comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uł sustineri P. fides ꝓfecto mã ẽ ꝙ in celũ ascend̾it. credo eñĩ qr sue uirtus
om̃ipotencie tanta sit. ꝙ qͦcũq mͦ factũ fu̾it: possibile fuit ẽẽ ut placuit.
rod si iñ cũ fideli aliqͦ age̾m. aliud sane ñ respond̾em. Qͥa u̾o tu increduł
tulo P. Nosti itaq qd̾ anser.⁊ gallina ꝑ asser. ⁊ alauda. de iiͦii. elem̃tis oẽs
sursũ uolando ascendũt:. anser aũ ⁊ gallina simłr fac̾e̾ ñ posst̃: M Qͥa ⁊ illi

Expanded text:
s omnipotentiae tanta sit quod quocunque modo factum fuerit, possibile fuit esse ut placuit. Quod si inde cum fideli aliquo agerem, aliud sane non responderem. Quia vero tu incredulustulo. PETRUS. Nosti itaque quod anser et gallina, passer et alauda de quatuor elementis omnes sursum volando ascendunt, anser autem et gallina similiter facere non possunt? MOYSES. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
ta ⁊ odinata sunt: nichil nͥ fĩgura ⁊ significacio sacrificiĩ p̾cipui
qd renturũ erat fũerut̃. I ut gentes saerificiis se assuefac̾ent. ⁊
ꝑ illa aguosc̾ent. gd̾ sic̃ illa cõsuetudinaria ista abluebant pececata
ita ⁊ ꝑ maximũ sacrificiũ maxiniũ poss deleri peccatũ. Ut autẽ xp̃s
latus fuit. iam illa autiqͣ fieri sacrificia necessariũ nõ fuit. p̾tẽ¬
ficium toda. id est laudis apellauit. ⁊ qd̾ de pane tantum ⁊ uino in
huiꝰ nr̃i figuraui fieri scepit. qd̵ ÷ dd uenturũ esse p̾ noscens. ⁊ p̾ illo¬
cet̾a omĩa cõtempuẽs: inquid in psalmo. Nunqͥd manducabo carnos
tauroꝵ. Aut sanguinem ircoꝵ potabo: In mola d̾o sacrificiũ Candis. ꝑ ħ
enĩ ĩ sinuauit cct̾a sacrificia omĩa esse pꝰ ponenda. ⁊ illd̾̃ sacͥficul qd̃
laudis uoolbat᷑ fore faciendũ. Et hoc quidera sacrificiũ nr̃ur laud̃ ẽ.
Ildd̾ cñr facicudo dm saudamiꝰ de beneficio qd̃ uob̃ fecit. ꝑ fibiũ suum ihm

Expanded text:
aecepta et ordinata sunt, nihil nisi figura et significatio sacrificii praecipui quod venturum erat fuerunt, et ut gentes sacrificiis se assuefacerent et per illa agnosceretur quod, sicut ipsa consuetudinaria ista abluunt peccata, ita per maximum sacrificium maximum posset deleri peccatum. Ut autem Chrislatus fuit, jam illa antiqua fieri sacrificia necessarium non fuit. Posficium toda, id est laudis appellavit , et quod de pane tantum et vino in hujus nostri figuram praecepit. Quod et David venturum esse ps taurorum, aut sanguinem hircorum potabo. Immola Deo sacrificium laudis . Per hoc enim insinuavit caetera sacrificia omnia esse postponenda et illud sacrificium quod laudis vocabatur fore faciendum. Et hoc quidem sacrificium nostrum, laudis est. Illud enim faciendo. Deum laudamus de beneficio quo
Abbreviated transcription (Latin):
has facitis. uidł᷑. qd̾ in nemore ͥ borẽ qͣndã conciditis. ⁊ post ea artificẽ
lignorũ qui illam secex sculpat. ⁊ nom̃is speciem formet poliat ⁊
ur̃m dicir his u̾lris. A tifeux lignariꝰ excẽdit normã. formauit illd̾ in
imaginẽ uiri quaũ speciosũ hominem habitantem in domo.
Et postea de eod̾. Hõ recogitant in mente sua. neq eognoscunt.
neq sentiunt ut dicant. medietatẽ eiꝰ combiisi igni. ⁊ coxi suꝑ
carbones eiꝰ panes. cꝯui carnes ⁊ comedi. ⁊ dereliquo eiꝰ ydolu̾ faciã.

Expanded text:
as facitis, videlicet quod in nemore arborem quamdam conciditis, et postea artificem lignarium, qui illam secet, sculpat, et in hominis speciem formet, poliat et vestrum dicit his verbis: Artifex lignarius extendit normam, formavit illud in imaginem viri quasi speciosum hominem habitantem in domo. Et postea in eadem: Non recogitant in mente sua neque cognoscunt, neque sentiunt ut dicant: Medietatem ejus combussi igni, et coxi super carbones ejus pane
Abbreviated transcription (Latin):
imino de t̾ra aquilonis. id est de ĩ ferno. c̃ ꝑ aquilonem in telligat᷑
qui ab aquilone est. ꝓcul faciam a uob̾. ⁊ expellani eum in t̾ran
in uiam ⁊ descrtam. fãciem esꝰ cotra mare ouentale. ⁊ extremũ
eiꝰ ad mare nouissimũ ⁊ ascendit focor eiꝰ. ⁊ ascendet putredo eiꝰ
qr supbe egit. Et ego quidc̃ nõ curo explanare. qͣlit̾ ꝑ aquilonem
diabolum possimꝰ iu tellig̾e: nam hoc ur̃i doctores satis cx̧posuere
p̃t̾ea antẽ qͦmͦ uos phase celebrarare dicitis. cũ n sacrifitium faci¬
atiati: nͦ altane is sacdoteni qui illud faciat habeatis : putatis enumꝰ
eciam ipm̃n diem pbase qn̾q cõmutatis. Ius in sequentem disfertis.
uolo edisseras. qͣre faciatis. M Nescio aliud. nͥ qd̾ nr̃i doctores fic ordina¬
uerunt illio. ⁊ gamaliei p̾ omnib. P. Et nosti qͣre gamaliel fco̾it

Expanded text:
imo de terra aquilonis, id est de inferno, cum per aquilonem intelligatur qui ab aquilone est procul faciam a vobis, et expellam eum in terram inviam et desertam, faciem ejus contra mare orientale, et extremum ejus ad mare novissimum, et ascendet fetor ejus, et ascendet putredo ejus, quia superbe egit . Et ego quidem non curo explanare qualiter per aquilonem diabolum possimus intelligere, nam hoc vestri doctores satis exposuere. Praeterea autem quomodo vos Phase celebrare dicitis, cum nec sacrificium faciatis nec altare, nec sacerdotem, qui illud faciat habeatis? Putatis enim quetiam ipsum diem Paschae, quandoque commutatis, et usque in sequentem differtis, volo edisseras quare facias. MOYSES. Nescio aliud, nisi quod nostri doctores sic ordinaverunt illud, et Gamaliel prae omnibus. PETRUS. Et nosti quare Gamaliel fecit
Abbreviated transcription (Latin):
głor̃. cuiꝰ ordinis duo de pͥncipib. huza. ⁊ bazahel. in ebraiça. harotħ uͦ
⁊ maroth in ling̃ appellant᷑ arabica. Et hic diabłs pc̃co ⁊ iniqͥtate sua aggͣ¬
uatꝰ. ⁊ qͣsi aliqͣntulũ pondo̾sior effectꝰ. ⁊ sic de sũmo celor̃ delapsus. paulo
nos ẽ ẽẽ diabolos. ⁊ de pͥncipib eor̃ huza ⁊ bazahel ẽẽ appellatos. s hoc
ueslẽ ego libent̾ audire qͣ philosophica raciõe eos ẽẽ. uł qͥd sint possis ostẽ
culas ẽẽ. qͣrũ .iiiiͦ. pͥme. de quatuor tͣctant elem̃tis. qͣłr in eis oꝑari possi
mꝰ phisice. Qͥnq u̾o reliq̃ quẽadmod̾ ñ nͥ ꝑ inuocationẽ malignot̃ oꝑari
cũcta q̃ fec̾at. ⁊ erãt ualde bona. S qr malũ eleger̃t: id̾o maligni effecti
indigemꝰ. De hoc gͥ dimittamꝰ.⁊ cur in eiꝰ arbitũ h̾o deuen̾it inqͥramꝰꝑ Qm̃¬

Expanded text:
gelorum. Cujus ordinis duo de principibus Huza et Hazazel in Hebraica, Haroth vero et Maroth in lingua appellantur Arabica. Et hic diabolus peccato et iniquitate sua aggravatus, et quasi aliquantulum ponderosior effectus, et sic de summo coelorum delapsus, paulo iabolos, et de principibus eorum Huza et Hazazel esse appellatos, sed hoc vellem ego libenter audire qua philosophica ratione eos esse, vel quid sint, possis ostenculas esse, quarum quatuor primae de quatuor tractant elementio reliquae quemadmodum non nisi per invocationem malignorum operari quis cuncta quae fecerat, et erant valde bona . Sed quia malum elegerunt, ideo maligni effectiindigemus. De hoc igitur dimittamus, et cur in ejus arbitrium homo devenerit inquiram
Abbreviated transcription (French):
mat ne falsum qͥd cred̾e p̾sumamꝰ. esd̃ si tu qͣd credimꝰ. ipse eti¬
am eredes i ⁊ baptizari te faces eandem sp̃s sc̃ llustraciõe hab̾es
ut ⁊ que uera sunt cognosceres. ⁊ que falsa respueres. Hũc aũt
plenitudine te illustret. ⁊ finem meliorem qͣm principium
tibi prestet. A.m.e. N3¬

Expanded text:
inat, ne falsi aliquid credere praesumamus. Quod si tu quod credimus, ipse etiam crederes, et baptizari te faceres, eamdem Spiritus sancti illuminationem haberes, ut et quae vera sunt agnosceres, et quae falsa respueres. Nunc autemplenitudine te illustret, et finem meliorem quam principium tibi praestet. Amen
Abbreviated transcription (Latin):
de t̾ri egipti. Ubi enim inlatino habetur fedus nouum: in he¬
braico inuenies herith hasada. qd̾ int̾pretatur lex noua. moise
attestante qͥ multis in locis p̾cepta legis sue betith appellat.
Ipĩe etiã ieremias qͦd denoua lege fedus nouum dixerit: i̾nuit
cumlubrangit. hon ledir pactiem q̃s perigi cũ parib eorur
I. dic que appechendi manũ cõr ut educe̾m eos det̾ra egipti. hic
nam.q aꝑte loquri᷑ depacto. id est de lege illa quã dedit dñs moisi
ꝑsi uisti. ⁊ r icħ com: te ꝯi alicate potui. S unum qͥd adhuc
posse suꝑari qͥa nõ inuenieĩ qu̾ cont a uałat respond̾i. P. Et que eit
tes hec tanta tante ualentie ⁊ iugoris. de qua tͥ tantũ p̾sumis. ⁊ mͥ¬

Expanded text:
e terra Aegypti . Ubi enim in Latino habetur foedus novum, in Hebraico invenies , berith, hadasa, quod interpretatur lex nova, Moyse attestante, qui multis in locis praecepta legis suae berith, appellat. Ipse enim Jeremias quod de nova lege foedus novum dixerit, innuit cum ait: Non secundum pactum quod pepigi cum patribus eorum in die quo apprehendi manum eorum, ut educerem eos de terra Aegypti. Hic namque aperte loquitur de pacto, id est de lege illa quam dedit Dominus Moysi solvisti, et nihil contra te explicare potui. Sed unum quod adhuc posse superari, quia non invenies quod contra valeat responderi. PETRUS. Et quae est res haec tantae valentiae
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ qd suꝑ altare fit designamꝰ. Sic̃ enuim suꝑ alrar aiii. alia sa¬
crificabuntur. ita ⁊ suꝑ crucẽ immolatꝰ fuit dĩ as nꝰ. sic it de la¬
pidum reliquus qͥb alcate construrbant cura nulia etas qͥdsieret.
ita ⁊ dereliquiis crucis uł suꝑposite ymaginis ͥd nͥ ⁊⁊ nõ curamꝰ
crucẽ illam aut ymaginẽ suꝑpositã. inimo dm̃ peatẽ ⁊ cꝰ filiũ iħi

Expanded text:
. Sicut tamen super altare animalia sacrificabant, ita et super crucem immolatus fuit Dei Agnus; et sicut de lapidum reliquiis quibus altare construebant, cura nulla erat quid fieret, ita et de reliquiis crucis vel supra impositae imaginis quid fiat non curamus. crucem illam aut imaginem superpositam, imo Deum Patrem et Filium
Abbreviated transcription (Latin):
celebrare: Inprnuis sane omoyses diligeut᷑ debemꝰ iuspicere: ritus ⁊
causas rituũ. quib ĩ egypto fĩeri pͥceꝑtum est pbase:⁊ qͣre pꝰ ea rice alt̾¬
a p̾ceptũ est in solitudine: qd̾ cum fẽc̾unus ꝓtẽcto uidebimꝰ utrum pꝰ mo¬
nempe ritus ⁊ religiones illiꝰ sunt. Decinia die meusis est p̾ceptꝰ ag¬
mis. uł edus tolli. ⁊ us in qͣrtam decimam diem seruari. queni eciã
sanguine suꝑ utrũ postem. ⁊ siꝙ liminaria domoꝵ poni. et hoc in domi¬
b tantum illiꝰ. in quib de bebat manducari. quiu ⁊ carues eiꝰ no̾ cru¬
das uł aqͣ coctas. s igui tantum assat comedi. Int̾g̾ eciam totus cunica¬
pite: ⁊ pedib ⁊ inteltinis. iussuꝰ eit igue coͥ. noctuꝰ ⁊ festi naut̃ come

Expanded text:
celebrare? PETRUS. In primis sane, o Moyses, diligenter debemus inspicere ritus, et causas rituum, quibus in Aegypto fieri praeceptum est Phase, et quare postea vice altera praeceptum est in solitudine . Quod cum fecerimus, profecto videbimus utrum post monempe ritus et religiones illius sunt. Decima die mensis est praeceptus agnus vel haedus tolli, et usque in quartam decimam diem servari. Quem etiam msanguine super utrumque postem et super liminaria domorum poni, et hoc in domibus tantum illis, in quibus debebat manducari, quin et carnes ejus non crudas vel aqua coctas, sed igni tantum assas comedi, integer etiam et totus cum capite et pedibus et intestinis jussus est igni coqui, noctuque et fes
Abbreviated transcription (Latin):
bobant : ut aũ uenit xp̃s ⁊ ꝑ babptilmũ creleneul coiꝑa numdifĩca¬
uit. ⁊ sp̃i sc̃i plenitudineu infudit : iam carue alig̃ nec sordidari corpꝰ
hominis nec hebetari potuit. ⁊ hoc testant᷑ doctores ur̃i qui dixeruit
post ad uentũ xp̃i de ĩ comostibili ĩ comestibilem debebat couerti. ħ aut̃
racio de omnib in muudicuł potest dari. S ⁊ carnũ ab solucionere ꝓ¬
testat᷑ moises esse futuram post ad uentum xp̃i. soguens ad pepłi i rł
uba huiꝰ mͦi. Qndo dilatauit dũs d̾c turis t̾minos tuos sicut locutꝰ
est tͥ: ⁊ uosueris uesci carni b qst desidat aĩa tua. Locus aut̃ qͥm
e leg̾it dñs d̾ tuus ut sit nom̃ es ibi ꝓcul fuerit: occides de Arm̃¬
tis ⁊ pectorib que hu̾is sicut p̾cerit tͥ: ⁊ comedes ĩ oppidis tuis ut
ł placet. Sicut caprea comedit᷑ ⁊ c̾uuꝰ. tta uescebiͭ  illis. ⁊ mundus
⁊ in miru̾dus in commuẽ uescent᷑. Ante aduentum quippe xp̃i t̾inus

Expanded text:
 baptismum credentium corpora mundificavit, et Spiritus sancti plenitudinem infundit, jam carne aliqua nec sordidari corpus hominis, nec hebetari potuit. Et hoc testantur doctores vestri, qui dixerunt post adventum Christi de incomestibili in comestibilem debebat converti. Haec autem ratio de omnibus immunditiis potest dari. Sed et carnium absolutionem protestatur Moyses esse futuram post adventum Christi, loquens ad populum Israel verba hujusmodi: Quando dilataverit Dominus Deus terminos tuos, sicut locutus est tibi, et volueris vesci carnibus quas desiderat anima tua, locus autem quem elegerit Dominus Deus tuus, ut sit nomen ejus ibi, procul fuerit, occides de armentis et operibus, quae habueris sicut praecepit tibi, et comedes in oppidis tuis ut tibi placet. Sicut caprea comeditur et cervus, ita vesceris eis, et mundus et immundus in commune vescentur . Ante adventum quippe Christi termini
Abbreviated transcription (Latin):
in psalmo. Dies suꝑ dies regis adicies annos eiꝰ. usq ĩ diẽ gñatõis ⁊ gñatõis. De
qͦ eñ rege ista nͥ de xp̃o dici potuit ꝓpħa: ꝑ dies qͥppe regis definitũ tp̃s qͦ aure
passionẽ xp̃e in nũdo uixit. notari ꝓpħa uoluit. ꝑ dies aũ qͦs suꝑ dies regis adi¬
ciendos ẽẽ dir̃: qͦs ⁊ sine det̾minatõe posuit: tp̃s pͦ eiꝰ resurrõnẽ intellex̃.ꝙ. et
fine caritur̃ eẽ signauit : cũ addidit. ãnos eiꝰ us in diẽ gn̾atõis ⁊ gn̾atõis. In isaia
qͦ legit᷑. Nũc consurgã dic̃ dñis. ut ex iltabor. ⁊ nc̃ sublimabor. Et hic tͥa dũs in¬
tilligi uoluit. Qd̾ enĩ ait nẽ ꝯsurg̃ã de resurrectiõe sui coi ꝑis de morte dix.
Qd̾ aũ seqͥt᷑. nẽ exaltabor. de ascensu suo in celũ intulit. Terciũ u̾o qd̾ ẽ. nũc
subleuabor. de exaltatõe ⁊ gła in se credentiũ addidit MRñqͥdẽ de ascẽsioe¬

Expanded text:
usque in diem generationis et generationis . De quo etiam rege ista nisi de Christo dici potuit prophetia? Per dies quippe regis, definitum tempus quo ante passionem Christus in mundo vixit, notari Propheta voluit; per dies autem quos super dies regis adjiciendos esse dixit, quos et sine determinatione posuit, tempus post ejus resurrectionem intellexit, quod et fine cariturum esse signavit, cum addidit, annos ejus usque in diem generationis et generationis. In Isaia quoque legitur: Nunc consurgam, dicit Dominus, nunc exaltabor, nunc sublevabor . Et hic tria Dominus intelligi voluit. Quod etiam ait: Nunc consurgam, de resurrectione sui corporis, de morte dixit, quod autem sequitur: Nunc exaltabor, de ascensu suo in coelum intulit, tertium vero, quod est: Nunc sublevabor, de exaltatione et gloria in se credentiu
Abbreviated transcription (Latin):
fuit egnꝰ ille construitũ. ꝓ profecto eruc̃e illam ubiq hab̾e non poss¬
umus. quare nec mitũ nec malũ est. si cruces abas ad eiꝰ similitudinẽ
faciamꝰ. ut qui illam xp̃i cruorm nõ uiderun: alias saltem que adilbꝰ
similitudinẽ facte sunx uideãt. ⁊ sacͥficũ ed̾ in illa factũ ẽ retoidẽ¬
nir atq intelligunt. quẽ ad mod̾ etiam fibũ gad. ⁊ filũ ruben altare
aspicerent intestimoniũ iantũ alt̾iꝰ ⁊ cogricioñe. sicut inlibro iosue
scͥpͥtum pot̾is inuenire. ¶Multum certe suc aedie tͥ deus sapientie.

Expanded text:
us. PETRUS. Profecto crucem illam ubique habere non possumus, quare nec mirum nec malum est, si cruces alias ad ejus similitudinem faciamus, ut qui illam Christi crucem non viderunt, alias saltem quae ad illius similitudinem factae sunt videant, et sacrificium quod in illa factum est recordentur atque intelligant quemadmodum etiam filii. Sed et filii Ruben altare aspicerent, in testimonium tantum alterius et cognitionem, sicut in libro Josue scriptum poteris invenire .
Abbreviated transcription (Latin):
placuit er pianasti: polo dicas fĩ placet. quate uict alt̾a phase tua
factum est: nisi o memonam pdase egipciaci. ⁊ ad eiuiciandum
ti erant ritꝰ illi. postqͣni uͦ ꝑ moitem suam totũ copletũ est. Iam itid̾
phase ficci nec esse ult̾us uõ est. minio pascha illd̾. qd̃ ab a płis nr̃is
ordinatum nob̾. est. Rectũ est enĩ ut dicm taluacionis aĩaꝵ q̃ coli dig¬
iuor est. cõmittemꝰ ꝓ die saluacionis coiꝑor̾. Nam ⁊ ueiuente maio¬
re leticia. minor recedit. ⁊ ouente solo. stellaꝵ ularitas aufugit̃ S ⁊
meioriam pͥous debemꝰ dimitͥte ꝓ memoria sequentis. sicut ⁊ ꝑ iercim¬

Expanded text:
placuit, explanasti, volo dicas, si placet, quare vice altera Phase in factum est, nisi ob memoriam Phase Aegyptiaci, et ad nuntiandum ti essent ritus illi. Postquam vero per mortem suam totum completum est, jam illud Phase fieri necesse ulterius non est, imo Pascha illud quod ab apostolis nostris ordinatum nobis est. Rectum est enim ut diem salvationis animarum quae coli dignior est commutemus pro die salvationis corporum. Nam et veniente majore laetitia, minor recedit, et oriente sole, stellarum claritas aufugit. Sed et memoriam prioris debemus dimittere pro memoria sequentis, sicut et per Jeremi
Abbreviated transcription (Latin):
onũa. cũ ⁊ habraam. I isaac. ⁊ reliqui patriarche omnia q̃ uolebãt
cõmed̾rat us ad moisen. ⁊ moises eciam anteqͣm sucepiss legem. oũ
ordio quasi siluestres erant homines ad huc ⁊ bestiales. nulsatenus tã
cito possent ad moueri ad obecliendum p̾ceptis dñi. Qd̾ dĩ cõꝑiens
sapiencia: neqͣquam simul oña eis uoluit donare pͥcepta. inmo pau¬
latim unũ dedit᷑ ade. uidelicet. ne defructu quem ꝓ hibebat psumn̾et

Expanded text:
ant comederint usque ad Moysen, et Moyses etiam antequam suscepisset legem, cur ordio quasi silvestres erant adhuc homines et bestiales, nullatenus tam cito possent admoneri ab obediendum praeceptis Dei. Quod Dei comperiens sapientia, nequaquam simul omnia eis voluit dare praecepta, imo paulatim unum dedit Adae, videlicet ne de fructu quem prohibuerat praesumeret
Abbreviated transcription (Latin):
si in libris seͥpta discutient᷑ m̾ita singłor̃. Qi aũ cũ nubib celi ueniebat.
xp̃c est. qͥ recte ñ filiꝰ hoĩs absolute. s qͣsi filiꝰ hõis dicit᷑ qi ñ de patre carna¬
libris antiquus dier̃ ei potestatẽ ⁊ honorẽ ⁊ regnũ dedit. ⁊ õĩũ ppłor̃ tͥbuũ
ac linguarũ seruitutẽ ip̃i ꝓmittit. patet ꝓfecto qr iudiciũ oĩũ in mũdi ꝯ¬
sũmatiõe sͥ cõcessũ sit P hec etiã ꝙ ẽ potestas eiꝰ potestas et̾na q̃ ñ auferef.

Expanded text:
 nubibus coeli veniebat, Christus est, qui recte non Filius hominis absolute, sed quasi Filius hominis dicitur, quia non de patre carnalibris, Antiquus dierum ei potestatem, et honorem, et regnum dedit, et omnium populorum, tribuum ac linguarum servitutem ipsi promittit, patet profecto, quia judicium omnium in mundi consummatione sibi concessum sit. Per hoc etiam quod est, potestas ejus aet
Abbreviated transcription (Latin):
unũ adhuc tetigisti. uidelie ꝙ uiuos iudicare ⁊ mortuos uẽturꝰ sit ĩ die iu¬
dicii. suiꝰ rei nͨ argum̃tũ nͨ rationẽ expostulo. Sĩ enĩ ut creditis ⁊ ds ẽ th̾o:
satis eũ uidicẽ etiã mũdi posse eẽ cõcedo.s habes tu aliꝗͣ de scͥptã auclari¬
tatẽ suꝑ eo. P. Utiq habeo. Sic nãq legimꝰ in danieł libro. aspiciebã doñ
throni positi sunt.⁊ antiquus dier̃ sedit. Et p̾ea in eod̃. Iudiciũ sedit. ⁊ li¬
bri aꝑti sunt. Deiñ etiã in ead̾ uisiõe. Aspiciebã ego inqͥt in uisione noctis

Expanded text:
videlicet quod vivos judicare et mortuos venturus sit in die judicii. Cujus rei nec argumentum nec rationem expostulo. Si enim, ut creditis, et Deus est et homo, satis eum judicem etiam mundi esse concedo. Sed habes tu aliquam de Scriptura auctoritatem super eo? PETRUS. Utique habeo. Sic namque legimus in Danielis libro: Aspiciebam donec throni positi sunt, et Antiquus dierum sedit . Et postea in eodem: Judicium sedit, et libri aperti
Abbreviated transcription (Latin):
stellas celi. ⁊ sem̃ tuũ dinum̾abit᷑. quẽ adinod̾ ⁊ alibi dicit. faciã sem̃ tuũ sic̃
hoc certe aliud nescio: nͥ qr sic dic̾e placuit d̾o P. Sermonẽ qͥppe uolo totũ in¬
telligas.⁊ qd̾ u̾bũ aliqd̾ temi̾e scͥptura ñ posuit: scias. Qd̾ itaq scͥptũ ẽ ꝓduxit¬

Expanded text:
stellas coeli, et semen tuum dinumerabitur, quemadmodum et alibi dicit: Faciam semen tuum tanquam stellas coeli, et semen tuum dinumerabitur, quemadmodum et alibi dicit: Faciam semen tuum tanquam hoc certe aliud nescio, nisi quia sic dicere placuit Deo. PETRUS. Sermonem quippe volo totum intelligas, et quod verbum aliquod temere Sc
Abbreviated transcription (Latin):
eñ in ꝗͦ tas t̾ra scã ẽ. corpꝰ xͥ in qͦ diuinitatis plenitudo ñ mom̃taneo s ꝑ¬
henuit̾ habitauit. uũqͥd in sordib mũdi haiꝰ pꝰ resurrõnẽ reman̾e debuit:
auctoritas inueurre. P. Sot̾i̾t utiq In genesi nãq legunꝰ dm̃ suꝑ hoc locutũ fuis
se ad habraã. licet occulte. Seͥptũ enĩ ẽ Et ꝑdux̃ illũ foras. ⁊ dix̃ illi. aspice ĩ celũ
⁊ numa stellas. si pot̾is dinumare illas. Et dix̃. Sic erit sem̃ tuũ. Et credidit
kabeaã d̾o.⁊ estimatũ ẽ illi ad iusticiã.S dic moises qͥd ẽ ꝙ ait ꝓdux̃ illũ fo
ras. Quire enĩ h fec̃. Hũqͥd intꝰ ut foris habraã ñ sciebat. ꝙ stellas num̾are
ñ pota̾t: Uel ñqͥd d̾s si uellet. intꝰ ei ut foris ꝙ dix̃ dic̾e̾ ñ uałet. Itẽ cũ ait. sic
erit sem̃ tuũ. quare ñ dix̃ faciã sem̃ tuũ sic̃ stellas celi. si pot̾ qͥs dinum̾are

Expanded text:
omentaneo, sed perenniter habitavit, nunquid in sordibus mundi hujus post resurrectionem remanere debuit? auctoritas inveniri? PETRUS. Poterit utique. In Genesise ad Abraham, licet occulte. Scriptum enim est: Et produxit illum foras, et dixit illi: Aspice in coelum et numera stellas, si poteris dinumerare illas. Et dixit: Sic erit semen tuum. Et credidit Abraham Deo, et aestimatum est illi ad justitiam . Sed dellas numerare non poterat? Vel nunquid Deus si vellet intus ei ut foris quod dixit dicere non valeret? Item, cum ait, sic erit semen tuum, quare non dixit, faciam semen tuum sicut stellas coeli, si potest quis dinumerare
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ fabricata ẽ eccłia ipsa. ⁊ in u̾tice montiũ p̃panatꝰ ⁊ suꝑ colles
xp̃m om̃s gentes. qr de om̃ib gentib cerdid̾u̾nt ineum quãplur
dicentas uenite ascendamꝰ admõtem dñi. idest ad xp̃m. quẽ dñs
omium regem constituit. ⁊ ad domũ d̾i iacob. idest ad scam eccłiam.
⁊ docebit nos uias suas. idest doctrinam legis ł sueͬ tiꝰ. ⁊ amoulabimꝰ

Expanded text:
quem fabricata est Ecclesia ipsa, et in vertice montium praeparatus et super colles Christum, omnes gentes, quia de omnibus gentibus crediderunt in eum complures, dicentes: Venite, ascendamus ad montem Domini, id est ad Christum, quem Dominus omnium regem constituit, et ad domum Dei Jacob, id est ad sanctam Ecclesiam, et docebit nos vias suas, id est doctrinam legis suae, et ambulabimus
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m idest aiãm secũ habuerit. ⁊ p̾tã ditatẽ q̃ oĩb carnis spiritib moyse
attestante dñat᷑ ⁊ p̾cellit. nũqͥd ñ in celũ cũ placuit ascend̾e potuit: Itẽ de
helia cuiꝰ corpꝰ nullã ꝑ mortẽ subtilitatẽ suscepit. ⁊ tñ corã discipło suo heliseo
in altũ ascendit. qͦmͦ credis rationabłr. ⁊ scd̾m phisicã factũ fuit: M helias
sane multũ ieiun auit ⁊ par̃ comedit. uñ corpꝰsuũ leuitatẽ ⁊ subtilitatem
tãtã accepit. qͦusq in aerẽ cõscend̾e̾ potuit. uͥ ⁊ angłi eũ acceꝑunt. ⁊ qͦ d̾o

Expanded text:
a deitatem, quae omnibus carnis spiritibus Moyse attestante dominatur et praecellit, nunquid non in coelum, cum placuit, ascendere potuit? Item de Elia, cujus corpus nullam per mortem subtilitatem suscepit, et tamen coram discipulo suo Eliseo in altum ascendit, quomodo credis rationabiliter et secundum physicam factum fuit? MOYSES. Elias sane multum jejunavit, et parum comedit, unde et corpus suum levitatem et subtilitatem tantam accepit, quod usque in aere
Abbreviated transcription (Latin):
I ob eandem causam festinant̾ ⁊ cñ pane arimo p̾ceptꝰ est manducari. Sĩcut
enĩ panis arimꝰ neqͣquam douec fermentet᷑ pasta exspectat᷑ ficri. immo fes¬
tiuanter fit. ita ⁊ in xp̃o nullam rectttudiuem exs pectarunt iudicii. im¬
mo festinant̾ chdempnatꝰ fuit. ꝑ amaras uero hbas cum quib p̾ceptꝰ est agnꝰ
ille comedi. desiguat᷑ qd̾ ox illa dampnacione ii iusta: allamitas ⁊ amaritudo
reuit. Qo aut̃ in teger ⁊ totus cuni capite ⁊ pedib ⁊ incestinis mandatꝰ
est coqui ⁊ pꝰ edmestiouem ĩlliꝰ ot nou os̃fringi: in sinnat qd nec in occisi¬
one membrum ĩ aliquod cesum est: immo tuipensum cuma ornub memi¬
dris fuit᷑. noc post occisionem os aliquod eiꝰ cõputruit aut qͣmlibet aliã
dissosucioneni s ustununt. inmo totꝰ ⁊ in tegͥ rosurexit. Wides S quasic̃

Expanded text:
et ob eamdem causam festinanter et cum pane azymo praeceptus est manducari. Sicut et ob eamdem causam festinanter et cum pane azymo praeceptus est manducari. Sicut enim panis azymus nequaquam donec fermentetur pasta exspectatur fieri, imo festinanter sit, ita et in Christo nullam rectitudinem exspectarunt judicii, imo festinanter condemnatus fuit. Per amaras vero herbas cum quibus praeceptus est agnus ille comedi, designatur quod ex illa damnatione injusta, calamitas et amaritudo venit. Quod autem et totus cum capite et pedibus et intestinis mandatus est coqui, et post comestionem os illius non confringi, insinuat quod nec in occisione membrum Christi aliquod caesum est, imo suspensus cum omnibus membris fuit, nec post occisionem os aliquod ejus computrivit, aut quamlibet aliam dissolutionem sustinuit, imo totus et integer resurrexit
Abbreviated transcription (Latin):
naria donioꝵ in signim seł crucis poni p̾ceptꝰ est. sagnineni designauit rp̃i.
Qui suꝑ crucem esfusus est. ⁊ sicut sanguis illiꝰ agni ut dirinsꝰ demoite cor¬
ꝑis custodiunt fideł dñi: ita ⁊ fideles suos de urt̾itu anune sanguis redemit
iħu xp̃i. Sicut eciam sanguis ille domum nullam. nisi illas in quib cdme¬
debat᷑ coseruauit. uñ ÷ in illis tantum p̾cepitꝰ est poni. ita n sanguis ꝙis¬
ti qui suꝑ cruceni esfusus est. nullum saluat uisi ĩ quo est angnꝰ d̾i. il¬
cte issus est manducari sic.⁊ xp̃s nocturuo temꝑe captꝰ fuit. ne a
popło lib̾ari posset aut defendi. Quemiadinod̾ eciam nec crudus nͥ eciam
a qua coctus. s assus igni. ita ⁊ rp̃c nͨ sine iudicio. nͨ t̾n iusto iudicio. s ĩ uis¬
to cõdempnatꝰ fuit sicut uͤ omnino cruda nͦ bene cocta est caro assa igni. Sr.

Expanded text:
naria domorum in signum, scilicet crucis poni praeceptus est, sanguinem designavit Christi naria domorum in signum, scilicet crucis poni praeceptus est, sanguinem designavit Christi qui super crucem effusus est. Et sicut sanguis illius agni, ut diximus, de morte corporis custodivit fideles Domini, ita et fideles suos de interitu animae, sanguis redemit Jesu Christi . Sicut etiam sanguis ille domum nullam, nisi illas in quibus comedebatur conservavit, unde et in illis tantum praeceptus est poni, ita et sanguis Christi qui super crucem effusus est nullum salvat, nisi in quo Agnus Dei cte jussus est manducari, sic est Christus nocturno tempore captus fuit, ne a populo liberari posset aut defendi. Quemadmodum etiam nec crudus nec aqua coctus, sed assus igni, ita et Christus nec sine judicio, nec tamen justo judicio, sed injusto condemnatus fuit, sicut non omnino cruda, nec bene cocta est caro assa igni. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
xeetiun ⁊ celatum fuit. ⁊ ficit agiiꝰ ille mascłis esse ac iuueiis p̾ceptꝰ est.
Ac ti infiriuitate omni: ita ⁊ xͦ ħ mascłus ac iuuenis ⁊ om̃i i firiuitate
I eit pec̾co carens fuit. Qd aut̃ hostia illa de oue uł capͣ accipi p̾ceptaẽ.
⁊ nõ de nacea: Licet de aĩalib illis uacca sit de quib fieri sacrificiinꝑ ĩ
legt pͥcertum fuit. ꝓet̾ hoc factum est. qd̾ ouis it capͣ cũ capit᷑ ñ repug
Nec io ut posset defcndit. Qd̃ uero ab om̃i mubitidine filioꝵ iłrł ius¬
s nius quis ꝑ deniͦsm ⁊ familias surim in nrolaret: designauit qd̾ om̃is
st⁊ cum sol amedio celi pmicto descende incipit. Altum uͦ: cum
uesꝑa cidem id est hora noua ut. uos ip̃i creditis exspirauit. posst̃
dutẽmi eciam ꝑ duo belpa. due ur̃o cartintitoes in telligi babilouis ui¬
delicet atq tit. Et xp̃c int̾ duo uesꝑa obut. qr ⁊ post babilonicam. ⁊ ante
captiuitatem. titi. Nam ⁊ qd sangtus agin suꝑ utrum postem ⁊ suꝑ limi¬

Expanded text:
tectum et celatum fuit. Et sicut agnus ille masculus esse, ac juvenis esse praeceptus est, ac sine infirmitate omni, ita Christus et masculus, et juvenis, et omni infirmitate, id est peccato carens fuit . Quod autem hostia illa de ove vel capra accipi praecepta est, et non de vacca, licet de animalibus illis vacca sit de quibus fieri sacrificium in lege praeceptum fuit, propter hoc factum est quod ovis vel capra cum capitur non rnec se ut posset defendit. Quod vero ab omni multitudine filiorum Israel jussed unusquisque per domos et familias suum immolarit, designavit quod omnis st, cum sol a medio coeli puncto descendere incipit, alterum vero, cum r duo diei ejusdem vespera id est hora nona ut vosipsi creditis expiravit. Possunt autem et per duo vespera, duae vestrae captivitates intelligi, Babylonis videlicet atque Titi. Et Christus inter duo vespera obiit, quia et post Babylonicam, et ante captivitatem Titi. Nam et quod sanguis agni super utrumque postem et super limi
Abbreviated transcription (Latin):
odio eã cõbussit. Mane aũ facto h̾o p̾dictꝰ ut uolebat clauos qͥdẽ nauis sue in
ꝑte una. in alia uͦ carbonẽ inuenit. ¶ Itẽ aliud. Erat enĩ q̃dã domꝰ lapidea uiro
cuidã. ꝗͣ cũ destrue uellet ut de lapidib aliud qd̾dã edificiũ suũ facẽt. forte qͥ¬
dũ hostis eiꝰ ita die qͥdã deiecit. qd̾ nͨ suꝑ lapidẽ lapis remãsit. ⁊ hoc ñ ꝑ illiꝰ¬
uoluntate q̃ nesciebat cõplenda. s ꝑ odiũ fecit. Uir aũ p̾dictꝰ cũ ad dom̃ suã
die alt̾a ueniss. qd̃ fac̾e cogitabat ⁊ uolebat. effectũ repꝑit. Cũ u̾o nͨ ille qͥ
nauẽ cõbussit. nͨ ille qͥ dom̃ deiecit ꝓ uolũtate hostis sui cõplenda. s ex odio
inuidiaq fecit. qͥd de eis iudicabis: Q Ego sane eos ⁊ reos eẽ iudico ⁊ puni
sent. Neqͣꝗͣ u̾o sic fecer̃t. ĩmo iusto iudicio eũ octidert̃. I. ft̃ ꝗͣ ei culpã ĩ puta¬

Expanded text:
odio eam combussit. Mane autem facto, homo praedictus ut volebat clavos quidem navis suae in odio eam combussit. Mane autem facto, homo praedictus ut volebat clavos quidem navis suae in parte una, in alia vero carbonem invenit. Item aliud: Erat domus quaedam lapidea viro cuidam, quam cum destruere vellet, ut de lapidibus aliud quoddam aedificium faceret, forte quidam hostis ejus ita die quadam dejecit, quod nec sulenda, sed per odium fecit. Vir autem praedictus, cum ad domum suam die altera venisset, quod facere cogitabat et volebat, effectum reperit. Cum vero nec ille qui navim combussit, nec ille qui domum dejecit pro voluntate hostis sui complenda, sed ex odio invidiaque fecerit, quid de eis judicabis? MOYSES. Ego sane et eos reos esse judico, et punisent. Nequaquam vero sic fecerunt, imo usto eum judicio occiderunt. PETRUS. Et quam ei cu
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ ip̃m ita mũdũ.⁊ ab oĩ uicio purũ illud gn̾ale delictũ redim̾e poss.⁊ ip̃m ab
eo qͥ cer̃ ẽ pͥncipiũ assũptũ pͥmũ õiũ pcc̃m dełet.qͥn ⁊ ut sine carnali patre ꝓ¬
genitũ cõmissũ eiꝰ qͥ sine patre factꝰ ẽ auferret. Pret̾a ut d̾s eos qͥ cũ morte
filii sui a diabłi laq̃o lib̾ati eeñt. si ꝓpͥa deinceps iniqͥtate in ip̃m recidissent.¬
eos in die iudicii rationabłr dãpnaret M. Cũ illũ quẽ xp̃m dicitis ꝓ redẽptõe
humatia ⁊ uolũtate sp̃otinea occubuisse asseratis. cur eiꝰ int̾fectores cõdẽpna¬
fore se cred̾ent. nullũ ꝓculdubio pccm incurrent. Qͥa u̾o eũ negauer̃t. ⁊ ex
ĩuidia eccider̃t. ideo ⁊ tanti huiꝰ scełis rei sunt: ⁊ nec in p̾senti scło̾ nͨ in futuro
misiã ac tͥbulatouẽ exibũt. qͣm diu in hac sua neqͥcia ꝑmanebt. Qd̾ aũ ⁊ rei ⁊ me¬
aũ eo cogitante qͥdã inimicꝰ ip̃iꝰ noctu ad nauĩ uenit.⁊ nesciꝰ uoluntatis huiꝰ.

Expanded text:
le delictum redimere posset, et ipsum ab eo qui rerum est principium assumptum, primum omnium peccatum deleret, quin et ut sine carnali patre progenitum, commissum ejus qui sine patre factus est auferret. Praeterea ut Deus eos qui cum morte filii sui a diaboli laqueo liberati essent, propria deinceps iniquitate in ipsum recidissent, in die judicii rationabiliter damnaret. MOYSES. Cum illum quem Christum dicitis pro redemptione humana voluntate spontanea occubuisse asseratis, cur ejus interfectores condemnafore se crederent, nullum procul dubio peccatum incurrerent. Quia vero eum negaverunt, et ex invidia occiderunt, ideo et tanti hujus sceleris rei sunt, et nec in praesenti saeculo, nec in futuro, miseriam ac tribulationem exibunt, quandiu in hac sua nequitia permanebunt. Quod autem et rei et me eo cogitante, quidam inimicus ejus noctu ad navem venit, et nescius voluntatis hujus,
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ suscepit. die aũ septinio .i. die sabbi requieuit. quĩ ⁊ om̃s
qui añ mortẽ suã in se c̾dentes obierant. secũ ab inferni dolorib
tio sabb̃i eius ꝗͣ dicis rei signũ fuit. conpleta illa multomagis ob¬
uari debuit. tũ ob menioriã mundi exordii. tũ ob scõrũ requiẽ a
e ẽdebant a doloub nifni. Post resurrectionẽ uero xͥ. que causa
fuit xpiane c̾dulitatis. ⁊ c̾dulitas causa saluationis. quamuis ex
morte xͥ proueu̾̃it saluatio om̃is. s abs ẽdulitate nichil contulit
utilitatis. Post resurroctionẽ inꝙͣ xp̃i. iani om̃ib in eũ c̃dencib.
sabbatũ obsuare necc̃mi nõ fuit ĩmo dic̃ dñicã diẽ .s. resurredi

Expanded text:
mortem suscepit. Die autem septimo, id est die Sabbati requievit, quin et omnes qui ante mortem suam in se credentes obierant, secum ab inferni doloribus tio Sabbati, ejus quam dicis rei signum fuit, completa illa, multo magis observari debuit, tum ob memoriam mundi exordii, tum ob sanctorum requiem credebant, a doloribus inferni. Post resurrectionem vero Christi, quae causa fuit Christianae credulitatis, et credulitas causa salvationis, quamvis ex morte Christi provenerit salvatio omnis, sed absque credulitate nihil contulit utilitatis; post resurrectionem, inquam, Christi jam omnibus in eum credentibus Sabbatum observare necessarium non f
Abbreviated transcription (Latin):
se uocauit. MRatio ẽ ꝙ dixisti. S ħ cũ stupere admiror ego uehem̃ti. ꝙ
talẽ fuisse ꝑceꝑuit. Ꝙ si agnouer̃. qtͣ fidẽ eiꝰ doctnaq respuer̃ ⁊ eũ cͥcifigẽ¬
do suir̃ dãpnatõnẽ aĩar̃ scient̾ incurrert̃: Sane siẽ p̾diximꝰ ex inuidia
ħ fecũnt. q uidelic ꝑ eũ dignitatẽ suã ac famã amitt̾e timuert̃. ⁊ huic
simile ĩuenimꝰ tꝑ̃e ieroboã regis isrł factũ eẽ. Mortuo qͥppe salomone:
ĩ duo diuisuꝰ ẽ regñ eiꝰ. scͥptã attestaĩte. obtinuitq ꝑtẽ unã filiꝰ eiꝰ roboã.
ꝑtẽ u̾o alterã seruus eiꝰ ieroboã. Accepto aũ ieroboã cũ optimatib suis ꝯsilio.
duos aureos fec̃ uitulos. quos ppłs adoraret. ne si ierłm adc rãdũ ⁊ sacͥficãdũ
ut mos erat sepiꝰ ascend̾et: forsan aliqñ ibidẽ reman̾et. partiq roboã adħe¬
ret. ⁊ ita dignitatẽ suã ierobõa amitt̾et. sic̃ eadẽ scͥptã docet dicens. Uix̃q

Expanded text:
 MOYSES. Ratio est quod dixisti. Sed hoc cum stupore admiror ego vehementi qutalem fuisse perceperint. Quod si agnoverunt, quare fidem ejus doctrinamque respuerusicut praediximus, ex invidia hoc fecerunt, quia videlicet per eum dignitatem suam ac famam amittere timuerunt . Et huic simile invenimus tempore Jeroboam regis Israel factum esse. Mortuo quippe Salomone, in duo divisum est regnum ejus, Scriptura attestante, obtinuitque partem unam filius ejus Roboam, partem vero alteram servus ejus Jeroboam. Accepto autem Jeroboam cum optimatibus suis consilio, duos aureos fecit vitulos quos populus adoraret, ne, si Hierusalem ad orandum et sacrificandum, ut mos erat, saepius ascenderet, forsan aliquando ibidem remaneret, partique Boboam adhaereret, et ita dignitatem suam Jeroboam amitteret, sicut eadem Scriptura docet, dicens: Dixitque
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ meũ lugens ad inferos. Mhoc sane iacob scd̾m corpꝰ dix ꝑ intos enĩ t̾rã
in qͣ sepeliunt᷑ hoĩes intlligi uoluit. ac si dicet. Qͦusq moriar. ⁊ ĩ t̾ra c̃ filio
mõ sepeliar. qͥn⁊ in int̾itu ip̃o sẽꝑ lugebo. P. Hon ẽ uer̃ qdͥ dicis. Scieb it eũi
ꝙ. fuiꝰ suus in t̾ra ñ erat sepultꝰ ĩmo putabat ꝙ ab aliqͣ bestia eẽt deuorat᷑
hoc gͦ dixit scd̾m aĩa. qr ad filiũ meũ lugens ad infõs descendã. ac si diceret.

Expanded text:
s . MOYSES. Hoc sane Jacob secundum corpus dixit. Per inferos enim terram, in qua sepeliuntur omnes, intelligi voluit. Ac si diceret: Quousque moriar? et in terra cum filio meo sepeliar, quin et interitu ipso semper lugebo. PETRUS. Non est verum quod dicis. Sciebat enim quod filius suus in terra non erat sepultus, imo putabat quod ab aliqua bestia esset devoratus. Hoc ergo dixit secundum animam: Quia ad filium meum lugens ad inferos desce
Abbreviated transcription (Latin):
tisunt. ac bonis oꝑib. quĩ ⁊̃ nullũ p̃dẽorũ saluationis geñnin
brae. ⁊ lege moysi. ⁊ tͥbu uida sicut diximꝰ uenire debet. Con¬
pletis gͥ om̃ib pp̃ que cͥcumcisio datã stut. iam nͥemo ult̾ius cͥcũ

Expanded text:
ti sunt, ac bonis operibus. Quin etiam nullum praedictorum salvationis generum ti sunt, ac bonis operibus. Quin etiam nullum praedictorum salvationis generum brahae, et lege Moysi, et tribu Juda, sicut praediximus, venire deberet. Completis ergo omnib
Abbreviated transcription (Latin):
ab alus gentib discerni posset ⁊ agnosc. Eo cuiꝰ etiam gentis
maiorẽ diferetionõ p̃eptum ÷. ⁊ aliud. Uideł. nequis de alia tͥbu
qui pm̃ eẽ se diẽet. ⁊ sic in erixiõ nund̾ dimitt̃et. ⁊ quod
gentis disc̃tionẽ mandata fuĩt cͥcumcisio. nõ ut dixisti ad
digũ ulaua qua de ala pollutioc mñdari mulier ⁊ lauari p̃a¬
pit᷑. priusquã ħ faciat ꝓuer artũtidit᷑. ue remota matir camnisti
Eoquo siũ ad t̾ram habitabilẽ ueñunt: ne alĩis gentib nus¬
cerent. statĩ ꝑ iosue a dũo cͥcinaide uissi sunt. sicit muenũt
iui ipiꝰ iosue librum legunt. Quod aut̃ arcumcisionẽ saluatiõis
causani. ec̃ dixisti. ũtiq cͥcũ asio tãt᷑ cã nõ fuit eiꝰ iei. ũno ⁊ fi¬
des bona. sacͥficia. atip oꝑa reta. ⁊ post datã cͥcũcisionẽ. ⁊ an̾a
sic̃ putet in adaui. sech noc. matusale. noc. semi. ⁊ab. ⁊ sotiis cuis.
ateꝵ uidaicis nuilierib. qui om̃s sñ cucũcisiõe fide recta salua¬

Expanded text:
ab aliis gentibus discerni posset et agnosci. Ad cujus etiam gentis majorem discretionem, praeceptum est et aliud, videlicet ne quis de alia tribuqui Christum esse se diceret, et sic in errorem mundum dimitteret. Et quod ad gentis discretionem, mandata fuerit circumcisio, non, ut dixisti, ad die autem octava qua de illa pollutione mundari mulier ac lavari praecipitur, priusquam hoc faciat, puer circumciditur, ne remota matre cambiaturex quo autem ad terram habitabilem venerunt, ne aliis gentibus miscerentur, statim per Josue a Domino circumcidi jussi sunt, sicut inveniunt qui ipsius Josue librum legunt . Quod autem circumcisionem, salvationis causam esse dixisti, utique circumcisio tantum causa non fuit ejus rei, imo etiam fides bona, sacrificia atque opera recta, et post datam circumcisionem, et antea, sicut patet in Adam, Seth, Enoch, Mathusale, Noe et Sem, Job et sociis ejus atque Judaicis mulieribus, qui omnes sine circumcisione, fide recta salva
Abbreviated transcription (Latin):
sonas. L Mullũ sane sr̃ hac re tecũ feriã pactũ. s tñ attente uellẽ au¬
sitan boni alicuiꝰ memor eris In libro itaq samues scͥptũ ẽ. qr cũ phi¬
listum archã dñi ꝯtͣ se uenire uid̾e̾nt: dixert̃. elehem olohym idest
hu sũt di qͥ ꝑcussert̃ egrptũ oĩ plaga in deserto. hic eñĩ ⁊ nom̃ d̾i et
ħ enĩ dicebat gens. ñ unũ is płes d̾os credens. ⁊ opinabat᷑ qr płes eeñt
dii isrł. quẽ admod̾ ⁊ su erãt. P Q ñ qͥdẽ hoc ñ ocedis. iã tͥ ꝯsimisẽ in¬

Expanded text:
sane tecum super hac re feriam pactum, sed tantum attente vellem ausitan boni alicujus memor eris. In lib. itaque Samuelis scriptum est, quia cum Philisthiim arcam Domini contra se venire viderent, dixerunt. Elehem Elohim , id est, hi sunt dii qui percusserunt Aegyptum omni plaga in deserto. Hic enim et nomen Dei etHaec enim dicebat gens non unum, sed plures deos credens, et opinabatur quia plures essent dii Israel, quemadmodum et sui erant. P
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ eũ potestatẽ ĩꝑiũq hab̾et. dissolutõisq ⁊̃ susceptibił eẽ poss. simplicẽ
u̾o ut qñ creatori plac̾et ad celestẽ angłor̃ putͥã sine carnis morte tnͣsiret.
habitabat inuidit. ⁊ eiꝰ dãpnationẽ ꝓut potuit ꝑqͥsiuit. qͥn ⁊ ut d̾i p̾ceptũ tͣn¬
siret.⁊ de fructu uetito comed̾et cordi eiꝰ inspirauit. ꝓpt̾ hoc ut de dignitate
sua concid̾et. quẽ ad mod̾ ⁊ ip̃e concidit. M Priꝰꝗͣ aliud dicas. mͥ uolo petre
respõdeas qͥd sit qd̾ adã factũ simplicẽ dix̾is. atq cõpositũ. Uidet᷑ ñãq ẽẽ ꝯtͣ¬
riũ.⁊ tu etiã cũ de resurrectiõe disputabamꝰ mortuor̃: corpꝰ aliqd̾ negisti
posse fore simplex. simł atq cõpositũ. S ⁊ aliud ẽ ꝯtͣriũ. qd̾ ⁊ mortis enũ sus¬
ceptibilẽ dixisti ẽẽ creatũ. ⁊ talẽ ut sine morte ad patͥam tͣnsire poss ange¬

Expanded text:
 susceptibilis esse posset; simplicem vero, ut quando Creatori placeret, ad coelestem angelorum patriam. sine carnis morte transiret:habitabat, invidit, et ejus damnationem prout potuit perquisivit, quin et ut Dei praeceptum transiret, et de fructu vetito comederet, cordi ejus inspiravit, propter hoc ut de dignitate sua concideret, quemadmodum et ipse concidit. MOYSES. Priusquam aliud dicas, mihi volo. Petre, respondeas, quid sit quod Adam factum simplicem dixeris atque compositum, videtur namque rium, et tu etiam cum de resurrectione disputabamus mortuorum, corpus aliquod negasti posse fore simplex atque compositum. Sed et aliud est contrarium, quod et mortis eum susceptibilem dixisti e
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pardus cũ edo accubabit. Uitul ⁊ leo ⁊ ouis simł morabũt᷑ ⁊ puer ꝑuuł mi¬
nabit eos. uitulꝰ ⁊ ursus pascent᷑ simł reqͥescent catuli eor. ⁊ leo qͣsi bos co¬
medet paleas.  Stultissime õiũ o moyses. intelligis tu istã simpłr ut
cis lupꝰ pacẽ ñ habeat nͥ cũ agno. nec pardꝰ nͥ cũ edo. nͨ leo nͥ c̃ oue. ⁊ uitło. qͥd
lũ. M. Qm ergo illã intelligis. P. Nos sane ꝑbestias illas q̃ rapini ⁊ carne ui¬
uunt. impios hoĩes intelligimꝰ ⁊ raptores. ꝑ reliqͣs uero pectudes. mansuetos
aũ hoc de hõĩb intelligi uolũit. in seq̃ntib insinuat ꝓpħa cũ subiungit. qͥa re

Expanded text:
 et leo, et ovis, simul morabuntur, et puer parvulus minabit eos; vitulus et ursus pascentur, simul requiescent catuli eorum, et leo quasi bos comedet paleas . PETRUS. Stultissime omnium, o Moyses, intelligis tu istam simpliciter, utcis, lupus pacem non habeat nisi cum agno, nec pardus nisi cum haedo, nec leo nisi cum ove et vitulo, quid uomodo ergo illam intelligis? PETRUS. Nos sane per bestias illas quae rapina et carne vivunt, impios homines intelligimus, et raptores; per reliquas vero pecudes, mansuetos autem hoc de hominibus intelligi voluerit, in sequentibus insinuat propheta, cum subjung
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑadiso loqͥ moises distulit. s agnouit̃. qr magis uł his uisibilib bonis q̃ sũopere
exoptabant. ad obediendũ d̾i p̾ceptis ãmoñe. uł p̾sentib mał laborib q qͦs time¬
nesciebant b̾atitudiẽ . P. Praua ẽ ista tua opinio. Nã si ⁊ de dupplici p̾mio. ⁊
de dupplici cũ eis age̾t supplicio. tantomagis ⁊ ad malũ fugiendũ. ⁊ ad bonũ ã¬
monẽt ãplectend̾. Pret̾i̾ta aũ si uis ostendã tͥ scd̾m tuã ip̃iꝰ credulitatẽ. scõr aĩaᷤᷤ¬

Expanded text:
paradiso loqui Moyses distulit, sed agnovit quia magis vel his visibilibus bonis quae summopere exoptabant, ad obediendum Dei praeceptis admonere, vel praesentibus malis laboribusque quos timeut coelesti quam nesciebant beatitudine. PETRUS. Prava est ista tua opinio. Nam si et de duplici praemio, et de duplici cum eis ageret supplicio, tanto magis et ad malum fugiendum, et ad bonum admoneret amplectendum. Praeterea autem si vis ostendam t
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. in eor̃ cõposiciõe scd̾m qͣlitates ⁊ qͣntitates suas imparit̾ adiunctorũ.
m̃tor̃ calor frigori. humiditas siccitati. inanitas soliditati. pond̾ositas le¬
uitat.⁊ subtilitas obtusitati repugnat. õsq relique q̃ in eis st̾ qͣlitates sͥ
adinuicẽ ꝯtͣrie sũt. id̾o ex ip̃is qͦq cõposita sẽꝑ mutant᷑ crescũt uidel atq
minuunt᷑. calescũt ⁊ infrigamt᷑. cet̾isq accidentib uicissim afficiunt᷑. his
ãt qͣlitatib ita alt̾a ad alt̾ius expulsionẽ tendẽtib. si alia paul̃ suꝑcrescat.
alia paulũ deficiat. ꝓuenit egͥtudo. Si u̾o una ultra modũ habundãte. alia
ita deficiat ut ei contrastare nec par̃ ualeat. conexa dissoluĩt᷑ adiũcta seꝑã¬
t᷑ ꝯposita destruunt᷑. ⁊ dissoluto illa mors appellat᷑. Cũ u̾o adã deus crearet.
placuit sͥ creare eũ talẽ qͥ ⁊ mori. ⁊ ñ mori uale̾t. Fecit gͦ eũ de elem̃tis sub¬

Expanded text:
rum, in eorum compositione secundum qualitates et quantitates suas impariter adjunctorum, untur elementorum, calor frigori, humiditas siccitati, inanitas soliditati, ponderositas levitati, et subtilitas obtusitati repugnat, omnesque reliquae quae in eis sunt qualitates sibi ad invicem contrariae sunt, ideo ex ipsis quoque composita semper mutantur, crescunt videlicet atque minuuntur, calescunt et infrigidantur, caeterisque accidentibus, vicissim, afficiuntur. His autem qualitatibus ita altera ad alterius expulsionem tendentibus, si alia paulo supercrescat, alia paulum deficiat, provenit aegritudo. Si vero una ultra modum abundante alia ita deficiat ut ei contra stare nec parum valeat, connexa dissolvuntur, adjuncta separantur, composita destruuntur, et dissolutio illa mors appellatur. Cum vero Adam Deus creavit, placuit sibi creare eum talem, qui et mori et non mori valeret. Fecit
Abbreviated transcription (Latin):
ũ. Et ħ qͥdẽ ñdũ cõpleta sc̃. que pꝰ xͥ aduentũ ꝓculdubio cõplebũt᷑. us hodie
enĩ gentes ad inuicẽ p̾liant᷑. P. Tu qd̾ dicis qͦmͦ dictũ sit ñ respicis. Neq enim
illud. qd̾ ẽ cõflabunt gladios suos in uomes. ⁊ lanceas suas in falces. Et. Hon
qͥd facture sunt gentes enarrãdo .s qͥd p̾cepturꝰ sit xp̃c ostendendo. quẽ adimod̾
⁊ alibi zacharias dĩc de ip̃o. Et ioq̃t᷑ inqͥt pacẽ gñtib. Siẽ enĩ hic de eoꝙ. pacẽ

Expanded text:
cul dubio complebuntur. Usque hodie enim gentes ad invicem praeliantur. PETRUS. Tu quod dicis quomodo dictum sit non respicis. Neque enim illud quod est, conflabunt gladios suos in vomeres, et lanceas suas in falces, et non d facturae sunt gentes enarrando, sed quid praecepturus sit Christus ostendendo, quemadmodum et alibi Zacharias dicit de ipso: Et loquetur, inquit, pacem gentibus : Sicut enim hic de eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
hoc mͦ eos eripuit. sapientia ꝓfecto ꝑfectissima fuit. sic̃ in aliis suis inuenit᷑
oꝑib pͥscis. Cũ enĩ qͦndã ut ip̃e nosti ppłm suũ iłrs de egiptiaca captiuitate pa¬
raret educe̾. egiptior̃q pͥmogenita maligno spũ uellet occid̾e. suos uo ĩcolumeᷤᷤ
su̾are: agnũ uł edũ ip̃os ꝑ domos singłas p̾cepit ĩmolare. ac de eiꝰ sangͥne hostia
domor̃ infic̾e̾ ut ueniẽs italignꝰ sp̃s domũ illo tͣnsiret infectã sangͥne. S cũ uel¬

Expanded text:
hoc modo eos eripuit, sapientia profecto perfectissima fuit, sicut in aliis suis invenitur operibus priscis. Cum enim quondam, ut ipse nosti, populum suum Israel de Aegyptiaca captivitate pararet educere, Aegyptiorumque primogenita maligno spiritu vellet occidere, suos incolumes servare, agnum vel haedum ipsos per domos singulas praecepit immolare, ostia domorum inficere , ut veniens malignus spiritus domum illo transiret infectam sanguine. Sed cum vel
Abbreviated transcription (Latin):
p̾hendit qd̾ signũ ẽ ꝓtectioĩs ⁊ patͦcinis.⁊ seruauit eũ sic̃ de manu
herodis. dhuc uagientẽ eripuit. in egiptũ duxit. ac reduxit. de mani¬
b iudeor̃ eũ lapidare ⁊ int̾fic̾e̾ uolentiũ sepiꝰ lib̾auit. ⁊ in aliis adu̾si¬
tatib suis mltis eiꝰ custos ⁊ ꝓtector extitit. Dedit eũ dñs infedus ppłi
isrłitici scił. idest ad hoc dedit eũ ut ppło isrł. legis u̾itatẽ ostendet. Et
in luc̃ẽ gentiũ dedit eũ dñs. qr gentes relicto errore ⁊ expulsis tenebͥs
ĩ credulitatis sue. luce legis xͥ sũt resꝑse. Et ad hoc misit eũ. ut aꝑiret
ocłos cetor̃.⁊ educet de ꝯclusiõe uinctũ.⁊ de domo caicis sedẽtes ĩ tene

Expanded text:
 protectionis et patrocinii, et servavit eum, sicut de manu Herodis adhuc vagientem eripuit, in Aegyptum duxit ac reduxit , de manibus Judaeorum eum lapidare et interficere volentium saepius liberavit , et in aliis adversitatibus suis multis, ejus custos et protector exstitit. Dedit eum Dominus in foedus populi Israelitici, scilicet, id est ad hoc dedit eum, ut populo Israel legis veritatem ostenderet. Et in lucem gentium dedit eum Dominus, quia gentes relicto errore, et expulsis tenebris incredulitatis suae, luce legis Christi sunt respersae. Et adhuc misit eum, ut aperiret oculos caecorum, et educeret de conclusione vinctum, et d