comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nomninauit: quod marime de¬
rum clara atq manifesta: conse¬
quenter discipulos ammonet atq
om̃sfideles: & qui in eũ credere uo¬
luerint. nescismaticis & hereticis
credant. Unum quodꝙ enĩ schis¬
ma & unaꝙ̃ heresis : aut locum suĩ
habet inorbe terrarum partem
hominũ decipit. Quo ꝑtinet
quod ait. Siquis uobis dixerit
ecce hic ẽ apc̃ aut illic. quod sig¬
nificat terraꝵs partes & ꝑiuntia¬
rum: aut inpenetralibus aut in
deserto. quod significat occrlta
& obscura conuenticula. hereticoꝵ.
Quod gͦ dixit aboriente inocci¬
dentẽ ꝑuenturũ aduentũ suũ.
contra illos ualet qui ꝑ terrarũ
particulas nomi o ͤ dicunt apud
fulgur: contra eos ualet qui oc¬
culte congregant: tamquã in
penetlibus. & paucos. tanquã in
deserto. Admanifestationem qͥp¬
pe claritatẽꝗ ꝑtinet eccliȩ fulgu¬
risnomen: significans etiam
noctem ł nubila scłi huiꝰ. Tunc
enĩ fulguris candor apparet.

Expanded text:
nominavit, quod maxime rum clara atque manifesta, consequenter discipulos admonet, atque omnes fideles, et qui in eum credere voluerint, ne schismaticis atque haereticis credant. Unumquodque enim schisma, et unaquaeque haeresis, aut locum suum habet in orbe terrarum, partem hominum decipit. Quo pertinet quod ait, Si quis vobis dixerit, Ecce hic est Christus, aut illic, quod significat terrarum partes et provinciarum: aut in penetralibus, aut in deserto, quod significat obscura et occulta conventicula haereticorum. Quod ergo dixit, ab oriente in occidentem perventurum adventum suum, contra illos valet qui per terrarum particulas nominantur, et dicunt apud fulgur, contra illos valet, qui occulte congregant tanquam in penetralibus, et paucos tanquam in deserto: ad manifestationem quippe claritatemque pertinet Ecclesiae fulguris nomen, significans etiam noctem vel nubila saeculi hujus; tunc enim fulguris candor apparet.
Abbreviated transcription (Latin):
uod dixit dñs. orate ne fiat
sug ur̃a hieme ł sabbato.
id̃e ne impedimento aliquo deti¬
neamini. Quia & hieme imbri¬
bus & frigore: & sabbato in quo
ꝓficisci non licebat impediebat᷑
quis abitinere : ł aliud ne intri¬
sticia. aut leticia rerum tem¬
por aliũ quis inueniatur adie
illa.

Expanded text:
us dixit, Orate ne fiat fuga vestra hieme vel sabbato, id est, ne impedimento aliquo detineamini: quia et hieme, imbribus vel frigore; et sabbato, in quo proficisci non licebat, impediebatur quis ab itinere. Vel aliud, ne in tristitia aut laetitia rerum temporalium quis inveniatur a die illa.
Abbreviated transcription (Latin):
quotiens uolui congregare filioᷤ
tuos sub alas. & nolusti : hoc genꝰ
animantis magnũ affectum in
filios habet: ita ut eoꝵ infirmi¬
tate affecta. & ipsa infirmetur.¬
Et quod difficilius incȩceris aĩantib
inuenies alis suis filios ꝓtegens:
contra miluim pugnet. Sic
&iam mat̾ nr̃a sapientia dĩ:
ꝑcarnis susceptionem infirma
Quod infirmũ ẽdĩ: fortius ẽ ho¬
minibus. Protegit infir mitatem
nr̃am: & resistit diabolo nenos
rapiat. Inqua defensione quod
illa aduersus miluum conat᷑
affectu. hȩc aduersus diabolum
ꝑficit potestate. xxxuii. ccl

Expanded text:
ut gallina congregat filios suos sub alas, et noluisti? hoc genus animantis magnum affectum in filios habet, ita ut eorum infirmitate affecta et ipsa infirmeturet quod dfificilius in caeteris animantibus invenies, alis suis filios protegens, contra milvum pugnet: sic etiam mater nostra Sapientia Dei, per carnis susceptionem infirmatQuod infirmum Dei, fortius est hominibus , protegit infirmitatem nostram, et resistit diabolo, ne nos rapiat. In qua defensione, quod illa adversus milvum conatur affectu, haec adversus diabolum perficit potestate. XXXVII.
Abbreviated transcription (Latin):
an templum quod scĩficat aurũ
& item dixit. Quid enĩ maiꝰ
est donũ. an altare. quod scĩ¬
ficat donũ : in telligendum tem¬
plum & altare ipsum x pm̃: u
rum & donũ. laudes & sacrificia
precũ : quȩ in eo ꝑeũ offerimus.
Nlon enĩ ille ꝑ hȩc: sed ista ꝑ illũ
lantes culicem: refertur adid quod
dixit decimare illos minuta queq
camelum glitientes: refertur adid
quod dixit. Preteritis grauiora le¬
gis: misericordiã. & iudiciũ. &
fidem. Ut iste sit sensus. Ali¬
nima obseruatis. maxima contẽ¬
pnitis. Ex hac enĩ ꝑuersitate :¬
& iam illud eis accidit : quod pos¬
sunt hȩc ꝑ allegoriã referri : ut di¬
nitterent barraban. Quia uide¬
licet ipse non solueret sabbatum:
quod magna diligentia ob serua
cis nomine: non absurde figura¬
tur seditiosus homicida. Quia
hoc animal & strependo inqui¬
etat: & sanguine delectatur.
Etcameli nomine ꝓpt̾ humilan¬
tem se ad subeunda onera mag¬

Expanded text:
an templum quod sanctificat aurum? an templum quod sanctificat aurum? et item dixit, Quid enim majus est, donum, an altare quod sanctificat donum? intelligendum templum et altare ipsum Christum; aurum et donum, laudes et sacrificia precum, quae in eo per eum offerimus. Non enim ille per haec, sed ista per illum lantes culicem, refertur ad id quod dixit, decimare illos minuta quaeque. Camelum glutientes, refertur ad id quod dixit, Praeteritis graviora Legis; misericordiam, et judicium, et fidem: ut iste sit sensus, Minima observatis, maxima contemnitis. Ex hac enim perversitate etiam illud eis accidit, quo possunt haec per allegoriam referri, ut dimitterent Barabbam , quia videlicet ipse non solveret sabbatum, quod magna diligentia carnalitecis nomine non absurde figuratur seditiosus homicida; quia hoc animal et strependo inquietat, et sanguine delectatur: et cameli nomine propter humiliantem se ad subeunda onera mag
Abbreviated transcription (Latin):
uod dñs dix̃ simile ẽ regnum
celoꝵ. homini regi qui fecit
nuptias silio suo nuptias dixit
uerbũ incarnatũ : quia in ipso
homine suscepto eccłia dõ copu¬
lata ẽ. Quoddixit tauri mei et
altilia occisa sunt : tauros dixit.
principes plebiũ. Altilia uero:
oinia saginata. Quoddñs dix̃.
ite adexitus uiarũ. & quoscũq
in ueneritis uocate ad nuptias.
uiȩ in telliguntur dogmata genti¬
um: quia ex omĩbus illis ad nup¬
fuer̃ apud nos septẽ fr̃s. et
u̾nus accepta urore obiit. & scđ̃s
& ceteri: intelliguntur oĩes
impii: qui fructũ iusticis non
potuer̃ afferre interra. ꝑ om̃s
septem mundi ȩtates : quib uta
terra consistit. Postea enĩ et ip¬
sa terra transiet : ꝑ quã illi om̃s
qua ͭ septẽ mariti steriliter transi¬
erunt. XXXIII. Icc xxiiii.
uod dñs dix̃. in his duob
p̃ceptis tota lęx pendet &
ꝓphę : pendet dixit. idẽ illo
refertur. ibi habet finem. Qdexo¬
dñs dix̃ quid enĩ mauis ẽ aurũ.

Expanded text:
uod Dominus dixit, Simile est regnum coelorum homini regi qui fecit nuptias filio suo; nuptias dixit Verbum incarnatum, quia in ipso homine suscepto Ecclesia Deo copulata est. Quod dixit, Tauri mei et altilia occisa sunt: tauros dixit principes plebium; altilia vero, omnia saginata. Quod dixit Dominus, Ite ad exitus viarum, et quoscumque inveneritis, vocate ad nuptias: viae intelliguntur dogmata Gentium; quia ex omnibus illis ad nupFuerunt apud nos septem fratres, et unus accepta uxore obiit, et secundus, et caeteri; intelliguntur homines impii, qui fructum justitiae non potuerunt afferre in terra per omnes septem mundi aetates, quibus ista terra consistit: postea enim et ipsa terra transiet, per quam omnes illi quasi septem mariti steriliter transierunt. XXXIII. Ib. XXII, 40. Quod Dominus dicit, In his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae; pendet dixit, id est, illo refertur, ibi habet finem. Xnus dixit, Quid enim majus est, aurum,
Abbreviated transcription (Latin):
sibilia sunt apud dm̃: non
ita accipiendum ẽ. quod cu¬
pidi & suꝑbi qui nomine iu¬
lius diuitis significati sunt.
in regnum cęloꝵ. sint intͣ¬
turi cũ suis cupiditatib
& suꝑbia. Sed possibile est
temp oraliũ. ad caritatẽ ȩterno¬
rum: & aꝑniciosa suꝑbia. adbu¬
militatem saluberrunam conũ

Expanded text:
sibilia sunt apud Deum, non sibilia sunt apud Deum, non ita accipiendum est, quod cupidi et superbi, qui nomine illius divitis significati sunt, in regnum coelorum sint intraturi cum suis cupiditatibus et superbia: sed possibile est temporalium ad charitatem aeternorum, et a perniciosa superbia ad humilitatem saluberrimam conver
Abbreviated transcription (Latin):
diͣ bus contrariist̃ pauperes
Nam eo manifestatur om̃s
cupidos. etiam si fas ultatibus
hiuꝰ mundi careant. ad hoc ge¬
nus diuitum quod ẽ rep̃hen¬
sum ꝑtinere: quia postea dixer̃
qui audiebant. Et quis pot̾it
saluus fieri .u cum in conpara¬
biliter maior turba sit pauꝑũ.
uidelicet intelligentes in eo nu¬
mero deputaturi. etiã illqͦs qui
quamꝗͣ talia non habeant. ta¬
men habendi cupiditate ra¬
piuntur. Sensus est autẽ.
facilius xpm̃ pati pro dilec¬
toribus scłi: quam dilectoris
scłi ad xpm̃ posse conuerti.
Cameli aut̃ nomine se intelli¬
gi uoluit: quia humiliatus
honera sus tulit. In quo enĩ
manifestius intellegitur. ꝗͣ
in ipso quod scriptum est. ꝗͣto
magnus es humiliate in omĩ¬
bus. u peracum aut̃ : punc¬
tiones significat. Per punctio¬
nes : dolores in passione sus¬
ceptos. Eoramen ergo acus
dicit: angustiam passionis.
Quod aut̃ ait. quȩ inpossibi¬
lia sunt apud homines. pos¬

Expanded text:
divitibus contrarii sunt pauperes divitibus contrarii sunt pauperes Nam eo manifestatur omnes cupidos, etiamsi facultatibus hujus mundi careant, ad hoc genus divitum quod est reprehensum pertinere; quia postea dixerunt qui audiebant, Et quis poterit salvus fieri? cum incomparabiliter major turba sit pauperum: videlicet intelligentes in eo numero deputari etiam illos qui quanquam talia non habeant, tamen habendi cupiditate rapiuntur. Sensus est autem, facilius Christum pati pro dilectoribus saeculi, quam dilectores saeculi ad Christum posse converti. Cameli autem nomine se intelligi voluit, quia humiliatus onera sustulit. In quo enim manifestius intelligitur, quam in ipso, quod scriptum est, Quanto magnus es, humilia te in omnibus ? Per acum autem, punctiones significat; per punctiones, dolores in passione susceptos: foramen ergo acus dicit angustias passionis. Quod autem ait, Quae impossibilia sunt apud homines, pos
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa lex ꝑ grãm intalecti eet
Siue quia docalogo continet᷑
siue quia ile perquem lataẽ
ubros quinꝙ consoripsit. Ad hoc
tes. quibus eos preponi multi¬
plicationi incellegentie in ipsa ue¬
ritate: Quȩ deuno quoq precep¬
to uel deuno quoꝙ libro pullulat.
adunum redacta: quasi cuiͥtatem
facit uiuentium racionum ȩter¬
uarum. Est enĩ ciuitas. non qͦꝵ¬
lbet animanti. sed rationum
mulcitudo: unuis legis societate
deuincta. Quod aut̃ ab illo qui
uti noluit aufertur. quod acce¬
perat. & eidatur qui decem ha¬
bebat: significatur & illũ posse
amittere munus dĩ. qui ha¬
bens non habet. id ẽ nonutitur:
& ineo augeri qui habens habet.
hoc ẽ bene utitur. Iniicos gͦ
suos quos coram se iubet inter¬
fici: significat impietatem uidȩ¬
op. qui ad eum conuerti nolu
ẽ camelum ꝑ foramen acus
transire : quã diuitem intrare
in regnũ dĩ ᷤ diuitem hic appellat.
cupidum rerum temꝑalium:
& detalibus suꝑbientem. Inhis

Expanded text:
ipsa Lex per gratiam intellecta est; ipsa Lex per gratiam intellecta est; sive quia Decalogo continetur, sive quia ille per quem lata est, libros quinque conscripsit: ad hoc tates, quibus eos praeponit. Multiplicatio enim intelligentiae in ipsa varietate, quae de unoquoque praecepto vel de unoquoque libro pullulat, ad unum redacta, quasi civitatem facit viventium rationum aeternarum. Est enim civitas, non quorumlibet animantium, sed rationalium multitudo, legis unius societate devincta. Quod autem ab illo qui uti noluit, aufertur quod acceperat, et ei datur qui decem habebat, significatur et illum posse amittere munus Dei, qui habens non habet, id est non utitur; et in eo augeri qui habens habet, hoc est bene utitur. Inimicos ergo suos quos jubet coram se interfici, significat impietatem Judaeorum qui ad eum converti nolueest camelum per foramen acus transire, quam divitem intrare in regnum Dei? Divitem hic appellat cupidum rerum temporalium et de talibus superbientem. His
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ homines hac fibi ꝑuersitate
blandientes. ut dicant: sufficit.
ut dese unus quisq rationem
reddat. Quid opus ẽ. aliis p̃¬
dicare aut ministrare. ut etiã
ꝙ cogatur. cũ apud dnm̃ etiam
illi sint inexcusabiles quibus
lexdata non ẽ. neq audito eugłio
dormierunt: quia ꝑ creaturã
cuiꝰ inuisibilia a constitucione
mundi. ꝑ ea quę facta sunt in¬
tellecta conspiciuntur  Hoc
ẽ enĩ quasi metere ubi nonsemi¬
nauit: id ẽ etiã eos impietatis
reoꝵ tenere: quib uerbũ legis.
aut eugłi non ministratum:
deuitantes: pigro languore auer¬
biministratione conquiescunt.
Et hoc ẽ quasi insud ario ligari
quod acceꝑant: mensa quodan¬
da erat pecunia ꝓfessionem iꝑ¬
sa religionis accepta. quę tanq̃
publice ꝓponitur. adusum
necessariũ saluti. Quod aut̃¬
minas eoꝵ qui bene usisunt.
decem ad quisiuit. & altera
quinꝙ significat eos eẽ ad qui¬
sitos. ingregem dĩ. aquibus

Expanded text:
enim homines hac sibi perversitate enim homines hac sibi perversitate blandientes ut dicant: Sufficit ut de se unusquisque rationem reddat; quid opus est aliis praedicare aut ministrare, ut etiam que cogatur, cum apud Dominum etiam illi sint inexcusabiles quibus Lex data non est, neque audito Evangelio dormierunt, quia per creaturam cujus invisibilia, a constitutione mundi, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur ? Hoc est enim quasi metere ubi non seminavit; id est, etiam eos impietatis reos tenere, quibus verbum Legis aut Evangelii non ministratum est. devitantes, pigro languore a verbi ministratione conquiescunt; et hoc est quasi in sudario ligare quod acceperunt. Mensam quo danda erat pecunia, professionem ipsam religionis accipimus, quae tanquam publice proponitur ad usum necessarium saluti. Quod autem unus eorum qui bene usi sunt, decem acquisivit, et alter quinque, significat eos esse acquisitos in gregem Dei, a quibus
Abbreviated transcription (Latin):
uertetur : ut omĩs isrł saluus
ecẽmnas. legem signifi¬
cat propt̾ decalogum.
Decem aut̃ seruos. quibus sub illa¬
lingua positis. grã predicata ẽ.
Sic enim eis intellegendum ẽ
datas mnas adusum : cũ in¬
tellexerunt eam ipsam legem
remoto uel amine. ad eugłm
ꝑtinere. Cuies eus qui post
eum miserunt legationem.
dicentes se nolle ut regnet s.
iudȩi sunt : qui etiam post re¬
surrectionem eius miserunt
ꝑ secutores apłis. et predicato¬
res eugłii respuerunt. Re¬
diit aut̃ accepto regno: quia
in manifestissima & eminen¬
tissima claritate uenturus
ẽ : qui eis humilis appare¬
bat. cum diceret. Regnum
meũ. non ẽ dehoc mundo.
Quod aut̃ serui. reddentes
rationem. & eo quod acceperãt
laudantur. qui lucrati sunt:
significat eos bonã reddere
rationem. quibene usisunt.
eo quod acceꝑant ad augen¬
das diuitias dñi per eos
qui credunt ineum. Quod
qui facere nolunt: in illo
significati sunt qui muam
suã insudario seruauit. Sunt

Expanded text:
ertetur, ut omnis Israel salvus decem mnas, Legem significat propter Decalogum. Decem autem servos, quibus sub illa positis gratia praedicata est. Sic enim intelligendum est eis datas mnas ad usum, cum intellexerunt eam ipsam Legem remoto velamine ad Evangelium pertinere. Cives ejus qui post eum miserunt legationem, dicentes se nolle ut regnet sibi, Judaei sunt, qui etiam post resurrectionem ejus miserunt persecutores Apostolis, et praedicationem Evangelii respuerunt. Rediit autem accepto regno, quia in manifestissima et eminentissima claritate venturus est, qui eis humilis apparuit, cum diceret, Regnum meum non est de hoc mundo . Quod autem servi reddentes rationem ex eo quod acceperant, laudantur qui lucrati sunt, significat eos bonam reddere rationem, qui bene usi sunt eo quod acceperunt, ad augendas divitias Domini per eos qui credunt in eum. Quod qui facere nolunt, in illo significati sunt qui mnam suam in sudario servavit. Sunt
Abbreviated transcription (Latin):
quod accepit. & quod ammodo
cantans illud depsalmo f ortitu¬
dinem meã ad te custodiam: ꝑ
grãi accionem regi subiectus.
unitatem regni humili deuotio
tidomo: non descendat tollere
illa. a intecto ẽ: qui excedeus
carnalia. tanquam in aura
libera spĩtaliter tuuit. Wasa
eius. indomosunt. sensus car¬
nales. Quibus ad inuestigan¬
dam ueritatem quȩ intellec¬
tu capitur. multi utentes:
penitus errauerunt. Huius
ergo spĩtalis uiri.iam uasa ista
uacant indomo ÷ quia mente
corꝑi suꝑ eminens. ꝑ aciem
intellegentiȩ tanquã in tecto
positus : ꝑspicutate sapientis
ueluti cęlo aꝑtissimo fruitur.
Caueat gͦ iste: ne indie tribu¬
lationis. rursus uita carnali
quȩ ꝑ sensus corꝑis pascitur delec¬
tatus. aduasa huiꝰ modi tollenda

Expanded text:
quod accepit, et quodammodo quod accepit, et quodammodo cantans illud de Psalmo, Fortitudinem meam ad te custodiam ; per gratiarum actionem regi subjectus, unitatem regni humili devotion vasa ejus in domo, non descendat tollere illa? In tecto est, qui excedens carnalia, tanquam in aura libera spiritualiter vivit. Vasa ejus in domo, sunt sensus carnales, quibus ad inuestigandam ueritatem, quae intellectu capitur, multi utentes penitus errauerunt. huius ergo spiritalis uiri iam uasa ista uacant in domo, quia mente corpori supereminens per aciem intellegentiae tamquam in tecto positus perspicuitate sapientiae ueluti caelo apertissimo fruitur. caueat ergo iste, ne in die tribulationis rursus uita carnali, quae per sensus corporis pascitur, delectatus ad uasa huius modi tollenda
Abbreviated transcription (Latin):
Quod enĩ dicit eos dm̃ cogno¬
uisse : ostendit quidem alepra
fuisse mundatos: sed tamen
statim accusat ingratos. Idõꝙ
talez. in nouenario numero.
tanquã inꝑfecti remanebunt.
Enum enĩ si addatur ad
nouem : quȩdam effigies uni¬
tatis impletur. Quo fit tan¬
ta complexio: ut ultͣ non ꝓ¬
grediatur numerus. nisi rur¬
sus adunũ redeatur : & hec
ꝑ insinitatem numeri regula
custodiatur. Nouem itaꝙ in¬
digent uno: ut quadam uni¬
tatiz forma coagulentur. &
decem sint. Unum aut̃ non
eis indiget: ut custodiat uni¬
tatem. Quam obrem ut illi
nouem. qui grãs non egerunt
reꝓbi effecti aconsortio unitatis
exdusi sunt: ita ille unus qui grãs
egit. unicȩ eccte significatione ap¬
ꝓbatus. atq laudatus ẽ. Et quia
illi erant uidei: amiflsse ꝑsuꝑ¬
biam declarati sunt. regum
coꝵs. ubi maxime unitas custo¬
ditur. Iste uerõ qui erat sama¬
ritanus quod interpretatur
custos: illi aquo accepit tribuen

Expanded text:
Quod enim dicit eos Deum cognoQuod enim dicit eos Deum cognovisse, ostendit quidem a lepra fuisse mundatos, sed tamen statim accusat ingratos. Ideoque tales in novenario numero tanquam imperfecti remanebunt. Unum enim si addatur ad novem, quaedam effigies unitatis impletur: quo fit tanta completio, ut ultra non progrediatur numerus, nisi rursus ad unum redeatur; et haec per infinitatem numeri regula custodiatur. Novem itaque indigent uno, ut quadam unitatis forma coagulentur et decem sint: unum autem non eis indiget ut custodiat unitatem. Quamobrem, ut illi novem qui gratias non egerunt, reprobi effecti, a consortio unitatis exclusi sunt; ita unus ille qui gratias egit, unicae Ecclesiae significatione approbatus atque laudatus est. Et quia illi erant Judaei, amisisse per superbiam declarati sunt regnum coelorum, ubi maxime unitas custoditur: iste vero qui erat Samaritanus, quod interpretatur Custos, illi a quo accepit tribuens
Abbreviated transcription (Latin):
audite illi ab angło nuntian¬
tur: propter doctrinȩ tam̃
sacramentoꝵꝙ unitatem. ad
petrum lubetur mutere:tan¬
quam illi & suis diceretur.
Lte ostendite uos sacerdotib
Nam & cũ irent: mundati
sunt. Lam enĩ ad eos uene
rat petrus: sed tamen ipsi
nondum accepto baptismatis
sacramento. nondum spĩta¬
liter ad sacerdotes ꝑuenert̃:¬
& tamen infusione spc̃ scĩ ad
mundatio declarata ẽ. Quȩ
cũ ita sehabeant: iam facileẽ
&iam illud uidere fieri posseͥ ut
quisq in ȩccłȩ societate doctrinã
integram ueramnꝗ assequatur.
& omiã scđm catholicȩ regulã
disserat .ͥ distinguat. acreatore
creaturam: Eoq manifestet᷑.
uarietate mendacioꝵ. tanꝗͣ
lepra caruisse: E tamen ingͣtuᷤᷤ
sit dõ. & dño mundatori suo.
qui ęlatus suꝑbia. grãm agen¬
darum pia humiliter non ster¬
nitur. Similisꝙ efficitur eis:
cognouissent dm̃ : ñ ut dm̃
magnificauer̃. aut grãs eger̃.

Expanded text:
auditae illi ab angelo nuntienauditae illi ab angelo nuntientur, propter doctrinae tamen Sacramentorumque unitatem ad Petrum jubetur mittere, tanquam illi et suis diceretur, Ite, ostendite vos sacerdotibus. Nam et cum irent, mundati sunt. Jam enim ad eosrat Petrus, sed tamen ipsi nondum accepto baptismatis sacramento, nondum spiritualiter ad sacerdotes pervenerant, et tamen infusione Spiritus sancmundatio declarata est. Quae cum ita se habeant, jam facile est etiam illud videre fieri posse, ut quisque in Ecclesiae societate doctrinam integram veramque assequatur, et omnia secundum catholicae fidei regulam disserat, distinguat a Creatore creaturam, eoque manifestetur varietate mendaciorum tanquam lepra caruisse, et tamen ingratus sit Deo et Domino mundatori suo, qui elatus superbia gratiarum agendarum pia humilitate non sternitur, similisque efficitur eis issent Deum, non ut Deum magnificaverunt, aut gratias egerunt .
Abbreviated transcription (Latin):
cere. Namquis alius nȩc facit
&iam ineccłia: sed ut ipsa socie¬
as congregatoꝵ fidelium. apꝓ¬
bando imnuicem atꝗ cõmuni¬
cando. uere fidĩ doctrinã inoĩb
nȩdicuntur uerb̃. uel signis.¬
ił sacramentis. tanquã unã
petiem ueri coloris obducat.
drit apostolus. De inde postan¬
nos quatuordecim: ascendi ie¬
poslimis cũ barnaba assumto
ciam tito. A scendi aut̃ scđm
reuelationẽ : & exposui eis eugłm
quod predico ingentibus. Seor¬
sum aut̃ hisqui uidentur: ne
forte inuacuũ curro. aut cu¬
curri. Et paulo post. Cum
cognouissent aut̃ gratiam
quȩ data ẽ michi. iacobus. pe¬
trus & iohannes qui uideban¬
tur columpne ẽẽ: dextras de¬
derunt michi. & parnabe
societatis. Ipsa enĩ collatio
una doctrinȩ specie. exclusa
omĩ uarietate monstrabatura.
Quod salubrit̃ etiã corinthi¬
os monet dicens. Ousecrouos¬
ut idipsum dicatis om̃s. Cor¬
neltus etiã. cũ et elemosinȩ
eius acceptȩ. & preces eius

Expanded text:
cere nam quis alius haec facit cere nam quis alius haec facit etiam in Ecclesia?, sed ut ipsa societas congregatorum fidelium approbando invicem, atque communicando verae fidei doctrinam in omnibus quae dicuntur verbis, vel signantur sacramentis, tanquam unam speciem veri coloris obducat. dicit apostolus: Deinde post annos quatuordecim ascendi Hierosolymam cum Barnaba, assumpto etiam Tito. Ascendi autem revelationem; et exposui eis Evangelium quod praedico in gentibus, seorsum autem iis qui videbantur: ne forte in vacuum curro, aut cucurri. » Et paulo post: « Cum cognovissent, inquit, gratiam quae data est mihi Jacobus, Petrus et Joannes, qui videbantur columnae ederunt mihi et Barnabae societatis . Ipsa enim collatio unam doctrinae speciem exclusa omni varietate monstrabat, quod salubriter etiam Corinthios monet, dicens: Obsecrout idipsum dicatis omnes . Cornelius etiam cum et eleemosynae ejus acceptae, et preces ejus
Abbreviated transcription (Latin):
corpus xpĩ. sũmi & ueri prin¬
cipis sacerdotum. Nam nunc
& om̃s unguntur: qued tunc re¬
gibus tantum & sacerdotibus
fiebat. Et quod ait petrus ad
regale sacerdotiũ. utrũq no¬
men illi populo conuenire de¬
clarauit: quo illa unctio ꝑti¬
nebꝰ t. Cȩtera itaq uitia. tanquã
ualitudines & quasi in enbroꝵ aĩȩ
atq sensuũ: ꝑ semet ipsum interius
inconscientia & intellectu dñs sa¬
nat & coirigit. Doctrina uero uł
mibuendi ꝑ sacramenta. uel cathe¬
Tirandi ꝑ sermonẽ sonantem
atꝙ iectionem: ibi color quidã
intelligitur uerus atq lectionẽ.¬
i sincerus : quia in ꝓnitu ẽ.
& foris eminentisfimus. Non
enĩ inoccultis cogitationibus. s
inmanifestis oꝑationibus hȩc
ẽ. Itaq & paulus uoce dni au¬
naniam tamen missus est. ut
illo sacerdotio quod in excłĩa con¬
stifũ ẽ. sacramentum doctri
aꝑpbaretur color: Non quia ñ
potest ꝑ se ipsum dñs omĩa fa¬

Expanded text:
corpus Christi, summi et veri princorpus Christi, summi et veri principis sacerdotum. Nam nunc et omnes unguntur, quod tunc regibus tantum et sacerdotibus fiebat: et quod ait Petrus ad Regale sacerdotium ; utrumque nomen illi populo convenire declaravit, quo illa unctio pertinebat. Caetera itaque vitia tanquam valetudinis et quasi membrorum animae atque sensuum, per seipsum interius in conscientia et intellectu Dominus sanat et corrigit: doctrina vero vel imbuendi per Sacramenta, vel catechizandi per sermonem sonantem atque lectionem, ubi color quidam intelligitur verus atque sincerus, quia in promptu est et foris eminentissimus non enim in occultis cogitationibus, sed in manifestis operationibest. Itaque et Paulus, voce Domini aunaniam tamen missus est, ut illo sacerdotio quod in Ecclesia constitutum est, sacramentum fidei approbaretur color; non quia non potest per seipsum Dominus omnia fa
Abbreviated transcription (Latin):
tia. ꝓferunt in lucem: & iac¬
tantiam sermonis ostentant.
Nulla porro falsa doctrina
ẽ: quȩ non aliqua uera inter¬
misceat. Cera ergo falsis inor¬
dinate. ꝑmixta. in una disputa¬
tione uel narratione hominis.
tanquã inunius corporis colo¬
re apparentia: significant le¬
pram. tamquam ueris falsis¬
ꝙ coloꝵ locis. numana corpo¬
ra uariantem atq maculantem.
łł i aut̃ tam ui tandi sunt &¬
diȩ. ut si fieri potest longius
remoti. magno clamore xpm̃
interpellent: sicut isti decem
steterunt alonge. & leuauerunt
uocem dicentes. Iħu preceptor
miserere nostri. Nam & quod
preceptorem uocant. quo noĩe
nescio. utrũ quisquã dnm in¬
terpellauerit ꝓmedicina cor¬
poraliꝰ satis puto significare
lepram falsam ẽẽ doctrinam:
quambonus preceptor abster¬
get. Sacerdotium uero uidȩorp.
nemo ferre fideliũ dubitat. fi¬
guram fuisse futuri sacerdoti:
regalis quod ẽ ineccłia : quo con¬
secrantur om̃s ꝑtinentes ad

Expanded text:
tia proferunt in lucem, et jactia proferunt in lucem, et jactantiam sermonis ostentant. Nulla prorsus falsa doctrina est, quae non aliqua vera intermisceat. Vera ergo falsis: inordinate permista, in una disputatione vel narratione hominis, tanquam in unius corporis colore apparentia, significant lepram, tanquam veris falsisque colorum fucis humana corpora variantem atque maculantem. Hi autem tam vitandi sunt Ecclesiae, ut si fieri potest, longius remoti magno clamore Christum interpellent: sicut isti decem steterunt a longe, et levaverunt vocem, dicentes: Jesu praeceptor, miserere nostri. Nam et quod praeceptorem vocant, quo nomine nescio utrum quisquam Dominum interpellaverit pro medicina corporali, satis puto significare lepram falsam esse doctrinam, quam bonus praeceptor abstergit. Sacerdotium vero Judaeorum nemo fere fidelium dubitat figuram fuisse futuri sacerdotii regalis, quod est in Ecclesia, quo consecrantur omnes pertinentes ad
Abbreviated transcription (Latin):
serit. ut cũ irent mundarentut.
Nullũ eoꝵ inquibus nȩc corpo¬
raua beneficia prestitit: inuenit᷑
inisisse ad sacerdotes. nisi lepro¬
sos. Nam &e illũ alepra munda¬
uerat : cui dixit. Uade ostende
te sacerdotibus: & offer ꝓte sa¬
crificium quod precepit moses.
in testimonium illis. Deinde
qualis mundatio spĩtalis possit
in telligi. eor quos ingratos ex¬
titisse arguit: Sod̾m corpus
enim: facile ẽ iudere posse hoĩẽm
non nabere lepram. & tamen
animi ẽẽ non boni. Scđm signi¬
ficationem aut̃ nuus miracu¬
li. conturbat considerantem:
quomodo mundus dici possit
ingratirs. Querendũ ẽ gͥ. quid
ipsa lepra significet. Non enĩ
srinati. sed mundati dicuntur:
qui ea caruerunt. Coloris quip¬
pe uitium ẽ: non ualitudinis
aut integritatis. sensuum. atq
menbroꝵ. Lepsi gͦ non absurde
intelligi. possunt : qui scientiã
uere sidĩ nonhabentes. uarias
Non enim uł abscondunt im¬
peritiam suã:ͥ sed prosũma peri¬

Expanded text:
serit, ut cum irent mundarentur. serit, ut cum irent mundarentur. Nullum enim eorum quibus haec corporalia beneficia praestitit, invenitur misisse ad sacerdotes, nisi leprosos. Nam et illum a lepra mundaverat cui dixit: Vade, ostende te sacerdotibus, et offer pro te sacrificium quod praecepit Moyses, in testimonium illis . Deinde qualis mundatio spiritualis possit intelligi eorum, quos ingratos exstitisse redarguit. Secundum corpus enim facile est videre posse hominem non habere lepram, et tamen animi esse non boni: secundum significationem autem hujus miraculi, conturbat considerantem, quomodo mundus dici possit ingratus. Quarendum igitur est quid ipsa lepra significet. Non enim sanati, sed mundati dicuntur qui ea caruerunt: coloris quippe vitium est, non valetudinis aut integritatis sensuum atque membrorum. Leprosi ergo non absurde intelligi possunt, qui scientiam verae fidei non habentes, varias Non enim vel abscondunt imperitiam suam, sed pro summa peri
Abbreviated transcription (Latin):
direrint. Serui suꝑ uacui su¬
mus. quod debumus facere
fecimus: Nicmil nobis oꝑis
restat. Cursum consum aiimꝰ
Suꝑẽ nobis corona uisticiȩ.
Omĩa enĩ dici possant deilla
in effabili ꝑ fructione ueritatis.
Et tanto magis omĩa dici pos¬
sunt : quantominus digne di¬
ci aliquid potest. Nam & lux
est inluminatoꝵ. e requies
ȩxercitatoꝵ. & patria redeun¬
tium. et esca indigentiũ. & co¬
rona uincentiũ. Et quȩcunꝙ
bona temporeiliter transeuntia.
ꝑcreaturȩ partes erroi appetit
infideliũ: ueriora in eternum
manentia. increatore omĩum
simul inuentura ẽ pietas filioꝵ
ostendite uos sacerdotibus.
multa quęri possunt quȩ me¬
rito quȩrentes mouent: Non
solum denumero quid sibi ue¬
lint quod decem sunt. & quod
unus exeis solus grãs agit.
Hȩc enĩ libere queruntur. ut
etiam non inuestigata. uł nichil
uł non multum impediant
intentionem legentis. Sed illa¬
potius. cur cos ad sacerdotes mi¬

Expanded text:
dixerint, Servi supervacui sudixerint, Servi supervacui sumus, quod debuimus facere, fecimus: nihil nobis operis restat; cursum consummavimus, st nobis corona justitiae . Omnia enim dici possunt de illa ineffabili perfructione veritatis: et tanto magis omnia dici possunt, quanto minus digne dici aliquid potest. Nam et lux est illuminatorum, et requies exercitatorum, et patria redeuntium, et esca indigentium, et corona vincentium: et quaecumque bona temporaliter transeuntia per creaturae partes error appetit infidelium, veriora in aeternum manentia in Creatore omnium simul inventura est pietas filioruostendite vos sacerdotibus, multa quaeri possunt quae merito quaerentes movent. Non solum de numero quid sibi velint quod decem sunt, et quod unus ex illis solus gratias agit; haec enim libere quaeruntur, ut etiam non investigata, vel nihil vel non multum impediant intentionem legentis: sed illapotius, cur eos ad sacerdotes mi
Abbreviated transcription (Latin):
ducet gͦ & bibat confessionem
& fidem gentium: ministranti¬
pus hoc est eugli ⁊antilius ser¬
iis suis. Quoꝑtinet etiam illud.
quod degrano sinapis eis primo
respondit: prius illos fidem
nabere debere presentis uitȩ
necessariam : quȩ minima uidet᷑.
quãdiu thesaurus est inuasis
sictilibus. Sedui maxina ef¬
rio seruoꝵ suor: hoc ẽ in
suũ corpus quasi mactatos
& manducatos transferre cre¬
dentes : E tiam hic pascit eos
uerbo fidei. & sacramento pas¬
sionis suȩ. Non enĩ uenit mi¬
nistrari : sedministrare. Dicant
gͦ uli serui ꝑsinapis granũ
arbori hiuc moro: hoc ẽ ipsi
uigłio crucis dominicȩ. ꝑ po¬
ma sanguinea. tamquam uul¬
nera in ligno pendentia. uictũ
ppłis prebiturȩ. Dicant ergo
Ali ut eradicetur deꝑfidia ui¬
deoꝵ: & in mare gentium tͣns¬
fratur atꝙ plantetur. Hac
enĩ domestica seruitute: esuri¬
anti. & sitienti. dño ministbunt.
Tunc demum quęrant escis
incorruptibilibus meternum
diuine sapientiȩ ꝑ frui: cum

Expanded text:
ducet ergo et bibat confessionem et fidem gentium, ministrantibus, hoc est, evangelizantibus servis suis. Quo pertinet etiam illud quod de grano sinapis eis primo respondit, prius illos fidem habere debere praesenti vitae necessariam, quae minima videtur quamdiu thesaurus est in vasis fictilibus, sed vi maxima efrio servorum suorum, hoc est, in suum corpus quasi mactatos et manducatos transferre credentes, etiam hic pascit eos verbo fidei et sacramento passionis suae. Non enim venit ministrari, sed ministrare . Dicant ergo illi servi per sinapis granum arbori huic moro, hoc est, ipsi Evangelio crucis dominicae, per poma sanguinea, tanquam vulnera in ligno pendentia, victum populis praebitura; dicant ergo illi ut eradicetur de perfidia Judaeorum, et in mare Gentium transferatur atque plantetur: hac enim domestica servitute esurienti et sitienti Domino ministrabunt. Tunc demum quaerant escis incorruptibilibus in aeternum divinae Sapientiae perfrui, cum
Abbreviated transcription (Latin):
potestatem filios dĩ fieri. creden¬
tibus. in nomine eius. ut uide¬
amus in enigniate. u unde aut̃
tunc similes ei erimusꝰ nisi
qm̃ ut ipse ait uidebimus eũ
sicuti ẽ : quod etiam dictũ est.
Tunc aut̃ faciȩ ad faciem: illã
gͦ fidem presentis sime ueritatis.
plerisꝙ non intelligentibus.
uideri potest dñs nr̃ discipuliᷤ
suis non adid quod petiuerant
respondisse. Cũ enĩ dixissent
dñe auge nobis fidem: ait illis.
Dihaberetis fidem tamquam
granum sinapis: diceretis huic
arbori moro eradicare & tranᷤ¬
plantare inmare. & obediet
uobis. Deinde sequitur. Quie
aut̃ urm nabens seruum aren&
aut pascentem. qui regresso dea¬
gro dicet uli statim transi. recum¬
be: gr non dicet ei para quod cȩna¬

Expanded text:
nobis filios Dei fieri, credentibus in nomine ejus , ut videamus in aenigmate ? unde autem tunc similes ei erimus, nisi quoniam, ut ipse ait, videbimus eum sicuti est? Quod etiam dictum est, Tunc autem facie ad faciem. Illam ergo fidem praesentissimae veritatis plerisque non intelligentibus videri potest Dominus noster, discipulis suis non ad id quod petiverant respondisse. Cum enim dixissent Domino, Adauge nobis fidem, ait illis: « Si haberetis fidem tanquam granum sinapis, diceretis huic arbori moro, Eradicare et transplantare in mare, et obediret vobis. » Deinde sequitur: « Quis autem vestrum habens servum arantem aut pascentem, qui regresso de agro dicet illi statim, Transi, recumbe; et non dicet ei, Para quod coen
Abbreviated transcription (Latin):
uod dixerunt discipuli
dño auge nobis fidem:
potest quidem intelligi. sibi hanc
fidem sibi eos augeri possuiasse.
qua creduntur ea que non ui¬
dentur. Sed tamen dicitur
etiam fides rerum. quando
non uerbis. sed rebus ipsis p̃¬
sentibuis. creditur quod futurũ
ẽ: cũ iam ꝑ speciem manifestã
se contempi andum prebebit
scĩs ipsa dĩ sapientia. ꝑ quam
facta sunt omĩa. Dequa fide
rerum lucis ꝙ illius presentia:
forsitan paulus apostolus diẽ.
Iusticia enĩ dĩ inco reuele̾tur ex
fide infidem. Dicit enĩ alioloco.
Nos aut̃ reuelata faciȩ głam
dñi speculantes : in eandem ima¬
ginem transformamur degła
cet euglii. quo nunc credentes in¬
luminantur. ingla̾m ipsius in com¬
mutabilis de manifestę ueritatis.
qua tunc cõmutati ꝑfruentur.
Ita erfide uerbore quibus nc̃
credimus quod nondum uidemꝰ:
infide qula in ȩternum quod nẽ
eredimus optinebimus. Scđ̾m
Dilectissimi. nc̃ filu dĩ sumus.
& nondum apparuit quod erimꝰ.

Expanded text:
uod dixerunt discipuli Domino, Adauge nobis fidem, potest quidem intelligi hanc fidem sibi eos augeri postulasse, qua creduntur ea quae non videntur: sed tamen dicitur etiam fides rerum, quando non verbis, sed rebus ipsis praesentibus creditur; quod futurum est, cum jam per speciem manifestam se contemplandam praebebit sanctis ipsa Dei Sapientia per quam facta sunt omnia . De qua fide rerum lucisque illius praesentatae forsitan Paulus apostolus dicit: « Justitia enim Dei in eo revelatur ex fide in fidem » . Dicit enim et alio loco: « Nos autem revelata facie gloriam Domini speculantes, in eamdem imaginem transformamur de glocet Evangelii, quo nunc credentes illuminantur, in gloriam ipsius incommutabilis et manifestae veritatis, qua tunc commutati perfruentur; ita ex fide verborum quibus nunc credimus quod nondum videmus, in fidem rerum qua in aeternum quod nunc credimus, obtinebimus. Secundum Dilectissimi, nunc filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus:
Abbreviated transcription (Latin):
non pito. Sic & uos cum feceri¬
tis omĩã quȩcũq precepta sunt:
dicite. serui suꝑ uacui sumus.
quod debiumus facere fecimus.
Quid hȩc ꝑtineant ad id quodic¬
tum ẽ. dñe auge nobis fidem.
difficile apparet : nisi intellega¬
mus ex fide infidem. Idest exfide
ista inqua ministratur dõ: mul¬
lam fidem eos signisicasse transfer¬
ri. ubi fruantur dõ. Augebitur
enim fides: cũ primo uerbis p̾¬
dicesntibus. deinde rebus appa¬
rentibus creditur. Sed illa con¬
templatio summã quietem habet:
quȩ inȩterno dĩ regno tribuetua.
Sũma uero quies illa. premiũ
ẽ iustoꝵ laboꝵ: qui in eccłȩ mi¬
nistratione ꝑ aguntur. Et ido
quanuis in agro aret seruus
aut pascat. Hoc ẽ in uita scłari.
ues terrena uerset negotia. uel
stultis hominibus. tanquam
peccoribus seruiat: opus est ut
post illos labores domum domũ¬
ueniat. hoc c̃ ȩccłiȩ societur.
Laboret & iam ministrans dño
suo: donec manducet & bibat.

Expanded text:
os cum feceritis omnia quae praecepta sunt vobis, dicite: Servi supervacui sumus; quod debuimus facere fecimus. » Quid haec pertineant ad id quod dictum est Domino, Adauge nobis fidem, difficile apparet, nisi intelligamus ex fide in fidem, id est, ex fide ista in qua ministratur Deo, in illam fidem eos significasse transferri ubi fruantur Deo. Augebitur enim fides, cum primo verbis praedicantibus, deinde rebus apparentibus credetur. Sed illa contemplatio summam quietem habet, quae in aeterno Dei regno tribuitur; summa vero quies illa, praemium est justorum laborum, qui in Ecclesiae ministratione peraguntur. Et ideo, quamvis in agro aret servus aut pascat, hoc est, in vita saeculari vel terrena verset negotia, vel stultis hominibus tanquam pecoribus serviat; opus est ut post illos labores domum veniat, hoc est, Ecclesiae societur; laboret etiam ibi ministrans Domino suo donec manducet et bibat
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ad nouȩ uitȩ temꝑantiam
ꝑtinet. Quia sihofiat: & ipsa
doctrina quodãmꝰ scinditur.
Cuiꝰ particula quȩ ad ieiuniũ
ciboꝵe ualet. in oportune traditur:
cũ illa doceat generale ieiuniũ.
ñ aconcupiscentia ciboꝵ tantũ:
sed abomĩ leticia temporalium
delectacionũ. Cuiꝰ quasi pannũ
id est partẽ aliquem quȩ adciboᷤ
pertinet dicit. Non oportere
hominib adhuc ueteri consuetu¬
dinis deditis imꝑtiri : quia & illinc
quasi conscissio uidetur fieri.
& ipsi uetustati ñ conuenit̾. Dic̃
oiam similes eos ẽẽ ueteribus uib
quos uino nouo. idẽ spĩtalibus
p̃ceptis.facilius disrũpi. quã id
posse continere dicit. Erunt
aut̃ iã utres noui: cũ post ascen¬
sum dñi. desiderio consolatioĩs
cius. orando & sꝑando in nouant᷑.
Quo impleti. cũ omĩũ qui dedi¬
uersis gentibus aderant linguiᷤ
loquerentur: dicii sunt musto pleni.
Nouũ enĩ uinum: iam nouis utrib

Expanded text:
quae ad nonae uitae temperantiam quae ad nonae uitae temperantiam pertinet; quia, si hoc fiat, et ipsa doctrina quodam modo scinditur, cuius particula., quae ad ieiunium ciborum ualet, inopportune traditur, cum illa doceat generale ieiunium, non a concupiscentia ciborum tantum, sed ab omni laetitia temporalium delectationum. cuius quasi pannum, id est partem aliquam, quae ad cibos pertinet, dicit non oportere hominibus adhuc ueteri consuetudini deditis impertiri, quia et illinc quasi conscissio uidetur fieri et ipsi uetustati non conuenit. dicit etiam similes eos esse ueteribus utribus, quos uino nouo, id est spiritalibus praeceptis, facilius dirrumpi quam id posse continere dicit. erunt autem iam utres noui, cum post ascensum domini desiderio consolationis eius orando et sperando innouantur. sanctum, quo impleti, cum omnium qui de diuersis gentibus aderant linguis loquerentur, dicti sunt musto pleni. nouum enim uinum iam nonis utribus
Abbreviated transcription (Latin):
dõꝙ dicitur spẽ sc̃s digitus dĩ.
q̃ in eo dantur unicuiq ꝓpria:
siue hominum. siue angłors.
Innullis enĩ menbris nr̃is. ma¬
gis apparet particitio: quã in
digitis. xuii.sxl
ad ꝓpitiandum dm̃ ꝓpeccatis:
ingaudio uero. cũ tanto minꝰ
delectant carnalia. quanto
sp̃aliã maior sagina ẽ. Cũ gͦ
dñs interrogatus eẽt. curdisci¬
puli eius ñ ieiunarent: deutͦꝙ
ieuinio respond̾̃. Nãq ad illud
quod intrihulatione ieinari
solet: ꝑtinet quod ait. sponsi fi¬
lios tunc ieiunaturos. cũ ab eis
ablatus fuerit sponsus. Tunc
enĩ desolabuntur & in merore
ac luc tuerunt: donec eis ꝑspm̃ sem̃
gaudia consolatoria retribuantur.
Quo dono ꝑcepto: etiam ierumi
alterum genus. quod fiat ꝑlȩticiã
iam renouati inuitã spãlem. cõ.¬
uenientissime celebrabunt. Qđ
antequam actipiant. dicit eos tan¬
ꝗm uetera uestimenta. quibus in¬
conuenient̃ nouus pannus ad suit᷑
id ẽ aliqua particula doctrinȩ.

Expanded text:
o dicitur Spiritus sanctus digitus Dei, quae in eo dantur, unicuique propria, sive hominum, sive Angelorum. In nullis enim membris nostris magis apparet partitio, quam in digitis. XVIII. Iad propitiandum Dein gaudio uero, cum tanto minus delectant carnalia, quanto spiritalium maior sagina est. cum ergo dominus interrogatus esset, cur discipuli eius non ieiunarent, de utroque ieiunio respondit. namque ad illud quod in tribulatione ieiunari solet pertinet quod ait sponsi filios tunc ieiunaturos, cum ab eis ablatus fuerit sponsus. tunc enim desolabuntur et in maerore ac luctu erunt, donec eis per spiritum sanctum gaudia consolatoria retribuantur. quo dono percepto etiam ieiunii alterum genus, quod fiat per laetitiam, iam renouati in uitam spiritalem conuenientissime celebrabunt. quod antequam accipiant, dicit eos tamquam uetera uestimenta, quibus inconuenienter nouus pannus assuitur, id est aliqua particula doctrinae,
Abbreviated transcription (Latin):
dens. & iudȩis & gentibus : Quos
duos populos. significare uidentur
duo ceci cõmemorati amatheo.
nem intelleges : uel etiã adiuncto
corpore eius. quod ẽ eccłia. Scd̃m
aut̃ id. quod ẽ capud̃ ecclȩ dictũ:
Solute templum hoc. et triduo.
suscitabo illud. Scdm id uero qd
etiam adiuncta eccła incellegitus
templum: uidetur dixisfe. aufer¬
te ista hinc. Scriptum ẽ. Domꝰ
mea domus orationis uocabitur:
uos aut̃ fecistis̃ eam domum
negotiationis. uel speluncam la¬
tronũ. Significauit enĩ. fut᷑os
inȩccłia qui sua negotia potius
agerent. uel receptaculum ibi
haberent adoccultanda scelera
sua. quã ut caritaten xpĩ soque¬
rentur: et pecc̃oꝵ confessione
accepta. uenia corrigerentur.

Expanded text:
dens, et Judaeis et Gentibus, quos dens, et Judaeis et Gentibus, quos duos populos significare videntur duo caeci commemorati a Matthaenem intelliges, vel etiam adjuncto corpore ejus, quod est Ecclesia. Secundum autem illud quod est caput  triduo suscitabo illud. Secundum id vero quod etiam adjuncta Ecclesia intelligitur templum, videtur dixisse, Auferte ista hinc: scriptum est, Domus mea domus orationis vocabitur; vos autem fecistis eam domum negotiationis, vel speluncam latronum . Significavit enim futuros in Ecclesia, qui sua negotia potius agerent, vel receptaculum ibi haberent ad occultanda scelera sua, quam ut charitatem Christi sequerentur, et peccatorum confessione accepta venia corrigerentur.
Abbreviated transcription (Latin):
men adhuc eeñt. ad eam ciuitatẽ.
Quod quidem minus usitate
diciturꝰ sed tamen uideri posset
luminatos duos cȩcos qui uixta
uiam sedebant. Denumero qͥp¬
pe nulla eẽt. questio: si alter
eugłis tarũ deuno tacuisset timꝰ
reminiscens. Nam & marcus
unum cõmemorat: cũ & ipse
egredientibus eis abiherico di¬
cat inluminatum. Cuiꝰ et no¬
men dixit et patrem. ut in telle¬
gamus eũ suisse notissimum:
alterũ ignotum. ut meritd ille
notus etiam solus decenter
se narrat. adhuc uenientibus
eos iherico factũ eẽ. Pichil ali¬
tid restat intelligere. nisi bis
eẽ factũ hoc miraculum. Semel
inuno oeco cũ adhuc ueniret
inillam cuutatem. et iterũ
indiebus cũ inde egrederetur:
Et illud unum lucas. uud
aiterũ matħ̾s enarrat. Neꝙ
hoc sine aliquo sac̃mento. Si chĩ
bierico lunam &obhoc mortalitatĩ
inter pretamur: morti propinqͣrs
rat predicari : quossignisicauit
hunus cecus. quẽ lucas cõmemorat.
Amorte aut̃ resurgens. atq: disce¬

Expanded text:
men adhuc essent ad eam civitatem: quod quidem minus usitate dicitur, sed tamen videri possit dicit illuminatos duos caecos qui juxta viam sedebant . De numero quippe nulla est quaestio, si alter Evangelistarum de uno tacuit, unius reminiscens. Nam etiam Marcus unum commemorat, cum et ipse egredientibus eis ab Jericho dicat illuminatum, cujus et nomen dixit et patrem : ut intelligamus eum fuisse notissimum, alterum ignotum, ut merito ille notus etiam solus decenter se narrat adhuc venientibus eis Jericho factum esse; nihil aliud restat intelligere, nisi bis esse factum hoc miraculum, semel in uno caeco, dum adhuc veniret in illam civitatem, et iterum in duobus cum inde egrederetur: ut illud unum Lucas, illud alterum Matthaeus enarraret; neque hoc sine aliquo sacramento. Si enim Jericho Lunam, et ob hoc mortalitatem interpretamur, morti propinquans rat praedicari, quos significavit ille unus caecus quem Lucas commemorat: a morte autem resurgens atque disce
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ali aut̃ &ciã ipsã legẽ carna¬
lit̃ intellexer̃ : tamquã in argen¬
to imp̃ssam scłaris principatus
unaginem. amisso dnõ tenuerunt.

Expanded text:
li autem etiam ipsam legem carnaliter intellexerunt, tanquam in argento impressam saecularis principatus imaginem amisso Domino tenuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
antur. quod apls dicit. Scio
& minus habere. scio & habun¬
butussum. Et satiari. & esurire
Et habuncdare. & penuriã pati:
omĩa possũ in eo qui me confor¬
cauerunus habundatumus: neꝙ
gaudere de carnalibus epulis: ad¬
didit inspũ scõ. Iustificatur gͦ
sapientia ab omĩb silus suis. qͥ
intelligunt utendis terrenis. tem¬
pora oportuna ẽẽ debere: facili¬
tatẽ uero carendi talibus. & amo¬
rem fruendi ȩternis. non uariari
oportere ꝑ tempora. sed perpetuo

Expanded text:
atur quod apostolus dicit: scio atur quod apostolus dicit: scio et minus habere, scio et abunbutus sum, et satiari et esurire, et abundare et penuriam pati: omnia possum in eo qui me conforcaverimus, abundabimus; neque gaudere de carnalibus epulis, addidit, in Spiritu sancto . Justificatur ergo sapientia ab omnibus filiis suis, qui intelligunt utendis terrenis tempora opportuna esse debere; facilitatem vero carendi talibus, et amorem fruendi aeternis, non variari oportere per tempora, sed perpetuo
Abbreviated transcription (Latin):
ducando ẽẽ usticiã. sed in ȩqua¬
nimitate tolerandi inopiam.
& temꝑantiã ꝑ habundantiã:
ñ se corrumpendi atq oportune
sumendi ł non sumendi ea quoꝵ
non usus sed concupiscentia rep̃¬
hendenda ẽ. Non enĩ int̾ ẽ
omĩno quid alim̾̃tore sumas.
ut succurras necessitati corꝑis:
dũ modo congrua sint generib
alim̃toꝵ. his cũ quibus tibi ui¬
uendũ ẽ. Neq quantũ sumas
multũ int̃ ẽ. cũ uideamus alioꝵ
stomachum cituis satiari. & eos
tamen illi ipsi paruo quo satiant᷑
ardent̃. & intolerabilit̾ & omĩno
turpit̾ in hiare: Alios aut̃ plus¬
culo quidem satiari. sed tolerabi¬
lius inopiam ꝑpeti. Et uel ante
horã positas epulas. si idintem¬
pore. aut opus sit. aut necesse
sit cũ tranquillitate aspicere. neꝙ
tangero. Al agis gͦ inter est ñ
quid uel quantũ alimentoꝵs. ꝓ
sed quanta facilitate & serenitate
animi careat. cũ his ł oportet
Tetiam necesseẽ carere. Et il¬
lud in animo xpĩani comple¬

Expanded text:
ucando esse iustitiam, sed in aequanimitate tolerandi inopiam et temperantiam per abundantiam, non se corrumpendi atque opportune sumendi uel non sumendi ea quorum non usus, sed concupiscentia reprehendenda est. non enim interest omnino quid alimentorum sumas, ut succurras necessitati corporis, dummodo congruas in generibus alimentorum his cum quibus tibi uiuendum est. neque quantum sumas multum interest, cum uideamus aliorum stomachum citius satiari et eos tamen illi ipsi paruo, quo satiantur, ardenter et intolerabiliter et omnino turpiter inhiare; alios autem plusculo quidem satiari, sed tolerabilius inopiam perpeti et uel ante horam positas epulas, si id in tempore aut opus sit aut necesse sit, cum tranquillitate aspicere neque tangere. magis ergo interest non quid uel quantum alimentorum prsed quanta facilitate et serenitate animi careat, cum his uel oportet uel etiam necesse est carere, ut illud in animo christiani comple