus ad sacratissimam sororem suam visitandam profectus, cum ipsa eum pro aedificatione saltem nocte una vel
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere. ⁊ officiis uacare diuinis ⁊ tam
d̾o qͣm scłõ carus hr̃i timeat agg̾are qͦs
ñ possit ꝓcurare. nec ĩ expensis sius de
alienis ofidat marsupiis. nͨ elemosi¬
nis petendis s dandis inuigilet. apłs
ille magnꝰ euͣnglii p̃dicator. et hñs po¬
testatem de euͣngłio sumptacciꝑe labo¬
rat manib ne quos grauare uideat᷑
et głiam suã euacuet. Nos gͦ quoꝵ ñz¬
p̃dicare.s pecc̃a plangere. qua tem̾ita
te łimpudentia m̃dicantes q̃rimus
undo hox quo inconsid̾ate ꝯreganius
sustentare possimꝰ. Qͥ ⁊̃ sepe intantam
ꝓrumpimꝰ insaniam. ut cũ p̃dicare
nesciamꝰ: p̃oicatores cõducamus. et
pseudo apłos nobistũ cͥcũ ducendo. cru¬
ces ⁊ philact̃ia reliqͥaꝵ gestemꝰ. ut cam
hec quam u̾bum dei seu ⁊̃ figm̃ta di aboli
mos ꝓfic̾e̾ credimꝰ ex quaquidẽ impri¬
demti cupiditate. que sua sc̃. si que ih̾u
xͥ q̃rente. qͣntum iamordo nr̃ et ip̃adi¬

Expanded text:
vivere, et officiis vacare divinis, et tam vivere, et officiis vacare divinis, et tam Deo quam saeculo charus haberi, timeat aggregare quos non possit procurare, nec in expensis suis de alienis confidat marsupiis; nec eleemosynis petendis, sed dandis invigilet. Apostolus ille magnus Evangelii praedicator, et habens potestatem de Evangelio sumptus accipere, laborat manibus; ne quos gravare videatur, et gloriam suam evacuet. Nos ergo, te vel impudentia mendicantes quaerimus? Unde hos, quos inconsiderate congregamus, sustentare possumus? Qui etiam saepe in tantam prorumpimus insaniam, ut cum praedicare nesciamus, praedicatores conducamus et pseudoapostolos nobiscum circumducendo, cruces et phylacteria reliquiarum gestemus, ut tam haec quam verbum Dei seu etiam figmenta diaboli mos proficere credimus. Ex qua quidem impudenti cupiditate, quae sua sunt non quae Jesuaerente, quantum jam ordo noster et ipsa di
Abbreviated transcription (Latin):
meruer̃t eppe ⁊ ab ip̃oantea dño cum
multi abissent discipłoꝵ retrorsũ. pauci.
cũ ip̃o remanser̃t. arta quippeuia est q̃
ducit ad uitam. et pauci ingrediũtur
ꝑ eam. sicut ecͣcrio lata ẽ et spaciosa. q̃
ducit ad mortẽ. et multi st̃ qui se ultro
ingerant. Qa sicut ip̃e dñs testat᷑ alibi.
Multi uocati. pauciu̾o electi. Et iuxͣ. salo.¬
Stultoꝵ infinitꝰ ẽ nimerꝰ. eimeat itaq
qͥsqͥs de multitudine gandet subiectorũ.
ne meis iuixta dominicã assertõem pau¬
ci reꝑiantur electi. et ip̃e ĩmod̾ate gregẽ
suum multiplicans minꝰ ad custodiam
eiꝰ sufficiat. ut ei recte a spĩtalib illud
suis ꝙͣ suoꝵ necatatib sepiꝰexire atq ad
scłm redire. et mñdicando discurrerecgũt᷑
curis se corꝑalib mag̃ qͣm spintalibus
implicant. et infamiam sibimag̃ ꝙͣ
gloriam acqͥrunt. Ꝙ qͥdẽ in feminis
tanto magis ẽ erubescend̾. qͣnto eas per
mundum discurrere uidetur miis tu-
tum. Qsquis gͥ quiete ł honecte cupit

Expanded text:
m multi abiissent discipulorum retrorsum, pauci cum ipso remanserunt . Arcta quippe via est, quae ducit ad vitam, et pauci ingrediuntur per eam. Sicut e contrario lata est et spatiosa, quae ducit ad mortem; et multi sunt qui se ultro ingerant . Quia sicut ipse Dominus testatur alibi: « Multi vocati, pauci vero electi . » Et juxta Saloimeat itaque quisquis de multitudine gaudet subjectorum, ne in eis juxta Dominicam assertionem pauci reperiantur electi, et ipse immoderate gregem suum multiplicans minus ad custodiam ejus sufficiat, ut ei recte a spiritalibus illud suis quam suorum necessitatibus saepius exire, atque ad saeculum redire, et mendicando discurrere coguntur, curis se corporalibus magis quam spiritualibus implicant, et infamiam sibi magis quam gloriam acquirunt. Quod quidem in feminis tanto magis est erubescendum, quanto eas per mundum discurrere minus videtur tutum. Quisquis igitur quiete vel honeste cupit
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ccłis suis. si int̾ multos maiores hãnt᷑.
Qͦs quid̃ ut ad suũ trabant dominiũ
cumasꝑa eis deb̾ent p̾̃dicare. leuia pro¬
mittunt. et nulla examinatõe antea
probatos quos indiscrete suscipuint:
facile apostatantes ꝑdũt. ẽalib ut iu
uideo impperabat u̾itas dicẽs. ueuobis
qͥ cͥcuitis mare et aridam ut faciatis
unũ ꝓselitum. Quem cũ fec̾itis facits
ꝓfectominus de multitudine głiarẽt᷑
si salutam animaꝵ magis qͣm numerũ
quererẽt. et de suis uirib in rõne redoen

Expanded text:
in oculis suis, si inter multos majores habeantur. in oculis suis, si inter multos majores habeantur. Quos quidem ut ad suum trahant dominium, cum aspera deberent eis praedicare, lenia promittunt, et nulla examinatione antea probatos quos indiscrete suscipiunt facile apostatantes perdunt. Talibus, ut video, improperabat Veritas, dicens: « Vae vobis qui circuitis mare et aridam, ut faciatis unum proselytum. Quem cum feceritis, facitis  » Qui profecto minus de multitudine gloriarentur si salutem animarum magis quam numerum quaererent, et de suis viribus in ration
Abbreviated transcription (Latin):
quo p̃ciosiosiora sc̃ ampliꝰ diligũtur.
et ambitõe sui miserũ mag̃ illaq̃ant
animũ. Uñ omĩo ꝓuidend̾ ẽ ut domui
nec supͣ necaia rappetamus aliqua. ł re¬
cipiamꝰ oblata. ł retineamꝰ susceꝑta. Qͥt¬
quid .n. necãtati suꝑz ĩ rapina possidemꝰ.
Et tot paupm mortis rei sumꝰ: quot m̃
sustentare potuimꝰ. Singłis gͥ annis
cum collecta fu̾int uictualia. ꝓuiden¬
dum ÷ qͣntum sufficiat ꝑ annũ. et si
qͣ suꝑfuerint. parperib ñ tam danda
sunt quam reddenda. Sunt qͥ ꝓuidẽtie
modum ignorantes. cũ redoitus paucoᷤᷤ
hãnt. multam hr̃e famuliam gaudẽt.
de cuiꝰ quid̃ ꝓcuratõe dũ grauant᷑im¬
pudenter hanc querentes m̃dicant.ł
que ñ hñt iuolent̾ ab aliis extorq̃nt.
Tales ⁊ iam ñ nullos monast̾ioꝵ pr̃os
ospicimus. qͥ de multituidine ꝯuentus
gloriantes: non tam bonos filios quã
multe hr̃e studẽt. et magni uidentur

Expanded text:
quo pretiosiora sunt amplius diliguntur, quo pretiosiora sunt amplius diliguntur, et ambitione sui miserum magis illaqueant animum. Unde omnino providendum est, ut domui nec supra necessaria vel appetamus aliqua, vel recipiamus oblata, vel retineamus suscepta. Quidquid enim necessitati superest, in rapina possidemus; et tot pauperum mortis rei sumus, quot inde sustentare potuimus. Singulis igitur annis cum collecta fuerint victualia, providendum est quantum sufficiat per annum; et si qua superfuerint, pauperibus non tam danda sunt quam reddenda. Sunt qui providentiae modum ignorantes, cum redditus paucos habeant, multam habere familiam gaudent. De cujus quidem procuratione dum gravantur, impudenter hanc quaerentes mendicant, vel quae non habent violenter ab aliis extorquent. Tales etiam jam nonnullos monasteriorum Patres conspicimus, qui de multitudine conventus gloriantes, non tam bonos filios quam multos habere student, et magni videntur
Abbreviated transcription (Latin):
¶Nec in uictu tm̃ aut uestita suꝑfluitaᷤᷤ
euitetur. u̾m ⁊̃ ĩ edifichis autquib li¬
bet possõtub. In edificiis qͥd hoc marife¬
ste dinoscitur.siea maiora ł pulcriora
ꝙͣ necc̃e sit componantur. ł si nos ipsa
sculpturis łpicturis ornantes ñ hĩtadã
pauperũ edificemꝰ. s palatia regũeriga
rectoꝵ spacia metiris. Cum pciosis uel
pulo̾s delectamurꝰ eqͥtatus ñ solsisuꝑ¬
fluitas s elatõis uanitas innotescit. Cũ
ã aĩaliũ greges. ł t̾renias multiꝑlicamꝰ
possõnes. tc̃ se ad ext̾iora oilatat ambi¬
cio. et qͣnto plura possidemꝰ int̾ra: tan¬
to ampliꝰ cegitare de ip̃is cogitare togii᷑.
et a contemplatõe celestiũ deuocamurꝰ
Et licet corpore claust̾s redudam᷑. hec tñ
que foris st̃ ⁊ diligit animꝰ. seqͥ cogit᷑.
et se pariter huc ⁊ illuc cũ illis diffum¬
dit.et quo plura possidentur q̃ amit¬
ti posst̾.maiori nos metu cruciant. et

Expanded text:
Nec in victu tantum aut vestitu superfluitas Nec in victu tantum aut vestitu superfluitas evitetur, verum et in aedificiis aut quibuslibet possessionibus. In aedificiis quidem hoc manifeste dignoscitur, si ea majora vel pulchriora quam necesse sit componantur, vel si nos ipsa sculpturis vel picturis ornantes, non habitacula pauperum aedificemus, sed palatia regum erigamtectorum spatia metiris? » Cum pretiosis vel pulchris delectamur equitaturis, non solum superfluitas, sed elationis vanitas innotescit. Cum autem animalium greges vel terrenas multiplicamus possessiones, tunc se ad exteriora dilatat ambitio: et quanto plura possidemus in terra, tanto amplius de ipsis cogitare cogimur, et a contemplatione coelestium devocamur. Et licet corpore claustris recludamur; haec tamen quae foris sunt, et diligit animus, sequi cogitur, et se pariter huc et illuc cum illis diffundit, et quo plura possidentur quae amitti possunt, majori nos metu cruciant; et
Abbreviated transcription (Latin):
nec̃citate fructũ habu̾it elemosine.
ł se respex̾it. ñ solũ sͥ s aliis uiu̾e. alio¬
qͥnad sancte societatis frat̾nitatem nĩ
ꝑtinet. nec ꝓpͥetatis sactilegio caret suf¬
ficere autem ad corpꝰ contegend̾ credimꝰ.
Interulam. pelliceam. togã. Et c̃ multũ
endaꝵ hec omĩa ẽẽ duplicia indum̃ta.
sicut ad litt̾am ĩ laude fortis et ꝓuide
mulieris salomon ait. Non timebit
domui sue afiigorib niuis. Om̃s .ii.
domestici eiꝰ uestiti ouplicib. Quoꝵ ita
sit moderata longitado. ut ultra horam
sotularium ñ ꝓredant. ne puluerem
moueant. Manice u̾o extensionem bra¬
chioꝵ et manuũ ñ excedant. Erura uͦ ⁊
pedes: calige:pedules ⁊ sotulares mu¬
niant. Nec umꝙͣ eccõne religionis nu¬
de pedes incedant. In lectis culcit᷑ una.
puluinar auriculare. lodex ⁊ linteolũ
sufficiant. Capd̾ uͦ muniant uitta can¬
dida. et uelum desuꝑnigrũ. ⁊ ꝓ tonsu¬
ra capilloꝵ pilleumagninũ: cum opuᷤᷤ
fu̾it supponaturꝰ

Expanded text:
itate fructum habuerit eleemosynae, vel se respexerit non solum sibi, sed aliis vivere. Alioquin ad sanctae societatis fraternitatem non pertinet, nec proprietatis sacrilegio caret. Sufficere autem ad corpus contegendum credimus interulam, pelliceam, togam; et cum multumendarum, haec omnia esse duplicia indumenta sicut ad litteram in laude fortis et providae mulieris Salomon ait: « Non timebit domui suae a frigoribus nivis. Omnes enim domestici ejus vestiti duplicibus. » Quorum ita sit moderata longitudo, ut ultra oram sotularium non procedant, ne pulverem moveant. Manicae vero extensionem brachiorum et manuum non excedant. Crura vero et pedes caligae pedules et sotulares muniant. Nec unquam occasione religionis nudae pedes incedant. In lectis culcitra una, pulvinar, auriculare, lodex et linteolum sufficiant. Caput vero muniant vitta candida, et velum desuper nigrum, et pro tonsura capillorum pileum agninum, cum opus fuerit supponatur.
Abbreviated transcription (Latin):
atum quoꝙ sr̃ hoc. gg̃. consulat. hic
qͥ ꝓpe magnꝰ ecc̃e tam tector qͣm doctor
struens libri pastoralis capłm. xxiii.
uin. atq ałr femine. qr illisgrania
istis uͦ st̃ inuingenda leuiora. et illos
magna exceant.: Istas uͦ leuia demtl¬
magna reputantur in debilib. Quã¬
uis hec quoq uiliũlicentia carnium
minꝰ hãt oblectam̃ti qͣm ip̃e prsciũ. ꝑ
auium carnes. qͣs minime tam̃ nob̾
bratus interdicit benedictꝰ. de quib
gueret. ñ om̃is inqͥt caro. eadem caro.
ẜalia hominũ. alia peccoꝵ. alia uolu¬
crum. alia ã pisciũ. Et peccoꝵ quid̃ ⁊
auiũ carnes in sacͥficio dñi lex po¬
nit. pisce u̾o nequaꝙͣ. ut nemo pis
cium mundiorem deo ꝙͣ carmũ cre¬
dat. E ⁊̃ tanto ẽ onerosior pauꝑta¬
ti.ł carior qͣnto pisciũ minorz copia
ꝙͣ carnum. et minꝰ infirmã corro¬
borat naturam. ut ĩ altõmag̃ gra¬
uet. ĩ alt̾o mag̃ subueniat. Nos

Expanded text:
atum quoque super hoc Gregorium consulat. Hic atum quoque super hoc Gregorium consulat. Hic quippe magnus Ecclesiae tam rector quam doctor struens, libri Pastoralis capitulo 24, viri, atque aliter feminae: quia illis gravia, istis vero sunt injungenda leviora; et illos magna exerceant, istas vero levia demulmagna reputantur in debilibus. » Quamvis haec quoque vilium licentia carnium minus habeat oblectamenti quam ipsae piscium vel avium carnes quas minime tamen nobis beatus interdicit Benedictus. De quibugueret: « Non omnis, » inquit, « caro eadem caro, sed alia hominum, alia pecorum, alia volucrum, alia piscium . » Et pecorum quidem et avium carnes in sacrificio Domini lex ponit; pisces vero nequaquam, ut nemo piscium esum mundiorem Deo quam carnium credat. Qui etiam tanto est onerosior paupertati vel charior, quanto piscium minor est copia quam carnium, et minus infirmam corroborat naturam, ut in altero magis gravet, in altero magis subveniat. Nos