comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
caritas patris in eo. & si qͥs amicꝰ eiꝰ uoluerit
qͥlentis eduliũ poccupare gestiens. pͥmoge¬
nita quȩ erat suo tẽpore ꝑcepturiis anet
Hec gͦ &e multa huiꝰ modi sufficere deberent
ꝙ non potest solui scriptura. si tam̃ hochu¬
mano metit᷑ exẽplo. Sciendũ uͦ qͥa pꝰtꝗͣ. apa¬
radysi gaudiis decidimꝰ. sp̃ualia ut sunt eo¬
gitare nullatenꝰ ualemꝰ. Unden factĩs. ea
ut carnales qͥq nuila iã nouerint nisi el
quȩ corporeis oculis palpando ut ata dxe¬
nec se iã ad sũma
curant erigere. s in infimis libent consen
iacere. Quoꝵ mentis obcecatio intantũ den¬
exemplis eadẽ inuisibilia qͦdã modo monstia¬
rentur: iuxta illud exẽplũ qͦd beatꝰ gregoriꝰ¬
in libro dialogoꝵ ponit de matre qͥ forte pre¬
gnans ceco carcere dãnata sit. & ibi pariat &¬
nutriat. Quȩ si filio iã intelligenti rerum
mundialium species narrare uoluerit: ille
qͥ nichil nͥ tenebras uidit. audire qͥdẽ potest

Expanded text:
t ntis edulium praeoccupare gestiens, primogenita quae erat suo tempore percepturus amisit. Haec ergo, et multa hujusmodi sufficere deberent, quia non potest solvi Scriptura; si tamen hoc humano metitur exemplo, sciendum quia postquam a paradisi gaudiis decidimus, spiritualia, ut sunt, cogitare nullo modo valemus. Unde factum est, ut carnales quique nulla jam noverint, nisi ea quae corporeis oculis palpando, ut ita dixenec se jam ad summam curam erigere, sed in infimis consentiunt jacere. Quorum mentis excaecatio in tantum denm visibilibus exemplis eadem visibilia quodammodo monstrarentur, juxta illud exemplum quod beatus Gregorius in Dialogo ponit de matre, quae forte praegnans caeco carcere damnata sit, et ibi pariat, et nutriat: quae si filio jam intelligenti rerum mundalium species narrare voluerit, ille qui nihil nisi tenebras vidit, audire quidem potest
Abbreviated transcription (Latin):
regno ad popłm alterũ transinigrantes. sine dõ
sine lege. ce sine sacrificio relic łi sunt. Nos qͦq
genꝰ elec tũ. regale sacerdotiũ. gens sc̃a. popłs ad¬
quisitionis. quib manifestatũ: illud magnũ

Expanded text:
regno ad populum alterū transmigrantes sine lege, regno ad populum alterū transmigrantes sine lege, sine Deo, sine sacrificio relicti sunt. Nos quoq. genus electum, regale sacerdotiū, gēs sancta, populus acquisitionis, quibus manife
Abbreviated transcription (Latin):
tamen ista simul om̃a contempnunt᷑. it
iudeoꝵ ꝑuersitatem nr̃is morib in. ẽẽ. de¬
monstremꝰ. Nam erga illos adõ diuine
.ꝓuidentiȩ cura intendit. ut p̾ceteris
mortalib noua quędã eis & magna
uitȩ instituta ꝓcurata sint. Om̃is qͥppe ut ita
dicã natura. ad ministeriũ eruditionis eoꝵ
seruiuit. Qui uidelicet pꝰ om̃a diuinȩ uir¬
tutis insignia. pꝰt tantã głam sibi data. qͣm
huc usq om̃is mundꝰ mirat᷑: caput uituli
adorauerunt. Postea habentes tẽplũ & illa
quib cotidiana sacrificia consũmabant᷑. haben¬
tes etiã ꝓpħas alios defunc tosꝰ alios suꝑstites. qͥ
eos & de ac tib p̾sentib informarent. & de antiqͥs
dei beneficiis cõmonerent. uł quȩ in egypto fe¬
cerant cũ his quein deserto egerant. qui etiã
b nichil ñ solũ ꝓfecerunt: s etiã in ipso tẽplo
idola coluerunt. Ꝙ nc̃ de gente in gentẽ. & de

Expanded text:
tamen ista simul omnia contemnuntur, ut tamen ista simul omnia contemnuntur, ut Judaeorum perversitatem nostris moribus inesse demonstremus. Nam erga illos adeo divinae providentiae cura intendit, ut prae caeteris mortalibus nova quaedam et magnifica vitae instituta procurata sint. Omnis quippe, ut ita dicam, natura ad ministerium eruditionis eorum servit, qui videlicet post omnia divinae virtutis insignia, post tantam gloriā sibi datam, quā hucusq. mūdus omnis miratur, caput vituli adorauerunt, postea habētes templū, & illa quibus quotidiana sacrificia consummabant, habentes etiam Prophetas alios defunctos, alios superstites, qui eos & de actibus præsentibus informarent, & de antiquis Dei beneficiis commonerent, quæ in Ægypto fecerat cum eis, quæ in deserto, quæ eb. nihil non solum non profecerunt, sed etiam in ipso templo idola coluerunt, & nunc de gente in gentē, nūc de
Abbreviated transcription (Latin):
os pisces deuoret: ipse tamen capitur & uo¬
ratur. S raptores utinã quę eos supplicia ma¬
neant. uł ut cũq ad discerent. Homo ille
cui dictũ est. stulte: ac nocte repetunt ani¬
mã tuã abste. ꝗͦ parasti cuiꝰ eruit: Non con¬
dẽpnatur qͦd aliena rapuerit. s qͦd in multi¬
tudine diuitiarũ suarũ głatꝰ sit. S neq ille
purpuratꝰ ꝓpter rapina interiit. s qͥa el emo¬
sinam ñ fecit. Quales gͦ sunt xp̃iani rapto¬
res. uł quid merent᷑ qͥ fr̃s suos occidt̃ ꝓ qͥbus
animas ponere iubentur. Occidunt in quã
dũ affligunt. Qm̃ ñ solũ qͥ iapit. s qͥ mercen¬
narium defraudat: par homicide ꝑhibet᷑ ẽẽ¬
positus. ꝑsuasũ ÷ tam̃ hominib timȩre
tẽpnere: ut ꝓamore sequentis uitȩ. semet¬
ipsos ad quȩlibet torm̃ta tradiderint. Nẽ uͦ
cũ uniuersa quȩ aderuditionẽ xp̃ianoꝵ ꝑ
tinent & uerbis & ȩxemplis dilucidata st.

Expanded text:
os pisces devoret, ipse tamen capitur et voos pisces devoret, ipse tamen capitur et voratur. Sed raptores utinam quae eos supplicia maneant, vel utcunque addiscerent. Homo ille cui dictum est: Stulte, nocte repetent animam tuam abs te, quæ præparasti cuius erunt? Non cōdemnatus quod aliena rapuerit, sed quod in multitudine diuitiarum suarum gloriatus sit. Sed neq. ille purpuratus propter rapinā interiit, sed quia eleemosynam nō fecit. Quales ergo sunt Christiani raptores, vel quid merentur, qui fratres suos occidunt, pro quibus animas ponere iubentur? Occidunt, inquam, dum affligunt, quoniam non solum qui rapit, sed qui mercenariū defraudat, par homicidę perhibetupositus, persuasū est tamē hominibus timere temnere, ut pro amore sequentis vitae semetipsos ad quaelibet tormenta tradiderint; nunc vero cum universa ad eruditionem Christianorum pertinent et verbis et exemplis dilucidata sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
do subiungit᷑. oculi eiꝰ suꝑ uias hominũ
ensm ds̃ nͥ considerare nequitiã credebat᷑.
quando uiolentus iste om̃e malũ qͦd pote¬
rit inulte ꝑpetrabat: & magna eiꝰ patien¬
tia: quasi quedã negligentia putabat᷑. S e¬
at nunc & ad qualibet᷑ uiolentiã p̃sum̃do
prumpat. uoluntatũ suarũ nequitias im¬
pleat. aliena rapiat: innocentũ opp̃ssione
atietur. & qͥa nec dũ ꝑcutit᷑. uias suas a
ino aut nͣ uideri existimet: aut qͦd peiꝰ est
appbari. Ueniet. ꝓfecto ueniet ȩterna &
repentina ꝑcussio. & tc̃ cognoscet cunc ta
aeo conspici. quando se in ꝓuiso exitu ui¬
derit. ꝓcunc toꝵ oꝑm retributione dam¬
pnari. Tunc in pen̾a sua ocłos aꝑit. qͦs dui
tenuit clausos in culpa. Te confide¬
rasse om̃a uerũ uidicẽ sentit. qͣndo maloꝵ. su¬
oꝵ meritũ iã euadere sentiendo ñ possit. Ta
lem quẽlibet ut in exameron dr̃: bene silu¬
rus ille piscis significat. qui cũ iugiter ali¬

Expanded text:
bjungitur: Oculi ejus super vias hominum, enim Deus non considerare nequitiam credebatur, quando violentus iste omne malum quod poterat inulte perpetrabat, et magna ejus patientia quasi quaedam negligentia putabatur. Sed eat nunc, et ad quamlibet violentiam praesumendo prorumpat, voluntatum suarum nequitias impleat, aliena rapiat, innocentum oppressione satietur, et quia necdum percutitur, vias suas a Domino aut non videri existimet, aut, quod pejus est, approbari. Veniet profecto, veniet aeterna et repentina percussio, et tunc cognoscet cuncta a Deo prospici, quando se improviso exitu viderit pro cunctorum retributione damnari. Tunc in poena sua oculos aperit quos diu tenuit clausos in culpa. Tunc considerare omnia verum judicem sentit, quando malorum suorum meritum jam evadere sentiendo non possit. Tamen quemlibet raptorem, ut in Exameron dicitur, bene silurus ille piscis significat, qui cum jugiter ali
Abbreviated transcription (Latin):
in carne. &e iustificatũ ÷ in sp̃u. Apparuit enim¬
angłis. p̃dicatũ ÷ gentibꝰ. creditũ ÷ mundo. assu¬
ptum ÷ in gła. Qui gustauimꝰ ut ait idẽ apłs
cȩleste donũ & illuminati sumꝰ. Habentes qͦq
tantã impositã nubẽ testiũ. uidelicet uniuer¬
sa ueteris ac noui testamenti instituta: cũ de¬
beremꝰ deponere om̃e pondꝰ &e circũstans nos
peccatũ. ac ꝑpatientiã ad ꝓpositũ currere cer¬
tam: rursus ad egena elementa deuoliumi᷑. o
uentos ut ait ꝓpħa. quasi dracones attraximꝰ
rursus xp̃m crucifigentes. & ostentui haben¬
tes. Qua ꝓpt̾ om̃i modis timendũ ÷ ne fiat
in nobis illud qͦd terribilit᷑ apłs de talibus
cõmemorat. Dicendũ ÷ tam̃ huiꝰmodi illud
iacobi Scitote inqͥt ee iudiciũ. & itẽrꝑtati
ut sẽ comouerit turbabit uos: & terrorn
li irruet suꝑ uos. & itẽ. Qd facietis cum
se mouerit ad iudicandũ ds̃.
uoce ꝓpħa dicit manducemꝰ & hibamꝰ.
cras enim moriem: dicere solent. Cur ds di¬

Expanded text:
stificatū in spiritu, apparuit Angelis, prædicatū est gentibus, creditum est mundo, assumptū est in gloria: qui gustauimus, vt ait idem Apostolus, cœleste donum, & illuminati sumus, habentes quoq. tantam impositam nubē testium, videlicet vniuersa veteris ac noui Testamenti instituta, cum deberemus deponere omne pondus & circunstans nos peccatum, & per patientiam ad propositum currere certamen, rursus ad egena elementa deuoluimur, & ventos, vt ait Propheta, quasi dracones attraximus, rursus Christum crucifigentes & ostentui habentes. Quapropter omnimodis timēdum est, ne fiat in nobis illud quod terribiliter Apostolus de talib. ibi cōmemorat. Dicendū est huiusmodi illud Iob, Scitote esse iudiciū. Et item, Statim vt se mouerit, turbabit vos, & terror illius irruet super vos. Et item, Quid facietis cum se mouerit ad iudicandum Deus?voce Propheta dicit, Māducemus & bibamus, cras enim moriemur, dicere solent, Cur Deus di
Abbreviated transcription (Latin):
N
Eergo letentur cũ diuidunt spolia ke¬
lmnordeantur illiꝰ uerbi memoria quodĩ
Ue qui pdaris. ñne &e ipse p̾daberis. Ꝙ quod
in iobꝑhibetur. Auferent uiolentem absꝙ
manu. Uidet enim raptor quos rapit. s eos
qui illũ in morte rapturi sunt ñ uidet
Aufert᷑ itaq absq manu qͥ uolentus
manu fuit. Qa subito exitu urgente in¬
uisibilit̾ rapitur. qͥ uisibilit̃ rapiebat: ꝙ in¬
ptores suos ñ uidet. & tam̃ ad istud ĩpeliut᷑
Nc enĩ dũ qͥsq iuolentꝰ quos uoluerit oppͥ

Expanded text:
n ergo lætentur, & diuidant spolia, remordeantur illius verbi memoria, quo dicitur, Væ qui prædaris, nonne & ipse prædaberis? & quod in Iob perhibetur, aufertur violentus absq. manu. Videt enim raptor quos rapit, sed eos qui in morte illum rapturi sunt nō videt, aufertur itaq. absq. manu qui violentus manu fuit, quia subito exitu vrgente inuisibiliter rapitur, qui visibiliter rapiebat, & raptores suos non videt, & tamen ad exitū impellitur. Nūc e
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicat orationem. Contra factores uͦ crimi¬
nũ propħa ait. Ue qui consuunt puluillos sus
om̃i concubitu. & cetera: que ille facit qui alieut
ad mundi amorem quasi ad lectũ declinanti cor¬
in errore: nulla hunc asꝑitas contradictionis
pulsat .S hec rectores qui semet ipsos diligunt
his ꝓculdubio exhibent. a quib se noceri posse¬
in studio głe temporalis timent.Nđ ea ui
nio manebat ante hostiũ quidã latro. qui duos iteran¬
tes quos hospicio susceperat spoliare uolens. nocꝰte in¬
terficere tempcauit.S illi p̾ualentes. incerfecerunt
eũ. Cũq sepeliendus ad eccłam deferretur: sacerdos
pro eo missam celebrare cepit. Cũ gͦ ad uerba do¬
minice consecrationis uenire deberet: terribilis
sonus uenit. Ictu eccła ꝑcrepuit. & altare sicut
huc usq paret: usq ad rady cem scissũ est. Sicq sa¬
cerdos cũ om̃ib ingenti pauore ꝑcussus fugit.

Expanded text:
multiplicat orationem . Contra fautores vero crimimultiplicat orationem . Contra fautores vero criminosorum propheta dicit: Vae qui consuunt pulvillos sub omni cubitu . Quod ille facit, qui alicui ad mundi amorem, quasi ad lectum declinanti, coriter jaceat nulla hunc asperitatis contradictione pulsat. Sed haec rectores, qui semeipsos diligunt, his in studio gloriae temporalis timent. Nam nia manebat quidam latro, qui duos itinerantes, quos hospitio susceperat, spoliare volens, nocte interficere tentavit, sed illi praevalentes interfecerunt eum; cumque sepeliendus ad ecclesiam depro eo missam celebrare coepit. Cum ergo ad verba consecrationis Dominica venire deberet, terribilis sonitus in tecto ecclesiae percrebuit, et altare, sicut hucusque paret, usque ad radicem scissum est: sicque sacerdos cum omnibus ingenti pavore perculsus fugi
Abbreviated transcription (Latin):
& accepistis faciem ꝑsone: qui multa iam contra sacer¬
doces dixerat. S: ut ieronimꝰ exponit. iccirco de accep¬
tione ꝑsone ponitur ultimum: quia maiꝰ ẽ peccatum.
Unde psalmista Cur facies peccator sumitis: & iacobꝰ
hoc peccatũ pleniꝰ redarguit. Quod qͥfecerit: auchat
quid ds̃ ꝑ malachiã talib comminetur. Ait enĩ. Non¬
ẽ mͥ uoluntas in uob. & munꝰ ñ suscipiã de manu
urã: sed ꝓiciam uos. & disꝑdam magistrum & disci¬
płm. & maledicã benedictionib ur̃is. Quod tunc
fit: cũ sacerdos pro tali p̾sumpserit offerrȩ sacrifici¬
um qui peccare ñ cessat. cũ sic ieronimꝰ in hoc
loco dicat. hoc solũ eẽ remediũ peccatori: ñ fa¬
cere que fecit. Hinc scriptũ est. Sacrificiũ salu¬
tare intendere mandatis. & discedere ab om̃i ini¬
quitate: & deprecatio pro peccatis. recedere ꝗiteq¬
ab iniusticia. & supra. Qui conseruat uerbũ.

Expanded text:
et accipitis faciem ; qui multa jam contra saceret accipitis faciem ; qui multa jam contra sacerdotes dixerat. Sed ut Hieronymus exponit, idcirco de acceptione personae ponitur ultimum, quia majus est peccatum. Unde Psalmista: Cur facies peccatorum sumitis ? Et Jacob hoc plenius peccatum arguit, quod qui fecerit audiat quid Deus per Malachiam talibus comminetur. Ait enim: Nonne mihi voluntas in vobis, et manu non suscipiam de manu vestra, sed projiciam vos, et disperdam magistrum et discipulum, et maledicam benedictionibus vestris? . Quod tunc fit, cum sacerdos pro tali praesumpserit offerre, qui peccare non cessat. Quod sic Hieronymus in hoc loco dicit, hoc solum esse remedium peccatori non facere quae fecit. Hinc scriptum est: Sacrificium salutare attendere mandatis, et discedere ab omni iniquitate , et deprecatio pro peccatis recedere ab injustitia. Et supra: Qui conservat verbum,
Abbreviated transcription (Latin):
te Walburgis in ista nobis tegione uicina. in
quia sepe fiunt miracula. Contigit aut̃ sicut
dõnus abba berno refert. ut eiusdẽ sce̾ Walbur¬
gis reliquie suꝑ altare ꝑ aliquot dies manerent.
sed mor miracula cessauerunt. Tandẽ uͦ ipsa
uirgo cuidã ex infirmis apparens. dixit ei.
Iccirco ñ sanamini : qͥa reliquie mee sunt suꝑ
altare dñĩ. ubi maiestas diuini misterii deb̾et
soluimodo celebrari. Quod cũ ille custodib re¬
ferret. tulerunt capsa: & ꝓtinus miracula fie¬
ri ceperunt. Si gͥ ob illiꝰ misterii reuerentiã nec
ipsa sua pignora sciꝰ uolunt ꝓpiꝰ uicinari. qͥd
censendũ est de immundiciis:
ST aut̃ domꝰ sp̃ualis unꝰ quisq homo fi¬
delis. quã uidelicet domt̾i sacerdotes pre¬
dicando mundare deberent a sordib uitioꝵ.
S hoc iam ita in negligentiã uenit. ut uel
ex toto taceant. uel pro munerib iudicent
cunia diuinant. & malachias. Non seruastis ulas meas

Expanded text:
tae Gualburgis in hac vicina nobis regione, in tae Gualburgis in hac vicina nobis regione, in qua miracula fiunt. Contigit autem, sicut domnus abbas Berno refert, ut ejusdem sanctae Gualburgis reliquiae super altare per aliquot dies manerent. Sed mox miracula cessaverunt. Tandem vero ipsa virgo cuidam ex infirmis apparens: Idcirco, inquit, non sanamini, quia reliquiae meae sunt super altare Domini, ubi majestas divini myterii debet solummodo celebrari. Quod cum ille custodibus referret tulerunt capsam, et protinus miracula fieri coeperunt. Si ergo ob illius mysterii reverentiam, nec ipsa sua pignora sancti volunt proprius vicinari, quid censendum est de immunditiis? XXIX. Est autem domus spiritalis unusquisque homo fidelis, quam videlicet domum sacerdotes praedicando mundare deberent a sordibus vitiorum. Sed hoc jam ita in negligentiam venit, ut vel ex toto taceant, vel pro muneribus judicent, cunia divinant . Et Malachias: Non servatis vias meas
Abbreviated transcription (Latin):
non mea: qͥa ñ sũ loquutꝰ cũ patrib ur̃is. & ñ¬
p̾cepi eis de uerbo holocaustomatũ & uictima¬
rũ. sed hoc p̾cepi eis dicens. Auditẽ uoce meam
& ambulate in uia quã mandaui patrib ur̃is¬
& isaias. Quis quesiuit hec demanib ur̃is
he afferatis sacrificiũ frustra. & deinde. La¬
uamini. mundi estote. & cetera. Quib uerbis
ostenditur: quod ille ad sui ꝑniciem sacrificat. qui
priꝰ inuia mandatoꝵ dĩ ñ ambulat: & qui sue co¬
grtationis malłi ab eius oculis ñ aufert. Hinc da¬
uid in psalmo penitentie dicit. Si uoluisses. sacri¬
ficiũ deddissem. Quare u̾ sacrificiũ pͥus offerre
debeamus. ut deinceps altaris sacrificiti recꝰto
ordine celebrare possimus: manifestat subdens.
Sacrificiũ dõ sp̃c contribulat᷑. Acsi diceret. Alta¬
ris sacrificio n delectaris. nisi sacrificio contrici
cordis prius placatus fueris. ¶eccła est bea¬

Expanded text:
non mea, quia non sum locutus cum patribus non mea, quia non sum locutus cum patribus marum, sed hoc praecepi eis dicens: Audite vocem meam, et ambulate in via omni quam mandavi vobis . Et Isaias: Quis quaesivit haec de manibus vestris, ne afferatis sacrificium frustra ? Et deinde: Lavamini, mundi estote . Et caetera. Quibus verbis ostenditur, quod ille ad sui perniciem sacrificat, qui prius in via mandatorum Dei non ambulat, et qui suae cogitationis malum ab ejus oculis non aufert. Hinc David in psalmo poenitentiae dicit: Si voluisses, sacrificium dedissem . Quale vero sacrificium prius offerre debeamus, ut deinceps altaris sacrificium recto ordine celebrare possimus, manifestat dicens: Sacrificium Deo spiritus contribulatus , ac si diceret: Altaris sacrificio non delectaris, nisi prius sacrificio contriti cordis placatus fueris. Est ecclesia bea
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ cũ ipsi exteriorem eiꝰ cultũ nͥ ornant: eam
etiã laicis despicabilem faciunt. Qm̃ carnaliũ
sensus deẽẽ putant scimoniã diuine uirtutis.
ubi deeẽ uident ornatũ ambitionis. Unde & eis
congruit quod item dicit᷑. Nos recessistis de uia¬
dñi. & scandalizastis plurimos. Propt̃ quod & ego
dedi uos contemptibiles eẽ. Deniq quod sc̃a loca
uel ministri eccłe in contemptu st̃: mauime ipsoꝵ
ministroꝵ culpa ẽ. Quod exhoc apparet: qm̃ ipsi
laici qui eos despiciunt: si quẽ forte reppererint
quẽ religiosum credant. ñ mediocritem uenerari
solent. Qui enĩ ad altare accedunt. ipsi priꝰ ꝑ mor¬
tificationẽ uicioꝵ dĩ sacrificiũ ẽẽ debent: Asio¬
quin magis temerarii quã cultores eiusdẽ miste¬
rii deputant᷑. quod ieremie ostenditur: ꝑ quem
talib exꝓbrat ds̃ dicens. Holocaustomata ur̃a
adite uicinis ur̃is. & comedite carnes. Ur̃ã in quit

Expanded text:
tamen cum ipsi exteriorem ejus cultum non ornant, eam tamen cum ipsi exteriorem ejus cultum non ornant, eam etiam sensus deesse putant sanctimoniam divinae virtutis, ubi deesse vident ornatum ambitionis. Unde et congruit eis quod item dicitur: Vos recessitis de via, et scandalizastis plurimos: propter quod et ego dedi vos contemptibiles esse . Denique quod loca sancta vel ministri Ecclesiae nunc in contemptu sunt, maxime ipsorum ministrorum culpa est. Quod ex his apparet, quoniam ipsi laici qui eos despiciunt, si quem forte repererint quem religiosum credant, non mediocriter venerari solent. Qui enim ad altare sacrificare Deo volunt, ipsi prius per mortificationem vitiorum Dei sacrificium esse debent: alioquin magis temerarii, quam cultores ejusdem mysterii deputantur. Quod per Jeremiam ostenditur, per quem talibus exprobrat Deus dicens: Holocotaumata vestra addite victimis vestris, et comedite carnes . Vestra, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
diosius sacerdotes qͤrant. quȩ sua sunt: anque alta¬
risi. S nimirũ cũ caritas que ẽ plenitudo legis
pene tota iam refrigescit. quomodo in sacrifican
dontanta continuatio ꝑseuerat. nisi quia mali¬
gnꝰ hostis in hoc sacrificantib ñ contradicit. in
quo magis eos grauari nouit: Neq enĩ iudam
uetuit eucharistiam sumere. Scit enĩ quia
sicut a deuocis ꝑ illiꝰ misterii ꝑceptionẽ eius
fraus cõpescitur. sic in his qui hunc indigni
ꝑcipiunt licentius crassatur. Contra illos &em̃
qui exceriorem eccłe cultũ negligunt. dñs ꝑ
malachiã queritur dicens. Ouos sacerdotes qͥ
despicitis nomen meu. & di xistis. in quo: In¬
eo despicitis nomen meũ.Ioffertis suꝑ altare meũ
panẽ pollutũ. & dicitis. Mensa dñi polluta est.
Polluunt sacerdotes panẽ id÷ corpꝰ xp̃i. ut beat᷑¬
ieronimꝰ exponit. quando indigni accedunt ad
altare. Mensã uͦ despectã licet uerbis ñ dicant.

Expanded text:
diosius sacerdotes colunt quae sua sunt, an quae altadiosius sacerdotes colunt quae sua sunt, an quae altaris. Sed nimirum cum charitas quae est plenitudo legis penitus tota jam refrigescit, quomodo in sacrificando continuatio tanta perseverat, nisi quia malignus hostis in hoc sacrificantibus contradicit, in quo magis eos gravari novit? Neque enim Judam vetuit Eucharistiam sumere. Scivit enim quia sicut a devotis per illius mysterii perceptionem ejus fraus compescitur, sic in his qui eam indigni percipiunt licentius grassatur. Contra eos etenim qui exteriorem ecclesiae cultum negligunt, Dominus per Malachiam queritur, dicens: O vos sacerdotes, qui despicitis nomen meum, hoc despicitis nomen meum, offerentes super altare meum panem pollutum, et dicitis: Mensa Domini polluta est. Polluunt sacerdotes panem, id est corpus Christi, quando indigni accedunt ad altare. Mensam vero despectam, licet verbis non dicant,
Abbreviated transcription (Latin):
ria sacrificandi officiũ. qui naturali simplicita¬
te fulgebant. iuxta illud: Cum simplicib¬
sermocinatio dĩ est. Quod misteriũ qui participare¬
debebant : discaͥtiatis pedib iacebant. ꝓpt̃ illud qđ
moysi & iosue p̃ceptum ẽ. Sc̃s quoq pachomius
pistorib p̾cepit. ut cũ oblationes coquerent salu¬
taria meditarentur: nichil uanũ loquentes. Cũ
gͦ in hoc monasterio tabennensi quadã uice uio¬
laretur. statim pachomio diuinitus reuelatũ ẽ.
qui ꝓtinus theodorũ mittens. negligentiã hanc
uelud diuini p̃cepti transgressionẽ emendari
fecit. At nunc ualde qdem frequentiꝰ. sed quod
nimis dolendũ ẽ. multo negligentius frequen¬
tatur. Quã scilicet negligentiã & ipsa eccłae
facies. & ipsa uasa altaris. sed & linteamina seu
quelibet cetera que ad usũ dñice seruitutis ꝑti¬
nent: manifeste demonstrant. Non necesse est
singula singillatim prodere. Satis patet que stu¬

Expanded text:
ria, sacrificandi officium, qui naturali simplicitaria, sacrificandi officium, qui naturali simplicitate fulgebant, iuxta illud: Cum simplicibusermocinatio Dei. Quod mysteriudebebant, discalceatis pedibus accedebant; propter illud quod Moysi et Josue praeceptum est. Sanctus quoque Pachomius pistoribus praecepit, ut cum oblationes coquerent, salutaria meditarentur, nihil vane loquentes. Cum ergo hoc in monasterio Tabennense quadam vice violaretur, statim Pachomio divinitus revelatum est, qui protinus Theodorum mittens negligentiam hanc velut divini praecepti transgressionem emendari fecit. At nunc valde quidem, valde frequentius, sed quod nimis dolendum est, negligentius frequentatur. Quam scilicet negligentiam et ipsa ecclesiae facies, et ipsa vasa altaris, sed et linteamina, seu quaelibet caetera, quae ad usum Dominicae servitutis pertinent, manifeste demonstrant. Non necesse est singula singulatim prodere: satis patet quae stu
Abbreviated transcription (Latin):
Tde hoc quidẽ qđ uel ꝑhec tria uitia uel
Iꝑ cetera que enumerare̾ pudet: a xp̃o apo¬
statare uidentur. ualde dolendum ẽ: sed mul¬
to plus de hoc quod illud sacra scm̃ misterium
dominici uidelicet corporis sacramentũ teme¬
rare p̾sumunt. Hoc enĩ beneficiũ mauus est
inter omia bona. que hominib concessa sunt. &
hoc ẽ quod ds̃ maiori caritate mortalib indul¬
sit. quia in hoc misterio salus mundi tota con¬
sistit: & cerce dum indigne tractatur. ꝑhoc
maxime diuina cotidie maiestas iniuriatur.
De hoc gͦ dolendum ẽ. de hoc om̃imodis ingemis¬
cendũ. ut si emendare ñ possumus: uel dolen¬
di affecꝰtũ nobis in eẽ reclamando monstremꝰ :
ne force uox xp̃i nos arguat dicens. Sustinui
qui simul contristaretur. & ñ fuit. Quod de¬
niq misteriũ in primordiis eccłe ñ tam freqͥnt᷑
ut nunc celebratur. Iamen quanto rartus. tan¬
to religiosius agebatur. Tempore namq pͥorũ
patrũ illis iniungebat᷑ ut eisebii refert histo¬

Expanded text:
de hoc quidem quod vel per hæc tria vitia, vel per cætera quæ enumerare pudet, a Christo apostatare videntur, valde dolēdum est: sed multo plus de hoc quod illud sacrosanctum mysterium Dominici videlicet corporis temerare præsumunt. Hoc enim beneficium maius est inter omnia bona, quæ hominibus cōcessa sunt, & hoc est quod Deus maiori caritate mortalibus indulsit, quia in hoc mysterio salus mundi tota consistit. Et certe dum indigne tractatur, per hoc maxime diuina quotidie maiestas iniuriatur. De hoc ergo dolendum est, de hoc omnimodis ingemiscendum, vt si emendare non possumus, vel dolendi affectum nobis inesse reclamando monstremus: ne forte vox Christi nos arguat, dicens. Sustinui qui semel contristaretur & non fuit. Quod denique mysterium primordiis Ecclesiæ non tam frequenter vt nunc celebrabatur: tamen quanto rarius, tanto religiosius agebatur. Tempore namque priorum Patrum illis iniungebatur, vt Eusebij refert histo
Abbreviated transcription (Latin):
lis xp̃iams plerũq cruciantur. ꝑ illos gͥ quib
pnsia in figura contingebant. hoc satis ostendit᷑.
quod filios eccłe non solũ a paganis sed etiã ab
ipsis siuis contribulib multa oporteat pati
aec sane captiuitas quȩ foris ingeritur.
tanto leuius tolernda ẽ: quanto & anima¬
Ceterũ est alia uastatio. iudelicet spu alis: qua
non reb sed uircutib expoliamur. Que tanto
uehementior est: quanto & occultius ꝓstrinait.
Quã scilicet uastitatem illa captiuitas specia¬
liter designat. qua trib iude in babylonẽ trans.¬
lata ẽ. Deilla namq seribitur. quia rex babylo¬
inis regem ioachim captiuauit. & mathaniam¬

Expanded text:
lis Christianis plerumque cruciantur. Per illos igitur quibus lis Christianis plerumque cruciantur. Per illos igitur quibus omnia in figura contingebant, hoc satis ostenditur, quod filios Ecclesiæ non solum a paganis, sed etiam ab ipsis suis contribulibus multa oporteat pati. Hæc sane captiuitas, quæ foris ingeritur, tanto leuius toleranda est, quanto & animaCæterum est alia vastatio, videlicet spiritalis, qua non rebus, sed virtutibus spoliamur, quæ tanto vehementior est, quanto & occultius perstringit. Quam scilicet vastationem illa captiuitas specialiter designat, qua tribus Iuda in Babylonem translata est. De illa namque scribitur, quia Rex Babylonis regē Ioachim captiuauit, & de Iuda
Abbreviated transcription (Latin):
uid supra diximus designari. E decem uͦ tribꝰ
que licet de genere patriarcharũ sicut & trib
nda descenderint. tamen a dĩ cultura disce¬
dentes uitulos infamaria coluerunt: xp̃ianos
figurari. qui misteriis quidẽ fidei regenerant᷑.
sed auaritiã quȩ est idolor seruitus colentes.
aut aliis quib libet desideriis male inherentes:
dm̃ quẽ uocib confitent᷑. factis negant. Per
assyrios aut̃ quaslibet gentes exprimi. que
dm̃ non nouerunt. Igitur ut tunc ille dece
trib ab alienigenis afflicte trib fuerunt. si
& modo ꝑuersi xp̃iani paganoꝵ exterminio
subiciuntur. & sicut domus iuda que dece
pdictis trib in malis acꝰtib frequent̾ secuta
fuerat. tam ab ipsis decem tribub quã ab alieni¬
genis uehementer legitur oppressa tunc fuisse:
sic & nunc boni quilibet xp̃iam ꝑ eo quod malos
frequenter imitantur. & a paganis & ab ipsis ma¬

Expanded text:
uid, supra diximus designari. Per decem vero tribus, uid, supra diximus designari. Per decem vero tribus, quæ licet de genere Patriarcharum, sicut & tribus Iuda, descenderint; tamen a Dei cultura discedentes vitulos in Samaria coluerunt, illos Christianos figurari qui mysteriis quidem fidei regenerantur, sed auaritiā, quæ est idolorum seruitus, colentes, aut aliis quibuslibet desideriis male inhærentes, Deum, quem vocibus confitentur, factis negant. Per Assyrios autem quaslibet gentes exprimi, qui Deum non coluerunt. Igitur & tunc illæ decem tribus ab Alienigenis afflictæ fuerunt. Sic & modo peruersi Christiani paganorum exterminio subiiciūtur, & sic domus Iuda, quæ decem prædictas tribus in malis actibus frequenter secuta fuerat, tam ab ipsis decem tribubus, quam ab alienigenis vehementer legitur oppressa tunc fuisse. Sic & nunc boni quilibet Christiani, pro eo quod malos frequenter imitantur, & a paganis, & ab ipsis ma
Abbreviated transcription (Latin):
pariter interponit. Ibices aut̃ quadrupedia sunt
& morant᷑ in petris. Qui uidelicet ibices si qͥn
illesos suscipiunt. ita ut iacturam sui casus
nua habent. uidelicet scripturas duoꝵ te¬
stamentoꝵ: dequib est illud. Cornua inmanib eius.
Hi certe uelud ibices cũ ceciderint ñ colliduntur.
quia siquid eis ruine temporalis accesserit: scriptu¬
re duoꝵ testamentoꝵ quasi duũ corniui exceptio¬
ni innitentes euadunt. & ne in ꝑturbatione de¬
ficiant. scripturarũ solatio sẽ su stentant :
sieut paulus qui mundi huiꝰ aduersitatẽ deie¬
ctus dicebat. Quecũq scripta sunt. ad nr̃ãm
doctrinam scripta sunt. Rectera. Hec ad legendi
studiũ dicta sint: nunc ea quȩ animo ꝓposita
sunt aggrediamur. Uni uersam xp̃i fãmiliam
id: omnẽ electoꝵ collectionẽ. qui uel in clerieali
uel in laicali ordine. aut in diuitiis aut in pau¬
ꝑtate degentes. eidem xp̃o uidelicet humili reg

Expanded text:
pariter interponit. Ibices autem quaedam quadrupedia sunt pariter interponit. Ibices autem quaedam quadrupedia sunt et morantur in petris. Quae videlicet ibices si quandillaesas suscipiunt, ita ut jacturam sui casus nua habent, videlicet Scripturas duorum Testamentorum, de quibus est illud: Cornua in manibus ejus . Hi velut ibices cum ceciderunt, non colliduntur: quia si quid eis ruinæ temporalis accesserit, scripturæ duum Testamentorum quasi duorum cornuum exceptioni innitentes euadunt, & ne in perturbatione deficiant, scripturarum solatio se sustentant. Sicut Paulus, qui in mundi huius aduersitate deiectus dicebat, Quæcunque scripta sunt, ad nostram doctrinam scripta sunt, vt pestudium dicta sint, nunc ea, quæ animo proposita sunt, aggrediamur. Vniuersam Christi familiam, id est omnem electorum collectionem, qui vel in clericali, vel in laicali ordine, aut in diuitiis, aut paupertate degentes, eidem Christo, videlicet humili regi,
Abbreviated transcription (Latin):
quod ualeo. S dum ur̃a uobis tam ꝓlixe refero:
fastidit̃ generare ꝑtimesco. Cui tamen ductus
uerboꝵ forte displicuerit: cõparet illũ ꝓtelatis
prauoꝵ nequitiis. qui supra dorsa pusilli gregis
xp̃i fabricantes. ꝓlongant in iquitatẽ suam: eisq
potius indignetur. qui trahentes peccatu ut ysa¬
sas dicit in funiculis uanitatis. exigunt ut con¬
tra sẽ tanta dicant᷑. Uos uero qui preuidere de.¬
buistis cui & quid iuberetis: dicꝰta hec ueluti
quoddã uas modo transfusũ considerate. & suꝑ.¬
flua queq tanquã guctulas uasi deformiter
adherentes: lima discretionis recidite: ut sicut¬
macidis frugib quedã matura leguntur. ita
in isto clarno cũ plurima quȩ merito reprobent᷑
forte inueneritis: pauca saltem utilitatis quid¬
Nter illa mirifica que ad expͥmendos TEnqꝰ.¬
ordines scẽ eccłe ds̃ adbeatũ iob loquitur. que¬
dã animalia figuraliter nominans : ibices quoq

Expanded text:
quod valeo: sed dum vestra vobis tam prolixe refero, quod valeo: sed dum vestra vobis tam prolixe refero, fastidium generare pertimesco. Cui tamen ductus verborum forte displicuerit, comparet illum protelatis pravorum nequitiis, qui supra dorsa pusilli gregis Christi fabricantes prolongant iniquitatem suam, eisque potius indignentur qui trahentes peccatum, ut Isaias dicit, in funiculis vanitatis , exigunt ut contra se tanta dicantur. Vos ergo praevidere debuistis cui et quid juberetis, dicta haec veluti quoddam vas modo transfusum considerate, et superflua quaeque tanquam guttulas vasi deformiter adhaerentes lima discretionis recidite. Ut acidis frugibus quaedam matura leguntur, ita in isto calamo, cum plurima, quae merito reprobentur, forte inveneritis, pauca saltem utilitatis quidnter illa mirifica quae ad exprimendos ordines Ecclesiae Deus ad beatum Job loquitur, quaedam animalia figuraliter nominans, ibices quoque
Abbreviated transcription (Latin):
solatio uos interim maneat. ut dũ principes so.¬
domoꝵ caput excollunt. dũ filii gororre lu¬
xuriant: hi qui iustũ loth imitari meruerint.
uidendo & audiendo mala cũ ipso crucientur:
Sub umbra alarũ diuinarũ sꝑantes. donee tran¬
explicito.tam uobis quã domno abbati sa.¬
tis ut frustra credidi: meiam fecisse pucabam. ⁊
domnꝰ abba legationem iussionis u̾re quã semel
suscepit. nimis ut ita dicam imꝑiose exigit. Nã
licet ꝓmptariolũ cordis mei iam ex haustũ pro¬
nuntiauerĩ: tamen sicut p̾cedentem libellum.
ita quoq hunc subsequentẽ aggredi me coegit.
Ea tamen occasione factũ est : quod in p̃cedentib
duob libellis. de afflctoꝵ consolatione patica di¬
cta sint: & ad consilium pontifici dandũ. cuius
mentẽ sicut moysi maloꝵ prauitas erxacerͣbat.
Ego sane qui nec precepto resistere. nec alia nisi ea
que uos melius nostis possũ referre: facio quidẽ

Expanded text:
solatio vos interim maneat, ut dum principes Sosolatio vos interim maneat, ut dum principes Sodomorum caput extollunt, dum filii Gomorrhae luxuriant, hi qui justum Loth imitari meruerint videndo et audiendo mala, cum ipso crucientur, sub umbra alarum divinarum sperantes donec tranexpleto, tam vobis quam domno abbati satis, ut frustra credidi, me jam fecisse putabam: sed domnus abba jussionem legationis vestrae, quam semel suscepit, nimis, ut ita dicam, imperiose exigit. Nam licet promptariolum cordis mei exhaustum jam pronuntiaverim, tamen sicut praecedentem libellum, ita quoque hunc sequentem aggredi coegit. Ea tamen occasione factum est, quod in praecedentibus duobus libellis de afflictorum consolatione pauca dicta sint, et ad consilium pontifici dandum, cujus mentem sicut Moysi malorum pravitas exacerbat, ego sane qui nec praecepto resistere, nec alia nisi ea quae vos melius nostis, possum referre, facio quidem
Abbreviated transcription (Latin):
& item ipse ait. Indulgentia sua redemit eos. &
illi adiraicundiã ꝓuocauerunt & affuxerunt spm̃¬
scm̃ eius: & conuersus ẽ in inimicũ. Hinc quoq
in ꝑsona eius iob dicit. Sine filiis facꝰtus sũ. Ecce
qualis .ẽ. huiꝰ uite status. si tam̃ status ẽ dicendus :
quẽ tot casus delictoꝵ ad ruinam uergunt. & quẽ
tanta sue prauitatis moles adima demergit. Pro
his & huiꝰmodi quȩ tam multiplicia sunt. ut magis de¬
fleri quã referri possint: lugendũ ẽ his qui consola¬
tionẽ iħ u expectant. O quã bonũ est uenerabilis
pater suꝑ talia contristari. Quisquis enĩ ille est.
angelus pacis uocabit᷑. iuxta illud isaye quod iam¬
p̾misimꝰ. angeli inquit pacis amare flebunt: & int̾
electos assignari merebitur. sicut ꝑ ezechielẽ dr̃.
Signa ⁊ax in frontib uiroꝵ lugentiũ. Tau litte.¬
ra. speciem scẽ crucis gerit. Uidete gͦ quã magnũ
bonũ sit dolere ꝓmalis. quando dolens quilibet

Expanded text:
Et item ipse: In indulgentia sua redemit eos, et Et item ipse: In indulgentia sua redemit eos, et illi ad iracundiam provocaverunt, et afflixerunt Spm ejus, et conversus est eis in inimicum . Hinc quoque in persona ejus Jacob dicit: Sine filiis factus sum. Ecce qualis est hujus vitae status, si tamen status dicendus est, qui tot casibus delictorum ad ruinam vergit, et quem tanta suae pravitatis moles ad ima demergit. Pro his et hujusmodi, quae tam multiplicia sunt, ut magis defleri, quam referri possint, lugendum est his qui consolationem Jesu exspectant. O quam bonum est, venerabilis pater, super talia contristari! Quisquis enim ille est, angelus pacis vocabitur, juxta illud Isaiae quod praemisimus jam: Angeli pacis amare flebunt . Et inter electos assignari meretur, sicut per Ezechielem dicitur: Signa Tau in frontibus virorum lugentium . Tau littera speciem sanctae crucis gerit. Videte ergo quam magnum bonum sit dolere pro malis, pro quo dolens quilibet
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos a preceptis eius contrarios iudicaret.
ro his aut̃ & huiꝰmodi que in huiꝰ uite nr̃e sta.¬
tu iam refrigescente caritate & abundante ini¬
quitate geruntur. dñs ꝑ amos queritur dicens.
Nunquid ñ ut filĩ ethiopũ uos estis mͥ filn isrł
ait dñs: Quia pꝰ dealbationẽ que fit in selmon:
ad nigredinẽ peccati redimus. Niue inquit deal¬
babuntur in selmon. & cũ scriptura diciͣt. uere¬
cundos & reuerendos facite filios isrł ab om̃i ĩmun¬
qitia. Quo uidelicet uerbo generaliter omĩs inqͥ¬
natio uel occulta uel manifesta cõprehenditur.
quã ut ieronimꝰ dicit nominare turpissimũ ẽ:
Nos e contra in passione desiderii sicut gentes quȩ¬
ignorant dm̃ estuamꝰ. & om̃s ut ait isayas ad auari¬
tiam declinamꝰ. a summo usq ad minimũ ut equꝰ emissariꝰ
facti sumꝰ: ut n ĩmerito quasi degeneres a cęlesti patre
audiamꝰ. Nũ quid ñ uos filii scelesti. semen menda ꝓ:

Expanded text:
ipsos praeceptis ejus contrarios judicaret. ipsos praeceptis ejus contrarios judicaret. XLII. Pro his et hujusmodi quae in hujus vitae nostrae statu, jam frigescente charitate, et abundante iniquitate, geruntur, Dominus per Amos queritur dicens: Nunquid non ut filii Aethiopum vos estis mihi filii Israel, ait Dominus? Post dealbationem quae fit in Selmon, ad nigredinem peccati redimus: Nive, inquit, dealbabuntur in Selmon . Et cum Scriptura dicat: Verecundos et reverendos facite filios Israel ab omni immunditia; quo videlicet verbo generaliter omnis inquinatio vel occulta vel manifesta comprehenditur, quae, ut Hieronymus dicit, nominare turpissimum est; nos econtra in passione desiderii sicut gentes aestuamus, et omnes, ut ait Isaias, ad avaritiam declinamus a summo usque ad minimum, ut equus emissarius hinnientes, ut merito quasi degeneres a coelesti Patre audiamus: Nunquid vos non filii scelesti, semen mendax?
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa que sanitati contraria sunt geramus. nec hoc
ipsũ quidẽ quod. ẽ. in nobis insitũ cognoscimus.
At enĩ si in corpore parũ aliquid morbi pulsauerit:
stati & medicos addhibemus. & pecuniam profundimꝰ.
& eq̃ obseruantium que medicine competit gerimꝰ:
nec prius cessatur quã que molesta sunt mitigent᷑.
si quocuq modo fieri potest. Anima uͦ cotidie cum¬
uulneretur. cũ ꝑ singula lanietur. uratur. p̾cipite¬
tur. & modis omib pereat: nec parua quide pro ea
nos cura sollicitat. S horũ causa ẽ: quod om̃s pa¬
riter morb obtinuit. & tanquã si eueniat multis
sub uno languentib presto ẽẽ neminem sanum.
certũq eẽ quod om̃s pariter corrum pat & a sumat
languemus a salute mentis. alii maiore. alii minore
peste: nemo t est qui curet. Qenĩ siquis utcũq
ad eẽt. qͥ uel pcepta xp̃i uel transgressiones nr̃as dis¬
cerneret: nescio si ullos alios magis quã nosmet

Expanded text:
omnia quae sanitati contraria sunt geramus, nec hoc omnia quae sanitati contraria sunt geramus, nec hoc ipsum quidem quod est insanius nobis cognoscimus. At enim si in corpore parum aliquid morbi pulsaverit, statim et medicos adhibemus, et pecuniam profundimus, et omni observantia curam, quae medicinae competit, gerimus, nec prius cessatur, quam quae molesta sunt mitigentur, si utcunque fieri potest. Anima vero cum quotidie vulneretur, cum per singula lanietur, uratur, participetur, et modis omnibus pereat, nec parva quidem pro ea cura nos sollicitat. Sed haec causa est quod omnis pariter morbus obtinuit, et tanquam si eveniat, multis sub uno languentibus praesto esse neminem sanum. Certum est quod omnis pariter corrumpat et absumat languemus a salute mentis, alii majore, alii minore peste, nemo utique est qui curet. Etenim si quis utcunque adesset, qui vel praecepta Christi, vel transgressiones nostras discerneret, nescio si ullos alios magis quam nos
Abbreviated transcription (Latin):
sophoniam dr̃. At tamen subaudis licet ad ho¬
ram suꝑbias. timebis me: & accipies disciplinã.
uod aut̾ inter om̃ia mala grauiꝰ
nocet. hoc ẽ: quia ita peccandi usus ipsa
iam consuetudine roboratꝰ est. ut pene iusto
iudicio peccatũ discere noscat. S sic̃ aaron
filiis isrł deos querentib ñ restitit. sic om̃s aut iniqui
sunt. aut iniquitati cedunt. Qua ꝓpt illacrimans
isaias: dicit dedõ. Quẽ docebit scientiã. & quẽ intellige¬
re faciet auditũ : Sacerdos & propħa nescierunt. pre
id÷ dnm̃. & ignorauerunt iudiciũ. id ẽ. discernere
pondus peccati. Quin potius adulteris quos arguere
debuerant. ut ibidẽ dr̃ sacerdotes applaudebant:
& populus meus dilexit talia. Contingit gͦ nobis quod
illis solet accidere. sicut iohannes crisostomꝰ dicit
qui uel frenesim patiuntur. uel mente capti sunt:
a quib cũ multa turpia & periculosa uel dicant᷑
uel gerantur. nec pudoris tam̃ aliquid nec penituii¬

Expanded text:
Sophoniam dicitur: At tamen, subaudis, licet ad hoSophoniam dicitur: At tamen, subaudis, licet ad horam superbias, timebis me et accipies disciplinam . XLI. Quod autem inter omnia mala gravius nocet, ita pessimus peccandi usus ipsa jam consuetudine roboratus est, ut pene nullus justo judicio peccatum discernere queat. Sed sicut Aaron filiis Israel deos quaerentibus non restitit, sic omnes aut iniqui sunt, aut iniquitati cedunt. Quapropter illacrymans Isaias de Deo dicit: Quem docebit scientiam, et quem intelligere faciet auditum? Sacerdos et propheta nesciDominum, et ignoraverunt judicium , id est discernere pondus peccati. Quin potius adulteris, quos arguere debuerant, ut ibi dicitur, sacerdotes applaudebant, et populus meus dilexit talia. Contigit ergo nobis quod illis solet, sicut Joannes Chrysostomus dicit, qui vel phrenesin patiuntur, vel mente capti sunt, a quibus cum multa turpia et periculosa vel dicantur vel gerantur, nec pudoris tamen aliquid nec poenitu
Abbreviated transcription (Latin):
in ea morari nequa quã possunt : qm̃ alienũ est.
quod apphendere querunt. & quasi a cliuosis iti¬
nerib mox relabuntur. Nam quousq hanc abi¬
ciant. & ad consuetam elationem redeant: quasi
graue pondus in corde patiuntur. Ergo de istis
dr. Om̃i tempore uite sue suꝑbit impius. quia
licet speciem humilitatis assumant: hoc tam̃ ad
adquirendã manem głam faciunt. & ita de ip¬
sa ficta humilitate głantur. ut etiã inde suꝑ¬
biant. si contra suꝑbiam subtiliter disputare
norunt. Solent quidẽ & electi suꝑbire. sed non
omi tempore : quia priꝰquã uita finiant. cor
ab elatione adhumilitatẽ cõmutant: Suꝑbisse
enĩ. cecidisse ẽ. Unde ꝑ psalmistã dr̃. Non ue¬
niat mͥ pes suꝑbie. ses̃ inquit ñ pedes. Liquet
enĩ quod nullus uno pede diu gradiatur. Ob
id gͦ quolibet alio uitio temptari ꝑmittunt᷑
ut humilientur. Humiliati uero diaboli eẽ
desinant : cui suꝑbiendo militabant. Hinc ꝑ

Expanded text:
in ea morari nequaquam possunt, quoniam alienum est in ea morari nequaquam possunt, quoniam alienum est quod apprehendere quaerunt, et quasi a clivosis itineribus mox relabuntur. Nam quousque hanc abjiciant, et ad consuetam elationem redeant, quasi grave pondus in corde patiuntur. De istisdem tempore vitae superbiunt impii, quia licet speciem humilitatis assumant, hoc tamen ad acquirendam inanem gloriam faciunt, et ita de ipsa ficta humilitate gloriantur, ut etiam inde superbiant, si contra superbiam subtiliter disputare norunt. Solent quippe et electi superbire, sed non omni tempore, quia priusquam vitam finiant, cor ab elatione ad humilitatem commutant. Superbisse enim, cecidisse est. Unde et per Psalmistam dicitur: Non veniat mihi pes superbiae . Pes, inquit, non pedes: liquet enim quod nullus uno pede diu graditur. Ob id ergo quolibet alio vitio tentari permittuntur, ut humilientur; humiliati vero diaboli esse desinant, cui superbiendo militabant. Hinc per
Abbreviated transcription (Latin):
Imitantur illũ qui sunt exparte eius. uidelicet
semꝑ suꝑbiendo. & nunquã resipiscendo. Item de
his & illud. Huic montes herbas ferunt. Permon¬
tes itaq tumor suꝑboꝵ. ꝑ erbas uero fluxe uolup¬
tates eoꝵ expͥmuntur. Ergo montes huic uehe moch
herbas ferunt: quia semꝑ ineis poenã eterne mor¬
tis esuriens. dũ ipsi se eidẽ ad om̃e uitiũ sternunt.
dũ nullũ malũ aut cogitando aut oꝑando pre¬
tereunt : Quia semꝑ in eis sua desidieria recognos¬
cit. quasi semꝑ in montib herbas inuenit. quib
malitie sue uentrẽ tendat. Quẽ tanto delecta¬
bilius quisq pascit. quanto sordidius inqͥnat᷑.
Siendum uero quod in hac peregrinatione
ubi babylonici & ierosolimite mixti ꝑcurrunt.¬
& reprobi frequenter suꝑbire. & electi humiliari
solent. S suꝑbis mentib humilitas alta e̾: & iccir¬
co cũ hanc specietenꝰ conscendere nituntur. diu

Expanded text:
Imitatur autem illum qui sunt ex parte ejus , videlicet Imitatur autem illum qui sunt ex parte ejus , videlicet semper superbiendo, nunquam resipiscendo. Item de his et illud: Huic montes herbas ferunt . Per montes tumor superborum, per herbas fluxae voluptates eorum exprimuntur. Ergo montes huic Beemoth herbas ferunt, quia semper in eis poenam aeternae mortis esuriens, dum ipsi se eidem ad omne vitium sternunt, dum nullum malum aut cogitando aut operando praetereunt, quia semper in eis sua desideria recognoscit, quasi semper in montibus herbas invenit, quibus suae malitiae ventrem tendat, quem tanto delectabilius quisque pascit quanto sordidius inquinatur. XL. Sciendum vero quod in hac peregrinatione, ubi Babylonici et Hierosolymitae mistim procurrunt, et reprobi frequenter superbire, et electi humiliari soleant. Sed superbis mentibus humilitas alta est. Et idcirco cum hanc specietenus conscendere nituntur, diu
Abbreviated transcription (Latin):
multos terrenis a morib in uoluere. qui studio
uite celestis uidebantur inherere. Sane de iltis alias¬
dictsĩ est. Circundabunt eũ salices torrentis. Sali¬
ces infructuose arbores sunt: sed torrente rigantur
Torrens hiemalib pluuiis intumescit. sed estate sic¬
catur. Per salices scłares quiq significant᷑. a bonis
uirtutsi fructib alieni. Per torrentem uero mor¬
talis gła: que caducis honorib tanquã hiȩmalib
pluuiis inflatur. sed uite huiꝰ termino anullat᷑.
Malignũ itaq sp̃m salices torrentis circundant.
qm̃ hii quos in suis cogitationib amor uite car¬
nalis inebriat. tanto illi apt̃ius inherent: quanto
largius delectatio transitorie uoluptatis eos in¬
fundit. Qui scilicet more salicũ fructus ñ ferunt.
sed in foliis uiridescunt: quia aliqͣn. do uerba
honestatis ꝓferunt. sed nullũ uite pondus exbo¬
nis oꝑib ostendunt. Dequib etiã scriptũ est.

Expanded text:
multos terrenis amoribus involvere, qui studio multos terrenis amoribus involvere, qui studio vitae coelestis videntur inhaerere. Sane de illis alias: Circumdabunt eum, inquit, salices torrentis . Salices infructuosae arbores sunt, sed torrente rigantur. Torrens hiemalibus pluviis intumescit, sed aestate siccatur. Per salices ergo saeculares quique significantur a bonis virtutum fructibus alieni. Per torrentem vero mortalis gloria, quae caducis honoribus tanquam hiemalibus pluviis inflatur, sed vitae hujus termino annulatur. Malignum itaque spiritum salices torrentis circumdant, quoniam hi, quos in suis cogitationibus amor vitae carnalis inebriat, tanto illi arctius inhaerent, quanto largius delectatio transitoriae voluptatis eos infundit. Qui scilicet more salicum fructus non ferunt, sed in foliis viridescunt; quia aliquando verba honestatis proferunt, sed nullum vitae pondus ex bonis operibus ostendunt. De quibus scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ dr̃. Ue terre & mari. quia descendit diabolus
iduos. habens iram magnã. sciens quod modicũ
tempus habet. Tunc gͦ in magne ire feruorẽ sedi:¬
latat. ne qui inbeatitudine stareñ potuit: indã¬
nationis su. ẽ foueã cũ paucis ruat. Tunc enĩ qͥc¬
qͥd nequit᷑ ualuerit. callidus exquirłt. Hec itaq
tempora iam uenisse. iamq malignũ hostem miste¬
riũ iniquitatis oꝑari: ꝑ hoc manifeste patet. quod
omis religionis: status xp̃ianitatis immutat᷑
re saltem dignatur. sed iniquoꝵ multiplicitate
roborata: caput ubiq locoꝵ exculisse uidetur.
ui aut̃ sint quos suis ditionib
idẽ hostis mancipat. ꝑ hoc ostenditur quod
rex ẽẽ suꝑ om̃s filios suꝑbiẽ ꝑhibetur. Suꝑbia
uero & multos in scłarib studiis. & multos in gra¬
du religionis positos prosternit. De istis namq
scriptũ est. Misit draco caudam sua. & traxit
terciã partẽ stellarũ: quod ẽ: extrema ꝑsuasione

Expanded text:
nem dicitur: Vae terrae et mari, quia descendit diabolus nem dicitur: Vae terrae et mari, quia descendit diabolus ad vos habens tempus habet . Tunc ergo in magnae irae furorem se dilatat; ne qui in beatitudine stare non potuit, in damnationis suae foveam cum paucis ruit. Tunc quidquid nequiter valuerit callidus exquirit. Haec itaque tempora jam venisse, jamque malignum hostem mysterium iniquitatis operari per hoc manifeste patet, quod omnis ordo religionis aut Christianitatis immutatus re saltem dignatur, sed iniquorum multiplicitate roborata caput ubique locorum extulisse videatur XXXIX. Qui autem sint quos suis ditionibus isdem hostis mancipat, per hoc ostenditur, quod rex esse super omnes filios superbiae perhibetur. Superbia vero et multos in saecularibus studiis, et multos in gradscriptum est: Misit caudam suam draco, et traxit tertiam partem stellarum . Quod est extrema persuasione