comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illa fententia quȩ ait. Non exies ĩde. donec redlas nouissimũ
quadiantẽ. Suꝑ e gͦ ut hoc redlito possit exire. Credimꝰ hoc &
apłi diffinitione dicentis. Ipse aut̃ saluus erit sic tam̃ qͥsi ꝑ ignẽ.
S qm̃ alibi leginiꝰ ĩ qͥs ꝙ ñ cognouit eã donecspͤit qđ ita ttͣp̃¬
tari ñ posst̃. Ia circo de hoc cupimꝰ fieri certiores. Huc usq ẽ
ꝓpositio tua. Cui respondeo ex libro meo qͥ ĩ scribit᷑ de fide & o-¬
eis qͥ sapiunt fidẽ sine oꝑib ualere ad salutẽ ut illos ꝙ iã demo¬
ĩ eugło legam̃ hoc dixisse demonia cũ xp̃m̃ filiũ dĩ confiterent᷑
ꝙ ab illo corriperent᷑: qđ ĩ petri confessione laudatũ ẽ. Qͥ ꝓderit
ait iacob fr̃s mei si fidẽ dicat se qͥs habere oꝑa out̃ ñ habe et u
Nũ qđ poterit fides saluare eũ. Dicit &iã qr fudes siie oꝑib mor¬
tua ẽ. Quo usq gͥ fallunt᷑ qͥ de fide mortua sibi uitã ꝑperuiã pollieent᷑

Expanded text:
a sententia, quae ait, Non inde exies, donec reddas novissimum quadrantem . Superest ergo ut hoc reddito possit exire. Credimus hoc et Apostoli definitione dicentis, Ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem . Sed quoniam alibi legimus, inquis, Et non cognovit eam, donec tari non possumus; idcirco de hoc cupimus fieri certiores. » Huc usque est propositio tua. 2. Cui respondeo ex libro meo, qui inscribitur, de Fide et Opeis qui sapiunt fidem sine operibus valere ad salutem, ut illos etiam daemoin euangelio legamus hoc dixisse daemonia, cum Christum filium dei confiterentur et ab illo corriperentur, quod in Petri confessione laudatum est? quid proderit, ait Iacobus, fratres mei, si fidem quis dicat se habere, opera autem non habeat? numquid poterit fides saluare eum? dicit etiam, quia fides sine operibus mortua est. quousque igitur falluntur, qui de fide mortua sibi uitam perpetuam pollicentur!
Abbreviated transcription (Latin):
qͥđ poteri fiedes saluare eũ. Diũ tam̃ ꝗ breiussitie. potero ꝙia ipse
qd sentiã de illa sententia pauli apłi ad ĩ tellugenalũ difficili dũm ilis
audire meliores. Tuncdantũ xp̃s ẽ ĩ structura architeeti sepients hee
ex positiont ñ ⁊digre. Apte enĩ dictũ ẽ. fundautitũ enĩ alius nemo potest
pouere pt id qđ positũ e qđ ẽ xp̃s iħs. Si aut̃ xp̃s ꝓculdibio fides xpi

Expanded text:
 poterit fides salvare eum? Dicam tamen, quam brevissime potero, etiam ipse quid sentiam de illa sententia Pauli apostoli ad intelligendum difficili; dummodo iaudire meliores. Fundamentum Christus est in structura architecti sapientis; hoc expositione non indiget: aperte enim dictum est, Fundamentum enim aliud nemo potest po
Abbreviated transcription (Latin):
nulla ꝙiã neggligentissima ȩccła c̃ sueuit ad mittere. nͥ ab illa
pͥmitꝰ ꝓstitutione lib̾atas. S ista ratione eur ñ om̃i mͦ admittant᷑
om̃ito ñ uideo. Quis enĩ ñ malit eas ꝓposito fuudam̃to licꝙ lig
& fenũ & stipulã c̃ gregent aliquando certe diut᷑iore igne put¬
gari ꝗ ĩ et̾iũ pireͦ S falsa ext̃ illa quȩ obscuritatẽ. abiguitatẽq
ñ habent. Si habeã omnẽ fude ita ut montes transferã. caritate
aut̃ ã habrã: niebil sũ. Et qđ ꝓderit fr̃s met sifide qis dicit se

Expanded text:
dmittere nisi ab illa primitus prostitutione liberatas. sed ista ratione cur non omni modo admittantur, omnino non uideo. quis enim non malit eas posito fundamento, licet ligna et fenum et stipulam congerant, aliquanto certe diuturniore igne purgari quam in aeternum perire? sed falsa erunt illa, quae obscuritatem ambiguitatemque non habent: si habeam omnem fidem, ita ut montes transferam, caritatem autem non habeam, nihil sum, et: quid proderit, frat
Abbreviated transcription (Latin):
etnã. Erit gͦ ecna sic̃ ignis & eos s̃ illã ituros ueritas dixit quox ñ fidẽ
s bona oꝑa defuisse de clarauit. Si gͦ hȩc omĩia ꝙ ex̧t̾ra quȩ ĩ nunterabi¬
lia ꝑ om̃s scripturas sine ulla abiguitate dicta reperri posst folsa er̃
poterit uer̾ tẽ ĩ tellectus delignis & feno & stpula qđ hii salui er̃
ꝑ ignẽ qͥ solã ĩ xp̃o fidẽ tementes: bono oꝑa neglexer᷑. Si aut̃ ista urta¬

Expanded text:
erna conbustio, sicut ignis; et eos in illam ituros ueritas dixit, quorum non fidem, sed bona opera defuisse declarauit. Si ergo haec omnia et cetera, quae innumerabilia per omnes scripturas sine ambiguitate dicta reperiri possunt, falsa erunt, poterit uerus esse ille intellectus de lignis et feno et stipula, quod hi salui erunt per ignem, qui solam in Christum fidem tenentes bona opera neglexer
Abbreviated transcription (Latin):
aurũ argentũ lapides p̃tiosos qͥ fidei quȩ ĩ xp̃o ẽ bona oꝑa ad¬
teiunt illi aut̃ ligna sinũ stipulã qͥcũ eandẽ fidẽ habeant male
oꝑant̾. Unde arbittant ꝑ qͣsdã pęnas ignis posse purgari ad sali¬
tẽ ꝑ cipiendã merito funclamti. Hoc si ita ẽ fatem᷑ istos laudabili
caritate. conari. ut om̃s ĩdis erete ad mittant᷑ ad baptisiũ ñ solũ
ad ulteri ꝙ aolulterȩ contͣ sententã clii falsas niuptias p̾tendentesi uerũ

Expanded text:
osos, qui fidei, quae in Christo est, bona opera adiciunt; illi autem ligna, fenum, stipulam, qui cum eandem fidem habeant, male operantur. unde arbitrantur per quasdam poenas ignis eos posse purgari ad salutem percipiendam mento fundamenti. Hoc si ita est, fatemur istos laudabili caritate conari, ut omnes indiscrete admittantur ad baptismum, non solum adulteri et adulterae contra sententiam domini falsas nuptias praetendentes,
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ ĩ tulisti nouȩ disputationis neressitatẽ in hac mea rescripti¬
one id ultimũ feci pͥ uolens ea ponere quȩ habebã ĩ alis
meis uoluminib p̃parata ut nec studio tuę sc̃itatis de eẽm
qđ mͥ ẽ gratissimũ. nec alio mͦ eadẽ dicere cogerer qđ mͥ ee̾t¬
laborrosissumũ nec te aliqͦ ãpliꝰ ad iuuare. ꝑma ituq ꝓpositio tua
ẽ. utrũ aliqͦndo qͥ sint pꝰ baptismũ peccatores exeant de gehenna.
Aliquantoꝵ nãq suꝑ hoc ĩ qͥs diũsa sententia ẽ respondendentiũ. sic̃
iusto p̃miũ. ita peccatoꝵ finẽ ñ habere torm̃ta asseuerare. Et enĩ

Expanded text:
 intulisti novae disputationis necessitatem, in hac mea rescriptione id ultimum feci, prius volens ea ponere quae habebam in aliis meis voluminibus praeparata: ut nec studio tuae sanctitatis deessem, quod mihi est gratissimum; nec alio modo eadem dicere cogerer, quod mihi esslaboriosissimum, nec te aliquo amplius adjuvaret. QUAESTIO Pest, « Utrum aliquando, qui sunt post Baptismum peccatores, exeant de gehenna. Aliquantorum namque super hoc, inquis, diversa sententia est, respondentium, sicut justorum praemium, ita peccatorum fine
Abbreviated transcription (Latin):
uantũ mͥ uidet̃ fili dilectissune dulciti ñ tarclaui respondere ĩ tro¬
aprilis a cartagine mͥ missas literas tuȩ dilectionis accepi Peos
aut̃ dios sc̃os c̃festim cartaginẽ sũ ꝓfect. ĩ qͦ ciuitatenibil me
ietare ꝑ misit occupationũ quȩ ibi ñ potest de e̾ẽ nimia mu
tudo. Sed postea ꝗ ĩde regressus sũ ꝑ actis apud nr̃os quindecĩ
eleb qͥ me ꝑ absentũ diutnã curare alia cõpuler̃. nã post tres
mñses redire ꝓmissꝰ sũ rescribere ista ũ distuli. & ate missis ques¬
tionib quȩ ame ꝑeliusa opuscula mra iã fuerant ꝑtractata.
exeis dẽ opꝰculis reddere ł solutionẽ ł certe disreptationẽ

Expanded text:
uantum mihi videtur, dilectissime fili Dulciti, non tardavi respondere interrotio calendas aprilis, a Carthagine mihi missas litteras tuae dilectionis accepi. Post eos autem dies sanctos confestim Carthaginem sum profectus: in qua civitate nihil me dictare permisit occupationum, quae ibi non potest deesse, nimtudo. Sed posteaquam inde regressus sum, peractis apud nostros quindecim diebus, qui me post absentiam diuturnam curare alia compulerunt; nam POST TRES MENSES, ubi redire permissus sum, rescribere ista non distuli, et abs te missis quaestionibus, quae a me per diversa opuscula mea jam fuerant pertractata, ex eisdem opusculis reddere, vel solutionem, vel certe disputationem
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ dr̃ hȩc qͥde fuistis s abluti estis qͣuedo ꝙ abluti hȩx st̃ ĩ anit̾
ꝙiã llud apetro dictũ uidebit᷑. Sic & uos fr̃s Rm̃i simili forna
baptisma saluos farit ñ carnis depositio sordiũ. s conscientiȩ botu
ĩ Frogatio. Si qͥdẽ  habentes pessimas conscientias om̃iũ flagitior
ꝙ scelerũ penas. ner eoꝵ malo penitentia mutatas tam̃ bap¬
tisma saluos frcit. Propt̃ fundanitũ enĩ qđ ĩ eodẽ
laptismate ponte licꝙ pignẽ salui ert̃. Illud qͦq ñ uideo cur dus dies¬
erit. siuis uenire ad intã serua mandata. & cõ memorauit ea quȩ ad bs¬
bonos mores ꝑtinent. si ꝙia his ñ seruatis ad uitã ueniri pocest. Illid de

Expanded text:
ur, Et haec quidem fuistis, sed abluti estis ; quando et abluti haec sunt. Inaniter etiam illud a Petro dictum videbitur, Sic et vos simili forma baptisma saluos facit, non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio, siquidem et habentes pessimas conscientias omnium flagitiorum et scelerum plenas nec eorum malorum paenitentia mutatas tamen baptisma saluos facit; propter fundamentum enim quod in eo baptismate ponitur, licet per ignem, salui erunt. illud quoque non uideo, cur dominus dixerit: si uis uenire ad uitam, serua mandata, et commemorauit ea, quae ad bonos mores pertinent, si etiam his non seruatis ad uitam ueniri potest pe
Abbreviated transcription (Latin):
munꝰ di: sine qͦ nulli honi opis frucł ad qͥrit᷑. Si aitt̃ ab his recedit
& ael uitia ac peccata transit᷑ mehil ibi els̃ malȩ tr̃tationis ĩ mittit. &
recossurũ ñ deserit anteꝗ deserat̾. & fac̃ plerũq nedeferat. aut ꝙũ

Expanded text:
 Dei, sine quo nullus boni operis fructus acquiritur: si autem ab his receditur, et ad vitia ac peccata transitur, 238 nihil ibi Deus malae tentationis immittit, et recessurum non deserit ante quam deseratur; et facit plerumque ne deserat, aut etiam,
Abbreviated transcription (Latin):
nitũ hꝙ̃ qͥđ unĩ quisq meritis retributurꝰ sit nemini tam̃ ꝑ hoc qđ falli
ñ potest aut necessitatẽ aut uoluntatẽ ĩ tulit delinquendi. Sigͦ ã iustitia
& pietate quis deficit suo ĩ p̃ceps fert̃ arbitrio. sua c̃ cupiscentia trahit᷑
sua ꝑ suasione de cipit᷑. nichil ibi pat̾ nichil filui. nichil agit sp̃s sc̃s. nec
tali negotio qͥeꝗ diuinȩ uoluntatis ĩ t̃uenit. cuiꝰ oꝑe multos scimꝰ ne laberent
retentos. nullos autẽ ut laberent᷑ im pulsos.

Expanded text:
nitum habet quid uniuscujusque meritis retributurus sit, nemini tamen per hoc quod falli nitum habet quid uniuscujusque meritis retributurus sit, nemini tamen per hoc quod falli non potest, aut necessitatem, aut voluntatem intulit delinquendi. Si ergo a justitia et pietate quis deficit, suo in praeceps fertur arbitrio, sua concupiscentia trahitur, sua persuasione decipitur. Nihil ibi Pater, nihil Filius, nihil agit Spiritus sanctus; nec tali negotio quidquam divinae voluntatis intervenit, cujus opere multos scimus ne laberentur retentos, nullos autem ut laberentur impulsos.
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s scĩ. & exmbris meretricis m̃bra sint xp̃i. qr ipse alligat fortẽ & uasa eiꝰ
it eruens ea clepotestate tenebrarũ. & transferens dec̃tumelia ĩ głam. Hi a¬
sissent utiq nob̾rũ. uoluntate exert̃ uoluntate cerider̃. & qi p̾sciti st̃ casuri
ñ st̃ p̃destinati. Essent aut̃ p̃destiati. siessent reu̾suri. & ĩ scitate acue¬
ritate mansuri. Ae ꝑ hoc p̃destinatio dĩ multis ẽ causa staneli nemini
ẽ causa labendi.
Quia om̃s illi sideles & scĩ qͥ adȩt̾nã mortẽ. p̃dostinati sẽ quanedo ad uo-¬
mitũ suũ relabunt᷑ untio qͥdẽ suo hoc facere uident᷑. s ipsiꝰ uitu musa ẽ
diuina p̃destinatio. quȩ illis latent̾ subtrabit bonas uoluntates.
IAe blasphemiarũ sp̃s ꝑseuerat & ap̃cedentib m̃datus subsequens imptetas
om̃ib qͥdẽ afide ad ĩ fidelitatẽ. ascitate ad tpitudinẽ relapsis. & ante siuẽ
nefas ẽ dõ asscribere causas taliũ ruinarũ. Qdđ̃ & si exȩẽna scientia p̃eog¬

Expanded text:
et ex membris meretricis membra sint Christi. Quia ipse alligat fortem, et vasa ejus rapit , eruens ea de potestate tenebrarum, et transferens de contumilia in gloriam . Hi asissent utique nobiscum ; voluntate exierunt, voluntate ceciderunt. Et quia praesciti sunt casuri, non sunt praedestinati. Essent autem praedestinati, si essent reversuri, et in sanctitate ac veritate mansuri. Ac per hoc praedestinatio Dei, multis est causa standi, nemini est causa labendi.ideles et sancti, qui ad aeternam mortem praedestinati sunt, quando ad vomitum suum relabuntur, vitio quidem suo hoc facere videntur, sed ipsius vitii causa est divina praedestinatio, quae illis latenter subtrahit bonas voluntates.iarum spiritus perseverat, et a praecedentibus mendaciis subsequens impietas omnibus quidem a fide ad infidelitatem, a sanctitate ad turpitudinem relapsis, et ante finem Sed nefas est Deo ascribere causam talium ruinarum, qui etsi ex aeterna scientia praecog
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃iũ qͥdẽ hominũ ds̃ creator ẽ. s nemo ab eo idõ creat ẽ ut ꝑirꝙ
hoẽsc̃ ditoris ẽ benesiciũ. ut aut̃ peaut p̃uaricationis ẽ meritũ.
In adã qͥ ꝓpe ĩ q̃ om̃iũ hominũ p̃formata nat̾ia ẽ om̃s peccauert᷑ eadẽt
ntentia ꝗ ille excepit obstrictist. neq ab hoc uineulo & iã sippͥis
suũ subtrahit secłm c̃siliũ bonę uoluntatis suę reparaturꝰ in multis qđ
ipse fecit. puniturꝰ ĩ multis qđ ipse ñ fec̃. Sic̃ enĩ ꝑ ĩ obedientiã uniꝰ¬

Expanded text:
Omnium quidem hominum creator est Deus, sed nemo ab eo ideo creatus est, ut phomines, conditoris est beneficium; ut autem pereant, praevaricatoris est meritum. In Adam quippe, in quo omnium hominum praeformata natura est, omnes peccaverunt , eademque sententia quam ille excepit obstricti sunt. Neque ab hoc vinculo, etiam si propriis suum subtrahit, secundum consilium bonae voluntatis suae reparaturus in multis, quod ipse fecit, puniturus in multis, quod ipse non fecit » . III. Cum itaqu
Abbreviated transcription (Latin):
& piis morib apostatare aclo & impiã uitã ĩ sua aũsione sinire multis
tatis ẽ. qͦsi iclo ruinȩ ipsoꝵ im pulsor atq auctor sit. qr illos rut̃
one discreuit. Nã qͦ mͦ eos haber& p̃ordinata ĩ xp̃o electio qͦs dis¬
celentes a xp̃o habita erat iusta dãpnatio. Cũ aut̃ dubiũ ñ sit elonũ¬
dĩ ẽx ꝑseuerantiã ĩ bono usq ad finẽ. quã istos exeo ipso qđ ñ ꝑseuera¬
uert̃ ñ habuisse manifestũ est ñ ẽ calũpniandũ do quare istis ñde
qđ aliis dedit. s c̃ fitendũ ẽ & misericordit̃ eũ dedisse qđ dedit. &
iuste ñ dedisse qđ ĩ dedit. neque ad modũ ex libo arbitrio orttẽ
causa habendi: ita ex ipso uicleat᷑ & stancli. cũ illud bumano fiat ope :
hoc clituno impleat̾ ex munere.

Expanded text:
et piis moribus, apostatare a Deo et impiam vitam in sua aversione finire, multis, tatis est: quasi ideo ruinae ipsorum impulsor atque auctor sit, quia illos ruione discrevit. Nam quomodo eos haberet praeordinata in Christo electio, quos discedentes a Dei esse perseverantiam in bono usque ad finem, quam istos ex eo ipso quod non perseveraverunt, non habuisse manifestum est: non est calumniandum Deo, quare istis non dederit, quod aliis dedit; sed confitendum est, et misericorditer eum dedisse quod dedit, et juste non dedisse quod non dedit: ne quemadmodum ex libero arbitrio oritur causa labendi, ita ex ipso oriri videatur et standi; cum illud humano fiat opere, hoc divino impleatur ex munere.
Abbreviated transcription (Latin):
Detestanda & ab ominanda opinio quȩ dm̃ cuiꝰ ꝗ malȩ uoluntatis aut
actionis credit auctorẽ. cuiꝰ p̃destinatio nũꝗ extͣbonitatẽ : nũ
igit᷑ maritarũ & corruptelas uirginum ñ ĩ stituere nouit scã diui¬
nitas s dãpnare. nec disponere. s punire. Qauiae mala hões cũ ad¬
mittunt suis c̃ eupiscentus & cupditatib seruiunt. quas ab illa¶
pͥma uoluntariȩ p̃narioationis labe traxert̃. Cũ aut̃ de elinant
ainalo & faciunt bonũ. adnõ gress hõis dirige̾nt̾. ꝙ uiã eł uoloc. ꝓp̃t qđ dic̃
.Oramꝰ aut̃ ad dm̃ ut nehil mali faciatis. ñ ut nos ꝓbati appareamꝰ s u
uos qđ bonũ ẽ fariatis. Non gͦ causas ruentiũ. nec malignitatẽ iniquoꝵ.
neq cupuditates percantiũ p̃destinatio dĩ aut excitauit aut suasit aut
impulit. s plane p̃ destiuauit iuditiũ suũ. qͦ unituiq retribututꝰ ẽ
uoluntate percarent. Erit aut̃ manifestissime & oĩs homo quẽ dis-¬

Expanded text:
Detestanda et abominanda opinio, quae Deum cujusquam malae voluntatis aut malae actionis credit auctorem: cujus praedestinatio numquam extra bonitatem, numquam igitur maritatarum, et corruptelas virginum non instituere novit sancta divinitas, sed damnare; nec disponere, sed punire. Quae mala homines cum admittunt, suis concupiscentiis et cupiditatibus serviunt, quas ab illa prima voluntariae praevaricationis labe traxerunt: cum autem declinant a malo, et faciunt bonum, a Domino gressus hominis diriguntur, et viam ejus Oramus autem ad Dominum, ut nihil mali faciatis, non ut nos probati appareamus, sed ut vos quod bonum est faciatis . » Non ergo casus ruentium, nec malignitatem iniquorum, neque cupiditates peccantium, praedestinatio Dei aut excitavit, aut suasit, aut impulit; sed plane praedestinavit judicium suum, quo unicuique retributurus est tate peccarent. Erit autem manifestissime: et omnis homo quem disc
Abbreviated transcription (Latin):
mina ꝑc̃ditionẽ depͣuatȩ stirpis obstruixit. Unde siq̃ ĩ xp̃o noua crea-¬
tura ẽ. liba fit diabolo. & subicit̾ do refortiata adefomitate sua ad imaginẽ
oiꝰ qͥ cremit eã. Qd nͥ fiat reman& ĩ illo ĩ qͦ om̃s morunt. ñ habens sortẽ
quȩ cũ potestatẽ habuerit ñ delinquendi: sponte dolinquit. & deceptori
ꝓpͥa uoluntate se subdidit. nec nat̾ali s captiuo motu u̾sat᷑ in uicu
doner moriat̃ percato & uiuat dõ. Qd̃ sine grã dĩ farere ñ potest qr

Expanded text:
mina, per conditionem depravatae stirpis, obstrinxit. Unde si qua in Christo nova creamina, per conditionem depravatae stirpis, obstrinxit. Unde si qua in Christo nova creatura est, libera fit a diabolo, et subjicitur Deo, reformata a deformitate sua ad imaginem ejus qui creavit eam. Quod nisi fiat, remanet in illo in quo omnes moriuntur, non habens sortem Quae cum potestatem habuerit non delinquendi, sponte deliquit, et deceptori suo propria voluntate se subdidit. Nec naturali, sed captivo motu versatur in vitio, donec moriatur peccato et vivat Deo: quod sine grati
Abbreviated transcription (Latin):
Quia peccatoꝵ nostroꝵ auctor sit ds̃ eoqđ malã faciat uoluntatẽ hominũ plas¬
iꝙ substantiã quenat̾ali motu nichil possit nͥ precare.
ãpeccato adȩ & illesa defendit̾. ut q oñs hoes p̃uaricationis reos & dãpnationi
ob noxios nasciꝑiturosq nͥ in xp̃o renascant̃ asserunꝰ. eundẽ uideam᷑ dicere
auctorẽ culpȩ quẽ ꝓfiteniꝰ c̃ditorẽ e̾ẽ natȩ. Qđ nos asensu nr̃o penitꝰ ab¬
dicamꝰ. qͥ dm̃ iustũ & bonũ sic humanȩ substantiȩ & it̾iore extiorũq sensuũ
nouiniꝰ creceorẽ ut ꝓrẜ ab illo sit qͥc qͥd̃ ꝑtiu&ȩ ad notã. & ꝓrẜ ñ ab illo sit qͥeqd
c̃tra nat᷑a ẽ. Percatũ aut̃ c̾tra uaturã ẽ de qͦ mors ꝙ omiã quȩ sunt mortiꝰ
oriunt᷑. Quib malis tc̃ se hõ induit. quando illũ fide obedientiaq pͥuatũ
ĩ suas ꝓmissiones diabolus alege dĩ traduxit. om̃sq sibi posteritatis ei ger-¬

Expanded text:
Quod peccatorum nostrorum auctor sit Deus: eo quod malam faciat voluntatem hominum, plasmet substantiam quae naturali motu nihil possit nisi peccarea peccato Adae et illaesa defenditur; ut quia omnes homines praevaricationis reos et damnationi obnoxios nasci, periturosque nisi in Christo renascantur, asserimus, eumdem videamur dicere auctorem culpae, quem profitemur conditorem esse naturae. Quod nos a sensu nostro penitus abdicamus, qui Deum justum et bonum, sic humanae substantiae, et interiorum exteriorumque sensuum n. Peccatum autem contra naturam est, de quo mors et omnia quae sunt mortis oriuntur. Quibus malis tunc se homo induit, quando illum fide obedientiaque privatum, in suas promissiones diabolus a Dei lege traduxit, omniaque sibi posteritatis ejus ger
Abbreviated transcription (Latin):
nis pocester Alios dĩ fieri. quiñ exsanguimib neq exuolintate car¬
nis. neqi ex uoluntate uiri s exdõ natist᷑. Di usa e ab istis sorsea ẽ.
peo pbendert᷑ ut posst scđm boc dici redeptor mundi dedit
ẜinndo sanguinẽ suũ. & muncł relumi nolinit qua lucẽ tenebrȩ
nedrepert. & tenebrȩ rexepert̃ qͥb dic̃ apłs  Euistis aliqͥndo te¬

Expanded text:
eri: qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt. Diversa ergo ab istis sors eorum non cognovit . Ut possit secundum hoc dici redemptor mundi: dedit pro mundo sanguinem suum, et mundus redimi noluit; quia lucem tenebrae non receperunt, et tenebrae receper
Abbreviated transcription (Latin):
quatũ ad iuuante. dñõ fieri potuit plene. lutideq pandamꝰ qđ de ꝑũsis
diffintionib iudicemꝰ. ꝓpositis gͥ singillatĩ sedecĩ capitulis sub uno qͥq e&
ũla ponemꝰ. ut qͥ paululũ se ad legenda bȩc dignati fueruit &ccupa
euident᷑ agnoscant inpiarũ ꝓfanarũq opinionũ nullũ cordib nr̃is ĩ hesisse

Expanded text:
quantum adjuvante Domino fieri potuerit, plene lucideque pandamus quid de perversis quantum adjuvante Domino fieri potuerit, plene lucideque pandamus quid de perversis definitionibus judicemus. Propositis igitur singillatim sedecim capitulis, sub unoquoque everba ponemus: ut qui paululum se ad legenda haec dignati fuerint occupare, evidenter agnoscant impiarum profanarumque opinionum nullum cordibus nos
Abbreviated transcription (Latin):
uidã xp̃ianȩ ac fua̾tȩ cantatis obliti ĩ tantũ existunationẽ nram qͦqͦ mͦ
student ledere. ut suã se eũtere nocendi cupiditate ñ uideant. Con-¬
texunt enĩ & qͥlib posst sententus c̃p̃hendunt ĩ eptissimarũ quarum¬
dã blaspbemiarũ ꝓcdligiosa m̃datia. eaq ostendenda & ĩgerenda nultis.
publice pͥuatĩq circu̾̃fert̃. asserentes talia ĩ nr̃o c̾e̾ sensu qualia
diabolico c̃tinent᷑ ĩ diculo. quȩ falso ĩ nos ad excitandũ ĩuidiã iacti-¬
tari facile & suffieͥnt᷑ subscriptione unius ꝓbaremꝰ anathematis. nͥ ma-¬
lignitos ode qͥse grauari putant side nob̾ bene senciat᷑ ipsã sub seripti¬
onis nr̃ę breuitatẽ suspectã e̾ẽt habitura. Unde ne hui querelȩ m.¬
ueniret᷑ occasio: iuecessariũ ẽueniensq credimꝰ. ut siue. ad calũ pniantiũ ani¬
mos mutigandos. siue adeos quoꝵ aurib tale aliqͥđ ĩsonuit insttͣndos

Expanded text:
uidam Christianae ac fraternae charitatis obliti, in tantum existimationem nostram quoquo modo student laedere, ut suam se evertere nocendi cupiditate non videant. Contexunt enim et, qualibus possunt sententiis, comprehendunt ineptissimarum quarumdam blasphemiarum prodigiosa mendacia; eaque ostendenda et ingerenda multis publice privatimque circumferunt; asserentes talia in nostro sensu esse qualia diabolico continentur indiculo. Quae falso in nos, ad excitandam invidiam, jactitari, facile et sufficienter subscriptione unius probaremus anathematis; nisi malignitas eorum, qui se gravari putant si de nobis bene sentiatur, ipsam subscriptionis nostrae brevitatem suspectam esset habitura. Unde ne hujus querelae inveniretur occasio, 228 necessarium conveniensque credidimus, ut sive ad calumniantium animos mitigandos, sive ad eos quorum auribus tale aliquid insonuit instruendos,
Abbreviated transcription (Latin):
ate & actione contraxit quã aboriginali qđ a parentib troxit absol¬
uit᷑. s relapsurũ post baptismũ ad in fidelitatẽ & impios mores qͥ negat
originiali peccato fuisse purgatũ tã falsa opinat᷑ qũa qͥ eundẽ asserit
ñ ȩx̃na morte. ẽẽ dãpnandũ. Qun enĩ recedit a xp̃o & alieuꝰ ag̾rã fitut¬
pecrato dõpnabit᷑. qͥ tam̃ ꝓpt̃ postrema crimina ea morte afficiet᷑ qu
fefellit sine dubio talẽ nũꝗ elogit nĩꝗ. p̾destinauit & ꝑiturũ nũꝗ
ab ȩterua ꝑditione discreuit.

Expanded text:
quam ab originali quod a parentibus traxit absolvitur. Sed relapsum post baptismum ad infidelitatem, et impios mores, qui negat originali peccato fuisse purgatum, tam falsa opinatur quam qui eumdem asserit non aeterna morte fuisse damnandum. Qui enim recedit a Christo, et alienus a grapeccato damnabitur: sed propter postrema crimina ea morte afficietur, qfefellit, sine dubio talem nunquam elegit, nunquam praedestinavit, et periturum nunquam ab aeterna perditione discrevit.
Abbreviated transcription (Latin):
io magis pat̾ ur̃ eȩlestis clabit bona petentib se qͥ sieri potest ut ds̃
qͥ eiã illos saluat deqͥb dici ñ potest qđ saluari ueluit nolit aliquos
saluare cȩ iã sisaluori uelut nͥ aliquȩ causȩ existant de qͥb quissiunt
nob̵̾ in argnoscibiles ille tam̃ bene iudicat de qͥ dici iĩ potest alit̃ eũ qͥeꝗ
facere debuisse ꝗ fecerit. Remota gͦ hac discrecione ꝗ diuina scientia
itͣ secretũ iustitię suȩ cͥtinꝙ sincerissimne credendũ atq ꝓfitendũ ẽ.

Expanded text:
bona petentibus se ? qui fieri potest, ut Deus, qui etiam illos salvat, de quibus dici non potest quod salvari velint, nolit aliquos salvare, etiamsi salvari velint; nisi aliquae causae existant, de quibus, quamvis sint nobis incognoscibiles, ille tamen bene judicat, de quo dici non potest, aliter eum quidquam facere debuisse, quam fecerit? Remota ergo hac discretione, quam divina scientia intra secretum justitiae suae continet, sincerissime credendum a
Abbreviated transcription (Latin):
corrrotioms habeant᷑ tĩ adõ ĩ crrmñta ĩ iqͥtatis accipiunt. s ꝑsem& ipsos
det̾iores fiunt. qr relinqͥ adnõ & sibi ac deceptorib suis ttadi ꝓpt̃ p̃ceden-¬
tia peccita muruert̃ ut eis peccatũ sit ipsa & iã pęna peccati.
Itẽ qͥ dic̃ qđ qͥb elã uocatis & pie i̾teq uiuentib obedientia subtrabat᷑
ut obedire desistant. Male opinat᷑ debonitate dĩ atq iustitia ut ui-¬
leat᷑ ad impretatẽ pios cogere. ꝙ innorentiã bonis ad imere. cũ ipse
sit pretatis atq ĩ norentiȩ ꝙ largitor & custos. Qui gͦ dõ arlhero spũ¬

Expanded text:
n a Deo incrementa iniquitatis accipiunt, sed per semetipsos deteriores fiunt, qui relinqui a Deo, et sibi ac deceptoribus suis tradi propter praecedentia peccata meruerunt, ut eis peccatum sit ipsa etiam poena peccati.it quod quibusdam vocatis, et pie justeque viventibus, obedientia subtrahatur ut obedire desistant, male opinatur de bonitate Dei atque justitia, ut videatur ad impietatem pios cogere, et innocentiam bonis adimere, cum ipse sit pietatis atque innocentiae largitor et custos. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
Iui p̃sorentiã dĩ ĩ nullo ab ipsiꝰ p̃destinatione disceruit: qđ tribuendũ
ẽ dõ debonis. hoc ei ꝙiã de malis conatͣ ascribere. s cũ bona allar¬
gitorẽ cooꝑatorẽq eox dm̃. mala autẽ ad uoluntariã rationis ereat᷑rȩ
neqͥtiã referenda sint dubiũ ñ ẽ sine. ulla tẽporali defferłia dm̃ &
p̃scisse simul & p̃destinasse quȩ ipso erant auctore facienda. ł quȩ
molis meritis iusto erant iuditio retribuenda. Pscisse aute tan-¬
tũ mͦ ñ ꝙiã p̃destinasse. quȩ ñ ex ipso erant causã oꝑationis habiła.
Potest itaq sine p̃destinatione e̾ẽ p̃scientia. p̃destinatio aut̃ sine p̃sctentio
ẽt̃ ñ potest. Quã uis gͦ ad om̃s obiectiones sen querelȩ imꝑiciȩ.
seu fallacis ĩ uidiȩ planissime ac plaͤnissime quantũ dñs dedit
ox istimẽ ee responsũ: ꝓfessionẽ tam̃ sens nrĩ & iã ĩbreura coartemꝰ.
ut sub paue& u̾b& siplicitate magis magisq apparrat nos qđ de

Expanded text:
ui praescientiam Dei in nullo ab ipsius praedestinatione discernit, quod tribuendum est Deo de bonis, hoc ei etiam de malis conatur ascribere: sed cum bona ad largitorem cooperatoremque eorum Deum, mala autem ad voluntariam rationalis creaturae nequitiam referenda sint: dubium non est, sine ulla temporali differentia Deum et praescisse simul, et praedestinasse, quae ipso erant auctore facienda, vel quae malis meritis justo erant judicio retribuenda; praescisse autem tantummodo, non etiam praedestinasse, quae non ex ipso erant causam operationis habitura. Potest itaque sine praedestinatione esse praescientia: praedestinatio autem sine praescientia esse non potest. Quamvis ergo ad omnes objectiones seu querulae imperitiae, seu fallacis invidiae, planissime ac plenissime, quantum Dominus dedit, existimem esse responsum: professionem tamen senucorum verborum simplicitate magis magisque appareat, nos quod de
Abbreviated transcription (Latin):
gonerati. ꝙ pie iusteq uixeruit nichil eis ꝓsit. s tã diu reseruent᷑
donec ruant ner ante eos ex har uita ꝗ hoc eis c̃tingat auferri taꝗ
ad constitutionẽ dĩ toliũ bominũ ruina referenda sit ñ est catholitꝰ.
& a fide recta ĩ sua longeuitate deficerꝙ. cũ ĩt̃ beneficia dĩ nume¬
randa sit ipsa longeuitas. qͦ hõ melior debuit ẽẽ ñ peior.

Expanded text:
generati, et pie et juste vixerint, nihil eis prosit, sed tandiu reserventur donec ruant, nec ante eos ex hac vita quam hoc eis contingat, auferri, tanquam ad constitutionem Dei talium hominum ruina referenda sit, non est catholicuet a fide recta in sua longaevitate deficeret: cum inter beneficia Dei numeranda sit ipsa longaevitas, qua homo melior debuit esse, non pejor
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ homo noscat̾ ĩ carue peccati. ds̃ gͦ dĩ filius martalitatis hu¬
manȩ particeps fact absq percato. hoc peccatorib & mortalib c̃tulit
ut qͥ nacuutatis eiꝰ c̃ sortes fuissent uinculũ percati & mortiᷤᷤ
euaderent. Sic̃ itaq ñ sufficit hominũ renouationi natũ ẽe
hominẽ iħm xpm̃ nͥ in ipso edẽ de qͥ ipse ore s̃ spũ renas
tures ĩ carne substantiȩ. nt̃ȩ & crucifixo ꝓ om̃ib nob̾. ñ fuerat
necessariũ ut renascem & sumlitudlini morcis eiꝰ c̃ plantarem̃.
Si cũ sine boo sacram̃to nemo hominũ c̃ seqt uitã gẽna ñ ẽ¬

Expanded text:
autem homo nascatur in carne peccati. Deus ergo Dei Filius mortalitatis humanae particeps factus absque peccato, hoc peccatoribus et mortalibus contulit, ut qui nativitatis ejus consortes fuissent, vinculum peccati et mortis evaderent. Sicut itaque non sufficit hominum renovationi, natum esse homitore in carne substantiae nostrae, et crucifixo pro omnibus nobis, non fuerat necessarium ut renasceremur, et similitudini mortis ejus complantaremur. Sed cum sine hoc Sacramento nemo hominum consequatur vitam
Abbreviated transcription (Latin):
uenire & uoluntatis suȩ ꝓpositũ ĩ eis ĩpl&. qͦs p̾scitos p̃ destinauit. p̃¬
destinatos uocauit. uocatos iustifietuit. iustificatos glorificauit. niebil a¬
mittens deplenitudine gentiũ ꝙ de om̃i semine isrł eui p̃patatũ ẽ
ĩ xp̃o regnũ ȩternũ ante c̃stitutionẽ mundi. Extoto enĩ mundo
totꝰ mundꝰ eligit᷑. & exom̃ib hõib om̃s hões ad optant᷑. Nec potest ullo mͦ
ꝑ ĩsidelitatẽ atq ĩ obedientiã multo dĩ ꝓmissio uacillare dicentis
ad abrabã. ĩ semine tuo benedicent̃ om̃s gentes. Qđ aut̃ ꝓmisit ds̃
potens ẽ & facert utꝙ qͥ saluant᷑ idõ saluisint qr illos uoluit ds̃¬

Expanded text:
positum in eis implet quos praescitos praedestinavit, praedestinatos vocavit, vocatos justificavit, justificatos glorificavit: nihil amittens de plenitudine gentium, et de omni semine Israel, cui praeparatum est in Christo regnum aeternum ante constitutionem mundi. Ex toto enim mundo totus mundus eligitur, et ex omnibus hominibus omnes homines adoptantur. Nec potest ullo modo per infidelitatem atque inobedientiam multorum Dei promissio vacillare, dicentis ad Abraham : In semine tuo benedicentur omnes gentes. Quod autem promisit Deus, potens est, et facere ; ut et qui salvant
Abbreviated transcription (Latin):
In sanũ omi no & c̃tͣ rationẽ ẽ dicere uoluntate dĩ exdĩ uoluntate. ñ fieri
& dãpnatorẽ diaboli eiꝰq famulos uelle ut diabolo seruiat. S hoc catho¬
licis pelagini c̃ sequent̾ se obicere estunant qͥ adȩ peccaitũ transisse ĩ
ob noxii diabolo parunli. nec ĩ digeant erui depotestate tenebrarũ. qͥnũꝗ
a suo auetore discesserint. Nos aut̃ qͥ om̃s ĩ adã ꝑisse ꝓfitem̃ uente
enĩ filius hois querere ꝙ saluate qđ ꝑierat. nec dicimꝰ idõ crtari
quẽ ꝗ hoem ut cdiaboli faciat uoluntatẽ. & agnoscimꝰ omẽm̃ hoem̃ ñ redẽ¬
tũ diaboli t̃ẽ captiiũ. ꝑ uaricatio enĩ hominũ dispositȩ ascłis cirationis
ordinẽ Elare ñ potuit. Et merito ereat̾a peccatrix penalẽ dñationẽ illiꝰ
patit̃. cui relicto uͦ dõ sponte. se uendidit. Hȩc qͥ ꝓpe seruitꝰ ñ ĩstitutio
ẽ dĩ. s iuditiũ. qͦ fraus deceptoris diaboli facta ẽ decepto & male credido

Expanded text:
 rationem est, dicere voluntatem Dei ex Dei voluntate non fieri, et Deum, damnatorem diaboli ejusque famulorum, velle ut diabolo serviatur. Sed hoc catholicis Pelagiani consequenter se objicere existimant, qui Adae peccatum transiisse in obnoxii diabolo parvuli, nec indigeant erui de potestate tenebrarum, qui nunquam a suo auctore discesserint. Nos autem, qui omnes in Adam periisse profitemur venit enim Filius quaerere et salvare quod perierat, nec dicimus ideo creari mquam hominem ut diaboli faciat voluntatem, et agnoscimus omnem hominem non redemptum diabolo esse captivum. Praevaricatio enim hominum dispositae a saeculis creationis ordinem turbare non potuit, et merito creatura peccatrix poenalem dominationem illius patitur cui, relicto vero Domino, sponte se vendidit. Haec quippe servitus non institutio est Dei, sed judicium; quo fraus deceptoris diaboli facta est decepto et male credulo
Abbreviated transcription (Latin):
tione qͦq paulꝰ ammonet dicens. Nolite frau¬
dare inuicẽ. ñ forte ex consensu ad tempꝰ ut
uacetis orationi. At cont᷑ ammonendi st̃ qͥ liga¬
ti conuigiis ñ stͣ. ut p̃ceptis cȩlestibꝰ eo rectiꝰ ser¬
uiant. quo eos ad curas mundi. neqͦqu̾a ugũ co¬
pulȩ carnalis inclinat. ut qͦs onꝰ licitũ coniugu
ñ grauat. neqͣquã pondꝰ inlicitũ terrenȩ solli¬
atudinis p̃mat. S tanto eos paratiores dies
ultimꝰ. qͣnto expeditiores inueniat. ne qͥ melio¬
ta agere uacantes posst̃. s tam̃ negligunt. eo
supplicia deteriora mereant᷑. Audiant qđ
paulꝰ cũ qͦscd̃a ad cęlibatꝰ grãm instrueret. ñ
coniugiũ spreuit. s curas mundi nescientes

Expanded text:
tione Paulus quoque admonet, dicens: Nolite fraudare invicem, nisi forte ex consensu ad tempus, ut vacetis orationi . At contra admonendi sunt qui ligati conjugiis non sunt, ut praeceptis coelestibus eo rectius serviant, quo eos ad curas mundi nequaquam jugum copulae carnalis inclinat; ut quos onus licitum conjugii non gravat, nequaquam pondus illicitum terrenae sollicitudinis premat; sed tanto eos paratiores dies ultimus, quanto et expeditiores inveniat; ne quo meliora agere vacantes possunt, sed tamen negligunt, eo supplicia deteriora mereantur. Audiant quod Apostolus cum quosdam ad caelibatus gratiam instrueret, non conjugium sprevit, sed c
Abbreviated transcription (Latin):
amisimꝰ ĩ qͦ om̃s peccauimꝰ. Unde alia creatione. alioq pͥcipio re¬
nouari egemꝰ ĩ xp̃o ĩ qͦ sumꝰ noua creatuta nouũq figm̃tũ. &
ꝑ quẽ nob̾ nullis bonis ꝙ multis malis meritis p̃cedentib don¬

Expanded text:
amisimus, in quo omnes peccavimus. Unde alia creatione alioque principio reamisimus, in quo omnes peccavimus. Unde alia creatione alioque principio renovari egemus in Christo: in quo sumus nova creatura novumque figmentum; et per quem nob
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃iũ ergo hominũ cura ẽ dõ & nemo ẽ quẽ ñ aut eugłida p̾di¬
catio aut legis testificatio aut &iã ipsa nat̾ra ẽ ueniat. s ĩ fide¬
litatẽ hominũ ipsis ascribamꝰ hõib. Fidẽ autẽ hominũ: donũ
dĩ ẽẽ fateamꝰ. sine cuiꝰ grã nemo currit ad gram. Ꝙ cũ du¬
rentis quattuordecĩ sacerdotib quoꝵ constitutionẽ c̃tͣ iniicos
grȩ̃ di totꝰ mund̃ ãplexꝰ ẽ uerari ꝓfessione quẽ ad modũ ipsoꝵ¬
hꝙ̃ sermo dicamꝰ. Grã dĩ ꝑ ib̃m xp̃m dnm̃ nr̃m ñ solũ adeognos¬
cendã uerũ & iã ad facienda iustitiã nos ꝑ actos singulos ad¬
iuuari. ita ut sine illa nichil uerȩ scę̃ꝙpietatis habere cogita¬
re. dicere. agere ualeam neq hȩc dona ita ex dõ e̾̃e̾ opinem᷑.
ut qr ipse naturȩ nr̃ȩ auctor ẽ ꝑ c̃ditionẽ. iã hȩc c̾tulisse uide¬
at᷑. qr dedit qͥdẽ abinitio hanc homini facultatẽ. s om̃s eã millo

Expanded text:
Omnium ergo hominum cura est Deo: et nemo est quem non aut Evangelica praedicatio, aut Legis testificatio, aut ipsa etiam natura conveniat. Sed infidelitatem hominum ipsis ascribamus hominibus: fidem autem hominum donum Dei esse fateamur, sine cujus gratia nemo currit ad gratiam. Et cum ducentis quatuordecim sacerdotibus, quorum constitutionem contra inimicos gratiae Dei totus mundm Dominum, non solum ad cognoscendam, verum etiam ad faciendam justitiam nos per actus singulos adjuvari; ita ut sine illa nihil verae sanctaeque pietatis habere, cogitare, dicere, agere valeamus . Neque haec dona ita ex Deo esse opinemur, ut quia ipse naturae nostrae auctor est, per conditionem jam haec contulisse videatur. Quia dedit quidem ab initio hanc homini facultatem: sed omnes eam in illo
Abbreviated transcription (Latin):
Ođ ꝓpotentiã ds̃ homines ad peccata cõpellat.
Nullus erholieq̃ dixit aut dicit qđ ds boẽs pie rȩcteq iuuentes ꝑ
potentiã ĩ peccta cõpellat. & inocentie humanȩ potestas diuiua uĩfa¬
ciat. ut ea ꝓposito bonȩ conu̾sationis excitut. N ft̃ dĩ oꝑa ista s di¬
aboli. euiꝰ gaudiũ ẽ ruina scg̃. S alleuat dis̃ om̃s qͥ corriunt &ergit¬

Expanded text:
r potentiam Deus homines ad peccata compellat. RESP. Nullus catholicorum dixit aut dicit, quod Deus homines pie recteque viventes, per potentiam in peccata compellat, et innocentiae humanae potestas divina vim faciat, ut eam a proposito bonae conversationis excutiat. Non sunt Dei opera ista, sed diaboli; cujus gaudium est ruina s
Abbreviated transcription (Latin):
aliis. alit̃ atq alit̃ p̃dicet᷑ cũ unꝰ sit ds una fides una regeneratit una
ꝓmissio. Si aut̃ ad affectũ plantationis ꝙ rigationis aspicit᷑: aliud acbĩ ẽ
ã eis quoꝵ exteriores aures corporali uoce pulsatȩ fẽ. aliuo ĩ ris
ĩtiorẽ sensũ ds̃ aꝑuit. & ĩ corde quoȩ posunt ficlei funcdam̃tũ dilectio¬
nisq feruore. Quosdã aut̃ idõ uocatos dicere ut ñ crederent nimis ab-¬
surdũ ẽ. qr uocatio eis causa inficdelitatis extiterit & p̃dicatio fidei fecerit
ĩ fideles. Quã uis enĩ dispensatores u̾bi di qͥb dã sint sic̃ scriptũ ẽ
odor mortis ad mortẽ dõ tam̃ bonꝰ xp̃i st̃ o dor qͥ p̾dicant xp̃m cru-¬

Expanded text:
aliis, aliter atque aliter praedicetur: cum unus sit Deus, una fides, una regeneratio, una promissio. Si autem ad effectum plantationis et rigationis aspicitur, aliud actum est cum eis, quorum exteriores aures corporali voce pulsatae sunt; aliud in eisus aperuit, et in quorum corde posuit fidei fundamentum dilectionisque fervorem. Quosdam autem ideo vocatos dicere, ut non crederent, nimis absurdum est, quasi vocatio eis causa infidelitatis exstiterit, et praedicatio fidei fecerit infideles. Quamvis enim dispensatores verbi Dei quibusdam sint, sicut scriptum est, odor mortis ad mortem: Deo tamen bonus Christi sunt odor , qui pr
Abbreviated transcription (Latin):
iħu. Uidect ꝙĩa qͦmͦ tueat᷑ denitiationẽ ipsi ueritotis dicentis. p̃dicabit᷑
boc eugłin regi ĩ uniũso orbe ĩ testimomũ om̃ib gentib & tc̃ uem& finis.
Nutat nãq qđ dici nefas ẽ fides ũbi. siante quadringentos annos
euangło impletꝰ ẽ mund̃ & ad huc dñi differt ad uentꝰ. Postremo respi
tismo transiert̃ & aliqͦ mͦ ꝓbent̾ uocati. qͥb nec plantator p̃ dicare nec

Expanded text:
ritatis, dicentis, Praedicabitur hoc Evangelium regni in universo orbe, in testimonium omnibus gentibus; et tunc veniet finis . Nutat namque quod dici nefas est fides verbi, si ante quadringentos annos Evangelio impletus est mundus, et adhuc Domini differtur adventus. Postremo respictismo transierunt; et aliquo modo probentur vocati, quibus nec plantator praedicare, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ditione mund ornet᷑. & qđ hi qͥsibi sua ĩ iqͥtate nocifist̃ ad utilitatẽ nas¬
cant᷑ aliꝙ. Neq enĩ quelib& ĩ numerabilis multitudo ĩpixe ĩ decora est
ntndo. aut in utilis dĩ regno. cũ &iã ꝑ ipsoꝵ ueniae ꝓpaginẽ regeneran¬
da generatio ꝙ ĩ eis toleraudis atq diligendis ppłs dĩ fiat illustrior
dicens bonitatẽ & pacientiã ab illo qͥ pluit suꝑ iustos ꝙ ĩ iustos. & sole. si¬

Expanded text:
t, ad utilitatem nascantur aliorum. Neque enim quamlibet innumerabilis multitudo impiorum indecora est mundo, aut inutilis Dei regno, cum etiam per ipsorum veniat propaginem regeneranda generatio, et in eis tolerandis ac diligendis populus Dei fiat illustrior, discens bonitatem et patientiam ab illo qui pluit super justos et injustos, et solem s
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ ñ p̃desttnati ad uitã iã si fuerint ĩ xp̃o ꝑ baptismũ generati
& pie iusteq uixerint nehil eis ꝓsit s tã diu roseruent᷑ doneo ruat
& ꝑeant nec ante. eos exͥac uita ꝗ hoc eis contingat auferri.
Asc̃itate ad umnu̾ditiõ. a ĩustitia ad iniqͥtatẽ. afide ad impietatẽ plero¬
q transire ñ dubiũ ẽ. & tales ad p̃destinationẽ filiq dĩ coheredũ.¬
ñ ꝑtinere. certissimũ ẽ. Qđ gͦ huimodi ĩ hȩo ꝓlapsi mala sine coria¬
tione pȩnitentiȩ. de fecert̃ ñ exeo necessitatẽ ꝑ eundi habuert̃. q p̃des¬
tinati ñ st̃ s idõ p̃clestinati ñ st q tales futuri exuoluntaria p̃uarica¬
tione p̃sciti st. Qd̃ aut̃ illos ñ eo tẽpore qͦ ĩ side recta & bonis
morib erant abhac uita eds̃ abstulit ad occulta eiꝰ iuditia quȩ tam̃
nũquã st̃ ĩ iusta referendũ e. Quis eñ nesciat ĩtra unã conditi¬
onẽ mo talitatis humanȩ abia horȩ ĩ fantia usq ad annosissimã senec

Expanded text:
per Baptismum regenerati, et pie justeque vixerint, nihil eis prosit; sed tamdiu reserventur, donec ruant et pereant; nec ante eos ex hac vita, quam hoc eis contingat, auferri. RESP. A sanctitate ad immunditiam, a justitia ad iniquitatem, a fide ad impietatem plerosque transire non dubium est: et tales ad praedestinationem filiorum Dei, cohaeredutinere, certissimum est. Quod ergo hujusmodi in haec prolapsi mala, sine correctione poenitentiae defecerunt, non ex eo necessitatem pereundi habuerunt, quia praedestinati non sunt: sed ideo praedestinati non sunt, quia tales futuri ex voluntaria praevaricatione praesciti sunt. Quod autem illos non eo tempore, quo in fide recta et bonis moribus erant, ab hac vita Deus abstulit; ad occulta ejus judicia, quae tamen nunquam sunt injusta, referendum est. Quis enim nesciat intra unam conditionem mortalitatis humanae, ab unius horae infantia, usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
qđ bonũ ẽ mali causa ñ ẽ. N itaq recte opinat᷑ qͥ putat p̃rogato¬
uiuere s male uiuere. qđ iͦn paucoe annoꝵ ȩcate fieri potest. Igͥ sic̃
bona oꝑa ad ĩ spiratorẽ eo dm̃ ita mala ad eos st̃ referenda qͥ pec-¬
cant. Ñ enĩ relicti st̃ adõ ut relinquerent dm̃. s reliquert̃ ꝙ rer¬
licti st̃. & ex bono ĩ malũ ꝓpͥa uoluntate mutatist̃. Atq ob hoc licq fue
rint renati fuerint iustificati ab eo tam̃ qͥ illos tales p̾sciuit ñst̃ p̃detiut¬

Expanded text:
quod bonum est mali causa non est. Non itaque recte opinatur qui putat prorogatovivere, sed male vivere; quod etiam in paucorum annorum aetate fieri potest. Igitur sicut bona opera ad inspiratorem eorum Deum, ita mala ad eos sunt referenda qui peccant. Non enim relicti sunt a Deo, ut relinquerent Deum; sed reliquerunt, et relictrint renati, fuerint justificati, ab eo tamen qui illos tales praescivit, non su
Abbreviated transcription (Latin):
debito lib̾ã. nͥ eã ad imaginẽ liꝰ scđa creationis xp̃i grã reforma¬
r&. libũq eiꝰ arbitriũ. agendo. spirando. auxiliando & usq in
ri ꝙ om̃s illas ineptas criminationes ad exaꝑandos aũtendoq
ĩ ȩccła uiri miã ab his aqͥb ad p̾sens repellit᷑ ad iuuet᷑.
ũ aut̃ dilectissime & uenerandissime. mͥ fr̃ siuere de his questionb
strui desidãs sic̃ desidare te c̃uenit ipsis beati augustini disputati¬
onib cognoscendis ĩpende curã ut in confitenda dĩ gr̃a defecatissimã
ac sabbrinã euuangelicȩ apłiceq doctrinȩ ĩ telligentiã conseqͥris. Gradĩ

Expanded text:
debito liberam, nisi eam ad imaginem Dei secundae creationis Christi gratia reformaverit, liberumque ejus arbitrium agendo, spirando, auxiliando, et usque ri, et omnes illas ineptas criminatin Ecclesia viri, etiam ab his a quibus ad praesens repellitur, adjuvetur. Tu autem, dilectissime et venerandissime mihi frater, si vere de his quaestionibus instrui desideras, sicut desiderare te convenit, ipsis beati Augustini disputationibus cognoscendis impende curam, ut in confitenda Dei gratia defaecatissimam ac saluberrimam evangelicae apostolicaeque doctrinae intelligentiam consequaris. Gra
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutẽ s ad ĩfideliũ respieit partẽ cũ
sanguinis dñi nr̃i ih̃u xpĩ p̃tiũ totiꝰ mundi sit. aqͦ p̃tio extranei
st̃ qͥ aut delectati captiuitatẽ redimi noluert̃. aut post redẽptionẽ ad
eandẽ st̃ seruitutẽ reu̾si. Non aut̃ excidit ũbũ dĩ. neq euacuata ẽ mundi
redẽptio. qi & si ñ cognouit mundꝰ deũ ĩ uasis irȩ : cognouit tam̃ mund dm̃¬

Expanded text:
irtutem, sed ad fidelium respicit partem, cum sanguis Christi pretium totius mundi sit: a quo pretio extranei sunt, qui aut delectati captivitate redimi noluerunt, aut post redemptionem ad eamdem sunt servitutem reversi. Non enim cecidit verbum Domini, neque evacuata est mundi rede
Abbreviated transcription (Latin):
UM exp̃destinatione. dĩ uelut fatali necessitate hoẽs adprecata
fatalẽ aut̃ necessitatẽ multi & iã ñ xp̃ĩani refutant. Peccatũ gͦ ad
quã qͥ fati nomine ueritatẽ p̃destinationis ĩ famat. Fati enĩ oppinio
uana est & de falsitate concepta. p̃ destinationis aut̃ fides multa
cãrũ auctoritate. scripturarũ mimitaẽ. cui nullo mͦ fas ẽ ea q¬

Expanded text:
edestinatione Dei, velut fatali necessitate, homines ad peccata fatalem autem necessitatem multi etiam non christiani refutant. Peccatum ergo ad quam qui fati nomine veritatem praedestinationis infamat. Fati enim opinio vana est, et de falsitate concepta: praedestinationis autem fides, multa sanctarum auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
ullã ue eoꝵ particulã demonstrando. quã ꝑ dubiũ salt̾i ĩtelloo¬
tũ tali ĩ t̃p̃tationi obnoxiũ uit sc̃s eliderit. S ꝓrs niebil apud
nos tale audiert̃. nicbil tale legert̃ qͥa ñ fato qͥeꝗ geri s omĩa
dĩ iuditio nouimꝰ orclinari nec exduab massis duab ue not᷑is
s ex una massa quȩ ẽ caro pͥmi hois unã scimꝰ om̃iũ homi¬
nũ creatã. creari uenaturã & eandẽ ꝑ ipsis pͥmi bõĩs liberã

Expanded text:
ullamve eorum particulam demonstrando, quam per dubium saltem intellecullamve eorum particulam demonstrando, quam per dubium saltem intellectum tali interpretationi obnoxium Vir sanctus ediderit. Sed prorsus nihil apud nos tale audierunt, nihil tale legerunt. Quia non fato quidquam geri, sed omnia Dei judicio novimus ordinari. Nec ex duabus massis, duabusve naturis; sed ex una massa, quae est caro primi hominis, unam scimus omnium hominum creatam, crearique naturam, et eamdem per ipsius primi ho
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi enĩ deł & contentio ibi ĩ constantia ꝙ omẽ opꝰ pͣun. Que
aut̃ de sursũ ẽ sapientia pͥmũ qͥdẽ pudica ẽ. de ĩde pacifica.
mocdesta. suadibilis. plena mniscłma. & fructib bonis. diuidicanᷤ
sine simulatione. Qui cũq gͦ his uirtutib student atq ĩherent
ñ sua. s suꝑna sapientia illustratist̃. qm̃ dñs dat sopientiã ꝙ¬
duabusq nat᷑is stultissimo m̃datio intanti uiri ĩ uriã iactitant᷑
neq: ipsũ qͥdẽ onerant ĩ cuiꝰ libris copiosissime huiꝰ modi de¬
struent᷑ errores. nec nos ꝑtbant qͥ tales opimones cũ suis aucto¬
rib exetramꝰ. S uideant qͦmꝰ se adodocore isti exuant falsitatis
qͥ posst̃ tã inepta confragere si hiquoe abutunt᷑ aurib aliquantulũ
diligentiȩ ad cognoscenda ea quȩ p̃stantissim minister grȩ dis¬
putauit intencłint. Licq omem̃ istiꝰ ĩ qͥsitionis morã ipsi qͥ hȩc
oquunt᷑ p̃ uenire deberent ꝓferentdo atq explicando libri

Expanded text:
omne opus pravum. Quae autem desursum est sapientia, primum quidem pudica est, deinde pacifica, modesta, suadibilis, plena misericordia et fructibus bonis, non dijudicans, sine simulatione . Quicumque ergo his virtutibus student atque inhaerent, non sua, sed superna sapientia illustrati sunt: Quoniam Dominuduabusque naturis, stultissimo mendacio, in tanti viri injuriam jactitantur, neque ipsum quidem onerant, in cujus libris copiosissime hujusmodi destruuntur errores; nec nos perturbant, qui tales opiniones cum suis auctoribus exsecramur . Sed videant quomodo se a dedecore istius exuant falsitatis, qui possunt tam inepta confingere, si hi quorum abutuntur auribus, aliquantulum diligentiae ad cognoscenda ea quae praestantissimus minister gratiae disploquuntur, praevenire deberent, proferendo atque explicando libros,
Abbreviated transcription (Latin):
cdonatũ ẽ ei alit̃ uelle. alit̾ saꝑe. alit̃ agere. ꝙ ĩ columitatẽ suã ã ĩse
s in meclico collocare. qr necdũ tã ꝑfecta utit santtate ut ea quȩ ei
nacuerant nequeant iã nocere auisalubrib possit iã uirib suis cepare
ꝓĩde hõ qͥ ĩ lib̾o arbitrio fuit mał in ip̃so lib̾o arbitrio factꝰ est
reformauit ut ei ñ solũ culpã male uoluntatis ꝙ actionis remit¬
terꝙ: s ꝙ iã bene uelle bene agere. atq inhis ꝑ manere clonara

Expanded text:
 aliter agere, et incolumitatem suam non in se, sed in medico collocare: quia necdum tam perfecta utitur sanitate ut ea, quae ei nocuerant, nequeant jam nocere, aut ab insalubribus possit jam viribus suis temperare. Proinde homo qui in libero arbitrio fuit malus, in ipso libero arbitrio factus est reformavit, ut ei non solum culpam malae voluntatis et actionis remitteret, sed etiam bene velle, bene agere, atque in his permanere donaret.