comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Id ad se delatũ nõ paucis nũciis ille riserat: refe̾ntes rugato aspectu insecta
est aqua: diut᷑nis tenebͥs exulãtib lux tẽpestiua orbes impleuit. leco fragore
plandẽtium suscitato: rex cãm ꝑcunctatꝰ edidicit. Moxq certitudine uisus eꝰ
comꝑta. qd̾ scil digitos suos in oculos sanati intentans. illũ reducto capite
cau̾e cern̾et: grãs deo porrectis in celũ manib egit. Eodem mͦ sanauit cecũ
qͤuidã lincolie. qui młtis annis suꝑuixit regalis index miraculi.
nus quidã cognom̃to spillicor. filius wlinari. de nutegaresbele quadã
die in silua bruhelde ligna cedẽs. dũ diutino post laborẽ soporẽ indulsisset. sã¬
postremo ad regis curiã ueniẽs. uestibulũ cam̾e adu̾santib cubiculariis
frustͣ diu tͥuit. S ꝑstitit imꝓbus pulsator. donͤ egre ad modũ rege ip̃o iubente
admissus est. Audiens qͥppe sompniũ. ĩnocuerat respond̾at. ꝑ duãm meã scãm

Expanded text:
id ad se delatum non paucis nuntiis ille riserat, referentes rugato aspectu inspectaest aqua, diuturnis tenebris exulantibus, lux tempestiva orbes implevit, laeto fragore plaudentium suscitato. Rex causam percunctatus edidicit; moxque certitudine visus ejus comperta, quod scilicet, digitos suos in oculos sanati intentans, illum reducto capite cavere cerneret, gratias Deo porrectis in coelum manibus egit. Eodem modo sanavit caecum quemdam Lincoliae, qui multis annis supervixit, regalis index miraculi. nus quidam, cognomento Spillecorn, filius Wulmari de Nutegareshale, quadam die in sylva Bruelle ligna caedens, dum diuturno post laborem sopori indulsisset, sanPostremo, ad regis curiam veniens, vestibulum camerae, adversantibus cubiculariis, frustra diu trivit; sed perstitit improbus pulsator, donec aegre admodum rege ipso jubente admissus est. Audiens quippe somnium innocue responderat, « Per 377 dom
Abbreviated transcription (Latin):
dimnutũ inuenit. ut pret̾ pauca oꝑpida urbi uicina. ⁊ obͥatões fideliũ pene nichil
hab̾et. quo se sustẽtaret. Ciuitates ⁊ possessiones in lõgiquo posite que adius est̃
tronib stipalamt᷑. ut nullus ꝑegͥnus nͥ cũ maiori manu impune tͣnsiret. ferue¬
bant totis semitis insidiatoꝵ examina: nec inueniebat uiator qͦ colludio enade¬
ret. Ita in uacuũ sicut in pecuniosũ furebat᷑: uͭ simplex habe̾ grãni. nec resistens
pati pot̾at uiolentiã. Cessatũ est ab om̃i ꝓuincia romã iter ageredi. qd̾ malet
quilibet ꝑ domesticas eccłas nũmos suos diuide̾. qͣm latrũculos ꝓpͥis laborib pa¬
scere. Qͥd in urbe nnico olim hĩcaculo scĩtatis: Ibi medio foro uocalant᷑ siccarii s

Expanded text:
a oppida urbi vicina, et oblationes fidelium, pene nihil haberet quod se sustentaret. Civitates et possessiones in longinquo positae, quae ad jus tronibus stipabantur, ut nullus peregrinus nisi cum majori manu impune transiret. Fervebant totis semitis insidiatorum examina, nec inveniebat viator quo colludio evaderet: ita in vacuum sicut in pecuniosum furebatur; nec supplex habere gratiam, nec resistens pati poterat violentiam. Cessatum est ab omni provincia Romam iter aggredi, quod mallet quislibet per domesticas ecclesias nummos suos dividere, quam latrunculos propriis laboribus pascere. Quid in urbe unico olim habitaculo
Abbreviated transcription (Latin):
q in eo annis xxͥiiii nõ plenis. uir ꝓpt̾ moꝵ simplicitatẽ ꝑum impio ydo¬
neus. s des denot᷑ idõ ab eo directꝰ. deniꝙ eo regnãte nullus tumłtus domesticus
qui nõ cito compmet᷑. nullũ bellũ forisecꝰ. Om̃ia domi foris ꝙ qͥeta: omĩa tn alla.
Qd eo magis scupendũ qr ita se mansuete ag̾et. ut uec uiles homũculos uerlo
lede nosset. Nã dũ qͣdam uite uenatũ isset ⁊ agrestis qͥdam stabulata illa quib
iecte ꝯditõis hõi se posse nocẽ putaret. Erat int̾ea eiꝰ reu̾entia apud domesticos

Expanded text:
s; vir propter morum simplicitatem parum imperio idoneus, sed Deo devotus ideoque ab eo directus. Denique eo regnante nullus tumultus domesticus qui non cito comprimeretur, nullum bellum forinsecus; omnia domi forisque quieta, omnia tranquilla: quod eo magis stupendum, quia ita se mansuete ageret ut nec viles homunculos verbo laedere 330 nosset. Nam dum quadam vice venatum isset, et agrestis quidam stabulata illa quibus jectae conditionis homini se posse nocere putaret. Erat interea ejus apud domesticos
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ ꝯsentiret. s uelũ scĩmonialiũ suscipiẽs in dei su̾icio placido cõsenuit ocio.
¶rat imꝑator młtis ⁊ magnis uͥtutib p̾ditꝰ. ⁊ om̃iũ pene ante se bellicosis¬
simꝰ. qͥppe qui ⁊̃ windelicos ⁊ lenticos subeg̾it. cet̾osq ppłos suenis ꝯt̾minos.
qui usq ad hanc diem soli õĩm mortaliũ paganas suꝑstitiones anhelant. Nam sai¬
raceni ⁊ turci dm̃ creatorẽ colũt: mathomet nõ dm̃ s dei ꝓpham estimãtes. Win¬

Expanded text:
illius consentiret, sed, velum sanctimonialium suscipiens, in Dei servitio placido consenuit otio.illius consentiret, sed, velum sanctimonialium suscipiens, in Dei servitio placido consenuit otio.pene ante se bellicosissimus, quippe qui etiam Vindelicos et Leuticios subegerit, caeterosque populos Suevis conterminos, qui usque ad hanc diem soli omnium mortalium paganas superstitiones anhelant; nam Saraceni et Turchi Deum Creatorem colunt, 323 Mahumet non Deum, sed ejus prophetam aesti
Abbreviated transcription (Latin):
impettam: henrico imꝑatori alamãnoꝵ nuptũ misit. Celebris illa pompa nupti¬
alis fuit. ⁊ nrõ adhu scło etiã in tͥuiis cãtitata. dũ tãti nõis uͥgo ad nauẽ duce¬
ret᷑. stipãtib om̃ib anglie ꝓcerib: ⁊ in expensas ꝯfe̾ntib quicqͥd absconderat.
uł marsupiũ publicũ ułerariũ regiũ. Ita ad sponsũ pueniẽs. multo tempe
fedus cõig ale fouit. postremo adult̾i accusata puerulũ quẽdam sturni sui alũ¬
num. quẽ secũ ex anglia dux̾at. delatori gigãtee molis hõi ad monomachiã
opposuit: cet̾is clientib merti timore refugiẽtib. Itaq conserto duello. ꝑ mira¬
culũ dei insimulator succiso poplite eneruatꝰ. Guiuldis insꝑato tumpho tͥpudiãs.
uiro repudiũ dedit. nec ult minis ant delinimẽtis adduci potuit. ut thalamo

Expanded text:
impetratam, Henrico imperatori Alemannorum nuptum misit. Celebris illa pompa nuptiimpetratam, Henrico imperatori Alemannorum nuptum misit. Celebris illa pompa nuptialis fuit, et nostro adhuc seculo etiam in triviis cantitata, dum tanti nominis virgo ad navem duceretur, stvel marsupium publicum vel aerarium regium. Ita ad sponsum perveniens, multo tempore foedus conjugale fovit: postremo, adulterii accusata, pucrulum quendam sturni sui alumnum, quem secum ex Anglia duxerat, delatori, giganteae molis homini, ad monomachiam apposuit, caeteris clientibus inerti timore refugientibus. Itaque, conserto duello, per miraculum Dei insimulator succiso poplite enervatur. Gunnildis, insperato triumpho tripudians, viro repudium dedit; nec ultra minis aut delinimentis adduci potuit ut thalamo
Abbreviated transcription (Latin):
fama facti auctorẽ asserebat. infẽssus illũ ep̃ãtu expulit: s post ãnũ pecunia se¬
renatꝰ restituit. Goduuinũ qͦ obliqͥs oculis intuitꝰ. ad sacͣmetũ pͣgatõis compulit.
apposuit ille fidei iurate xeniũ ut grãm plenã redim̾et. locupletissimũ sane ⁊ pul¬
cherrimũ ratẽ aurorostratã. hñtẽ octogĩta milites. qui hab̾e̾nt in brachiis sin¬
guli armillas duas. unã qͣmq .xui. unciarũ auri. in capitib cassides deaurataᷤ
securĩ danicã in hum̾o sinistro hastile ferreũ dextͣa manu gestãtes. ⁊ ne singla
enum̾em. armis om̃ib instructos. in quib fulgor cũ t̾rore certãs. sub auro fer¬
rum occuleret. Cet̾m ut dice̾ ceꝑam hardecnutus gũhildẽ sororẽ suã filiã chuto¬
nis ex ẽm̃a spectatissiie speciei puellã a młt̾is ꝓcis tẽpore pat̾s suspiratã. nec

Expanded text:
fama facti auctorem asserebat, infensus, illum episcopatu expulit, sed post annum pecunia sefama facti auctorem asserebat, infensus, illum episcopatu expulit, sed post annum pecunia serenatus restituit. Godwinum quoque obliquis oculis intuitus, ad sacramentum purgationis compulit. Apposuit ille fidei juratae xenium, ut gratiam plenam redimeret, locupletissimum sane et pulcherrimum, ratem auro rostratam, habentem octoginta milites qui haberent in brachiis singulis armillas duas, unamquamque sedecim unciarum auri, in capitibus cassides deauratas, securim Danicam in humero sinistro, hastile ferreum dextra manu gestantes; et, ne singula enumerem, armis omnibus instructos, in quibus fulgor cum terrore certans sub auro ferrum occuleret. Caeterum, ut dicere coeperam, Hardecnutus Gunhildam sororem suam, Cnutonis ex Emma filiam, spectatissimae speciei puellam, 322 a multis procis tempore patris suspiratam, nec
Abbreviated transcription (Latin):
dies reguans. spm̃ int̾ pocula apd̾ lamudã iuͣx lũdoniã amisit:. ⁊ wintonie iuxta
pat᷑m sepultꝰ est. Iuuenis qui egͤgiã pietatẽ animi in frẽm ⁊ sororẽ ostend̾it. Germa
num eduuardũ annose pegͥnatõis tedio ⁊ spe frat̾ue uecessitudĩs natale solum re¬
insentẽ: obuiis ut aiunt manib excipiẽs. indulgẽtissime retinuit. Sane ne silẽ
tio p̾mã. qd̾ de pͥmogenito elfredo rumigeruli spargũt. ille int̾ mortẽ haroldi. et
exp̾catoẽm hardacnuti fluctiuagãs. regnũ ingressus cõpatͥotarũ ꝑfidia. ⁊ maxi¬
me goduuimi luminib orbatꝰ est. apd̃ gilingeã. Inde ad heliense cenobiũ directꝰ. mi¬
serã uitã pauco tẽpore pane cibario sustẽtauit : om̃ib comitib pret̾ decimos deca¬
pitatis. Nam sors decimũ quẽq morti exem̾at. Hec qr fama serit. nõ omisi. s qͥ a
cronicha tacet ꝓsolido nõ asserui. Hac de cã hardecnutꝰ liuingo criduitumẽsi ep̃o ĩ

Expanded text:
 Wintoniae juxta patrem sepultus est: juvenis, qui egregiam pietatem animi in fratrem et sororem ostenderit; germanum enim Edwardum, annosae peregrinationis taedio, et spe fraternae necessitudinis, natale solum revisentem, obviis ut aiunt manibus excipiens indulgentissime retinuio premam quod de primogenito Ethelredi Elfredo rumigeruli spargunt. Ille inter mortem Haroldi et expectationem Hardecnuti fluctuans, regnum ingressus, compatriotarum perfidia, et maxime Godwini, luminibus orbatus est apud Gillingeham; inde ad Heliense coenobium directus, miseram vitam pauco tempore pane cibario sustentavit; omnibus comitibus praeter decimos decapitatis, nam sors decimum quemque morti exemerat. Haec, quia fama serit, non omisi; sed, quia chronica tacet, pro solido non asserui. Hac de causa Hardecnutus, Livingo Cridietunensi episcopo, quem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtiuuo. Missi pedisseqͥ qui eũ ꝑseq̃rent᷑. ut si pseu̾and̾ putaret. iã urbẽ egressum
reuocarẽt. Ita iicũctant̾ cõpilatis om̃ib suis. ⁊ in sarcinulas cõpositis: iam

Expanded text:
continuo; missi pedissequi qui cum persequerentur, ut, si perseverandum putaret, jam urbem egressum continuo; missi pedissequi qui cum persequerentur, ut, si perseverandum putaret, jam urbem egressum revocarent. Ita incunctanter compi
Abbreviated transcription (Latin):
ciens. uidit clicum eqͥtantẽ. pͥmo qͥdem uisu hebetatꝰ. s re diligentiꝰ explorata.
pudore ⁊ indignatõe obmutuit. Int̾ea hesitãti ut᷑m pcc̃m impunitũ dimitt̾et.
uł p̾cãtes honeste redargu̾et. obuenit occasio. ut ep̃atũ uacãtẽ daret clerico
Itẽ dans allaciã sc̃imonialiũ germane esto ait abbatissa. nec ult᷑ patiaris cłicũ
equitẽ. Confusi illi qͥ tam gͣui dicto se sentirẽt lapidatos: desciuerũt aflagitio. qd̾̃
tio deformabat: qd̾ m̾etͥcula uille clement̾ ardebat. Cũ qua nocte qͥdam sollẽpni
uolutatus mane ad missã imꝑatoris aperta fronte astalnt. Dissimulata sciẽtia
mandat ei cesar ut se pat ad euͣngłim: qd eiꝰ melodia delectaret᷑. Erat .n. dyaconꝰ
obseqo: ego te extorrẽ totiꝰ t̾re mee esse p̾cipio. Eericus amplex᷑ sentẽtiã abscessit

Expanded text:
ciens videt clericum equitantem: primo quidem visu hebetatus, sed, re diligentius explorata, ciens videt clericum equitantem: primo quidem visu hebetatus, sed, re diligentius explorata, pudore et indignatione obmutuit. Interea haesitanti utrum peccatum impunitum dimitteret, vel peccantes honeste redargueret, obvenit occasio ut episcopatum vacantem daret clerico,Item dans abbatiam sanctimonialium germanae, « Esto, ait, abbatissa, nec ultra patiaris clericum equitem. » Confusi illi, qui tam gravi dicto se sentirent lapidatos, desiverunt a flagitio quod rporis deformabat, quod meretriculam villae dementer ardebat; cum qua nocte quadam solenni volutatus, mane ad missam imperatoris aperta fronte astabat. Dissimulata scientia, mandat ei Caesar ut se paret ad evangelium, quod ejus melodia delectaretur; erat enim diaconobsequio, ego te extorrem totius terrae meae esse praecipio. » Clericus amplexus sententiam abscessit
Abbreviated transcription (Latin):
qdam curiał familiarior iusto puelle effectꝰ crebro nodnas in cubiculo eiꝰ prote¬
labat ugilias. ⁊ qͣmlibet mlt̾imodis t̾giu̾satõibus nequitiã palliaret. aduertit
illud aliqͥs qd̾ difficile sit cͥmen nõ prod̾e uultu uł gestu. Et iam uulgo rẽ uentilã¬
te. solus uesciebat imꝑator: ⁊ sororẽ suã pudicã cred̾e audebat. S cũ qͣdam noc¬
te cupitis fruerent᷑ amplexib ⁊ diutius se uoluptas ꝓtend̾et: illuxit mane. Et
ecce oẽm t̾ram nix opuerat. Tum cłicus qui se dep̾hendend̾ ꝑ uestigia in niue ti¬
meret: ꝑsuadet amice. ut dorso eiꝰ impositus angustias illas euadẽt Illa nõ re¬
futans impudentiã: duni mͦ uitaret uerecundiã: leuat tͥgo amasiũ. ⁊ extͣ cu-¬
riam effert. Et forte tum imꝑator inuictũ surrex̾at ⁊ ꝑ fenest̾m cenaculi despi¬

Expanded text:
crebro nocturnas in cubiculo ejus protecrebro nocturnas in cubiculo ejus protelabat vigilias; et quamlibet multimodis tergiversationibus 324 nequitiam palliaret, advertit illud aliquis quod difficile sit crimen non prodere vultu vel gestu; et jam vulgo rem ventilante, solus nesciebat imperator, et sororem suam pudicam credere audebat. Sed, cum quadam nocte cupitis fruerentur amplexibus, et diutius se voluptas protenderet, illuxit mane, et ecce omnem terram nix operuerat; tum clericus, qui se deprehendendum per vestigia in nive timeret, persuadet amicae suae ut dorso ejus impositus angustias illas evaderet. Illa, non refutans impudentiam dummodo vitaret verecundiam, levat tergo amasium et extra curiam effert. Et forte tum imperator minctum surrexerat, et per fenestram coenaculi despi
Abbreviated transcription (Latin):
delici uͦ fortunã adorant: cuiꝰ ydolũ loco nominatissimo ponẽtes cornu dextre illiu̾
cõpomĩt. plenũ potu illo qd̾ gͤco uocabulo ex aqͣ ⁊ melle ydromellũ uocamꝰ uñ ulti
mo die nouembͥs m̃sis. in cͥcuitu sedẽtes. in ꝯmune p̾gustãt. Et si cornu plenum
ĩuen̾int magno strepitu applaudũt. qd̃ eis fut᷑o anno pleno copia cornu respõ¬
sura sit in om̃ib. Si contͣ gemũt. hos gͦ ita hẽricꝰ tributarios effec̾at᷑: ut om̃ibus
sollẽpnitatib quib coronalat᷑. reges eoꝵ qͣtuor lebetem qͦ carnes condiebantur
in hum̃is sius ꝑ anulos qͣtuor uectib ad coqͥnam uectitarent.
ioci plen᷑. ut sat erit duob probare exẽplis. Sororẽ scĩmonialẽ unice dili¬
gebat. ut suo eã lat̾i deesse nõ pat̾e̾tur. s semꝑ tricliniũ eiꝰ suo cõiung̾et. Dñ igͣͫ
quadã hẏeme que niuib ⁊ pͥinis asꝑa inhorruerat uno diu loco detin̾etur. cłicus

Expanded text:
delici vero Fortunam adorant; cujus idolum loco nominatissimo ponentes, cornu dextrae illius componunt plenum potu illo quem Graeco vocabulo, ex aqua et melle, Hydromellum vocamus. mo die Novembris mensis, in circuitu sedentes, in commune praegustant; et si cornu plenum invenerint, magno strepitu applaudunt, quod eis futuro anno pleno copia cornu responsura sit in omnibus; si contra, gemunt. Hos ergo ita Henricus tributarios effecerat, ut, omnibus solemnitatibus quibus coronabatur, reges eorum quatuor, lebetem quo carnes condiebantur, in humeris suis, per annulos quatuor vectibus ad coquinam vectitarent. joci plenus, ut sat erit duobus probare exemplis. Sororem sanctimonialem unice diligebat, ut suo eam lateri deesse non pateretur, sed semper triclinium ejus suo conjungeret. Dum igitur quadam hyeme, quae
Abbreviated transcription (Latin):
uera t uino in liades. ii dlumẽ sub ceruicali positũ arrppuit ⁊ fugit Iile sopno
eeciass uo no ditio stessarũ qua ꝑitꝰ erat arte inseqͥtur fugitãtem. ꝑsug eͦx respi

Expanded text:
raverat, vino invadens, volumen sub cervicali positum arripuit, et fugit. Ille somno raverat, vino invadens, volumen sub cervicali positum arripuit, et fugit. Ille somno excussus, indicio stellarum, qua peritus erat arte, insequitur fugitantem. Profugus quoque respi
Abbreviated transcription (Latin):
pelleut. apposito narib patiẽtis anulo hũte sigillũ a salomone monftũ. credo in¬
in q ⁊ isti hanc sciẽtiam dare potuerit: nec tñ affirmo qd̾ dederit.
ed hec lectis relinq̃uo: dicã ꝙ a quodã loci nostͥ monacho. gen̾e aqͥtanico. e¬
Drate ꝓuerto. arte medico. in puericia audisse me memimi. Ego aielut septẽ¬
s despecta exilitate pat̾s mei municipis barcinonensis ad modũ tenuis: tnscẽ¬
dẽs nines alpinas in italiam ueni. Ibi ut id etatis pusio. sũma inopia uictum
queritãs: ingeniũ potiꝰ ꝙͣ uentrem colui. adultꝰ młta illiꝰ t̾re miracula oculis
hausi ⁊ memorie mandaui. Int̾ que uidi montem ꝑforatũ: ult᷑ qm accole ab
antiq̃ estimabãt thesauros octouiãni reconditos. ferebant᷑ ⁊ młti cã scrutaidi
dĩas temptatꝰ Ita hiõ ie coniuẽte etiã filia cũ qua assiduitas familianitatẽ po¬

Expanded text:
pellerent, apposito naribus patientis annulo habente sigillum a Salomone monstratum, credo, inpellerent, apposito naribus patientis annulo habente sigillum a Salomone monstratum, credo, inquam, quod et isti hanc scientiam dare potuerit, nec tamen affirmo quod dederit.ed haec lecturis relinquens, dicam quod a quodam loci nostri monacho, genere Aquitanico, aetate provecto, arte medico, in pueritia audisse me memini. « Ego, aiebat, septennis, despecta exilitate patris mei, municipis Barcinonensis admodum tenuis, transcendens nives Alpinas, in Italiam veni. Ibi, ut id aetatis pusio, summa inopia victum quaeritans, ingenium potius quam ventrem colui. Adultus multa illius terrae miracula oculis hausi, et memoriae mandavi: inter quae vidi montem perforatum, ultra quem accolae ab antiquo aestimabant thesaurosdias tentat. Ita hominem connivente etiam filia, cum qua assiduitas familiaritatem pa
Abbreviated transcription (Latin):
mouitu dñi culcellũ reicere accełasset: gͣues ambo penas dedissent.ᷤͦ insacia ͤ¬
ta cupiditano uoragine. lat̾ua gressus ducẽte dicessert̃. calia illũ adnisis p̾s
firisse. ut .n. iosephꝰ auctor est . thesauros młtos cũ patre defodit in loculis. qui
erãt inqͥt mechanico mͦ reconditi sub tr̾a. Nec hircanũ ꝓphetia ⁊ fortitudine ecla¬
riumi. qui ut obsidionis leuaret iniuriã de dauid sepulcro tͥa milia talẽta auri
arte mechanica eruit. ut obsessori ꝑtẽ enum̾arit. ꝑte xenodochia consteret
At uͦ hodes qͥ magis p̾sũptõe ꝙͣ ꝯsilio idẽ aggͤdi uolu̾it: młtos ex satellitib igue
opai. tego opͥor credd qd̾ qͥ dederit salomoni uͥtutẽ suꝑ demones. ut idẽ hystori¬
ogph testat᷑. adeo ut dicat ⁊̃ suo tꝑ̃e fuisse uiros. qͥ ilłos ab obsessis corpun ex¬

Expanded text:
monitu domini cultellum rejicere accelerasset, graves ambo poenas dedissent. Sic insatiamonitu domini cultellum rejicere accelerasset, graves ambo poenas dedissent. Sic insatiata cupiditatis voragine, laterna gressus ducente, discessum. Talia illum adversis prafuisse, ut enim Josephus auctor est: thesauros multos cum patre defodit in loculis, qui erant inquit mechanico modo reconditi sub terra: Nec Hircanum, prophetia et fortitudine clarum, qui, ut obsidionis levaret injuriam, de David sepulchro tria millia talenta auri arte mechanica eruit, ut obsessori partem enumeraret, parte xenodochia construeret. At vero Herodes, qui magis praesumptione quam consilio idem aggredi voluerit, multos ex satellitibus, igne  ego operor, » credo quod qui dederit Salomoni virtutem super daemones, ut idem historiographus testatur, adeo ut dicat etiam suo tempore fuisse viros qui illos 279 ab obsessis corporibus ex
Abbreviated transcription (Latin):
In int̾ior ꝑte domꝰ carbinculus lapis in pͥmis nobilis ⁊ ꝑuus inuẽtu. tenebras
uoitio sugalnt. In cont̾rio angulo stabat puer arcũ tenẽs: extẽto neruo ⁊ harũ¬
dine intẽta. Ita ĩͫ om̃ib cũ ocłos sp̾tantiũ ars p̾ciosa raptaret. nicherat qd pos¬
set ta ngi ⁊ si poss iuidi. Continuo n. ut qͥs manũ ad congregand̾ aptaret. iude¬
lut᷑ om̃s ille y̾magines ꝓsilire: ⁊ impetũ in p̾sumptorẽ face. Qdtimore absti
nuit gerb̾tus pressus. ambitũ suũ fregit. s ñ abstinuit cubiculari. qu mira¬
bilis artisicui cultellũ. quẽ mense impositũ uida̾t abriperet: arbñtus scil nu¬
tẽca preda posse ꝓuũ lac̾cimũ latere. u̾m mox om̃ib ymaginib cũ fremitu
ex̃gentib: puer quoq emissa harũdine in carbũculũ teneb̾s induxit. Et nͥ ille

Expanded text:
In interiori parte domus carbunculus, lapis inprimis nobilis et parvus intuitu, tenebras In interiori parte domus carbunculus, lapis inprimis nobilis et parvus intuitu, tenebras noctis fugabat. In contrario angulo stabat puer, arcum tenens extento nervo et arundine intenta. Ita in omnibus, cum oculos spectantium ars pretiosa raptaret, nihil erat quod posset tangi etsi posset videri; continuo enim ut quis manum ad contingendum 278 aptaret, videbantur omnes illae imaginessus Gerbertus, ambitum suum fregit: sed non abstinuit cubicularius quin mirabilis artificii cultellum, quem mensae impositum videret, abriperet; arbitratus scilosse latere. Verum mox omnibus imaginibus cum fremitu exsurgentibus, puer quoque, emissa arundine in carbunculum, tenebras induxit; et, nisi ille
Abbreviated transcription (Latin):
reret. Erat uͣx romã in cãpo martio statua erea an ferrea incertũ mͥ. dext̾e manus
indicẽ digitũ extentũ hñs scͥptũ ꝙͦ in capite. hic ꝑtute. Qd̾ supioris eui hoĩes sta in¬
telligend̾ rati qͣi ibi thesaurũ inuenirẽt. multis securiũ ictib ĩnocentẽ statiiã la¬
uiau̾ant. S illoꝵ gerb̾tus redargnit errorẽ. longe alit̾ ambignitate absoluta siã¬
q meridie sole in centꝰ existẽti. notãs qͦ protend̾etur uinbra digiti ibi palũ figit.
Mox suꝑueniẽte nocte: solo cubiculario lat̾uam portãte comitatꝰ. eo contendit
Ibi t̾ra solitis artib dehiscẽs: latũ ingrediẽtib pectefecit intͦitũ. Conspicant᷑ ngen¬
tem regiã aureos parietes. aurea lacimaria. aurea om̃ia. Milites aureos. aure¬
io thesseris qͣi animũ oblectãtes. Regẽ metallicũ cũ regina discũbẽtes. apposita n¬
obsonia. astãtes ministꝰs. pateras multi pond̃is ⁊ p̾cii. u nat᷑am uincelnt Opus.

Expanded text:
169. Erat juxta Romam in Campo Martio statua, aerea an ferrea incertum mihi, dextrae manus indicem digitum extentum habens, scriptum quoque in capite, « Hic percute. » Quod superioris aevi homines ita intelligendum rati quasi ibi thesaurum invenirent, multis securium ictibus innocentem statuam laniaverant. Sed illorum Gerbertus redarguit errorem, longe aliter ambiguitate absoluta: namque meridie, sole in centro existente, notans quo protenderetur umbra digiti, ibi palum figit; mox superveniente nocte, solo cubiculario laternam portante comitatus, eo contendit. Ibi, terra solitis artibus dehiscens, latum ingredientibus patefecit introitum: conspicantur ingentem regiam, aureos parietes, aurea lacunaria, aurea omnia; milites aureos aureis tesseris quasi animum oblectantes; regem metallicum cum regina discumbentem, apposita obsonia, astantes ministros, pateras multi ponderis et pretii, ubi naturam vincebat opus.
Abbreviated transcription (Latin):
nata conditoꝵ corpoꝵ ut carne tabescẽte cutis ext̾ior neruos. nerui ossa con¬
tineãt. hiatꝰ uuliu̾s qd̾ in medio pectore tͣnus fec̾at. duob ꝑedib ⁊ semis mẽ¬
suratũ est. cpitaphiũ hmõi reꝑtũ. filiꝰ euandri pallas. quẽ lances turni mi¬
litis occidit: more suo iacet hic. Qd̾ nõ tũc crediderim factũ. licet dicat᷑ car¬
poeta compositũ. ardẽs lucerna ad caput imuẽta. arte mechanica. ut nullius
flat᷑ molẽtia nulliꝰ liquoris asꝑgine ualet extingui. Qd̾ cũ młti mirarent᷑ unĩ
ut semꝑ aliq sollertꝰ ingeniũ in malis hñt stilo subtꝰ flãmã foramẽ fecit. Itam
troducto aere ignis euanuit. Corpꝰ muro applicitũ. uastitate sui meniũ altitu
talumi corruptõem agnouit. cute soluta ⁊ neruis fluentib.¬

Expanded text:
natura conditorum corporum, ut, carne tabescente, cutis exterior nervos, nervi ossa connatura conditorum corporum, ut, carne tabescente, cutis exterior nervos, nervi ossa contineant. Hiatus vulneris quod in medio pectore Turnus fecerat, quatuor pedibus et semis mensuratum est. Epitaphium hujusmodi repertum: Filius Evandri Pallas, quem lancea Turni Militis occidit more suo, jacet hic. Quod non tunc crediderim factum, licet Carpoeta compositum. Ardens lucerna ad caput inventa arte mechanica, ut nullius flatus violentia, nullius liquoris aspergine, valeret extingui. Quod cum multi mirarentur, unus, ut semper aliqui solertius ingenium in malis habent, stylo subtus flammam foramen fecit; ita introducto aere ignis evanuit. Corpus muro applicatum vastitate sui magnitudinem mtalium corruptionem agnovit, cute soluta, membrisque fluentib
Abbreviated transcription (Latin):
tantẽ. Crinis solutꝰ hum̾is ĩuolitabat: quẽ uitta aurea suꝑne ꝯstuxerat.
In manib aurea uͥga qua eqͥtaturã regebat. Ip̃a p̃ tenuitate uestiũ pene
nuda᷑ gestib impudicos exequebat᷑. Qd pła. ultimꝰ qͥ dñs uidebat᷑. oculos t̾¬
ribiles in iuuenẽ exacuẽs. ab axe suꝑbo smaragdis. ⁊ unionib composido.
causas aduentꝰ exquirit. Nichil ille ꝯtͣ s ꝓtenta manu porrigit epłam De
reddidit. Ita iuueni compos: sine obstaculo potitꝰ est diu suspiratis amorib.
s paulunb nͥ demonis clamorẽ ad dm̃i de se audiuit: finẽ dierũ s p̾signa¬
ri intellexit. Qͦ cͥca om̃ib membris ultͦ trũcatis. miserabili defũctꝰ ÷ penitẽ¬
tiꝙ confessus pape corã ppło romano inaudita flagitia
imc corpꝰ pallãtis filii euandri de quo uͥgilꝰ scribit: rome reꝑtũ est illi¬
batũ. Ingẽti stupore oĩm qd̾ tot scła in corruptõe sui supauit. Qd̃ es sit

Expanded text:
uitantem; crinis solutus humeris involitabat, quem vitta aurea superne constrinxerat; in manibus aurea virga qua equitaturam regebat: ipsa, prae tenuitate vestium pene nuda, gestus impudicos exequebatur. Quid plura? Ultimus, qui dominus videbatur, oculos terribiles in juvenem exacuens, ab axe superbo smaragdis et unionibus composito, causas adventus exquirit: nihil ille contra, sed protenta manu porrigit epistolamreddidit. Ita juvenis, voti compos, sine obstaculo potitus est diu suspiratis amoribus. Sed Palumbus, ubi daemonis clamorem ad Deum de se audivit, finem dierum sibi praesignari intellexit. Quocirca, omnibus membris ultro truncatis, miserabili defunctus est poenitentia, confessus papae coram populo Romano inaudita flagitiac corpus Pallantis filii Evandri, de quo Virgilius narrat, Romae repertum est illibatum, ingenti stupore omnium quod tot secula incorruptione sui superavit: quod ea sit
Abbreviated transcription (Latin):
teruiã accend̾a̾nt. abrupit qd̃ legis. qd̃ iusticie. puelle uͥginale expugnare
ausus. abductaq domũ: in loco iuste cõiugis hũit. Transiit młtũ tempꝰ in
albatisse p̾cib. in ꝓpinquoꝵ admonitõib: ne tã fedo facinori assuesc̾et. Ille
surdis aurib ãmonẽtes tnͣsiens: uelut pelagi rupes ĩmota resistit. Attamẽ
forte antistes aberat: curie curis implicitꝰ Regresso. res nũciat᷑. Mandat ille
ꝯtinuo. ut ouis ouili restituat᷑. Ita młtis u̾bis ultͦ ut̾q habitis. mulier mona¬
stio reddit᷑. s nõ młto post abscessu põtificis aucupato abripit᷑. Tunc in delĩqͣn¬
tem excõicatio ꝓmulgat᷑. ita ut nullus ciuiũ cũ eo colloqͥ. nullus ꝯuiuari au-
fon̾et. s ut arbitͥum fug̾et: ibi cũ excõicata sua. uitã tͣnͣsigẽs. hõ factiosꝰ ⁊ potẽs.

Expanded text:
terviam accenderant, abrupit quod legis, quod justitiae, puellae virginal expugnare ausus, abductamque domum loco justae conjugis habuit. Transiit multum tempus in abbatissae precibus, in propinquorum admonitionibus, ne tam foedo facinori assuesceret: ille surdis auribus admonentes transiens, velut pelagi rupes immota resistit. Ac tum forte antistes aberat, curiae curis implicitus; regresso res nunciatur: mandat ille continuo ut ovis ovili restituatur; ita, multis verbis ultro citroque habitis, mulier monasterio redditur; sed non multo post, abscessu pontificis aucupato, abripitur. Tunc in delinquentem excommunicatio promulgatur, ita ut nullus civium cum eo colloqui, nullus convivari audefoveret, sed ut arbitrium fugeret; ubi cum excommunicata sua vitam transigens, homo factio
Abbreviated transcription (Latin):
neqͥremꝰ Tunc fiducialit̾ ad montẽ accessimꝰ. s exitũ ult̾iorẽ a demonib credo
obscipatũ offendimꝰ inuidẽtib scil nõĩ dñi. qd̾ eoꝵ cõmẽta refelłet. Uenit sane
ad me nichiomãticꝰ qͥdã iudeꝰ. quẽ audita gestoꝵ fama exciu̾at ꝑcũctatꝰꝙ rem:. uͥ
socordiã nrãm audiuit. multo cachinno bilẽ succutiens. qͥn tu inqͥt uideas lice¬
bit qͣntũ potẽtia artis mee ualeat. Et incũctãter mõtem intͦiens. ñ młto post
egressus est: młt̾a que ultͣ fliuiũ notau̾am. ad indiciũ sui tnͣsitꝰ affe̾ns. pulue¬
rem sane locupletissimũ. quo ꝯͥcqͥd contig̾etur in aurũ flauescebat. nõ Qd
potest in aqua aspectũ intuẽtiũ fallere. Confmat u̾itatẽ sermonis mei res

Expanded text:
nequiremus. Tunc fiducialiter ad montem accessimus; sed exitum ulteriorem a daemonibus, credo, nequiremus. Tunc fiducialiter ad montem accessimus; sed exitum ulteriorem a daemonibus, credo, obstipatum offendimus, invidentibus scilad me nigromanticus Judaeus, quem audita gestorum fama exciverat; percunctatusque rem, ubi socordiam nostram accepit, multo cachinno bilem succutiens, « Quin tu, » inquit, « videas, licebit, quantum potentia meae artis valeat. » Et incunctanter montem introiens, non multo post egressus est, multa quae ultra fluvium notaveram ad indicium transitus sui afferens, pulverem sane locupletissimum, quo quicquid contingeretur in aurum flavescebat; non quopotest in aqua aspectum intuentium fallere. Confirmat veritatem sermonis mei, res
Abbreviated transcription (Latin):
plurib. i dẽꝙ exꝑtũ. Itaq desꝑato tͥnsitu aliqͣntũ ibi ꝯstitimꝰ. ⁊ qͣmdiu potuimuᷤ
solo saltim uisu libauimꝰ aurũ. Mox ꝑ uestigia fili regressi pat̾am argenteam
reppimꝰ. Q in frustͣ desecta: ⁊ mimitatĩ ꝑtita: pruritũ auiditatis nr̃e tantũmͦ
irritãtes. nõ ⁊̃ fami fecimꝰ satis. posto̾ die collato ꝯsilio magr̃m qͣmidã illiꝰ tp̃is
adiuimꝰ qͥ dicebat᷑ nomẽ dei ineffabile scire. Int̾rogatꝰ scĩam nõ inficiat. adici¬
ens ꝙ tãta esset eiꝰ nõis uͥtus. ut nulla ei magica. nulla mathesis obsist̾e̾ poss.
Ita młto p̾cio redẽptꝰ. ieiunꝰ ⁊ ꝯfessus nos eodẽ mͦ ꝑatos duxit ad fõntẽ. de qͦ haul
infiala argẽtea. tacẽs digitis litt̾as figabat. don oculis intelleximꝰ ꝙ ore effari

Expanded text:
pluribus, idemque expertum. Itaque, desperato transitu, aliquantulum ibi constitimus; et quamdiu potuimus, pluribus, idemque expertum. Itaque, desperato transitu, aliquantulum ibi constitimus; et quamdiu potuimus, solo saltem visu libavimus aurum. Mox, per vestigia fili regressi, pateram argenteam reperimus; qua in frusta desecta, et minutatim partita, pruritum aviditatis 281 nostrae tantummodo irritantes, non etiam fami fecimus satis. Postero die, collato consilio, magistrum quendam illius temporis adivimus, qui dicebatur nomen Domini ineffabile scire: interrogatus scientiam non inficiatur, adjiciens quod tanta esset ejus nominis virtus, ut nulla ei magia, nulla mathesis, obsistere posset. Ita multo pretio redemptus, jejunus et confessus, nos eodem modo paratos duxit ad fontem. De quo hausta aqua in fiala argentea, tacens digitis literas figurabat, donec oculis intelleximus quod ore effari
Abbreviated transcription (Latin):
res ad egressũ ut̾iorẽ ꝑueniẽtes: uidimꝰ stagnũ placidũ aquis crispãtib. ubi
dulcib illisa lapsib alludebat unda littorib. Pons ereus utͣmq ripã ꝯtinu¬
abat. ultͣ pontẽ uisebant᷑ miri magnitudĩs eqͥ aurei. cũ assessorib eque aureiͦ.
⁊ cet̾a que de gerb̾to dcã st̃ In quib die medio phebi iubar infusũ: duplicato
fulgore. ocłos intuẽtiũ hebetabat. Nos qͥ hec eminꝰ uidẽtes ꝓpiori asp̾tu delec¬
tarem᷑. asportat᷑ si fors siñet aliqͣm splendidi metalli crustã hortamine alt̾¬
margini põtis pedẽ impon̾et. ꝯtinuo ꝙ mirũ audicu sit. illo dep̾sso ult̾ior ele¬
uatꝰ est: ꝓduces rusticũ ereũ cũ ereo malleo. Qo ille undas u̾b̾ans. ita obnu¬
bilauit aera: ut diẽ celũꝙ subtex̾et. Betͣcto pede pax fuit. Temptatũ idem a

Expanded text:
res, ad egressum ulteriorem pervenientes, vidimus stagnum placidum aquis crispantibus, ubi res, ad egressum ulteriorem pervenientes, vidimus stagnum placidum aquis crispantibus, ubi dulcibus illisa lapsibus alludebat unda littoribus; pons aereus utramque ripam continuabat: ultra pontem visebantur mirae magnitudinis equi aurei, cum assessoribus aeque aureis, et caetera quae de Gerberto dicta sunt; in quibus die medio Phoebi jubar infusum, duplicato fulgore oculos intuentium habetabat. Nos qui haec eminus videntes propiori aspectu delectaremur, asportaturi, si fors sineret, aliquam splendidi metalli crustam, hortamine altermargini pontis pedem imponeret, continuo quod mirum auditu sit illo depresso, ulterior elevatus est, producens rusticum aereum cum aereo malleo, quo ille undas verberans, ita obnubilavit aera ut diem coelumque subtexeret. Retracto pede, pax fuit: tentatum idem a
Abbreviated transcription (Latin):
ingressi. ꝑ anfractꝰ ⁊ semitas uiarũ int̾cepti ꝑisse. S qi nullos fere timor auidas
mẽtes ab incepto reuocat: ego cum sodalib meis uiris circit̾ duodecim. seu pre¬
dandi. seu uidendi studio illud it̾ meditabar aggdi. Itaꝙ dedali secuti ingeni¬
um. qui theseũ de laberincho filo eduxit p̾uio: nos qͦ glom̃ ingẽs portantes
paxillũ in intitu fiximꝰ Ibi pͥncipio filiꝰ ligato accẽssis lat̾nis ñ p̾ter deuia ⁊̃
cecitate impedirem᷑ deuoluto glom̾e. ⁊ ꝑ unũ qd̃q miliariũ paxillo apposito.
plena. uesꝑtiliones de concauis egͦdiẽtes: oculos ⁊ ora infestabãt. Semita arta
⁊ alena p̾cipitio. ⁊ subt̾ labente fluuio timenda. uidimꝰ tͣmitẽ uestitũ nudis os¬
sib fleuim cadau̾a tabo adhuc fluẽtia hõim qͦs eadẽ que nos species raptas¬
sed post mõtis intitũ nõ ualẽtiũ inuenire exitũ. S tandẽ aliq̃ñ post młt̾os timo¬

Expanded text:
ingressi per anfractus, et semetra viarum intercepti perisse. Sed, quia nullus fere timor avidas mentes ab incoepto revocat, ego cum sodalibus meis, viris circiter duodecim, seu praedandi, seu videndi studio, illud iter meditabar aggredi. Itaque Daedali secuti ingenium, qui Theseum de labyrintho filo eduxit praevio, nos quoque glomus ingens portantes paxillum in introitu fiximus: ibi principio fili ligato, accensis laternis ne praeter devia etiam caecitate impediremur, devoluto glomere, et per unumquodque milliarium paxillo apposito, plena; vespertiliones, de concavis egredientes, oculos et ora infestabant; semita arcta, et a laeva praecipitio et subterlabente fluvio timenda. Vidimus tramitem vestitum nudis ossibus: flevimus cadavera tabo adhuc fluentia hominum, quos eadem quae nos spes raptasset, post montis introitum non valentium invenire exitum. Sed tandem aliquando, post multos timo
Abbreviated transcription (Latin):
remi ⁊ ammũ accomodare. at mulier noucali odio iuꝑeũ dolũ ruminans. uiu
nomea regis fitio seesset: insidias pͥuigno struere. qͥͣs ħmͦ ꝯsumauer. laissus
os reu̾tit᷑. uno pede lapsus alt̾oꝙ ꝑ dema tͣctus undãte cruorie indicia it̾itꝰ dun
de ꝯuerẽtib dedit. Et tũc sidem sine honore apd̾ warlñ sepeliri iusserĩti. ⁊̃ uiden¬
tes scib mortuo cespitem eccłasticũ. cui uiuo ĩuiderãt decus regiũ. actitabãt gͥ
publicani ⁊ festiuã leticiã: qͣi cũ corꝑe ꝑiter infodissent. memoriã. S affuit di¬
uine serenitatis assensus: qui innocent̾ cesũ miraculoꝵ sublimaret gła adeo
celestia iudicia humanis p̃pond̾a̾nt. Ibi ostensa de çelo lumina: ibi claudus
gressum ꝯposuit. ibi mutꝰ organũ resũpsit. ibi prors om̃is ualitudo sauitati
locũ fecit. Sparsꝰ rimor ꝑ totã angliam: martoris m̾ita p̾dicabat. Qͦ exci
te c̃o

Expanded text:
rem et animum accommodare: at mulier, novercali odio vipereum dolum ruminans ut nec rem et animum accommodare: at mulier, novercali odio vipereum dolum ruminans ut nec nomen regis filio deesset, insidias privigno struere, quas hoc modo consummavit. os redire, uno pede lapsus alteroque per deuia tractus, undase quaerentibus dedit. Et tunc quidem sine honore apud Werham sepeliri jusserunt, invidentes scilicet mortuo cespitem ecclesiasticum, cui vivo inviderant decus regium: actitabant igitur publicam et festivam laetitiam, quasi cum corpore pariter infodissent memoriam; sed affuit divinae serenitatis assensus, qui innocenter caesum miraculorum sublimavit gloria. Adeo coelestia judicia humanis praeponderant, ibi ostensa de coelo lumina, ibi claudus gressum composuit, ibi mutus organum resumpsit, ibi prorsus omnis invalitudo sanitati locum fecit. Sparsus rumor per totam ere co
Abbreviated transcription (Latin):
fiis certaminis: alie lnt̾e docẽt. Dñicã ymaginẽ expresse loquutũ. clericoe
Sin cenaculo absente ꝓpt etatẽ rege considẽtib totiꝰ anglie senatorib maguo cõsue¬
tu ⁊ confuersia res age̾tur. ⁊ ualidissimũ illũ ecclẽ murũ dimstanũ dico młtoꝵ
cõuicioꝵ iacula impet̾ent nͨ quat̾ent: suas ꝑtes cuꝰꝙ ordinis uiris sũmo studion
tueti solariũ totũ repẽte cũ arib ⁊ trabib dissilit ⁊ concidit. Om̃ib ad t̾ram
elisia solus dũstan stans suꝑ mã trabem que supstes erat ꝓbe euasititeliq uil
examinati uił ꝓpetui lãgoris compede detẽti ħ miraciłm archiep̃o exhibuit pacẽ de
clericis om̃ib anglis. tũc ⁊ deinceps in eiꝰ siñam concedentib. se. se
Ntea sex eduuard frẽm puerulũ ⁊ noũcam pietate congͥa cole solui uomẽ rer¬
gis halere. illis cetã ꝑmitte. pat̾ne religionis uestigia rimari bouis ꝯliis qu¬

Expanded text:
finis certaminis aliae litterae docent, Dominicam imaginem expresse locutam clericos  ubi cum in coenaculo, absente propter aetatem rege, considentibus totius Angliae senatoribus, magno conflictu et controversia res ageretur, et validissimum illum Ecclesiae murum, Dunstanum dico, multorum convitiorum jacula impeterent, nec quaterent, suas partes cujusque ordinis viris summo studio tuentibus, solarium totum repente cum axib solus Dunstanus, stans super unam trabem quae superstes erat, probe evasit; reliqui vel exanimati, vel perpetui languoris compede detenti. Hoc miraculum archiepiscopo exhibuit pacem de clericis omnibus Anglis, tunc et deinceps in ejus sententiam concedentibus. § 162. Interea rex Edwardus fratrem puerulum et novercam pietate congrua colere, solum nomen regis habere, illis caetera permittere, paternae religionis vestigia rimari, bonis consiliis au
Abbreviated transcription (Latin):
asarracenis adcipieus regulas dedit: que a sucãtib abacistis uix intessiguit᷑.
hospitalatsapd̾ quẽdã secte illꝰ pħphũ. quẽ młtis pͥmo expensis post ⁊̃ ꝓmillis
dem̾elut᷑. Nec deerat sarracenꝰ qͥn scĩam uenditaret. asside frequẽt nũc de seri¬
is. nũc de nugis colloqͥ librios ad scribendũ p̃bere. unꝰ erat codex toti artis coscuĩ¬
in illo corpusculo dignatio natẽ meluserat. ut ulrͦ ad congͤdiend laceseren: qͣmc ñde
aulls em eognoscet hoc maxime timẽs: ne intali colludio tinu̾es. Demioe ro qdã
tor ludibidu dixise. mirũ uideri tã uili homũtioni tot ꝓuincias subici Ioq aqͥdam
mumno siist᷑ anre a cceptũ: ⁊ edgaro postmodũ sollẽpm cõuiuio in os obiectuon
aat mle Rosiis celata Rimiadiũ qi magni mistii consultandi grã arcessiunt. lon¬

Expanded text:
a Saracenis rapiens, regulas dedit quae a sudantibus abacistis vix intelliguntur. a Saracenis rapiens, regulas dedit quae a sudantibus abacistis vix intelliguntur. Hospitabatur apud quendam sectae illius philosophum, quem multis primo expensis, post etiam promissis, demerebatur. Nec deerat Saracenus quin scientiam venditaret; assidere frequenter, nunc de seriis, nunc de nugis colloqui, libros ad scribendum praebere. Unus erat codex, totius artis consciin illo corpusculo dignatio naturae incluserat, ut ultro ad congrediendum lacesceret quemcunque audacem nosset; hoc maxime timens, ne in tali colludio timeretur. Denique in quttorum ludibundum dixisse mirum videri tam vili homuncioni tot provincias subjici; idque a quodam mimo sinistra aure acceptum, et Edgaro postmodum solemni convitio in os objectum. At ille, re suis celata, Kinnadium, quasi magni mysterii consultandi gratia, accersiit, lon
Abbreviated transcription (Latin):
uiucias amiserũt. possidẽt usꝙ hodie suꝑiores regiones. ⁊ sic̃ xp̃iam toletil ita
ip̃i hospalim qͣm sibiliã uulgarit̾ uocãt. caput regni hñt: diuinatõib ⁊ incãta¬
totos more gẽtus fauiliemi studẽtes. Ad hos igͤ ut dixi gerb̾tus pueniens. de siod̃io
satisfecit. Ibi uicit scĩa ꝓtholomeũ in astrolabio. halhendreũ in astrox inr̾stiia.
iuliũ firiuicũ in fato. Iboi qͦd cantꝰ ⁊ uolatꝰ auiũ portendat didicit. ibi ex cire tenu¬
es ex inferno fig̾ao: ibi postͤmo qͥcq̾d noxiũ uł salubre curiositas humana depie¬
bendit. Nem de licitis artib arithinetica musica ⁊ ast̾nomia ⁊ geomecca mͤ¬
chil auenet diẽe q̃s ita ebibit. ut inferiores ingenio suo ostende̾t. ⁊ magna in¬
dust̃a reuocaret in galliam omo ibi iã p̾dem obsoletas. abacum certe pͥmu

Expanded text:
 hodie superiores regiones. Et sicut Christiani Toletum, ita  hodie superiores regiones. Et sicut Christiani Toletum, ita ipsi Hispalim, quam Sibiliam vulgariter vocant, caput regni habent, divinationibus et incantationibus more gentis familiari studentes. Ad hos igitur ut dixi Gerbertus perveniens, desiderio satisfecit. Ibi vicit scientia Ptholomaeum 273 in astrolabio, Alandraeum in astrorum interstitio, Julium Firmicum in fato. Ibi quid cantus et volatus avium portendat, didicit; ibi excire tenues ex inferno figuras; ibi postremo quicquid vel noxium vel salubre curiositas humana deprehendit: nam de licitis artibus, arithmetica, musica, et astronomia, et geometria, nihil attinet dicere; quas ita ebibit ut inferiores ingenio suo ostenderet, et magna industria revocaret in Galliam omnino ibi jam pridem obsoletas. Abacum certe primus
Abbreviated transcription (Latin):
qui et gerbertꝰ dictus est: nõ absurdũ erit ut opinor. si litt̾is mandemꝰ
que ꝑ oĩm ora uolitãt. Ex gallia natꝰ: monachꝰ a puo apd̃ floriacũ adole¬
aut. Mox euͣ pytagoricũ biuiũ attigisset. seu tedio monachatꝰ seu gle cupiditate
captꝰ. nocde ꝓfugit hyspaniam:. animo p̾cipue intendẽs. ut astrologiã. ⁊ cet̾as id
genꝰ arces a sarracenis edisce̾t. Hyspania olim młtis annis a romanis possessa.
tẽpore honorii imꝑatoris. in ius gothoꝵ concesserat. Gothi usq ad tempora beati
gregorii arrian: tũc pleandrũ ep̃m hyspalis. ⁊ ꝑzicharedũ regẽ frẽm hermi¬
nig ildi quẽ pat̾ nocte paschali ꝓ fidei ꝯfessione int̾fet̾at. catholico choro uiutist̾.
Su ccessit leandro ysidoiꝰ doct̾na ⁊ scĩtate nobilis: cuiꝰ corpꝰ nrã etate aldefonsuo n¬
rex gallitie toletũ tͣnstulit. ad pondꝰ auro compatũ. Sarraceni .n. qͥ gothos sub¬
iugau̾aut ip̃i ꝙͦ abarlomãno uicti gallitiã ⁊ lusitanã maxinas hỹspanie pro

Expanded text:
qui et Gerbertus, de quo non absurdum erit ut opinor si literis mandemus quae per omnium ora volitant. Ex Gallia natus, monachus a puero apud Floriacum adolevit: mox cum Pythagoricum bivium attigisset, seu taedio monachatus, seu gloriae cupiditate captus, nocte profugit Hispaniam, animo praecipue intendens ut astrologiam et caeteras id genus artes a Saracenis edisceret. Hispania, 272 olim multis annis a Romanis possessa, tempore Honorii imperatoris in jus Gothorum concesserat: Gothi, usque ad tempora beati Gregorii Arriani, tunc per Leandrum episcopum Hispalis, et per Ricaredum regem fratrem Herminigildi, quem pater nocte Paschali pro fidei confessione interfecerat, catholico choro uniti sunt. Successit Leandro Isidorus, doctrina et sanctitate nobilis; cujus corpus nostra aetate Aldefonsus rex Galliciae Toletum transtulit, ad pondus auro comparatum. Saraceni enim, qui Gothos subjugarant, ipsi quoque a Karolo magno victi, Galliciam et Lusi
Abbreviated transcription (Latin):
cia cõcilii deposuit. ꝓfessus se toto tridno demones infestos uidisse flõmã in se
ꝑfistulã iaculãtes. flãmã adeo ꝑtinacẽ ut nr̃ ignis in comꝑatõe illiꝰ rocus pu¬
tet᷑ ⁊ nich̾calẽ. Inuenẽ int̾ hec seimustulatũ ad uẽtasse. ferẽtem ĩmense mag¬
nicudinis calicẽ aureũ aqua plenũ. ciiꝰ uisione ⁊ laticis aspgme delinitũ. excĩc¬
tis ardorib in sanitatẽ euasisse. Ephebũ illũ beatũ fuisse laurẽtiũ: suiꝰ ecclesie
tectũ longa carie dissolutũ cõpaginarit ⁊ pret̾ alia xenia calice aureo honorificarn

Expanded text:
tia concilii deposuit: professus se toto triduo daemones infestos vidisse flammam in se tia concilii deposuit: professus se toto triduo daemones infestos vidisse flammam in se per fistulam jaculantes, flammam adeo pertinacem ut noster ignis, in comparatione illius, jocus putetur et nihil calere. Juvenem inter haec semiustulatum adventasse, ferentem immensae magnitudinis calicem aureum aqua plenum; cujus visione et laticis aspergine delinitum, extinctis ardoribus, in sanitatem evasisse. Ephoebum illum beatum fuisse Laurentium, cujus ecclesiae tectum longa carie dissolutum compaginarit, et praeter alia xenia calice aureo honorificarit
Abbreviated transcription (Latin):
ita missa. egenis ꝓ p̾cones cõclamatis. om̃s dapes que dͥ ⁊ curialib ꝑabanitur.
in uisus eoꝵ exhausit. ip̃e obsonia apponẽs. ip̃e uixͣ disciplinã ministroꝵ delõ¬
ge consistẽs ip̃e suꝑflua ciboꝵ abstergens.
empore conradi patͥs. a quodã derico fistulã tułae argẽteam. qua pueri
ludo aquã iaculant᷑. pactus ep̃atũ cũ foret imꝑator adultꝰ repetẽti polsi¬
citũ impigre dedat. Nec mlto post asꝑa ualitudĩe correptꝰ decubuit. Morbꝯ crescẽ¬
te tͥduo exsensis ⁊ mutꝰ iacuit cũ insolo pͨtore uitalis halitꝰ palpitaret Naliud
uite indĩcũ exut: qm qd̾ mauu ad nares apposita qͣntuluscũꝙ sentiebat᷑ anhelitꝰ
Ep̃i p̾sentes t̾duano indicto ieumio. lacͥmis ⁊ uotis ꝓ uita regis suꝑos pulsabãt.
Quib ut credi fas est remediis cõualescẽs: accitũ ep̃m quẽ iniuste fec̾at. sẽten¬

Expanded text:
ita missa, egenis per praecones conclamatis, omnes dapes quae sibi et curialibus parabantur ita missa, egenis per praecones conclamatis, omnes dapes quae sibi et curialibus parabantur in usus eorum exhausit; ipse obsonia apponens, ipse juxta disciplinam ministrorum de longe consistens, ipse superflua ciborum abstergens. § 193. Tempore Conradi patris a quodam clerico fistulam tulerat argenteam qua pueri ludo aquam jaculantur, pactus episcopatum cum foret imperator. Adultus repetenti pollicitum impigre dederat; nec multo post, aspera valetudine correptus, decubuit. Morbo crescente, triduo exsensus et mutus jacuit, cum in solo pectore vitalis halitus palpitaret; nec aliud vitae indicium erat quam quod, manu ad nares apposita, quantuluscunque sentiebatur anhelitus. Episcopi praesentes, triduano indicto jejunio, lachrymis et votis pro vita regis superos pulsabant; quibus, ut credi fas est, remediis convalescens, accitum episcopum quem injuste fecerat, senten
Abbreviated transcription (Latin):
ni᷑. idemq tentones. indomitũ animũ. ad pugnã uentũ Itaꝙ: ꝑs sudes arri¬
pere. pars saxa iace ꝑs enses euãginare. postͤmo qͥcqͥd pͥmũ ira ĩeuisset:
eo ꝑ armis uti. Ita furore ꝑeccłam grassãte. pauim̃tũ sangũie inimidauit.
S statim ep̃is ꝯuolãtib ꝑace int̾ reliqͥas dissidentiũ statuta templũ pͣgatum:
missa festius clamorib acta. Cũ uͦ mira sũbiciã seq̃ntia cãtata ⁊ u̾su hũc di¬
em gloriosũ fecisti. chori ꝯtieiissent: nox ab aere lapsa late insonuit. hũc diẽ
bcellicosũ ego feci. Rigẽtib cec̾is imꝑator diligẽtiꝰ intendẽs muneri. lericiã ꝙ ĩtelli¬
gens inimici. tu inqͥt om̃is malicie inuẽtor simł ⁊ incẽtor. diẽ bellicosũ ⁊ arro¬
gantib luctuosũ fecisti. s nos ꝑ dei grãm qͥ illũ głosũ fecit. panꝑib gͣtiosũ redde¬

Expanded text:
ni, idemque Teutones, indomitum animum, ad pugnam ventum: itaque pars sudes arrini, idemque Teutones, indomitum animum, ad pugnam ventum: itaque pars sudes arripere, pars sax a jacere, pars enses evaginare, postremo quicquid primum ira invenisset, eo pro armis uti: ita furore per ecclesiam grassante, pavimentum sanguine inundavit. Sed statim episcopis convolantibus pace inter reliquias dissidentium statuta, templum purgatum, missa festivis clamoribus acta. Cum vero, mira subjiciam, sequentia cantitata, et versu, « Hunc diem gloriosum fecisti, » chori conticuissent, vox ab aere lapsa late insonuit, « Hunc diem bellicosum ego feci. » Rigentibus caeteris, imperator diligentius intendens muneri, laetitiamque intelligens inimici, « Tu, inquit, omnis malitiae inventor simul et incentor, diem bellicosum et arrogantibus luctuosum fecisti; sed nos per Dei gratiam, qui illum gloriosum fecit, pauperibus gratiosum redde