comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
N eugłio dñs dicit. Ambulate dũ lucem habetis Gregonꝰ.
Per ꝓpħam quoq ait. Tempore accepto ex audiui ce: & in die
salutis adiuui te. Quod paulus apłs exponens: dicit. Ecce nẽ
tempus acceptabile: ecce nc̃ dies salutis. Salomon quoq ait.¬
quodcunq potest manus cua facere. instanter oꝑare: quia nec
opus. nec ratio. nec sapientia. nec scientia. erit apud inferos quo.
tu properas. Dauid quoq ait. Qm̃ in scłm misccłia euis. Ex qͥb
lis in iudicio p̃sentatur. S tamen de quibꝰdam leuib culpis.
esse ante iudiciũ purgatorius ignis credendus est: ꝓ eo quod
ueritas dicit. qr siquis in sco spũ blasphemiã dixerit: neq in hoc
scło remittetur ei. neq in futuro. In qua sententia datur intel¬
ligi: quasdã culpas in hoc scło. quasdã uͦ infuturo posse laxari.
Qđ enĩ de uno negatur: consequens intellectus patet. quia
de quibꝰdam conceditur. S tam̃ ut p̃dixi. hoc de parius mi¬

Expanded text:
ngelio Dominus dicit: Ambulate dum lucem habetis. Per prophetam quoque ait: Tempore accepto exaudivi te, et in die salutis adiuvi te. Quod Paulus exponens dicit: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis. Salomon quoqQuodcunque potest manus tua facere, instanter operare. Quia nec opus, nec ratio, nec sapientia, nec scientia, erit apud inferos, quo tlis in judicio praesentatur. Sed tamen de quibusdam levibus culpis esse ante judicium purgatorius ignis credendus est, eo quod Veritas dicit, quia si quis in sancto Spiritu blasphemiam dixerit, neque in hoc saeculo remittetur ei, neque in futuro . In qua sententia datur intelligi quasdam culpas in hoc saeculo, quasdam vero in futuro posse laxari. Quod enim de uno negatur, consequens intellectus patet, quia de quibusdam 444 conceditur. Sed tamen, ut praedixi, hoc de parvis mi
Abbreviated transcription (Latin):
mentis infirmȩ. agnoscens: eius pedib ꝓuolutus. tantomagis
cepit culpam deflere. et erubescere: qͣnto se cognouit etiam
absentem. in benedicti patris oculis deliquisse. Petrus.¬
E go sancti urxi precordus. hehysei sp̃m uideo inesse: qui absenti
discipulo presens fuit. Gregorius.

Expanded text:
rmae suae mentis agnoscens, ejus pedibus provolutus, tanto magis rmae suae mentis agnoscens, ejus pedibus provolutus, tanto magis coepit culpam deflere et erubescere, quanto se cognovit etiam absentem in Benedicti Patris oculis deliquisse. Petr.Ego sancti viri praecordiis Elisaei spiritum video inesse, qui absenti discipulo praesens exstitit.
Abbreviated transcription (Latin):
creuerat. Tacuit quidem qͥ ad manducandũ inutauerat: &
cũ eo adliuc ieunus ꝑgere ad modicum consensit. Cunq &.
iter longius agerent: et eos cardior hora fatigaret ambulan¬
tes: inuenerunt in icinere pͣtum et fontem: et quęq pot̾ant
ad reficiendum corpꝰ delectabilia uideri. Tunc conuiator ait.
Ecce aqua: ecce pͣtum: ecce amenus locus in quo possumꝰ
refici. et parum quiescere: ut ualeamus iter ur̃m pꝰmodum
incolumes explere. Cum gͥ et uerba aurib. et loca oculis blan¬
direntur: hac tercia ammonitione ꝑsuasus. consensit et
comedit. Uesꝑtina uͦ hora: ꝑuenit ao cellam. Presentatus
aut̃ ueneral ili benedicto patri: sibi orationem petiit. S mox
fr̃: Malignus hostis qui tibi ꝑ conuiatorem cuũ locutus est.
semel tibi ꝑsuadere non potuit: scdo non potuit: tercio ꝑsu¬
asit: et te ad hoc quod uoluit. suꝑauit. Tunc ille reatum suȩ¬

Expanded text:
creverat. Tacuit quidem qui ad manducandum invitaverat, et creverat. Tacuit quidem qui ad manducandum invitaverat, et cum eo jejunus adhuc pergere ad modicum consensit. Cumque iter longius agerent, et eos tardior hora fatigaret ambulantes, invenerunt in itinere pratum et fontem, et quaeque poterant ad reficiendum corpus delectabilia videri. Tunc conviator ait: Ecce aqua, ecce pratum, ecce amoenus locus, in quo possumus refici et parum quiescere, ut valeamus iter nostrum postmodum incolumes explere. Cum igitur et verba haec auribus, et loca oculis blandirentur, tertia admonitione persuasus, consensit et comedit: vespertina vero hora pervenit ad cellam. Praesentatus autem venerabili Benedicto Patri, sibi orationem dari petiit: sed mox , frater, quod malignus hostis, qui tibi per conviatorem tuum locutus est, semel tibi persuadere non potuit, secundo non potuit, at tertio suasit, et te ad hoc quod voluit superavit? Tunc ille reatum infi
Abbreviated transcription (Latin):
confessi sunt. Ipse aut̾ ꝓtinꝰ culpam peꝑcit: ꝑpendens qđ
in eiꝰ absentra. ultra non facerent: quem p̾sentem sibi esse
inspiritu scirent.
rater quoq ualentiniani eius monachi cuiꝰ suꝑius me¬
morram feci: uir erat laicus s religiosns. Qui ut seruidei
orationem ꝑciꝑet et germanũ frẽm uideret: annis singlis
de locosuo. ad cellam eius ieiunus uenire consueuerat. Quadam
gͥ die. dum iter ad monast̾ium faceret: se illi alter uiator ad¬
uixit: qui sumendos in itinere portabat cibos. Cunq rã hora
tardior excreuisset: dixit. Ueni fr̃: sumamus cibũ: ne lassem᷑
in ura. Cui ille respondit. Absit fr̃. non facio: quia ad uenera¬
bilem patrẽ benedictum. ieunus semꝑ peruenire consueui.
Quo responso ꝑcepto: ad horam conuiator conticuit. S cũ post
hec aliqͣntulum itineris spatium egissent: rursus ad monuit
ut manducarent. Consentire noluit: qui ieiuntis ꝑuenire de¬

Expanded text:
confessi sunt. Ipse autem protinus culpam pepercit, perpendens quod confessi sunt. Ipse autem protinus culpam pepercit, perpendens quod in ejus absentia ultra non facerent, quem praesentem sibi esse in spiritu scirent. Frater quoque Valentiniani ejus monachi, cujus superius memoriam feci, vir erat laicus, sed religiosus. Qui ut servi Dei orationem perciperet, et germanum fratrem videret, annis singulis de loco suo ad cellam ejus jejunus venire consueverat. Quadam igitur die dum iter ad monasterium faceret, sese illi alter viator adjunxit, qui sumendos cibos in itinere portabat. Cumque jam hora tardior excrevisset, dixit: Veni frater, sumamus cibum, ne lassemur in via. Cui ille respondit: Absit, frater, hoc non faciam, quia ad venerabilem Patrem Benedictum jejunus semper pervenire consuevi. Quo responso percepto, ad horam conviator tacuit. Sed cum post hoc aliquantulum itineris spatium egissent, rursus admonuit ut manducarent. Noluit consentire qui jejunus pervenire de
Abbreviated transcription (Latin):
absentia nunciare.
os et enum cellȩ fuit: ut quotiens ad responsũ aliquod egre¬
derentur fr̃s: cibum potũq extra cellam minime sum̾ent.
Cunq hoc de usu regłȩ sollicite seruaretur: quadã die ad
responsum fr̃s egressi sunt: in quo tarcdiori compulsi st̃
hora demorari. Qui manere iuxta religiosam feminam
nouerant: curus ingressi habitaculum. sumpserunt cibũ.
Cunq iam tardius ad cellam redissent: benedictiouẽ pa¬
tris ex more petierunt. Quos ille ꝓtinꝰ ꝑcunctatus est di¬
cens. Ubi comedistis: Qui responderunt dicentes. Nusqͣm.
Quib ille ait. Quare ita mentimini: Numqͥd illius talis fe¬
mine habitaculum non intrastis: Nuinqͥd hos. atq illos ci¬
bos non accepistis: Numqͥd tot calices non bibistis: Cunq
eis uenerabilis pat̾. et hospitium mulieris. & genera ciboꝵ.
et numerũ potionum diceret: recognoscentes cuncta quȩ
egerant. ad eius pedes cremefacti ceciderunt: se deliquisse

Expanded text:
absentia nuntiare. Mos etenim cellae fuit, ut quoties ad responsum aliquod egrederentur fratres, cibum potumque extra cellam minime sumerent. Cumque hoc de usu regulae sollicite servaretur, quadam die ad responsum fratres egressi sunt, et in eo tardiori compulsi sunt hora demorari. Qui manere juxta religiosam feminam noverant, cujus ingressi habitaculum sumpserunt cibum. Cumque jam tardius ad cellam rediissent, benedictionem Patris ex more petierunt. Quos ille protinus percontatus est, dicens: Ubi comedistis? Qui responderunt: Nusquam. Quibus ille ait: Quare ita mentimini? Nunquid illius talis feminae habitaculum non intrastis? nunquid hos atque illos cibos non accepistis? nunquid tot calices non bibistis? Cumque eis venerabilis Pater et hospitium mulieris, et genera ciborum, et numerum potionum diceret, recognoscentes cuncta quae egerant, ad ejus pedes tremefacti ceciderunt, et se deliquisse
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt. Quem uir dĩ p̃cepit statim in cella sua inpsiato
quod uulgo matta uocatur. in quo orare consueuerat ꝓici
Missisq foras fr̾ib cellam clausit: ac orationi iustantiu s
quam solebat incubuit. Mira res. Hota eadem hunc incolumen.
atq ut prius ualentem. ad eundem iterum laborem misit: ut
ipse quoq parietem cum fr̃ib ꝑficeret: de cuiꝰ se interitu. anti¬
quus hostis benedicto insultare credidisset. Cepit uͦ int̾ ista¬

Expanded text:
verant. Praecepitque vir Dei statim eum in cella sua in psiathio, verant. Praecepitque vir Dei statim eum in cella sua in psiathio, quod vulgo matta vocatur, in quo orare consueverat, projici, missisque foras fratribus cellam clausit: qui orationi instantius quam solebat incubuit. Mira res, eadem hora hunc incolumem, atque ut prius valentem ad eumdem iterum laborem misit, ut ipse quoque parietem cum fratribus perficeret, de cujus se interitu antiquus hostis Benedicto insultare credidisset. CAPUT XII.
Abbreviated transcription (Latin):
orsum dum fr̃s parietem. quia res ita exigebat. paulo
altius edificarent: uir dĩ in orationis studio. intra cellulȩ
sue claustra morabatur. Cui antiquus hostis insultans ap¬
paruit: et quia ad laborantes fr̃s ꝑgeret indicauit. Qđ
uir dĩ ꝑ nuncium celerrime fr̃ib indicauit dicens. Exs:
caute uos agite: quia ad uos hac hora malignus sp̃s uenit.
Is qui mandatum detulit. uix uerba compleuerat: et ma¬
lignus sp̃s eundem parietem qui edificabatur euertit: atq
unũ puerulum monachum cuiusdam curialis filium oppri¬
mens ruina contriuit. Contristati om̃s ac uehenient̾ afflicti:
non dampno parietis. s contritione fr̃is. Quod uenerabili pa¬
tri benedicto. studuerunt celeriter cum graui luctu nunci¬
are. Tunc isdem pat̾ ad se dilaceratum puerum deferriui¬
bet. Quem portare non nisi in sago potuerunt: quia collap¬
si saxa parietis eius nonsolũ menbra. s etiam ossa contri¬

Expanded text:
rsus dum fratres parietem, quia res ita exigebat, paulo rsus dum fratres parietem, quia res ita exigebat, paulo altius aedificarent, vir Dei in orationis studio intra cellae suae claustra morabatur. Cui antiquus hostis insultans apparuit, et ei quod ad laborantes fratres pergeret indicavit. Quod vir Dei per nuntium celerrime fratribus indicavit, dicens: Fratres, caute vos agite, quia ad vos hac hora malignus spiritus venit. Is qui mandatum detulit, vix verba compleverat, et malignus spiritus eumdem parietem qui aedificabatur evertit, atque unum puerulum monachum cujusdam curialis filium opprimens, ruina contrivit. Contristati omnes ac vehementer afflicti non damno parietis, sed contritione fratris, venerabili Patri Benedicto studuerunt celeriter cum gravi luctu nuntiare. Tunc idem Pater Benedictus dilaceratum puerum ad se deferri jubet. Quem portare non nisi in sago potuerunt: quia collapsi saxa parietis, non solum ejus membra, sed etiam ossa contri
Abbreviated transcription (Latin):
issent. Qui mox uenit: orationem faciens. benedictionẽ de¬
dit: & tanta celeritate lapis leuatus est: acsi nullũ prius
pondus habuisset.
onc in conspectu uiri di placuit: ut in loco eodem t̾ram
tõderent. Quam dũ fodiendo altius penetrarent: ereum il¬
lic st̃s : dolum inuenerunt. Quo ad horam casũ in coqͥnã
proiecto extre ignis repente uisuis est: atq in cunccoꝵ mo¬
nachorum oculis. quia omne eiusdem coquinȩ edificium con¬
sumeretur. ostendit. Cunq iaciendo aquam. et ignem qͣsi
extinguendo ꝑstreperent: pulsatus eodem tumultu uir dĩ
aduenit. Qui eundem ignem in oculis fr̃m esse. in suis uͦ
non esse considerans: caput ꝓtinus in orationem flexit: et
eos quos fantastico repꝑit igne deludi reuocauit fr̃s ad
oculos suos: signare p̃cepit ut sanum illud coquinȩ edi¬
fictum cernerent adsistere: et flammas quas antiquus ho¬
stis finxerat non uiderent.

Expanded text:
ssent. Qui mox venit, et orationem faciens benedictionem dessent. Qui mox venit, et orationem faciens benedictionem dedit, et tanta lapis celeritate levatus est, ac si nullum prius pondus habuisset.nc in conspectu viri Dei placuit ut in eodem loco terram foderent. Quam dum fodiendo altius penetrarent, aereum illic idolum fratres invenerunt. Quo ad horam casu in coquinam projecto, exire ignis repente visus est, atque in cunctorum monachorum oculis quia omne ejusdem coquinae aedificium consumeretur ostendit. Cumque jaciendo aquam, et ignem quasi exstinguendo perstreperent, pulsatus eodem tumultu vir Dei advenit. Qui eumdem ignem in oculis fratrum esse, in suis vero non esse considerans, caput protinus in orationem flexit, et eos quos phantastico reperit igne deludi, revocavit fratres, ut oculos suos signarent monuit, ut et sanum illud coquinae aedificium assistere cernerent, et flammas quas antiquus hostis finxerat, non viderent.
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ quȩ diceret: audiebant om̃s. Prius enĩ hunc uocabat ex
nomine. Cui cum uir dĩ minime responderet: ad eius mox
contumelias erumpebat. Nam cũ clamaret dicens. benedie¬
te benedicte: et cum sibi nullomͦ responderi conspiceret ꝓ¬
tinus ad ungebat. Maledicte maledicte. non benedicte:
quid mecũ habes: Quid me ꝑsequeris: S iam nunc expec¬
tanda sunt contͣ dĩ famulum: antiqui hostis certamina.
Cui pugnas quidem uolens intulit: s occasiones uictorie.
ministrauit inuitus.
rent: lapis in medium iacebat: quem in edificiũ leuare de¬
creuerunt. Cunq eum duo uł tres mouere non possent: plures
adiunctisunt. s ita immobilis mansit. acsi radicitus interra
teneretur: ut palam daretur intelligi. quod suꝑ eum ipse ꝑse
antiquus hostis sedet et: quem tantoꝵ iuroꝵ manus mouere
non possent. Difficultate gͥ facta. ad uirum di missum est ut
ueniret: orando hostem repelleret: ut lapidem leuare potu¬

Expanded text:
vero quae diceret audiebant omnes: prius enim hunc vocabat ex vero quae diceret audiebant omnes: prius enim hunc vocabat ex nomine. Cui cum vir Dei minime responderet, ad ejus mox contumelias erumpebat. Nam cum clamaret, dicens: Benedicte, Benedicte, et eum sibi nullo modo respondere conspiceret, protinus adjungebat: Maledicte, non Benedicte, quid mecum habes? quid me persequeris? Sed jam nunc spectanda sunt contra Dei famulum antiqui hostis nova certamina, cui pugnam quidem volens intulit, sed occasiones victoriae ministravit invitus. rent, lapis in medio jacebat quem in aedificium levare decreverant. Cumque eum duo vel tres movere non possent, plures adjuncti sunt, sed ita immobilis mansit, ac si radicitus in terra teneretur: ut palam daretur intelligi, quod super eum ipse per se antiquus hostis sederet, quem tantorum virorum manus movere non possent. Difficultate igitur facta, ad virum Dei missum est ut veniret, et orando hostem repelleret ut lapidem levare po
Abbreviated transcription (Latin):
tilium. ab stulto rusticorum popło apollo colebatur. Cutũqͣq
etiam in cultu demonũ luci succreuerant: in quib adhuc
eodem tempore infidelium insana multitudo. sacrificiis sa¬
crilegis insudabat. Ibi itaq uir dĩ ꝑueniens. contriuit ydolũ:
subuertit aram: succidit lucos: atq in ipso cemplo apollinis.
oraculum beati martini: ubi uͦ ara eiusdem apollinis fuit:
multitudinem popłi: predicatione continua ad fidem uocabat.
S hec antiquus hostis tacite nonferens: non occulte uł per.
somnium. sed aꝑta uisione eiusdem patris oculis se ingerebat:
et magnis clamorib uim se ꝑpeti conquerebat᷑: ita ut uoces
illius etiam fr̃s audirent: quanuis imaginẽ minine cernẽn¬
Ut enim discipulis suis uenerabilis pater dicebat: corporalib enis
oculis. isdem antiquus hostis deterrimus. et succensus appare¬
bat: qui in eum ore. oculisq flãmantib seuire uidebat᷑. Iam

Expanded text:
tilium a stulto rusticorum populo Apollo colebatur. Circumquaque tilium a stulto rusticorum populo Apollo colebatur. Circumquaque etiam in cultu daemonum luci succreverant, in quibus adhuc eodem tempore infidelium insana multitudo sacrificiis sacrilegis insudabat. Illuc itaque vir Dei perveniens, contrivit idolum, subvertit aram, succendit lucos, atque in ipso templo Apollinis oraculum beati Martini, ubi vero ara ejusdem Apollinis, fuit omultitudinem praedicatione continua ad fidem vocabat. Sed haec antiquus hostis tacite non ferens, non occulte vel per somnium, sed aperta visione ejusdem Patris oculis sese ingerebat, et magnis clamoribus vim se perpeti conquerebatur, ita ut voces illius etiam fratres audirent, quamvis imaginem minime cernereUt enim discipulis suis venerabilis Pater dicebat, corporalibus ejus oculis idem antiquus hostis teterrimus et succensus apparebat, qui in eum ore oculisque flammantibus saevire videbatur. Jam
Abbreviated transcription (Latin):
entem in hunc mundũ. Et de quo rursus scriptũ est. De
plenitudine eius: nos om̃s accepimꝰ. Nam sc̃i dĩ homines.
potuerunt a dño uittutes habere: non etiã alus tͣdere:
Ille autem signa uirtutis dedit subditis: qui se daturum sig¬
num ione ꝓmisit inimicis: ut coram suꝑbis mori dignaretur:⁊
coram humilib resurgere: quatinꝰ et illi uiderent quod con¬
tempnerent: et isti quod uenerantes. amare debuissent. Ex
quo mẏsterio actum est: ut dum suꝑbi aspicunt despectũ
mortis: humiles contͣ mortem acciꝑent głam potestatis. Petrꝰ.
Gregorius.
Sanctus uir ad alia demigrans: Locum non hostẽ mutauit.
tem ipsũ magistrum malicie inuenit. Castrum nanq qd̾ cassi¬
num dicitur. in excelsi montis latere situm est: qui uidelicae
mons. distensosinu hoc ipsum castrum recipit. s ꝑ tria milta.
in altum se subrigens uelut ad aera cacumen tendit. Ubi
uetustissimum fanum fuit: in quo ex antiquor mote gen¬

Expanded text:
entem in hunc mundum . De quo rursus scriptum est: De entem in hunc mundum . De quo rursus scriptum est: De plenitudine ejus nos omnes accepimus . Nam sancti Dei homines potuerunt a Domino virtutes habere, non etiam aliis tradere. Ille autem signa virtutis dedit subditis, qui se daturum signum Jonae promisit inimicis : ut coram superbis mori dignaretur, coram humilibus resurgere: quatenus et illi viderent quod contemnerent, et isti quod venerantes amare debuissent. Ex quo mysterio actum est, ut dum superbi aspiciunt despectum mortis, humiles contra mortem acciperent gloriam potestatis. Petr. Gregor. Sanctus vir ad alia demigrans loca non hostem mutavit. tem ipsum malitiae magistrum invenit. Castrum namque quod Cassinum dicitur, in excelsi montis latere situm est, qui videlicet mons distenso sinu hoc idem castrum recepit, sed per tria millia in altum se subrigens, velut ad aera cacumen tendit: ubi vetustissimum fanum fuit, in quo ex antiquorum more gen
Abbreviated transcription (Latin):
cecidit: et benedicti hostem conterens extuixit. Qđ iuri
łi discipłs maurus nomine. statim uenerabili patribe¬
nedicto qui adhuc a loco eodem uix decem milib aberat.
estimauit ẽẽ nunciandum: dicens. Reuertere: quia p̾sbit̃
qui te ꝑsequebatur extinctus est. Quod uir dĩ benedictus
audiens. sese in grauib lamentis dedit: uel quia inimi¬
cus occubuit: uł quia de inimici morte. discipłs exul¬
tauit. Qua de re factum est. ut eidem quoq discipło peni¬
tentiam indiceret: qd̾̃ mandans calia gaudere de inunici in¬
tericu presumpsisset.
ira sunt et multum stupenda: quȩ dicis. Nlam in aqua
ex petra ꝓducta moysen: in ferro uͦ quod ex ꝓfundo a¬
quȩ redit. helyseum: in aque itinere petrũ: in corui obe
dientia hel̇am: in luctu aut̃ mortiᷤᷤ: nimicĩ dauid. Ut uideo
et ꝑpendo: uir iste sp̃u iustoꝵ om̃iũ plenꝰ fuit. Gregoriꝰ.
dicit. Frat lux uera: quȩ illuminat om̃em hominẽ ueni¬

Expanded text:
cecidit, et Benedicti hostem conterens exstinxit. Quod viri cecidit, et Benedicti hostem conterens exstinxit. Quod viri Dei discipulus, Maurus nomine, statim venerabili Patri Benedicto qui adhuc a loco eodem vix decem millibus aberat, aestimavit esse nuntiandum, dicens: Revertere, quia presbyter qui te persequebatur, exstinctus est. Quod vir Dei Benedictus audiens, sese in gravibus lamentationibus dedit, vel quia inimicus occubuit, vel quia de inimici morte discipulus exsultavit. Qua de re factum est, ut eidem quoque discipulo poenitentiam indiceret, quod mandans talia, gaudere de inimici interitu praesumpsisset. Mira sunt et multum stupenda quae dicis. Nam in aqua ex petra producta, Moysen ; in ferro vero, quod ex profundo aquae rediit, Elisaeum ; in aquae itinere, Petrum dientia, Eliam. In luctu autem mortis inimici, Dauid video, & perpendo. Vir iste Spiritu Iustorum omnium, plenus fuit. Qui & dicit: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem veni
Abbreviated transcription (Latin):
gistri corpus necare non potuit: se ad extinguendas dis¬
cipłori. aninas accendit: ita ut in horto cellȩ cui bene¬
dictus inerat. ante eoꝵ oculos. nudas septem puellas mittͬet:
quȩ coram eis sibi in inuicem manus tenentes. et diutius luden¬
tes: illoꝵ mentes ad ꝑu̾sitatem libidinis inflãmarent. Qd̃ sc̃s¬
uir de cella conspiciens. lapsumq adhuc teneriorib discipłis
ꝑtimescens. idq ꝓ suisolius fieri ꝑsecutione ꝑtractans. in ui¬
diȩ locũ dedit: atq oratoria cuncta quȩ construxerat sub¬
statutis prepositis adiunctis fr̃ib ordurauit: et paucis secum
monachis ablatis. habitationem mutauit lociꝰ moxq ut uir
dĩ odia humilit̾ declinauit: hunc om̃ipotens d̾s t̾ribilit̾̃
ꝑcussit. Nam cũ predictus p̾sbiter stans in solario. benedic¬
tum discessisse cognosceret et exultaret: ꝑdurante im mo¬
bilit̾ tota domus fabrica. hoc ipsum in quo stabat solariũ

Expanded text:
gistri corpus necare non potuit, se ad exstinguendas disgistri corpus necare non potuit, se ad exstinguendas discipulorum animas accendit: ita ut in horto cellae, cui Benedictus inerat, ante eorum oculos nudas septem puellas mitteret, quae coram eis sibi invicem manus tenentes, et diutius ludentes, illorum mentes ad perversitatem libidinis inflammarent. Quod vir sanctus de cella conspiciens, lapsumque adhuc tenerioribus discipulis pertimescens, idque pro sua solius persecutione fieri pertractans, invidiae locum dedit, atque oratoria cuncta quae construxerat, substitutis praepositis adjunctis fratribus ordinavit, et paucis secum monachis ablatis habitationem mutavit loci. Moxque ut vir Dei ejus odia humiliter declinavit, hunc omnipotens Deus terribiliter percussit. Nam cum praedictus presbyter stans in solario Benedictum discessisse cognosceret et exsultaret, perdurante immobiliter tota domus fabrica, hoc ipsum in quo stabat solarium
Abbreviated transcription (Latin):
one transmitteret. Quem uir d̃i cum gr̾arum accione sus¬
cepit. S eum quȩ pestis lateret in pane non latuit. Ad ho¬
ram uͦ refectionis illius ex uicina silua coruus uenire con¬
sueuerat: & panem de manu eius acciꝑe. Qui cum more so¬
lito uenisset: panem quem p̾sbiter transmiserat uir dei
dñi. tolle hunc panem: et tali eum in loco ꝓice. ubi a nul¬
lo homine possit inueniri. Tunc coruus aꝑto ore. expan¬
sis alis circa eundem panẽ cepit discurrere atq calcit᷑¬
re: acsi aꝑte diceret. et obedire se uelle: et tam̃ iussa
ri non possit. Quem diu demoratus qͣndoq coruus mo¬
mordit: leuauit: et recessit. Post trium uͦ horarũ spatiũ.
abiecto pane redut: et de manu hominis dĩ. annonam
qͣm consueuerat accepit. E enerabilis aut̃ pater contra
uitam suam iardescere sacerdotis animum uidens:
illi magis qͣm sibi doluit. S p̾dictus florentius. qͥa ma¬

Expanded text:
one transmitteret. Quem vir Dei cum gratiarum actione susone transmitteret. Quem vir Dei cum gratiarum actione suscepit, sed eum quae pestis lateret in pane non latuit. Ad horam vero refectionis illius ex vicina silva corvus venire consueverat, et panem de manu ejus accipere. Qui cum more solito venisset, panem quem presbyter transmiserat, vir Dei u Christi Domini nostri tolle hunc panem, et tali eum in loco projice, ubi a nullo hominum possit inveniri. Tunc corvus aperto ore, expansis alis circa eumdem panem coepit discurrere, crocitare, ac si aperte diceret, et obedire se velle, et tamen jussa ri non possit. Quem diu demoratus, quandoque corvus momordit, levavit, et recessit. Post trium vero horarum spatium abjecto pane rediit, et de manu hominis Dei annonam quam consueverat accepit. Venerabilis autem Pater contra vitam suam inardescere sacerdotis animum videns, illi magis quam sibi doluit. Sed praedictus Florentius, quia ma
Abbreviated transcription (Latin):
futura. Ego aut̃ boni uiri miracula quo plus bibo: plꝰ sicio
et sub leni redemptoris iugo. ceruioem cordis edomarent:
sicut mos prauoꝵ est inuidere aliis uirtutis bonũ quod ipsi ha¬
bere non appetunt: uicine eccłȩ presbit̾ florentius nomine.
huiꝰ nr̃i subdiaconi florentii auus. antiqui hostis malicia ꝑ¬
cussus. sci uiri studus cepit emulari eiusq conu̾sationi dero¬
gare: quosq etiam posset ab illius iusitatione compescere.
Cunq iam se conspiceret eius ꝓfectib obuiare nou posse:
et conu̾sationis illius opinionem crescere. atqͣ ad statum
uocari: inuidie facib magis magisq succensus. deterior
fiebat: quia conu̾sationis illius habere appetebat laudẽ:
s habere laudabilem uitam nolebat. Qui eiusdem in¬
uidiȩ tenebris cecatus: ad hoc usq ꝑductus est: ut seruo
om̃ipotentis dñi. infectum ueneno panem quasi ꝓ benedicti¬

Expanded text:
futura: ego autem boni viri miracula quo plus bibo, eo plus sitio. futura: ego autem boni viri miracula quo plus bibo, eo plus sitio. et sub leni Redemptoris jugo cervicem cordis edomarent, sicut mos pravorum est invidere aliis virtutis bonum quod ipsi habere non appetunt, vicinae ecclesiae presbyter, Florentius nomine, hujus nostri subdiaconi Florentii avus, antiqui hostis malitia percussus, sancti viri studiis coepit aemulari, ejusque conversationi derogare: quosque etiam posset, ab illius visitatione compescere. Cumque jam se conspiceret ejus profectibus obviare non posse, et conversationis illius opinionem crescere, atque multos ad vocari, invidiae facibus magis magisque succensus, deterior fiebat: quia conversationis illius appetebat habere laudem, sed habere laudabilem vitam nolebat. Qui ejusdem invidiae tenebris caecatus, ad hoc usque perductus est, ut servo omnipotentis Dei infectum veneno panem quasi pro benedicti
Abbreviated transcription (Latin):
lata. atq ꝑcepta: ad patris sui imꝑium. concitus ꝑrexit mau¬
rus atq usq ad eum locũ quo ab unda ducebat᷑ puer. ꝑ t̾rã
se existimans ire. suꝑ aquam cucurrit: eumq ꝑ capillos te¬
nuit. rapido quoq cursu reduit. Qui mox ut terrã cetigit.
ad se reuersus post terga respexit: et quia suꝑ aquas cucurrisset
agnouit: et quod p̃sumere non potiusset ut fieret: miratus ex¬
trenuit factũ. Reuersus ad patrem: rem gestam retulit. Uir
aut̃ uenerabilis benedictus: hoc nousuis meritis. s obedientiȩ
tum dicebat: seq conscium in illa uirtute non esse. qͣm nesci¬
ens fecisset. Sed in hac humilitatis mitue ainica contentio¬
ne: accessit arbiter puer qui ereptus est. Nam dicebat. Ego
cum ex aqua traherer:. suꝑ caput meũ abbatis melotem ui¬
debai: atq ipsum me ex aquis ediicere considabam. Petrus.
Hagna sunt ualde quȩ narras: et multoꝵꝵ edificationi ꝓ¬

Expanded text:
lata atque percepta, ad Patris sui imperium concitus perrexit Maulata atque percepta, ad Patris sui imperium concitus perrexit Maurus; atque usque ad eum locum quo ab unda deducebatur puer, per terram se ire existimans, super aquam cucurrit, eumque per capillos tenuit, rapido quoque cursu rediit. Qui mox ut terram tetigit, ad se reversus post terga respexit, et quia super aquas cucurrisset agnovit, et quod praesumere non potuisset ut fieret, miratus extremuit factum. Reversus itaque ad Patrem, rem gestam retulit. Vir autem venerabilis Benedictus hoc non suis meritis, sed illius obedtum dicebat: seque conscium in illa virtute non esse, quam nesciens fecisset. Sed in hac mutuae humilitatis amica contentione accessit arbiter puer qui ereptus est; nam dicebat: Ego cum ex aqua traherer, super caput meum melotem abbatis videbam, atque ipsum me ex aquis educere considerabam. Petr. Magna sunt valde quae narras, et ad multorum aedificationem pro
Abbreviated transcription (Latin):
monachus: mox benedicto dĩ famulo curauit indicare. Uir gͥ
dm̃i benedictus hȩc audiens. accessit ad locũ: tulit de manu
gothi manubrium: et misit in lacum: et mox ferrum de ꝓ¬
fundo rediit: atq in manubrio intrauit. Quistatim ferram̃¬
tum gotho reddidit: dicens. Ecce labora: & noli contristari.
Quadam uͦ die dum isdem uenerabilis benedictus in cella
consisteret. p̃dictus placidus puer sc̃i uiri monachus: ad hau¬
riendam de lacu aquã egressus est. Qui uas quod tenuerat
incaute submittens: ipse quoq cadendo secutus est. Quem
mox unda rapuit: et pene in unius sagittȩ cursu. a terra
uitrorsus traxit. Uit aut̃ clĩ intra cellam positus hoc ꝓtinꝰ
agnouit: et maurũ festine uocauit dicens. Frat̾ maure
curre: quia puer ille qui ad hauriendam aquã ꝑrexerat.
in lacum cecidit: iamq eum longius unda trahit. Res mira:
et post petrum apłm inusitata. Benedictione etenĩ postu¬

Expanded text:
monachus mox Benedicto famulo Dei curavit indicare. Vir igitur monachus mox Benedicto famulo Dei curavit indicare. Vir igitur Domini Benedictus haec audiens accessit ad lacum: tulit de manu Gothi manubrium, et misit in lacum: et mox ferrum de profundo rediit, atque in manubrium intravit. Qui statim ferramentum Gotho reddidit, dicens: Ecce labora, et noli contristari.Quadam vero die dum idem venerabilis Benedictus in cella consisteret, praedictus Placidus puer sancti viri monachus ad hauriendam de lacu aquam egressus est: qui vas quod tenuerat in aquam incaute submittens, ipse quoque cadendo secutus est. Quem mox unda rapuit, et pene ad unius sagittae cursum eum a terra introrsus traxit. Vir autem Dei intra cellam positus, hoc protinus agnovit, et Maurum festine vocavit, dicens: Frater Maure, curre, quia puer ille qui ad hauriendum aquam perrexerat, in lacum cecidit, jamque eum longius unda trahit. Res mira, et post Petrum apostolum inusitata. Benedictione etenim postu
Abbreviated transcription (Latin):
sent: statim aqua repletus est. Quȩ tam sufficient̃ emana¬
uit. ut nunc usq ubertim difluat: atq ab illo montis ca¬
cumine usq ad inferiora diriuetur.
lio quoq tempore. gothus quidam pauꝑ sp̃u ad conu̾si¬
onem uenit: quem uir dñi benedictus libergissine suscepit
Quadam uͦ die ei ferramentũ dari iussit. quod afalcis samili¬
tud ine falcastrum uocatur: ut de loco quodam uepres absci¬
deret: quatinus illic fieri hortus deberet. Locus autem ipse quem
mundandum gothus susceꝑat: suꝑ ipsam laci ripam iacebat.
Cunq gothus isdem densitatem ueprium. tocius uirtutis ad ni¬
su succideret: ferrum de manubrio ꝓsiliens. in lacu cecidit:
ubi scilicet tanta erat aquarũ ꝓfunditas: ut spes requirendi
ferramenti nulla iam eẽt. Itaq ferro ꝑdito. tremebundus ad
maurũ monachum cucurrit gothus: dãpnum quod fecerat
nunciauit: et reatus sui egit penitentiam. Quod maurus qͦq

Expanded text:
sent, statim aqua repletus est, quae tam sufficienter emanasent, statim aqua repletus est, quae tam sufficienter emanavit, ut nunc usque ubertim defluat, atque ab illo montis cacumine usque ad inferiora derivetur.Alio quoque tempore Gothus quidam pauper spiritu ad conversionem venit: quem Dei vir Benedictus libentissime suscepit. Quadam vero die ei dari ferramentum jussit, quod ad falcis similitudinem falcastrum vocatur, ut de loco quodam vepres abscderet, quatenus illic hortus fieri deberet. Locus autem ipse quem mundandum Gothus susceperat, super ipsam laci ripam jacebat. Cumque Gothus idem densitatem veprium totius virtutis annisu succideret, ferrum de manubrio prosiliens in lacum cecidit, ubi scilicet tanta erat aquarum profunditas, ut spes requirendi ferramenti nulla jam esset. Itaque ferro perdito, tremebundus ad Maurum monachum cucurrit Gothus: damnum quod fecerat nuntiavit, et reatus sui egit poenitentiam. Quod Maurus quoque
Abbreviated transcription (Latin):
trib monasteriis: ad dei famulũ benedictum uenerunt
dicentes. Laboriosum nobis est ꝓpter aquã cotidie usq ad
lacum descendere: et id cirto necesse est ex eodem loco mo¬
nasteria mutari. Quos blande consolatus dimisit: & nocte
eadem cum paruo puerulo nomine placido. cuiꝰ suꝑuis
memoriam feci. eiusdem montis ascendit rupem: ibiq di¬
utius orauit: et oratione completa tres petras in loco eodẽ
ꝓ signo posuit: atq ad suum cunctis illic nescientib mona¬
sterium rediit. Cunq die alio ad eum ꝓ necessitate aquę
p̃dicti fr̃s redissent: dixit. Ite: et rupem illam ui qua tres
petras suꝑ inuicem positas inueneritis. in modico cauate:
ualet enim omps deus etiam in illo montis cacumine aquam
ꝓducere: ut uobis laborem tanti itineris dignetur auferre:
Qui euntes rupem montis quam benedictus p̃dixerat. iã
sudantem inuenerunt. Cunq in ea concauum locũ fecis¬

Expanded text:
tribus monasteriis, ad Dei famulum Benedictum venerunt, tribus monasteriis, ad Dei famulum Benedictum venerunt, dicentes: Laboriosum nobis est propter aquam quotidie usque ad lacum descendere, et idcirco necesse est ex eodem loco monasteria mutari. Quos blande consolans dimisit, et nocte eadem cum parvo puerulo nomine Placido, cujus superius memoriam feci, ejusdem montis rupem ascendit, ibique diutius oravit. Et oratione completa, tres petras in loco eodem pro signo posuit, atque ad suum cunctis illic nescientibus monasterium rediit. Cumque die alia ad eum pro necessitate aquae praedicti fratres rediissent, dixit: Ite, et rupem illam in qua tres super invicem positas petras inveneritis, in modico cavate: valet enim omnipotens Deus etiam in illo montis cacumine aquam producere, ut vobis laborem tanti itineris dignetur auferre. Qui euntes, rupem montis quam Benedictus praedixerat, jam sudantem invenerunt. Cumque in ea concavum locum fecis
Abbreviated transcription (Latin):
foras trahit: Qui respondentes dixerunt. Non. Quibait.
Oremus ut uos etiam uideatis: quem iste monachus se¬
quitur. Cunq ꝑ biduum eẽt oratum: maurus. monachꝰ
uidit: ponperanus aut̃ eiusdem monasterii pater. uid̾e
non potuit. Die gͥ alia. expleta oratione: uir lĩ oratouũ
egressus. stantem foris monachũ repꝑit: quem ꝓcecitate cor¬
dis sui. uirga ꝑcussit. Qui ex illo die nichil ꝑsuasionis ult̾iꝰ
a nigro iam ꝓuerulo ꝑtulit: s ad orationis studium. imo¬
bilis ꝑmansit. Sicq antiquus hostis dominari non ausus. ẽ.
in eius cogitatione: acsi ipse ꝑcussus fuisset ex uerbere.
x his autem monasteriis quȩ in eodem loco constriycerat.
tria sursum in rupib montis erant: et ualde erat fr̃ib labo¬
riosum semꝑ adlacum descendere. ut aquam haurire debu¬
issent: maxime qura ex deuexi montis latere. erat graue
descendentib in timore ꝑiculum. Tunc collecti fr̃s ex hisdẽ

Expanded text:
foras trahit? Qui respondentes dixerunt: Non. Quibus ait: foras trahit? Qui respondentes dixerunt: Non. Quibus ait: Oremus ut vos etiam videatis quem iste monachus sequitur. Cumque per biduum esset oratum, Maurus monachus vidit; Pompeianus vero ejusdem monasterii Pater videre non potuit. Die igitur alia, expleta oratione vir Dei oratorium egressus, stantem foris monachum reperit, quem pro caecitate cordis sui virga percussit: qui ex illo die nil persuasionis ulterius a nigro jam puerulo pertulit, sed ad orationis studium immobilis permansit: sicque antiquus hostis dominari non ausus est in ejus cogitatione, ac si ipse percussus fuisset ex verbere. x his autem monasteriis quae in eodem loco construxerat, tria sursum in rupibus montis erant, et valde erat fratribus laboriosum, semper ad lacum descendere, ut aquam haurire debuissent: maxime quia e devexo montis latere erat grave descendentibus in timore periculum. Tunc collecti fratres ex eisdem
Abbreviated transcription (Latin):
ipse egrediebatur foras: et mente uaga. terrena aliqua et
transitorra agebat. Cunq ab abbate suo sepius fuisset am¬
monitus: ad uirum dĩ deductus est: qui ipse quoq eius
stulticiam uehement̃ increpauit. Et ad monasterium reu̾sꝰ.:
uix duob dieb uiri dĩ ammonicionẽ tenuit. Nam die t̾¬
cio ad usum ꝓprium reu̾sus: uagari tempore orationis
cepit. Quod cum seruo dĩ ab eodem monasterii patre qͤm
constituerat. nunciatum fuisset : dixit. Ego ueniam: eũq.¬
ꝑ me emendo. Cunq uir di uenisset in eodem monast̾io:
et consticuta hora expleta psalmodia. sese fr̃s in oratio¬
nem dedissent: aspexit quod eundem monachũ qͥ ꝑma
nere in oratione non poterat: quidam niger puerulus
ꝑ uestimenti fimbriam. foras trahebat. Tunc eidem patͥ
monasterii ponpeiano noĩe. et mauro dĩ famulo: secreto
dixit. Numqͥd non aspicitis quis est qͥ istum monachum

Expanded text:
ipse egrediebatur foras, et mente vaga terrena aliqua et ipse egrediebatur foras, et mente vaga terrena aliqua et transitoria agebat. Cumque ab abbate suo saepius fuisset admonitus, ad virum Dei deductus est, qui ipse quoque stultitiam ejus vehementer increpavit, et ad monasterium reversus, vix duobus diebus viri Dei admonitionem tenuit: nam die tertia ad usum proprium reversus, vagari tempore orationis coepit. Quod cum servo Dei ab eodem monasterii Patre quem constituerat, nuntiatum fuisset, dixit: Ego venio, eumqm emendo. Cumque vir Dei venisset ad idem monasterium, et constituta hora, expleta psalmodia sese fratres in orationem dedissent, aspexit quod eumdem monachum qui in oratione manere non poterat, quidam niger puerulus per vestimenti fimbriam foras traheret. Tunc eidem Patri monasterii Pompeiano nomine, et Mauro Dei famulo secreto dixit: Nunquid non aspicitis quis est qui istum monachum
Abbreviated transcription (Latin):
um sanctus uir diu in eadem solitudine. uirtutib signis¬
ꝙ succresceret: multi ab eo in loco eodem ad om̃ipotentis dei
sunt seruicium congregati: ita ut illic duodecim monasteria
cum om̃i potentis ihu xp̃i dñi opitulatione construeret: in
quib statutis patrib duodenos monachos compitauit: pau¬
cos uͦsecum retinuit: quos adhuc insia p̾sentra aptius eru¬
diri iudicauit. Cepere etiam cc̃ ad eum romanȩ urbis nobi¬
les. et religiosi concurrere:s uosq ei filios om̃ipotenti dño mi¬
triendos dare. T unc quoq bonȩ spei suas soboles. euicuis mau¬
rumꝰ tertullus uͦ patricius placidum tradidit. E quib mau¬
rus iiuenior. cũ bonis polleret moribus: magistri acdiutor ce¬
pit eristere: placidus uͦ puerilis adhuc indolis annos gere
bat. In uno autẽ ex eis moneisteriis. quȩ ciccũquaq constru¬
xerat. quidam monachus erat: qui ad orationem stare non
poterat. S mox ut se fr̃s ad studium orationis incliuassess:

Expanded text:
um sanctus vir diu in eadem solitudine virtutibus signisque succresceret, multi ab eo in eodem loco ad omnipotentis Dei sunt servitium congregati: ita ut illic duodecim monasteria cum omnipotentis Jesu Christi Domini opitulatione construeret, in quibus statutis Patribus duodenos monachos deputavit; paucos vero secum retinuit, quos adhuc in sua praesentia aptius erudiri judicavit. Coepere etiam tunc ad eum Romanae urbis nobiles et religiosi concurrere suosque ei filios omnipotenti Deo nutriendos dare. Tunc quoque bonae spei suas soboles, Equitius Maurus, Tertullus vero patricius Placidum tradidit; e quibus Maurus junior cum bonis polleret moribus, magistri adjutor coepit existere; Placidus vero puerilis adhuc indolis gere. In uno autem ex eis monasteriis quae circumquaque construxerat, quidam monachus erat qui ad orationem stare non poterat: sed mox ut se fratres ad studium orationis inclinassent,
Abbreviated transcription (Latin):
a iumento: s etiam ab homine stulto: uidelicet ut ꝑgat illuc.
non est: quã alibi esse cestatur. Habet gͦ hoc homo amplius u¬
mentis: quod illa pꝰ mortẽ non uiuunt: hic uͦ tunc uiuere in¬
choat. cũ ꝑ mortem carnis hanc uisibilem uitã consuminat:
Qui etiam longe inferius dicit. Quod cũq potest manus tua facere.
instant̃ oꝑare: quia nec opus. nec ratio. nec scientia. nec sapientia

Expanded text:
a jumento, sed etiam ab homine stulto, videlicet ut pergat illuca jumento, sed etiam ab homine stulto, videlicet ut pergat illucnon est, quam esse alibi testatur. Habet ergo homo hoc amplius jumentis quod illa post mortem non vivunt, hic vero tunc vivere inchoat, cum per mortem carnis hanc visibilem vitam consummat. Qui etiam longe inferius dicit: Quodcunque potest manus tua facere, instanter operare, quia nec opus, nec ratio, nec sapie
Abbreviated transcription (Latin):
men pꝰmodũ ex iudicii ratione rep̃hendit. cũ eẽ melius dicit ire
ad donũ luctus quã ad domũ conuiuii: & sic̃ letari debere iu¬
uenem in adolescentia sua. quasi ex deliberatione carnalium
ꝓponit: & tam̃ postmodũ ꝑ definitionẽ sententiȩ. ad olescentiam
& uoluptatẽ uana ẽẽ redarguit: ita etiã concionator nr̃. uelut
ex mente infirmantiũ. humanȩ suspitionis sententiam ꝓponit.
dũ dicit. Unus interitus est hominis & ium̃torũ: et equa utriusq
conditio. Sic̃ moritur homo. sic et illa moriunt᷑: similit̾ spirant
omĩa: et nil habet homo iumentis amplius. Qui tam̃ ex defini¬
tione rationis. suam postmodũ sententiam ꝓfert: dicens. Quid
habet amplius sapiens stulto: C quid pauꝑ: nisi ꝑgat illuc ubi
est uita: Qui gͥ dixit. nil habet homo iumentis amplius. ⁊pse
rursũ definiuit. quia habet aliquro sapiens. non solũ ampluis

Expanded text:
men postmodum ex judicii ratione reprehendit, cum esse melius dicit ire men postmodum ex judicii ratione reprehendit, cum esse melius dicit ire ad domum luctus quam ad domum convivii; et sicut laetari debere juvenem in adolescentia sua, quasi ex deliberatione carnalium proponit, et tamen postmodum per definitionem sententiae adolescentiam et voluptatem vana esse redarguit; ita etiam concionator noster, velut ex mente infirmantium humanae suspicionis sententiam proponit, dum dicit: Unus interitus est hominis et jumentorum, et aequa utriusque conditio. Sicut moritur homo, sic et illa moriuntur; similiter spirant omnia, et nihil habet homo jumentis amplius . Qui tamen ex definitione rationis suam postmodum sententiam profert, dicens: Quid habet amplius sapiens a stulto, et quid pauper, nisi ut pergat illuc ubi est vita ? Qui igitur dixit: Nihil habet homorursum definivit quod habeat aliquid sapiens non solum amplius
Abbreviated transcription (Latin):
uiuii. Si enĩ bonũ est manducare et bibere: melius fuisse ui¬
debatur ad domũ conuiuii ꝑgere. qͣm ad domũ luctus. Ex
qua re ostñditur. quia illitd ex infirmantiũ ꝑsona intulit:
hoc ũ ex rationis definitione subiunxit. Nam ipsas protinꝰ
rationis causas edisserit: et de domo luctus quȩ sit utilitas ostĩidit
dicens. In illa enĩ finis cunctorũ ammonetur hominũ: et uniens
cogitat quid futurus sit. Rursũ illic scriptũ est. Letare iiuenis
in adolescentra tua. & paulo post subditur. Adolescentia enĩ et
uoluptas: uana sunt. Qui dũ hoc pꝰmodũ uanũ esse redarguit.
quod prius admonuisse uidebatur: patent̾ indicat. quia illa
quasi ex desidĩo carnali uerba intulit: hȩc uͦ ex iudicii ueritate
subiunxit. Sic̃ gͦ delectationẽ prius carnaliũ exprimens. curis
postpositis denuntiat bonũ eẽ manducare & bibere: quod tã¬

Expanded text:
vivii . Si enim bonum est manducare et bibere, melius fuisse vivivii . Si enim bonum est manducare et bibere, melius fuisse videbatur ad domum convivii pergere quam ad domum luctus. Ex qua re ostenditur quia illud ex infirmantium persona intulit, hoc vero ex rationis definitione subjunxit. Nam ipsas protinus rationis causas edisserit, et de domo luctus quae sit utilitas ostendit, dicens: In illa enim finis cunctorum admonetur hominum, et vivens cogitat quid futurus sit . Rursum illic scriptum est: Laetare, juvenis, in adolescentia tua . Et paulo post subditur: Adolescentia enim et voluptas vana sunt . Qui dum hoc postmodum vanum esse redarguit, quod prius admonuisse videbatur, patenter indicat, quia illa quasi ex desiderio carnali verba intulit, haec vero ex judicii veritate subjunxit. Sicut ergo delectationem prius carnalium exprimens, curis postpositis, denuntiat bonum esse manducare et bibere, quod ta
Abbreviated transcription (Latin):
quendi. om̃s parit̾ audiamꝰ. Dm̃ time: et mandata eius ob-¬
serua. Hoc est enĩ omĩs homo. Si enĩ in libro eodem ꝑ locu¬
tionem suã multorũ ꝑsonas non susceꝑat: cur ad audiendũ
loquendi finẽ secũ parit̾ om̃s ammonebat: Qui gͥ in finem
libri dicit. om̃s parit̾ audiamꝰ: ipse sibi testis est. qui in se mul¬
torũ ꝑsonas suscipiens: solus locutus non est. Unde &. alia st̃
quȩ in libro eodem ꝑ inquisitionẽ mouent᷑: atq alia quȩ per
racionem satisfaciunt. Alia quȩ ex cemptati profert animo.
atq adhuc huiꝰ mundi delectationib dediti: alia uͦ in quibꝰ
ea quȩ racionis st̃ edisserit: atq animũ a delectatione ꝯpescit.
Ibi nanq ait. hoc itaq mͥ uisum est bonũ. ut cõmedat quis
et bibat: et fruatur leticia ex labore suo. & longe inferius
subiungit. Mlelius est ire ad domũ luctus: qͣm ad domũ con¬

Expanded text:
quendi omnes pariter audiamus: Deum time, et mandata ejus obquendi omnes pariter audiamus: Deum time, et mandata ejus observa; hoc est enim omnis homo . Si enim in libro eodem per locutionem suam multorum personas non susceperat, cur ad audiendum loquendi finem secum pariter omnes admonebat? Qui igitur in fine libri dicit: Omnes pariter audiamus, ipse sibi testis est quia in se multorum personas suscipiens, quasi solus locutus non est. Unde et alia sunt quae in libro eodem per inquisitionem moventur, atque alia quae per rationem satisfaciunt; alia quae ex tentati profert animo, atque adhuc hujus mundi delectationibus dediti; alia vero in quibus ea quae rationis sunt 377 disserit, ut animum a delectatione compescat. Ibi namque ait: Hoc itaque mihi visum est bonum, ut comedat quis et bibat, et fruatur laetitia ex labore suo . Et longe inferius subjungit: Melius est ire ad domum luctus, quam ad domum con
Abbreviated transcription (Latin):
Cuncta subiacent uanitati: & omĩa ꝑgunt ad unũ locum.
De terra facta st̃: & in terra parit̾ reuertunt᷑. Gregorius
S alomonis liber. in quo hȩc scripta st̃: eccłastes appellatꝰ ẽ
Eccłastes autem: ꝓprie concionator dicitur. In concione uͦ senten¬
cia ꝓmitur: ꝑ qͣm tumultuosa turbȩ seditio cõprimatur: et cũ
multi diuersa sentiunt: ꝑ concionantis rationẽ. ad unã senten¬
ciam ꝑducuntur. Hic gͥ liber. idcirco concionator dicit᷑: quia
salomon in eo quasi tumultuantis turbȩ suscepit sensũ: ut ea
ꝑ inquisitionẽ dicat. quȩ fortasse ꝑ temptationẽ imꝑita mens
sentiat. Nam quot sentencias quasi ꝑ inquifitionẽ mouet: qͣsi
tot in se ꝑsonas diuersorũ suscipit. S concionator uerax. ue¬
lut extensa manu. om̃iũ cumultus sedat: eosq ad un̾̃ã sen¬
tenciam reuocat: cũ in eiusdem libri t̾mino ait. Finem lo¬

Expanded text:
Cuncta subjacent vanitati, et omnia pergunt ad unum locum. Cuncta subjacent vanitati, et omnia pergunt ad unum locum. De terra facta sunt, et in terram pariter revertenturSalomonis liber in quo haec scripta sunt, Ecclesiastes appellatus est. Ecclesiastes autem proprie concionator dicitur. In concione vero sententia promitur, per quam tumultuosae turbae sedi io comprimatur. Et cum multi diversa sentiunt, per concionantis rationem ad unam sententiam perducuntur. Hic igitur liber idcirco concionator dicitur, quia Salomon in eo quasi tumultuantis turbae suscepit sensum, ut ea per inquisitionem dicat, quae fortasse per tentationem imperita mens sentiat. Nam quot sententias quasi per inquisitionem movet, quasi tot in se personas diversorum suscipit. Sed concionator verax velut extensa manu omnium tumultus sedat, eosque ad unam sententiam revocat, cum in ejusdem libri termino ait: Finem lo
Abbreviated transcription (Latin):
sam mortalitatẽ carnis. gła resurrectionis absorbeat: & inhe¬
rendo sp̃ui. caro seruet᷑ in ꝑpetuũ: quia & ipse sp̃s. inheren¬
do carni seruatur in dm̃. Quȩ tam̃ caro. nec in reꝓbis int̾
supplicia ꝑfecte deficit: qr semꝑ deficiendo subsistit: ut qui
spu et carne peccauerunt: semꝑ essentialiter uiuentes. et
carne et sp̃u sine fine moriantur. Petrus.
ationi fideliũ placent cuncta quȩ dicis. S queso tedũ
sp̃s hominũ atq ium̃torũ tanta distinctione discernas:
quid ẽ quod salomon ait. dixi in corde meo de filiis hõiũ
ut ꝓbaret eos ds. et ost̾nderet similes ẽẽ bestiis. to circo u¬
nus interitus est hominũ & ium̃torũ. et ȩqua utriusq con¬
ditio: Qui adhuic eandem sententiã suã subtilit̾ exequens:
adiungit. Sic̃ moritur homo. sic et illa moriunt᷑: si militer¬
spirant omĩa: et nichil habet homo rumentis amplius.
Quib adhiic uerbis: generalem diffinitionẽ subinfet diceis.

Expanded text:
ia resurrectionis absorbeat, et inhaerendo spiritui caro servetur in perpetuum, quia et ipse spiritus inhaerendo carni servatur in Deum. Quae tamen caro nec in reprobis inter supplicia perfecte deficit, quia semper deficiendo subsistit; ut qui spiritu et carne peccaverunt, semper essentialiter viventes, et carne et spiritu sine fine moriantur. PETR. Rationi fidelium placent cuncta quae dicis. Sed quaeso te, dum spiritus hominum atque jumentorum tanta distinctione discernas, quid est quod Salomon ait: Dixi in corde meo de filiis hominum, ut probaret eos Deus, et ostenderet similes esse bestiis; idcirco unus interitus est hominis et jumentorum, et aequa utriusque conditio ? Qui adhuc eamdem suam sententiam subtiliter exsequens, adjungit: Sicut moritur homo, sic et illa moriuntspirant omnia, et nihil homo jumento amplius . Quibus adhuc verbis generalem diffinitionem subinfert, dicens: