comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ad exortistani ꝑtiuet exorcismos
meniorit̾ retiie. manꝰq sr̃energu¬
minos. ⁊ cathetuminos in exortizã¬
do impon̾e. Debet aũ hr̃e sp̃m mun¬
dum. quisꝑitib ĩmũdis ĩꝑat. et
maligũ expłłere decorde suo. ꝙ̃ ex¬
plłit de corde alieno. ne meditina
ꝙͣ alii facit sibi ñ ꝓsit. ⁊ dicatur ei.
Medice tura teip̃m᷑. Hii cũ ordĩant᷑
accipunt demanu ep̃rubrũ exor¬

Expanded text:
Ad exorcistam pertinet exorcismos memoriter retinere manusque super ernerguminos et kathecuminos in exorzizando imponere. Debet autem spiritudum, qui spiritibus immundis imperat; et malignum expellere de corde suo, quem expellit de corpore alieno; ne medicina quam alii facit, sibi non prosit, et dicatur ei: Medice, cura teipsum, Luc. 4. Hi, cum ordinantur, accipiunt de manu episcopi librum exor
Abbreviated transcription (Latin):
Iniͣtium omnis pcci est super¬
bra. que est amor pprie excellẽ¬
tie. Huiꝰ .iiii. sunt speties ut
ait. gͥgͥ.  Prima est cum bonũ
ꝙ habet quis: tribuit sibi. Scd̾a:
cum credit a deo esse datum. sed
tam̃ ꝓ suis mitis. Tercia: cum
se iactat hr̃e ꝙ ñ habet. Quarta:
tum cetis despectis singłr iustt
uideri. Mi̾to gͥ radix oĩs mali dr sr̾¬
bia. Huic aũ ude᷑ obuiare ꝙ apłs a¬
qr si radix oĩm maloꝵ ẽ cupiditas:¬

Expanded text:
omnis peccati est superbia, quae est amor propriae excellentiae. Cujus quatuor sunt species, ut Greg. ait. Prima est, cum bonum quod habet quis, sibi tribuit. Secunda, cum credit a Deo esse datum, sed tamen pro suis meritis. Tertia, cum se jactat habere quod non habet. Quarta, cum caeteris despectis singulariter vult videri. Merito ergo radix omnis mali dicitur superbia. Huic autem videtur obviare qult.: Radix omnium malorum est cupiditas
Abbreviated transcription (Latin):
deus pr̃ sapiens: ea q̃ ip̃e ẽ sua
sapĩa. ⁊ filius sapĩa patris est.
sapiens de sapĩa que est pater.
de quo est genitus fulius. Ita¬
et pater est intlłigens ea q̃ ip̃e
est: sua intlłnia: Non enimes
et filius est deus genitus. neq
deus genitus est deus ingenitꝰ
Non ideo tamen est anus deus
est pater. alius filius. s unus
deus uterq. Non autem unus
Alius est enim genitus. alius ĩ-¬
genitus. s ñ alius deus. ĩmo
nterq umum siũ unus deus.
Ita ñ est sapĩa genita. sapĩa in¬
genita. s alia est sapĩa genita
alia ingenita. Non est tamen
An filiꝰ sit sapiẽs

Expanded text:
Deus Pater sapiens, ea quae ipse est sua sapientia; et Filius sapientia Patris est sapiens, de sapientia quae est Pater de quo est genitus Fet Pater est intelligens ea, quae ipse est, sua Intelligentia. Non enim eset Filius est Deus genitus; neque Deus genitus est Deus ingenitus; non ideo tamen alius Deus est Pater, alius Deus Filius, sed unus Deus uterque, non autem unus. Alius est enim genitus, alius ingenitus, sed non alius Deus; imo uterque unum, sive unus Deus. Ita non est Sapientia genita Sapientia ingenita, sed alia est Sapientia genita, alia ingenita; non tamen An Filius sit sapiens
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ita ñ uidetur
pr̃e. cum aprẽ heat omnia. Ad
ꝙ dicimus ꝙ una ẽ sapĩa prĩs.
⁊ filii. ⁊ sp̃c scĩ. sicut una ẽẽntia.
quia sapĩa in illius nature sim¬
plicitate est eẽntia. ⁊ tamen filiꝰ¬
genita. ⁊ cum idem sit ibi esse ꝙ
sapientem esse relinquitur. ut
sapientia genita sit sapiens de
sapĩa ingenita. Non ergo fuiꝰ¬
dẽ sapĩa dei tamquam ip̃e solus¬
sit intelligens. uł sapiens sibi ⁊
intelligat sibi ⁊ patri ⁊ spũi scõ.
ad illam reditur ab surditatem
ut pr̃ ñ sit sapiens de seipõ: sed
nim ñ est intelligentia: nec sa-¬
pĩa esse pot̾. Ideoq si pr̃ non in¬
relligit ip̃e sibi. s filurs intelli¬
git patri. profecto filius prẽm
sapientem facit. ⁊ si hoc ẽ deo ẽẽ
ꝙ sapere. ⁊ ea illi eẽntia est. que
sapĩañ filiꝰ a pre. ꝙ u̾m est. s¬

Expanded text:
 ita non videtur tre, cum a Patre habeat omnia. Ad quod dicimus quod una est Sapientia Patris et Filii et Spiritus sancti, sicut una essentia, quia Sapientia in illius naturae simplicitate est essentia; et tamen Filiingenita. Et cum idem sit ibi esse quod sapientem esse, relinquitur ut Sapientia genita sit sapiens de Sapientia ingenita. Non ergo Fientia Dei, tanquam ipse solus intelligens sit vel sapiens sibi et intelligit et sibi et Patri et Spiritui sancto, ad illam reditur absurditatem, ter, nec sit sapiens de seipso, sed nim non est intelligentia, nec sapientia esse potest. Et ideo si Pater non intelligit ipse sibi, sed Filius intelligit Patri, profecto Filius Patrem sapientem facit; et si hoc Deo esse quod sapere, et ea illi essentia quae sapien
Abbreviated transcription (Latin):
solus deus. sicut solus sapiens. so¬
ius potens. s ñ uidet᷑ debere dici a
nobis. u̾bis nr̃is utentib. nͥ ubi
sermo auctoritatis occurrit. Solꝰ
pat̾ est deus. uł p̃r est solus deus.
ita de filio ⁊ sp̃u sc̃o dicimus. uñ
dimus quomodo possit dici solus
illa snĩa qua dr̃. Non esse solum
patrem deum uerum solum. s pa-¬
trem ⁊ filium ⁊ sp̃m sc̃m. Ecce
habes quia nõ solus pr̃ dicendus
est esse solus uerus deus. Item
in ecdem. Siquis int̾roget. patet
soius utrum sit deus. quo modo
Rndebimus ñ esse. nͥ forte ita di¬
camus: ẽẽ quidem patrem deum
s ñ eum esse solum: deum. esse ãt
solum deum dicamus patrem ⁊
atq hic solum in parte subiecti
tm̃ accipere quidam nolunt. In
parte uero predicati si sit: conce¬
dunt ꝙ p̃r est solus deus. S ex
u̾bis. aGi. uidetur ostendi ꝙ ꝓpͥe
solus deus dici debeat tota trini¬
tas. ⁊ hec trinitas utait a̾s. contͣ
maximinũ intlłigit᷑. cum apłs

Expanded text:
solus Deus, sicut solus sapiens, solus potens. Sed non videtur debere dici a nobis, verbis nostris utentibus, nisi ubi sermo auctoritatis occurrit: Solus Pater est Deus, vel Pater est solus Deus; ita de Filio et Spiritu sancto dicimus; unde dimus quomodo possit dici solus illa sententia qua dPatrem Deum verum solum, sed Patrem et Filium et Spiritum sanctum. Ecce habes quia non solus Pater dicendus est esse verus Deus. Item in eodem: Si quis interrogat utrum Pater solus sit Deus, quomodo respondebimus non esse, nisi forte dicamus ita esse quidem Patrem Deum, sed non eum esse solum Deum? Esse autem solum Deum dicamus Patrem, eatque hic solum in parte subjecti tantum accipere quidam volunt; in parte vero praedicati si sit, concedunt quod Pater est solus Deus. Sed ex verbis Aug. videtur ostendi quod proprie solus Deus dici debeat tota Trinitas. Et haec Trinitas, ut ait Aug. contra Maximinum, intelligitur cum Apos
Abbreviated transcription (Latin):
a nobis repetitur. ut nr̃o cordi tena¬
tius infigatur. Ait as̾. in li. de fide
genuisse. uel natiim ẽẽ. uñ ma¬
um solius patris. ñ quia ñ est
natus ip̃e. s ꝙ unum filium ge¬
nuit. proprium quid̃ soluis fi¬
lii ẽ. non quia ip̃e nõ genuit. sed
qr de prĩs essentia natus est. ꝓpri
natus est ip̃e. nec genuit. s qͥa
solus de pre filioq ꝓredit. Ecce
breuiter assignauit᷑ tres ꝓprieta¬
tes trium ꝑsonarum. quarum
una non est alia. hoc enim sig̾ra¬
o. ⁊ aua natiuitas. alia processio.
que aliis nominib dñr pr̃nitas
filiatio. has ꝓprietates designãt
dentales. sed in ipĩs ꝑsonis ab
et̾no sunt immutabilit̾. ut nõ
mͦ applłationes sint relatiue. s
etiam ip̃e relationes. siue notio¬

Expanded text:
a nobis repetitur, ut cordi nostro tenacius infigatur. Ait Augustinus in libro de Fide genuisse um solius Patris, non quia non est natus ipse, sed quia unum Filium genuerit; propriumque solius Filii, non quia ipse non genuit, sed quia de Patris essenatus est ipse nec genuit, sed quia solus de Patre Filioque procedit. Ecce breviter assignavit tres proprietates trium personarum, quarum una non est alia. Hoc enim significao, et alia nativitas, alia processio, quae aliis nominibus dicuntur paternitas, filiatio. Has proprietates designant dentales, sed in ipsis personis ab aeterno sunt immutabiliter; ut non modo appellationes sint relativae, sed etiam relationes sive notio
Abbreviated transcription (Latin):
se alt̾m genuit. hiis ũbis. pr̃ ut ha¬
beret filium de seip̃o. ñ minuit seip¬
sũ. s ita genuit de se alt̾m se. ut to¬
tus maneret in se. ⁊ eẽt in filio tã
terum d̾m. s alt̾am ꝑsonam. uel
genuit se alt̾m .i. genuit alt̾m qui
est ħ ꝙ ip̃e. Nam ⁊ si alius sit pat̾

Expanded text:
se alterum genuit, his verbis: Pater ut haberet Filium de ipso, non minuit seipsum, sed ita genuit de se alterum se, ut totus maneret in se, et esset in Filio tantterum deum, sed alteram personam: vel genuit se aiterum, id est, genuit alterum qui hoc est quod ipse. Nam etsi alius sit Pater
Abbreviated transcription (Latin):
passionem accessit. ⁊ pr̃ eum tradi¬
dit: qr uoluntate prĩs: ĩ mo tocus
tͥnitatis passus ẽ. Iudas tͣdidit ꝓdẽ¬
bonus. opus xͥ ⁊ prĩs bonũ. qr bo¬
na prĩs ⁊ filii uoluntas. maluni
qr nulla fuit intentio. diu̾sa ibi¬
doctores aliq̃u uniũt in fc̃o illo pa¬
distingunt. respicientes enim ad
passionenr: unum opus illorum
dieunt attententes intentoẽs et

Expanded text:
r eum tradidit, quia voluntate Patris, imo totius Trinitatis passus est; Judas tradidit prodenbonus, opus Christi et Patris bonum, quia bona Patris et Filii voluntas; malum ia mala fuit intentio. Diversa doctores aliquando uniunt in facto illo Padisjungunt. Respicientes enim ad passionem, unum opus illorum dicunt; attendentes intentiones et
Abbreviated transcription (Latin):
tat ꝙ ꝑ hũañ studiũ resultat. hic
aꝑte ostenditur. qr dum mali
consilio ac precepto dei resistunt.
qd̃ dei uoluntas applłat᷑: ea faci¬
unt. unde uoluntas eius q̃ ip̃e
est impletur. que dispõ uel bñ¬
placitum uecatur. Nam ut ait
hoĩm bonorum uł maloꝵ uł il¬

Expanded text:
ae per humanum studium resultat. Hic aperte ostenditur, quia dum mali consilio ac praecepto Dei resistunt, quod voluntas Dei appellatur, ea faciunt unde voluntas ejus, quae ipse est, impletur, quae dispositio vel beneplacitum vocatur. Nam, ut aithominum bonorum vel malor
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ter eius ꝑmissionem. Ip̃ius
namq ꝑmissione omĩa fiut
mala que tam̃ p̃t̾ eus uolun
hominum. Opera enim hoĩm
dicit ea que mala sunt que p̃-¬
ter dei uoluntatem fiunt q̃ ipẽ
est. s nõ p̃ter eius ꝓmissionẽ
q̃ ip̃e ñ est. applłat᷑ tam̃ ip̃a dei
uoluntas: qua deus uolens sinͭ

Expanded text:
praeter ejus permissionem. Ipsius namque permissione omnia fiunt mala, quae tamen praeter ejus volunthominum. Opera enim hominum dicit ea quae mala sunt, quae praeter Dei voluntatem fiunt, quae ipse est; sed non praeter ejus permissionem, quae ipse non est. Appellatur tamen ipsa Dei voluntas, quia Deus
Abbreviated transcription (Latin):
eius uoluntatem que ip̃e est. nͥ
dirantur contra eam fĩ. qr pret̾
eam fiunt. contͣ eam quippe ni¬
chil ita fit. ut uelit sĩ. ⁊ ñ fiat. ł
notauit uͥ ait. Quantum ad
ip̃os attinet quod deus uoluit
fecerunt. quantum uõ ad om¬
nipotentiam dei nullo modo

Expanded text:
ejus voluntatem, quae ipse est; nisi dicantur contra eam fieri quae praeter eam fiunt. Contra eam quippe nihil ita fit, ut velit fieri quod non fiat, vel notavit, ubi ait: Quantum ad ipsos attinet, quod Deus voluit fecerunt. Quantum vero ad omnipotentiam Dei, nullo modo
Abbreviated transcription (Latin):
reconciliati sumus ꝑ solum fili¬
um scd̃m carnem: s ñ soli filio
Em deitatem. Trinitas enim
nos sibi recontiliauit. ꝑ ħ ꝙ so
lum u̾bum carnenr ip̃a trinitas
fecit. Trinitas gͥ carnis assump¬
sc̃o. Si enim pr̃ sibi. ⁊ filius si¬
bi. ł p̃r filio. ⁊ filius pri. carnis
assumptionem oꝑatus esset. iã
ñ eadem esset oꝑatio utriusꝙ:
s diu̾sa. S situt inseꝑabilis et
indiisa est unitas subẽ trium
ut ait ãb. in .li. de tͥ. Ita et oꝑatio.
ñ tñ eandem trinitatem natã
de uirgine crucifixam ⁊ sepultã:
catholici tractatores tecuerunt.
s tm̃mꝰ filium. nec eandẽ tͥnita
ta ⁊ inseꝑabilr̃ oꝑentur. hec ⁊ me¬
a fides est: qñ ħ est catholica fides

Expanded text:
Reconciliati sumus per solum Filium secundum carnem, sed non soli Filio secundum deitatem. Trinitas enim nos sibi reconciliavit, per hoc quod solum Verbum carnem ipsa Trinitas fecit. Trinitas ergo carnis assumpsancto. Si enim Pater sibi, et Filius sibi, vel Pater Filio, et Filius Patri carnis assumptionem operatus esset, jam non eadem esset operatio utriusque, sed divisa. Sed sicut inseparabilis et indivisa est unitas substantiae trium, ut ait Aug., in lib. de Trinit., cap.amdem Trinitatem natam de Virgine, crucifixam et sepultam catholici tractatores docuerunt, sed tantummodo Filium; nec eamdem Trinitatta inseparabiliter operentur. Haec et mea fides est, quando haec est catholica fides
Abbreviated transcription (Latin):
cuetur: si ñ gratis donetur s meri¬
tis redditur. Miseretur itaq scd̃
batio dei est nolle misereri: ita ob¬
duratõ dei sit ñ misereri. ut ñ ab il¬
lo irrogetur aliquid quo sit homo
deterior. s tm̃ quo sit melior ñ ero¬
getur. Ex hiis aꝑte ostenditur ꝙͥ¬

Expanded text:
cuetur si non gratis donetur, sed meritis redditur. Miseretur itaque secuicut reprobatio Dei est nolle misereri, ita obduratio Dei sit non misereri; ut non ab illo irrogetur aliquid quo sit homo deterior, sed tantum quo sit melior non erogetur. Ex his aperte ostenditur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbatio ꝓ obduratione. sic̃ ⁊ p̃desit¬
natio ꝓ suo effectu qui est gr̃a appo¬
sita. Gratia que apponitur effectus
est predestinatõnis. Cum igitur gͣ¬
tie q̃ apponitur homini ad iustifi¬
cationem nulla sint mĩta: multo
muius ⁊ ip̃ius predestinationis qͣ
ab et̾no elegit deus quos uoluit. a¬
liqua possunt exist̾e mĩta. Ita nec
reꝓbationis qua ab et̾no quosdam
presciuit futuros ẽẽ maios. ⁊ dãp¬
naudos. sicut elegit iacob esau aũ¬
bãt. qm̃ nec ip̃i existebant. nec ꝓp̃

Expanded text:
batio pro obduratione, sicut et praedestinatio pro suo effectu, cui est gratia apposita. Gratia enim quae apponitur effectum est praedestinationis. Cum ergo gratiae quae apponitur homini ad justificationem, nulla sint merita, multo minus et ipsius praedestinationis, qua ab aeterno elegit Deus quos voluit, aliqua possunt existere merita. Ita nec reprobationis, qua ab aeterno quosdam praescivit futuros malos et damnandos, sicut elegit Jacob et ebant, q
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ nͨ sꝑare. S ħ accipi pt̾ dmm̃ de fide.
q̃ uͥtꝰ ñ ẽ. Ip̃a enĩ spem ⁊ caritatẽ freꝙ̃¬
t̾ p̃cedit. ł de actu fidei. qui forte naͣ᷑¬
łr actũ caritatis p̃cedit sic̃ actũ spei.
Qu̾ba p̃missa diligent̾ notata in¬
nuũt ⁊ ea ⁊̃ q̃ addit. dicens. nisi ea ĩ¬
qͥt q̃ audis c̃dideris: ad amand̾ ea q̃
ut añ dicimꝰ. uñ cͥsostomiꝰ. fides in aĩa
nr̃a fac̃ sb̾sist̾e ea q̃ ñ udẽt᷑. te quib

Expanded text:
Sed hoc accipi potest dictum de fide, quae virtus non est: Ipsa enim spem et charitatem frequenter praecedit; vel de actu fidei, qui forte naturaliter actum charitatis praecedit, sicut actum spei, quod verba praemissa diligenter notata innuunt, et ea etiam quae addit dicens: Nisi ea, inquit, quae audis credideris, ad amandum ea quae ut ante diximus. Unde Chrysost.: Fides in anima n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ pͥmo positum ẽ. breuit res in¬
pondentes aitmus illam alti¬
pennam matĩam ñ ideotudĩe¬
dcãm fore informem. quod ascẽ¬
nullam omnino formam hadͭ.¬
buerit. qr ñ aliquid corꝑeunta-¬
le existere pot̾ ꝙ nullam hẽat
dam subsistens ñdum pulchͣm
aꝑtamiq ⁊ distinctam receꝑat
formam qualem mͦ c̾nimus.
facta est gͦ illa materia in for
confusionis ante form dispõnis
In forma confusionis priꝰ omnia
sex dieb sunt ordinata. Etre
absolutum est ꝙ pͥmo indiscussi¬
one ꝓpositum fuit .s. quare illa
materia dicatur informis. hie

Expanded text:
 primo positum est breviter respondentes, dicimus illam primam materiam non ideo dictam fore informem, quod nullam omnino formam habuerit, quia non aliquid corporeum tale existere potest quod nullam habeat fdam subsistens, nondum pulchram apertamque, et distinctam receperat formam, qualem modo cernimus. Facta est ergo illa materia in forma confusionis ante formam dispositionis. In forma confusionis prius omniasex diebus sunt ordinata. Ecce absolutum est quod primo in discussione propositum fuit, scilicet, quare illa materia dicatur informis. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
aturis. Dei ⁊ enim liberum .ar. dr:
te omnia facit ꝓut uult. Ideoq
Iere. attentens non ita ẽẽ lib̃m . ar.
in deo sicut est in creaturis: ab ip̃o
uidetur lib̃m. ar. excludere in o¬
cens. Solus deus est inqueni pec¬
catum ñ cadit. nec cad̾e pot̾. Cetera
cum sint liberi. ar: in utramq ꝑ¬
tem flecti possunt. dum ait cet᷑a

Expanded text:
aturis. Dei etenim liberum arbitriumte omnia facit prout vult. Ideoque Hieron., attendens non ita esse liberum arbitrium in Deo, sicut est in creaturis, ab ipso videtur liberum arbitrium excludere, in hocens: Solus Deus est in quem peccatum non cadit, nec cadere potest. Caetera, cum sint liberi arbitrii, in utramque partem flecti possunt. Dum ait caetera,
Abbreviated transcription (Latin):
an hec sit aliqua poten tia que sit¬
cimus. qr p̃r ñ est potens nisi c¬
natura. eius enim potentia nata᷑
est uel ẽẽntia. At inquiunt illi. si
potens est gignere: h̃t gͦ potentiã
gignendi. filius autem non ht̃
potentiam gignendi. si non potest
gignere. ht̃ gͦ pr aliquam poten¬
tiam. quam non ht̃ filius. ñ seqͥt᷑.
Candem enim potentiam penitꝰ
ht̃ filius. quam ⁊ p̃r. qua pr po¬
tuit gignere. ⁊ filus potuit gig¬
ni. Eadem enĩ potentia est in filio
qua potuit gigni. que est ⁊ in pr̃e
qua potuit gignere. S contra h
opponit᷑ aliud est posse gignere:
aliud est posse gigni. quia alud
ẽ gignere. aliud gigni. Hic distĩ¬
gendum est. Si enim cum dr̃ aliud
est posse gignere. ⁊ aluid posse gig¬
ni. Aliam significes potentiam qͣ
pr̃ potens est gignere. ⁊ aliam qͣ
filus potens est gigni. falsus est
intlłos. Si aut̃ dicas prẽm posse
mabere auam ꝓprietatem. siue no¬
tionem qua genitor est.⁊ filium
aliam qua genitus est. uerus ẽ

Expanded text:
an hoc sit aliqua potentia qucimus quia Pater non est potens nisi natura; ejus enim potentia natura est vel essentia. At, inquiunt illi, si potens est gignere, habet ergo potentiam gignendi. Filius autem non habet potentiam gignendi, si non potest gignere; habet ergo aliquam potentiam Pater quam non habet Filius. Non sequitur; eamdem enim potentiam habet penitus Filius, quam et Pater, qua Pater potuit gignere, et Filius gigni potuit. Eadem enim potentia est in Filio, qua potuit gigni, quae est in Patre, qua potuit gignere. Sed contra hoc opponitur: Aliud est posse gignere, aliud est posse gigni, quia aliud est gignere, et aliud gigni. Hic distinguendum est: Si enim cum dicitur: Aliud est posse gignere, aliud posse gigni, aliam significas potentiam, qua Pater potens est gignere, et aliam, qua Filius potens est gigni, falsus est intellectus. Si autem dicas Patrem posse habere aliam proprietatem sive notionem, qua genitor est; et Filium aliam, qua genitus est, verus est
Abbreviated transcription (Latin):
signasse dr̃ hy¬
s̾rr. quia relati¬
ua nomina ꝑ¬
relatiue dñr de ꝑsonis. ⁊ ꝓprieta-¬
tes notant. quib distinguntur
ip̃as pprietates aliis trib noĩb
ñ significauit. iuxta peedcãm as̃.
expõnem. nisi solo nomine et̾¬
nitatis: quo ñ ip̃am pr̃nitatẽ.
s eam uoluit intlłigi notionẽ.
qua dr̃ ingenitꝰ.

Expanded text:
signasse drius, quia relatva nomina relative dicuntur de personis, et proprietates notant quibus distinguunturipsas proprietates aliis tribus nominibus non significavit, juxta praedictam Aug. expositionem; nisi solo nomine aeternitatis, quo non ipsam paternitatem, sed eam voluit intelligi notionem qua dicitur ingenitus.
Abbreviated transcription (Latin):
deus habitet ii bonis spũ .s.¬
ex illis aliquatenus intelligere
ualebis que supradcã sunt cum
tur. ubi licet ex ꝑte exponitur. ex
ꝑtẽ enim cognoscimus. ⁊ ex ꝑte pro¬

Expanded text:
Deus habitet in bonis, ex illis aliquatenus intelligere valebis quae supra dicta sunt, cumtur; ubi, licet ex parte, exponitur  ex parte enim cognoscimus, et ex parte pro
Abbreviated transcription (Latin):
cemodi pc̃c̃a. ut ea qui pnĩam posẽt
ñ tuneãt publicare. remoueat᷑ mm¬
ꝓbabilis ꝯsuetudo. ne multi a pnĩe
remediis arreant᷑. dũ aut erubescũt
aut timent inimicis sua frã resare.
qͥb posst̾ legũ ꝑcelli ꝯstitutõe. Suf¬
fic̾ enĩ ꝯfessio. que pͥm̃ dõ offt̾ur. tc̃ ⁊̃
sac̾coti qui ꝓ delictis peĩtẽtiũ p̃̾cator
accedit. Tunc enĩ płes ad pñĩam
potuerũt ꝓuocari: si ppłi aurib ñ
publicetur ꝯsc̃ia cõfitentis. Ex hiiᷤᷤ
aliisq płib indubitant̾ ostendit᷑
oportere dõ pͥm̃ ⁊ dem̃ sac̃doti offr̾e
ꝯfessõm nec alr̃ posse ꝑueĩriad in¬
g̾ssum paradisi: siadsit fatultas.

Expanded text:
cata, ut ea qui poenitentiam poscunt, non timeant publicari, removeatur improbabilis consuetudo, ne multi a poenitentiae remediis arceantur, dum aut erubescunt, aut timent inimicis sua facta reserare, quibus possunt legum percelli constitutione. Sufficit enim confessio, quae primum Deo offertur, et sacerdoti, qui pro delictis poenitentium precator accedit. Tunc enim plures ad poenitentiam poterunt provocari, si populi auribus non publicetur conscientia confitentis. Ex his aliisque pluribus indubitanter ostenditur oportere Deo primum, et deinde sacerdoti offerri confessionem; nec aliter posse perveniri ad ingressum paradisi, si adsit facultas. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
ut si pccm̃ eius. ñ mͦ in gͣui eiꝰ malo
s ⁊̃ in tanto scandalo alioꝵ ẽ. atq ħ
expedire utilitati eccẽ udetur an¬
tistiti in noticiam multoꝵ uł to¬
ne letali plage ꝑ pudorẽ addat tu¬
morem. Cũ tanta ẽ plaga pocĩ. et
ĩpetus morbi. ut medicam̃ta corꝑis
⁊ sangͥnis dnĩ diffẽnda sint: auͣcte
p̃sidus ordĩatis. ut indulgentiam
dĩ nͥ supplicatõib sac̾dotũ neq̃ant
obtin̾e. xͤ enĩ hãc p̃poĩtis ecc̃e tͣcͣlidͭ¬

Expanded text:
m ejus non modo in gravi ejus malo, sed etiam in tanto scandalo aliorum est, atque hoc expedire utilitati Ecclesiae videtur antistiti, in notitiam multorum vel tone lethali plagae per pudorem addat tumorem. Cum tanta est plaga peccati et impetus morbi, ut medicamenta corporis et sanguinis Domini differenda sint, auctoripraesidiis ordinatis, ut indulgentiam Dei, nisi supplicationibus sacerdotum nequeat obtin
Abbreviated transcription (Latin):
patiendo erubestentiã. ⁊ qm̃ uẽcũdia
magna ẽ pena: qui erubescit ꝓxp̃o
nis: tanto facilius conseq᷑ uegr̃ãm.
remissioĩs. Ip̃i enĩ sac̾dotes plus iã
posst̾ ꝓfic̾e plus ꝯfitentib ꝑcẽ. It̃ leo pͣp.

Expanded text:
patiendo erubescentiam. Et quoniam verecundia magna est poena, qui erubescit pro Christo, nis, tanto facilius consequetur gratiam remissionis. Ipsi enim sacerdotes plus jam possunt proficere, plus confitentib
Abbreviated transcription (Latin):
st aũ spes uirtus qua spiri¬
tualia ⁊ et̾na bona sꝑantur
i. cũ fiducia exspectant᷑. Est enim
spes c̾ta expectatõ future bĩtudinis
ueniens ex dai gra ⁊ ex mĩtis prece¬
dentib uł ipãm spem qͣm natura

Expanded text:
st autem spes virtus qua spiritualia et aeterna bona sperantur, id est, cum fiducia expectantur. Est enim spes certa expectatio futurae beatitudinis, veniens ex Dei gratia et meritis praecedentibus, vel ipsam spem, quam n
Abbreviated transcription (Latin):
maius. Ea igitur magnitudĩe
magnus est. que ipse est. Ideoq
s unam magnitudiuem. nec tͤs
magnos. s unum magnum. qͥ¬
a ñ participatione magnitudĩs
deus magnus est. s se ip̃o mag¬
no magnus est. quia ip̃e est sua
magnitudo. Ita et de bonitate et
et̾nitate ⁊ omnipotentia dei dicẽ¬
dum est. ⁊ de omnib omnino. q̃
de deo possunt ꝓnũtiari sb̾aliter.
quib ad seipium dr̃ ñ translati¬
ue: ac ꝑ similitudinẽ. s ꝓprie. si
tamen de illo ꝓprie aliquid ore ho¬
minis dici pot̾. Ecce aꝑte docuit
ꝙ nomina unitatem duine ma¬
iestatis sig̾cantia.⁊ ad se dicuntur
de deo.i. sine relatione. ⁊ de omib
personis communit̾. ⁊ de singłis

Expanded text:
ait: Ea igitur magnitudine magnus est, qua ipse est eadem mased unam magnitudinem; nec tres magnos, sed unum magnum, quia non participatione magnitudinis Deus magnus est, sed seipso magno magnus est, quia ipse est sua magnitudo. Ita et de bonitate, et aeternitate, et omnipotentia Dei dicendum est, et de omnibus omnino quae de Deo possunt pronuntiari substantialiter; quibus ad seipsum dicitur non translative ac per similitudinem, sed proprie, si tamen de illo proprie aliquid ore hominis dici potest. Ecce aperte docuit quod nomina unitatem divinae majestatis significantia, et ad se dicuntur de Deo, id est, sine relatione, et de omnibus personis communiter, et de singulis
Abbreviated transcription (Latin):
nec in t̾ra nobis cum: ne ho ⁊ ĩ¬
mines nimium uifestarent. t̾ra¬
s iuxta apłi petri doctrinam in
epła canonica traditam: in aere
isto caliginoso. qui eis qͣi carcer¬
usq ad tempus iuditii deputatꝰ¬
est. tunc aũ decrudentur in bara¬
trum inf̾ni. ẜm illud. Ite male¬

Expanded text:
nec in terra nobiscum, ne homines nimis infestarent. Sed juxta apostoli Petri doctrinam in Epistola 2 canonica traditam, in aere isto caliginoso, qui eis qusque ad tempus judicii deputatus . Tunc enim detrudentur in barathrum inferni secundum illud: Ite, male
Abbreviated transcription (Latin):
in aliquo ꝯigio simł ꝯcur¬
runt ad extusatõm cortus car¬
nał ualẽt. Qñ enĩ suata fide thori
siciente bono ꝓlis fide tñ suata. cõ¬
ueniũt cã inꝯtinẽtie: ñ sic excusat᷑
ut ñ hãt culpam: s ueĩalem. unde

Expanded text:
in aliquo conjugio simul concurrunt, ad excusationem coitus carnalis valent. Quando etiam servata fide thori deficiente bono prolis, fide tamen servata, conveniunt causa incontinentiae, non sic excusatur ut non habeat culpam, sed venialem. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
uidet᷑ coitus defendi a cͥmine. uñ in
in eo impetus uoluptatis. nͨ p̾ceps
ferturad coitum. Nicħ ẽ fedus: ꝙͣ
uxorẽ a mare qiͣ adult̾am. Qͥ dñt
se cã humani gnĩs uxorib iũgi
imitent᷑ saltẽ pecudes. ⁊ pꝰqͣm uen¬
t̾ uxoris inrtumuĩt. ñ ꝑdant filios
nec amatores seuxorib exhibeant.
uxore dampnate.
De indulgnĩa

Expanded text:
idetur coitus defendi a crimine. Unde in in eo impetus voluptatis, nec praeceps fertur ad coitum. Nihil est foedius quam uxorem amare quasi adulteram. Qui dicunt se causa humani generis uxoribus jungi, imitentur saltem pecudes, et postquam venter uxoris intumuerit, non perdant filios, nec amatores se uxoribus exhibeant, uxore sunt damnatae. 7. De indulgentia
Abbreviated transcription (Latin):
subdiaconos dñis. qͥ ĩo sic appłłan¬
t᷑. qr subiatẽt p̃ceptis ⁊ officiis le¬
nitarũ. Obłones eĩ intemplo a
fidelili suscipiũt. ⁊ leuitis sr̃ponẽ¬
das altarib defert̃. Hii ap̃ hebreos
nathinnei uecabant᷑ .i. in hũilita¬
net calicem ⁊ patenã ad altare xp̃i
defre.⁊ leuitis tͣdere eisq mĩstrare.
lauãdis añ altare manib: aqͣ p̃be.¬

Expanded text:
subdiacones dicimus, qui ideo sic appellantur, quia subjacent praeceptis et officiis Levitarum. Oblationes enim in templo a fidelibus suscipiunt, et Levitis superponendas altaribus deferunt. Hi apud Hebraeos Nathinnaei vocabantur, id est, in humilitanet calicem et patenam ad altare deferre et leuitis tradere eisque ministrare, lauandis ante altare manibus aquam pre
Abbreviated transcription (Latin):
lauare. Hii cũ ordĩant᷑ actipiũt
cũ aqua manili. ⁊ manut̃gium.
se p̃cinx̃. ⁊ mittens aꝙͣ in pelũ. pe¬
des discipłoꝵ lauit. ⁊ lurtheo t̾sit.
yaconoꝵ or

Expanded text:
lavare. Hii cum ordinantur, accipiuncum aquamanili et manutergium. se precinxit ac mittens aquam in pelvim pedes discipulorum lavit et lintheo tersit. Dyaconi Gr
Abbreviated transcription (Latin):
deus. utrum temꝑalr̃ uł sono uo¬
nuisse uox dei. nec lingua erat¬
qua loq̃retur. nec erat quem opor¬
teret audire ⁊ intlłigere. Bene gͦ
frã sunt: refertur. Dixit ergo fi¬
deus. fiat. ⁊ c̾. nec temporaliter nͦ
sono uocis. s in u̾bo sibi ccet̾uo .i.¬
u̾bum genuit intpr̃alit̾ in quo
trat ⁊ disposuit ab et̾no ut fieret
intp̃r. ⁊ in eo fcm est.
Qũõ acci

Expanded text:
Deus: utrum temporaliter, vel sono vonuisse qua loqueretur, nec erat quem oportet et audire et intelligere. Bene ergo d omnia facta sunt, refertur. Dixit ergo Deus: Fiat, etc., non temporaliter, non sono vocis, sed in Verbo sibi coaeterno, ibum genuit intemporaliter in quo erat, et disposuit ab aeterno, ut fieret in tempore, et in eo factum est. 8. Quomodo acci
Abbreviated transcription (Latin):
ceus posse plura stire quam scit.
quia pot̾ scire omnia q̃ scit que fe¬
cit. et pot̾ aliqua facere que ñ qͣm
erunt et illa pot̾ scire. ñ enii aliqͣ
incognita facere pot̾. Si enim õĩa
essent que modo sunt. ⁊ alia q̃dã
faceret que nõ sunt nec eruut. ⁊
illa omnia sciret. pro certo plura
sciret. quam modo sciat. nec tñ
eus scientia augeri pot̾. qr hoc
totum fieri posset sine mutabili¬
tate scĩe. Constat gͦ dei scĩam oĩo
eẽ ĩnutabilem. nec augeri posse
uel minui. s ei subiecta.

Expanded text:
sse plura scire quam sciat, quia potest omnia scire quae scit, et potest aliqua facere quae nunquam erunt, et illa potest scire, non enim aliqua incognita facere potest. Si vero omnia essent quae modo sunt, et alia quaedam faceret quae non sunt nec erunt, et illa omnia sciret pro certo, plura sciret quam modo sciat; nec tamen ejus scientia augeri potest, quia hoc totum fieri posset sine mutabilitate scientiae. Constat ergo Dei scientiam omnino esse immutabilem, nec augeri posse vel minui, sed ei subjecta.
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽẽ uidet᷑. qui dicunt omnes ⁊ ma¬
actus ẽẽ indifferentes. ut nͨ bo la.
ni uł mali ꝑ se sunt. s ex intenti co¬
one bona: bonus. ⁊ ex mala malꝰ
sit omnis actus. Scd̃m quos qͥs¬
lib actus pot̾ ẽẽ bonus: si bona ĩ¬
tentione geratur. Aliis autem
uidetur ꝙ quidam actus in se mali
sunt. ita ut ñ possint ẽe nisi peccata.
⁊̃ si bonam h̾ant cãm. Et quidam
in seboni ita ut si malam hãnt c¬
cam. ñ tamen boni esse desinant.
ꝙ testimonio aGi. ꝯfirmant. qui
inquit timor ñ est in caritate. In qͦ
quamuis credatur deo: ñ tñ in dm̃i.
et si fiat bonum: ñ tamen bene. Ne¬
mo enim inuitꝰ bene facit: ⁊ si boñ
est ꝙ facit. Ecte habes ꝙ aliquis
ñ bene facit illud ꝙ bonum est. fa¬
cit gͣ ꝙ bonum est intentione n̾o
bona. Ideo asserunt illi q̃dam oꝑa
ẽẽ talia que sic bona sunt: ꝙ ma¬
la ẽẽ ñ possunt quocumq modo
fiant. ⁊ equerso: Quedam sic sũt
mala ut ñ possint eẽ bona qua¬

Expanded text:
qui dicunt omnes actus esse indifferentes, ut nec boni nec mali per se sint, sed ex intentione bona bonus, et ex mala malus sit omnis actus. Secundum quos quilibet actus potest esse bonus, si bona intentione geratur. Aliis autem videtur quod quidam actus in se mali sint, ita ut non possint esse nisi peccata, etiam si bonam habeant causam; et quidam in se boni, ita ut etsi malam habeant causam, non tamen boni esse desinant. Quod testimonio Augustini confirmant, qui inquit, timor non est in charitate; in quo quamvis credatur Deo, non tamen in Deum; et si bonum fiat, non tamen bene. Nemo enim invitus bene facit etiamsi bonum est quod facit. Ecce habes quod aliquis non bene facit illud quod bonum est. Facit ergo quod bonum est intentione non bona. Ideo asserunt illi quaedam opera esse talia, quae sic bona sunt, quod mala esse non possunt, quocumque modo fiant; sicut e converso, quaedam sic sunt mala, ut non possint esse bona, qua
Abbreviated transcription (Latin):
m̃datiũ ẽ. Qͥntũ. ꝙ fit placendi
cupibitate desuauileqͥo. hiis oĩb
enuatis seqͣ sextum genus.ꝙ et
nlłi obest. ⁊ ꝓdest aliui. ut siquis
pecun iã alituiꝰ iniuste tollendam
sctens: uͥ sit se nescire m̃tiat᷑. sep¬
timũ: ꝙ ⁊ nlłi obest. ⁊ ꝓdest alitui
ut siquis nolens hoĩem ad mortẽ
q̃situm ꝓde̾: m̃tiatur. Octauũ.
ꝙ nlłi obest. ⁊ ad hoc ꝓdest. ut ab ĩ¬
mũdicia corͣli: aliquẽ tueat᷑. In
hiis aũ tantominus peccat qͥs cũ
mentitur. qnͣto magis a primo
recedit. Qͥsqͥs uõ aliꝙ genus eẽ m̃¬

Expanded text:
mendacium est; quintum, quod fit placendi cupiditate de suaviloquio. His omnibus evitatis, sequitur sextum genus, quod et nihil obest, et prodest alicui: ut si quis pecuniam alicujus injuste esse tollendam sciens, ubi sit nescire se mentiatur; septimum, quod et nulli obest, et prodest alicui: ut si quis nolens hominem ad mortem quaesitum prodere, mentiatur; octavum, quod nulli obest, et ad hoc prodest, ut ab immunditia corporis aliquem tueatur. In his autem tanto minus peccat quisque dum mentitur, quanto magis a primo recedit. Quisquis vero aliquod genus esse m
Abbreviated transcription (Latin):
ñ recte curritur si quo currend̾ est
nestiatur. Quõ aũ sciret᷑. si nullis
p̃ceptis ostend̾etur: Ecre hẽs cur
allud preceptum ꝙ hic penitus im-
facit hoc mandatũ ut cursor qui dm̃
añ oĩa ⁊ preom̃b diligit. nec tñ oĩo

Expanded text:
 est nesciatur. Quomodo autem sciretur, si nullis praeceptis ostenderetur? Ecce habes cur illud praeceptum est quod hic penitus implFacit hoc mandatum ut cursor, qui Deum ante omnia et prae omnibus diligit, nec tamen omnino
Abbreviated transcription (Latin):
ħ inquit regła indoncusse tenen-¬
da est. pcc̃ores in pcc̃is prescitos ẽẽ.
ñ p̃paratos. penamaut̾ ẽẽ p̃paratam.
p̃parauit enim d̾s utait. ab̃. in li. de
bono ꝑseu̾antie in p̃scĩa sua. quib
uoluit bona sua. ⁊ quibcumq do¬
nat: ꝓculdubuo se donaturuin esse
p̃sciuit. Preparauit ⁊̃ deus ut ait
fulgentius. malis ignem et̾nũ
ilis utiq quos iuste p̃parauit ad
luenda suppucia: net tñ p̃parauit¬
eos ad facienda pc̃ca. p̃parauit enĩ
deus ꝙ diuina equitas redderet.
ñ ꝙ humana intquitas admit¬
teret. Non enĩ sicut p̃parauit scõs.
ad iusticiam ꝑcipiendam: sic p̃pa¬
uit iniquos ad iuiꝰticiam ad mit¬
tendam. qr prauitatis p̃parator
quitumq lib̾a̾nt᷑: ita reꝓbatio dei
est. p̃scĩa malicie in quibusdam
ñ fuuende. ⁊ p̃paratio pene ñ t̾mi¬
nande. ⁊ sicut predestinationis
effectus est grẽ appositio: ita reꝓ¬
bationis eterne quodammodo ef¬
fectus ẽẽ uidetur obduratio. nec

Expanded text:
 inquit, regula inconcusse tenenda est peccatores in peccatis prescitos esse non preparatos, penam autem esse preparatam.Praeparavit enim Deus, ut ait Aug., in lib. de Bono perseverantiae, in praescientia sua, quibus voluit bona sua, et quibuscumque donat, procul dubio se donaturum esse praescivit. Praeparavit etiam Deus, ut ait Fulgentius, malis ignem aeternum; illis utique, quos juste praeparavit ad luenda supplicia, nec tamen praeparavit ad facienda peccata. Praeparavit enim Deus quod divina aequitas redderet, non quod humana iniquitas admitteret. Non enim sicut praeparavit sanctos ad justitiam percipiendam, sic praeparavit iniquos ad justitiam amittendam; quia pravitatis praeparator quicumque liberantur; ita reprobatio Dei est praescientia malitiae in quibusdam non finiendae, et praeparatio poenae non terminandae. Et sicut praedestinationis effectus est gratiae appositio, ita reprobationis aeternae quodammodo effectus esse videtur obduratio. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
econu̾so intlłigenda est. p̃scĩa ini-¬
quitatis quoꝵdam. ⁊ p̃paratõ dãp¬
nationis eorumdem. Sicut enĩ
p̃destinationis effectus illa grã ẽ
qͣ in p̃senti iustificamur. atq ad rͦ¬
te uiuendũ ⁊ in bono ꝑseuerand̾
adiuuamur. ⁊ illa qua in futuro
beatificamur: ita reꝓbo qua ab e
uit scd̃m duo consid̾atur. quorũ

Expanded text:
e converso, intelligenda est praescientia iniquitatis quorumdam, et praeparatio damnationis eorumdem. Sicut enim praedestinationis effectus illa gratia est qua in praesenti justificamur, atque ad recte vivendum et in bono perseverandum adjuvamur, et illa qua in futuro beatificamur; ita reprobatio Dei,vit, secundum duo consideratur; quorum
Abbreviated transcription (Latin):
mĩam applłans prestinationẽ. ⁊
p̃cipue p̃destinatõnis effectũ. idest
gre appositionem. obdurationem
ligendum ẽ. ꝙ deus ita induret qͣi
quenquam peccare cogat. s tm̃ qͥb
pellit ut peccent. Eorum autem ñ
nis sensib remotissima iudicat.

Expanded text:
iam appellans praedestinationem, et praecipue praedestinationis effectum, id est, gratiae appositionem; obdurationem lligendum est quod Deus ita induret, quasi quemquam peccare cogat; sed tamen qupnis sensibus remotissima judicat.
Abbreviated transcription (Latin):
multa dei dona: s nõ omnia: Q̾uit.
autem ñ pretedit: ip̃a in eis est ⁊
ip̃a iuuat. Nam utrumq legitur
quatur me. nolentem quippe pre-¬
uenit ut uelit. uolentem subseqͥ¬
tur: ne frustra uelit. Cur enim mo¬

Expanded text:
multa Dei dona, sed non omnia; quae autem non praecedit, ipsa in eis est et ipsa juvat, nam utrumque legitur quetur me . Nolentem praevenit, ut velit; volentem subsequitur, ne frustra velit. Cur enim admo
Abbreviated transcription (Latin):
que sit causa ut sit homo det̾ĩor
in deo ñ ẽẽ assit in eod̾e libro sic¬
dicens ut sit hõ deterior. aut in
ip̃o ẽ aut in alio aut in nichilo.
Si in nichilo nulla cã ẽ. Si in a¬
uo aut in deo aut maliquo qͦlz
homine. aut in eo ꝙ neqr deus n
hõ sit. S ñ in deo. Ronoꝵ enim
deus tm̃ cã est. gͦ auͭ in homine
est aut in eo ꝙ nec deus nec hõ
aut in nichilo. Ex hiis aꝑte os¬
tenditur ꝙ ñ est bonum ut sit
hõ det̾ior. quia ñ ẽ dens eiꝰ rei cã

Expanded text:
quae sit causa ut homo sit deterior, in Deo non esse asserit, in eodem lib. dicens ut si homo deterior, aut in ipso est, aut in alio, aut in nihilo. Si in nihilo, nulla causa est. Si in alio, aut in Deo, aut in alio quolibet homine, aut in eo qui neque Deus neque homo sit: sed non in Deo bonorum enim Deus tantum causa est; ergo in homine est, aut in eo quod neque Deus neque homo, aut in nihilo. Et ex his aperte ostenditur quod non est bonum ut sit homo deterior, quia non est Deus ejus rei causa,
Abbreviated transcription (Latin):
testantes. qui tatiani applłatist̃.
hii oĩo iptias dampnãt ac pares
fornicatõib aliisq corruptionib
fatiunt. nͨ recipiũt in suoꝵ nũo cõ¬
ugio utentem marẽ ł feĩam. Q
aũ res bona fit conuigium. ñ mͦ¬

Expanded text:
testantes, qui Tatiani appellati sunt. Hi nuptias omnino damnant, ac pares fornicationibus aliisque corruptionibus faciunt, nec recipiunt in suorum numero conjugio utentem marem vel feminam. Quod autem res bona sit conjugium, non m
Abbreviated transcription (Latin):
Non gͥ d hic labor cuiqͣm. pigro
uł młtum docto uidi sr̃ftuus. cum
młtis inpigris. multisq in doctis.
int̾ quos ⁊̃ et mͥ sit necessariꝰ breui
uolumine cõplicans patrũ snĩas
appositis eoꝵ testimoniis. ut ñ sit
necesse q̃renti libroꝵ nuositatem
euoluere cui breuitas collecta qued
querit᷑ offert sine labore. In ħ aũ
s ⁊̃ lib̾m correctorem desider o. ma¬
lius occͤrat: titulos quib singłoꝵ
libroꝵ capitula distinguntur: p̃¬
misimus.¬
primus.

Expanded text:
 debet hic labor cuiquam pigro vel multum docto videri superfluus, cum multis impigris multisque indoctis, inter quos etiam et mihi, sit necessarius; brevi volumine complicans Patrum sententias, appositis eorum testimoniis, ut non sit necesse quaerenti librorum numerositatem evolvere, cui brevitas quod quaeritur offert sine labore ex eodem sed etiam liberum correctorem desidero, malius occurrat, titulos quibus singulorum librorum capitula distinguuntur praemisimus.PRIMUS.
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃m eam rõm qua dñr de crea¬
turis. Quippe cum dicimits eũ
aliquid facere ñ aliquem in oꝑan¬
do motum illi intlłigimus ineẽ
uł aliquam in laborando passionẽ.
sicut nobis solet accidere. s eius sẽ¬
pit̾ne uoluntatis nouum aliquẽ
Cum gͦ d̾r aliquid facere. tale est
ac si dicatur iuxͣ eius uoluntatẽ
uł ꝑ eius uoluntatẽ aliquid fieri¬
nouiter ꝯtingere uel esse. ut in
ip̃o nich noui ꝯtingat. S nouũ
anquid sicut in eius et̾na uolun¬
tate fu̾at: fiat sine aliqua motõe
uł sui mutatione. Nos uͦ oꝑan¬
do mutari dicimur. quia mo¬
uemur. Non enim sine motu
aliquid facimus. deus gͦ facere
rerum nouiter existentium. dũ
eiꝰ uoluntate res noue ẽe incipi¬
unt. que ante nõ erant absq ip̃iꝰ
agnatione. ut actus ꝓprie dici nõ
queant. cum uidel actus omnis ĩ
motu existat. In teo autem mo¬
tus ninilus est. Sicut gͦ ex ca¬
lore soł aliqua siꝰ contingit. nlła
tũ in ip̃o uł in eus calore facta

Expanded text:
dum eam rationem qua dicuntur de creaturis. Quippe cum dicimus eum aliquid facere, non aliquem in operando motum illi inesse intelligimus, vel aliquam in laborando passionem, sicut nobis solet accidere; sed ejus sempiternae voluntatis novum aliquem Cum ergo aliquid dicitur facere, tale est ac si dicatur juxta ejus voluntatem, vel per ejus voluntatem, aliquid noviter contingere vel esse; ut in ipso nihil novi contingat, sed novum aliquid, sicut in ejus aeterna voluntate fuerat, fiat sine aliqua motione vel sui mutatione. Nos vero operando mutari dicimur, quia movemur; non enim sine motu aliquid facimus. Deus ergo aliqurerum noviter existentium, dum ejus voluntate res novae esse incipiunt, quae ante non erant, absque ipsius agitatione; ut actus proprie dici non queat, cum videlicet actus omnis in motu consistat, in Deo autem motus nullus est. Sicut ergo ex calore solis aliqua fieri contingit, nulla tamen in ipso vel in ejus calore facta
Abbreviated transcription (Latin):
tñ in creaturis pot̾ oꝑari. facit e¬
nim ut homo ambulet ⁊ loquat᷑
uine potentie detrahitur aliquid
facere pot̾ ut pc̃ca. ñ enim potest
mentiri. non pot̾ peccare. S nõ
ideo ommpotentie dei in aliquo de¬
trahitur. uel derogatur. si peccare
ñ posse d̾r. quia non esset hoc po¬
tentie s infirmitatis. Si enim ħ
ñ posse mentiri. Sunt enim q̃dã
que in aliis reb potentie deputã¬
da sunt. in aliis uero minime. ⁊
que in aliis laudabilia sunt: in
aliis reprebensibilia sunt. Nou
gͦ ideo deus minus potens ẽ: qr
pot̾ mori uł falli. uñ as̃. in .li. de
ñ potest falli. non potest miser si.
potens: qr ħ ei appinquare ñ uaiẽt

Expanded text:
n in creaturis potest operari, facit enim ut homo ambulet, et loquatvinae potentiae detrahitur aliquid, facere potest, ut peccata, non enim potest mentiri, non potest peccare. Sed non ideo omnipotentiae Dei in aliquo detrahitur vel derogatur, si peccare non posse dicitur, quia non esset hoc potentiae sed infirmitatis. Si enim honon posse mentiri. Sunt enim quaedam quae in aliis rebus potentiae deputanda sunt, in aliis vero minime; et quae in aliis laudabilia sunt, in aliis vero reprehensibilia sunt. Non ergo ideo Deus minus potens est, qupotest mori vel falli. Unde Aug., in lib. de st mori, non potest falli, non potest miser fierpotens, quia ei haec propinquare non valent;
Abbreviated transcription (Latin):
li. de doctͥ. xͥana. quia bonus est d̾s:
sumus. ⁊ in qͣnͣtum sumus: bomi
sumus.
deum. ⁊ ad fuiendum ei: ad fruen¬
dum eo. In quib ꝑficit ip̃a: ñ d̾s.
deus enim ꝑfc̃s. ⁊ sũma bonitate
plenus. nec augeri pot̾. nec minu¬
i. Qd̾ gͦ rõalis c̾atura frã est a deo.
refẽnd̃ est ad creatoris bonitatem:¬
⁊ ad creature utilitatem. Cumgͦ

Expanded text:
ina Christiana: Quia bonus est Deus, nos sumus, et in quantum sumus, boni sumus. Deum, ad serviendum ei, ad fruendum eo; in quibus proficit ipsa, non Deus. Deus enim perfectus, et summa bonitate plenus, nec augeri potest, nec minui. Quod ergo rationalis creatura facta est a Deo, referendum est ad Creatoris bonitatem, ad creaturae utilitatem. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
mam c̾asse. u̾bis scripture ꝑui¬
catiter inh̾entes. quib dr̃. In spi¬
rauit uł sufflauit. ⁊c̃. Cum suf¬
flat inquiunt uł spirat hõ: de se
flatum emitrit. Sic gͥ cũ dͤ deus
flasse uł spirasse spicłm in faci¬
em hoĩs: ex se spm̃ hominis emi
locutione dcm̃ ẽẽ sufflanit. uel
mam fecit. flare enim est flatũ
fac̾e. flatum facẽ ẽ animam fa
flatum ego feci. Non sunt gͦ
audiendi qui putant aĩam eẽ
ꝑtem dei. Si enum hoc ess. nec a
se nec ab alio decipi poss. nͨ ad
malum faciend̃. uł patiendũ:
complłi. nec in melius uł de¬
t̾ius mutari. flatus gͦ quo a¬
a deo. ñ de deo. nec de aliqua ma¬
teria. s de nichilo

Expanded text:
m creasse, verbis Scripturae pertinaciter inhaerentes, quibus dicitur inspiravit vel insufflavit, etc. Cum flat, inquiunt, vel spirat homo, de se flatum emittit. Sic ergo, cum dicitur Deus flasse vel spirasse spiraculum in faciem hominis, ex se spiritum hominis emislocutione dictum esse sufflavit vel mam fecit. Flare enim est flatum facere, et flatum facere est animam facflatum ego feci. Non sunt ergo audiendi qui putant animam esse partem Dei. Si enim hoc esset, nec a se nec ab alio decipi posset, nec ad malum faciendum vel patiendum compelli, nec in melius vel deterius mutari. Flatus ergo quo a Deo, non de Deo, nec de aliqua materia, sed de nihilo
Abbreviated transcription (Latin):
mortis et in totũ genus hu iora.¬
mauum reatum diffudĩt. ñ est
tñ putandum grauius fuisse pͦ¬
tur. Ꝙ uõ totam humanam na¬
turam corrupit. ñ ideo est: quia gͣ¬
uius fuĩt cunctis aliis poc̃ĩs: S
qr ab homine ꝯmissum ẽ: qnͣdo.
in uno homine tota humana n¬
natura consistebat. ⁊ ĩo tota in eo
corrupta est: maioremq effc̃m
mali intulit. quantum ad młti¬
plices defcͥs: qui ex eo manaue¬
runt. s ñ quantum ad penam
et̾nam: quam grauiorẽ ñ meru¬
it: quam plures postea merue¬
runt ꝑ alia pcca. ĩmo alios gͣui¬
orem ꝓmeruisse credimus iraur:
quam adam meruit. An illud

Expanded text:
mortis, et in totum genus humanum reatum diffuderit, non est tamen putandum gravius fuisse petur. Quod vero totam humanam naturam corrupit, non ideo est quia gravius fuerit cunctis aliis peccatis; sed quia ab homine commissum est, quando in uno homine tota humana natura consistebat, et ideo tota in eo corrupta est; majoremque effectum mali intulit quantum ad multiplices defectus qui ex eo manaverunt, sed non quantum ad poenam aeternam, quam graviorem non meruit, quam plures postea meruerunt per alia peccata; imo alios graviorem promeruisse credimus iram, quam Adam meruerit. 8. An istud
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Iar. Ego nc̃ lib̾a uoce exclamo. nͦ
cit ꝓ uitio biganie. ĩ mo ꝓ sacͣm̃ti
uͥtute. nt sit una uniꝰ. sic̾ unica uni
ci. Illd̾ tñ cesariensis ꝯcilii uidet᷑ in¬
uxori insidiatꝰ putat᷑ desidĩoscd̾e̾. l.¬

Expanded text:
us. « Ego, inquit, libera voce exclamo non cit pro vitio bigamiae, imo pro sacramenti virtute, ut sit una unius, sicuci. Illud tamen Caesarien. concilii videtur inuxori insidiatus putatur deside
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aliam exponimus auͣctẽ
ubi ait. dilcõem dei. ꝯmemorari.
ñ qua nos eum. s qua ip̃e dilex̃
nos. Ac si diceret. Commemorat
git nos.

Expanded text:
 aliam exponimus auctoritatem ubi ait dilectionem Dei commemorari, non qua nos eum, sed qua ipse dilexit nos; ac si diceret: Commemorat git nos.
Abbreviated transcription (Latin):
in nullo resultantes dm̃s hoĩem il¬
lum in qnͣtum hõ est cepisse. in qͣntũ
u̾bum est. semꝑ fuisse. hic enĩ absq
distinctione ñ est reft̾nda rõsꝵsio. Sã
et ip̃e a̾s. hiꝰ utit᷑ distinctõe in płib
locis dicens. ꝑ xp̃m omĩa ẽẽ frã in
hõ est. ip̃m esse ftm̃ ⁊ głificatum. Si
gͥ ad ꝑͣm respicias: confident̃ dic ho¬
minem illũ semꝑ fuisse. Si uõ ad na¬
turam hõis: concede eum cepisse.
Si d̾s aliũ hoĩem

Expanded text:
in nullo resultantes, dicimus hominem illum in quantum homo est, coepisse; in quantum Verbum est, semper fuisse. Hic enim absque distinctione non est referenda responsio. Nam et ipse Aug. hujusmodi utitur distinctione in pluribus lomo est, ipsum esse factum et glorificatum. Si ergo ad personam respicias, confidenter dic hominem illum semper fuisse; si vero ad naturam hominis, concede eum coepisse. Si Deus alium hominem
Abbreviated transcription (Latin):
de celo. uł ubiq ẽẽ. sicut dr filius dĩ
uł d̾s de celo uenisse.⁊ ubiq ẽẽ ad ꝙ
dicimus. si ad unitatem ꝑsone re¬
feratur dc̃i intlłigentia: sane dici pͭ.
si uero ad distinctionẽ nature: nlła¬
tenus concedendum ẽ. uñ ab̃. una

Expanded text:
de coelo, vel ubique esse, sicut dicitur Filius Dei vel Deus de coelo venisse, et ubique esse. Ad quod dicimus, si ad unitatem personae referatur dicti intelligentia, sane dici potest; si vero ad distinctionem naturarum, nullatenus concedendum est. Unde A
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ pp̃ quid ⁊ quid scd̃m quid diratur
prudens et diligens lector ⁊ puis in¬
telligat hec de corrigia caltiamẽti
cominici sufficiant ne ossa regis
ydumee ssumantur usq in cine¬
rem

Expanded text:
 quid, et quid secundum quid dicatur, prudens et diligens et pius lector intelligat. Haec de corrigia calceamenti dominici dicta sufficiant, ne ossa regis Idumeae consumantur usque in cinerem