comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
minimũ. ta lecturis ut altor erit
uoluti monstite. Alam mox utꝰ pse
campant ⁊ flamina sunt amasie
aeperut Iusimiul nulluis nosi solrs
di nupilsu leconart. ae si dieguitus
iontrttur planchere Rlarnaus in et
mlosit: donte ut prclibutã est in
uuluccem sunt Redacte. Enus
Al.taetionis restanende nr̃a fratiet
ca albate / psuis loci ex consulto
per halliam detulerrnt. quos cuun
lnto thesamo Palti ubilibet locorũ
Sonorisue et sumina gñ deuotiont
susreptaut. Exiessuuus sant menasterio.
sul die parto nouas / alii. Urindante
hat mlerrapedine quatuor eldemadẽ
itiatis sept dioti pout sies coramꝰ ninẽ fitalt
uulgi i ppsa alcgiont sit ⁊estoͣ i non
ducit maler aclesia Reticendũ. que
plios suos ortꝰ .dopos filiationẽ suam
in bena priseutrantia quaqua utesrm
conseruiardes łelatr iuuctob ꝰ ouore
polorũ.S ud hec omatem̃. am ad
ta que dureimius notaida at
mamorit commẽdanda sulum
quanquam stolidũ uertamus.

Expanded text:
minimum, ita lecturis, ut reor, erit minimum, ita lecturis, ut reor, erit veluti monstrum. Nam mox ut ipsae campanae a flamma sunt invasae, coeperunt insimul, nullionare, ac si divinitus monerentur plangere ruinam sui et ecclesiae, donec, ut praelibatum est, in pulverem sunt redactae. Cujus habitationis restituendae gratia, fratres cum abbate ipsius loci ex consulto per Galliam detulerunt, quos cum multo thesauro Galli ubilibet locorum honorifice et summa cum devotione susceperunt. Excessimus sane monasterio sub die quarto Nonas Julii. Quid autem hac intercapedine quatuor hebdomadum meritis saepe dicti pontificis coram immensitate vulgi in ipsa regione sit gestum, non ducit mater ecclesia reticendum, quae filios suos orthodoxos, filiationemque suam in bona perseverantia quaquaversum conservantes laetatur functos honore populorum. Sed haec omittentes, jam ad ea quae decrevimus notanda ac memoriae commendanda, stylum, quanquam stolidum, vertamus. 4.
Abbreviated transcription (Latin):
et sollerler exequere. ut crns
portationis amplexata est consilur:
tius in eterrutatis gloru collecio
socieris. Pis dictis ab niinti
aesscrunt. et sidem uerbis fidelis
extus applicanit. Trausũt
autem beatuis ⁊imandus nocte
dominica octano /dut sebruarii.
Alle ab rcarnations domnu.
sesceratsimo sepadesimo primo.
presulatus uitaliaui p̾ape tercioꝰ inperii¬

Expanded text:
et solerter exsequere, ut cujus exhortationis es amplexata consilium ejus, in aeternitatis gloria, collegio socieris. » His dictis, ab invicem recesserunt, et fidem verbis fidelis exitiis applicavit. 76. Transit autem B. Amandus nocte Dominica octavo Idus Februarii, anno ab Incarnatione Domini sexcentesimo sexagesimo primo, praesulatus
Abbreviated transcription (Latin):
domini dinandus. qui cursu uile
presentis landabililer et muoieuler
mampulis itrare festinat. ut sit
ti pomẽda quittis mausio post labores:
et de soc translatus ad specit
mamifeste cõtamplationis ilã sacietur
Dp̃tetabilis anta ⁊ illa dealbai
multitudius turba que ꝓtus st quitur
aut precedit. hii sunt qui sacut eius
ustitutiombus erndili : diuina scultutia¬
prcordinantur ad uitam. sigmum
apostolatus : psuis in dño. yro milatiõe
fncta ploris couules et mercedis.
Uirco domini leceus silentio uistoue
nulli suorre uoluit undicare. ed
destinato ad sorort suam beatam¬
uuldetrudem muntio. ad colloquẽdum
pariter euocauit . Uibus ad loman
qui meruius uocatur occurrens.
samiliari colloquo musterut sue
uisionis edisset. Quod uirsanctus
pruduter aduerlens. xratias / nquid
ache deo uirex fidelis. gui diuina digna¬
lio et serui su meritum. et exilut

Expanded text:
Domini Amandus, qui cursu vitae Domini Amandus, qui cursu vitae praesentis laudabiliter et innocenter manipulis intrare festinat, ut sic ei jucunda quietis mansio post labores, et de spe translatus ad speciem manifeste contemplationis gloria satietur. » Spectabilis autem illa dealbatae multitudinis turba, quae pone sequitur aut praecedit, ii sunt qui sacris ejus institutionibus eruditipraeordinantur ad vitam: signum apostolatus ipsius in Domino, pro imitatione 732 sancta gloriae comites et mercedis. 75. Virgo Domini tegens silentio visionem nulli suorum voluit indicare, sed destinato ad sororem suam B. Waldetrudem nuntio ad colloquendum pariter evocavit. Quibus ad locum qui Mervius vocatur, occurrens, familiari colloquio mysterium sacrae visionis edisserit. Quod vir sanctus prudenter advertens: « Gratias, inquit, age Deo, virgo fidelis, cui dignatio et servi sui meritum, e
Abbreviated transcription (Latin):
Reciosa est  conspectu deu
mors sanctorie eus. que licet
minus capacbus ter exteramum
uideãtur. quadinficat lame cos
celestis anctoritas: et Resurrectionis
eterus dloriam predicat in defunglis.
Saposito caruus ouere beatus pmãdus:
dũ nocte dominira uugraret ad dur.
uclita uirso silde gundis in mouasterio
malboditusi ante uenerãdum altart
sancte et parpetus uirehns. Itilus
et orationibus ardentius insistebat.
Cum subilo Rapla in excessũ intrilis.
sactedotalibus indiunculis. uirea
Hloria horusit lias ad superua cõsadeit
Pdiccedebat et subsequelatur cũtt
cutus / miminerabilit albatorue.
ques cuestisio sequi. quorue dulci
ociari colllaio. quorum selicibus
xacressee tandis affactabat: etnisa
quo yolerat uestichia sequebatur.
Interrocatur ab anielo utas duge
siiret ne quis esset ille taute Reutreutis
et glorie stuexi quem stiparet tam
sollemus candidate multitudis
commnitatus. Quod cñ se nesurt ꝟcho
dĩ fateretur. Sic est inquid scrus

Expanded text:
retiosa est in conspectu Domini mors sanctorum ejus, quae licet minus capacibus exterminii videatur, magnificat tamen eos coelestis auctoritas, et resurrectionis aeternae gloriam praedicat in defunctis. Deposito carnis onere B. Amandus, dum nocte Dominica migraret ad Dominum, inclyta virgo Aldegundis, in monasterio Malbodiensi, ante venerandum altare sanctae et perpetuae Virginis; vigiliis et orationibus ardentius insistebat. Cum subito rapta in excessu mentis, sacerdotalibus indumentis, virga gloria coruscae lucis ad superna conscendere. Praecedebat, et subsequebatur euntem cuneus innumerabilis albatorum, quos e vestigio sequi, quorum dulci sociari collegio, quorum felicibus interesse gaudiis affectabat, et nisu quo poterat vestigia sequebatur. Interrogatur ab angelo itineris duce, sciretne, quis esset ille tantae reverentiae et gloriae senex, quem stiparet tam solemnis candidatae multitudinis comitatus. Quod cum se nescire virgo Domini fateretur: « Hic est, inquit, servus
Abbreviated transcription (Latin):
domino nico duãdo punt epistolã
deliberationis sue scripsi et sulfuiysi.¬
audabilis zelus.ictus
amor. delectabilis gr̃a. Iortida
suanctas. muabilis unio cantates .
que sic aminam uiri sancti uinculo
pietatis indissolabili colligarat᷑ ut
in proprie dissolutioinis expessu.
disponari a fratribus acturã sanct
federis estimaret. Igitur gloriose
pontificis / muminenle Reuerendi
transitus die cu esset in oratorio beato
andres post oratonũ nuuus. post
sifcepta celestis sacrantuta nusterii.
inter discipulorũ manus. funto uile
crsui uhrauit ad dñm : et aꝓpositus
est ad patres suos cũ gloria e selix
optrũ merito. stlix gr̃a sanctitatis.
selix consimumationt landabili . cui
diuinitus concessum est . ut aute bte aliare

Expanded text:
o Amando, hanc epistolam deliberationis suae scripsi et subscripsi.audabilis zelus, invictus amor, delectabilis gratia, jucunda suavitas, mirabilis unio charitatis, quae sic animam viri sancti vinculo pietatis indisolubili colligarat, ut in propriae dissolutionis excessu, dissociari a fratribus jacturam sancti foederis aestimaret. Igitur gloriosi pontificis imminente reverendi transitus die, cum esset in oratorio B. Andreae, post orationum munus post suscepta coelestis sacramenta mysterii, inter discipulorum manus, finito vitae cursu migravit ad Dominum, et appositus est ad patres suos cum gloria. Felix operum merito, felix gratia sanctitatis, felix consummatione laudabili, cui divin
Abbreviated transcription (Latin):
Eno Amandus auserrius Et
peccator. Erediut ubiq diuinã
uos yietatez Reders et clemeuter
saluart uelle. quia et ingressĩ
nostrũ en mũdũ. et egilũ d
mũdo. aue sccula ipse preuoseit
drounde uibus nõ auetur moehiutũ:
qualaer londe laleq per uiuutr sas
promurias seu xemes propler amere¬

Expanded text:
ego Amandus miserrimus et peccator. Credimus ubique diuina nos pietate regere et clementer saluare uelle quia et ingressum nostrum in mundo et exitum de mundo ante saecula ipse praenoscit. Proinde omnibus non habetur incognitum qualiter nos longe late que per uniuersas prouintias seu ge
Abbreviated transcription (Latin):
Entiebat iam ex tunc beatus
palere dimandus corporis sui
defectus. laboribus confectus et semo.
ut ab esse lontiuns exitus sui ditin
eneta inspiratione preseuserat.
E noratũ sghetar ad se ututr a bile
andieam quem uarisiatũ prius
obbatem prifatrati constaiit super
familiam suam quam dño / miãle
colleherat. ut in manu ciis uirtus
orduus et seneritas disciplius proinda
moderatione floreret : et ypsi uacandi
deo senetior ac liberior pateret utroitus.
tuocari taitn decruit in ͦ us eluons
monasterii possessiontm ꝑpetuans
puitquid Barisiari aute pospederat
de munificcutia Redis Silderico : quodisqr
in hoditriiũ dicm scandu uiri de
disptusationtm irefiarhabiliter cõgriatur

Expanded text:
entiebat jam extunc B. Pater Amandus corporis sui defectus, laboribus confectus et senio, nec abesse longius exitus sui diem secreta inspiratione praesenserat. Evocatum igitur ad se venerabilem Andream, quem Barisiaco prius abbatem praefecerat, constituit super familiam suam, quam Domino juvante collegerat, ut in manu ejus virtus ordinis et severitas disciplinae, provida moderatione floreret, et ipsi vacandi Deo secretior ac liberior pateret introitus. Revocari tamen decrevit in jus Elnonensis monasterii possessionem perpetuam, quidquid Barisiaci ante possederat, de munificentia regis Hilderici, quod usque in hodiernum diem secundum viri Dei dispensationem irrefragabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
Dequenti dic uaruenti ad se strno
dei lato se deprapsentauit ocursu.
postulans ueniam pro delictos Et
Leuesico pr̃as Refrieus: Murature
uiuersitas fratra quods anũ uident
et uedeto corxore. que quasi exanime
aliens manbus Illatum uiderant
mistre dicimibtutem. ⁊ꝑditur in
cõmuus laus Dto. Dt sincti patris
uirtus ac intritũ ploriosius predicatue.
ut in reliquum sibi cantat : et actus
suos salagat utilius Rformare

Expanded text:
Sequenti die, venienti ad se servo Sequenti die, venienti ad se servo Dei, laeto se repraesentavit occursu, postulans veniam pro delicto, et beneficio gratias referens. Miratur universitas fratrum, quod sanum vident, et vegeto corpore, quem quasi exanimem alienis manibus illatum viderant misere decumbentem. Agitur in commune laus Deo, et sancti Patris virtus ac meritum gloriosius praediut in reliquum sibi caveat, et actus suos satagat utilius reformare
Abbreviated transcription (Latin):
contenosit edictũ: sed uiutdiclam
Iusti indicis non euasiti ded expusan¬
das excusationes in percates ad uiriã
da parabat ascendere. ut olductionis
uelo contuariam sui featus obmberet.
cum subilo paralisis Iorrore conuolintur
proslictantur seusus. hebescit itioria.
uisus zalugat. hebetatur auditus
omnnibutq in illo premortus mẽbris.
uitalis ad ut sp̃s in solo pactore palpitabat.
Poce taitir es in su quo polerat
confraebatur instaniar: quod inobediẽtie
culpa taritis llum malis indesssrat.
Iimgositus md Iur nam nuusterio
fratrũ. crsu llmiius deportatur
qui subrideus dixisse fertur. adꝰut
sustinobit maiora : quia actantiam
Apuitur. et obedientie gr̃am no
xresbitrum fragntu paiuis it modixr
unu dala beuedictione duidt. Et ut
his Resicatut eductut mandat ut obm̃a
sequente dit se uisitaturo sont
cmuctatione procedat. Guslata pregi¬
situs beuedictione patris. pristint
Rodditur sanitati ÷ et Reperat obedictia
unres. quas moledicutie a̾atus alstulerat

Expanded text:
tum. Sed vindictam justi judicis non evasit. Ad excusandas excusationes in peccatis, ad virum Dei parabat ascendere, ut obductionis velo contumaciam sui reatus obnuberet, cum subito paralysis horrore convolvitur, profligantur sensus, hebescit memoria, visus caligat, hebetatur auditus, omnibusque in illo praemortuis membra, vitalis adhuc spiritus in solo pectore palpitabat. Voce tamen et nisu, quo poterat, confitebatur instanter, quod inobedientiae culpa tantis illum malis ingesserat. Impositus igitur navi ministerio fratrum, cursus fluminis deportatur qui subridens dixisse fertur: « Adhuc sustinebit majora; quia jactantiam sequitur, et obedientiae gratiam non presbyterum fragmen panis et modicum vini data benedictione dirigit, et ut his reficiatur edicens, mandat ut obviam sequenti die, se visitaturo sine cunctatione procedat. Gustata praepositus benedictione Patris, pristinae redditur sanitati, et reparat obedientia vires, quas inobedientiae reatus abstulerat.
Abbreviated transcription (Latin):
Ol et circa posteriis ꝯtintam
soboleni paterna pietas esse
proptusior. et emune cartatis
ardorem scruꝵ extrenus Reseruat affactib
Dic maister pitatis cũ dilexisset

Expanded text:
olet circa posterius genitam sobolem paterna pietas esse propensior, et genuinae charitatis ardorem semper extremis reservat affectibus. Sic Magister pietatis, cum dilex
Abbreviated transcription (Latin):
exlusi ne uacui Reuertantur / mplorãt.
et sancti patus consulunt gñ omini
denotione sollertiam : quid de blandini ¬¬
eusis monasterii sentiat ordinationt.
rud cestat adimplero. Sanctus p̃r̃
Rimandus qui nec suos eluont
destiere. nec gredi deesse polerat
desolato. probale conuersationis uirit.
moribus insrgut . moderatione
precipnũ. o amntm dscipulum
sinm tradidit eis: cui fratru iuam
data benedictione commisit. Et Armiset
cum exullatione blandinu.¬

Expanded text:
exclusi, ne vacui revertantur implorant, exclusi, ne vacui revertantur implorant, et sancti Patris consulunt cum omni devotione solertiam, quid de Blandiniensis monasterii ordinatione sentiat, quid censeat adimpleri. » Sanctus Pater Amandus, qui nec suos Elnonenses deserere, nec gregi deesse poterat desolato, probatae conversationis virum, moribus insignem, moderatione praecipuum, Joannem, discipulum suum tradidit eis, cui fratrum curam data benedictione commisit, et remisit cum exsultatione Blandin
Abbreviated transcription (Latin):
lori pari ueto et unanumi uolinitale
lechationt trausmissa. suplicatront
qua preualeut et obsterationt nou
ficta pulsant paterne pattatis affectũ
ut ad eos declinet uir sanctus
prouidcat monastacio quod undauit.
tuntriat solios quos de spurtali
heueratione suscexit. Richet uberius.
arbusia que posuit: uec xregtm
deuotum patiatur in dispersionct
abure acturã. U̾eatus Iandus
soliorũ concutione ꝑcussus. dimoris
parittr et amoris subilo traus figus
accessir nec elnonti Rclinqueres:
ute suit consilio Remiltere uolebat
filios sugplicantes. Dic ex sludio
pietatis diuisus in partes. yost
multos sancie deliberationis motus et
eoquisita consilia petentibus blanda
Sumiltate Respondit. Nolits falii
nolile patuis urĩ solicitare quiltey
nolite de portu Renocare in pclagus᷑
suffcit mutꝰ pacpertas inea uediuicit
computentur. De lequies inta iy
tam. Dobis non decuit proginaute
dto uirtus celestes auxilii . uel nostre
sellicitudinis adiumertu. Hac uoit
featiet a cursu proposat  ittrtioius

Expanded text:
ri voto, et unanimi voluntate legatione transmissa, supplicatione qua praevalent et obsecratione non ficta, pulsant paternae pietatis affectum, ut ad eos declinet vir sanctus, provideat monasterio quod fundavit, enutriat filios, quos de spiritali generatione suscepit, riget uberius arbusta quae posuit, nec gregem devotum patiatur in dispersionis abire jacturam. Beatus Amandus filiorum petitione concussus, timoris pariter et amoris subito transfixus accessu, nec Elnonem relinquere, nec sine consilio remittere volebat filios supplicantes. Sic ex studio pietatis divisus in partes, post multos sanctae deliberationis motus, et exquisita consilia petentibus blanda humilitate respondit: « Nolite, fili, nolite Patris vestri sollicitare quietem, nolite de porta revocare in pelagus, sufficit mihi paupertas mea, ut divitiae computentur, haec requies mea in it, propitiante Deo, virtus coelestis auxilii, vel nostrae sollicitudinis adjumentum. Hac voce, fratres, a cursu propositae intentionis
Abbreviated transcription (Latin):
sinduecat / mitari. Aullius eium
apud deũ samiliarior / merututus:
nullius efficatior polest esse xratia.
quan ꝰlluit que muiler esse mecuit
cins parer est deus. In qua sancli
sõs optrationt nurabili. deilatis
un duntantq complexus: natutaru
mort genturam. In quactũ sintꝵ
diem differtus xxquarũ sans collerelas.¬

Expanded text:
studuerat imitari. Nullius enim apud Deum familiarior interventus, nullius efficacior potest esse gratia, quam illius quae mater esse meruit, cujus pater est Deus. In qua sancti Spiritus operatione mirabili deitatis, virginitatisque complexus naturarum nicat genituram. 73. In quartum sane diem differtur exsequiaru
Abbreviated transcription (Latin):
quorũ ancloritate et consclio dispositiorus
sut aloboraut effectio. Disposut
ditur sus Porribilis interomiatione
ecclesiastire secularont peresont.
corpus suũ al eliont aemouere
cenobio: uel trausstrre cuuislibet occa¬
siois obtentu . sed e fratrbut qui
tuis induclu qui mudũ uificerant
deyositious sus lorũ prestutia sui corporis
nimobililar possideret : et Resurrectionis
ultuus ditmn cũ eis sideliler exptitaret:
quos nec uiutus destrere sustiuebat.
nec adiiltebat mueritus aliquatns¬

Expanded text:
quorum auctoritate et consilio dispositionis quorum auctoritate et consilio dispositionis suae roboravit effectum. Disposuit igitur sub horribilis interminatione e saecularive personae, corpus suum ab Elnonensi removere coenobio, vel transferre cujuslibet occasionis obtentu; sed cum fratribus, qui ejus inductu mundum vicerant, depositionis suae locum praesentia sui corporis immobiliter possideret; et resurrectionis ultimae diem cum eis fideliter exspectaret, quos nec vivens deserere sustinebat, nec ad
Abbreviated transcription (Latin):
disn pulit uitalam ue muortis exdibut
medicinam. Nuint milator beatas
palte flunandut car huet articulum
su transitus /muert. comugatis
ad se seatribus. post ex ͦ ortatiomis
uerba. post pre cosola trous llinda
collormna. post incultata alutis eltrue
mandata . uocationis sue iiupus
indicat propusuare. et quansu cob
uintus dileerit maifestis dclarat
uditus: cum nec in morte sustintat
ab cornin dulti collexio separari
ffacto phitur eis teastauiuio sicut in
arcꝰ mis huius monasterii cõtinetur
stabile de corpore suo confirinat
edictu. demq constanter adiurat.
precatur. moncti ortatur. et mptrat:
ut imolabilaer obserintar
Comitutrant ad cum sama sanclitatꝭ.
oxinione uirtalim. incriloriem
finctibus et operũ sigunt Alector
acucrẽde ancloritatis et insiedues exellautis
patres. Aolus mttropolitartintusit.
canicracertiũ pater uinditiamus .
bertinus et albertus abbales yeꝰamnet
blandinitusts ituobii pastor chrghant
cim alus deum tuneutibius uiris.

Expanded text:
discipulis vitalem suae mortis exhibuit medicinam. Hujus imitator B. Pater Amandus, cum sciret articulum sui transitus imminere, convocatis ad se fratribus, post exhortationis verba, post piae consolationis blanda colloquia, post inculcata salutis aeternae mandata, vocationis suae tempus indicat propinquare; et, quantum eos vivens dilexerit, manifestis declarat indiciis, cum nec in morte sustineat ab eorum dulci collegio separari. Facto igitur eis testamento, sicut in archivis hujus monasterii continetur, stabile de corpore suo confirmat edictum, idemque constanter adjurat, precatur, monet, hortatur et imperat, ut inviolabiliter observetur. Convenerant ad eum fama sanctitatis, opinione virtutum, meritorum fructibus, et operum signis illecti, reverendae auctoritatis et insignis excellentiae Patres, Reolus metropolita Remensis, Cameracensium Pater Vindicianus, Bertinus et Aldebertus abbates, Joannes Blandiniensis coenobii pastor egregius, cum aliis Deum timentibus viris,
Abbreviated transcription (Latin):
tiam pieatas uiri Di. et multo
lacrimarũ fluore ꝓfusus. oratiom
fidaiter ucũbit : Et absolutiont
uulps postulat mserorũ. Iperitur
pulsanti ⁊anna misericordit. Adit
crepta sereuitas. sublatis curbibus
status acris Reparatur : et Resolutibad
luctru luiibus/ in usum diurru
soladoris cecitate seiota / muistri
aõsormandur
Iitut ptinttritia duiti de liberationt
sua gr̃as agunt. seruũ da digna
dt in pare Reuertentes ad propria.
macualia de que uiderant pleurus
eloquntur. sic dñis a seductoribus
tutarit Illue. et uelut aqua decurtus
ad incd ilum coram to deducta malitia.
net flagella dixns seueritatis euasit:
uic a mistricordie benefirus extitit alitua

Expanded text:
tiam pietas viri Dei, et multo tiam pietas viri Dei, et multo lacrymarum fluore perfusus, orationi fidenter incumbit, et absolutionem culpae postulat miserorum. Aperitur pulsanti janua misericordiae, redit erepta serenitas, sublatis turbinibus status aeris reparatur, et resolutis ad lucem luminibus, in usum diurni splendoris, caecitate semota miseri reformantur. 727 Igitur poenitentia ducti de liberatione sua gratias agunt, servum Dei digna et in pace revertens, ad propria, magnalia Dei quae viderant, plenius eloquuntur. Sic Dominus a seductoribus tutavit illum, et velut aqua decurrens, ad nihilum coram eo deducta malitia, nec flagellum dignae severitatis evasit, nec a misericordiae beneficiis exstitit aliena
Abbreviated transcription (Latin):
et affectat effusione sauciums duo
protensi laboris extum coronart.
Nolinit tamt Pec indicart disa gulis
nt uel uupeduneutuͣ sactreiat ad extitina
teudenti : uel de instanti ptriculo pramus
iurbarentur.Cum /chitur ad moutis
superciliũ ꝓueuisstnt᷑ ubi disposutrãt
carifices trugidare seruũ dtr. in
udiciũ conuecsa ꝰusticia de gelo prosyexiti
slagellans /ampios at usti prolehens
pet defcusionis angilio E poritut
Regtutina lemrestas. seli facies desat᷑
in tenebras: aer caliniis Sorrore
perfundiat. et solis spendors
turbo procelloscs inuoluit. Afondit᷑
Rerõsanes et uinforino confrisiont
conuoliutur. apparitoribus cuipitur
liuuen: et subita ceritate ꝑcussi.
mortis prexunt discrune Sorrescnt.
crudelitas uertilur ꝑ tuuore
trausit in suplicationem ferogia
in abiectionam ceriositas inclinatur
et quem Irucidare utuerant. Humuli
postunt inslanta : ut abut libtri
permiltantur. Monetur ad induletu¬

Expanded text:
et affectat effusione sanguinis diu et affectat effusione sanguinis diu protensi laboris exitum coronare. Noluit tamen hoc indicare discipulis, ne vel impedimentum facerent ad extrema tendenti, vel de instanti periculo gravius turbarentur. 59. Cum igitur ad montis supercilium pervenissent, ubi disposuerant carnifices trucidare servum Dei, in judicium conversa justitia de coelo prospexit, flagellans impios et justum protegens piae defensionis auxilio. Exoritur repentina tempestas, coeli facies densatur in tenebras, aer caliginis horrore perfunditur, et solis splendorem turbo procellosus involvit. Absconditur rerum facies et uniformi confusione convolvitur, apparitoribus eripitur lumen, et subita caecitate percussi, mortis proximae discrimen horrescunt, crudelitas vertitur in timorem, transit in supplicationem ferocia, in abjectionem cervicositas inclinatur, et quem trucidare venerant, humili poscunt instantia, ut abire liberi permittantur. Movetur ad indulgen
Abbreviated transcription (Latin):
Elietis interiui Uir domini
Wasconum funbus srntaut in
franciam: uenieusq ad Sildericum
Rext sancorũ. locum postulauit ubi
conutinenter posset edificare genobiũ.
Uui secundun Rcgia macinficeutiam
predium contulit ei noie nauto.
Ibi uir sanctus alacritate prompta.
studio ꝑtinaci. dilpꝰtuti ⁊pera: nout
plantationis cepit pouere fuudamẽtum
et concrehaidis in eafins xre apta
edificia preparare ⁊ Alumimilus
aule/ quidam suideusis ep̃s moleste
streus liberalitatem Regis et sũ uiri
propositum . ututno pestiferi lucoris
infritus filios uelial delexauit sedregratos
in opus malum : qui de molirtutur
optra sanctitatis. et a predicto loco
sfruc dei crudeliter epturbartut
parificis in dolo: et locum an quo
aptius edificaret se demonstraturos
in propimo Repronultunt Dequilut
ministros nequitis saucta simplicilas.
et licet Reuelante sp̃u molitionis ipit
mac mam non ihuoret. corde lauitiꝰ
dt amimo ad martiriũ denotus aspirat :

Expanded text:
elictis interim vir Domini Vasconum finibus, remeavit in Franciam, veniensque ad Hildericum regem Francorum, locum postulavit, ubi convenienter posset aedificare coenobium. Qui secundum regiam magnificentiam, praedium contulit ei nomine Nanto. Ibi vir sanctus alacritate prompta, studio pertinaci, diligenti opera, novae plantationis coepit ponere fundamentum, et congregatis in ea filiis gratiae apta aedificia praeparare. Mummulus autem quidam Osindensis episcopus, moleste ferens liberalitatem regis, et sancti viri propositum, veneno pestiferi livoris infectus, filios Belial delegavit segregatos in opus malum, qui demolirentur opera sanctitatis, et a praedicto loco servum Dei crudeliter exturbarent. pacificis in dolo, et locum in quo aptius aedificaret, se demonstraturos in proximo repromittunt. Sequitur ministros nequitiae sancta simplicitas, et licet revelante spiritu, molitionis impiae machinam non ignoret, corde tamen et animo ad martyrium devotus aspirat,
Abbreviated transcription (Latin):
diipime nobile p̃drum Barisiarum
Recda liberalitare et debila libertate
btato uiro contradidit: quod bemgut
cũ gr̃arũ actiout nitus. pro loci
et iemporis oportunitate monasteriũ
Rubi dispositione condrua golloramt: cõ¬
gregatisq in eo dm̃ tuuentibus uiris¬

Expanded text:
dium Barisiacum regia liberalitate, et debita libertate beato viro contradidit, quod benigne cum gratiarum actione suscipiens, pro loci et temporis opportunitate, monasterium inibi dispositione congrua collocavit, congregatisque in eo D
Abbreviated transcription (Latin):
in honore leati dindret apostoli sabricari
Iussit ecclesiam: quam dpdis dee
famulantium decorait obse quiib
Ipse tanquam disgensalor ctreguis.
mint epferiorũ suscupit turbiues
actionũ. nuuc ad agͣltriora uelanuuis

Expanded text:
in honore B. Andreae apostoli fabricari in honore B. Andreae apostoli fabricari jussit ecclesiam, quam dignis Deo famulantium decoravit obsequiis. Ipse tanquam dispensator egregius, nunc exteriorum suscipit turbines actionum, nunc a
Abbreviated transcription (Latin):
et flumaliu demeltus arborũ supites.
et Sarundineta demolitus. natius
terram uellers spolians: pristiit deusitatꝭ
horrorem complanauit in arcam:
et dedularibus efficiuis locũ p̃parau
axtissimũ. Iactis taq fundauitutis
m omors apostolorũ principis pttri
fundant teclesiam. qutm preripnũ
sut predicationis auctorem. laboris
ducem. molestit consolatorem.
frequenter ꝰ abuerat. Extruxit it
ardeuti studio cõntineutes monastito
ordini officinas: que nec sugeifint
cumrsilates ambitum : nee aduile
xaupertatis anchustiam Redolerent.
hnde Retia laxat piscator sedulus
carturam. et stremos undiq collit̾ it
cepti opcris adintores : et instutionum
Re ꝯulariũ prouisores fidissimos
zelantes leteu iũ . mandata uite
propptusues amplerte. Et erectam
diuimi semiti scolarti cclelri proseqũt¬
om gredis auchueuto. et nuucimi
Muex denotus sus tanti patris Recinut
de bonorũ comimiium profectibus
Silarescit. Indt noua a Pundanitutis

Expanded text:
et fluvialium demetens arborum stipites, et fluvialium demetens arborum stipites, et arundineta demoliens, nativo terram vellere spolians, pristinae densitatis horrorem complanavit in aream, et regularibus officinis locum praeparavit aptissimum. Jactis itaque fundamentis, in honore apostolorum principis Petri fundavit ecclesiam, quem praecipuum suae praedicationis auctorem, laboris ducem, molestiae consolatorem, frequenter habuerat. Exstruxit hic ardenti studio convenientes monasterio ordinis officinas, quae nec susperfluae curiositatis ambitum, nec attritae paupertatis angustiam redolerent. Inde retia laxat piscator sedulus in capturam, et strenuos undique colligit coepti operis adjutores, et institutionum regularium provisores fidissimos. zelantes legem Dei, mandata vitae propensius amplectentes, et erectam divini servitii scholam celebri prosequentis augmento, et invicem grex devotus sub tanti Patris regimine, de bonorum communium profectibus hilarescit. Inde novam a fundamentis
Abbreviated transcription (Latin):
Locus / sit itra mnerapiorũ põsitus
fiues ꝓpontus neruusq conterimiuus.
sicut radiu germanigi et Romani funs
est muptrii. sie beldice iemeusis portio.
sit limes dinostitur esse francorum.
s ic duobus in unu conutmentibus
plimus eluone et scarpo. sp̃tiosus in
medio distendaur anchulusi⁊ cria qua
flutulis ẜrrigna prata. yascualis
ubertas. et piscatio secunda porrixit᷑:
de suic apta uerapitibas silua
Rcessus productioris offertur
Oleba nec ad prune ertilis nec itiuua:
lagtis et mellis copiam prerochat
usibus incolarũ. Huc dei secuus
adutintus. prefaco mentis intutu
Rcclinadorĩ laboris. pacis domigilu᷑.
quietis habitatulum. titulum consũmationis.
habere disxosunt. Ded quia Relichioni
conhina nondũ llit edificia collorarat
sollicut considerare cepit: uli edifiratioius
none fundamenta dispontret.
Inchressus / laq predicte ierca pedius
anhulumi cepit diuncta precidere.
conuellert sructices. tradirart carteta

Expanded text:
Locus ipse intra Menapiorum positus Locus ipse intra Menapiorum positus fines, Propontiis, Nerviisque conterminus, sicut regni Germanici et Romani finis est imperii, sic Belgicae Rhemensis portio, sic limes dignoscitur esse Francorum. Hic duobus in unum convenientibus fluviis, Elnone et Scarpo, spatiosus in medio distenditur angulus, circa quem fluentis irrigua prata, pascualis ubertas, et piscatio fecunda porrigitur, dehinc apta venatibus silva, recessus productioris offertur. Gleba nec apprime fertilis, nec jejuna; lactis et mellis copiam praerogat usibus incolarum. Huc Dei servus adveniens, praesago mentis intuitu, reclinatorium laboris, pacis domicilium, quietis habitaculum, titulum consummationis habere disposuit. Sed quia religioni congrua nondum illic aedificia collocarat, sollicite considerare coepit, ubi aedificationis novae fundamenta disponeret. Ingressus itaque praedictae intercapedinis angulum, coepit dumeta praecidere, convellere frutices, eradicare carecta,
Abbreviated transcription (Latin):
uuis dce. familiari solloquio Romanus
pontifex edoctus ab auelor ministerio
cursoris occulte demintat. Ut absoluãt
ab / oc munisterie seram: ne poupatice
macis quam Relig̾iost uideantur
inghredi cuuitatem. que Aelictionis et
Sonestatis caput esse debet in xentibr
neue sptitaculi nouitart concarsus
montant populorum: et omuun in
st uoces et ora conuertant: ⁊ postolire
ussioni sancti yatres obediũt. Et
absolutam ab mincta obedieutia
siram ad saltũt lalelras Redirt
xtimittunt: subunde Ropectantem et siguis¬
obsequũ suum quibus poterat exhibentt
Iude curitatem ingresse dit̾utat
Ruereuter excipiutur a simmo
ponlifict ⁊ pecartisq onuibus ad que
ueuerant. et perquisctis auctorũ
suffradus: ad propria cñ uiandio
Auertente beato Rumnberto
maricolas. uir diu timãdus
secessit clurnez ⁊ quem sibu
locum Dadholerti aegis inunifica
manus dudim concesserat: et ad
amylificandũ diuinitatis cultum
dopatione sollumi libecaliter assignarat.

Expanded text:
viris Dei, familiari colloquio Romanus viris Dei, familiari colloquio Romanus pontifex, edoctus ab angelo ministerio cursoris occulte denuntiat, ut absolvant ab hoc ministerio feram, ne pompatice magis quam religiose videantur ingredi civitatem, quae religionis et honestatis caput esse debet in gentibus; neve spectaculi novitate concursus moveant populorum, et omnium in se voces et ora convertant. Apostolicae jussioni sancti Patres obediunt, et absolutam ab injuncta obedientia feram, ad saltuum latebras 728 redire permittunt, subinde respectantem et obsequium suum signis, quibus poterat, exhibentem. Inde civitatem ingressi, digne ac reverenter excipiuntur a summo pontifice, peractisque omnibus ad quae venerant, et perquisitis sanctorum suffragiis, ad propria cum gaudio ivertente B. Humberto Maricholas, vir Domini Amandus secessit Elnonem, quem sibi locum Dagoberti regis munifica manus dudum concesserat; et ad amplificandum divinitatis cultum, donatione solemni liberaliter assignarat.
Abbreviated transcription (Latin):
Irea idem uupus disponchat
uit sanctas Romam /am teruo
prosiisti. it labore perciunatiomis
et or̃onis fructu . Situt mnita sua de¬
dicauerat: sic extrema uite suu
tempora promoneret. Ancressus
ter. ad domiũ beati hum berti  ospitã¬
di xra declinauit. Sufeptus ab to
est cm ouiui Autrentia cantates:
et oniuis Iumulidas in proguratione
dilieꝰ euler exꝰibita. Requirit inter
comandum uir sauctus ab hospilt.
si gum eo uelit suscepti laboris pondus
assimiers ⁊ si laboris uelit iominunicare
mercedi. Et apostolicis se preseutare
liinbus Iumiuit beatut umbertus
et sequitur ueati pontifigis cã omni
hylacilate consortuni. Quadam uero
dit sicut mos est ptintrantiũ dum
prandndi cansa /upta slggenam uit
proxinna consedissent: epreditus
Insus amial decerpẜat: puo sarcinas
deiportare consututrant. Qua
uirtut dimini nominis allueatirm
deducunt ad sarcinasi et locoꝰ mutti
utunitur insuppellectilis domesties
subuectiont: et ueclorem facunt de
Raptore. tic auedentibus ad urlt

Expanded text:
irca idem tempus, disponebat vir sanctus, Romam jam tertio proficisci, ut labore peregrinationis, et orationum fructu, sicut initia sua dedicaverat, sic extrema vitae tempora promoveret. Aggressus iter, ad domum B. Humberti hospitandi gratia declinavit. Susceptus ab eo est cum omni reverentia charitatis, et omnis humanitas in procuratione diligenter exhibita. Requirit inter convivandum vir sanctus ab hospite, si cum eo velit suscepti laboris pondus insumere, si laboris velit communicare mercedi, et apostolicis se praesentare liminibus. Annuit B. Humbertus, et sequitur sancti pontificis cum omni hilaritate consortium. 63. Quadam vero die, sicut mos est itinerantium, dum prandendi causa juxta silvam viae proximam consedissent, egrediens ursus, animal illud decerpsit, quo sarcinas deportare consueverant. Quem virtute divini nominis alligatum deducunt ad sarcinas, et loco jumenti utuntur, in suppellectilis domesticae subvectione, et vectorem faciunt de raptore. Sic accedentibus ad Urbem
Abbreviated transcription (Latin):
Sumq am loco proxinquaret. agcessit
andclus diũ ad boatum camandũ .
monetq ut exuediatur ebmam sfruo
da. dt quandi sit apud de marti :
sidno quod uertice prelendit ad uoscat.
⁊ dreditur uir beatus. et de fanti
Sospitis gratulatur adututu. et dato
paris osculo caput eius Rlgheus Radiare
couspint in ueriice signũ crucis : quod
non tamt Dabatur onnibus  ntutr¬
inisi quorũ diuina uirtus oculosillustraret.
Fit comuius inter tos int̾cusq letitia.
sue non adulationis fucuru. sed sinctritatꝭ
sancte spiraret indacint. inłq
Rescrus insolitũ quod nõ utriusq
proposito. quod non sanctitati: non
ordimi conuturet: nec posset sospitalitatꝭ
sancte ledibus Reluctari. Nerdendinato
aprid eum quanto libent spacio. post
exhortationis nitue collationes sacras
post dulra pietatis sancie colloqua.
data somigem beuedictions btaius
S uubertus cũ xandio Refertur ad
propria.

Expanded text:
inquaret, accessit angelus Domini ad B. Amandum, monetque, ut egrediatur obviam servo Dei, et quanti sit apud Deum meriti, signo, quod vertice praetendit, agnoscat. Egreditur vir beatus, et de tanti hospitis gratulatur adventu, et dato pacis osculo, caput ejus retegens radiare conspicit in vertice signum crucis, quod non tamen dabatur omnibus intueri, nisi quorum divina virtus oculos illustraret. Fit communis inter eos, ingensque laetitia, quae non adulationis fucum, sed sinceritatis sanctae spiraret indaginem; nilque referret insolitum, quod non utriusque proposito, quod non sanctitati, non ordini conveniret, nec posset hospitalitatis sanctae legibus reluctari. Perendinato apud eum quanto libuit spatio, post exhortationis mutuae collationes sacras, post dulcia pietatis sanctae colloquia, data invicem benedictione, B. Humbertus cum gaudio refertur ad propria.
Abbreviated transcription (Latin):
loci illuis Ruereuter exteptus est. Cuius
maibus cñ deuole Iospitalilatis obss quio
aquam predictus inuustraret ep̃s. Iussit
quod sufeptum fuerat in sacrario Restruari.
Dedebat ad mortam eclesie uir mulio
Iempore ceus et mendicans. ad qua
pontifes fidelis acedrus: at ffili. si
medere poles confide in dño. et ablus
oculos iuos aqua unde uir dñi amadus
abluit manus suas : et uisum geuies
liber ab ncommodo certatit: Ille uerbo
pontificis aumatus gn fide. sptui cõcipit
ampliore. dt oppressios nube calignus
oculos allutionis unda perfundens: de
truebris ieuoratur in luctm. et solis minisserio
fumpitur. ped ppmilus  gnoualat
Pit humilet spu / aluat der̃s: et in
uircha furoris malitiam comprimt
mproborũ . Iustoq da Iͥndicio nec
a uindicta maledicum liberat cõfsessio
ueritatis : et fidelis a uinculo icatis
abpolintur. Dic seriu su dominus
clarificat uitã. clarificat opus .
meritumq cõieudat : dt st in simãdo

Expanded text:
ospitio reverenter exceptus est. Cujus manibus cum devotae hospitalitatis obsequio aquam praedictus ministrasset episcopus, jussit quod susceptum fuerat, in sacrario reservari. Sedebat ad portam ecclesiae vir multo tempore caecus et mendicans, ad quem pontifex fidelis accedens, ait: « Fili, si credere potes, confide in Domino, et ablue oculos tuos aqua, unde vir Dei Amandus abluit manus suas, et visum recipies, liber ab incommodo caecitatis. » Ille verbo pontificis animatus in fide, spem concipit ampliorem, et oppressos nube caliginis oculos ablutionis unda perfundens de tenebris revocatur in lucem, et solis ministerio fungitur, quod primitus ignorabat. Sic humiles spiritu salvat Dominus, et in virga furoris malitiam comprimit improborum. Justoque Dei judicio, nec a vindicta maledicum liberat confessio veritatis, et fidelis a vinculo caecitatis absolvitur. Sic servi sui Dominus clarificat vitam, clarificat opus, meritumque commendat, et se in Amando
Abbreviated transcription (Latin):
uir diũ cũ lelicia Renocatur. Facta
est bi inter sanctos patres Iumlis Et
pia condentio. dũ misltui meritis
inuus hoc sanctus pontifox : iyitaret :
et ascriberet  dem sancto pontifit beati¬
psleu sumley et denola semleulia.
sine molestia. siue mrauseꝰ ressiont
certatio. et uariatur utrauaq¬
utrumq /udiciũ sine preidicio ueritatꝭ.
qua ab animorũ pare scmꝑ est alitua
disscatio. nec abꝭ de sapieutibus
uolinatis uintas uiolatur. Pos quã
ditur diuini nuueris est pacta
Refectio cum gandio Ruertuntur ad
flumũ. Et se inuicem salulañ in
osculo sancto: famulante naiichio
ꝓ dicursum fluminis. ab aspectu
mutur separantur. Subuntctus
iitur in insulam que uults
canclans nunguxatur sraldo pronna.
net multum differeus a pandano.
laboris sui Reclinatoriũ brene cm
tuntutibut dcẽ uiris Ibidem habitãtibr
habere disposuit.

Expanded text:
vir Domini cum laetitia revocatur. Facta vir Domini cum laetitia revocatur. Facta est ibi inter sanctos Patres humilis et pia contentio, dum Gisleni meritis munus hoc sanctus pontifex imputaret, et ascriberet idem sancto pontifici B. Gisleni simplex et devota sententia. sine molestia, sine transgressione certatio, et variatur utrinque judicium sine praejudicio veritatis, quia ab animorum pace semper est aliena dissensio, nec ab idem sapientibus voluntatis unitas violatur. Postquam igitur divini muneris est peracta relectio, cum gaudio revertuntur ad fluvium, et se invicem salutantes in osculo sancto, famulante navigio, per decursum fluminis ab aspectu mutuo separantur. Subvectus igitur in insulam, quae vulgo Canelaus nuncupatur, Scaldo proxima, nec multum differens a Gandavo, laboris sui reclinatorium breve, cum timentibus Deum viris ibidem habitantibus habere disposuit.
Abbreviated transcription (Latin):
actum est. lelo prifetione diriciluꝵ.
susteptusq afratubus: salutib anona
poscentibus. Silari dispositiont cõueuira
hatus sage pranes patitur anchusta
pauptitas. Et que sabi non suffit
altar sufficitutiam prestart nõ potest.
Non habentibus llis quod dignũ
meusa tanti Iospitis /udicarent.
sanctus pontisex inpransus eoieditur.
non suis multrplici fratru querimo¬
momia. zñ poruiriam sustineret
diues affectus: nee mutiuiret manus
quod animus chestiebat. Deducitur g
ad nauem hauit slumũ transiturus.
sicut necessitas postulabat / tieris
Iamq sibi  mucem ualedicentibus uiris
fanctis. Iaando atq Gãẜleno. subito
mathintudiut multot posset Reficere
conuiantes. dd epeitagulum noue
Ra ões cum epultauons conuernt. Et
auctorem inueris dr xr̃arũ actione
et laudum preconio prostrantur.
Aclauatur hoc beneficio pristuit
confusionis angustia. pi compassio
sancti poulificis hilaratur. tollitur
de medio /cuimi dura necessitas
conuium preparatur: et ad mouasteriũ

Expanded text:
fectione dirigitur, gratanter a fratribus, salutis annonam poscentibus, hilari dispositione communicat. Hiatus saepe graves patitur angusta paupertas, et quae sibi non sufficit, altari sufficientiam praestare non potest. Non habentibus illis, quod dignum mensa tanti hospitis judicarent, sanctus pontifex impransus egreditur, non sine multiplici fratrum querimonia, cum penuriam sustineret dives affectus; nec inveniret manus, quod animus gestiebat. Deducitur ergo ad navem Hainae fluvium transiturus, sicut necessitas postulabat itineris. Jamque sibi invicem, valedicentibus viris sanctis, Amando atque Gisleno, subito magnitudine multos posset reficere convivantes. Ad spectaculum novae rei omnes cum exsultatione conveniunt, et auctorem muneris Deum gratiarum actione, et laudum praeconio prosequuntur. Relevatur hoc beneficio pristinae confusionis angustia, pia compassio sancti pontificis hilaratur, tollitur de medio jejunii dura necessitas, convivium praeparatur, et ad monasterium
Abbreviated transcription (Latin):
uasconm fuies ingressut est : quot
ydolorũ cultibus et audurus anditrat
uarus crroribus ocmupari. Cum
ditur in comuentu publito uerbum
uccilatis et salutis ordint perfide
multaudini predicaret. extellent uõte
suam quidam de turba laus ac lukricus.
de pcruersi cordis ꝰabundantia cepit
turpes effatut blasp tunas : et in seriãt
da fidaq doctianiam non sent cadꝰ muo
plaia comiitiis uerba nuuis alsona
iagulari. Qui statum correptuba
demone. scipsum propris morsitus
capit mcessere. et lanofactus corporis
sui oris Siatum que⁊ in sanctuno
pontificem / ntutieutee⟧ extultrat in
sui ptiuicitmn cepit hortibilius appet

Expanded text:
Vasconum fines ingressus est, quos Vasconum fines ingressus est, quos idolorum cultibus, et auguriis audierat et variis erroribus occupari. Cum igitur in conventu publico, verbum veritatis, et salutis ordinem perfidae multitudini praedicaret, extollens vocem suam quidam de turba, levis ac lubricus, de perversi cordis abundantia, coepit turpes effutire blasphemias, et in servum Dei fideique doctrinam, non sine cachinno, plena convitiis verba nimis absona jaculari. Qui statim correptus a daemone, se ipsum propriis morsibus coepit incessere, et lanio factus corporis sui, oris hiatum, quem in sanctum pontificem irreverenter extulerat, in sui perniciem coepit horribilius ap
Abbreviated transcription (Latin):
Bst aliquanti temporis morã.
posquam nomen euis processit
in publicum. ueritatis uĩa cexit
amiitiare funtimis: et doctrine
salutaris benefigio ab crrore uiarũ
suarum satagebat auertert delinquentes.
ded perut officiositas intdici. cñ sauari
detrectat exrolus: et mende captis ad
correitione, uerba sapitutis non procedũt
Ippetitũ nedtant ncole uitalibus almitlis:
et uelut cristem uomicam passe. potum
Balutis stomacꝰ. lanceute Rigiunt.
Contenuitur dei seris ab ẜmpuis.
dns pro Repulsa: et in lumo profundi
destait contempla clementia descotores
dt quia sicut humilitas uemã. sit ptuã
contumaria proutretur: tanꝙͣ in Reos
maiestatis celestit uindicta progreditur
Contuuoq fore bituno degopulatrix
in cos pestileutit plata destint: donce
assmerentur ciuines qui superle
uiri de telicibus Restiterant docuuẽtis¬
Ee muiltopost u fatres suot
quos ob ammarũ saludtm per
dincr̃sa Reliqutrat lora uir dñ
cu muuspectione sedula uisilant

Expanded text:
st aliquanti temporis moram, postquam nomen ejus processit in publicum, veritatis viam coepit annuntiare finitimis, et doctrinae salutaris beneficio, ab errore viarum suarum satagebat avertere delinquentes. Sed perit officiositas medici, cum sanari detrectat aegrotus, et mente captis ad correctionem verba sapientiae non procedunt. Appetitum negant incolae vitalibus alimentis, et velut tristem vomicam passi, potum salutis stomacho languente rejiciunt. Contemnitur Dei servus ab impiis, ominus pro repulsa, et in limo profundi deserit contempta clementia desertores, et quia sicut humilitas veniam, sic poenam contumacia promeretur, tanquam in reos majestatis, coelestis vindicta progreditur, continuoque fere biennio depopulatrix in eos pestilentiae plaga desaeviit donec absumerentur omnes, qui superbe viri Dei felicibus restiterant documentisec multo post, cum fratres suos, quos ob animarum salutem pereliquerat loca, vir Domini circumspectione sedula visitaret,
Abbreviated transcription (Latin):
iiore dei omni instodia seruart cor
suum. dt actus uile sue dilic̾entius
iustodire : ut sicut exteris luuit in
capite : sic nttrius splendor ucritatis
Radiaret in mtute. A culitr ditur
admorita sancti pontifiuis edoita
fidelatt. et in cĩbus facta cortertior.
in anctitaꝵ et /uslr̃a uiuebat coram
deo omribus diebus uile sus.¬

Expanded text:
timore Dei, omni custodia servare cor timore Dei, omni custodia servare cor suum, et actus vitae suae diligentius custodire, ut sicut exterius lumen in capite, sic interior splendor veritatis radiaret in mente. Mulier igitur ad monita sancti pontificis edocta fideliter, et in omnibus facta correctior, in sanctitate et justitia vivebat coram Deo omnibus diebus vitae su
Abbreviated transcription (Latin):
ese dinosatur. Erat /bi nulier
infidelis. que ꝑfidie ptrias cecitatis
sustiuebat ingommodũ: et propter
opera teuebrarum tenebris addicta.
pleram mortis Imacme uilam
ducebat rinitile /e Incressus ad cã
uir dnu. causas inifortum sciscitatur :
quod sibi accidisse pro demonũ galtu
et anuriorũ obseruationt mulita
quod preualet estendit arborem Iub
qua profanis Rtibus mibuita demoui
consuenerat /mmolare. Qui uir se
si uis inquid pristinã recipere ospitata
prima in contemptir superstitiois
ad eppdendam arborem milte secri
et a cccilatis Porrore sanaberis. Ert dula
mulite uiro dei. puelle sut deducta
ninisterio. prou̾ita seurũ librat marbore
dt quod propria uirtute non expedit.
adstantĩ mambus mouet et xratulatur
Impltri. Iltans / gaur suꝑ la uir
doncini. muocato dei nocunt crucis
signo luminis tetihit officias: Et
ad lucis officiũ diuina picatia ale for¬
mauit. t huic qualiter amodo
unte deberet instructam docuit in

Expanded text:
esse dignoscitur. Erat ibi mulier infidelis, quae perfidiae poenas, caecitatis sustinebat incommodum: et propter opera tenebrarum, tenebris addicta, plenam mortis imagine vitam ducebat inutilem. Ingressus ad eam vir Domini, causas infortunii siscitatur, quod sibi juste accidisse pro daemonum cultu, et auguriorum observatione mulier quo praevalet, ostendit arborem, sub qua profanis ritibus imbuta, daemoni consueverat immolare. Cui vir sanctus: « Si vis, inquit, pristinam recipere sospitatem, prima in contemptum superstitionis, ad excidendam arborem mitte securim, et a caecitatis horrore sanaberis. » Credula mulier viro Dei, puellae suae deducta ministerio, prompta ferrum librat in arborem; et quod propria virtute non expedit, astantium manibus monet et gratulatur impleri. Stans igitur super eam vir Domini, invocato Dei nomine, crucis signo, luminis tetigit officinas, et ad lucis officium divina gratia reformavit. Dehinc qualiter amodo vivere deberet instructam, docuit in